Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 5 3984901 3884014 2026-08-31T19:01:17Z Cyprianus Marcus 66550 3984901 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:Rose_Nord_Cathédrale_de_Laon_181008_03.jpg|thumb|upright=1.2|[[Fenestra]] ecclesiae cathedralis [[Virgo Maria|Dominae Nostrae]] [[Laudunum|Lauduni]] arithmeticam inter [[artes liberales]] ostendit.]] '''Arithmetica''' est [[disciplina]] [[numerus|numerorum]]. [[Graeci]] enim numerum {{polytonic|ἀριθμός}} dicebant; {{polytonic|ἡ ἀριθμετική}} (sc. {{polytonic|τέχνη}}) est ergo [[ars]] numerorum tractandorum. Quam artem [[scriptor]]es [[saeculum|saeculorum]] [[litterae|litterarum]] inter [[disciplina]]s mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit nulla alia indiget disciplina. [[Musica]] autem, ac [[geometria]] et [[astronomia]], quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilio. Arithmetica sublimior (vel [[theoria numerorum]], pars [[algebra]]e) est theoria universalis rerum arithmeticarum. In [[medicina]] malum facultatis calculationes arithmethicas perficiendi vel [[dyscalculia (symptoma)|dyscalculia]] (in infantibus malum profectus, primaria) vel [[acalculia (symptoma)|acalculia]] (initium demum post malum aliud, secundaria) nominatur. == De auctoribus eius == Numeri disciplinam apud [[Graeci|Graecos]] primum [[Pythagoras|Pythagoram]] autumant conscripsisse, ac deinde a [[Nicomachus (mathematicus)|Nicomacho]] diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus [[Apuleius]], deinde [[Anicius Manlius Torquatus Severinus Boethius |Boethius]] Latine verterunt, ut nobis dicit ''De etymologiarum libri III'' [[Isidorus Hispalensis|Isidori Hispalensis]]. [[Diophantus]] quoque de rebus arithmeticis scripsit. Etiam [[Euclides]], quamquam pluria de [[geometria]] scripsit, multa dixit de numeris integris et de arithmetica. [[Medium Aevum|Medio Aevo]], [[Leonardus Pisanus]] signa numerorum nunc usitata [[Europa]]e introduxit, ut calculationes faciliores essent quam numeris Romanis utentes. == De operationibus arithmethicis == [[Fasciculus:Number-line.svg|[[Linea numerorum]]]] * [[Additio]], ut 2 + 3 = 5 * [[Subtractio]], operatio inversa additionis, ut 5 - 3 = 2 * [[Multiplicatio]], ut 2 × 3 = 6 * [[Divisio (mathematica)|Divisio]], operatio inversa multiplicationis, ut 6/3 = 2 * [[Potentia (mathematica)|Potentia]], ut 2³ = 8 * [[Radicis extractio]], operatio inversa potestatem faciendi, ut <math>\sqrt[3]{8} = 2</math> Tria principia has operationes regunt: additio et multiplicatio sunt [[commutativitas (mathematica)|commutativae]]; additio et multiplicatio sunt [[associativitas (mathematica)|associativae]]; et multiplicatio super additionem se [[distributio (mathematica)|distribuit]]. Operatio est ''commutativa'' si ordo operandorum non refert: 2 + 3 = 3 + 2. Subtractio non est commutativa, quod 2 - 3 = -1, 3 - 2 = +1. Operatio est ''associativa'' si licet operandos quamvis disponere: 2 + (3 + 5) = (2 + 3) + 5. Subtractio non est associativa: 5 - (3 - 2) = 5 - (1) = 4, sed (5 - 3) - 2 = (2) - 2 = 0. ''Distributio'' multiplicationis super additionem haec est: a × (b + c) = (a × b) + (a × c). Exempli gratia, 5 × 13 = 5 × (10 + 3) = (5 × 10) + (5 × 3) = 50 + 15 = 65. Si plures operationes in eodem enuntiato mathematico sunt, eas fac imprimis quae inter parentheses sunt, tunc multiplicationes et divisiones, tunc additiones et subtractiones. Hoc est, 5 + 2 × 3 significat 5 + (2 × 3) = 5 + 6 = 30; si vis additionem facere ante multiplicationem, debes scribere (5 + 2) × 3, quod est 21. In arithmetica sensu stricto de [[numerus integer|numeris integris]] modo tractatur, sed [[numerus rationalis|fractiones]] e divisione oriuntur, [[numerus irrationalis|numeri irrationales]] ex extractione radicis. Integri sunt [[anellus]]; integri cum numeris rationalibus sunt [[corpus (mathematica)|corpus]]. [[Algebra]] "abstracta" dicta est pars [[mathematica]]e quae de structuris similibus numeris arithmeticae tractat. In [[schola]] discipuli [[algorithmus|algorithmos]] operationum arithmeticarum discunt. Quod [[systema numericum decimale|systemate numerico decimali]] utimur, necesse est tabulas additionis multiplicationisque modo usque ad [[novem|9]] discere: regulae numeros maiores addere vel multiplicare permittunt. === Tabulae === Tabula additionis haec est: {| class="wikitable" style="text-align: right;" |+ Additio ! + ! scope="col" | 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 |- ! scope="row" | 0 | 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 |- ! scope="row" | 1 | 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 || 10 |- ! scope="row" | 2 | 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 || 10 || 11 |- ! scope="row" | 3 | 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 || 10 || 11 || 12 |- ! scope="row" | 4 | 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 || 10 || 11 || 12 || 13 |- ! scope="row" | 5 | 5 || 6 || 7 || 8 || 9 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 |- ! scope="row" | 6 | 6 || 7 || 8 || 9 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 || 15 |- ! scope="row" | 7 | 7 || 8 || 9 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 || 15 || 16 |- ! scope="row" | 8 | 8 || 9 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 || 15 || 16 || 17 |- ! scope="row" | 9 | 9 || 10 || 11 || 12 || 13 || 14 || 15 || 16 || 17 || 18 |- |} Et [[tabula multiplicationis]]: {| class="wikitable" style="text-align: right;" |+ Multiplicatio ! × ! scope="col" | 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 |- ! scope="row" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- ! scope="row" | 1 | 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 |- ! scope="row" | 2 | 0 || 2 || 4 ||6 || 8 || 10 || 12 || 14 || 16 || 18 |- ! scope="row" | 3 | 0 || 3 || 6 || 9 || 12 || 15 || 18 || 21 || 24 || 27 |- ! scope="row" | 4 | 0 || 4 || 8 || 12 || 16 || 20 || 24 || 28 || 32 || 36 |- ! scope="row" | 5 | 0 || 5 || 10 || 15 || 20 || 25 || 30 || 35 || 40 || 45 |- ! scope="row" | 6 | 0 || 6 || 12 || 18 || 24 || 30 || 36 || 42 || 48 || 54 |- ! scope="row" | 7 | 0 || 7 || 14 || 21 || 28 || 35 || 42 || 49 || 56 || 63 |- ! scope="row" | 8 | 0 || 8 || 16 || 24 || 32 || 40 || 48 || 56 || 64 || 72 |- ! scope="row" | 9 | 0 || 9 || 18 || 27 || 36 || 45 || 54 || 63 || 72 || 81 |} Ut duos numeros addas, lineam tabulae inveni ubi est primus numerus, et columnam ubi est alter. Cellula quae hac in linea, hac in columna est summam continet. Exempli gratia, 7 + 6 = 13. Similiter, productum duorum numerorum est in cellula commune lineae unius, columnae alterius: 7 × 6 = 42. Nihil refert quis numerus primus sit: 7 + 6 = 6 + 7, et 7 × 6 = 6 × 7 -- hoc est, tabulae [[symmetria]]m habent, quod operationes sunt commutativae. === Algorithmi additionis et subtractionis === [[Fasciculus:Addition.gif|thumb|Additio: 786 + 467 = ? Figurae ad proximas columnas transferuntur.]] Tabula summas numerorum usque ad 9 monstrat. Quid si debes duo numeros addere qui maiores quam 9 sunt? Adde figuras quae unitates repraesentant (in dextra parte numerorum), tunc figuras quae denos repraesentant, tunc centenos, et caetera usque ad sinistra parte. Hoc est exemplum. 25 + 31 = ? Unitates: 5 + 1 = 6; pone ergo 6 in dextram summae partem. Deni: 2 + 3 = 5; pone 5 in proximam partem. Hae figurae denos numeros repraesentant: re vera, est 20 + 30, hoc est 50. Summa est ergo 56. Facilius est visu si numeros addendos in columnam scribes: <pre> 25 + 31 ---- 56 </pre> Aliud exemplum: 25 + 91 = ? Scribe in columnam: <pre> 25 + 91 ---- </pre> et adde unitates: <pre> 25 + 91 ---- 6 </pre> Quod 2 + 9 = 11, summa numerorum denorum plures figuras habet quam addendi: <pre> 25 + 91 ---- 116 </pre> Tertium exemplum: 25 + 27 = ? <pre> 25 + 27 ---- </pre> Cum unitates addimus, 5 + 7 = 12, summa maior est quam 9: non possumus "12" in ultimam columnam mittere. Sed 12 = 10 + 2: 2 unitates et decem. Retinemus unitates in ultima columna et transferimus decem in proximam cum aliis quantitatibus denis: <pre> 1 25 + 27 ---- 2 </pre> Nunc hos numeros adde: 1 + 2 + 2 = 5. <pre> 25 + 27 ---- 52 </pre> Hoc est, 25 + 27 = (20 + 5) + (20 + 7) := (20 + 20) + (5 + 7) := (20 + 20) + 12 := (20 + 20) + (10 + 2) := (20 + 20 + 10) + 2 := 50 + 2 := 52. Subtractio [[functio inversa|inversa]] est additionis. Si vis subtrahere 13 - 7, quia scis 7 + 6 = 13, responsum est 6: 13 - 7 = 6. Ut numeros maiores subtrahas, algorithmo simile utere: <pre> 86 - 14 ---- 72 </pre> Hoc est, unitates subtrahimus (6 - 4 = 2), tunc numeros denos (8 - 1 = 7). Aliud exemplum: 86 - 19 = ? <pre> 86 - 19 ---- </pre> Si subtrahimus 6 - 9, differentiam negativam habemus (hoc est, < 0), quae nequit esse figura in numero. Debemus aliter disponere minuendum: 86 = 80 + 6 = (70 + 10) + 6 = 70 + (10 + 6). Fingamus subtrahendum non esse 8 (laeva columna), 6 (dextera columna), sed 7 (laeva columna), 16 (dextera columna). Tunc possumus subtrahere: <pre> 7 16 - 1 9 ------- 6 7 </pre> Hoc est, 86 - 19 = 67. Si decem mutuarimur (ut ita dicamus) a laeva columna, figuras idoneas habemus et possumus subtrahere. Num recte calculavimus? Quid est 67 + 19? <pre> 67 + 19 ---- 86 </pre> Quia 67 + 19 = 86, 86 - 19 est igitur 67: subtractio et additio inversae sunt. Si numerus maior a numero minore subtrahitur, differentia est [[numerus negativus]]. Exempli gratia, 5 - 7 = -2. Numeri negativi sunt minus quam [[zero]]. Subtractio dici potest additio numeri negativi: 3 - 2 idem est atque 3 + (-2). Et -2 numerus est ut 2 + (-2) = 0. === Algorithmus multiplicationis et potentiarum calculandarum === [[Fasciculus:MultiplicationNégative.svg|thumb|Productum numerorum positivorum est positivus numerus; positivus × negativus = negativus; negativus × negativus = positivus.]] [[Algorithmus]] [[multiplicatio]]nis numerorum maiorum quam 9 similis est regula [[additio]]nis: aliquando debemus figuras in proximam columnam transferre. Exemplum primum: 143 × 2 = ? <pre> 143 × 2 ----- </pre> Necesse est omnes figuras primi numeri per omnes figuras alterius multiplicare. Quare? Quod 143 = 100 + 40 + 3, habemus 143 × 2 = (100 + 40 + 3) × 2 = (100 × 2) + (40 × 2) + (3 × 2) = 200 + 80 + 6 = 286. Scribe in columnas et multiplica a dextera ab laeva, ut addidimus: <pre> 143 143 143 × 2 × 2 × 2 ----- ----- ----- 6 86 286 </pre> Si alter factor plus quam unam figuram habet, multiplicamus per primam (quae unitates repraesentat), tunc per proximam: <pre> 143 × 21 ----- </pre> Multiplica 143 × 1: <pre> 143 × 21 ----- 143 </pre> Tunc debemus multiplicare 143 × 2, sed cave! Quod "2" est in secunda columna, 20 repraesentat. Cum 20 multiplicamus par 3 in primo factore, non 6 sed 60 habemus: debemus ergo 6 in secunda columna producti ponere: <pre> 143 × 21 ----- 143 286 </pre> Tunc 8 (2 × 4) ante 6 mittimus in eadem colona atque "4"; et 2 (2 × 1) in eadem colona atque "1" mittimus. Nunc figuras addimus ut productum finalem habeamus: <pre> 143 × 21 ----- 143 286 ----- 3003 </pre> Hoc est, 143 × 21 = (100 + 40 + 3) × (20 + 1) = ((100 + 40 + 3) × 20) + ((100 + 40 + 3) × 1) = 2860 + 143 = 3003. Quid accidit si productum duarum figurarum maius sit quam 9? Figuram ad proximam columnam transferimus: <pre> 143 × 3 ----- 9 </pre> 143 × 3 = ? In dextera columna "9" habemus. Tunc 3 × 4 = 12 > 9. Sed quod 12 = 10 + 2, mittimus "2" hac in columna, et "1" transferimus ad proximam: <pre> 1 143 × 3 ----- 23 </pre> Nunc multiplicamus 3 × 1 (= 3), et addimus figuram translatam: (3 × 1) + 1 = 4 <pre> 143 × 3 ----- 429 </pre> Hoc est, 143 × 3 = (100 + 40 + 3) × 3 = (100 × 3) + (40 × 3) + (3 × 3) = 300 + 120 + 9 = 300 + (100 + 20) + 9 = (300 + 100) + 20 + 9 = 429. Aliud exemplum: 143 × 24 = ? <pre> 143 × 24 ----- 572 286 ----- 3432 </pre> [[Fasciculus:SquareNumbers.svg|thumb|[[Numerus quadratus|Numeri quadrati]]]] Potentia est multiplicatio repetita, si potestas est numerus integer. Toties basin (numerum datum) multiplica quoties dicit potestas: a^b = a × a × ... × a (ubi sunt b numeri). Exemplorum gratia, 3² = 3 × 3 = 9, 2³ = 2 × 2 × 2 = 8, 3⁵ = 3 × 3 × 3 × 3 × 3 = 243. Si potestas est 2, habemus [[numerus quadratus|numerum quadratum]] et si est 3, [[numerus cubicus|numerum cubicum]]. Hoc est, n² est numerus punctorum in [[quadrum|quadro]] cuius latera n puncta habent, ut vides in figura. Et n³ est numerus punctorum in [[cubus|cubo]] cuius latera n puncta habent. Numeri qui eandem basin habent multiplicantur per additionem exponentes: n^a × n^b = n^{(a + b)}. Si potestas est fractio, potentia est radicis extratio: <math>n^{\frac{1}{2}} = \sqrt{n}, n^{\frac{1}{3}} = \sqrt[3]{n},</math> et caetera. Si potestas est [[numerus irrationalis]], [[analysis]] explicit quid significat: regula de exponentium additione semper valet. === Algorithmus divisionis === [[Fasciculus:Formella 23, euclide e pitagora o la geometria e l'aritmetica, luca della robbia, 1437-1439.JPG|thumb|[[Euclides]] et [[Pythagoras]], vel [[Geometria]] et Arithmetica, opus marmoreum [[Luca dellal Robbia|Lucae della Robbia]] anno fere [[1438]] factum]] Divisio est multiplicationis [[functio inversa|inversa]]. Quod 7 × 6 = 42, 42 ÷ 6 = 7 et 42 ÷ 7 = 6. Quomodo possumus numeros dividere maiores quam numeros in tabula multiplicationis? Exemplum: 86 ÷ 2 = ? Scribe hoc modo: <pre> ____ 2 | 86 </pre> Tunc eamus ''ab laeva ad dexteram'' partem dividendi -- non ab dextra parte ut facimus cum addimus vel subtrahimus vel multiplicamus. Quotiens 2 metitur 8? Hoc est, quid est 8 ÷ 2? Est 4; scribimus ergo "4" supra "8." <pre> 4 ____ 2 | 86 </pre> Et quotiens 2 metitur 6? 3; scribimus "3" supra "6." Responsum ergo est 43. 86 ÷ 2 = 43, et scimus responsum rectum esse quod 43 × 2 = 86. <pre> 43 ____ 2 | 86 </pre> Aliud exemplum: 76 ÷ 2 = ? <pre> ____ 2 | 76 </pre> Nunc 2 non exacte metitur 7. Quid est maximus numerus N, ut 2 × N < 7? Quod 2 × 3 = 6 et 2 × 4 = 8, N noster est 3; pone "3" supra "7." <pre> 3 ____ 2 | 76 </pre> Multiplica 2 × 3, productum pone sub "7," et subtrahe: <pre> 3 ____ 2 | 76 6 ---- 1 </pre> Tunc transcribe proximam figuram dividendi (ut melius videas): <pre> 3 ____ 2 | 76 6 ---- 16 </pre> Quotiens 2 metitur 16? 8, scilicet: pone ergo "8" supra 6 (figuram quam transcripsisti): <pre> 38 ____ 2 | 76 6 ---- 16 </pre> Multiplica 2 × 8, productum pone sub "16," et subtrahe: <pre> 38 ____ 2 | 76 6 ---- 16 16 ---- 0 </pre> Quod nunc [[cifra|0]] habemus, finis est algorithmi et responsum est 76 ÷ 2 = 38. (Probatio: 38 × 2 = 76.) Aliud exemplum: quid est 73 ÷ 5? <pre> ____ 5|73 </pre> Primus digitus est 1, quod 5 × 1 = 5 < 7 et 5 × 2 = 10 > 7; pone figuram, multiplica, subtrahe, transcribe: <pre> 1 ____ 5|73 5 ---- 23 </pre> Et proximus digitus est 4: <pre> 14 ____ 5|73 5 ---- 23 20 ---- 3 </pre> Restat 3, non 0, sed nullos digitos habemus ad transcribendos: quid nunc? Quod residuus non est 0, scimus 5 non exacte dividit 73. Debemus fractionem facere: 73 = 5 × 14 + 3, aut 73 = 5 × (14 3/5). Possumus fractionem aliter exprimere si algorithmum pergimus. Semper licet cifras addere post [[separator decimalis|separatorem decimalem]], quod 73, 73.0, 73.00, et caetera omnes eundem numerem nominant. Adde ergo: <pre> 14 ____ 5|73.0 5 ---- 23 20 ---- 3 </pre> Nunc possumus hoc zero transcribere et proximum digitum invenire: <pre> 14.6 ____ 5|73.0 5 ---- 23 20 ---- 30 30 ---- 0 </pre> Quod zero nunc restat, scimus 73 ÷ 5 = 14.6. Si numerus alium dividit, dicitur ''factor'' huius numeri; exempli gratia, 3 est factor 6 numeri, quod 3 × 2 = 6. [[Algorithmus Euclidis]] factorem communem maximum duorum numerorum invenit. === Algorithmus radicum extrahendarum === Algorithmus [[radicis extractio|radicum quadratarum extrahendarum]] similis est algorithmo divisionis: [[radix quadrata|radicem]] per singulos digitos divines. Exemplum: quid est √529? Numerum scribe et digitos binos interpunge (a dextera parte ad laevam): <pre> √5 29 </pre> Ut in divisionis algorithmo, incipimus a laeva. Habemus numerum minus quam 100: quis est maximus integer minus quam radix quadrata huius numerus? In exemplo, primus numerus est 5. 2² = 4 < 5 < 3² = 9, ergo 2 est numerus: mitte "2" supra 5, et mitte 2² sub eundem numerum. <pre> 2 ---- √5 29 4 </pre> Subtrahe, ut in divisionis algorithmo, et proximum ''parem'' numerorum transcribe (non unum numerum ut in divisionem). <pre> 2 ---- √5 29 4 ----- 1 29 </pre> Nunc debemus radicem divinare, non autem numeri "129" qui in ultima linea stat. Pars radicis est "2" (in summa linea). Sit P = "pars radicis" = 2. Sit U = "numerus in ultima linea" = 129. Sit D = "digitus quem nunc quaerimus." Regulus est <math>D \times (20P + D) \leq U</math> et volumus maximum numerum D qui regulum satisfacit. In exemplo, P = 2, ergo 20P = 40; necesse est numero D ut D(40+D) ≤ 129. * D = 1: 1(41) = 41 < 129 -- potest esse noster numerus, sed fortasse possumus maiorem invenire * D = 2: 2(42) = 84 < 129 -- num est melior? * D = 3: 3(43) = 129 -- Euge! Numerum sic inventum supra parem numerorum mitte. Numerum D(40+D) sub ultimam lineam mitte, et subtrahe. <pre> 2 3 ---- √5 29 4 ----- 1 29 1 29 ----- 0 </pre> Quod [[zero]] restat, scimus √529 = 23. Si autem differentia maior sit quam [[zero]], proximum parem denuo transcribe; nunc habebis novam partem radicis P et novum numerum in ultima linea U, et debebis proximum digitum D eodem modo invenire. Aliud exemplum: quid est √53975 ? Numerum scribe et inter binos digitos interpunge: <pre> √5 39 75 </pre> Primum digitum divina: est 2. (Notandum est primam figuram eodem modo atque alias inveniri: P (pars radicis) = 0, et U (in ultima linea) est 5; quid est D ut D(20 × 0 + D) ≤ 5? Hoc est, D² ≤ 5, et D = 2. Pone "2" supra "5," pone 2² sub "5," et parem digitum transcribe: <pre> 2 ------- √5 39 75 4 -------- 1 39 </pre> Ut iam fecimus, debemus D invenire: P = 2, U = 139, D(20P + D) ≤ U. Numerum D quaerimus ut D(40 + D) ≤ 139. * D = 2: 2(42) = 84 < 139 * D = 3: 3(43) = 129 < 139 * D = 4: 4(44) = 176 > 139 D ergo est 3; pone "3" supra parem numerorum "39" et D(20P+D) = 129 infra ultimam lineam; subtrahe et proximum parem transcribe: <pre> 2 3 ------- √5 39 75 4 -------- 1 39 1 29 -------- 10 75 </pre> Nunc pars radicis P = 23, ultima linea habet U = 1075, et D quaerimus ut D(20 × 23 + D) ≤ 1075, hoc est ut D(460 + D) ≤ 1075. Quod 460 × 2 = 920, numerus proximus 1075, videamus si D potest esse 2: * D = 2: 2(462) = 924 < 1075 * D = 3: 3(463) = 1389 > 1075 Ita: D = 2. Scribe novum numerum D supra parem, et D(20P + D) = 924 infra ultimam lineam, et subtrahe: <pre> 2 3 2 ------- √5 39 75 4 -------- 1 39 1 29 -------- 10 75 9 24 -------- 1 51 </pre> Nunc scimus √53975 > 232, sed possumus fractionem decimalem invenire si algorithmum pergimus: <pre> 2 3 2 ----------- √5 39 75 .00 4 ------------ 1 39 1 29 ------------ 10 75 9 24 ------------ 1 51 00 </pre> P = 232, U = 15100, D(20P + D) ≤ 15100, hoc est D(4640 + D) ≤ 15100. * D = 3: 3(4643) = 13929 < U * D = 4: 4(4644) = 18576 > U D est 3: √53975 > 232.3 <pre> 2 3 2 3 ----------- √5 39 75 .00 4 ------------ 1 39 1 29 ------------ 10 75 9 24 ------------ 1 51 00 1 39 29 ------------ 11 71 </pre> Plures figuras, scilicet, eodem modo inveniuntur. Quod 232.3² = 232.3 × 232.3 = 53963.29, responsum habemus fere correctum, etiamsi non exactum. An rogas quid sit explanatio algorithmi? Haec est: Numerum cuius radicem quaerimus per quadratas decem potestates scripsimus, ut 53975 = 5 × 10⁴ + 39 × 10² + 75. Primus radicis digitus est maximus numerus cuius quadratus minor est quam prima pars numeri dati; quod illa pars minor est 100, radix minor est 10 et est unus tantum digitus. Hoc est, √53975 est circa √(5 × 10⁴) qui numerus minor est quam √(4 × 10⁴) = 200. Hactenus nulla est difficultas. Post subtractionem, scimus √53975 - √40000 = 13975, vel 1 × 10⁴ + 39 × 10² + 75, vel fere 1 × 10⁴ + 39 × 10². Quid tunc de sequentibus radicis digitis? Sit Q = quantitas cuius radicem volumus, et sit P = pars radicis quam iam scimus, ut supra. Sit X = exponens vel potestas 10 quae ad P quantitatem pertinet: 0 si P unitatem repraesentat, hoc est si P est ultimus digitus partis integri. In exemplo nostro, nunc P = 2 et X = 2, quod re vera radix non est 2 sed 200. Sit U = numerus in ultima linea, ut supra. Primus valor illius U est <math>U = Q - P^2 \times 10^{2X}</math>, sed neglegimus ultimos digitos, ut <math>U = (Q - P^2 \times 10^{2X}) \over 10^X</math>. Proximus digitus D, ut diximus, est maximus numerus ut D × (20P + D) non maior est quam U. Hoc est, nova pars radicis erit 10P + D. Scimus (10P + D)² = 100P² + 20PD + D²: hoc productum ergo debet proximum esse quantitati Q. Possumus etiam scribere (10P + D)² = 100P² + D(20P + D). Iam habemus 100P² in priore parte computationis; necesse est addere modo D(20P + D), id quod facimus. Cum ad proximum digitum pergimus, novam partem radicis P et numerum in ultima linea U habemus, ut supra; novus valor X est prior X - 1. Si cifras post separatorem decimalem addimus, exponens X potest negativus esse. Si omnes numeros D(20P + D) addes, par potestates 10^2X multiplicatos, quadratum habebis radicis: 40000 + 12900 + 924 + 139.29 = 53963.29 = 232.3². === De fractionibus === Possumus addere, subtrahere, multiplicare, dividere [[Fractio (mathematica)|fractiones]]. Fractio est [[numerus rationalis]], hoc est proportio, vel numerus per rationem calculatus. Scribimus <math>a \over b</math> (aut ''a/b''), quod significat "quantitas ''a'' per quantitatem ''b'' divisa"; idem est atque a ÷ b. Numerus superior ''numerator'' dicitur et numerus inferior est ''denominator,'' qui non licet 0 esse, quod impossible est per 0 dividere. Possumus etiam dicere 1/b = ille numerus N, ut b × N = 1 -- hoc est, b × (1/b) = 1. Si a/b est fractio, et si et a et b per eundem numerum c multiplicamus (non, autem, per 0!), nova fractio ac/bc = a/b. Sit N = a/b; tunc Nb = a (haec est definitio fractionis). Licet ambo latera per eundem multiplicare: Nbc = ac. Et licet ambo latera per eundem dividere: Nbc ÷ bc = ac ÷ bc, hoc est N = ac/bc, ut diximus. Similiter, si a/b est fractio, et si divisimus et a et b per eundem numerum (non per 0), nova fractio aequa est a/b. Fractio est ''reducta'' si numerator et denominator nullum factorem communem habent. Exempli gratia, 1/2 = 2/4 = 3/6 = 4/8 = 5/10. 1/2 est reducta, aliae non sunt. 1/3 = 2/6 = 3/9 = 4/12. 2/5 = 4/10 = 6/15 = 8/20. Si numerator maior est quam denominator, valor fractionis maior est quam 1; si numerator aequat denominatori, fractio est 1. Hoc est, 2/2 = 1, vel 9/9 = 1. Et 3/2 > 1: 3/2 = 1/2 + 1/2 + 1/2 = 1 + 1/2. [[Fasciculus:Add_Frac1.png|thumb|Additio fractionem: 1/4 + 1/3 = 3/12 + 4/12 = 7/12]] Ut fractiones addas vel subtrahas, si eosdem denominatores habent, adde (vel subtrahe) numeratores. Si eosdem denominatores non habent, debes eis dare antequam licet numeratores addere. Exemplum: 1/3 + 1/3 = 2/3. Si eosdem denominatores non habent, multiplica numeratorem et denominatorem alterius fractionis per alterius denominatorem: :<math>\frac{1}{4} + \frac{1}{3} = ?</math> :<math>\frac{1 \times 3}{4 \times 3} + \frac{1 \times 4}{3 \times 4} = \frac{3}{12} + \frac{4}{12} = \frac{7}{12}</math> [[Fasciculus:Add_Frac2.png|thumb|Aliud exemplum: 3/7 + 2/5 = 15/35 + 14/35 = 29/35]] Aliud exemplum: :<math>\frac{3}{7} + \frac{2}{5} = ?</math> :<math>\frac{3 \times 5}{7 \times 5} + \frac{2 \times 7}{5 \times 7} = \frac{15}{35} + \frac{14}{35} = \frac{29}{35}</math> Aliud exemplum: :<math>\frac{1}{6} + \frac{1}{9} = ?</math> :<math>\frac{1 \times 9}{6 \times 9} + \frac{1 \times 6}{9 \times 6} = \frac{9}{54} + \frac{6}{54} = \frac{15}{54}</math> :et fractio reducta est <math>\frac{5}{18}</math>. Quare? Sit S = summa fractionum, ut a/b + c/d = S. Tunc licet omnia per b multiplicare: a + bc/d = bS. Et per d quoque: ad + bc = bdS. Nunc fractiones non sunt: possumus multiplicare et addere. Quid autem est illud S? Si per bd divisimus, S solum habebimus: <math>\frac{ad + bc}{bd} = S</math> -- et hoc est quod iam fecimus. Si autem denominatores sunt magni, vel si plures fractiones habes, haec calculatio difficilior est. Melius est minimum denominatorem invenire, qui est minimus communis dividuus omnium denominatorum.<ref>Voce ''minimus communis dividuus'' Gauss utitur, ''[[Disquisitiones arithmeticae]]'' cap. 1 sect. 18.</ref> Exemplum: :<math>\frac{1}{6} + \frac{1}{9} = ?</math> :Quod 6 = 3 × 2 et 9 = 3 × 3, minimus communis dividuus est 3 × 2 × 3 = 18. :<math>\frac{1 \times 3}{6 \times 3} + \frac{1 \times 2}{9 \times 2} = \frac{3}{18} + \frac{2}{18} = \frac{5}{18}</math> Cum multiplicas, et numeratores et denominatores multiplica. Hoc est, :<math>\frac{a}{b} \times \frac{c}{d} = \frac{a \times c}{b \times d}</math> Exempla: :<math>\frac{3}{7} \times \frac{2}{5} = ?</math> :<math>= \frac{3 \times 2}{7 \times 5} = \frac{6}{35}</math> Et: :<math>\frac{2}{7} \times \frac{3}{4} = ?</math> :<math>= \frac{2 \times 3}{7 \times 4} = \frac{6}{28} = \frac{3}{14}</math> Quare? Velimus multiplicare a/b × c/d, hoc est, (a ÷ b) × (c ÷ d). Sed divisio et multiplicatio sunt inversae: hoc est, dividere par b idem est atque multiplicare par 1/b. Habemus ergo (a ÷ b) × (c ÷ d) = (a × (1/b)) × (c × (1/d)) = a × c × (1/b) × (1/d) = a × c × (1/(b × d)) = (a × c)/(b × d) Ut dividas, multiplica per fractionem inversam. Hoc est, :<math>\frac{a}{b} \div \frac{c}{d} = \frac{a}{b} \times \frac{d}{c} = \frac{a \times d}{b \times c}</math> Exempla: :<math>\frac{1}{2} \div \frac{3}{5} = ?</math> :<math>= \frac{1}{2} \times \frac{5}{3} = \frac{5}{6}</math> Aut: :<math>\frac{2}{3} \div \frac{2}{5} = ?</math> :<math>= \frac{2}{3} \times \frac{5}{2} = \frac{10}{6} = \frac{5}{3}</math> Quare? Scimus N × 1/N semper est 1 (nisi N sit 0). Pone N = 1/M -- tunc 1/M × 1/(1/M) = 1. Sed M × 1/M = 1 (quod semper verum est, nisi M sit 0); hoc est, 1/M × 1/(1/M) = M × 1/M, vel 1/(1/M) = M. Nunc velimus scire quid sit <math>\frac{a}{b} \div \frac{c}{d}</math>: :est <math>\frac{a}{b} \times \frac{1}{\frac{c}{d}}</math>, :hoc est <math>\frac{a}{b} \times \frac{d}{c}</math> Numeri rationales scribuntur vel per fractiones vel per decimales. Exempli gratia, 1/5 = 0.2. Ut fractionem in decimalem formam convertas, modo divide: 1/5 = 1 ÷ 5 <pre> .2 ---- 5|1.0 1 0 ----- 0 </pre> Si denominator nullos factores habet nisi 5 et 2 (fortasse plus quam semel), divisio finiet et numerus decimalis quantitatem finitem digitorum habebit. Si alios factores habet, divisio numquam finiet, sed periodum habebit. Exempli gratia, 1/3 = 0.333... usque ad [[infinitas|infinitatem]]. <pre> .33 ------- 3|1.00000 9 ------- 10 9 ------- 10 etc. </pre> Ut videtur, semper erit alia figura "3." Omnis numerus rationalis est numerus decimalis vel finitus vel periodicus. Re vera, decimales finiti quoque periodici sunt: 0.2 = 0.200000... (et 0.2 = 0.1999999.....). Et omnis decimalis periodicus est numerus rationalis. Quare? Sit decimalis D = 0.abcabcabc..., ubi "abc" sunt figurae quae identidem apparent. Tunc: :<math>1000 \times D = abc.abcabcabc....</math> :<math>D = 0.abcabcabc...</math> Subtrahe: :<math>999 \times D = abc</math>, hoc est <math>D = \frac{abc}{999}</math>, qui est numerus rationalis. (Multiplicavimus per 1000 = 10³ quod 3 figurae sunt in periodo; si plus vel minus insunt, aliam potestam eligere debemus.) Exemplum: Quid est 0.142857142857...? Nunc periodus 6 figuras habet. :<math>1000000 \times D = 142857.142857142857....</math> :<math>D = 0.142857142857....</math> :<math>999999 \times D = 142857</math>, ergo <math>D = \frac{142857}{999999}</math>, et fractio reducta est 1/7. === Probationes === Postquam operationem arithmeticam quendam fecistis, vis scire utrum recte calculaveris annon: hoc est, vis operationem probare. [[Fasciculus:Carl Friedrich Gauss 1840 by Jensen.jpg|thumb|[[Carolus Fridericus Gauss]], qui permulta de numeris theoremata demonstravit]] Simplicissima probatio est operatio inversa. Si addistis, subtrahe; si subtraxistis, adde; et similiter. Exempli gratia, quid est 25 + 31? Ut supra calculavimus, 25 + 31 = 56. Possumus probare: 56 - 31 = 25, et 56 - 25 = 31. Aliud exemplum: 143 × 21 = 3003. Probatio: 3003 ÷ 21 = 143, et 3003 ÷ 143 = 21. Alia probatio est ''probatio per novem,'' hoc est probatio per [[congruentia]]m secundum modulum 9. Haec est regula: Numeros, qui in problemate sunt (et operandos et responsum), reduc secundum modulum 9; tunc eandem operationem fac. Si responsum non idem est atque responsum reductum, errorem fecistis. Quomodo "reducere secundum modulum 9"? Figuras adde; si summa est maior quam 9, iterum adde quoad summa minor sit. Exempli gratia, numerus 123, secundum modulum 9, est 1 + 2 + 3 = 6. Numerus 347, secundum modulum 9, est 3 + 4 + 7 = 14, sed 15 > 9: iterum adde: 1 + 5 = 6. 347, secundum modulum 9, est ergo 6. Hoc est exemplum probationis per novem. Estne 25 + 31 re vera = 56? <pre> numeri secundum modulum 9 25 7 31 4 --- --- 56 2 </pre> Quod 7 + 4 = 11 (hoc est 2 secundum modulum 9), et 56, secundum modulum 9, est 2, calculatio probata est. Si errorem fecimus, quid tunc? <pre> numeri secundum modulum 9 25 7 31 4 --- --- 58 4 !! </pre> Nunc "responsum" 58 est 4 secundum modulum 9, sed summa 7 + 4 = 11 est 2 secundum modulum 9. Quod 4 ≠ 2, scimus calculationem non recte factam. Quaelibet operatio inter numeros integros hoc modo probatur. Exempli gratia, estne 143 × 24 = 3482? Secundum modulum 9, 143 est 8 et 24 est 6; 8 × 6 = 48, hoc est 4 + 8 = 12, hoc est 1 + 2 = 3 secundum modulum 9. Responsum quoque debet esse 3 secundum modulum 9. Sed 3482 est 3 + 4 + 8 + 2 = 17, hoc est 1 + 7 = 8 secundum modulum 9. Quod 3 ≠ 8, errorem aliquem fecimus. Probatio per novem autem non omnes errores invenire potest. Estne 143 × 24 = 3342? Nunc responsum est 3 + 3 + 4 + 2 = 12, hoc est 3 secundum modulum 9, ut debet esse. Sed supra calculavimus 143 × 24 = 3432. Figurae traiectae sunt, sed summa figurarum eadem est: probatio per novem ergo errorem non invenit. Est etiam ''probatio per undecim'': numeros reduc secundum modulum 11, operationem fac, et vide utrum responsum idem sit. Ad secundum modulum 11 reduceas, incipe a dextera numeri parte; adde et subtrahe invicem usque ad laevam partem; si summa > 11 sit, idem iterum fac. Exempli gratia, quid est 79, secundum modulum 11? Primam figuram adde: 9. Proximam subtrahe: 9 - 7 = 2. 79 est 2 secundum modulum 11. Aliud exemplum: 3124, secundum modulum 11: adde (4), subtrahe (4 - 2 = 2), adde (2 + 1 = 3), subtrahe (3 - 3 = 0): 3124, secundum modulum 11, est 0. Nunc, estne 143 × 24 = 3342? Secundum modulum 11, 143 est 3 - 4 + 1 = 0, et 24 = 4 - 2 = 2; 0 × 2 = 0. Et 3342, secundum modulum 11, est 2 - 4 + 3 - 3 = -2. Quod -2 ≠ 0, errorem invenimus, quem non invenimus probatione per novem utentes. Licet probare secundum quemlibet modulum; 9 et 11 facillimi sunt, quia possumus numeros secundum hos modulos faciliter reducere. ==== De reductione secundum modulos 9 et 11 ==== Summa figurarum numeri est residuum numeri secundum modulum 9. Quare? [[Numerus integer]] quidem, [[systema numericum decimale|systemate numerico decimali]] scriptus, est ...f₂f₁f₀, et omnis figura f_i numerum f × 10ⁱ repraesantat. Exempli gratia, si numerus est 4165, f₃ = 4, f₂ = 1, f₁ = 6, f₀ = 5. Numerus est ergo 4 × 10³ + 1 × 10² + 6 × 10¹ + 5 × 10⁰. Sed omnis potestas 10 -- omnis numerus 10ⁱ -- est 1 + 99...9 (ubi ''i'' figurae ''9'' sunt); hoc est, 9 dividit 10ⁱ - 1. Possumus ergo scribere: :...f₂f₁f₀ = ... + f₂(1 + 99) + f₁(1 + 9) + f₀(1 + 0) : = (... + f₂ + f₁ + f₀) × 1 + (... + f₂ + f₁) × 9 × (X) Si hunc numerum per 9 divisimus, residuum est prima pars, (... + f₂ + f₁ + f₀) × 1, quod 9 dividitur alteram partem. Hoc est, summa figurarum est residuum numeri secundum modulum 9, quod erat demonstrandum. Exempli gratia, 4165 = 4 × (1 + 999) + 1 × (1 + 99) + 6 × (1 + 9) + 5, vel (4 + 1 + 6 + 5) + (4 × 999 + 1 × 99 + 6 × 9), vel (4 + 1 + 6 + 5) + 9 × (4 × 111 + 1 × 11 + 6). Et quid de modulo 11? Vide: :10 = 11 - 1 :100 = 99 + 1 = 11 × 9 + 1 :1000 = 1001 - 1 = 11 × 91 - 1 :10000 = 9999 + 1 = 11 × 909 + 1 :100000 = 10001 - 1 = 11 × 9091 - 1 :... Si numerus est 10²ⁱ, est 11 × X + 1: residuum huius numeri, secundum modulum 11, est 1. Si numerus est 10^{2i + 1}, est 11 × X - 1, et residuum secundum modulum 11 est -1. Possumus ergo scribere: :...f₃f₂f₁f₀ = ... + f₃(1001 - 1) + f₂(99 + 1) + f₁(11 - 1) + f₀(1) : = (... - f₃ + f₂ - f₁ + f₀) × 11X + (... - f₃ + f₂ - f₁ + f₀) Ut videtur, si hunc numerum per 11 divisimus, prima pars evanescit et residuum est altera pars, (... - f₃ + f₂ - f₁ + f₀). [[Gauss]] has regulas ad explorandem divisibilitatem numeri propositi per 9 et 11 dat in libro ''[[Disquisitiones arithmeticae|de Disquisitionibus Arithmeticis]],'' sectione prima.<ref>Sub titulo "Quaedam applicationes" dicit "Theorematis in hoc capite traditis complura quae in arithmeticis doceri solent innituntur, e.g. regulae ad explorandem divisibilitatem numeri propositi per 9, 11, aut alios numeros."</ref> == De machinis arithmeticis == [[Fasciculus:Gregor Reisch, Margarita Philosophica, 1508 (1230x1615).png|thumb|Calculationes. Homo in laeva parte figuris Arabicis, in dextera parte abaco utitur. Dea Arithmetica ipsa inter eos stat.]] Primum auxilium calculandi digiti erant. Postea [[abacus]] invenitur, et in [[Europa]] et in [[Asia]]. Tunc [[regula remissaria]] [[multiplicatio]]nem facilius fecit. Hodie [[computatrum]] arti arithmeticae aliisque artibus mathematicis servat. == Notae == <references/> == Bibliographia == * Berlingoff, William P., et Fernando Q. Gouvêa. [[2003]] ''Math Through the Ages,'' editio altera. Novi Eboraci: Mathematical Association of America. ISBN 978-0-88385-736-6. * Courant, Richard, et Herbert Robbins. [[1941]] ''What Is Mathematics?'' Oxonii: Oxford University Press. ISBN 0-19-510519-2 (editio altera). * Cuomo, S. [[2001]]. ''Ancient Mathematics.'' Novi Eboraci: Routledge. ISBN 978-0-415-16495-5. * Gauss, Carl Friederich. [[1801]]. ''Disquisitiones Arithmeticae.'' Lipsiae: Fleischer. Retractatus [[Hildesia]]e: Olms-Wiedmann, 2006, cum introductione a Norbert Schappacher scripta. * Kasner, Edward, et James R. Newman. [[1940]] ''Mathematics and the Imagination.'' Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 0-486-41703-4. * Kidwell, Peggy Aldrich. [[2008]]. ''Tools of American Mathematics Teaching, 1800-2000.'' Baltimorae: Johns Hopkins University Press. ISBN 9780801888144. * Reid, Constance. [[2006]]. ''From Zero to Infinity: What Makes Numbers Interesting,'' editio quinta. Wellesley: A. K. Peters. ISBN 978-1-56881-273-1. {{NexInt}} * [[Algebra elementaris]] * [[Fractio (mathmatica)]] * [[Numerus integer quadratorum privus]] * [[Theorema fundamentale arithmeticae]] * [[Theoria numerorum]] == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20051110081849/http://www.music.indiana.edu/tml/9th-11th/ODOREG_TEXT.html Regulae super abacum ] ab Odone MDCCLXXXIV de divisio mathematica * P. Gasparis Schotti (1663). [https://books.google.de/books?id=88tlAAAAcAAJ&pg=PT08&dq=arithmetica+generalis+schotti&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjOjJKZlcHXAhXIOxoKHURiBj4Q6AEIJjAA#v=onepage&q=arithmetica%20generalis%20schotti&f=false Arithmetica practica generalis et specialis], [[Francofurtum]]. [[Categoria:Arithmetica|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Mathematica}} {{FA stella}} 9vu8fv5kfifsq2ls2qpbztl6i9bgco3 0 904 3984993 3982425 2026-09-01T09:25:30Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984993 wikitext text/x-wiki {{Civilitas}} [[Fasciculus:Suicide lucretia.jpg|thumb|Secundum [[Titus Livius|Livium]], Lucretia, a [[Lucius Tarquinius Superbus|Tarquinio Superbo]] violata, se interfecit. Imago in [[Museum Isabellae Stewart Gardner|Museo Isabellae Stewart Gardner]], [[Bostonia]]e, a [[Alexander Botticelli|Botticelli]] picta.]] {{res|Res publica}} ([[Graece]] {{lang|grc|πολιτεία}}) est forma [[rectio]]nis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Publica|publicae|en|qid=Q2388316}}. Huic verbo sunt duae [[significatio (linguistica)|significationes]]: # '''Res publica''' sensu lato regnum, ergo [[organizatio]] civium est super [[familia]]m et usitate super [[tribus (anthropologia)|tribum]]. Organi rei publicae exempli gratia sunt regens et administratio, [[miles|milites]], [[ius|iura]] et [[iurisprudentia]]. Et [[urbs]] ut [[Athenae]], [[Roma]] [[antiquitas|temporibus antiquis]], [[Hamburgum]] et [[Brema]] res publicae erant et sunt, aut [[imperium|imperia]] ut [[Imperium Romanum]], [[Imperium Britannicum]], et alia. Aliquando hoc [[vocabulum|vocabulo]] utimur ad vertendum [[lingua Anglica|Anglicum]] vocabulum ''commonwealth,'' quod etiam, sed rarius, sicuti [[consortio]] verti potest. # '''Res publica''' sensu stricto est res publica sine [[rex|rege]] (hoc est ''res publica libera'', Graece {{lang|grc|ἐλευθέρια πολιτεία}}), vel subtilius ab [[Aristoteles|Aristotele]] definita ut [[democratia]] quadam [[oligarchia]] temperata.<ref>Aristotelis, ''[[Politica (Aristoteles)|Politica]]'', 1293b: {{lang|grc|"νῦν δὲ δεικτέον ἡμῖν περὶ πολιτείας. φανερωτέρα γὰρ ἡ δύναμις αὐτῆς διωρισμένων τῶν περὶ ὀλιγαρχίας καὶ δημοκρατίας."}}</ref> Roma post [[Lucius Tarquinius Superbus|Tarquinium Superbum]] regem fugitivum ultimi [[Libera res publica Romana| res publica libera]] fuit, [[Lucius Iunius Brutus|Bruto]] [[Lucius Tarquinius Collatinus|Collatino]]que primis [[consul]]ibus. == Notae == <references /> {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Dictator]] * [[De re publica (Cicero)|''De re publica'' (Cicero)]] * [[Forma administrationis]] * [[Politica]] * [[Republicanismus]] * [[Res publica (Plato)|''Res Publica'' (Plato)]] * [[Tyrannia]] {{div col end}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Republic|rem publicam}} {{CommuniaCat|Republics|res publicas}} {{Victionarium|Republica|rem publicam}} {{Vicicitatio|Republic|rem publicam}} * [http://www.thelatinlibrary.com/cicero/repub1.shtml M. Tullii Ciceronis libri de re publica.] [[Categoria:Res publica|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Societas}} 82wpnljkp2wagmravpxf42el6pun2jp 0 2751 3985006 3981177 2026-09-01T09:51:19Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3985006 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Insula principis Eduardi}}<ref>"Iacobus Mac Intyre ex insula principis Eduardi" {{Google Books|-kYBAAAAYAAJ|vide pp. 6-7}},</ref> ([[Anglice]] ''Prince Edward Island'', [[Francogallice]] ''Île-du-Prince-Édouard'') est [[insula]]ris [[provinciae Canadenses|provincia]] [[Canada|Canadensis]], [[area (geometria)|area]] [[terra (solum)|terrestri]] numeroque [[incola]]rum minima, sed [[Densitas incolarum|densitate incolarum]] maxima. Insulae sunt aliquot nomina per ludibria data: ''Hortus Sinus,'' ''Locus Natalis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Confoederatio Canadensis|Confoederationis Canadensis|en|qid=Q1520743}},'' et ''Inculabulum Confoederationis.''<ref>Proprie (Anglce) ''Garden of the Gulf,'' ''Birthplace of the Canadian Confederation,'' et ''Cradle of Confederation.'' {{Opus | titulus = Prince Edward Island | annus = 2013 | domus editoria = Britannica Concise Encyclopedia | url = http://www.credoreference.com/entry/ebconcise/prince_edward_island | salus url = vivit | retrospectio = 20200728043838 | tempus inspectionis = 2013-09-30 }}</ref> Eius [[caput (urbs)|caput]] et maxima [[urbs]] est [[Carolinapolis]]. Provincia est una ex tribus [[Provinciae Maritimae|Provinciis Maritimis]] et una ex quattuor [[Canada Atlantica|Provinciis Atlanticis]]. == Urbes == * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Summerside (Insula Principis Eduardi|Summerside|en|qid=Q863058}} == Sententia == “Parva sub ingenti” == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Prince Edward Island|Insulam Principis Eduardi}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20060305100742/http://www.gov.pe.ca/ Administrationis provincialis situs interretialis] anni [[2006]] {{Canada}} [[Categoria:America Septentrionalis Britannica]] [[Categoria:Canada Atlantica]] [[Categoria:Insula principis Eduardi|!]] qsxd0lvj4e72s0m4rmylmuk05qw5qd6 0 2787 3985018 3983574 2026-09-01T10:05:57Z Demetrius Talpa 81729 3985018 wikitext text/x-wiki {{flumen|Mosa|[[Fasciculus:Maas.jpg|thumb|center|Mosa]]|925|409|400|36 000|[[Francia]]|Hollands Diep|Francia - Belgia - Nederlandia}} {{Videhom|Mosa (Matrona Superior)}} {{res|Mosa}} (Nederlandice: ''Maas'', Francogallice: ''Meuse'') est fluvius in [[Francia]], [[Belgia]] [[Nederlandia]]<nowiki/>que. Ex Nederlandia per [[Delta Rheni et Mosae|delta commune]] cum [[Rhenus|Rheno]] in [[Mare Germanicum]] influit. In propensam suorum, [[roma]]ni multas urbes ad hoc flumen condiderunt. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fossa Eugeniana|Fossa Eugeniana|de|qid=Q638683}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=[https://texashistory.unt.edu/ark:/67531/metapth190536/ Fossa Eugeniana, quae a Rheno ad Mosam duci coepta est, anno 1627 ductu Comitis Henrici vanden Berge], tabula {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Henricus Hondius|Henrici Hondii|nl|qid=Q926814}}.|2=Q926814}} canalis imperfectus Mosam cum [[Rhenus|Rheno]] coniungere debebat. == Urbes ad Mosam == * [[Neocastrum]] * [[Commercium (urbs)|Commercium]] * [[Virodunum]] * [[Caroli Villa]] * [[Namurcum]] * [[Leodicum]] * [[Traiectum Mosae]] * [[Roermonda]] * [[Venlonum]] ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{fontes geographici}} {{flumen-stipula}} [[Categoria:Flumina Nederlandiae]] [[Categoria:Flumina Franciae]] [[Categoria:Systema Mosae fluminis|!]] aht7tv2jn501opis8tvdj2ad77j866v 0 3053 3984985 3984072 2026-09-01T09:13:25Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984985 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:LocationSouthAmerica.png|thumb|Situs Americae Australis]] [[Fasciculus:South america la.svg|thumb|Tabula Americae Australis.]] {{res|America australis}},<ref>Thomas Garzonus, ''Piazza universale'' (Francofurti ad Moenum: 1619), [https://books.google.com/books?id=mA1fAAAAcAAJ&pg=PA273 p. 273].</ref> seu {{res|plene=America meridiana|meridiana}}<ref>Christianus Xaverius Wabst, ''De hydrargyro tentamen physico-chemico-medicum'' (Vindobonae: 1754), [https://books.google.com/books?id=_LRUAAAAcAAJ&pg=PA18 p. 18].</ref> seu {{res|plene=America meridionalis|meridionalis}},<ref>Philippus Ferrarius et Michael Baudrand, ''Lexicon geographicum'' (Patavii: 1675), [https://books.google.com/books?id=xH0bZ4hfUlsC&pg=PA34&q=america%20meridionalis vol. 2, p. 34].</ref> est [[continens]]<ref>"[http://www.bartleby.com/65/st/SthAmer.html South America]. ''[http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia]'', ed. 6a. 2001–2006. Novi Eboraci: [[Columbia University Press]]": "fourth largest continent . . . , the southern of the two continents of the Western Hemisphere."</ref><ref>[http://lanic.utexas.edu/subject/countries/ Situs civitatis LANIC.]</ref> in [[Hemisphaerium Occidentale|Hemisphaerio Occidentali]] sita, plerumque in [[Hemisphaerium Australe|Hemisphaerio Australi]], parvā parte in [[Hemisphaerium Septentrionale|Hemisphaerio Septentrionali]] comprehensa. Continens etiam [[subcontinens]] [[America]]rum habetur.<ref>[http://www.bartleby.com/65/st/SthAmer.html South America,] ''[http://www.bartleby.com/65/ The Columbia Encyclopedia],'' ed. 6a (Novi Eboraci: Columbia University Press, 2001–2006): "fourth largest continent . . . , the southern of the two continents of the Western Hemisphere."</ref><ref>{{cite web|url=http://lanic.utexas.edu/subject/countries/ |title=LANIC country page |publisher=Lanic.utexas.edu |date= |accessdate=[[11 Maii]] [[2013]]}}.</ref> Finitur ad [[occidens|occidentem]] versus ab [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]], ad [[septentrio]]nes [[oriens|orientemque]] ab [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]], et ad septentriones occidentemque ab [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] [[Mare Caribicum|Marique Caribico]]. [[Duodecim]] [[civitas sui iuris|civitates liberas]] ([[Aequatoria]]m, [[Argentina]]m, [[Bolivia]]m, [[Brasilia]]m, [[Columbia]]m, [[Guyana]]m, [[Paraguaia]]m, [[Peruvia]]m, [[Surinamia]]m, [[Chilia]]m, [[Uruguaia]]m, [[Venetiola]]m) et [[Guiana Francica|Guianam Francicam]], maritimam [[Francia]]e [[regio]]nem, comprehendit. Civitates Americae Australis quae Mare Caribicum finiunt (Columbia, Guiana Francica, Guyana, Surinamia, Venetiola) [[America Australis Caribica]] appellantur. Americae Australi est [[area (geometria)|area]] 17 840 000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]], paene 3.5 centesimae [[superficies|superficiei]] [[Tellus (planeta)|Telluris]]. Numerus [[homo|hominum]] anno [[2005]] fuit plus quam 371 090 000. America Australis per [[area (geometria)|aream]] geographicam est quarta (post [[Asia]]m, [[Africa]]m, et [[America Septentrionalis|Americam Septentrionalem]]) et per numerum hominum quinta (post Asiam, Africam, [[Europa]]m, et America, Septentrionalem). [[Vocabulum]] ''America'' a [[Martinus Hylacomylus|Martino Hylacomylo]] (1470–1522) et [[Matthias Ringmann|Matthia Ringmann]] [[cartographia|chartographis]] anno [[1507]] excogitatum est, ex [[Americus Vespucius|Americo Vespucio]], primo [[homo|homine]] [[Europa]]eo qui subiecit terras novissme ab Europaeis inventis non fuisse [[India]]m, sed [[Novus Mundus|Novum Mundum]], ab Europaeis adhuc ignotum. == Geographia == [[Fasciculus:South America - Blue Marble orthographic.jpg|thumb|upright=0.8|Americae Australis [[tabula geographica]] physicalis.]] America Australis australem [[terrae emersae|terrarum emersarum]] [[America]]narum partem occupat. [[Continens]] ad septentriones et orientem ab [[Hiatus Darien|Hiatu Darien]]<!--Darién Gap ~ watershed--> secundum [[fines]] [[Colombia]]e et [[Panama]]e, aut ex nonnullis fontibus potius a [[Canalis Panamensis|Canali Panamensi]], ad summam definitur. Omnis quidem [[Panama]]—inter quam segmentum ad [[oriens|orientem]] Canalis Panamensis in [[isthmus|isthmo]]—in rebus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Geopolitica|geopoliticis|en|qid=Q159385}} et [[geographia|geographicis]]<ref>Saul Bernard Cohen, [http://books.google.ca/books?id=QkMD8HKRlgoC&pg=PA141&lpg=PA141&dq=geopolitical+north+america+panama&source=web&ots=UyJR5f_d7X&sig=i9WFQeiLFUP8R0E8B_qJ8tPoeBw&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result#PPA147,M1 "North and Middle America"] in ''Geopolitics of the World System'' (2003, ISBN 0-8476-9907-2), cap. 5.</ref> solum in America Septentrionali,<ref>[http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#americas "Americas"] ''Standard Country and Area Codes Classifications (M49)'', United Nations Statistics Division.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080303233306/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/reference/international/north_america/referencemap_image_view "North America" ex ''Atlas of Canada,''] apud atlas.nrcan.gc.ca.</ref><ref name="North America Atlas">[http://www.nationalgeographic.com/xpeditions/atlas/index.html?Parent=nameri&Rootmap=&Mode=d&SubMode=w ''North America Atlas,''] apud www.nationalgeographic.com.</ref> atque inter [[Demographia Americae Mediae|civitates Americae Mediae]], refertur.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/440722/Panama "Panama," ex ''Britannica Concise Encyclopedia,''] apud www.britannica.com.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070612204948/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pm.html#Geo Geography: Panama] ''CIA World Factbook 2008''.</ref> Paene omnis Americae Australis continens in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lamina Americana Australis|Lamina Americana Australi|en|qid=Q119490}} sedet. [[Triangulum|Triangularis]] massae terrestris forma brevissimum [[litus]], pro eius [[magnitudo|magnitudine]], ullius continentis efficit. America Australis nonnullas [[insula]]s propinquas usitate comprehendere habetur. [[Aruba]], [[Insula Boni Aeris]], [[Insula Curacensis]], [[Trinitas (insula)|Trinitas]], [[Tabacum (insula)|Tabacum]], et [[provinciae foederales Venetiolae]], in septentrionali [[pluteus continentalis|plutei continentalis]] Americae Australis parte sedentes, saepe pars [[continens|continentis]] putantur. == Praehistoria == [[Fasciculus:Ausangate-hillside-MT.jpg|thumb|left|[[Andes]] sunt longissimi [[Tellus|orbis terrarum]] [[cordillera|montes perpetui]] continentales.]] [[Fasciculus:SantaCruz-CuevaManos-P2210651b.jpg|thumb|[[Praehistoria|Praehistorica]] [[Caverna Manuum]] ([[Hispanice]] ''Cueva de las Manos''), [[Argentina]]e sita.]] [[Fasciculus:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.jpg|thumb|[[Machu Picchu]], praedium [[Inca]]rum, in [[mons|montibus]] [[Peruvia]]e situm.]] America Australis cum [[Africa]] ab [[Aera Palaeozoica|Aevo Palaeozoico]] exeunte ad [[Aera Mesozoica|Aevum Mesozoicum]] iniens coniuncta est, donec [[supercontinens]] [[Pangaea]] abhinc annorum circa 225 [[decies centena milia|decies centenorum milium]] diffindi et dissolvi coepissit. Ergo, America Australis et Africa [[fossile|fossilia]] et strata [[saxum|saxorum]] similia habent. America Australis putatur ab hominibus [[habitatio|habitari]] cum homines [[Beringia|Pontem Terrestrem Beringianum]] (nunc [[Fretum Beringianum]]) saltem abhinc annorum 15&thinsp;000 ex terris quae nunc sunt [[Russia]] transirent. Qui ad [[meridies|meridiem]] per [[America Septentrionalis|Americam Septentrionalem]] migrabant, et deinde Americam Australem per [[Isthmus Panamensis|Isthmum Panamensem]] attigerunt. Nonnullis inventis [[archaeologia|archaeologicis]] hanc doctrinam non sustinentibus, eruditi alteram aboriginum prae-Siberianorum Americanorum [[theoria|dpctrinam]] proposuerunt. Prima indicia [[homo sapiens|hominum sapientium]] in America Australi [[habitatio|habitantium]] ex circa 9000 a.C.n. supersunt, cum [[cucurbita]]e, [[capsicum|capsica]], et [[fabaceae]] [[cibus|cibo]] in altis [[Pelvis Amazonica]]e terris excoli coepissent. Indicia [[fictile|fictilis]] praeterea significant [[mandioca]]m, quae [[victus]] hodie manet, ab [[2000 a.C.n.]] excultam esse.<ref name="OBrienP-Oxford_Atlas">Patrick O'Brien, gen. ed, ''Oxford Atlas of World History'' (Novi Eboraci: Oxford University Press, 2005), p. 25.</ref> == Civitates == [[Civitas|Civitates]] Americae Australis sunt: {| class="wikitable" |- ! Civitas ! Area (km²) ! Numerus civium<ref>Aestimatio [[1 Iulii]] [[2002]].</ref> ! Densitas{{dubsig}} (km²) |- | [[Aequatoria]] | align="right" | 283 560 | align="right" | 13 447 494 | align="right" | 47.4 |- | [[Argentina]] | align="right" | 2 766 890 | align="right" | 37 812 817 | align="right" | 13.7 |- | [[Bolivia]] | align="right" | 1 098 580 | align="right" | 8 445 134 | align="right" | 7.7 |- | [[Brasilia]] | align="right" | 8 543 404 | align="right" | 190 029 560 | align="right" | 20.6 |- | [[Chilia]] | align="right" | 756 950 | align="right" | 19.212.362 | align="right" | 20.5 |- | [[Columbia]] | align="right" | 1 138 910 | align="right" | 41 008 227 | align="right" | 36.0 |- | [[Guyana]] | align="right" | 214 970 | align="right" | 698 209 | align="right" | 3.2 |- | [[Guyana Francica]] ([[Francia|Fr]]) | align="right" | 91 000 | align="right" | 182 333 | align="right" | 2.0 |- | [[Paraquaria]] | align="right" | 406 750 | align="right" | 5 884 491 | align="right" | 14.5 |- | [[Peruvia]] | align="right" | 1 285 220 | align="right" | 27 949 639 | align="right" | 21.7 |- | [[Surinamia]] | align="right" | 163 270 | align="right" | 436 494 | align="right" | 2.7 |- | [[Uraquaria]] | align="right" | 176 220 | align="right" | 3 386 575 | align="right" | 19.2 |- | [[Venetiola]] | align="right" | 912 050 | align="right" | 24 287 670 | align="right" | 26.6 |} {{NexInt}} * [[America Latina]] * [[America (terminologia)]] * [[Capita Americae Australis]] * [[Conus Australis]] * [[Societas Civitatum Americanarum]] * [[Unio Civitatum Americae Australis]] * [[Vexilla Americae Australis]] == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Bariloche- Argentina2.jpg|thumb|Lacus prope Bariloche, in [[Argentina]].]] * Adelaar, Wilhem. [[2004]]. ''The Language of the Andes.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-36275-7. * Aikhenvald, Alexandra Y., et R. M. W. Dixon, eds. [[1999]]. [https://web.archive.org/web/20120111010714/http://assets.cambridge.org/97805215/70213/sample/9780521570213wsc00.pdf edición=1ª ''The Amazoninan Languages.''] Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-57021-2. * Aubert, Hans-J., et Ulf-E. Müller. [[1981]]. ''Südamerika.'' Monaci: Bruckmann, 2. ISBN 3-7654-1732-7. * Bernecker, Walther L., Horst Pietschmann, et Rüdiger Zoller. [[2000]]. ''Eine kleine Geschichte Brasiliens''. Edition Suhrkamp 2150. ISBN 3-518-12150-2. * Civita, Victor. [[2007]]. ''Almanaque Abril: Geografia: Mundo: Continentes: América do Sul.'' Ed. 33a. Sancti Pauli: Abril. * Fischer, Thomas. [[2006]]. "Der Linksruck in Südamerika." ''Politorbis: Zeitschrift zur Außenpolitik'' 41 (2): 6–19. * Kaufman, Terrence. [[1999]]. "Language History in South America: What we know and how to know more." In ''Amazonian Linguistics,'' ed. David L. Payne. Austin Texiae: University of Texas Press. * König, Hans-Joachim. [[2006]]. ''Kleine Geschichte Lateinamerikas.'' Bonnae: Bundeszentrale für politische Bildung. ISBN 3-89331-723-6. * Tirico, José Domingos. [[1994]]. "América do Sul." In ''Enciclopédia Barsa,'' 358–70. Sancti Pauli: Encyclopædia Britannica do Brasil Publicações. == Nexus externi == {{Communia|Sudamérica - América do Sul|Americam Australem}} {{Fontes geographici}} * [http://www.geographicguide.com/south-america.htm America australis,] apud www.geographicguide.com * [https://web.archive.org/web/20130601063808/http://butler.cc.tut.fi/~fabre/BookInternetVersio/Alkusivu.html Alain Fabre, ''Diccionario etnolingüístico y guía bibliográfica de los pueblos indígenas sudamericanos'' (2005),] apud butler.cc.tut.fi * [https://web.archive.org/web/20120413140628/http://www.podermilitar.cl/ Situs] apud www.podermilitar.cl * https://datosmacro.expansion.com/demografia/poblacion/chile {{America}} {{1000 paginae}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:America Meridionalis|!]] [[Categoria:Continentes]] ejqlectt27p5qc9b22avmayxcbniuqh 0 3560 3984881 3977054 2026-08-31T18:31:27Z Cyprianus Marcus 66550 3984881 wikitext text/x-wiki {{Videhom|Aulus Vitellius (consul 32)}} {{Capsa hominis Vicidata}} [[Imago:Aulus Vitellius (MRABASF Matritum) 01.jpg|thumb|upright|Vitellius (R.A.B.A.S.F., [[Matritum]])]] '''Aulus Vitellius Germanicus''' ([[24 Septembris]] [[15]] - [[22 Decembris]] [[69]]) erat [[Imperatores Romani|imperator Romanus]] ab [[2 Ianuarii]] 69 usque ad mortem, nempe [[annus quattuor imperatorum|anno quattuor imperatorum]]. ==Familia== Filius erat [[Lucius Vitellius (consul 34)|L. Vitellii]] (qui [[consul]] et gubernator [[Syria]]e sub [[Tiberius (imperator)|Tiberio]] meruit) et Sextiliae. Frater minor natu fuit [[Lucius Vitellius (consul 48)|L. Vitellius]] qui anno [[48]] consul suffectus creatus est. Vitellius ipse uxorem primam [[Petronia (A. Vitellii uxor)|Petronia]]m, filiam seu sororem [[Publius Petronius Turpilianus|Publii Petronii Turpiliani]] duxit, e qua unum filium [[Vitellius Petronianus|Vitellium Petronianum]] habuit, qui ante 69 mortuus est. Tum [[Galeria Fundana|Galeriam Fundanam]]<ref>Propinqua erat [[Publius Galerius Trachalus|Publii Galerii Trachali]], consulis ordinarii anni [[68]].</ref> filiam senatoris in matrimonium duxit, e qua filium [[Vitellius Germanicus|Vitellium Germanicum]] et filiam [[Vitellia (imperatoris filia)|Vitelliam]] habuit. ==Cursus honorum== Vitellius Germanicus consul anno [[48]] et [[proconsul]] [[Africa (provincia Romana)|Africae]] anno [[60]] fuit. [[1 Decembris]] [[68]] [[Galba]] eum legatum Augusti pro praetore [[Germania Inferior|Germaniae Inferiori]] praefecit, et gratum inter milites magna cum effusione benignitateque se fecit. ==Imperator== Nec ambitiosus nec machinans at ignavus et indulgens erat. [[2 Ianuarii]] anni 69 legiones [[Rhenus|Rheni]] eum imperatorem pronuntiaverunt. Quamquam a duabus legionibus tantum fulciebatur, [[Senatus]] eum accepit. Romae epulas et gladiatores dedit; interim in oriente legiones [[Dalmatia]]e et [[Illyricum|Illyrici]] favorem [[Vespasianus|Vespasiano]] dederant. == Vitellius gastronomus == De profectione luxuriosa Vitellii per [[Gallia Cisalpina|Galliam Cisalpinam]] Tacitus sic narrat: "Epularum foeda et inexplebilis libido: ex urbe atque Italia inritamenta gulae gestabantur, strepentibus ab utroque mari itineribus; exhausti conviviorum apparatibus principes civitatum; vastabantur ipsae civitates; degenerabat a labore ac virtute miles adsuetudine voluptatum et contemptu ducis."<ref>Tacitus, ''Historiae'' 2.62</ref> Addit de epulis a Vitellio iuxta [[Papia|Ticinum]] [[Lucius Verginius Rufus|L. Verginio Rufo]] oblatis: "Apud Vitellium omnia indisposita, temulenta, [[pervigilium|pervigiliis]] ac [[bacchanalia|bacchanalibus]] quam disciplinae et castris propiora;"<ref>Tacitus, ''Historiae'' 2.68</ref> Suetonius etiam auctor est Vitellium in [[Appenninus mons|Appennini]] iugis pervigilium egisse.<ref>Suetonius, ''De vita Caesarum'' "Vitellius" 10.3</ref> [[Suetonius|Suetonium]] [[Cena adventicia Vitellio data|cenam adventiciam]] Vitellio a fratre [[Lucius Vitellius (consul 48)|L. Vitellio]] anno 69 datam descripsit. Idem auctor adseverat: "[Vitellius] praecipue luxuriae saevitiaeque deditus epulas trifariam semper, interdum quadrifariam dispertiebat, in [[ientaculum|ientacula]] et [[prandium|prandia]] et [[cena]]s [[comissatio]]nesque, facile omnibus sufficiens [[vomitandi consuetudo|vomitandi consuetudine]]. Indicebat autem aliud alii eadem die, nec cuiquam minus singuli apparatus quadringenis milibus nummum constiterunt ... Ut autem homo non profundae modo sed intempestivae quoque ac sordidae gulae, ne in sacrificio quidem umquam aut itinere ullo temperavit, quin inter altaria ... rapta e foco manderet circaque viarum [[popina]]s fumantia obsonia vel pridiana atque semesa."<ref name="Suet">Suetonius, ''De vita Caesarum'' "Vitellius" 13.</ref> Secundum [[Cornelius Tacitus|Tacitum]] "nemo in illa aula probitate aut industria certavit: unum ad potentiam iter, prodigis epulis et sumptu ganeaque satiare inexplebilis Vitellii libidines. ipse abunde ratus si praesentibus frueretur, nec in longius consultans, noviens miliens sestertium paucissimis mensibus intervertisse creditur."<ref>Tacitus, ''[[Historiae (Tacitus)|Historiae]]'' 2.95; similiter Dio Cassius apud [[Xiphilinus|Xiphilinum]], ''Epitome historiarum Dionis Cassii'' 193-194 R.St.</ref> Tanta ad cenas praeparandas et condiendas dispensit ut et saeculis posterioribus fercula nonnulla nomen "Vitellianum" ferebant,<ref name="Dio">[[Xiphilinus]], ''Epitome historiarum Dionis Cassii'' 193-194 R.St.</ref> quorum tria in ''[[Apicius sive De re coquinaria|Apicio]]'' reperiuntur: * [[Pisum Vitellianum|Pisa sive faba Vitelliana]] (nomen bis usurpatum) * [[Porcellum Vitellianum]]<ref>''Apicius sive De re coquinaria'' 5.3.5, 5.3.9, 8.7.7.</ref> Vitellius primus inventor fuit "patinae quam ob immensam magnitudinem [[Clipeum Minervae (ferculum)|clipeum Minervae πολιούχου]] dictitabat"; in hoc ferculum patella ingens argentea facta est, quam [[Hadrianus (imperator)|Hadrianus]] postea in culina imperiali repperit et dissolvi iussit. Sive in hoc ferculum sive in aliis, obsonia e [[Parthia]], a [[Fretum Hispanicum|Fretu Hispanico]] et "e regione ultra Oceanum iacente" ad urbem vecta sunt;<ref name="Suet">Suetonius, ''De vita Caesarum'' "Vitellius" 13.</ref><ref name="Dio">[[Xiphilinus]], ''Epitome historiarum Dionis Cassii'' 193-194 R.St.</ref> quibus verbis [[Cassius Dio Cocceianus|Dio Cassius]] [[India]]m vel potius [[Britannia (provincia Romana)|Britannia]]m indicat.<ref>[[Andreas Dalby|A. Dalby]], "Dining with the Caesars" in ''Food and the Memory'' ed. Harlan Walker (Totnes: Prospect Books, 2001. ISBN 1-903018-16-1) p. 73.</ref> Vitellius a Palatio fugiens, die vitae suae ultimo, "duobus solis comitibus, [[pistor|pistore]] et [[coquus|coco]]" paternam domum in [[Mons Aventinus|Aventino]] petivit.<ref>Suetonius, ''De vita Caesarum'' "Vitellius" 16.</ref> == Fortuna == Vitellius a lectoribus ''Apicii'' (vide supra) et a posterioribus praecipue ut gastronomus vel ganeo notus est. Carmine [[Iohannes Oldham|Iohannis Oldham]] ''[[Satires upon the Jesuits|Saturae in Iesuitas]]'', anno circiter 1680 docto, sic memoratur: :''With dainties load your board, whose ev'ry dish'' :''May tempt cloy'd gluttons or Vitellius wish.''<ref>Apud Charles L. Murison (ed.) ''Suetonius: Galba, Otho, Vitellius'' (Londinii: Bristol Classical Press, 1992) p. 161.</ref> (mensam deliciis onerate, quarum omnis patella vel ganeonum repletorum vel Vitellii ipsius cupiditatem sollicitet). ==Mors== Vitellius abdicare voluit sed [[praetorianus|praetoriani]] non siverunt. Cum Vespasianus Romam inivisset, Vitellius necatus est. == Fontes de vita et principatu Vitellii == [[Imago:Vittelius monnaie ag1.JPG|thumb|upright|Vitellius ([[sestertius]])]] * [[Aurelius Victor]], ''[[De Caesaribus (Victor)|De Caesaribus]]'' 8 * [[Cassius Dio Cocceianus|Dio]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' liber 64 * ''[[Epitome de Caesaribus]]'' 8 * [[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]], ''[[Breviarium (Eutropius)|Breviarium]]'' 7.18 * [[Flavius Iosephus|Iosephus]], ''[[De bello Iudaico]]'' liber 4 * [[Plutarchus]], ''[[Vita Galbae]]'' et ''[[Vita Othonis]]'' * [[Suetonius]], ''[[De vita Caesarum]]'' liber 7 "Vitellius" * [[Tacitus]], ''[[Historiae (Tacitus)|Historiae]]'' {{NexInt}} * [[Annus quattuor imperatorum]] == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Nexus externi == *[https://web.archive.org/web/20120629131842/http://www.livius.org/vi-vr/vitellius/vitellius.html Vita] apud livius.org {{Ling|Anglice}} *[https://web.archive.org/web/20200612140251/http://www.roman-emperors.org/vitell.htm Vita] apud roman-emperors.org {{Ling|Anglice}} == Bibliographia == * "Vitellius. II. 2" in {{KP}} * Rhiannon Ash, ''Ordering anarchy: armies and leaders in Tacitus' Histories'' (Londinii: Duckworth, 1999. ISBN 0715628003) pp. 95-125 * J. W. Burke, "Emblematic scenes in Suetonius' Vitellius" in ''Histos'' vol. 2 (1998) * E. Cizek, "La mort de Vitellius dans les Vies des douze Césars de Suétone" in ''Revue des études anciennes'' vol. 77 (1975) pp. 125-130 * R. Engel, "Das Charakterbild des Kaisers Vitellius bei Tacitus und sein historischer Kern" in ''Athenaeum'' vol. 55 (1977) pp. 345-368 * Egon Flaig, ''Den Kaiser herausfordern. Die Usurpation im Römischen Reich''. Francofurti ad Moenum, 1992. ISBN 3-593-34639-7 * C. L. Murison, "Some Vitellian dates: an exercise in methodology" in ''Transactions of the American Philological Association'' vol. 109 (1979) pp. 187-197 * C. L. Murison, ''Galba, Otho and Vitellius: careers and controversies''. [[Hildesia]]e, 1993 * R. F. Newbold, "Vitellius and the Roman Plebs" in ''Historia'' vol. 21 (1972) pp. 308-319 * Brigitte Ritter, ''Vitellius. Ein Zerrbild der Geschichtsschreibung''. Francofurti ad Moenum: Peter Lang, 1992. ISBN 3-631-44753-1. * P. Schunk, "Studien zur Darstellung des Endes von Galba, Otho und Vitellius in den Historien des Tacitus" in ''Symbolae Osloenses'' vol. 39 (1964) pp. 38-82 * Thomas Wiedemann, "Valerius Asiaticus and the Regime of Vitellius" in ''Philologus'' vol. 143 (1999) pp. 323–335 * Z. Yavetz, "Vitellius and the Fickleness of the Mob" in ''Historia'' vol. 18 (1969) pp. 557-569 {{Communia|Vitellius}} {{Imperatores Romani}} {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Claudius (imperator)|Tiberius Claudius Caesar Augustus]] IV et [[Lucius Vitellius (consul 34)|Lucius Vitellius]] III| annus= 48<br />cum<br />[[Lucius Vipstanus Poplicola|Lucio Vipstanio Poplicola]]| successores= [[Gaius Pompeius Longus Gallus]] et [[Quintus Veranius]]}} {{DEFAULTSORT:Vitellius, Aulus}} [[Categoria:Imperatores Romani]] [[Categoria:Proconsules Africae]] [[Categoria:Legati Germaniae Inferioris]] [[Categoria:Gens Vitellia]] [[Categoria:Ganeones]] [[Categoria:Nati 15]] [[Categoria:Mortui 69]] [[Categoria:Necati]] 14ld6aotjrbhh3i9u4jlspg7yc6jqmo 0 3999 3985029 3983144 2026-09-01T10:14:41Z Cyprianus Marcus 66550 3985029 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Goettingen_Marktplatz_Oct06.jpg|thumb|left|Forum mercati et vetus curia.]] '''Gottinga'''<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles]</ref><ref name="Orbis Latinus E-M"/><ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> seu '''Tuliphordium'''<ref name="graesse"/> seu '''Gotinga'''<ref name="graesse"/>, '''Goettinga'''<ref name="graesse"/><ref name="Orbis Latinus E-M"/>, '''Goddinga'''<ref name="graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'') est [[urbs]] circiter 117 000 incolarum in meridie [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et in medio fere [[Germania]]e sita. Est caput [[Circulus Gottingae|circuli Gottingae]]. ==Districtus et vici== Urbs Gottinga in districtus (Theodisce ''Stadtbezirk'') duodeviginti et pagos<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') novem divisa est. ===Districtus=== [[Fasciculus:Stadtgliederung Göttingen.png|thumb|left|600px|links|Districtus Gottingenses (tabula Theodisce).]] <div style="clear:both;"></div> {| class="wikitable sortable" |- style="background:#EDEDED;" ! class="hintergrundfarbe6"| Numerus districtus ! class="hintergrundfarbe6" style="width:35%;"| Districtus ([[Latine]]) ! class="hintergrundfarbe6" style="width:35%;"| Districtus ([[Theodisce]]) ! class="hintergrundfarbe6" style="width:10%;"| Numerus incolarum<ref>[https://duva-stg-extern.kdgoe.de/aswdb/asw.dll?file=02%20Bev%C3%B6lkerung/020%20Bev%C3%B6lkerungsstand/020_22%202022%20Wohnberechtigte%20Bev%C3%B6lkerung%20in%20den%20Stadtbezirken%20und%20Statistischen%20Bezirken%209j ''Wohnberechtigte Bevölkerung in den Stadtbezirken und Statistischen Bezirken''].</ref> ! class="hintergrundfarbe6" style="width:10%;"| Area (km²)<ref>[https://duva-stg-extern.kdgoe.de/Informationsportal/Dateien/010.20-2019.pdf ''Stadtgebietsfläche und Bevölkerungsdichte in den Stadtbezirken und Statistischen Bezirken 2019''].</ref> |- align="left" | 01 | bgcolor="#EDEDED"| [[Urbs Interior (Gottinga)|Urbs Interior]]<ref name="Urbs">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/urbs?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-stadt'' Latino vocabulo "urbs urbis" vertitur].</ref><ref name="Interior">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/interior?wb=gross&nr=2 Theodiscum praefixum ''Innen-'' Latino adiectivo "interior-ius" vertitur.]</ref> || ''Innenstadt'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 10 717 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 1,49 |- align="left" | 02 | bgcolor="#EDEDED"| [[Urbs Orientalis (Gottinga)|Urbs Orientalis]]<ref name="Urbs"/><ref name="Orientalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/orientalis?wb=gross&nr=3 Theodiscum praefixum ''Ost-'' Latino adiectivo "orientalis-e" vertitur.]</ref> || ''Oststadt'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 16 621 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 7,05 |- align="left" | 03 | bgcolor="#EDEDED"| [[Urbs Meridionalis (Gottinga)|Urbs Meridionalis]]<ref name="Urbs"/><ref name="Meridionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/meridionalis?wb=gross&nr=4 Theodiscum praefixum ''Süd-'' Latino adiectivo "meridionalis-e" vertitur.]</ref> || ''Südstadt'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 18 631 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 3,77 |- align="left" | 04 | bgcolor="#EDEDED"| [[Urbs Occidentalis (Gottinga)|Urbs Occidentalis]]<ref name="Urbs"/><ref name="Occidentalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/occidentalis?wb=gross&nr=5 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "occidentalis-e" vertitur.]</ref> || ''Weststadt'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 13 182 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 5,75 |- align="left" | 05 | bgcolor="#EDEDED"| [[Urbs Septentrionalis (Gottinga)|Urbs Septentrionalis]]<ref name="Urbs"/><ref name="Septentrionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&nr=6 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "Septentrionalis-e" vertitur.]</ref> || ''Nordstadt'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 11 144 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 1,85 |- align="left" | 06 | bgcolor="#EDEDED"| [[Weende (Gottinga)|Weende]] || ''Weende'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 18 968 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 9,85 |- align="left" | 07 | bgcolor="#EDEDED"| [[Mons Sancti Nicolai]]<ref name="MSN">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen. Niedersächsisches Ortsnamenbuch'', Band 4. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> || ''Nikolausberg'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 3 675 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 7,45 |- align="left" | 08 | bgcolor="#EDEDED"| [[Geismare (Gottinga)|Geismare]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> || ''Geismar'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 19 292 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 14,28 |- align="left" | 09 | bgcolor="#EDEDED"| [[Grona (Gottinga)|Grona]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> || ''Grone'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 11 881 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 7,68 |- align="left" | 10 | bgcolor="#EDEDED"| [[Herberhusa (Gottinga)|Herberhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> || ''Herberhausen'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 1 770 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 15,21 |- align="left" | 11 | bgcolor="#EDEDED"| [[Ellershusa Maior]]<ref name="-husa"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> || ''Groß Ellershausen'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 1 347 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 3,90 |- align="left" | 12 | bgcolor="#EDEDED"| [[Hetiershusa]]<ref name="-husa"/> || ''Hetjershausen'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 1 075 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 7,56 |- align="left" | 13 | bgcolor="#EDEDED"| [[Knutbuhra]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> || ''Knutbühren'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 155 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 3,98 |- align="left" | 14 | bgcolor="#EDEDED"| [[Elliehusa]]<ref name="-husa"/> || ''Elliehausen'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 3 025 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 6,32 |- align="left" | 15 | bgcolor="#EDEDED"| [[Esebeke]]<ref name="Kir">Kirstin Casemir, Uwe Ohainski, Jürgen Udolph: ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In: Jürgen Udolph (Hrsg.): ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Teil IV. Verlag für Regionalgeschichte, [[Bilivelda]]e 2003, ISBN 3-89534-494-X, S. 136 ff.</ref> || ''Esebeck'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 630 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 5,89 |- align="left" | 16 | bgcolor="#EDEDED"| [[Holtensa (Gottinga)|Holtensa]]<ref name="-a"/> || ''Holtensen'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 1 861 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 3,07 |- align="left" | 17 | bgcolor="#EDEDED"| [[Deppoldshusa]]<ref name="-husa"/> || ''Deppoldshausen'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 20 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 4,91 |- align="left" | 18 | bgcolor="#EDEDED"| [[Roringa]]<ref name="-inga"/> || ''Roringen'' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| 998 || bgcolor="#EDEDED" align="right" | 7,08 |- align="left" | | bgcolor="#EDEDED"| '''Totum''' || || bgcolor="#EDEDED" align="right"| '''134 632''' || bgcolor="#EDEDED" align="right"| '''117,08''' |- |} ===Vici=== Ad Gottingam hi vici etiam pertinent: * [[Elliehusa/Esebeke]]<ref name="-husa"/><ref name="Kir"/> ([[Theodisce]] ''Elliehausen/Esebeck''; [[Saxonice]] ''Eljehusen un Esebek''); * [[Geismare (Gottinga)|Geismare]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> ([[Theodisce]] ''Geismar''; [[Saxonice]] ''Chaismer, '') antiquo cum loco [[Zietenkaserne]] ([[Theodisce]] ''Zietenkaserne''), hodie [[Zietenterrassa]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] ''Zietenterrassen'') vocato; * [[Grona (Gottinga)|Grona]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> ([[Theodisce]] ''Grone''; [[Saxonice]] ''Chraune''); * [[Ellershusa Maior/Hetiershusa/Knutbuhra]]<ref name="-husa"/><ref name="KleinGrosse"/><ref name="-a"/> ([[Theodisce]] ''Groß Ellershausen/Hetjershausen/Knutbühren''; [[Saxonice]] ''Ellershusen un Hetjeshusen un Knutboiern''); * [[Herberhusa (Gottinga)|Herberhusa]]<ref name="-husa"/> ([[Theodisce]] ''Herberhausen''; [[Saxonice]] ''Helpershusen'') * [[Holtensa]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holtensen'') * [[Mons Sancti Nicolai]]<ref name="MSN"/> ([[Theodisce]] ''Nikolausberg''; [[Saxonice]] ''Klasberch'') * [[Roringa]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Roringen''; [[Saxonice]] ''Roaringen'') * [[Weende/Deppoldshusa]]<ref name="-husa"/> ([[Theodisce]] ''Weende/Deppoldshausen''; [[Saxonice]] ''Wene un Deppelshusen'') == Historia == Primordia vici, qui postea Gottinga factus est, in historiae obscuritate iacent. Mentio prima facta est in testamento quo [[Otto I]] imperator Germaniae monasterio Sancti Mauritii [[Magdeburga]]e agros donavit, qui ad vicum “Gutingi” appellatum pertinebant. Constat autem iam saeculo septimo homines illic habitavisse. E proximis saeculis, nulla monumenta ad nos pervenerunt, in quibus mentio facta est de vico Gutingi. Quodam tempore [[saeculum 12|saeculo duodecimo]] urbs condita est, fortasse [[Henricus Leo|Henrico Leone]] auctore, quod nomen a vico accepit. Nescimus, quando urbi iura urbis obtinuerit, sed ante annum [[1229]] factum esse debet. Medio aevo exeunte floruit urbs: merces Gottingenses usque ad [[Polonia]]m veniebant, anno [[1351]] membrum [[Hansa]]e facta est haec urbs, exstructae sunt ecclesiae Sancti Iacobi, Sancti Ioannis, Sancti Albani, Sancti Pauli, et Sanctae Mariae, monasteria Franciscanorum ac Dominicanorum, curia et multae mercatorum domus. == Universitas == [[Fasciculus:Sigillum Universitatis Regiae Georgiae Augustae.jpg|thumb|Sigillum universitatis regiae Georgiae Augustae.]] [[Universitas Regia Georgia Augusta]] anno [[1737]] a [[Georgius II (rex Britanniae)|Georgio Augusto]] [[Princeps Elector Imperii|Principe Electore]] [[Hannovera]]e et [[Britanniarum Regnum|Rege Britanniae]] condita est. == Homines praeclari == * [[1837]] - [[Septem Gottingenses]] === Nati === * [[1764]] - [[Teresia Huber]], diurnaria et scriptrix * [[1799]] - [[Augustus de Ammon]], ophthalmologus * [[1926]] - [[Ioannes Iochen Vogel]], vir publicus et sodalis [[Socialis Democratica Factio Germaniae|SPD]]. * [[1932]] - [[Bernhardus Vogel]], vir publicus et sodalis [[Unio democratica Christiana Germaniae|CDU]] === Mortui === * [[1777]] - [[Ioannes Christianus Polycarpus Erxleben]], zoologicus * [[1799]] - [[Georgius Christophorus Lichtenberg]], physicus * [[1834]] - [[Carolus Ludovicus Harding]], astronomus * [[1840]] - [[Ioannes Fridericus Blumenbach]], zoologicus * [[1855]] - [[Carolus Fridericus Gauss]], mathematicus * [[1859]] - [[Iohannes Petrus Gustavus Lejeune Dirichlet]], mathematicus * [[1882]] - [[Fridericus Wöhler]], chemicus * [[1891]] - [[Gulielmus Eduardus Weber]], physicus * [[1929]] - [[Richardus Zsigmondy]], chemicus * [[1931]] - [[Otto Wallach]], chemicus * [[1947]] - [[Maximilianus Planck]], physicus * [[1964]] - [[Iacobus Franck]], physicus * [[1968]] - [[Otto Hahn]], chemicus * [[1970]] - [[Maximus Born]], physicus == Nota == <references/> == Nexus externus == {{CommuniaCat|Göttingen|Gottingam}} * [http://www.vox-latina-gottingensis.de/gramlain.htm Vox Latina Gottingensis (Theodisce)] [[Categoria:Gottinga| ]] [[Categoria:Urbes hanseaticae]] [[Categoria:Saxonia Inferior]] 1ura8tisxavlhvzlj22o4v2k65ioybs 0 4025 3984893 3979952 2026-08-31T18:49:30Z Cyprianus Marcus 66550 3984893 wikitext text/x-wiki {{Capsa civitatis Vicidata}} [[Imperium Romanum|Imperio Romano]] anno [[395]] in partes duas diviso, '''Imperium Romanum Orientale''' (Graece: {{polytonic|Βασιλεία Ῥωμαίων}}) sive publice simpliciter ut '''Imperium Romanum''' vel etiam ab [[rerum gestarum scriptor|historicis]] recentioribus '''Imperium Byzantinum''' nuncupatum<ref>Historicus Theodiscus [[Hieronymus Wolfius]] primus fuit qui Imperium Romanum Orientale "Byzantinum" vocavit ut "pars pro toto" (συνεκδοχή). Hanc appellationem numquam ispi [[scriptor]]es Imperii Romani Orientalis usi sunt, sed saepe scriptores nostri temporis. Vide infra descriptionem de variis imperii appellationibus.</ref> principio fuit pars orientalis eius. Postquam [[Imperium Romanum Occidentale|imperium occidentale]] eversum est plus quam decem exinde saecula valebat donec anno [[1453]] urbs capitalis eius, [[Constantinopolis]], ab [[Imperium Ottomanicum|Ottomanis]] [[Expugnatio Constantinopolis|expugnatur]]. Quamquam principio provincias orientales antiqui Romani imperii, i.e. imprimis [[Aegyptus|Aegyptum]], [[Asia Minor|Asiam Minorem]], [[Haemimontus|Haemimontum]] paeninsulam, [[Arabia]]m et oras [[Africa|Africae]] administrandas accepit, [[saeculum 7|saeculo septimo]] autem Arabis invadentibus magnas orientis partes cessit et in [[Asia Minor|Asiam Minorem]] et [[Europa Meridionalis|Europam meridionalem]] deminutum est. [[Georgius Ostrogorsky]] cum imperii radices variis ex fontibus sumptas atque fusas describeret Byzantinum imperium tribus ex elementis, id est administrationem Romanam, Graecam [[Hellenismus|linguam moresque]] et [[religio Christiana|Christianam religionem]], constetisse distinxit. Historia imperii Romani orientalis rite tres in aetates dividitur: * ''aetas posterioris antiquitatis'' ([[saeculum 4|quartum]] saeculum usque ad [[saeculum 7|septimum saeculum]]) * ''aetas medio-Byzantina'' (septimum saeculum usque ad annum [[1204]]/[[1261]]) * ''aetas Byzantina posterior'' ([[1204]]/[[1261]] usque ad [[1453]]) [[Historia]] imperii plena est propulsationum variarum hostium, quare vires [[res militares|militares]] et [[oeconomica|oeconomicae]] graviter affectae et fatigatae sunt. Tempora recessus calamitatumque cum temporibus incrementi et victoriae alternaverunt. Etsi initio [[saeculum 8|saeculi octavi]] assidue interne de quaestionibus [[religio]]sis litigatum est atque complura [[bellum civile|bella civilia]] exarserunt, tamen fundamentum administrationis imperialis a Romanis olim institutum usque ad [[saeculum 13|saeculum tredecimum]] integre perservatum est. Eminent praeterea artificia sollertiaque [[ars Byzantina|artis Byzantinae]]. Constantinopoli etiam multi [[liber|libri]] [[antiquitas|antiquitatis]] post ruinam imperii Romani servati sunt. Inde etiam conversio totius [[Europa orientalis|Europae orientalis]] ad [[Christianitas|religionem Christianam]] propagata est. == De variis imperii appellationibus == Nomen '''''Imperium Byzantinum''''' ([[Neograece]] {{polytonic|Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία}}) a nomine [[caput (urbs)|urbis capitalis]] deductum aetateque recentiore inventum apud scriptores veterum temporum in usu non erat. Byzantini usque ad [[saeculum 14|saeculum quattuordecimum]] ''Romani'' ({{polytonic|Ῥωμαῖοι}}, ''Rhōmaîoi,'' pronuntiatio medio-Graeca: ''Romaei'', hodie ''Rhomaioi'' discernendi causa transcriptum) appellari soliti sunt neque vetere nomine ''Hellenes'' usi sunt eo consilio, ne cum Graecis antiquis nondum Christianizatis in unum confunderentur. Ineunte [[Renascentia litterarum|Renascentia]] [[saeculum 14|saeculo quarto decimo]] ad nomen antiquum reverterunt. In Europa occidentali medio aevo simpliciter Graeci nominati sunt. Nomen publicum semper fuit '''''Imperium Romanorum''''' ([[Graece]] {{polytonic|Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων}}) sive (abbreviatum) '''''Romania''''' ({{polytonic|Ῥωμανία}}) vel etiam '''Imperium Romanum''' ({{polytonic|Ῥωμαικὴ Αὐτοκρατορία}}, ''Rhōmaikḗ Autokratoría''). Urbs Roma ipsa eiusque imperium παλαιὰ Ῥώμη (''Roma vetus'') nuncupata est. Se non sucessores imperii Romani esse putaverunt, sed ''ipsi'' Romani fuerunt. Praeterea nomina ''[[Imperium Romanum Orientale]]'' (Neograece: {{polytonic|Ἀνατολική Ῥωμαϊκή Αὐτοκρατορία}}) vel ''[[Imperium Romanum Occidentale|Occidentale]]'' nesciverunt, cum crederent Romanum imperium indivisibile esse. Id quidem iuste dici potest, ut imperium orientale [[Migrationes Europaeae populorum et gentium|migrationibus]] saeculi quinti inviolatum perfunctum esset. Verum per saecula in imperio orientali iam diu cultura atque lingua Graeca praevalebant. [[Lingua Graeca antiqua]] et post mutationem linguae circa annum 600 [[Lingua Graeca Demotica|Lingua Graeca Mediaevalis]], quae linguae Graecae hodiernae quasi par fuit, restituit [[Lingua Latina|linguam Latinam]] in compluribus rationibus. Proficiscens a radicibus Romanis imperium primum coetus fuit culturae [[Hellenismus|Hellenisticae]], administrationis Romanae et religionis Christianae. Mores antiqui inter calamitates septimi saeculi demum amissi sunt. Quoniam imperium se ipsum unicum ac solum heredem imperii Romani antiqui putavit, se rectorem omnium civitatum [[Medium Aevum|medii aevi]] esse vindicavit. Etsi Byzantini postulationes istas nullo pacto efficere potuerunt in ista sententia tamen usque ad imperii finem permanebant. == Historia == === Antiquitas posterior: Imperium Romanum Orientale === {{Vide etiam|Antiquitas Posterior}} [[Fasciculus:Constantin I.JPG|thumb|Imperator Constantinus I Magnus.]] Radices imperii in [[Antiquitas Posterior|antiquitate posteriore]] ([[284]] usque [[641]]) locandae sunt. Imperium Byzantinum numquam proprie conditum est, sed revera pars orientalis imperii Romani usque 1453 exstans fuit et ea de causa ''[[Imperium Romanum]]'' ipsum fuit. Quaestioni de principio historiae propriae Byzantinae simpliciter responderi non potest, quod varias definitiones adhibere liceat. In usum recepta est opinio imperii Byzantini initium positum esse ab imperatore [[Constantinus I|Constantino Magno]], qui primus [[Religio Christiana|Christianismo]] faveret. Sed imprimis urbem [[Constantinopolis|Constantinopolem]] condidit: Inter annos [[325]] et [[330]] [[municipium]] antiquum nomine [[Byzantium]] amplissime extendi atque ornari curavit nomineque suo glorificavit. Vetus nomen ''Byzantium'' etiam provixit atque [[Novum Aevum|novo aevo]] per totius imperii descriptionem adhibitum est. Iam prius imperatores saepe sedem suam in urbibus, quae imperii finibus propiores quam Roma sitae erant, collocaverant ad limites melius defendendos. Romae post dominationem [[Maxentius|Maxentii]] iam nulli imperatores sedes habebant. Constantinopoli alter [[senatus]] institutus est, qui sub dominatione [[Constantius II|Constantii II]] [[Senatus Romanus|Romano senatui]] par factus est. Gradatim Constantinopolis munus capitis provinciarum orientalium assumpsit. Exeunte [[saeculum 4|saeculo quarto]] etiam nomen ''Nova Roma'' in consuetudinem venit, etiamsi Roma ''caput mundi'' remanebat. [[Theodosius I|Theodosio I]] imperatore Constantinopolis constans sedes imperatorum orientalium facta est. Post Constantini mortem anno [[337]] plerumque complures ''[[Augustus (titulus)|Augusti]]'' imperium inter se dividebant, quorum alius aliae parti imperii praefuit. In provinciis orientalibus Constantius II ([[337]]–[[361]]) et post eius mortem [[Valens]] ([[364]]–[[378]]) et Theodosius I ([[379]]–[[395]]) dominium tenuerunt. Post mortem Theodosii, cui anno [[394]]/[[395]] ultimo contigit vetus imperium Romanum coniungere, imperium anno [[395]] iterum in partem occidentalem ([[Flavius Honorius|Honorius]]) et orientalem ([[Arcadius]]) divisum est. Nunc quidem divisio perdurabat: Ea de causa Arcadius a quibusdam primus imperator orientalis dicitur. Tamen leges auctoritate utriusque imperatoris (sc. occidentalis atque orientalis) dari atque [[consul]]es alterius partis agnosci solebant. [[Fasciculus:Theodosius I's empire.png|thumb|left|Divisio imperii anno [[395]].]] Exeunte [[saeculum 3|saeculo tertio]] [[Migrationes Europaeae populorum et gentium|migrationes]] variarum gentium barbarorum coeperunt. Primo imperium orientale severe a barbaris, e.g. a [[Gothi]]s, pressum est. [[Proelium Hadrianopolitanum|Proelio Hadrianopolitano]] anno [[378]] cladem gravem accepit, posthac [[Gothi]] ab imperatore Theodosio foederati nominati sunt. Ineunte [[saeculum 5|saeculo quinto]] [[Hunni]] ac [[Germani]] animum in imperium occidentale, quae fuit pars infirmior, verterunt. Quamquam imperio orientali non numquam incursiones [[Regnum Sassanidarum|Sassanidarum]] repulsandae erant, tamen inter annos [[387]] et [[502]] plerumque pacem agebat. Anno [[410]] Roma a [[Visigothi|Visigothis]] capta est, quare mundus Romanus valde perturbatus est. Pars orientalis imperii autem praeter provincias [[Balcania|Balcanicas]], quae gravissime vastatae sint, incolumis manebat. Nonnumquam altera imperii pars alteri auxiliari conabatur. Expeditio navalis anno [[467]]/[[468]] contra [[Regnum Vandalorum|Vandalos]], etsi frustra suscepta est, cum quasi omnino ab imperio orientali sustentata esset tamen benevolentiam unius partis erga alteram demonstravit. Imperium autem orientale, cum vix vires ad integritatem suam retinendam intendere potuit, interitum partis occidentalis avertere non potuit. Exeunte [[saeculum 5|saeculo quinto]] pars quoque orientalis in pericula delapsa est. Eo tempore magna pars copiarum originis [[barbarus|barbarae]] fuit (notissimus eorum est quidam ''[[magister militum]]'' nomine [[Aspar]]), quibus Romani magis magisque ingrati facti sunt. Multi enim veriti sunt, ne imperio orientali idem fatum immineret quod parti occidentali. [[Leo I (imperator)|Leone I]] imperante ([[457]]–[[474]]) aequilibrium inter [[Gothi|Gothos]] et [[Isaurus|Isauros]], incolas provinciae eiusdem nominis in [[Asia Minor|Asia Minore]] sitae, fieri conatum est. Leo etiam novum obsequium palatinum instituit nomine ''[[Excubitores]]'', in quorum numero multi Isauri erant, eo consilio, ut cuipio imperatori fideliter servituri essent. Atque adeo Asparo anno [[471]] necato Isaurus ipse nomine [[Zeno (imperator)|Zeno]] ad regnum pervenit. Itaque inter annos [[470]] et [[500]] imperatores exercitus gradatim in potestatem suam redegerunt, cum imperatori [[Anastasius I (imperator)|Anastasio I]] contingeret auctoritatem Isaurorum quoque diminuere. Haud absurdum est opinari id minime controversiam barbarorum et Romanorum, sed solum certamen potestatis inter auctoritatem imperatoris et duces exercitus fuisse. Quoniam imperatores denique praevaluerunt, auctoritas eorum firmata est. Eodem fere tempore imperii occidentalis finis advenit. [[Romulus Augustulus]], impotens infans, ultimus imperator occidentalis coronatus, anno [[476]] a quodam magistro militum nomine [[Odoacer]] dimissus et abrogatus est. Ultimus quidem imperator ab imperio orientali agnitus [[Iulius Nepos]] fuit, qui anno [[480]] in [[Dalmatia]] mortuus est. Imperator orientalis nunc ''de iure'' solus dominus totius imperii factus est, etsi provinciae occidentales de facto amissae sunt. Plurima regna barbarorum tamen imperatorem Constantinopolitanum summum principem veteris orbis Romani esse agnoverunt. Imperator Anastasius I opes imperii auxit aerariumque divitiis implevit. [[Fasciculus:Justinian mosaik ravenna.jpg|thumb|left|Opus tesselatum Ravennae supra aram ecclesiae Sancti Vitalis impositum. Monstrantur imperatoris Iustiniani atque ministrorum eius effigies.]] Saeculo sexto imperator [[Iustinianus I]] ([[527]]–[[565]]) magistros suos militum nomine [[Belisarius]] et [[Narses]] provincias imperii occidentalis recapere iussit. [[Italia]], litora [[Africa]]e et [[Baetica]]e imperio iterum adiuncta sunt, quare ''[[Imperium Romanum]]'' ad breve tempus paene restitutum est. Bellis contra Gothos Vandalosque gerendis et propulsatione [[Regnum Sassanidarum|regni Sassanidarum]], demum [[Inguinalis plaga|Inguinali plaga]] saeviente, quae plurimas partes imperii severiter contrivisset, vires imperii graviter deminutae sunt. Tamen Iustiniano regnante, qui ultimus imperator lingua Latina usus est, basilica [[Hagia Sophia]] erecta est, ecclesia maxima [[Medium Aevum|Medii Aevi]] et ultimum monumentum [[Antiquitas|Antiquitatis]]. Praeterea anno [[534]] ius antiquum Romanum recollatum et in quibusdam codicibus ''[[Corpus iuris civilis]]'' nominatis edictum est. Quamquam persaepe ad concordiam cohortebatur in rationibus religiosis unitatem ecclesiarum non confecit. Litigium assiduum inter [[Monophysitismus|Monophysitismi]] et ecclesiae Constantinopolitanae diversas doctrinas, praeterea aerarium propter bella diuturna quasi vacuatum illis, qui ei successerunt, in imperio regendo magno impedimento fuerunt. Iustinianus saepe ultimus imperator vere Romanus iudicatus est. Post eum imperatores usum linguae Latinae etiam in administratione imperii magis magisque deminuebant. Imperator [[Mauricius (imperator)|Mauricius]], qui [[Ravenna]]e et [[Karthago|Carthagine]] Exarchatus instituit, demum separationem administrationis civilis et militaris a Romanis antiquitate posteriore decretam abolevit, quamquam in reliquo imperio aliquamdiu sustentabatur. [[Fasciculus:Justinian Byzanz.png|thumb|Iustiniani I restauratio imperii]] A secunda saeculi sexti parte imperium ruinae fortunarum et invasionis barbarorum causa iterum severiter adfligebatur. [[Iustinus II]], qui imperatori Iustiniano successit, [[Langobardi|Langobardos]] occupatione maioris partis Italiae prohibere non potuit. Anno [[572]] contra [[Regnum Sassanidarum|Persas]] bellum coepit. Quidam scriptores eius temporis eum imprimis cupiditate gloriae divitiarumque commotum esse dicunt. Forsitan autem ut patronus Christianorum aliter facere non potuit, quin seditionem [[Armeni|Armenorum]] adiuvaret, qui auxilium petiverant. Ob clades copiarum suarum insanus factus est. Simul [[Slavi]] ex fere anno 580 ad paeninsulam [[Balcania|Balcanicam]] pervenerunt eamque usque ad septimum saeculum [[Colonizatio Slavica Balcaniae|frequentabant]]. Nex [[Mauricius (imperator)|Mauricii]], cui anno [[591]] pacem commodam cum Persis componere contigit, imperio magno damno fuit. Ex anno [[603]] [[Rex regum|rex regum]] [[Chosroes II]] omnium fere potiri provinciarum orientalium coepit. Anno [[620]] etiam [[Aegyptus (provincia Romana)|Aegyptum]] [[Syria]]mque, quaestuosas omnium Romanarum provincias, in arbitrium suum redegit. Sex annis post exercitus Persicus Constantinopolim ipsam oppugnavit. Cum [[Avari]] una cum subiectis gentibus Slavicis urbem e partibus Europaeis aggrederentur, nullam iam spem imperio remanere visum est, quoniam insuper [[Heraclius]] [[Carthago|Carthaginis]] exarchus cum [[Phocas I|Phoca]] usurpatore, qui post mortem Mauricii rebus moderabatur, in certamen dominationis venit. Ille anno [[610]] tyrannum depulit atque audaciter pugnans Persas provincias nuper captas deserere coegit. Immo ipse anno [[622]] in [[Mesopotamia]]m inrupit ibique anno [[627]] in supremo [[Proelium apud Niniven|proelio apud Niniven]] devicit. Itaque Persae omnes provincias ex anno [[603]] captas reddere properaverunt; paulo post Persia ipsa bellis civilibus vexata statum perturbatum iniit. Hostibus summo labore superatis vires imperii exhaustae sunt. Nobilitas senatoria, antea quasi fundamentum imperii, quae a Phoca tyranno iam severe diminuta sit, dissoluta est. Etiam Balcanica paeninsula diu e dicione imperiali delapsa est. Tamen Heraclius victoriam adeptam luxuriose celebrari iussit. Tamen tempus recreandi imperii brevius fuit: Cum paulo post [[Arabes]] nuper [[Islam|islamizati]] impetum rapidum fecerunt, propter fatigationem vires ad provincias defendendas Romanos defecerunt. Proelio anno [[636]] apud [[Hieromyces|Hieromycem]] amnem facto Heraclius coactus est provincias nuper recuperatas hostibus concedere. Exercitus [[Calipha]]e [[Omar]]i omnes provincias orientales praeter Asiam Minorem occupaverunt, anno [[698]] Carthagine capta etiam ''exarchatus'' homonymus perditus est. Heraclius linguam Graecam, quae omni ratione iam diu in imperio orientali praevalebat, solum sermonem publicum constituit. Hac mutatione, ut quidam ducunt, initium novi imperii factum est, quod in historiographia moderna ''Byzantinum'' appellatur. Cum titulum ''imperator'' abiceret seque ''[[Basileus]]'' appellari iuberet, saepe ultimus imperator Romanus orientalis simulatque primus imperator Byzantinus putatur. Consensus est inter historicos saeculum septimum discrimen magni momenti fuisse. Utrum tria saecula sequentia inter historiam Romanam an Byzantinam numeranda sint, disputatur. === Aetas Byzantina media === ==== Saeculum VII: Transitio ==== [[Fasciculus:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|Arabes maiorem partem Orientis expugnaverunt]] Anno [[636]] imperium Byzantinum in extremo situm est. Aliter ac [[Regnum Sassanidarum|regnum Sassanidarum]] anno [[651]] vi [[Arabes|Arabum]] submissum ommnibus copiis post [[Taurus|Taurum]] montem retractis Arabes saltem [[Asia Minor|Asia Minore]] prohibere potuit, etsi [[Musulmanus|Musulmani]] [[paeninsula]]m quotannis vastabant. [[Saeculum 7|Saeculo septimo]], classis imperialis, quae antequam sola dominium [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]] tenebat, ante litus urbis Lyceae [[Phoenix (Turcia)|Phoenicis]] victa est. Cum Asia Minor vix retineretur, [[Slavi]] atque [[Bulgari]] maximam [[Balcania]]e partem populabant ac frequentabant. Itaque Romanis nihil fuit reliqui praeter [[Asia Minor|Asiam Minorem]], insulas Graecas, atque ipsam urbem regiam. Dum autem imperium regiones amittit, simul aequabilitate crevit. Sedes culturae classicae olim [[Polis|''póleis'']] erant, nunc autem urbes aut desertae aut graviter minutae sunt (oppida munificata ''[[Castrum|castra]]'' nuncupata sunt). Cum provinciae orientales ex quinto fere saeculo Christum more [[Monophysitismus|monophysitico]], qui [[Concilium Chalcedonense|concilio Chalcedonense]] anno [[451]] habito ab [[Ecclesia antiqua|ecclesia]] haereticus existimatus est, coluerint, fortasse explicari potest, cur Arabes tam libenter dominos acceperint. Etiamsi magnam partem provinciarum vectigaliumque amisisset, reliquum corpus imperii tamen paratius ad defendendum fuit. [[Fasciculus:Droysen - Oströmisches Reich.jpg|thumb|left|Imperium Byzantinum inter saecula VI et IX.]] Condicionibus temporibusque profunde mutatis institutiones antiquae mutandae fuerunt. Mirum est, ut imperium eo tempore impetum hostium sustinere posset. Praeter discordiam ducum Arabicorum, cum constanter de praeda in pristinis provinciis Romanis ac Persicis capta certarent, et naturam [[Mons Taurus|Tauri montis]] Asiam Minorem quasi munitionem circumvallantis, res magni momenti fuit institutio quarundam dioecesium nomine ''[[Thema]]ta''. Verisimiliter post mortem Heraclii creatae sunt deminutioni vel ruinae urbium occurrendi causa. Constat eo tempore culturam classicam in imperio extinctam esse. Coepit historia mediaevalis imperii Byzantini. [[Saeculum 7|Saeculo septimo]] et [[Saeculum 8|octavo]] hostes imperium assiduis impetibus vexabant. [[Constans II]] sedem suam inter annos [[661]] et [[668]] [[Syracusae|Syracusas]] movit, fortasse defensionem navalem contra Arabes instruendi causa, tamen successores eius in orientem reverterunt. Anno [[681]] imperator [[Constantinus IV]] coactus est regnum Bulgarorum nuper conditum agnoscere. Anno [[678]] Arabibus primum urbem capitalem oppugnantibus Byzantini solum mirabili adhibendo apparatu nomine [[Ignis Graecus|ignis Graecus]], materiam etiam in superficie maris ardentem dissipante, victoriam adepti sunt. ==== Saecula VIII et IX: defensio et [[iconoclasmus]] ==== [[Fasciculus:Byzantine Empire Themata-650.png|thumb|Themata circa annum 650]] Imperator [[Iustinianus II]], ultimus dynastiae Heraclii, primus fines imperii denuo propagare coepit. Slavos e Balcania in Asiam Minorem transferri curavit eo consilio, ut regionibus ad fines Arabum spectantes praesidio essent. Item pars incolarum Asiae Minoris in confinia [[Balcania|Balcanica]] deportata est. Iustinianus autem anno 695 per coniurationem depositus mutilatus et in exilium missus est, ubi virginem nobilem e gente [[Chasari|Chasarorum]] in matrimonium duxit. Bulgaris adiuvantibus iterum ad regnum pervenit, deinde anno 711 necatus est. Urbi infestissimam obsidionem Arabes anno 711 susceperunt; solum sollertia imperatoris [[Leo III Isaurianus|Leonis III Isauriani]], propter fortitudinem classis Romanae, quod iterum efficaci modo igni Graeco usa est, et hiemiem acrem Arabibus gravissimas iacturas infligentem urbs obsessionem perferre potuit. Anno 740 demum Arabes primo in terra Romana proelio apud Acroinum facto victi sunt, quamobrem stabilitas reliqui imperii restituta est. In faucibus Haemimontanis tamen Romanis assidue cum Slavis post interitum regni Avarorum e servitute liberatis pugnandum fuit. Cum omnem Balcaniam paeninsulam recuperare nullo pacto possent tamen partes Graeciae imperio reddiderunt. Verum nunc regnum Bulgarorum nuper conditum longius latiusque se pandit. [[Fasciculus:Solidus-Leo III and Constantine V-sb1504.jpg|thumb|[[Solidus]] effigiem [[Leo III Isaurianus|Leonis III Isauriari]] filiique [[Constantinus V|Constantini V]] monstrans.]] Imperatorem [[Leo III Isaurianus|Leonem III Isaurianum]] anno 726 quae dicitur [[Iconoclastia]]m supra centum annos durantem variaque bella civilia excitantem suscitavisse communiter opinatur. Quoniam post victoriam Iconodulorum opera data est ut scripturae Iconoclastorum extinguerentur nobis solum historiae fide minime dignae remanent. Eruptione cuiusdam montis igniferi commotus Leo anno 726 iconem Christi supra portam Chalce nuncupatam fixam removendam curavisse fertur. Quamquam id hodie maxime est in dubio constat Leonem successoresque eius inimicos iconum fuisse. Apparet autem eorum victoriae defensio suffecisse ad icones abolendas et per meras cruces restituendas. Cum prius suspicatum sit religionem Islamicam magni momenti ad Iconoclasmum fuisse tamen constat imperatores iconoclasticos Christum tamen omni veneratione coluisse. Leo Arabes Asiam Minorem aggredientes vehementer impugnavit. Postquam filius eius [[Constantinus V]] anno 741 regnum e manibus recepit primum insurrectionem affinis sui nomine [[Artabasdus]] sedare coactus est. Complures libros venerationem iconum recusantes scripsit. Quamquam in [[Concilium Hiereiense|concilio apud Hiereiam]] anno 754 decretum est venerationem iconum interdicendam esse imperator tamen vastationem bonorum ecclesiae vetuit. Etsi auctores posteriores eum tyrannum crudelem descripserint fontes imperatore vivo scriptos magnam eius gratiam apud populum indicant. Filius quoque eius [[Leo IV (imperator)|Leo IV]] eas doctrinas retinuit, sed varias insurrectiones sedare coactus anno 780 necatus est. In illius infantilis filii [[Constantinus VI|Constantini VI]] locum mater nomine [[Irene Atheniensis|Irene]] imperium gubernabat. Cum mox patefactum esset se abdicare nolle imperatrix filium suum tam crudeliter mutilari iussit, ut paulo post obiret. Irene venerationem iconum reimposuit. Eventus magni momenti et magno detrimento imperii fuit coronatio [[Carolus Magnus|Caroli Magni]] anno 800, quare ius singulare imperatoris Byzantini in dubio positum est. Duobus annis post Irene cum secorditer{{dubsig}} regnaret eversa est. In partibus Balcanicis Bulgari impuniti oppida vastabant Graeciamque urgebant. Anno 811 immo Chanis Bulgarorum [[Crum (Bulgaria)|Crum]] exercitum Byzantinum ab imperatore [[Nicephorus I|Nicephoro I]] ductum insidiis annullatum est, ipse pugnans cecidit. Illius successsore [[Leo V|Leone V]] regente demum pactum pacis inter eos factum est. Sub regimine eius ex anno 815 Iconoclastia iterum revaluit. Quamquam saeculo nono decemque dynastia Amoriana nuncupata regente imperio initio variae provinciae amissae sunt ([[Creta]] et [[Sicilia]] gradatim ab Arabibus occupatae sunt) tamen auctoritas imperatorum aucta est. [[Michael III]] (842–867) Iconoclastiae finem posuit Bulgarisque suasit, ut ritum Orthodoxum acciperent, quomodo etiam culturam Byzantinam susceperunt. Quamquam complures impetus navales in [[Aegyptus|Aegyptum]] et [[Creta|Cretam]] coepti male evenerunt, imperium omnino oppressiones hostium non modo arcuit sed etiam vires ad priscam maiestatem restituendam intendere potuit. ==== Dynastia Macedonica: Restitutio ==== [[Fasciculus:Byzantine Empire Themata-950-la.svg|thumb|Themata anno 950]] Cum Michael anno [[866]] [[Basilius I Macedonius|Basilium I]] coimperatorem creavisset ille paulo post principem suum necari curavit. Quo confecto se ipsum imperatorem declaravit. Dum regnat cultura Byzantina rursus florebat.<ref>Vide ''[[Renascentia Macedonica]].''</ref> Visum est ut imperium magis magisque reconvaleret. [[Nicephorus II|Nicephoro II Phoca]] frena imperii moderante Creta insula e manibus Arabum recepta est. Tutela limitis orientalis mandatum est copiis nomine ''[[Acritae]]'', qui fines externos more veterum Limitaneorum custodiebant. [[Ioannes I Tzimisces]] imperii terminos usque ad [[Syria]]m propagavit eique brevi etiam [[Palaestina]]m adiunxit, dum Bulgari sub iugo deprimuntur. [[Fasciculus:Map Byzantine Empire 1025-it.svg|thumb|left|Imperium anno 1025.]] Imperatoribus Macedonicis regentibus imperium saeculo decimo undecimoque ad summam gloriam pervenit. [[Basilius II Bulgaroctonus|Basilio II]] sororem suam principi [[Vladimirus I Magnus|Vladimiro I]] viccingios Kiovie moderanti nuptum collocato ritus orthodoxus in [[Ucraina]], [[Ruthenia Alba]] et [[Russia]] late disseminatus est. Dioceses Russiae [[Patriarcha Oecumenicus Constantinopolitanus|Patriarchae Constantinopolitano]] subiectae sunt. Basilius quidem multos annos prospere pugnans Bulgariam in potestatem imperii redegit atque anno 1018 provinciam propriam fecit. Tamen cum eo tempore nobilitas plurimorum latifundiorum potiretur constitutio [[Thema]]tum debilitata est, quare fines imperii iterum in periculum delapsi sunt. Commutati eversive enim sunt magna ex parte agricolae liberi munere militiae fungentes per milites mercennarios (quod in [[Proelium apud Manzicertum|proelio apud Manzicertum]] magno detrimento fuit). Si solum propulsandae fuissent incursiones Arabum imperium mox reconvaluisset, sed eodem tempore [[Normanni]] Italiam invaserunt ultimamque arcem [[Bari]] anno 1071 expugnaverunt. Eo fere tempore etiam primum gens [[Selgiukidae|Selgiukidarum]] fines orientales attigit Asiamque Minorem, maximum subsidium exercituum Byzantinorum, vastavit. [[Romanus IV Diogenes|Romano IV Diogenes]] anno 1071 [[Proelium apud Manzicertum|proelio apud Manzicertum]] ab [[Alp Arslan]] Sultano Turcorum victo propter discordiam regiam concupiscentium Asia Minor magna ex parte in manes Turcorum incidit, quoniam imperator novus foedus post proelium inter Romanum et adversarium suum factum rupit, quare Selgiukidis casus belli paratus erat. ==== Aetas Dynastiae Comnenorum ==== [[Fasciculus:Alexius I.jpg|thumb|left|[[Alexius I Comnenus]]]] [[Fasciculus:Bizancio1081AD-la.svg|thumb|Imperium Byzantinum anno 1081]] Insequente saeculo, domus [[Alexius I Comnenus|Alexii I Comneni]] fortunae imperii moderabatur. Ille anno 1081 imperator factus sine mora restitutioni et corrobationi rerum militarium curavit structuram [[Feudum|feudalem]] instituens. Studio sollertiaque eius Pechinegi, alia gens Turcica, et Selgiukidae ubique contenti ac repressi sunt. Cupidus milites mercennarios contra Turcos conquirendi se invito [[Prima expeditio sacra|primam expeditionem sacram]] effecit cum pro opibus exoptis turbam inordinatam mandatisque suis minime parentem reciperet. Itaque Alexius postulavit omnes duces crucesignatorum sibi ius iurandum benevolentiae dare. Quamquam ad unum omnes iuraverunt condiciones foederis postea identidem violabant. Crucesignatis [[Terra Sancta|Terrae Sanctae]] appropinquantibus inter se diffidentia aucta est quia epistulam Caliphae [[Fatimidi|Fatimidico]] missam invenerunt, qua Alexius repudiationem suam erga inceptum peregrinatorum expressit. Ineunte saeculo XII [[Respublica Veneta]], olim ipsa Constantinopoli subiecta, statum imperii severe labefecit. Exceptiones in mercaturis faciendis Venetianis ob subsidia militaria concessas Manuel Italos (qui Graeci ''Latinos'' nuncupare solebant) comprehendo in urbe capitali irritari conatus est. Simili ratione etiam alii imperatores usi sunt. Anno 1185 magnus numerus ''Latinorum'' tumultu publico trucidatus est. Eodem anno Bulgari exsurrexerunt, ducibus [[Ioannes Asenus I (rex Bulgariae)|Aseno]] fratreque [[Theodorus Petrus|Theodoro]], ac Secundum Regnum Bulgaricum condiderunt. Verum filio Alexii [[Ioannes II Comnenus|Ioannes II]] regente (1118–1143) et post eum [[Manuel I Comnenus|Manueli I]] (1143–1180) auctoritatem imperii in Asia Minore firmari contigit. Manuel non modo incursiones Normannorum bis reppulit sed etiam petens partes Italiae Hungariaeque imperio adiungere animum in occidententem advertit; eo studio inimicitias [[Fridericus I (imperator)|Friderici I]] imperatoris occidentalis suscepit. Dum feliciter contra [[Selgiukidae|Selgiukidas]] pugnabat tamen anno 1176 in [[Proelium apud Myriocephalum|proelio apud Myriocephalum]] cladem exitiosam accipiens frustra de expulsione Turcorum ex Asia Minore contendit. [[Fasciculus:Byzantium circa 1170 + Seljuks la.svg|thumb|Imperium Byzantinum anno circiter 1170]] Selgiukidae quidem victores potestatem suam gradatim per gentes Turcicas adiacentes et demum per totam Asiam Minorem amplificaverunt. Interea ultimus imperator Comnenus [[Andronicus I Comnenus|Andronicus I]] brevi tempore (1183–1185) crudelissime regnans nobilitatem, ex aetate Alexii quasi spina imperii, irritavit atque alienavit, quare imperium grave damnum passum est: Cum nobiles causam imperii deseruissent exercitus quondam paratissimus capacissimusque paulo post collapsus est. Domo [[Angeli (domus)|Angelorum]] regente imperium propter infirmitatem socordiamque imperatorum multa discrimina passum est adeo, ut [[Alexius IV Angelus|Alexius IV]] crucesignatos de principatu suo contentum arcessivit. Cum pro auxilio lato solvere nullo pacto posset urbi capitali se invito perniciem paravit: a Venetianis sollicitati milites [[Quarta expeditio sacra|quartae expeditionis sacrae]] anno 1204 Constantinopolem vi expugnaverunt ac spoliaverunt, posthac [[Imperium Romaniae (Latinum)|Imperium Romaniae]] [[Francocratia|aliaque regna]] condiderunt. Quare fortuna imperii in altum cecidit. Illinc etiam inimicitiae inter Graecos et ''Latinos'' originem traxerunt. === Aetas Byzantina posterior === [[Fasciculus:Palaeologoi eagle.jpg|thumb|left|[[Aquila biceps]] domus Palaeologorum.]] Nova Roma anno 1204 a crucesignatis capta orta sunt tria regna successoria in territorio veteris imperii: Imperium Nicaeanum [[Theodorus I Lascares|Theodoro I Lascares]] imperatore, [[Epirus (despotatus)|Despotatus Epiri]] et [[Imperium Trapezuntinum]]. Theodoro successorique [[Ioannes III Ducas Batatzes]] contigit, ut civitatem et independentem et ad ingressibus Turcorum prohibendum paratiorem relinquerent. Tali potestate nitentes [[Lascaridi]] mox in Europam se extenderunt [[Thracia|Thraciam]]que ac [[Macedonia|Macedoniam]] in potestatem suam receperunt. Despotatus Epiroticus autem proelio anno 1230 cum Bulgaris commisso victus et debilitatus iacens competitor non iam fuit. Doctissimo [[Theodorus II Ducas Lascares|Theodoro II Ducas Lascares]] exiguo post tempore defuncto validissimus dux imperii nomine [[Michael VIII Palaeologus|Michael]] in locum infantis [[Ioannes IV Ducas Lascares|Ioannis IV Ducas Lascares]] procurationem regni accepit, quem nihilominus paulo post occaecavit dynastiam [[Palaeologi|Palaeologa]] instituens. Imperator [[Michael VIII Palaeologus|Michael VIII]] confoederatione e [[Epirus (despotatus)|Despotato Epirensi]], [[Regnum Utriusque Siciliae|Regno Siciliae]], [[Serbia]] atque [[Bulgaria]]) facta in [[Proelium apud Pelagoniam|proelio apud Pelagoniam]] in Macedonia sita anno 1259 superata demum aliquo casu [[Constantinopolis|Constantinopolem]] anno 1261 recipere potuit. Quamquam magna pars veteris territorii imperatoribus ''de facto'' non iam subiecta fuit imperium de iure restitutum fuit. Etiam urbs ipsa nunc opulentia prisca caruit cum plurima aedificia inter annos ''Latinocratiae'' magna ex parte dilapsa et posthac non iam reparata essent. Profecto imperium Byzantinum tam exhaustum fuit ut abhinc multum valere inter ceteras civitates sivit. Michael VIII operam dedit, ne urbs capitalis iterum ex occidente incursaretur, cum praecipue [[Carolus I (rex Siciliae)|Carolus I]], successor [[Stirps Waiblingensium|Waiblingensium]] in Sicilia, fervore novam expeditionem sacram contra "hereticos Constantinopolitanos" suscipiendam e papa quaereret; Talia impeditu Michael [[Concilium Lugdunense Secundum|secundo concilio Lugdunense]] anno 1274 convocato unionem cum ecclesia occidentali iniit. Cum Carolus nihilominus invasionem imperii pararet legati Byzantini seditionem totam Siciliam labefactantem nomine [[Vesperi Siciliani]] machinati sunt, quibus Carolus eversus est. Imperatores Palaeologi vero defensionem limitum orientalium neglegebant, quomodo Sultanatis Turcicis concessum est Asiam Minorem usque ad mare Aegaeum penetrare. [[Fasciculus:Empire de Dušan.svg|thumb|Reliquum imperium anno fere 1350 inter regnum Serbiae et Ottomanos quasi contritum]] Cum in Asia Minore tempore procedente complura dominia (Turcice [[Beylik]]) orta essent, quorum notissima sunt [[Imperium Ottomanicum|Ottomani]] [[Bithynia|Bithyniam]] obsidentes, Palaeologi anno 1336 impetum in [[Thessalia|Thessaliam]] fecerunt atque anno 1337 [[Epirus (despotatus)|Epirum]] imperio readiunxerunt. Imperatore [[Ioannes V Palaeologus|Ioannes V]] regente [[Pestis]] totam Europam contristans inter annos 1347 et 1351 urbes agrosque depopulavit, quare imperium ad egestatem redactum est. Praeterea complura bella civilia, e.g. inter [[Andronicus II Palaeologus|Andronicum II]] et nepotem eius [[Andronicus III Palaeologus|Andronicum III]], exarserunt vires imperii ultro fatigantia. Eodem modo [[Ioannes V Palaeologus|Ioannes V]] et [[Ioannes VI Cantacuzenus|Ioannes VI]] diu inter sese certabant (vide [[Bellum civile Byzantinum (1341–1347)|Bellum civile Byzantinum]]); uterque regna adiacentia subsidio arcessivit. Ex ea re regnum Serbiae [[Stephanus Uroš IV Dušan|Stephano Dusan]] rege fructum cepit seque omni Balcaniae paeninsula inter annos 1331 et 1355 potiens. Stephanus quamquam se imperator omnium ''Romaeorum'' nuncupavit nullo modo [[Thessalonica|Thessalonicam]] capere potuit, nedum regiam urbem expugnare assecutus esset. Dum igitur civitates Christianae discordia certant Ottomani primum 1354 Europam invadentes inter annos 1360 [[Thracia|Thraciam]] maxima ex parte obsederunt. Rex Serbiae [[Vukasin Mrnjavcevic]] foedus cum [[Ivan Scisman]] rege Bulgariae infideles propulsatu iniit et [[Hadrianopolis|Hadrianopolem]], sedem Sultanum, aggrederetur, Slavi tametsi Turcos numero superantes in [[Proelium apud Hebrum|proelio apud Hebrum]] anno 1371 facto devicti sunt. Qua victoria Ottomani magnae partis paeninsulae Balcaniae dominationis potiti sunt. Anno 1373 rex Bulgarorum coactus est se potestati Turcorum subicere. Istud exemplum imperium Byzantinum nunc quasi ad urbem ipsam minutum et reliqua pars Serbiae nondum a Turcis capta secuti sunt. Imperatores ex eo tempore persaepe auxilium nationum occidentalium rogabant, immo se subiectionem ecclesiae orthodoxae sub dicione Papae pati obtulerunt (vide [[Concilium Basiliense]]), quod autem incolae Constantinopolis summa indignatione repudiaverunt. (Proverbium eo tempore fuit "Potius sub pileo Sultani quam sub tiara Papae vivere.") Cladibus in [[Ager Merulensis|Agro Merulensi]] anno 1389 et iterum in [[Proelium Nicopolitanum|proelio Nicopolitano]] anno 1396 acceptis condicio imperii desperata fuit. Solum adventu [[Tamerlanes|Tamerlanis]], qui Byzantinos amicos habuit, et clade Turcica contra Mongolos in [[Proelium Ancyrense|proelio Ancyrense]] anno 1402 interregnum Ottomanicum decem annorum generante interitus imperii prolatus est. Cum opes minores essent ad Turcos pugna ex Europa exigendos imperatores identidem frustra auxilium e partibus occidentalibus deprecabantur, dum multi Ottomanos post cladem Ancyrensem quasi victos putaverunt. Quo errore occasio Ottomanos devincendi simulac Byzantium e circumventione hostium liberandi omissa est. [[Fasciculus:Constantinople 1453.jpg|thumb|Obsidio Constantinopolis anno [[1453]].]] Sultanus [[Muradus II (sultanus Ottomanicus)|Muradus II]] impetus in occidentem renovavit. Constantinopoli anno 1422 frustra obsessa copias populatu in Moream misit, ultimam possessionem imperii in [[Peloponnesus|Peloponnesa]] paeninsula. Anno 1430 [[Ioannina|Ioanninam]] arcem expugnans Epiri ducatuum adeo partim ad res publicas Italianas pertinentium potitus est. Eodem anno urbem [[Thessalonica|Thessalonicam]] ex anno in tutelam [[Respublica Veneta|Respublicae Venetae]] traditam occupavit. His rebus confectis in Serbiam profectus est cum [[Georgius Brankovic]], princeps Serbiae et nominatim Ottomanis subiectus, filiam suam ei in matrimonium dare retractavisset. Anno [[1439]], Ottomani Serbiam usque ad [[Danubius|Danubium]] flumen penetraverunt [[Smederevum]] castellum evertentes, 1440 frustra [[Singidunum]] obsederunt. Cum cladem Ottomanis apud Singidunum acceptam infirmitati daret Papa post [[Concilium Basiliense|concilium Basiliense]] anno 1439 principatum inter utraque ecclesia adeptus Christianos ad novam expeditionem sacram parandam ursit. Quo incepto regna [[Hungaria (regnum)|Hungariae]], [[Polonia|Poloniae]], [[Serbia|Serbiae]] et [[Albania|Albaniae]], immo etiam [[Beylik]] Caramaniae in Asia Minore situm in foedere anti-Ottomanico coniuncta sunt. Clade severa anno 1444 in [[Proelium apud Varna|proelio apud Varna]] accepta denique spes Christianorum Byzantium e circumvallatione liberandi amittenda fuit. Denique obsidione duorum mensium sustenta die 29 Maii anno 1453 Constantinopolis, urbs imperialis, a [[Mahometus II (sultanus Ottomanicus)|Mahometo II]] vi expugnata ultimusque imperator [[Constantinus XI Palaeologus]] audacter dimicans interfectus est. Illa dies hodie quoque apud Graecos pro infausta habetur cum inceperit aetas servitutis. Multi annos 330 et 1453 terminos [[Medium Aevum|Medii Aevi]] putant. Byzantino imperio perdito simul [[Imperium Romanum|imperium Romanum]] finem habuit. == Posteritas == Veterrima communis opinio fuit imperium Romanum Orientale nihil nisi ''[[Despotia|Despotiam]]'' quasi orientalem fuisse (sic e.g. censuit [[Eduardus Gibbon]]). At indagatores recentiores aliter iudicant: imperio tamquam intercessori scientiarum et culturae [[Antiquitas|Antiquitatis]] magnam gratiam habendam esse consentiunt. Byzantium multa saecula quasi tegimen Europae fuisse ac gentes occidentales a furore [[Regnum Sassanidarum|Persarum]], tum [[Islam|Arabum]] et gentium Turcicarum protexisse constat. Eo magis tragicum est quod solum expugnationis per crucesignatos occidentales anno 1204 causa Turcis demum succubuit. {{NexInt}} {{div col|2}} *[[Imperium Romanum]] *[[Imperatores Constantinopolitani]] *[[Imperium Trapezuntinum]] *[[Officia imperii Byzantini]] *[[Oriens Christianus]] *[[Provincia Spaniae]] *[[Exarchatus Ravennas]] *[[Exarchatus Africae]] *[[Tagma]] * ''[[Spaneas]]'' {{div col end}} == Notae == <div class="references-small"><references/></div> {{Historia Graeciae}} == Bibliographia == ===Fontes primarii=== *Choniates, Nicetas. [[1912]]. The Sack of Constantinople (1204). In ''Translations and Reprints from the Original Sources of European History by D. C. Munro.'' Series 1, vol. 3:1. Philadelphiae: University of Pennsylvania Press. *Cinnamus, Ioannes. [[1976]]. [http://books.google.com/?id=iJFFvsgNO-QC ''Deeds of John and Manuel Comnenus.''] Novi Eboraci et West Sussex: Columbia University Press. ISBN 0231040806. *[[Eusebius]]. ''Life of Constantine (Book IV).'' Christian Classics Ethereal Library. [http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf201.iv.vi.i.i.html Situs interretialis.] *Geoffrey of Villehardouin. [[1963]]. [http://books.google.com/?id=c2kUYwCVYTAC The Conquest of Constantinople.] In ''Chronicles of the Crusades.''] Conv. Margaret R. Shaw. Penguin Classics. ISBN 0140441247. *[[Innocentius III]]. [[1993]]. ''Die Register Innocenz' III. 5: 5. Pontifikatsjahr, 1202/1203, Texte.'' Ed. Othmar Hageneder, Christoph Egger, Karl Rudolf, et Andrea Sommerlechner. Publikationen des Historischen Instituts beim Österreichischen Kulturinstitut in Rom. Vindobonae: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. *Innocentius III. [[1995]]. ''Die Register Innocenz' III. 6: 6. Pontifikatsjahr, 1202/1203, Texte.'' Ed. Othmar Hageneder, John C. Moore Andrea Sommerlechner, Christoph Egger, et Herwig Weigl. Publikationen des Historischen Instituts beim Österreichischen Kulturinstitut in Rom. Vindobonae: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. *Komnene, Anna. [[1928]]. [https://web.archive.org/web/20200413122745/http://www.fordham.edu/halsall/basis/annacomnena-alexiad00.html#INTRODUCTION ''The Alexiad,''] libri 10–13. Conv. Elizabeth A. S. Dawes. Internet Medieval Sourcebook. *[[Procopius]]. [[1935]]. [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Procopius/Anecdota/home.html ''Secret History.''] Conv. H. B. Dewing. Loeb Classical Library. Cantabrigiae: Harvard University Press. === Fontes alii === * {{Cite journal|last=Adena|first=Louise|url=http://cliojournal.wikispaces.com/The+Enduring+Legacy+of+Byzantium|title=The Enduring Legacy of Byzantium|journal=Clio History Journal|year=2008|ref=harv}} * {{Cite book|first=Agustí|last=Alemany|title=Sources on the Alans: A Critical Compilation|chapter=Byzantine Sources|location=Leiden|publisher=Brill|year=2000|url=http://books.google.com/?id=8bZ4c5oZpNAC|isbn=90-04-11442-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Ahrweiler|first=Hélène|last2=Laiou|first2=Angeliki E.|title=Studies on the Internal Diaspora of the Byzantine Empire|chapter=Preface|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks|year=1998|url=http://books.google.com/?id=ohFJD_QT3E8C|isbn=0-88402-247-1|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Anastos|first=Milton V.|year=1962|title=The History of Byzantine Science. Report on the Dumbarton Oaks Symposium of 1961|journal=Dumbarton Oaks Papers|issn=0070-7546|volume=16|pages=409–411| doi=10.2307/1291170|accessdate=2007-05-27|jstor=1291170|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Angelov|first=Dimiter G.|year=2001|month=February|title=The Making of Byzantinism|pages=1–10|url=http://www.ksg.harvard.edu/kokkalis/GSW1/GSW1/01%20Angelov.pdf#cooliris|accessdate=2007-06-07|ref=harv}} * {{Cite book|last=Angold|first=Michael|title=The Byzantine Empire, 1025–1204: A Political History|location=Londinii|publisher=Longman|year=1997|isbn=978-0-582-29468-4|url=http://books.google.com/?id=wWEbAAAAYAAJ|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Antonucci|first=Michael|year=1993|month=February|title=War by Other Means: The Legacy of Byzantium|journal=History Today|volume=43|issue=2|pages=11–13|issn=0018-2753|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_hb4706/is_199302/ai_n17277331|accessdate=21 May 2007|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071225061518/http://findarticles.com/p/articles/mi_hb4706/is_199302/ai_n17277331|archivedate=25 December 2007|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Baynes|first=Norman Hepburn|year=1912|title=The Restoration of the Cross at Jerusalem|url=https://archive.org/details/sim_english-historical-review_1912-04_27_106/page/287|doi=10.1093/ehr/XXVII.CVI.287|journal=The English Historical Review|volume=27|issue=106|issn=0013-8266|pages=287–299|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Baynes|first1=Norman Hepburn|last2=Moss|first2=Henry St. Lawrence Beaufort|title=Byzantium: An Introduction to East Roman Civilization|location=Oxoniae|publisher=Clarendon Press|year=1948|url=http://books.google.com/books?id=aPRHQwAACAAJ|ref=harv}}<!-- * {{Cite encyclopaedia|last=Baynes|first=Spencer|title=Vlachs|encyclopedia=Encyclopædia Britannica: A Standard Work of Reference in Art, Literature, Science, History, Geography, Commerce, Biography, Discovery, and Invention|publisher=The Werner Company|year=1907|url=http://books.google.com/books?id=nAwEAAAAYAAJ|ref=harv}}--> * {{Cite book|last=Beaton|first=Roderick|title=The Medieval Greek Romance|location=Novi Eboraci, Londinii|publisher=Routledge (Taylor & Francis)|year=1996|isbn=0-415-12032-2|url=http://books.google.com/?id=-90ewuAkZUsC|ref=harv}} * {{Cite book|last=Beckwith|first=John|title=Early Christian and Byzantine Art|location=Portu Novo|publisher=Yale University Press|origyear=1970|year=1993|isbn=0-300-05296-0|url=http://books.google.com/?id=1kSpN3Kfgc0C|ref=harv}} * {{Cite book|last=Béhar|first=Pierre|title=Vestiges d'Empires: La Décomposition de l'Europe Centrale et Balkanique|location=Paris|publisher=Éditions Desjonquères|year=1999|isbn=2843210151|url=http://books.google.com/books?ei=QGtrTp_OPITo0QHCwuyABQ&ct=result&id=uwFpAAAAMAAJ|ref=harv}} * {{Cite book|last=Benz|first=Ernst|year=1963|title=The Eastern Orthodox Church: Its Thought and Life|url=http://books.google.com/?id=Q5Z_evECb1UC|location=Piscataway|publisher=Aldine Transaction (Transaction Publishers)|isbn=978-0-202-36298-4|ref=harv}} ([https://web.archive.org/web/20120621225400/http://www.piar.hu/councils/ecum02.htm Excerpts]) * {{Cite book|last1=Bideleux|first1=Robert|last2=Jeffries|first2=Ian|title=A History of Eastern Europe: Crisis and Change|location=Novi Eboraci, Londinii|publisher=Routledge (Taylor & Francis)|year=1998|isbn=0415161118|url=http://books.google.com/books?id=6Eh9KQTrOckC|ref=harv}} * {{Cite book|last=Birkenmeier|first=John W.|title=The Development of the Komnenian Army: 1081–1180|url=http://books.google.com/?id=p8OOoGWRC2EC|location=Leiden|publisher=Brill Academic Publishers|year=2002|isbn=90-04-11710-5|chapter=The Campaigns of Manuel I Komnenos|ref=harv}} * {{Cite book|last=Bray|first=R. S.|title=Armies of Pestilence: The Impact of Disease on History|url=http://books.google.com/?id=djPWGnvBm08C|publisher=James Clarke & Company|year=2004|isbn=0-227-17240-X|chapter=Justinian's Plague|ref=harv}} * {{Cite book|last=Browning|first=Robert|title=The Byzantine Empire|url=http://books.google.com/?id=qp8ocRg7r2sC|location=Vasingtoniae|publisher=The Catholic University of America Press|year=1992|isbn=0-8132-0754-1|ref=harv}} * {{Cite book|last=Bryce|first=James|title=Studies in History and Jurisprudence|publisher=H. Frowde|year=1901|chapter=Roman and British Empires|url=http://books.google.com/?id=ZGouAAAAIAAJ|isbn=1-4021-9046-8|ref=harv}} * {{Cite book|last=Brooke|first=Zachary Nugent|title=A History of Europe, from 911 to 1198|location=Londinii|publisher=Methuen and Company Limited|year=1962|chapter=East and West, 1155–1198. The Third Crusade|url=http://books.google.com/books?id=itM8AAAAIAAJ|ref=harv}} * {{Cite book|last=Bury|first=John Bagnall|title=History of the Later Roman Empire|publisher=Macmillan & Co|year=1923|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/BURLAT/home.html|isbn=0-7905-4544-6|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Bury|first1=John Bagnall|last2=Philotheus|title=The Imperial Administrative System of the Ninth Century: With a Revised Text of the Kletorologion of Philotheos|year=1911|location=Londinii|publisher=Oxford University Press|url=http://books.google.com/books?id=ZoBDAAAAIAAJ|ref=harv}}<!-- * {{Cite encyclopaedia|title=Byzantine Art|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|year=2002|ref=harv}} * {{Cite encyclopaedia|title=Byzantine Empire|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|year=2002|ref=harv}} * {{Cite encyclopaedia|title=Byzantine Literature|encyclopedia=Catholic Encyclopedia|url=http://www.newadvent.org/cathen/03113a.htm|year=1908|ref=harv}}--> * {{Cite book|last=Campbell|first=George L.|title=Compendium of the World's Languages: Abaza to Kurdish|year=2000|origyear=1991|url=http://books.google.com/?id=w6ena61S_tAC|location=Novi Eboraci, Londinii|publisher=Routledge (Taylor & Francis)|isbn=0-415-20296-5|ref=harv}} * {{Cite journal|last=[[Averil Cameron|Cameron]]|first=Averil|year=1979|title=Images of Authority: Elites and Icons in Late Sixth-century Byzantium|doi=10.1093/past/84.1.3|journal=Past and Present|volume=84|issue=1|page=3|ref=harv}} * {{Cite book|last=[[Averil Cameron|Cameron]]|first=Averil|title=The Byzantine and Islamic Early Near East I: Problems in the Literary Source Material|url=http://books.google.com/?id=A1ltAAAAMAAJ|year=1992|publisher=Darwin Press|editor=Averil Cameron et Lawrence I. Conrad|chapter=New Themes and Styles in Greek Literature, 7th and 8th Centuries|isbn=0-87850-080-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=[[Averil Cameron|Cameron]]|first=Averil|title=Late Antiquity: Empire and Successors, A.D. 425–600|url=http://books.google.com/?id=Qf8mrHjfZRoC|year=2000|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|editor=Averil Cameron, Bryan Ward-Perkins and Michael Whitby|chapter=The Vandal Conquest and Vandal Rule (A.D. 429–534)|isbn=0-521-32591-9|ref=harv}} * {{Cite book|last=Chrysos|first=Evangelos|title=Byzantine Diplomacy: Papers from the Twenty-Fourth Spring Symposium of Byzantine Studies, Cambridge, March 1990 (Society for the Promotion of Byzant)|url=http://books.google.com/?id=XUhoAAAAMAAJ|year=1992|publisher=Variorum|isbn=0-86078-338-3|editor=Jonathan Shepard, Simon Franklin|chapter=Byzantine Diplomacy, CE 300–800: Means and End|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Ciesniewski|first=Christine|title=The Byzantine Achievement|journal=Clio History Journal|url=http://cliojournal.wikispaces.com/The+Byzantine+Achievement|year=2006|ref=harv}} * {{Cite book|last=Clark|first=Victoria|title=Why Angels Fall: A Journey through Orthodox Europe from Byzantium to Kosovo|location=Londinii|publisher=Macmillan Press Limited|year=2000|isbn=0-312-23396-5|url=http://books.google.com/?id=nfZ0K6gYSd4C|ref=harv}} * {{Cite book|last=Cohen|first=H. Floris|title=The Scientific Revolution: A Historiographical Inquiry|url=http://books.google.com/?id=wu8b2NAqnb0C|location=Sicagi|publisher=University of Chicago Press|year=1994|isbn=0-226-11280-2|chapter=The Emergence of Early Modern Science|ref=harv}} * {{Cite book|last=Davies|first=Norman|authorlink=Norman Davies|title=Europe|year=1996|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-820171-0|url=http://books.google.com/?id=jrVW9W9eiYMC|chapter=The Birth of Europe|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Day|first=Gerald W.|title=Manuel and the Genoese: A Reappraisal of Byzantine Commercial Policy in the Late Twelfth Century|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-economic-history_1977-06_37_2/page/289|journal=The Journal of Economic History|volume=37 |issue=2|pages=289–301|doi=10.1017/S0022050700096947|accessdate= 2007-09-22|month=June|year=1977|jstor=2118759|ref=harv}} * {{Cite book|last=Dennis|first=George T.|title=Three Byzantine Military Treatises (Volume 9)|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks, Research Library and Collection|year=1985|url=http://books.google.com/books?id=v0loAAAAMAAJ|ref=harv}} * {{Cite web|url=http://www.roma.unisa.edu.au/07305/medmm.htm|title=Mathematics Through the Middle Ages (320–1660 AD)|accessdate=2008-04-01|last=Dickson|first=Paul|work=Medieval Mathematics |publisher=University of South Australia|ref=harv}} * {{Cite web|last=Diehl|first=Charles|title=Manuel I Comnenus (AD 1143–1180)|url=http://www.myriobiblos.gr/texts/english/diel.html|work=Byzantium, An Introduction to East Roman Civilization|publisher=Myriobiblos&nbsp;— Library|accessdate=2007-05-18|ref=harv}} * {{Cite book|last=El-Cheikh|first=Nadia Maria|title=Byzantium Viewed by the Arabs|url=http://books.google.com/?id=QC03pKNpfaoC|publisher=Harvard CMES|year=2004|isbn=0-932885-30-6|ref=harv}} * {{Cite book|last=Esler|first=Philip Francis|title=The Early Christian World|url=http://books.google.com/?id=ypGHPwAACAAJ|year=2004|location=Novi Eboraci, Londinii|publisher=Routledge (Taylor & Francis)|isbn=0-415-33312-1|chapter=Constantine and the Empire|ref=harv}} * {{Cite web|last=Evans|first=James Allan|title=Justinian (AD 527–565)|url=http://www.roman-emperors.org/justinia.htm|publisher=Online Encyclopedia of Roman Emperors|accessdate=2007-05-19|ref=harv}} * {{Cite web|last=Fenner|first=Julian|title=To What Extent Were Economic Factors to Blame for the Deterioration of the Roman Empire in the Third Century A.D?|url=http://www.roman-empire.net/articles/article-018.html|publisher=The Romans|accessdate=2007-05-25|ref=harv}} * Finlay, George. 1853. ''History of the Byzantine Empire from DCCXVI to MLVII''. Londinii: Blackwood. [https://archive.org/details/historybyzantin00finlgoog Textus] apud ''Internet Archive'' * Finlay, George. 1854. ''History of the Byzantine and Greek Empires from MLVII to MCCCCLIII''. Londinii: Blackwood. [https://archive.org/details/historybyzantin02finlgoog Textus] apud ''Internet Archive'' * {{Cite journal|last=Foss|first=Clive|year=1975|title=The Persians in Asia Minor and the End of Antiquity|journal=The English Historical Review|volume=90|issue=CCCLVII|pages=721–747|doi=10.1093/ehr/XC.CCCLVII.721|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Fossier|first1=Robert|last2=Sondheimer|first2=Janet|title=The Cambridge Illustrated History of the Middle Ages|url=http://books.google.com/?id=DvZbOBavZNgC|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=0-521-26644-0|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Fouracre|first1=Paul|last2=Gerberding|first2=Richard A.|title=Late Merovingian France: History and Hagiography, 640–720|location=Manchester|publisher=Manchester University Press|year=1996|isbn=0-7190-4791-9|url=http://books.google.com/books?id=uifpAAAAIAAJ|ref=harv}} * {{Cite book|last=Freeman|first=Charles|title=The Greek Achievement - The Foundation of the Western World|location=Novi Eboraci|publisher=Penguin Books|year=1999|url=http://books.google.com/books?id=sPcNAQAAMAAJ|isbn=0-670-88515-0|ref=harv}} * {{Cite book|last=Gabriel|first=Richard A.|year=2002|title=The Great Armies of Antiquity|url=http://books.google.com/?id=y1ngxn_xTOIC|location=Westport|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=0-275-97809-5|ref=harv}} * {{Cite book|last=Garland|first=Lynda|year=1999|title=Byzantine Empresses: Women and Power in Byzantium, CE 527–1204|url=http://books.google.com/?id=AEy280AH9KQC|location=Novi Eboraci, Londinii|publisher=Routledge|isbn=0-415-14688-7|ref=harv}} * {{Cite book|last=Garland|first=Lynda|title=Byzantine Women: Varieties of Experience 800–1200 |year=2006|location=Burlington and Hampshire|publisher=Ashgate Publishing Limited|chapter=Middle Byzantine Family Values and Anna Komnene's Alexiad|isbn=0-7546-5737-X|url=http://books.google.com/books?id=T4eMlP3nV4YC|ref=harv}} *[[Eduardus Gibbon|Gibbon, Edward]]. [[1906]]. ''The Decline and Fall of the Roman Empire.'' Voll. 2, 3, 9, ed. J. B. Bury (praefatione a W. E. H. Lecky contributa). Novi Eboraci: Fred de Fau and Company. [https://web.archive.org/web/20200413122852/http://oll.libertyfund.org/Home3/Set.php?recordID=0214#vol01 In interrete.] * {{Cite book|last=Grabar|first=André|title=L'iconoclasme Byzantin: le dossier archéologique|url=http://books.google.com/?id=E85vPQAACAAJ|publisher=Flammarion|year=1984|isbn=2-08-081634-9|ref=harv}} * {{Cite book|last=Gregory|first=Timothy E.|title=A History of Byzantium|location=Malden|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|url=http://books.google.com/books?id=gXCl9P0vKS4C|isbn=1-4051-8471-X|ref=harv}} * {{Cite book|last=Grierson|first=Philip|title=Byzantine Coinage|year=1999|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks|url=http://www.doaks.org/byzcoins.pdf|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070927000204/http://www.doaks.org/byzcoins.pdf|archivedate=2007-09-27|isbn=0-88402-274-9|format=PDF|ref=harv}} * {{Cite book|last=Gross|first=Feliks|title=Citizenship and Ethnicity: The Growth and Development of a Democratic Multiethnic Institution|url=http://books.google.com/?id=I6wM4X9UQ8QC|year=1999|location=Westport|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=0-313-30932-9|ref=harv}} * {{Cite book|last=Gutas|first=Dimitri|title=Greek Thought, Arabic Culture: The Graeco-Arabic Translation Movement|year=1998|isbn=0-415-06132-6|url=http://books.google.com/?id=jKPhL5HVVQ8C|location=Novi Eboraci, Londinii|publisher=Routledge (Taylor & Francis)|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Hacikyan|first1=Agop Jack|last2=Basmajian|first2=Gabriel|last3=Franchuk|first3=Edward S.|last4=Ouzounian|first4=Nourhan|title=The Heritage of Armenian Literature: From the Sixth to the Eighteenth Century|location=Detroit|publisher=Wayne State University Press|year=2002|isbn=0-8143-3023-1|url=http://books.google.com/?id=2gZzD0N9Id8C|ref=harv}} * {{Cite book|last=Haldon|first=John|title=Byzantium: A History|url=http://books.google.com/?id=eycjAQAAIAAJ|location=Stroud, Gloucestershire|publisher=Tempus Publishing|year=2002|isbn=1-4051-3240-X|ref=harv}} * {{Cite book|last=Haldon|first=John|title=Byzantium in the Seventh Century: The Transformation of a Culture|url=http://books.google.com/?id=pSHmT1G_5T0C|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=1990|isbn=0-521-31917-X|ref=harv}} * {{Cite book|last=Haldon|first=John|title=Byzantium at War 600–1453|location=Novi Eboraci, Londinii|publisher=Routledge (Taylor & Francis)|year=2003|isbn=0-415-96861-5|url=http://books.google.com/?id=TvJSjCsqn54C|ref=harv}} * {{Cite book|last=Haldon|first=John|title=The Byzantine and Early Islamic Near East VI: Elites Old and New in the Byzantine and Early Islamic Near East|year=2004|publisher=Darwin Press|editor=John Haldon and Lawrence I. Conrad|chapter=The Fate of the Late Roman Senatorial Elite: Extinction or Transformation?|url=http://books.google.com/?id=ylptAAAAMAAJ|isbn=0-87850-144-4|ref=harv}} * {{Cite web|last=Halsall|first=Paul|title=East Asian History Sourcebook: Chinese Accounts of Rome, Byzantium and the Middle East, c. 91 B.C.E. – 1643 C.E.|url=http://www.fordham.edu/halsall/eastasia/romchin1.html|publisher=Fordham University|year=2006|accessdate=2007-04-15|ref=harv}} * {{Cite book|last=Harris|first=Jonathan|title=Byzantium and the Crusades|url=http://books.google.com/?id=oK9mAAAAMAAJ|publisher=Hambledon et Londinii|year=2003|isbn=1-85285-298-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Harvey|first=Alan|title=Economic Expansion in the Byzantine Empire, 900–1200|url=http://books.google.com/?id=wjnea3qdPx8C|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-52190-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Haywood|first=John|title=Cassell's Atlas of World History|location=Londinii|publisher=Cassell & Company|Paperback|year=2001|origyear=1997|url=http://books.google.com/books?id=cHoItwAACAAJ|isbn=0-304-35757-X|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Heisenberg|first1=August|last2=Kromayer|first2=Johannes|last3=von Wilamowitz-Moellendorff|first3=Ulrich|title=Staat und Gesellschaft der Griechen und Römer, Volume 2, Part 4|location=Leipzig et Berlin, Germany|publisher=Verlag und Druck von B. G. Teubner|year=1923|url=http://books.google.com/books?ei=DoheTbj3NoH98AbFq8yaDA|ref=harv}}<!-- * {{Cite encyclopaedia|title=Hellas, Byzantium|encyclopedia=Encyclopaedia The Helios|language=Greek|year=1952|ref=harv}}--> * {{Cite book|last=Herrin|first=Judith|title=Byzantium: The Surprising Life of a Medieval Empire|url=http://books.google.com/?id=9fRpAAAAMAAJ|location=Princeton|publisher=Princeton University Press|year=2008|isbn=0-691-13151-1|ref=harv}}<!-- * {{Cite encyclopaedia|title=Greece during the Byzantine period (c. CE 300–c. 1453), Population and languages, Emerging Greek identity|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|year=2008|url=http://www.britannica.com/eb/article-26400/history-of-Greece|ref=harv}}--> * {{Cite book|author=Hidryma Meletōn Chersonēsou tou Haimou|title=Balkan Studies: Biannual Publication of the Institute for Balkan Studies, Volume 14|url=http://books.google.com/?id=5G08AAAAIAAJ|location=Thessaloniki|publisher=The Institute|year=1973|ref=harv}} * {{Cite book|last=Hindley|first=Geoffrey|title=A Brief History of the Crusades|url=http://books.google.com/?id=_Z8fNAAACAAJ|year=2004|location=Londinii|publisher=Robinson|isbn=978-1-84119-766-1|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Hooper|first1=Nicholas|last2=Bennett|first2=Matthew|title=The Cambridge Illustrated Atlas of Warfare: The Middle Ages|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=1996|isbn=0521440491|url=http://books.google.com/books?id=Sf8UIynR0koC|ref=harv}} * {{Cite web|last=Hooker|first=Richard|title=The Byzantine Empire|url=http://www.wsu.edu/~dee/MA/BYZ.HTM|accessdate=2007-06-07|ref=harv}} * {{Cite book|last=James|first=Liz|title=A Companion to Byzantium|location=Chichester|publisher=John Wiley and Sons|year=2010|url=http://books.google.com/books?id=d1Mt-t-bgzoC|isbn=1-4051-2654-X|ref=harv}} * {{Cite book|last=Jenkins|first=Romilly James Heald|title=Byzantium: The Imperial Centuries, CE 610–1071|url=http://books.google.com/?id=O5JqH_NXQBsC|location=Toronto|publisher=University of Toronto Press|year=1987|isbn=0-8020-6667-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Jones|first=Arnold Hugh Martin|title=The Later Roman Empire, 284–602: A Social Economic and Administrative Survey|location=Baltimore|publisher=Johns Hopkins University Press|url=http://books.google.com/?id=IiLtO4ZvTdEC|year=1986|isbn=0-8018-3353-1|edition=Native Languages|ref=harv}}<!-- * {{Cite encyclopaedia|title=John II Komnenos|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|year=2002}}--> * {{Cite book|last=Kaegi|first=Walter Emil|title=Heraclius, Emperor of Byzantium|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-81459-6|url=http://books.google.com/books?id=tlNlFZ_7UhoC|ref=harv}} * {{cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|title=Hellenism in Byzantium: The Transformations of Greek Identity and the Reception of the Classical Tradition|year=2007|publisher=Cambridge University Press|location=Cantabrigiae|isbn=0521876885|url=http://books.google.com/books?id=iWs0Lh57NvwC|ref=harv}} * {{Cite book|last=Kazhdan|first=Aleksandr Petrovich|title=Oxford Dictionary of Byzantium|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0002unse_d7l6|location=Novi Eboraci, Oxoniae|publisher=Oxford University Press|year=1991|isbn=978-0-19-504652-6|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Kazhdan|first1=Alexander Petrovich|last2=Constable|first2=Giles|title=People and Power in Byzantium: An Introduction to Modern Byzantine Studies|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks|year=1982|isbn=0884021033|url=http://books.google.com/books?id=bs2uV8eBVIcC|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Kazhdan|first1=Aleksandr Petrovich|last2=Epstein|first2=Ann Wharton|title=Change in Byzantine Culture in the Eleventh and Twelfth Centuries|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=University of California Press|year=1985|isbn=0-520-05129-7|url=http://books.google.com/books?id=qlU37xo9LeUC|ref=harv}} * {{Cite book|last=Kean|first=Roger Michael|title=Forgotten Power: Byzantium: Bulwark of Christianity|url=http://books.google.com/?id=gq_VNwAACAAJ|location=Shropshire|publisher=Thalamus Publishing|year=2006|isbn=1-902886-07-0|ref=harv}} * {{Cite journal|title=Reviews: ''The Astronomical Works of Gregory Chioniades, Volume I: The Zij al- Ala'i'' by Gregory Chioniades, David Pingree; ''An Eleventh-Century Manual of Arabo-Byzantine Astronomy'' by Alexander Jones|first=David A.|last=King|journal=[[Isis (journal)|Isis]]|volume=82|issue=1|date=March 1991|pages=116–118|doi=10.1086/355661|ref=harv}} * {{Cite book|last=Kitzinger|first=Ernst|title=The Art of Byzantium and the Medieval West: Selected Studies|url=http://books.google.com/?id=r6GfAAAAMAAJ|year=1976|location=Bloomington|publisher=Indiana University Press|editor=W. E. Kleinbauer|chapter=Byzantine Art in the Period between Justinian and Iconoclasm|isbn=0-253-31055-5|ref=harv}} * {{Cite book|last=Kountoura-Galake|first=Eleonora|title=The Byzantine Clergy and the Society of "Dark Ages"|url=http://books.google.com/?id=RSFoQgAACAAJ|year=1996|publisher=Institute of Byzantine Research|isbn=978-960-7094-46-9|ref=harv}} * {{Cite book|last=Laiou|first=Angeliki E.|title=[http://128.103.33.14/publications/doaks_online_publications/EHB.html The Economic History of Byzantium] (Volume 2)|year=2002|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks|editor=Angeliki E. Laiou|chapter=Exchange and Trade, Seventh-Twelfth Centuries|url=http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/EconHist/EHB36.pdf|ref=harv}} * {{Cite book|last=Laiou|first=Angeliki E.|title=[http://128.103.33.14/publications/doaks_online_publications/EHB.html The Economic History of Byzantium] (Volume 1) |year=2002|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks|editor=Angeliki E. Laiou|chapter=Writing the Economic History of Byzantium|url=http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/EHB.html|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Lapidge|first1=Michael|last2=Blair|first2=John|last3=Keynes|first3=Simon |title=The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England|location=Malden|publisher=Blackwell Publishing Limited|year=1998|isbn=0-631-22492-0|url=http://books.google.com/?id=f65VUNvxQjkC|ref=harv}} * (la) [[Gaius Licoppe]], ''De Romano Imperio orientali - verae historiae conspectus'', Bruxellis, 2013. * {{Cite book|last=Louth|first=Andrew|title=The New Cambridge Medieval History (Volume I)|editor=Paul Fouracre and Rosamond McKitterick|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=0-521-36291-1|chapter=The Byzantine Empire in the Seventh Century|ref=harv}} * {{Cite web|title=The Seljuqs of Rum|last=Lowe|first=Steven|coauthors=Baker, Martin|url=http://www.geocities.com/egfroth1/Seljuqs.htm|accessdate=2007-07-09|ref=harv|archiveurl=http://www.webcitation.org/query?url=http://www.geocities.com/egfroth1/Seljuqs.htm&date=2007-07-22+04:56:02|archivedate=2007-07-22}} * {{Cite book|last=Madden|first=Thomas F.|title=Crusades: The Illustrated History|url=http://books.google.com/?id=5eudAAAACAAJ|location=Ann Arbor|publisher=University of Michigan Press|year=2005|isbn=0-472-03127-9|ref=harv}} * {{Cite book|last=Magdalino|first=Paul|title=[http://128.103.33.14/publications/doaks_online_publications/EHB.html The Economic History of Byzantium] (Volume 2)|year=2002|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks|editor=Angeliki E. Laiou|chapter=Medieval Constantinople: Built Environment and Urban Development|url=http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/EconHist/EHB20.pdf|ref=harv}} * {{Cite book|last=Magdalino|first=Paul|title=The Empire of Manuel I Komnenos, 1143–1180|url=http://books.google.com/?id=0cWZvqp7q18C|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=2002|isbn=0-521-52653-1|ref=harv}} * {{Cite book|last=Mango|first=Cyril A.|title=Byzantium: The Empire of the New Rome|url=http://books.google.com/?id=oz1KPgAACAAJ|location=Londinii|publisher=Phoenix Press|year=2005|isbn=1-898800-44-8|ref=harv}} * {{Cite book|last=Mango|first=Cyril A.|title=The Oxford History of Byzantium|url=http://books.google.com/?id=Z6-kHUyyUIsC|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=0-19-814098-3|ref=harv}} * {{Cite web|title=The Battle of Manzikert: Military Disaster or Political Failure?|last=Markham |first=Paul|url=http://www.deremilitari.org/resources/articles/markham.htm|accessdate=2007-05-19|ref=harv}} * {{Cite book|last=Matschke|first=Klaus-Peter|title=[http://128.103.33.14/publications/doaks_online_publications/EHB.html The Economic History of Byzantium] (Volume 2)|year=2002|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks|editor=Angeliki E. Laiou|chapter=Commerce, Trade, Markets, and Money: Thirteenth-Fifteenth Centuries|url=http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/EconHist/EHB37.pdf|ref=harv}} * {{Cite book|last=McDonnell|first=Myles Anthony|title=Roman Manliness: Virtus and the Roman Republic|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|chapter=Hellenization and Arete: Semantic Borrowing|url=http://books.google.com/?id=v2vefi2_ojYC|year=2006|isbn=978-0-521-82788-1|ref=harv}} * {{Cite book|last=Meyendorff|first=John|title=The Byzantine Legacy in the Orthodox Church|url=http://books.google.com/?id=9HQ3YU9SAG8C|year=1982|location=Yonkers|publisher=St Vladimir's Seminary Press|isbn=0-913836-90-7|ref=harv}} * [[Demetrius Michalopulus|Michalopulus, Demetrius]]. [[1994]]. ''Ελληνικά πλοία του Μεσαιώνα''. Athenis. ISBN 960-253-028-6 * {{Cite book|last=Millar|first=Fergus|title=A Greek Roman Empire: Power and Belief under Theodosius II (408–450)|url=http://books.google.com/?id=Q9ViwFWgyBYC|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=University of California Press|year=2006|isbn=0-520-24703-5|ref=harv}} * Gyula Moravcsik, ''Byzantinoturcica''. Berolini: Akademie-Verlag. 2 voll. {{Google Books|YgwVAAAAIAAJ|Paginae selectae vol. 1}} {{Google Books|X3KSyoNUEq4C|et vol. 2}} * {{Cite book|last=Moravcsik|first=Gyula|url=http://books.google.com/?id=URm4AAAAIAAJ|title=Byzantium and the Magyars|year=1970|location=Amsterdam|publisher=Hakkert|ref=harv}} * {{Cite book|last=Mousourakis|first=George|title=The Historical and Institutional Context of Roman Law|chapter=The Dominate|location=Burlington and Hampshire|publisher=Ashgate Publishing Limited|year=2003|isbn=0-7546-2114-6|url=http://books.google.com/?id=2MqfUsMiDbYC|ref=harv}} * {{Cite web|last=Nathan|first=Geoffrey S.|title=Roman Emperors: Theodosius II|url=http://www.roman-emperors.org/theo2.htm|accessdate=2007-01-10|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Neumann|first=Iver B.|year=2006|month=August|title= Sublime Diplomacy: Byzantine, Early Modern, Contemporary|journal=Millennium: Journal of International Studies |volume=34|issue=3|pages=865–888|issn=1569-2981|url=http://www.clingendael.nl/publications/2005/20051200_cli_paper_dip_issue102.pdf|accessdate=2007-05-21|format=PDF|ref=harv|doi=10.1177/03058298060340030201}} * {{Cite book|last1=Neubecker|first1=Ottfried|last2=Brooke-Little|first2=John Philip|title=Heraldry: Sources, Symbols and Meaning|url=http://books.google.com/?id=OMewHAAACAAJ|publisher=Time Warner Books UK|year=1997|isbn=0-316-64141-3|ref=harv}} * {{Cite book|last=Neville|first=Leonora Alice|title=Authority in Byzantine Provincial Society, 950–1100|url=http://books.google.com/?id=58NZP7t7mzMC|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=2004|chapter=Imperial Administration and Byzantine Political Culture|isbn=0-521-83865-7|ref=harv}} * {{Cite book|last=Nicol|first=Donald MacGillivray|title=The Last Centuries of Byzantium, 1261–1453|url=http://books.google.com/?id=y2d6OHLqwEsC|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=0-521-43991-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Norwich|first=John Julius|title=A Short History of Byzantium|url=http://books.google.com/?id=5rOePwAACAAJ|publisher=Penguin |year=1998|isbn=978-0-14-025960-5|ref=harv}} * {{Cite book|last=Obolensky|first=Dimitri|title=Byzantium and the Slavs|url=http://books.google.com/?id=jv6jcwjW9WUC|year=1994|location=Yonkers|publisher=St Vladimir's Seminary Press|isbn=0-88141-008-X|chapter=The Principles and Methods of Byzantine Diplomacy|ref=harv}} * {{Cite book|last=Ostrogorsky|first=George|title=History of the Byzantine State|location=New Brunswick|publisher=Rutgers University Press|year=1969|isbn=0-8135-1198-4|url=http://books.google.com/?id=PjMts15kLz0C|ref=harv}} * {{Cite book|first1=Constantine|last1=Paparrigopoulos|last2=Karolidis|first2=Pavlos|title=History of the Hellenic Nation (Volume Db)|publisher=Eleftheroudakis|language=Graeca|year=1925}} * {{Cite book|last=Parry|first=Kenneth|title=Depicting the Word: Byzantine Iconophile Thought of the Eighth and Ninth Centuries|url=http://books.google.com/?id=BFrjJ7nMQmwC|publisher=Brill Academic Publishers|year=1996|isbn=90-04-10502-6|chapter=Historical Introduction|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Postan|first1=Michael Moïssey|last2=Miller|first2=Edward|last3=Postan|first3= Cynthia|title=The Cambridge Economic History of Europe (Volume 2)|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=1987|isbn=0-521-08709-0|url=http://books.google.com/books?id=nDwp8n62nTwC|ref=harv}} * {{Cite book|last=Read|first=Piers Paul|title=The Templars: The Dramatic History of the Knights Templar, The Most Powerful Military Order of the Crusades|url=http://books.google.com/?id=M2CBuWV_8g4C|publisher=Macmillan|year=2000|isbn=0-312-26658-8|ref=harv}} * {{Cite book|last=Reinert|first=Stephen W.|editor=Cyril Mango|title=The Oxford History of Byzantium|url=http://books.google.com/?id=Z6-kHUyyUIsC|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=0-19-814098-3|chapter=Fragmentation (1204–1453)|ref=harv}} * {{Cite book|last=Robins|first=Robert Henry|title=The Byzantine Grammarians: Their Place in History|url=http://books.google.com/?id=hTZHbNmFfpsC|year=1993|location=Berolini, Novi Eboraci|publisher=Mouton de Gruyter (Walter de Gruyter and Company)|isbn=3-11-013574-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Runciman|first=Steven|authorlink=Steven Runciman|title=The Medieval Manichee: A Study of the Christian Dualist Heresy|url=http://books.google.com/?id=d1LGB7u5iD0C| year=1982|isbn=0-521-28926-2|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|chapter=The Bogomils|ref=harv}} * {{Cite book|last=Runciman|first=Steven|title=The Fall of Constantinople, 1453|url=http://books.google.com/?id=BAzntP0lg58C|year=1990|isbn=0-521-39832-0|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{Cite book|last=Runciman|first=Steven|title=The Last Byzantine Renaissance|url=http://books.google.com/?id=I52YPQAACAAJ|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=1970|isbn=0-521-07787-7|ref=harv}} * {{Cite book|last=Ryan|first=Herbert J.|title=The College Student's Introduction to Theology|url=http://books.google.com/?id=o6lCBkY2zs4C| year=1993|isbn=0-8146-5841-5|publisher=Liturgical Press|chapter=The Church in History|editors=Christopher Key Chapple and Thomas P. Rausch|ref=harv}} * {{Cite web|last=Saramandru|first=Nicolae|title=Torna, Torna Fratre|url=http://www.ear.ro/3brevist/rv8/art14.pdf|publisher=Editura Academiei Române|language=Romanian|accessdate=2007-04-25|format=PDF|ref=harv}} * {{Cite book|last=Sayles|first=Wayne G.|title=Ancient Coin Collecting V: The Romaion-Byzantine Culture|location=Iola|publisher=Krause Publications (F+W Publications)|year=1998|isbn=0-873-41637-6|url=http://books.google.com/books?id=vZpawjluzUIC|ref=harv}} * {{Cite book|last=Sedlar|first=Jean W.|title=East Central Europe in the Middle Ages, 1000–1500|volume=III|url=http://books.google.com/?id=ANdbpi1WAIQC|location=Seattle|publisher=University of Washington Press|year=1994|isbn=0-295-97290-4|chapter=Foreign Affairs|ref=harv}} * {{Cite book|last=Seeck|first=Otto|title=Notitia Dignitatum accedunt Notitia Urbis Constantinopolitanae Laterculi Prouinciarum|location=Berolini|publisher=Weidmann|year=1876|ref=harv}} * {{Cite book|last=Seton-Watson|first=Hugh|title=The Russian Empire, 1801–1917|url=http://books.google.com/?id=40KbWNve4XkC|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|year=1967|isbn=0-19-822152-5|chapter=The Church|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Shahid|first=Irfan|title=The Iranian factor in Byzantium during the reign of Heraclius|year=1972|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=26|pages=293–320|doi=10.2307/1291324|ref=harv|location=Vasingtoniae|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|jstor=1291324}} * {{Cite book|last=Shopen|first=Timothy|title=Languages and Their Status|url=http://books.google.com/?id=zIJu4xAFcIwC|location=Philadelphia|publisher=University of Pennsylvania Press|year=1987|isbn=0-8122-1249-5|ref=harv}} * {{Cite book|last=Šišić|first=Ferdo|title=Povijest Hrvata u vrijeme narodnih vladara: sa 280 slika i 3 karte u bojama|location=[[Zagrabia]]e|publisher=Nakladni zavod Matice hrvatske|year=1990|url=http://books.google.com/books?id=2PEyAAAAIAAJ|isbn=86-401-0080-2|ref=harv}} * {{Cite book|last=Sophocles|first=Evangelinus Apostolides|title=Greek Lexicon of the Roman and Byzantine Periods|location=Hildesiae|publisher=Georg Olms Verlag|year=1992|url=http://books.google.com/?id=0_DfQgAACAAJ|isbn=3-487-05765-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Speck|first=Paul|title=Varia 1 (Poikila Byzantina 4)|year=1984|publisher=Rudolf Halbelt|chapter=Ikonoklasmus und die Anfänge der Makedonischen Renaissance|pages=175–210|ref=harv}} * {{Cite book|last=Stephenson|first=Paul|title=Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900-1204|location=Cantabrigiae|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0521770173|url=http://books.google.com/books?id=eaq90_BOvqIC|ref=harv}} * {{Cite web|last=Stone|first=Andrew|title=John II Komnenos (AD 1118–1143)|url=http://www.roman-emperors.org/johncomn.htm|publisher=Online Encyclopedia of Roman Emperors|accessdate=2007-05-18|ref=harv}} * {{Cite web|last=Stone|first=Andrew|title=Manuel I Komnenos (AD 1143–1180)|url=http://www.roman-emperors.org/mannycom.htm|publisher=Online Encyclopedia of Roman Emperors|accessdate=2007-02-05|ref=harv}}<!-- * {{Cite encyclopaedia|title=Siege of Zara|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Concise|url=http://concise.britannica.com/ebc/article-9383275/Siege-of-Zara|accessdate=2007-05-18|ref=harv}}--> * {{Cite book|last1=Tarasov|first1=Oleg|last2=Milner-Gulland|first2=R. R.|title=Icon and Devotion: Sacred Spaces in Imperial Russia|url=http://books.google.com/?id=Oy_TVfi47gcC|location=Londinii|publisher=Reaktion Books|year=2004|isbn=1-86189-118-0|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Tatakes|first1=Vasileios N.|last2=Moutafakis|first2=Nicholas J.|title=Byzantine Philosophy|url=http://books.google.com/?id=lPzcOwnCgVIC|year=2003|location=Indianapolis|publisher=Hackett Publishing Company, Inc|isbn=0-87220-563-0|ref=harv}}<!-- * {{Cite encyclopaedia|title=The Fourth Crusade and the Latin Empire of Constantinople|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|year=2002|ref=harv}}--> * {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=Byzantium and Its Army, 284–1081|url=http://books.google.com/?id=u-BrQgAACAAJ|location=Stanford|publisher=Stanford University Press|year=1995|isbn=0-8047-2420-2|chapter=The Army and the State|ref=harv}} * {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=A History of the Byzantine State and Society|url=http://books.google.com/?id=nYbnr5XVbzUC|location=Stanford|publisher=Stanford University Press|year=1997|isbn=0-8047-2630-2|ref=harv}} * {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=The Byzantine Revival, 780–842|location=Stanford|publisher=Stanford University Press|url=http://books.google.com/?id=KZ6gPwAACAAJ|year=1991|isbn=0-8047-1896-2|ref=harv}} * {{Cite book|last=Troianos|first=Spyros|last2=Velissaropoulou-Karakosta|first2=Julia|title=History of Law|url=http://books.google.com/?id=8Fo2AAAACAAJ|location=Athens|publisher=Ant. N. Sakkoulas Publishers|year=1997|isbn=960-232-594-1|chapter=Byzantine Law|ref=harv}} * {{Cite book|last=University of Chile: Center of Byzantine and Neohellenic Studies|title=Bizantion Nea Hellas (Issue 2)|publisher=University Press|year=1971|url=http://books.google.com/books?id=73ViAAAAMAAJ|ref=harv}} * {{Cite book|last=Vasiliev|first=Alexander Alexandrovich|title=History of the Byzantine Empire|year=1928–1935|location=Madison|publisher=The University of Wisconsin Press|url=http://www.intratext.com/X/ENG0832.HTM|isbn=0-299-80925-0|ref=harv}} * {{Cite book|last=Versteegh|first=Cornelis H. M.|title=Greek Elements in Arabic Linguistic Thinking|year=1977|url=http://books.google.com/?id=-4MeAAAAIAAJ|isbn=90-04-04855-3|chapter=The First Contact with Greek Grammar|location=Leiden|publisher=Brill|ref=harv}} * {{Cite book|last=Watson|first=Bruce|title=Sieges: A Comparative Study|url=http://books.google.com/?id=cVet6ieBFv8C|year=1993|location=Westport|publisher=Praeger Publishers (Greenwood Publishing Group, Inc.)|isbn=0-275-94034-9|chapter=Jerusalem 1099|ref=harv}} *[[Herbertus Georgius Wells|Wells, H. G.]] [[1922]]. ''A Short History of the World.'' Novi Eboraci: Macmillan. ISBN 0-06-492674-5. [http://books.google.com/books?id=sHI9AAAAYAAJ URL.] * {{Cite book|last=Wickham|first=Chris|title=The Inheritance of Rome: A History of Europe from 400 to 1000|publisher=Viking|year=2009|isbn=0-670-02098-2|url=http://books.google.com/books?id=LKq_PQAACAAJ|ref=harv}} * {{Cite book|last=Williams|first=Stephen|last2=Friell|first2=Gerard|last3=Friell|first3=John Gerard Paul|title=The Rome that Did Not Fall: The Survival of the East in the Fifth Century|url=http://books.google.com/?id=tGLN47tfT4UC|year=1999|location=Novi Eboraci, Londinii|publisher=Routledge (Taylor & Francis)|isbn=0-415-15403-0|chapter=Jerusalem 1099|ref=harv}} * {{Cite book|last1=Winnifrith|first1=Tom|last2=Murray|first2=Penelope|title=Greece Old and New|url=http://books.google.com/?id=1JgcAAAAMAAJ|year=1983|location=Novi Eboraci|publisher=Macmillan|isbn=0-333-27836-4|ref=harv}} * {{Cite book|last=Wroth|first=Warwick|title=Catalogue of the Imperial Byzantine Coins in the British Museum|year=1908|publisher=British Museum Dept. of Coins and Medals|url=http://books.google.com/?id=AmoCAAAAYAAJ|ref=harv|isbn=1-4021-8954-0}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Byzantine Empire|Imperium Romanum Orientale}} {{Imperatores Constantinopolitani}} [[Categoria:Imperium Byzantinum|!]] [[Categoria:Dissoluta 1453]] {{1000 paginae}} {{FA stella}} {{Myrias|Historia}} 9745iam2kl4k86x1t92xgyxov09c3in 0 4629 3984980 3984808 2026-09-01T08:56:20Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3984980 wikitext text/x-wiki {{L}} {{Capsa hominis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Selfportrait_(Rembrandt_Harmensz._van_Rijn)_-_Nationalmuseum_-_22374.tif|thumb|upright=0.8|Rembrandus iuvenis, a se pictus, anno [[1630]]. [[Holmia]]e: [[Museum Nationale]].]] {{res|Rembrandus Hermanni Leidensis}}, sive {{res|Rembrantus Hermensis Leydensis}}, sive etiam {{res|Rembrantus Hermanni filius Leidensis}} ([[Lingua Batava|Batave]] ''Rembrandt Harmenszoon van Rijn''; natus [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]] [[15 Iulii]] [[1606]]; mortuus [[Amstelodamum|Amstelodami]] [[4 Octobris]] [[1669]]) fuit [[pictor]] [[Nederlandia|Batavicus]] magni momenti. Vixit laboravitque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Saeculo Aureo||en|qid=Q2352880}}, quod tempus fuit summum [[humanitas|humanitatis]], eruditionis, [[mercatura]]e, potentiae Bataviae. Rembrandus dicitur maximus [[Magister Batavus]] [[saeculum 17|saeculi septimi decimi]], qui fere 300 [[pictura]]s, 300 [[chalcographia]]s, 2000 [[adumbratio]]nes fecit. Quamquam pictores aliarum civitatum modo [[Barocus|Baroco]] usi sunt, Rembrandus, sicut alii magistri Batavi, modum pingendi quasi [[natura]]lem maluit. [[Fasciculus:Firmas de Rembrandt.jpg|thumb|upright=0.8|left|Subscriptiones Rembrandi]] Fuit solus pictor Batavus hac aetate qui praenomen in pictoribus subscripsit, ut fecerunt [[Raphael Sanctius Urbinas|Raphael]] et [[Leonardus Vincius|Leonardus]]; postea [[Vincentius van Gogh]] idem facit. == Opera clara == [[Fasciculus:Rembrandt - São Jerônimo em Oração, 1632.JPEG|thumb|upright=0.8|Chalcographia: Sanctus [[Hieronymus]] [[prex|precatur]], anno [[1632]].]] * [[1627]] ''Fuga ad Aegyptum'' ([[Turonum]]) * [[1632]] ''[[Anatomiae lectio doctoris Nicolai Tulp]]'' ([[Haga]]) * 1632 ''[[Raptus Europae (Rembrandus)|Raptus Europae]]'' ([[Museum Getty]]) * [[1633]] ''[[Tempestas in Mari Galilaeae]]'' (olim [[Museum Isabella Stewart Gardner]], [[Bostonia]]e, anno [[1990]] furtivum) * [[1635]] ''Epulum [[Balthasar]]'' ([[Londinium]]) * [[1636]] ''Caecum reddere [[Samson]]'' ([[Francofurtum ad Moenum]]) * [[1636]] ''[[Danaë]]'' ([[Petropolis]]) * [[1642]] ''Societas centurionis Frans Banning Cocq'' sive ''[[Vigiliae nocturnae]]'' (Amstelodamum) * [[1643]]± ''[[Christus]] aegrotos sanat'' (Londinium) * [[1653]] ''Holocaustum Isaac'' (Petropolis) * [[1654]] ''Bethsabee'' ([[Lutetia]]) * [[1660]] ''Artaxerxes Amanque ad convivium Esther'' ([[Moscua]]) * [[1661]] ''[[Coniuratio Iulii Civilis (Rembrandus)|Coniuratio Claudii Civilis]]'' ([[Holmia]]) * [[1662]] ''Magistrati exemplorum'' (Amstelodamum) * [[1664]] ''Sponsa Iudaica'' (Amstelodamum) * [[1669]] ''Reditio filii amissi'' (Petropolis) ==Vita== [[Fasciculus:Rembrandt - The Anatomy Lecture of Dr. Nicolaes Tulp - WGA19139.jpg|thumb|left|''[[Anatomiae lectio doctoris Nicolai Tulp]].'']] Rembrandus natus est [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]] [[15 Iulii]] [[1606]], [[filius]] Harminii Gerritzoon van Rijn, qui [[mola (instrumentum)|molam]] [[frumentum|frumenti]] egit, et Neeltgen Willemsdochter van Zuytbrouck, cuius [[pater]] fuit [[pistor]]. Octavus fuit inter novem liberos. Discipulus fuit in [[Academia Lugduno-Batava|Universitate Leidenensi]], tunc pictori [[Iacobus van Swanenburgh|Iacobo van Swanenburgh]], deinde pictori [[Petrus Lastman|Petro Lastman]] addictus est. Anno fere [[1624]] Lugduni Batavorum officinam propriam instituit, una cum amico [[Ioannes Lievens|Ioanne Lievens]]; anno [[1627]] primos discipulos accepit. [[Fasciculus:Rembrandt Harmensz. van Rijn 087.jpg|thumb|upright=0.8|Saskia van Uylenberg, [[uxor]] a marito picta, anno 1641.]] [[Fasciculus:Amsterdam - Rembrandthuis - studio.JPG|thumb|Officina Rembrandi in aedibus Amstelodami]] Anno [[1631]] ad [[Amstelodamum]] migravit. Anno [[1634]] Saskiam van Uylenberg in [[matrimonium]] duxit. Aedes ubi post annum [[1639]] vixerunt nunc est [[museum]], ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Het Rembrandthuis||nl=Het Rembrandthuis}}'' (Aedes Rembrandi). [[Quattuor]] liberi eis nati sunt, quorum quartus tantum, filius Titus nomine, adolevit. Saskia anno [[1642]] mortua est, verisimiliter [[phthisis|tuberculosi]] adflicta. Rembrandus nullam aliam feminam in matrimonium duxit, sed Cornelia [[filia]] illi et Hendrickje Stoffels amicae cuidam anno [[1654]] nata est. Mortuus est [[Amstelodamum|Amstelodami]] die [[4 Octobris]] [[1669]], et eius [[corpus]] in [[Westerkerk]]<ref>Hoc est ''Ecclesia Occidentale.''</ref> sepultum est. ==Discipuli== Plures pictores fuerunt discipuli Rembrandi, inter quos: * [[Gulielmus de Poorter]] (1608–post 1648) * [[Ferdinandus Bol]] (1616–1680) * [[Gerardus Dou]] (1613–1675) * [[Gulielmus Drost]] (1630–1680) * [[Govaert Flinck]] (1615–1660) * [[Carel Fabritius]] (1622–1654) * [[Samuel van Hoogstraten]] (1627–1678) * [[Nicolas Maes]] (1643–1693) * [[Gerbrand van den Eeckhout]] (1621–1674) * [[Arent de Gelder]] (1645–1727) ==Notae== <references/> ==Bibliographia== [[Fasciculus:Rembrandt van Rijn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|thumb|upright=0.8|Rembrandus a se pictus, anno [[1659]]. Vasingtoniae: [[Pinacotheca Artis Nationalis]].]] [[Fasciculus:Self-portrait_at_34_by_Rembrandt_(rectangular_detail).jpg|thumb|upright=0.8|Rembrandus a se pictus, anno [[1640]].]] [[Fasciculus:Rembrandt Harmensz. van Rijn 134.jpg|thumb|upright=0.8|Rembrandus a se pictus anno [[1669]].]] * Ackley, Clifford, et alii. [[2004]]. ''Rembrandt's Journey: Painter, Draftsman, Etcher.'' Bostoniae: Museum of Fine Arts. ISBN 0-87846-677-0 * Albers, Eckbert. [[2008]] ''Erkenntnismomente und Erkenntnisprozesse bei Rembrandt.'' Hildesiae: Georg Olms Verlag. ISBN 978-3-487-13831-2 * Alpers, Svetlana. [[1989]] ''De firma Rembrandt.'' Amstelodami: Uitg. Bert Bakker. * Amore, Anthony M., et Tony Mashburg. [[2011]]. ''Stealing Rembrandts: The Untold Stories of Notorious Art Heists.'' Novi Eboraci: Palgrave Macmillan. ISBN 9780230108530 * Blanc, Jan. [[2008]]. ''Dans l'atelier de Rembrandt. Le maître et ses élèves.'' Lutetiae: Editions de la Martinière. * Bodenbach, Hans Joachim [[2003]]. ''Rembrandt: Selbstporträts von fremder Hand.'' Dresden: Verlag der Kunst. * Brion, Marcel. [[1969]]. ''Rembrandt.'' Lutetiae: Albin Michel. * Brown, Christopher, et alii. [[1991]]. ''Rembrandt: de Meester en zijn werkplaats.'' catalogus expositionis. Amstelodami: Rijksmuseum. * Brückner, Christel. [[1997]]. ''Rembrandts Braunschweiger Familienbild, Seine thematische Figuren und Farbkomposition und die Kunst Italiens.'' Hildesiae. * Chapman, H. Perry [[1990]]. ''Rembrandt's self-portraits.'' Princetoniae: Princeton University Press. ISBN 0-691-04061-3. * Clark, Kenneth. [[1978]]. ''An Introduction to Rembrandt.'' Londini: John Murray/Readers Union. * Driessen, Christoph. [[2011]]. ''Rembrandt und die Frauen.'' Regensburg. * Ducos, Blaise, George S. Keyes, Lloyd DeWitt, edd. [[2011]]. ''Rembrandt et la figure du Christ,'' catalogus expositionis (Lutetiae, museum Lupariense, 18 aprilis—18 iulii 2011; Philadelphiae, museum artis, 30 iulii—30 octobris 2011; Detroiti, Instituto artium, 20 novembris 2011—12 februarii 2012) Mediolani: Officina Libraria, et Lutetiae: éditions du musée du Louvre. * Dudok van Heel, S.A.C. [[2006]]. ''De jonge Rembrandt onder tijdgenoten, Godsdienst en schilderkunst in Leiden en Amsterdam.'' Nijmegen: Nijmegen University Press/Veenman Publishers. * Fuchs, R. [[2006]]. ''Rembrandt spreekt: een verslag.'' Amstelodami: Uitg. de Bezige Bij. ISBN 90-234-1930-8. * Halewood, William H. [[1982]]. ''Six Subjects of Reformation Art: A Preface to Rembrandt.'' Toronti: University of Toronto Press. ISBN 0802023851. * Keyes, George S., Tom Raisseur, Dennis P. Weller. [[2011]]. ''Rembrandt in America: Collecting and Connoisseurship.'' Catalogus expositionis. Cleveland: Cleveland Museum of Art. ISBN 9780847836857 * Kitson, Michael. [[2007]]. ''Rembrandt.'' Novi Eboraci: Phaidon. ISBN 978-0-7148-2743-8. * Manescalchi, Roberto [[2004]]. ''Rembrandt: la madre ritrovata.'' M.C.M.(La storia delle cose). * Milner, Max. [[2006]]. ''Rembrandt à Emmaüs.'' Lutetiae: J. Corti. * Schwartz, Gary. [[1991]]. ''Rembrandt: his life, his paintings,'' versio Anglica. Novi Eboraci: Penguin. ISBN 0140157662. * Slive, Seymour. [[2009]]. ''Rembrandt Drawings.'' Angelopoli: J. Paul Getty Museum. ISBN 9780892369768. * Sluijter, Eric Jan. [[2006]]. ''Rembrandt and the Female Nude.'' Amstelodami: Amsterdam University Press. ISBN 9789053568378. * Streiff, Bruno. [[2004]]. ''Le Peintre et le philosophe ou Rembrandt et Spinoza à Amsterdam.'' Éditions Complicités. * Tümpel, Christian. [[2004]]. ''Rembrandt. Études iconographiques. Signification et interprétation du contenu des images.'' Saint Pierre de Salerne. * Tümpel, Christian. [[2006]]. ''Rembrandt. Pictures and Metaphors.'' Londinii. * van de Wetering, Ernst. [[2009]]. ''Rembrandt: The Painter At Work.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 9780520258846. * Verhaeren, Emile. [[1904]]. ''Rembrandt, biographie critique.'' Lutetiae: H. Laurens. * Wolkers, J. [[1999]]. ''De spiegel van Rembrandt'' Zwolle: Uitg. Waanders. * Zuffi, Stefano. [[2011]]. ''Rembrandt.'' Monaci et Londini: Prestel. ISBN 9783791346205 ==Nexus Externi== {{CommuniaCat|Rembrandt|Rembrandum}} * [https://web.archive.org/web/20120715220825/http://www.rembrandt-amsterdam.nl/ Rembrandus Amstelodami,] rembrandt-amsterdam.nl * [http://www.rembrandthuis.nl/ Aedes Rembrandi,] www.rembrandthuis.nl * [http://expositions.bnf.fr/rembrandt/ Rembrandus, lux umbrae,] expositions.bnf.fr (Bibliotheca Nationalis Franciae) * [https://web.archive.org/web/20120624055743/http://www.arteantica.eu/opera-omnia/van_rijn_harmenszoon_rembrandt_rembrandt-00014866.html Opera,] www.arteantica.eu (apud situm ''Arte Antíca'') [[Categoria:Nati 1606]] [[Categoria:Mortui 1669]] [[Categoria:Alumni Academiae Lugduno-Batavae]] [[Categoria:Artifices maritimi]] [[Categoria:Pictores Nederlandiae]] [[Categoria:Rembrandus|!]] [[Categoria:Incolae Lugduni Batavorum]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} cioggd3weq67zxm7xll91aiofscpr86 0 4826 3984934 3984757 2026-08-31T22:06:36Z Bis-Taurinus 70496 /* Saeculo 21 */ Eduardus Balladur moritur. 3984934 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Augusti}} '''31 Augusti''' [[dies]] 243ª anni est (244ª [[Annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 122 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est '''pridie [[Kalendae|Kalendas]] Septembris''', quod ''prid. Kal. Sept.'' [[abbreviatio|abbreviatur]]. [[Fasciculus:Jack-the-Ripper-The-Nemesis-of-Neglect-Punch-London-Charivari-cartoon-poem-1888-09-29.jpg|thumb|left|upright=0.39|[[Jack the Ripper]]]] == Eventa == === Saeculo 19 === * [[1888]] - [[Jack the Ripper]] primum mulierem necat. === Saeculo 20 === * [[1928]] - Melodrama ''[[Die Dreigroschenoper]]'' primum [[Berolinum|Berolini]] in ''[[Theater am Schiffbauerdamm]]'' agitur. * [[1942]] - In [[Luxemburgum|Luxemburgo]] [[Operistitium|operistitium generale]] contra occupationem [[Germania|Germanicam]] civitatis fit. * [[1957]] - [[Malaysia]] suam [[independentia]]m declarat. * [[1962]] - [[Trinitas et Tabacum]] suam independentiam declarant. * [[1969]] - In [[Brasilia]] [[Arturus da Costa e Silva]] praeses seditione deponitur. Successores eius sodales collegii militaris, [[Aurelius de Lira Tavares]], [[Augustus Hamann Rademaker Grünewald]] atque [[Marcius Melo]] fiunt. * [[1990]] - Foedus de Germania unificanda inter [[Res publica Democratica Germanica|Rem Publicam Democraticam Germanicam]] et [[Res publica Foederalis Germanica (1949-1990)|Rem Publicam Foederalem Germaniae]] convenitur. * [[1991]] - [[Chirgisia]] suam indepedentiam declarat. === Saeculo 21 === * [[2016]] - [[Dilma Rousseff]], praeses [[Brasilia]]e ex [[impedimentum|officio dimittitur]]. == Natales == === Saeculo 1 === * [[12]] - [[Caligula]], [[imperator Romanus]] (†&nbsp;[[41]]) === Saeculo 2 === * [[161]] - [[Commodus]], imperator Romanus (necatus anno [[192]]) === Saeculo 18 === * [[1749]] - [[Alexander Radiščev]], [[scriptor]], [[poeta]] et [[philosophus]] [[Russia|Russicus]] (mortuus [[1802]]) * [[1760]] - [[Petrus Iosephus Triest]], presbyter natione [[Belgica]], qui vitam suam dedicavit ad surdo-mutos educandos (mortuus anno [[1836]]) * [[1786]] - [[Eugenius Chevreul]], chemicus Francicus (mortuus anno [[1889]]) === Saeculo 19 === * [[1834]] - [[Hamilcar Ponchielli]], compositor [[Italia|Italicus]] (mortuus anno [[1886]]) * [[1843]] - [[Georgius de Hertling]], cancellarius Germaniae (mortuus anno [[1919]]) * [[1853]] - [[Alexius Brusilov]], ductor exercitus Russicus (mortuus [[1926]]) * [[1870]] - [[Maria Montessori]], paedagoga Italica (mortua anno [[1952]]) * [[1871]] - [[Iacobus Eduardus Ferguson]], gubernator [[Texia]]e (mortuus anno [[1944]]) * [[1879]] ** [[Alma Mahler-Werfel]], compositrix [[Austria]]ca (mortua anno [[1964]]) ** [[Yoshihito|Taisionius]], imperator [[Iaponia]]e (mortuus anno 1926) * [[1880]] - [[Gulielmina (regina Nederlandiae)|Gulielmina]], regina [[Nederlandia]]e (mortua anno [[1962]]) * [[1891]] - [[Martinus Sennett Conner]], politicarum rerum peritus [[CFA|Americanus]] (mortuus anno [[1950]]) === Saeculo 20 === * [[1903]] - [[Vladimirus Jankélévitch]], philosophus et mosicologus [[Francia|Francicus]] (mortuus anno [[1985]]) * [[1907]] ** [[Raimundus Magsaysay]], praeses [[Philippinae|Philippinarum]] (mortuus anno [[1957]]) ** [[Altierus Spinelli]], scriptor et vir publicus Italicus (mortuus anno [[1986]]) * [[1908]] - [[Franciscus Fejtő]], rerum gestarum scriptor, etiam diurnarius Francicus origine [[Hungaria|Hungarica]] (mortuus anno [[2008]]) * [[1912]] - [[Ichiji Otani]], [[pedilusor]] Iaponicus (mortuus anno [[2007]]) * [[1924]] - [[Buddy Hackett]], [[histrio]] Americanus (mortuus anno [[2003]]) * [[1929]] - [[Osamu Yamaji]], pedilusor Iaponicus (mortuus anno [[2021]]) * [[1943]] - [[Theodoricus Romanus Camillus Jordan]], archiepiscopus [[Archidioecesis Remensis|Remensis]] * [[1949]] ** [[Ricardus Gere]], histrio Americanus ** [[Hugo David Politzer]], pysicus Americanus, [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus ** [[Radu Stroe]], machinator navium atque vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]] (†&nbsp;[[2025]]) * [[1956]] - [[Tsai Ing-wen]], praeses [[Res publica Sinarum|Rei publicae Sinarum]] * [[1960]] - [[Hasan Nasrallah]], Secretarius Generalis factionis [[Hizbullah]] (†&nbsp;[[2024]]) * 1962 - [[Nicolaus Brouwet]], [[episcopus]] Francicus [[dioecesis]] [[Dioecesis Tarbiensis et Lourdensis|Tarbiensis et Lourdensis]] * [[1970]] - [[Gregorius Mulholland]], rerum politicarum peritus [[Britanniarum regnum|Britannicus]] factionis [[Factio Liberalis Democratica (Britanniarum Regnum)|Liberalis Democraticae]] * [[1974]] - [[Teruyoshi Ito]], pedilusor Iaponicus * [[1982]] - [[Iosephus Reina]], pedilusor [[Hispania|Hispanicus]] * [[1985]] - [[Mahometus Salmani filius]], heres regni [[Arabia Saudita]]e == Mortes == === Saeculo 11 === * [[1056]] - [[Theodora (imperatrix 1042-1056)|Theodora]], Imperatrix Byzantina, ultima dynastiae Macedonicae (nata anno 984) === Saeculo 15 === * [[1422]] - [[Henricus V (rex Angliae)|Henricus V]], rex [[Anglia]]e (natus [[1387]]) === Saeculo 17 === * [[1621]] - [[Gulielmus du Vair]], [[iuris consultus]], legatus et scriptor Francicus (natus anno [[1556]]) * [[1654]] - [[Olaus Wormius]] [[archaeologus]] [[Dania|Danicus]] (natus anno [[1588]]) * [[1667]] - [[Iohannes Rist]], poeta et [[evangelium|evangelii]] praeco [[Martinus Lutherus|Lutheranus]] Germanicus (natus anno [[1607]]) * [[1688]] - [[Ioannes Bunyan]], baptista et scriptor Anglicus (natus anno [[1628]]) === Saeculo 18 === * [[1724]] - [[Ludovicus I (rex Hispaniae)|Ludovicus I]], rex Hispaniae (natus anno [[1707]]) * [[1795]] - [[Franciscus Andreas Danican Philidor]], compositor et lusor scaccorum Francicus (natus anno [[1726]]) === Saeculo 19 === * [[1864]] - [[Ferdinandus Lassalle]], scriptor et vir publicus socialisticus Germanicus (*&nbsp;[[1825]]) * [[1867]] - [[Carolus Baudelaire]], poeta Francicus (natus anno [[1821]]) * 1891 - [[Ioannes Classen]], [[paedagogus]] et [[philologus]] Germanicus (natus anno [[1805]]) === Saeculo 20 === * [[1910]] - [[Petrus Aubry (musicologus)|Petrus Aubry]], [[musicologus]] Francicus (natus est anno [[1874]]) * [[1920]] - [[Gulielmus Wundt]], [[Psychologia|psychologus]] Germanicus (natus anno [[1865]]) * [[1941]] - [[Marina Cvetaeva]], poetria Russica (nata [[1892]]) * [[1948]] - [[Andreas Ždanov]], rerum politicarum peritus [[URSS|Sovieticus]] (natus anno [[1896]]) * [[1963]] - [[Georgius Braque]], pictor, graphicus et sculptor Francicus (natus anno [[1882]] * [[1967]] - [[Elias Ehrenburg]], scriptor, poeta et diurnarius Russicus (natus anno 1891) * [[1986]] **[[Georgius Alessandri Rodríguez]], praeses [[Chilia]]e (natus anno [[1896]]) **[[Urho Kekkonen]], praeses [[Finnia]]e (natus anno [[1900]]) * [[1997]] - [[Diana Francisca Spencer|Diana]] principissa Cambriae [[Lutetia]]e casu autocinetici necatur (nata anno [[1961]]) === Saeculo 21 === * [[2002]] - [[Georgius Porter]], chemicus Britannicus (natus anno 1920) * [[2005]] - [[Iosephus Rotblat]], physicus et pacifista Polono-Britannicus, [[Praemium Nobelianum pacis|praemio Nobeliano pacis]] affectus (natus anno 1908) * [[2010]] - [[Laurentius Fignon]], birotarius Francicus (natus anno [[1960]]) * [[2012]] - [[Carolus Maria Martini]], cardinalis Italicus (natus anno [[1927]]) * [[2013]] - [[David Frost]], diurnarius televisionis Britannicus (natus anno [[1939]]) * [[2018]] - [[Ludovicus Lucas Cavalli-Sforza]], geneticae peritus Italicus (natus anno [[1922]]) * [[2020]] - [[Pranab Mukherjee]], praeses [[India]]e (natus anno [[1935]]) * [[2026]] - [[Eduardus Balladur]], primus minister Franciae (*&nbsp;1929) == Festa et Feria == * Dies nationalis (Malaysia, Trinitas et Tabacum) * Dies libertatis (Chirgisia) * Dies solidaritatis nationalis (Polonia) * Festum [[Raymundus Nonnatus|Sancti Raymundi Nonnati]] (calendarium Romanae ecclesiae antiquum) {{menses}} [[Categoria:Dies]] 9k4gotkd6j6bp1bky13viidv95z8hyz 0 6026 3984925 3982332 2026-08-31T20:21:09Z ~2026-47633-02 214178 Small changes, "gai savoir" is about intrinsic joyfulness (laetitia) rather than enjoying the others (iucunditas) and laeta adjective catches better the idea of high spirit. Scientia Gaudiosa appears in the officaial translation in Kingdom of Aragon in 14th Century, neighbouring to French Provence 3984925 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{res|Fridericus Nietzsche}}, [[Theodisce]] plenius ''Friedrich Wilhelm Nietzsche'' (natus die [[15 Octobris]] [[1844]]; mortuus [[Vimaria]]e die [[25 Augusti]] [[1900]]), fuit [[philologus]], [[res classicae|linguis antiquis]] eruditus, [[humanista]], et [[philosophia|philosophus]] [[Germania|Germanus]]. Ingeniosissimus et perspicacissimus temporum modernorum criticus habetur, antiquarum et recentiorum litterarum perquam sciens, simul laudator et detractor rationis et [[veritas|veritatis]]. [[Fasciculus:Nietzsche 1862b.JPG|thumb|upright=0.6|left|Nietzsche septendecim annorum.]] Fridericus Nietzsche, Caroli Ludovici Nietzsche [[pastor]]is [[Lutheranismus|Lutherani]] [[uxor]]isque Franciscae Oehler [[filius]], natus est [[Röcken]] in [[oppidum|oppido]] [[Saxonia]]e (eo tempore [[provincia]]e [[regnum|regni]] [[Borussia]]e) die natali regis [[Fridericus Gulielmus IV (Rex Borussiae)|Friderici Gulielmi]], cuius praenomina accepit. [[Pater|Patrem]] ob morbum cerebri annum quintum agens amisit. [[Mater]] cum [[familia]] ad [[urbs|urbem]] [[Naumburgum ad Salam]] migravit, ubi iuvenis ab anno [[1858]] [[schola Portensis|gymnasium Portense]] frequentavit. Anno [[1864]] apud [[Universitas Bonnensis|universitatem Bonnensem]], [[professor]]e [[Fridericus Gulielmus Ritschl|Friderico Gulielmo Ritschl]], annisque insequentibus [[Lipsia]]e eodem tutore qui cum discipulo se ad hanc [[Alma Mater Lipsiensis|Almam Matrem]] commovit, profunde [[litterae Graecae|litteris Graecis]] [[litterae Latinae|Latinisque]] institutus est. Ad munus professoris earundem litterarum in [[Universitas Basiliensis|Universitate Basiliensi]] annum vicesimum quartum agens convitatus est; ibi lectionem inauguralem anno [[1869]] proposuit, titulo ''[[Homer und die klassische Philologie]]''. His annis varia [[philologia|philologica]] divulgavit de [[Theognis|Theognide]], de [[Homerus|Homero]], de ''[[Certamen Homeri et Hesiodi|Certamine Homeri et Hesiodi]]'', de [[Diogenes Laertius|Diogene Laertio]], [[biographia|biographo]] [[philosophus|philosophorum]]. Sed iam anno circiter [[1865]], [[David Fridericus Strauss|Davidis Strauss]] ''[[Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet]]'' [[historia|libro historico]] perlecto, [[fides|fidem]] [[Christianitas|Christianam]] abiecit; iam operibus philosophorum recentiorum studere incipiebat, imprimis [[Arthurus Schopenhauer|Arthuri Schopenhauer]] ''[[Die Welt als Wille und Vorstellung]]'', mox [[Fridericus Albertus Lange|Friderici Alberti Lange]] ''[[Geschichte des Materialismus]]'', e quo opere nuper divulgato de philosophia [[Immanuel Kantius|Immanuelis Kantii]], de musica [[Richardus Wagner|Richardi Wagner]], de litteris [[Theodorus Dostoevskij|Theodori Dostoevskij]] atque de [[scientia (ratio)|scientia]] [[Carolus Darwin|Caroli Darwin]] didicit. Scripsit aliquot [[liber (litterae)|libros]] potentissimos qui totum saeculum et expresserunt et affecerunt. Carmina quoque philosophica nonnulla composuit quae ad caput et caudam operum ''[[Die fröhliche Wissenschaft|Ars iucunda]]'' ac ''[[Jenseits von Gut und Böse|Ultra bonum malumque]]'' adponuntur. Notissimum est opus suum ''[[Also sprach Zarathustra|Sic dixit Zoroaster]]'' in quo sententias suas [[poesis|poetica]] lingua docet. Nietzsche est maxime insignis auctor sententiarum brevium et gravium, verbi causa, “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Deus mortuus est||en|qid=Q192614}}.” Inimicus [[Christianitas|Christanitati]] fuit et “[[superhomo|superhominem]]” postulavit (vide etiam [[Homo dominus]]). Et contra [[nihilismus|nihilismum]] “amorem [[fors|fati]]” proposuit, id est, suae vitae in omnibus particulis affirmationem. Anno [[1889]] cum [[Augusta Taurinorum|Augustae Taurinorum]] in [[urbs|urbe]] [[Italia|Italica]] esset, [[insania|vesanus]] factus est, et postea sub cura [[mater|matris]] [[soror|sororis]]&#xfeff;que usque ad mortem anno [[1900]] iacebat. == Cogitata philosophica == In [[omnia|rerum natura]], certamen profundum inter [[vis|vires]] [[Apollo|Apollinis]] [[Bacchus|Bacchi]]&#xfeff;que vidit. Apollo ei [[lex|legem]] et frenum, rationem et ordinem et contemplationem significavit, Bacchus autem [[natura]]m profundissimam et intimam humanam, id est vim [[vegetabilia|vegetabilem]], suae potentiae maximae appetentissimam etiam usque ad exitium suum. Nietzsche defectum impulsus Bacchici in [[humanitas|humanitate]] [[Europa]]e per saecula recentia amariter lamentavit et deploravit. [[Christianitas|Christianitatem]] culpavit quod [[deus|deos]] [[antiquitas|antiquos]] necavit, postea tamen querebatur “Deus mortuus est. Deus mortuus manet. Et nos ipsi eum necavimus” (''Ars iucunda'', 125). Sed vim vitalem [[Socrates]] ipse iam delere coeperat quod vires rationales (et sic regnum Apollinis) coluerat. == Opera == * 1867 : ''Zur Geschichte der Theognideischen Spruchsammlung'' * 1868-1869 : ''De Laertii Diogenis fontibus'' * 1869 : ''[[Homer und die klassische Philologie]]'' ([[:s:de:Homer und die klassische Philologie|Textus apud Vicifontem Theodiscam]]) * 1870 : ''Das florentinische Tractat über Homer und Hesiod'' * 1870 : “Analecta Laertiana” in ''Rheinisches Museum'' n.s. vol. 25 (1870) pp. 217-231 ([[:s:Analecta Laertiana|Textus apud Vicifontem]]) * 1872 : ''[[Fünf Vorreden zu fünf ungeschriebenen Büchern]]'' * 1872 : ''[[Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik]]'' (“De natu [[tragoedia]]e ex rerum musicarum spiritu”) * 1873-1876 : ''[[Unzeitgemäße Betrachtungen]]'' (“Meditationes Intempestivae”) * 1878 : ''[[Menschliches, Allzumenschliches]]'' (“Humanum, pernimium humanum”) * 1881 : ''[[Morgenröthe (Nietzsche)|Morgenröthe]]'' (“Diluculum”) * 1882, 1887 : ''[[Die fröhliche Wissenschaft]]'' (aut '''Scientia gaudiosa''' aut '''Ars laeta''', prior incipit in medio aevo, posterior in mente antiqua quando absens) * 1883-5 : ''[[Also sprach Zarathustra]]'' (“Sic ait Zoroaster”) * 1886 : ''[[Jenseits von Gut und Böse]]'' (“Ultra bonum malumque”) * 1887 : ''[[Zur Genealogie der Moral]]'' (“De rerum moralium genealogia”) * 1888 : ''[[Götzen-Dämmerung]]'' (“Crepusculum idolorum”) * 1888 : ''[[Der Antichrist (Nietzsche)|Der Antichrist]]'' (“Anti-Christus”) * 1888 : ''[[Der Fall Wagner]]'' (“Casus Wagner”) * 1888 : ''[[Ecce homo (Nietzsche)|Ecce homo]]'' (opus autobiographicum) == Citationes == * ''Deus mortuus est.'' (''Gott ist tot.'') * ''Quod me non necat, me reddit fortiorem.'' (''Was mich nicht umbringt, macht mich stärker''.) * ''Tu si diu in abyssum spectabis, in te spectabit ipsa.'' * ''Sine rebus musicis, vita erratum esset.'' (''Ohne Musik wäre das Leben ein Irrtum.'') * ''In vero vinitas.'' * ''[[Reditus aeternus]], forma altissima positiva.'' == Bibliographia == ; Encyclopaedica * Keith Ansell-Pearson, ''A companion to Nietzsche''. Wiley, 2006 {{Google Books|YMepXRZxDMsC|Paginae selectae}} * Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, edd., ''The Cambridge Companion to Nietzsche''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1996. ISBN 0-521-36767-0 {{Google Books|Xeb80itrlRIC|Paginae selectae}} ; Editiones operum * Hans Joachim Mette, Karl Schlechta, Carl Hoch, edd., ''Friedrich Nietzsche: Frühe Schriften''. 5 voll. Monaci: Beck ; Vita et opus * Ansell-Pearson, Keith. [[1994]]. ''An Introduction to Nietzsche as Political Thinker''. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-41722-8. {{Google Books|EBgbT96bPQQC|Paginae selectae}}. * {{Cite book|last = Benson | first = Bruce Ellis | title = Pious Nietzsche: Decadence and Dionysian Faith | publisher = Indiana University Press | year = 2007 | page = 296 |url=https://archive.org/details/piousnietzschede0000bens|doi=|id=| isbn=}}. * Chamberlain, Lesley. [[1996]]. ''Nietzsche in Turin: the end of the future''. Londinii: Quartet. ISBN 0-7043-8028-5. * {{Cite book|last=Deleuze|first=Gilles|title=Nietzsche and Philosophy|publisher=Athlone Press|year=1983|others=trans. Hugh Tomlinson|isbn=0485112337}}. * [[Ken Gemes|Gemes, Ken]] and Simon May (Editors) (2002) ''Nietzsche on Freedom and Autonomy'', Oxford University Press. * {{Cite book|last=Kaufmann|first=Walter|title=Nietzsche: Philosopher, Psychologist, Antichrist|url=https://archive.org/details/nietzschephiloso00kauf|publisher=Princeton University Press|year=1974|isbn=0691019835}}. * Kierans, Kenneth. [[2010]]. On the Unity of Nietzsche's Philosophy. ''Animus'' 14. [https://web.archive.org/web/20111003192327/http://www2.swgc.mun.ca/animus/Articles/Volume%2014/9_Kierans.pdf PDF.] ISSN 1209-0689. * Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, “Nietzsche's works and their themes”, in Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, edd., ''The Cambridge Companion to Nietzsche'' (Cantabrigiae, 1996. ISBN 0-521-36767-0) pp. 21-58 {{Google Books|Xeb80itrlRIC|Paginae selectae}}. * O'Flaherty, James C., Timothy F. Sellner, et Robert M. Helm. [[1979]]. ''Studies in Nietzsche and the Classical Tradition.'' University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-8085-X. * O'Flaherty, James C., Timothy F. Sellner, et Robert M. Helm. [[1985]]. ''Studies in Nietzsche and the Judaeo-Christian Tradition.'' University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-8104-X. * Porter, James I. [[2000]]. ''Nietzsche and the Philology of the Future.'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3698-7. * Seung, T. K. [[2005]]. ''Nietzsche's Epic of the Soul: Thus Spoke Zarathustra.'' Lanham Terrae Mariae: Lexington Books. ISBN 0-7391-1130-2. * {{Cite book|author=Tanner, Michael|title=Nietzsche|url=https://archive.org/details/nietzschepastmas00mich|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|year=[[1994]]|isbn=0192876805}}. * Young, Julian. [[2010]]. ''Friedrich Nietzsche: A Philosophical Biography.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. * von Vacano, Diego. [[2007]]. ''The Art of Power: Machiavelli, Nietzsche and the Making of Aesthetic Political Theory.'' Lanham Terrae Mariae: Lexington. * [[Robertus Salomon Wistrich|Wistrich Robert S.]] [[2002]]. ''Nietzsche: Godfather of Fascism?'' Princetoniae: Princeton University Press. ; De operibus singulis * Corriero, Emilio Carlo. [[2007]]. ''Nietzsche olter l'abisso: Declinazioni italiane della 'morte di Dio.''' Turini: Marco Valerio. * {{Cite book|last=Lampert|first=Laurence|title=Nietzsche's Teaching: An Interpretation of “Thus Spoke Zarathustra”|url=https://archive.org/details/nietzschesteachi0000lamp|publisher=New Haven: Yale University Press|year=1986|isbn=0300044305}}. * Porter, James I. [[2000]]. ''The Invention of Dionysus: An Essay on The Birth of Tragedy.'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3700-2. ; Fortuna * Aschheim, Steven E. [[1992]]. ''The Nietzsche Legacy in Germany, 1890-1990.'' Berkeleiae: University of California Press. {{Google Books|cms8TKJcbVgC|Paginae selectae.}} * Martin, Nicholas. [[1994]]. Nietzsche Under Fire. ''[[Times Literary Supplement]],'' 5 Augusti, 11-12. ; Aliae encyclopaediae * {{Stanford|http://plato.stanford.edu/entries/nietzsche/|Friedrich Nietzsche|Robert Wicks|2012}} {{NexInt}} *[[7014 Nietzsche]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Friedrich Nietzsche|Fridericum Nietzsche}} * [http://www.nietzschesource.org/ Textus operum et documentorum] apud nietzschesource.org * [https://web.archive.org/web/20210514094631/http://www.lexido.com/ Lexido] ''the full and free Nietzsche portal'' * [http://www.gutenberg.org/browse/authors/n#a779 Opera] apud gutenberg.org {{Ling|Theodisce|Francogallice|Anglice}} * ''[http://www.brianleiternietzsche.blogspot.com/ Brian Leiter's Nietzsche Blog]'' {{Lifetime|1844|1900|Nietzsche, Fridericus}} [[Categoria:Alumni Universitatis Lipsiensis]] [[Categoria:Atheistae Germaniae]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Deterministae]] [[Categoria:Existentialistae]] [[Categoria:Fridericus Nietzsche|!]] [[Categoria:Hermeneutica]]<!--melius: en:Hermeneutistae?--> [[Categoria:Nihilismus]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Germaniae]] [[Categoria:Professores Universitatis Basiliensis]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} qfs73zw4rrul3yz1q096wrz8406v95s 3984972 3984925 2026-09-01T05:28:42Z ~2026-47519-47 214189 /* */ tiny change in accordance with the previous update 3984972 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{res|Fridericus Nietzsche}}, [[Theodisce]] plenius ''Friedrich Wilhelm Nietzsche'' (natus die [[15 Octobris]] [[1844]]; mortuus [[Vimaria]]e die [[25 Augusti]] [[1900]]), fuit [[philologus]], [[res classicae|linguis antiquis]] eruditus, [[humanista]], et [[philosophia|philosophus]] [[Germania|Germanus]]. Ingeniosissimus et perspicacissimus temporum modernorum criticus habetur, antiquarum et recentiorum litterarum perquam sciens, simul laudator et detractor rationis et [[veritas|veritatis]]. [[Fasciculus:Nietzsche 1862b.JPG|thumb|upright=0.6|left|Nietzsche septendecim annorum.]] Fridericus Nietzsche, Caroli Ludovici Nietzsche [[pastor]]is [[Lutheranismus|Lutherani]] [[uxor]]isque Franciscae Oehler [[filius]], natus est [[Röcken]] in [[oppidum|oppido]] [[Saxonia]]e (eo tempore [[provincia]]e [[regnum|regni]] [[Borussia]]e) die natali regis [[Fridericus Gulielmus IV (Rex Borussiae)|Friderici Gulielmi]], cuius praenomina accepit. [[Pater|Patrem]] ob morbum cerebri annum quintum agens amisit. [[Mater]] cum [[familia]] ad [[urbs|urbem]] [[Naumburgum ad Salam]] migravit, ubi iuvenis ab anno [[1858]] [[schola Portensis|gymnasium Portense]] frequentavit. Anno [[1864]] apud [[Universitas Bonnensis|universitatem Bonnensem]], [[professor]]e [[Fridericus Gulielmus Ritschl|Friderico Gulielmo Ritschl]], annisque insequentibus [[Lipsia]]e eodem tutore qui cum discipulo se ad hanc [[Alma Mater Lipsiensis|Almam Matrem]] commovit, profunde [[litterae Graecae|litteris Graecis]] [[litterae Latinae|Latinisque]] institutus est. Ad munus professoris earundem litterarum in [[Universitas Basiliensis|Universitate Basiliensi]] annum vicesimum quartum agens convitatus est; ibi lectionem inauguralem anno [[1869]] proposuit, titulo ''[[Homer und die klassische Philologie]]''. His annis varia [[philologia|philologica]] divulgavit de [[Theognis|Theognide]], de [[Homerus|Homero]], de ''[[Certamen Homeri et Hesiodi|Certamine Homeri et Hesiodi]]'', de [[Diogenes Laertius|Diogene Laertio]], [[biographia|biographo]] [[philosophus|philosophorum]]. Sed iam anno circiter [[1865]], [[David Fridericus Strauss|Davidis Strauss]] ''[[Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet]]'' [[historia|libro historico]] perlecto, [[fides|fidem]] [[Christianitas|Christianam]] abiecit; iam operibus philosophorum recentiorum studere incipiebat, imprimis [[Arthurus Schopenhauer|Arthuri Schopenhauer]] ''[[Die Welt als Wille und Vorstellung]]'', mox [[Fridericus Albertus Lange|Friderici Alberti Lange]] ''[[Geschichte des Materialismus]]'', e quo opere nuper divulgato de philosophia [[Immanuel Kantius|Immanuelis Kantii]], de musica [[Richardus Wagner|Richardi Wagner]], de litteris [[Theodorus Dostoevskij|Theodori Dostoevskij]] atque de [[scientia (ratio)|scientia]] [[Carolus Darwin|Caroli Darwin]] didicit. Scripsit aliquot [[liber (litterae)|libros]] potentissimos qui totum saeculum et expresserunt et affecerunt. Carmina quoque philosophica nonnulla composuit quae ad caput et caudam operum ''[[Die fröhliche Wissenschaft|Ars laeta (Scientia gaudiosa)]]'' ac ''[[Jenseits von Gut und Böse|Ultra bonum malumque]]'' adponuntur. Notissimum est opus suum ''[[Also sprach Zarathustra|Sic dixit Zoroaster]]'' in quo sententias suas [[poesis|poetica]] lingua docet. Nietzsche est maxime insignis auctor sententiarum brevium et gravium, verbi causa, “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Deus mortuus est||en|qid=Q192614}}.” Inimicus [[Christianitas|Christanitati]] fuit et “[[superhomo|superhominem]]” postulavit (vide etiam [[Homo dominus]]). Et contra [[nihilismus|nihilismum]] “amorem [[fors|fati]]” proposuit, id est, suae vitae in omnibus particulis affirmationem. Anno [[1889]] cum [[Augusta Taurinorum|Augustae Taurinorum]] in [[urbs|urbe]] [[Italia|Italica]] esset, [[insania|vesanus]] factus est, et postea sub cura [[mater|matris]] [[soror|sororis]]&#xfeff;que usque ad mortem anno [[1900]] iacebat. == Cogitata philosophica == In [[omnia|rerum natura]], certamen profundum inter [[vis|vires]] [[Apollo|Apollinis]] [[Bacchus|Bacchi]]&#xfeff;que vidit. Apollo ei [[lex|legem]] et frenum, rationem et ordinem et contemplationem significavit, Bacchus autem [[natura]]m profundissimam et intimam humanam, id est vim [[vegetabilia|vegetabilem]], suae potentiae maximae appetentissimam etiam usque ad exitium suum. Nietzsche defectum impulsus Bacchici in [[humanitas|humanitate]] [[Europa]]e per saecula recentia amariter lamentavit et deploravit. [[Christianitas|Christianitatem]] culpavit quod [[deus|deos]] [[antiquitas|antiquos]] necavit, postea tamen querebatur “Deus mortuus est. Deus mortuus manet. Et nos ipsi eum necavimus” (''Ars iucunda'', 125). Sed vim vitalem [[Socrates]] ipse iam delere coeperat quod vires rationales (et sic regnum Apollinis) coluerat. == Opera == * 1867 : ''Zur Geschichte der Theognideischen Spruchsammlung'' * 1868-1869 : ''De Laertii Diogenis fontibus'' * 1869 : ''[[Homer und die klassische Philologie]]'' ([[:s:de:Homer und die klassische Philologie|Textus apud Vicifontem Theodiscam]]) * 1870 : ''Das florentinische Tractat über Homer und Hesiod'' * 1870 : “Analecta Laertiana” in ''Rheinisches Museum'' n.s. vol. 25 (1870) pp. 217-231 ([[:s:Analecta Laertiana|Textus apud Vicifontem]]) * 1872 : ''[[Fünf Vorreden zu fünf ungeschriebenen Büchern]]'' * 1872 : ''[[Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik]]'' (“De natu [[tragoedia]]e ex rerum musicarum spiritu”) * 1873-1876 : ''[[Unzeitgemäße Betrachtungen]]'' (“Meditationes Intempestivae”) * 1878 : ''[[Menschliches, Allzumenschliches]]'' (“Humanum, pernimium humanum”) * 1881 : ''[[Morgenröthe (Nietzsche)|Morgenröthe]]'' (“Diluculum”) * 1882, 1887 : ''[[Die fröhliche Wissenschaft]]'' (aut '''Scientia gaudiosa''' aut '''Ars laeta''', prior incipit in medio aevo, posterior in mente antiqua quando absens) * 1883-5 : ''[[Also sprach Zarathustra]]'' (“Sic ait Zoroaster”) * 1886 : ''[[Jenseits von Gut und Böse]]'' (“Ultra bonum malumque”) * 1887 : ''[[Zur Genealogie der Moral]]'' (“De rerum moralium genealogia”) * 1888 : ''[[Götzen-Dämmerung]]'' (“Crepusculum idolorum”) * 1888 : ''[[Der Antichrist (Nietzsche)|Der Antichrist]]'' (“Anti-Christus”) * 1888 : ''[[Der Fall Wagner]]'' (“Casus Wagner”) * 1888 : ''[[Ecce homo (Nietzsche)|Ecce homo]]'' (opus autobiographicum) == Citationes == * ''Deus mortuus est.'' (''Gott ist tot.'') * ''Quod me non necat, me reddit fortiorem.'' (''Was mich nicht umbringt, macht mich stärker''.) * ''Tu si diu in abyssum spectabis, in te spectabit ipsa.'' * ''Sine rebus musicis, vita erratum esset.'' (''Ohne Musik wäre das Leben ein Irrtum.'') * ''In vero vinitas.'' * ''[[Reditus aeternus]], forma altissima positiva.'' == Bibliographia == ; Encyclopaedica * Keith Ansell-Pearson, ''A companion to Nietzsche''. Wiley, 2006 {{Google Books|YMepXRZxDMsC|Paginae selectae}} * Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, edd., ''The Cambridge Companion to Nietzsche''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1996. ISBN 0-521-36767-0 {{Google Books|Xeb80itrlRIC|Paginae selectae}} ; Editiones operum * Hans Joachim Mette, Karl Schlechta, Carl Hoch, edd., ''Friedrich Nietzsche: Frühe Schriften''. 5 voll. Monaci: Beck ; Vita et opus * Ansell-Pearson, Keith. [[1994]]. ''An Introduction to Nietzsche as Political Thinker''. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-41722-8. {{Google Books|EBgbT96bPQQC|Paginae selectae}}. * {{Cite book|last = Benson | first = Bruce Ellis | title = Pious Nietzsche: Decadence and Dionysian Faith | publisher = Indiana University Press | year = 2007 | page = 296 |url=https://archive.org/details/piousnietzschede0000bens|doi=|id=| isbn=}}. * Chamberlain, Lesley. [[1996]]. ''Nietzsche in Turin: the end of the future''. Londinii: Quartet. ISBN 0-7043-8028-5. * {{Cite book|last=Deleuze|first=Gilles|title=Nietzsche and Philosophy|publisher=Athlone Press|year=1983|others=trans. Hugh Tomlinson|isbn=0485112337}}. * [[Ken Gemes|Gemes, Ken]] and Simon May (Editors) (2002) ''Nietzsche on Freedom and Autonomy'', Oxford University Press. * {{Cite book|last=Kaufmann|first=Walter|title=Nietzsche: Philosopher, Psychologist, Antichrist|url=https://archive.org/details/nietzschephiloso00kauf|publisher=Princeton University Press|year=1974|isbn=0691019835}}. * Kierans, Kenneth. [[2010]]. On the Unity of Nietzsche's Philosophy. ''Animus'' 14. [https://web.archive.org/web/20111003192327/http://www2.swgc.mun.ca/animus/Articles/Volume%2014/9_Kierans.pdf PDF.] ISSN 1209-0689. * Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, “Nietzsche's works and their themes”, in Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, edd., ''The Cambridge Companion to Nietzsche'' (Cantabrigiae, 1996. ISBN 0-521-36767-0) pp. 21-58 {{Google Books|Xeb80itrlRIC|Paginae selectae}}. * O'Flaherty, James C., Timothy F. Sellner, et Robert M. Helm. [[1979]]. ''Studies in Nietzsche and the Classical Tradition.'' University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-8085-X. * O'Flaherty, James C., Timothy F. Sellner, et Robert M. Helm. [[1985]]. ''Studies in Nietzsche and the Judaeo-Christian Tradition.'' University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-8104-X. * Porter, James I. [[2000]]. ''Nietzsche and the Philology of the Future.'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3698-7. * Seung, T. K. [[2005]]. ''Nietzsche's Epic of the Soul: Thus Spoke Zarathustra.'' Lanham Terrae Mariae: Lexington Books. ISBN 0-7391-1130-2. * {{Cite book|author=Tanner, Michael|title=Nietzsche|url=https://archive.org/details/nietzschepastmas00mich|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|year=[[1994]]|isbn=0192876805}}. * Young, Julian. [[2010]]. ''Friedrich Nietzsche: A Philosophical Biography.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. * von Vacano, Diego. [[2007]]. ''The Art of Power: Machiavelli, Nietzsche and the Making of Aesthetic Political Theory.'' Lanham Terrae Mariae: Lexington. * [[Robertus Salomon Wistrich|Wistrich Robert S.]] [[2002]]. ''Nietzsche: Godfather of Fascism?'' Princetoniae: Princeton University Press. ; De operibus singulis * Corriero, Emilio Carlo. [[2007]]. ''Nietzsche olter l'abisso: Declinazioni italiane della 'morte di Dio.''' Turini: Marco Valerio. * {{Cite book|last=Lampert|first=Laurence|title=Nietzsche's Teaching: An Interpretation of “Thus Spoke Zarathustra”|url=https://archive.org/details/nietzschesteachi0000lamp|publisher=New Haven: Yale University Press|year=1986|isbn=0300044305}}. * Porter, James I. [[2000]]. ''The Invention of Dionysus: An Essay on The Birth of Tragedy.'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3700-2. ; Fortuna * Aschheim, Steven E. [[1992]]. ''The Nietzsche Legacy in Germany, 1890-1990.'' Berkeleiae: University of California Press. {{Google Books|cms8TKJcbVgC|Paginae selectae.}} * Martin, Nicholas. [[1994]]. Nietzsche Under Fire. ''[[Times Literary Supplement]],'' 5 Augusti, 11-12. ; Aliae encyclopaediae * {{Stanford|http://plato.stanford.edu/entries/nietzsche/|Friedrich Nietzsche|Robert Wicks|2012}} {{NexInt}} *[[7014 Nietzsche]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Friedrich Nietzsche|Fridericum Nietzsche}} * [http://www.nietzschesource.org/ Textus operum et documentorum] apud nietzschesource.org * [https://web.archive.org/web/20210514094631/http://www.lexido.com/ Lexido] ''the full and free Nietzsche portal'' * [http://www.gutenberg.org/browse/authors/n#a779 Opera] apud gutenberg.org {{Ling|Theodisce|Francogallice|Anglice}} * ''[http://www.brianleiternietzsche.blogspot.com/ Brian Leiter's Nietzsche Blog]'' {{Lifetime|1844|1900|Nietzsche, Fridericus}} [[Categoria:Alumni Universitatis Lipsiensis]] [[Categoria:Atheistae Germaniae]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Deterministae]] [[Categoria:Existentialistae]] [[Categoria:Fridericus Nietzsche|!]] [[Categoria:Hermeneutica]]<!--melius: en:Hermeneutistae?--> [[Categoria:Nihilismus]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Germaniae]] [[Categoria:Professores Universitatis Basiliensis]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} qo3bldc7v2ck3wax5ojj2gf5mmn4pp6 3984975 3984972 2026-09-01T08:43:34Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984975 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Fridericus Nietzsche}}, [[Theodisce]] plenius ''Friedrich Wilhelm Nietzsche'' (natus die [[15 Octobris]] [[1844]]; mortuus [[Vimaria]]e die [[25 Augusti]] [[1900]]), fuit [[philologus]], [[res classicae|linguis antiquis]] eruditus, [[humanista]], et [[philosophia|philosophus]] [[Germania|Germanus]]. Ingeniosissimus et perspicacissimus temporum modernorum criticus habetur, antiquarum et recentiorum litterarum perquam sciens, simul laudator et detractor rationis et [[veritas|veritatis]]. [[Fasciculus:Nietzsche 1862b.JPG|thumb|upright=0.6|left|Nietzsche septendecim annorum.]] Fridericus Nietzsche, Caroli Ludovici Nietzsche [[pastor]]is [[Lutheranismus|Lutherani]] [[uxor]]isque Franciscae Oehler [[filius]], natus est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Röcken||de|qid=Q529879}} in [[oppidum|oppido]] [[Saxonia]]e (eo tempore [[provincia]]e [[regnum|regni]] [[Borussia]]e) die natali regis [[Fridericus Gulielmus IV (Rex Borussiae)|Friderici Gulielmi]], cuius praenomina accepit. [[Pater|Patrem]] ob morbum cerebri annum quintum agens amisit. [[Mater]] cum [[familia]] ad [[urbs|urbem]] [[Naumburgum ad Salam]] migravit, ubi iuvenis ab anno [[1858]] [[schola Portensis|gymnasium Portense]] frequentavit. Anno [[1864]] apud [[Universitas Bonnensis|universitatem Bonnensem]], [[professor]]e [[Fridericus Ritschl|Friderico Gulielmo Ritschl]], annisque insequentibus [[Lipsia]]e eodem tutore qui cum discipulo se ad hanc [[Alma Mater Lipsiensis|Almam Matrem]] commovit, profunde [[litterae Graecae|litteris Graecis]] [[litterae Latinae|Latinisque]] institutus est. Ad munus professoris earundem litterarum in [[Universitas Basiliensis|Universitate Basiliensi]] annum vicesimum quartum agens convitatus est; ibi lectionem inauguralem anno [[1869]] proposuit, titulo {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homer und die klassische Philologie||d|qid=Q141246336}}}}. His annis varia [[philologia|philologica]] divulgavit de [[Theognis|Theognide]], de [[Homerus|Homero]], de ''[[Certamen Homeri et Hesiodi|Certamine Homeri et Hesiodi]]'', de [[Diogenes Laertius|Diogene Laertio]], [[biographia|biographo]] [[philosophus|philosophorum]]. Sed iam anno circiter [[1865]], [[David Fridericus Strauss|Davidis Strauss]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet||de|qid=Q42192109}}}} [[historia|libro historico]] perlecto, [[fides|fidem]] [[Christianitas|Christianam]] abiecit; iam operibus philosophorum recentiorum studere incipiebat, imprimis [[Arthurus Schopenhauer|Arthuri Schopenhauer]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Die Welt als Wille und Vorstellung||de|qid=Q560352}}}}, mox [[Fridericus Adalbertus Lange|Friderici Adalberti Lange]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Geschichte des Materialismus und Kritik seiner Bedeutung in der Gegenwart|Geschichte des Materialismus|en|qid=Q5865452}}}}, e quo opere nuper divulgato de philosophia [[Immanuel Kantius|Immanuelis Kantii]], de musica [[Richardus Wagner|Richardi Wagner]], de litteris [[Theodorus Dostoevskij|Theodori Dostoevskij]] atque de [[scientia (ratio)|scientia]] [[Carolus Darwin|Caroli Darwin]] didicit. Scripsit aliquot [[liber (litterae)|libros]] potentissimos qui totum saeculum et expresserunt et affecerunt. Carmina quoque philosophica nonnulla composuit quae ad caput et caudam operum {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Die fröhliche Wissenschaft|Scientia iucunda|de|qid=Q1061693}}}} ac ''[[Jenseits von Gut und Böse|Ultra bonum malumque]]'' adponuntur. Notissimum est opus suum ''[[Also sprach Zarathustra|Sic dixit Zoroaster]]'' in quo sententias suas [[poesis|poetica]] lingua docet. Nietzsche est maxime insignis auctor sententiarum brevium et gravium, verbi causa, “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Deus mortuus est||en|qid=Q192614}}.” Inimicus [[Christianitas|Christanitati]] fuit et “[[superhomo|superhominem]]” postulavit (vide etiam [[Homo dominus]]). Et contra [[nihilismus|nihilismum]] “amorem [[fors|fati]]” proposuit, id est, suae vitae in omnibus particulis affirmationem. Anno [[1889]] cum [[Augusta Taurinorum|Augustae Taurinorum]] in [[urbs|urbe]] [[Italia|Italica]] esset, [[insania|vesanus]] factus est, et postea sub cura [[mater|matris]] [[soror|sororis]]&#xfeff;que usque ad mortem anno [[1900]] iacebat. == Cogitata philosophica == In [[omnia|rerum natura]], certamen profundum inter [[vis|vires]] [[Apollo|Apollinis]] [[Bacchus|Bacchi]]&#xfeff;que vidit. Apollo ei [[lex|legem]] et frenum, rationem et ordinem et contemplationem significavit, Bacchus autem [[natura]]m profundissimam et intimam humanam, id est vim [[vegetabilia|vegetabilem]], suae potentiae maximae appetentissimam etiam usque ad exitium suum. Nietzsche defectum impulsus Bacchici in [[humanitas|humanitate]] [[Europa]]e per saecula recentia amariter lamentavit et deploravit. [[Christianitas|Christianitatem]] culpavit quod [[deus|deos]] [[antiquitas|antiquos]] necavit, postea tamen querebatur “Deus mortuus est. Deus mortuus manet. Et nos ipsi eum necavimus” (''Ars iucunda'', 125). Sed vim vitalem [[Socrates]] ipse iam delere coeperat quod vires rationales (et sic regnum Apollinis) coluerat. == Opera == * 1867 : ''Zur Geschichte der Theognideischen Spruchsammlung'' * 1868-1869 : ''De Laertii Diogenis fontibus'' * 1869 : {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homer und die klassische Philologie||d|qid=Q141246336}}}} ([[:s:de:Homer und die klassische Philologie|Textus apud Vicifontem Theodiscam]]) * 1870 : ''Das florentinische Tractat über Homer und Hesiod'' * 1870 : “Analecta Laertiana” in ''Rheinisches Museum'' n.s. vol. 25 (1870) pp. 217-231 ([[:s:Analecta Laertiana|Textus apud Vicifontem]]) * 1872 : ''[[Fünf Vorreden zu fünf ungeschriebenen Büchern]]'' * 1872 : ''[[Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik]]'' (“De natu [[tragoedia]]e ex rerum musicarum spiritu”) * 1873-1876 : ''[[Unzeitgemäße Betrachtungen]]'' (“Meditationes Intempestivae”) * 1878 : ''[[Menschliches, Allzumenschliches]]'' (“Humanum, pernimium humanum”) * 1881 : ''[[Morgenröthe (Nietzsche)|Morgenröthe]]'' (“Diluculum”) * 1882, 1887 : {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Die fröhliche Wissenschaft||de|qid=Q1061693}}}} (sive '''Scientia iucunda''', prior incipit in medio aevo, posterior in mente antiqua quando absens) * 1883-5 : ''[[Also sprach Zarathustra]]'' (“Sic ait Zoroaster”) * 1886 : ''[[Jenseits von Gut und Böse]]'' (“Ultra bonum malumque”) * 1887 : ''[[Zur Genealogie der Moral]]'' (“De rerum moralium genealogia”) * 1888 : ''[[Götzen-Dämmerung]]'' (“Crepusculum idolorum”) * 1888 : ''[[Der Antichrist (Nietzsche)|Der Antichrist]]'' (“Anti-Christus”) * 1888 : ''[[Der Fall Wagner]]'' (“Casus Wagner”) * 1888 : ''[[Ecce homo (Nietzsche)|Ecce homo]]'' (opus autobiographicum) == Citationes == * ''Deus mortuus est.'' (''Gott ist tot.'') * ''Quod me non necat, me reddit fortiorem.'' (''Was mich nicht umbringt, macht mich stärker''.) * ''Tu si diu in abyssum spectabis, in te spectabit ipsa.'' * ''Sine rebus musicis, vita erratum esset.'' (''Ohne Musik wäre das Leben ein Irrtum.'') * ''In vero vinitas.'' * ''[[Reditus aeternus]], forma altissima positiva.'' == Bibliographia == ; Encyclopaedica * Keith Ansell-Pearson, ''A companion to Nietzsche''. Wiley, 2006 {{Google Books|YMepXRZxDMsC|Paginae selectae}} * Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, edd., ''The Cambridge Companion to Nietzsche''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1996. ISBN 0-521-36767-0 {{Google Books|Xeb80itrlRIC|Paginae selectae}} ; Editiones operum * Hans Joachim Mette, Karl Schlechta, Carl Hoch, edd., ''Friedrich Nietzsche: Frühe Schriften''. 5 voll. Monaci: Beck ; Vita et opus * Ansell-Pearson, Keith. [[1994]]. ''An Introduction to Nietzsche as Political Thinker''. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-41722-8. {{Google Books|EBgbT96bPQQC|Paginae selectae}}. * {{Cite book|last = Benson | first = Bruce Ellis | title = Pious Nietzsche: Decadence and Dionysian Faith | publisher = Indiana University Press | year = 2007 | page = 296 |url=https://archive.org/details/piousnietzschede0000bens|doi=|id=| isbn=}}. * Chamberlain, Lesley. [[1996]]. ''Nietzsche in Turin: the end of the future''. Londinii: Quartet. ISBN 0-7043-8028-5. * {{Cite book|last=Deleuze|first=Gilles|title=Nietzsche and Philosophy|publisher=Athlone Press|year=1983|others=trans. Hugh Tomlinson|isbn=0485112337}}. * [[Ken Gemes|Gemes, Ken]] and Simon May (Editors) (2002) ''Nietzsche on Freedom and Autonomy'', Oxford University Press. * {{Cite book|last=Kaufmann|first=Walter|title=Nietzsche: Philosopher, Psychologist, Antichrist|url=https://archive.org/details/nietzschephiloso00kauf|publisher=Princeton University Press|year=1974|isbn=0691019835}}. * Kierans, Kenneth. [[2010]]. On the Unity of Nietzsche's Philosophy. ''Animus'' 14. [https://web.archive.org/web/20111003192327/http://www2.swgc.mun.ca/animus/Articles/Volume%2014/9_Kierans.pdf PDF.] ISSN 1209-0689. * Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, “Nietzsche's works and their themes”, in Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, edd., ''The Cambridge Companion to Nietzsche'' (Cantabrigiae, 1996. ISBN 0-521-36767-0) pp. 21-58 {{Google Books|Xeb80itrlRIC|Paginae selectae}}. * O'Flaherty, James C., Timothy F. Sellner, et Robert M. Helm. [[1979]]. ''Studies in Nietzsche and the Classical Tradition.'' University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-8085-X. * O'Flaherty, James C., Timothy F. Sellner, et Robert M. Helm. [[1985]]. ''Studies in Nietzsche and the Judaeo-Christian Tradition.'' University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-8104-X. * Porter, James I. [[2000]]. ''Nietzsche and the Philology of the Future.'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3698-7. * Seung, T. K. [[2005]]. ''Nietzsche's Epic of the Soul: Thus Spoke Zarathustra.'' Lanham Terrae Mariae: Lexington Books. ISBN 0-7391-1130-2. * {{Cite book|author=Tanner, Michael|title=Nietzsche|url=https://archive.org/details/nietzschepastmas00mich|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|year=[[1994]]|isbn=0192876805}}. * Young, Julian. [[2010]]. ''Friedrich Nietzsche: A Philosophical Biography.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. * von Vacano, Diego. [[2007]]. ''The Art of Power: Machiavelli, Nietzsche and the Making of Aesthetic Political Theory.'' Lanham Terrae Mariae: Lexington. * [[Robertus Salomon Wistrich|Wistrich Robert S.]] [[2002]]. ''Nietzsche: Godfather of Fascism?'' Princetoniae: Princeton University Press. ; De operibus singulis * Corriero, Emilio Carlo. [[2007]]. ''Nietzsche olter l'abisso: Declinazioni italiane della 'morte di Dio.''' Turini: Marco Valerio. * {{Cite book|last=Lampert|first=Laurence|title=Nietzsche's Teaching: An Interpretation of “Thus Spoke Zarathustra”|url=https://archive.org/details/nietzschesteachi0000lamp|publisher=New Haven: Yale University Press|year=1986|isbn=0300044305}}. * Porter, James I. [[2000]]. ''The Invention of Dionysus: An Essay on The Birth of Tragedy.'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3700-2. ; Fortuna * Aschheim, Steven E. [[1992]]. ''The Nietzsche Legacy in Germany, 1890-1990.'' Berkeleiae: University of California Press. {{Google Books|cms8TKJcbVgC|Paginae selectae.}} * Martin, Nicholas. [[1994]]. Nietzsche Under Fire. ''[[Times Literary Supplement]],'' 5 Augusti, 11-12. ; Aliae encyclopaediae * {{Stanford|http://plato.stanford.edu/entries/nietzsche/|Friedrich Nietzsche|Robert Wicks|2012}} {{NexInt}} *[[7014 Nietzsche]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Friedrich Nietzsche|Fridericum Nietzsche}} * [http://www.nietzschesource.org/ Textus operum et documentorum] apud nietzschesource.org * [https://web.archive.org/web/20210514094631/http://www.lexido.com/ Lexido] ''the full and free Nietzsche portal'' * [http://www.gutenberg.org/browse/authors/n#a779 Opera] apud gutenberg.org {{Ling|Theodisce|Francogallice|Anglice}} * ''[http://www.brianleiternietzsche.blogspot.com/ Brian Leiter's Nietzsche Blog]'' {{Lifetime|1844|1900|Nietzsche, Fridericus}} [[Categoria:Alumni Universitatis Lipsiensis]] [[Categoria:Atheistae Germaniae]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Deterministae]] [[Categoria:Existentialistae]] [[Categoria:Fridericus Nietzsche|!]] [[Categoria:Hermeneutica]]<!--melius: en:Hermeneutistae?--> [[Categoria:Nihilismus]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Germaniae]] [[Categoria:Professores Universitatis Basiliensis]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} b0erlxa78upxuv90auomqp3fkl5a4eo 3984976 3984975 2026-09-01T08:44:16Z Grufo 64423 3984976 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Fridericus Nietzsche}}, [[Theodisce]] plenius ''Friedrich Wilhelm Nietzsche'' (natus die [[15 Octobris]] [[1844]]; mortuus [[Vimaria]]e die [[25 Augusti]] [[1900]]), fuit [[philologus]], [[res classicae|linguis antiquis]] eruditus, [[humanista]], et [[philosophia|philosophus]] [[Germania|Germanus]]. Ingeniosissimus et perspicacissimus temporum modernorum criticus habetur, antiquarum et recentiorum litterarum perquam sciens, simul laudator et detractor rationis et [[veritas|veritatis]]. [[Fasciculus:Nietzsche 1862b.JPG|thumb|upright=0.6|left|Nietzsche septendecim annorum.]] Fridericus Nietzsche, Caroli Ludovici Nietzsche [[pastor]]is [[Lutheranismus|Lutherani]] [[uxor]]isque Franciscae Oehler [[filius]], natus est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Röcken||de|qid=Q529879}} in [[oppidum|oppido]] [[Saxonia]]e (eo tempore [[provincia]]e [[regnum|regni]] [[Borussia]]e) die natali regis [[Fridericus Gulielmus IV (Rex Borussiae)|Friderici Gulielmi]], cuius praenomina accepit. [[Pater|Patrem]] ob morbum cerebri annum quintum agens amisit. [[Mater]] cum [[familia]] ad [[urbs|urbem]] [[Naumburgum ad Salam]] migravit, ubi iuvenis ab anno [[1858]] [[schola Portensis|gymnasium Portense]] frequentavit. Anno [[1864]] apud [[Universitas Bonnensis|universitatem Bonnensem]], [[professor]]e [[Fridericus Ritschl|Friderico Gulielmo Ritschl]], annisque insequentibus [[Lipsia]]e eodem tutore qui cum discipulo se ad hanc [[Alma Mater Lipsiensis|Almam Matrem]] commovit, profunde [[litterae Graecae|litteris Graecis]] [[litterae Latinae|Latinisque]] institutus est. Ad munus professoris earundem litterarum in [[Universitas Basiliensis|Universitate Basiliensi]] annum vicesimum quartum agens convitatus est; ibi lectionem inauguralem anno [[1869]] proposuit, titulo {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homer und die klassische Philologie||d|qid=Q141246336}}}}. His annis varia [[philologia|philologica]] divulgavit de [[Theognis|Theognide]], de [[Homerus|Homero]], de ''[[Certamen Homeri et Hesiodi|Certamine Homeri et Hesiodi]]'', de [[Diogenes Laertius|Diogene Laertio]], [[biographia|biographo]] [[philosophus|philosophorum]]. Sed iam anno circiter [[1865]], [[David Fridericus Strauss|Davidis Strauss]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet||de|qid=Q42192109}}}} [[historia|libro historico]] perlecto, [[fides|fidem]] [[Christianitas|Christianam]] abiecit; iam operibus philosophorum recentiorum studere incipiebat, imprimis [[Arthurus Schopenhauer|Arthuri Schopenhauer]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Die Welt als Wille und Vorstellung||de|qid=Q560352}}}}, mox [[Fridericus Adalbertus Lange|Friderici Adalberti Lange]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Geschichte des Materialismus und Kritik seiner Bedeutung in der Gegenwart|Geschichte des Materialismus|en|qid=Q5865452}}}}, e quo opere nuper divulgato de philosophia [[Immanuel Kantius|Immanuelis Kantii]], de musica [[Richardus Wagner|Richardi Wagner]], de litteris [[Theodorus Dostoevskij|Theodori Dostoevskij]] atque de [[scientia (ratio)|scientia]] [[Carolus Darwin|Caroli Darwin]] didicit. Scripsit aliquot [[liber (litterae)|libros]] potentissimos qui totum saeculum et expresserunt et affecerunt. Carmina quoque philosophica nonnulla composuit quae ad caput et caudam operum {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Die fröhliche Wissenschaft|Iucunda scientia|de|qid=Q1061693}}}} ac ''[[Jenseits von Gut und Böse|Ultra bonum malumque]]'' adponuntur. Notissimum est opus suum ''[[Also sprach Zarathustra|Sic dixit Zoroaster]]'' in quo sententias suas [[poesis|poetica]] lingua docet. Nietzsche est maxime insignis auctor sententiarum brevium et gravium, verbi causa, “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Deus mortuus est||en|qid=Q192614}}.” Inimicus [[Christianitas|Christanitati]] fuit et “[[superhomo|superhominem]]” postulavit (vide etiam [[Homo dominus]]). Et contra [[nihilismus|nihilismum]] “amorem [[fors|fati]]” proposuit, id est, suae vitae in omnibus particulis affirmationem. Anno [[1889]] cum [[Augusta Taurinorum|Augustae Taurinorum]] in [[urbs|urbe]] [[Italia|Italica]] esset, [[insania|vesanus]] factus est, et postea sub cura [[mater|matris]] [[soror|sororis]]&#xfeff;que usque ad mortem anno [[1900]] iacebat. == Cogitata philosophica == In [[omnia|rerum natura]], certamen profundum inter [[vis|vires]] [[Apollo|Apollinis]] [[Bacchus|Bacchi]]&#xfeff;que vidit. Apollo ei [[lex|legem]] et frenum, rationem et ordinem et contemplationem significavit, Bacchus autem [[natura]]m profundissimam et intimam humanam, id est vim [[vegetabilia|vegetabilem]], suae potentiae maximae appetentissimam etiam usque ad exitium suum. Nietzsche defectum impulsus Bacchici in [[humanitas|humanitate]] [[Europa]]e per saecula recentia amariter lamentavit et deploravit. [[Christianitas|Christianitatem]] culpavit quod [[deus|deos]] [[antiquitas|antiquos]] necavit, postea tamen querebatur “Deus mortuus est. Deus mortuus manet. Et nos ipsi eum necavimus” (''Ars iucunda'', 125). Sed vim vitalem [[Socrates]] ipse iam delere coeperat quod vires rationales (et sic regnum Apollinis) coluerat. == Opera == * 1867 : ''Zur Geschichte der Theognideischen Spruchsammlung'' * 1868-1869 : ''De Laertii Diogenis fontibus'' * 1869 : {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Homer und die klassische Philologie||d|qid=Q141246336}}}} ([[:s:de:Homer und die klassische Philologie|Textus apud Vicifontem Theodiscam]]) * 1870 : ''Das florentinische Tractat über Homer und Hesiod'' * 1870 : “Analecta Laertiana” in ''Rheinisches Museum'' n.s. vol. 25 (1870) pp. 217-231 ([[:s:Analecta Laertiana|Textus apud Vicifontem]]) * 1872 : ''[[Fünf Vorreden zu fünf ungeschriebenen Büchern]]'' * 1872 : ''[[Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik]]'' (“De natu [[tragoedia]]e ex rerum musicarum spiritu”) * 1873-1876 : ''[[Unzeitgemäße Betrachtungen]]'' (“Meditationes Intempestivae”) * 1878 : ''[[Menschliches, Allzumenschliches]]'' (“Humanum, pernimium humanum”) * 1881 : ''[[Morgenröthe (Nietzsche)|Morgenröthe]]'' (“Diluculum”) * 1882, 1887 : {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Die fröhliche Wissenschaft||de|qid=Q1061693}}}} (sive '''Iucunda scientia''', prior incipit in medio aevo, posterior in mente antiqua quando absens) * 1883-5 : ''[[Also sprach Zarathustra]]'' (“Sic ait Zoroaster”) * 1886 : ''[[Jenseits von Gut und Böse]]'' (“Ultra bonum malumque”) * 1887 : ''[[Zur Genealogie der Moral]]'' (“De rerum moralium genealogia”) * 1888 : ''[[Götzen-Dämmerung]]'' (“Crepusculum idolorum”) * 1888 : ''[[Der Antichrist (Nietzsche)|Der Antichrist]]'' (“Anti-Christus”) * 1888 : ''[[Der Fall Wagner]]'' (“Casus Wagner”) * 1888 : ''[[Ecce homo (Nietzsche)|Ecce homo]]'' (opus autobiographicum) == Citationes == * ''Deus mortuus est.'' (''Gott ist tot.'') * ''Quod me non necat, me reddit fortiorem.'' (''Was mich nicht umbringt, macht mich stärker''.) * ''Tu si diu in abyssum spectabis, in te spectabit ipsa.'' * ''Sine rebus musicis, vita erratum esset.'' (''Ohne Musik wäre das Leben ein Irrtum.'') * ''In vero vinitas.'' * ''[[Reditus aeternus]], forma altissima positiva.'' == Bibliographia == ; Encyclopaedica * Keith Ansell-Pearson, ''A companion to Nietzsche''. Wiley, 2006 {{Google Books|YMepXRZxDMsC|Paginae selectae}} * Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, edd., ''The Cambridge Companion to Nietzsche''. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1996. ISBN 0-521-36767-0 {{Google Books|Xeb80itrlRIC|Paginae selectae}} ; Editiones operum * Hans Joachim Mette, Karl Schlechta, Carl Hoch, edd., ''Friedrich Nietzsche: Frühe Schriften''. 5 voll. Monaci: Beck ; Vita et opus * Ansell-Pearson, Keith. [[1994]]. ''An Introduction to Nietzsche as Political Thinker''. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-41722-8. {{Google Books|EBgbT96bPQQC|Paginae selectae}}. * {{Cite book|last = Benson | first = Bruce Ellis | title = Pious Nietzsche: Decadence and Dionysian Faith | publisher = Indiana University Press | year = 2007 | page = 296 |url=https://archive.org/details/piousnietzschede0000bens|doi=|id=| isbn=}}. * Chamberlain, Lesley. [[1996]]. ''Nietzsche in Turin: the end of the future''. Londinii: Quartet. ISBN 0-7043-8028-5. * {{Cite book|last=Deleuze|first=Gilles|title=Nietzsche and Philosophy|publisher=Athlone Press|year=1983|others=trans. Hugh Tomlinson|isbn=0485112337}}. * [[Ken Gemes|Gemes, Ken]] and Simon May (Editors) (2002) ''Nietzsche on Freedom and Autonomy'', Oxford University Press. * {{Cite book|last=Kaufmann|first=Walter|title=Nietzsche: Philosopher, Psychologist, Antichrist|url=https://archive.org/details/nietzschephiloso00kauf|publisher=Princeton University Press|year=1974|isbn=0691019835}}. * Kierans, Kenneth. [[2010]]. On the Unity of Nietzsche's Philosophy. ''Animus'' 14. [https://web.archive.org/web/20111003192327/http://www2.swgc.mun.ca/animus/Articles/Volume%2014/9_Kierans.pdf PDF.] ISSN 1209-0689. * Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, “Nietzsche's works and their themes”, in Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins, edd., ''The Cambridge Companion to Nietzsche'' (Cantabrigiae, 1996. ISBN 0-521-36767-0) pp. 21-58 {{Google Books|Xeb80itrlRIC|Paginae selectae}}. * O'Flaherty, James C., Timothy F. Sellner, et Robert M. Helm. [[1979]]. ''Studies in Nietzsche and the Classical Tradition.'' University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-8085-X. * O'Flaherty, James C., Timothy F. Sellner, et Robert M. Helm. [[1985]]. ''Studies in Nietzsche and the Judaeo-Christian Tradition.'' University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-8104-X. * Porter, James I. [[2000]]. ''Nietzsche and the Philology of the Future.'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3698-7. * Seung, T. K. [[2005]]. ''Nietzsche's Epic of the Soul: Thus Spoke Zarathustra.'' Lanham Terrae Mariae: Lexington Books. ISBN 0-7391-1130-2. * {{Cite book|author=Tanner, Michael|title=Nietzsche|url=https://archive.org/details/nietzschepastmas00mich|location=Oxoniae|publisher=Oxford University Press|year=[[1994]]|isbn=0192876805}}. * Young, Julian. [[2010]]. ''Friedrich Nietzsche: A Philosophical Biography.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. * von Vacano, Diego. [[2007]]. ''The Art of Power: Machiavelli, Nietzsche and the Making of Aesthetic Political Theory.'' Lanham Terrae Mariae: Lexington. * [[Robertus Salomon Wistrich|Wistrich Robert S.]] [[2002]]. ''Nietzsche: Godfather of Fascism?'' Princetoniae: Princeton University Press. ; De operibus singulis * Corriero, Emilio Carlo. [[2007]]. ''Nietzsche olter l'abisso: Declinazioni italiane della 'morte di Dio.''' Turini: Marco Valerio. * {{Cite book|last=Lampert|first=Laurence|title=Nietzsche's Teaching: An Interpretation of “Thus Spoke Zarathustra”|url=https://archive.org/details/nietzschesteachi0000lamp|publisher=New Haven: Yale University Press|year=1986|isbn=0300044305}}. * Porter, James I. [[2000]]. ''The Invention of Dionysus: An Essay on The Birth of Tragedy.'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3700-2. ; Fortuna * Aschheim, Steven E. [[1992]]. ''The Nietzsche Legacy in Germany, 1890-1990.'' Berkeleiae: University of California Press. {{Google Books|cms8TKJcbVgC|Paginae selectae.}} * Martin, Nicholas. [[1994]]. Nietzsche Under Fire. ''[[Times Literary Supplement]],'' 5 Augusti, 11-12. ; Aliae encyclopaediae * {{Stanford|http://plato.stanford.edu/entries/nietzsche/|Friedrich Nietzsche|Robert Wicks|2012}} {{NexInt}} *[[7014 Nietzsche]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Friedrich Nietzsche|Fridericum Nietzsche}} * [http://www.nietzschesource.org/ Textus operum et documentorum] apud nietzschesource.org * [https://web.archive.org/web/20210514094631/http://www.lexido.com/ Lexido] ''the full and free Nietzsche portal'' * [http://www.gutenberg.org/browse/authors/n#a779 Opera] apud gutenberg.org {{Ling|Theodisce|Francogallice|Anglice}} * ''[http://www.brianleiternietzsche.blogspot.com/ Brian Leiter's Nietzsche Blog]'' {{Lifetime|1844|1900|Nietzsche, Fridericus}} [[Categoria:Alumni Universitatis Lipsiensis]] [[Categoria:Atheistae Germaniae]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Deterministae]] [[Categoria:Existentialistae]] [[Categoria:Fridericus Nietzsche|!]] [[Categoria:Hermeneutica]]<!--melius: en:Hermeneutistae?--> [[Categoria:Nihilismus]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Germaniae]] [[Categoria:Professores Universitatis Basiliensis]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Homines}} ttqih65hp9faztglzn5bltkml1eyaao 0 6211 3984938 3727000 2026-08-31T22:32:18Z LilyKitty 18316 de historia 3984938 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} '''Shigaënsis''',<ref>Cf. nomina biologica ''[[Eocapnia shigaensis]]'', ''[[Cortinarius shigaensis]]'', ''[[Nanocladius shigaensis]]''</ref> Iaponice 滋賀県 ''Shiga-ken'', est [[index praefecturarum Iaponiae|praefectura]] in [[Iaponia]]. Caput eius est urbs [[Ōtsu]]. Iuxta Ōtsu sub aquis [[lacus Biwa]] latet situs archaeologicus [[Awazu]] aevo [[Jōmon]] (circa inter 14,000 a.C.n. et [[300 a.C.n.]]) frequentatus. Et ab anno [[667]] ad annum [[672]], caput antiquum ''Ōmi-ōtuno-miya'' (Iaponice:近江大津宮) ab Imperatore [[Tenji (imperator)|Tenji]] sedebat. == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20040208153250/http://www.pref.shiga.jp/index-e.html Pagina officialis praefecturae Shiga] {{geo-stipula}} {{Iaponia}} [[Categoria:Shigaënsis|!]] dalh3jdwso75qs9bbaw233657jcz0g3 0 6355 3985043 3858678 2026-09-01T10:41:00Z Cyprianus Marcus 66550 /* Germania (hodierna) */ 3985043 wikitext text/x-wiki {{Vide discretivam|pagis generaliter}} '''Pagus''' ({{pns|i|m|pagus}}; a prima origine 'terminus in terram pactus', cf. ''pango'') ex antiquitate vocatur quaequam regio [[geographia|geographica]] cuius fines [[lex|lege]] aut [[foedus|foedere]] defixi sunt.<ref>{{lewshort|pagus}}"a place with fixed boundaries; hence, a district, canton, province (opp. to the city), the country (cf. vicus): paganalia (feriae sunt eorum) ... MAGISTER PAGI, a country magistrate"</ref><ref name="one">[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0063:entry=pagus-cn A Dictionary of Greek and Roman Antiquities (1890), William Smith, LLD, William Wayte, G. E. Marindin, Ed]</ref> Pagus hoc sensu dici potest tota [[civitas|civitatis]] [[terra]] aut singula [[provincia]] illius civitatis. Plerumque autem pagi appellantur regiones [[potestas executiva|administrativae]] et iurisdictiones tertiae similiter ac [[comitatus]], qui sunt medii inter [[urbs|urbes]] [[villa]]sque et [[terra (regio)|terras]] vel provincias. == Roma == Intra rempublicam Romanam et Imperium, pagus idem ac districtus,<ref>{{Castiglioni}}, p. 382.</ref> comitatus, vel regio administrativa dicitur. Terra Italica iam in pagos divisa est ex temporibus [[Numa Pompilius|Numae Pompilii]]. Prima [[oppidum|oppida]] velut villa munita in collibus et montibus condita sunt. Ibi, cum hostes in populum impetum fecerunt, gentes pagi (illi pagani) fugere poterant. Qui oppida in montibus Romanis habitabant appellabantur montani, qui extra pagani.<ref name="one"/><ref name = "two">http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/SMIGRA*/Pagi.html</ref> Tandem [[Servius Tullius]], hoc exemplum sequens, novos pagos et pagorum fines definivit, circum montes novosque locos munitos ibi conditos, qui etiam pagi appellabantur. Magister pagi, qui nomina omnium hominum et inventarium omnium proprietatum in pago in commentarium scripsit, congerit [[vectigal]]ia et populum vocavit ad bellum cum necessarium sit. Quique pagus ritus proprios habuit, et quoque feriam annualem appellatam [[Paganalia]].<ref name="two"/> Quamquam cuiusque pagi Romani regimen aliquanto sui iuris erat, quisque civitas propria sui iuris non erat. Pagi autem Celtici, Helvetici, et Gallici ampliores et potentiores quam Italici erant: saepe exempli gratia soli quattuor pagi civitatem propriam formabant. Et quisque pagus in [[Galatia]] in Asia tetrarchum proprium (velut regem) habebat, et leges proprias.<ref name="one"/> == "Gau" sive pagus apud Germanos antiquos et in usu recenti == [[Germani|Nationes Germanicae]] regionem terminis naturalibus circumscriptam ''Gau'' appellabant. Iam [[C. Iulius Caesar|Caesar]] et [[Tacitus]] ''Gau'' verbo Latino ''pago'' interpretantur, cf.: * Caesar, De bello Gallico 1,12: ''Omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est''. * Caesar, De bello Gallico 1,37: ... ''pagos centum Sueborum ad ripas Rheni consedisse''. * Tacitus, Germania 39: ... ''centum pagi iis'' (i.e. Semnonibus) ''habitantur''. Administratio regum [[Merovingi|Merovingorum]] sive [[Carolingi|Carolingorum]] usum auctorum Romanorum sequitur: * Ratio pagorum [[Medium Aevum|Medii Aevi]] [[:de:Liste mittelalterlicher Gaue| hic]] invenitur. Usque ad hunc diem ''Gau'' in usu est ad regiones sive provincias appellandas. * Ratio civitatum, quas ad appellandas ''Gau'' (pagus) adhuc usurpatur (una cum nominibus singulorum pagorum) [[:de:Gau|hic]] invenitur. == Austria == Aliquibus in civitatibus veteres appellationes regionum, scilicet ''Gau '' (i.e. pagus) sive ''Viertel'' (i.e. quarta pars) sunt in usu, tamen vi administrativa carentes. {{Vide-etiam|Austria}} == Helvetia == Pagi [[Confoederatio Helvetica|Confoederationis Helveticae]] [[canto]]nes vocantur. Tres pagi sive cantones ([[Urania (pagus)|Urania]], [[Suitia]] et [[Subsilvania]]) anno [[1291]] (iure iurando, ut putant, in prato nomine ''Rütli'' dato) primam confoederationem condiderunt. Numero pagorum per saecula increscente [[Helvetia]] ex anno [[1979]] 23 [[canto]]nes habet. {{Vide-etiam|Helvetia}} == Francia et Hispania == Nomen Francicum ''pays'' et Hispanicum ''país'' proveniunt de nomine Latino ''pagus''. Imperio Romano exeunte, pagus appellabatur regio administrativo infra provincia. Hoc nomen post imperium permansit, quapropter Francici hodie pays appellant antiquos pagos. Hispanici similiter appellant ''país'' regiones autonomas intra Hispaniam sicut ''país Vasco'' (sc. Latine "[[Pagus Vasconicus]]"). In Francia post annum [[1789]] [[praefectura]]e vel novae provinciae (provinciis antiquioribus desuetis) non iam in pagis sed in districtus,<ref>"districtus Grassensis divulsus fuit a Dioecesi Foroiuliensi": ''Acta Apostolicae Sedis'' 1889/90 [http://www.vatican.va/archive/ass/documents/ASS-22-1889-90-ocr.pdf p. 3]</ref><ref name="Robiano" /> vulgo ''arrondissements'', qui rursus in [[canto]]nes vel circulos divisi sunt.<ref name="Robiano">"duo districtus, videlicet Narbonensis et Limosinus, ac tres circuli, nimirum Tuchensis, Montishumeti, et Gradissensis, in provincia Ataxis": Louis Marie Joseph François de Robiano, ''Continuation de l'Histoire de l'église, de Bérault-Bercastel'' vol. 3, 1836 {{Google Books|eHNTAAAAcAAJ|p. 411}}</ref> == Germania (hodierna) == In [[Germania]] iurisdictiones inter [[terra Foederalis (Germania)|terras foederales]] et [[commune|communia]] regiones appellari possunt pagi, Germanice ''Kreise'' ([[Circulus terrae|circuli]]). Etiam urbium, oppidorum et communium divisiones, Theodisce ''Ortschaften'' nuncupatae, pagi<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> appelari possunt. == Res Publica Bohemica == [[Res publica Bohemica]] est divisa in pagos seu ''kraje''. == Notae == <div class="references-small"><references /></div> [[Categoria:Divisiones administrativae]] {{Myrias|Geographia}} kd4csyk88mct0aiacdrt4ixrc2igqf1 0 7059 3985042 3849450 2026-09-01T10:40:07Z Bis-Taurinus 70496 Solitas emendationes feci. 3985042 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Septembris}} '''2 Septembris''' [[dies]] 245ª anni est (246ª [[Annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 120 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] est ''ante diem quartum Nonas Septembres'', quae a.d. IV Non. Sept. abbreviatur. [[Fasciculus:Castro Battle of Actium.jpg|thumb|left|upright=0.55|[[Actium|Proelium Actiacum]]]] == Eventa == === Saeculo 1 a.C.n. === *[[31 a.C.n.]] - [[Actium|Proelio Actiaco]] [[Octavianus Augustus|Octavianus]] [[Marcus Antonius|Marcum Antonium]] superat. === Saeculo 16 === *[[1565]] - [[Ioannes Knox]] reformator [[Scotia|Scoticus]] in palatio ([[Edimburgum|Edimburgensi]]) ''Holyrood'' cum regina [[Maria I (regina Scotiae)|Mariam I]] Scotorum convenit et ei religionem reformatam explicat. === Saeculo 17 === *[[1610]] - In [[Borussia]] ab hoc die calendario Gregoriano utebatur. *[[1666]] (- [[5 Septembris]]) - [[Magnum Londinii Incendium]] saevit. *[[1686]] - [[Carolus V (dux Lotharingiae)|Carolus V]], dux [[Lotharingia]]e, urbem [[Budapestinum]] longe obsessam post [[Imperium Ottomanicum|Turcorum]] regnum 145 annorum expugnat. === Saeculo 18 === *[[1792]] (- [[7 Septembris]]) - [[Lutetia]]e iussu [[Georgius Danton|Georgii Danton]] tria milia "adversariorum revolutionis" securi cadente necantur. === Saeculo 19 === * [[1811]] - In Borussia lege [[Carolus Augustus de Hardenberg|Caroli Augusti de Hardenberg]] ministri collegia artificum sufferuntur. Hominibus nunc libere munere fungi conceduntur. * [[1850]] - Urbs [[Blumenau]] a [[Germania|Germanicis]] immigrantibus in [[Brasilia]] conditur. * [[1870]] - [[Napoleo III]] imperator [[Francia|Francorum]] inter [[bellum Germano-Francicum]] [[Sedanum|Sedani]] a Germanicis obsessus se [[Gulielmus I (Imperator Germaniae)|Gulielmo I]] regi Borussiae dedit. === Saeculo 20 === *[[1914]] - Consilium ministrorum Franciae ab impetu exercitus [[Imperium Germanicum|Germanici]] a Lutetia in [[Burdigala]]m fugit. *[[1944]] - [[Constantinus Muraviev]], praeses ministrorum [[Bulgaria]]e nominatur, ut de pace cum alligatis ageret. *[[1945]] - Finis [[Secundum bellum mundanum|Belli mundani II]]: Capitulatio [[Iaponia]]e subscribitur. *[[1946]] - [[Christianus X (rex Daniae)|Christianus X]] rex [[Dania]]e [[Hafnia]]e conventum mundialem nutritionis aperit. *[[1990]] - [[Conventio de Iuribus Impuberum]] in potestatem it. *[[1992]] - [[Terrae motus]] in [[Nicaragua]] fit; 116 homines necantur, decem milia sine domicilio relinquuntur. === Saeculo 21 === * [[2011]] - [[Noda Yoshihiko]] primus minister Iaponiae fit. * [[2018]] - [[Museum nationale (Brasilia)|Museum nationale Brasiliae]] ab [[incendium|incendio]] destruitur. == Natales == === Saeculo 16 === *[[1594]] - [[Hilarion Rancatus]], theologus et scriptor [[Italia|Italicus]] (mortuus anno [[1663]]) === Saeculo 18 === *[[1778]] - [[Ludovicus I (rex Hollandiae)|Ludovicus Napoleo Bonaparte]], rex [[Hollandia]]e (mortuus anno [[1846]]) *[[1798]] - [[Thomas Holliday Hicks]], gubernator [[Terra Mariae|Terrae Mariae]] (mortuus anno [[1865]]) === Saeculo 19 === *[[1814]] - [[Ernestus Curtius]], philologus, archaeologus et rerum gestarum scriptor Germanicus (mortuus anno [[1896]]) *[[1838]] - [[Liliuokalani]], regina [[Havaii (civitas)|Havaiiarum]] (mortua anno [[1917]]) *[[1840]] - [[Ioannes Verga]], scriptor Italicus (mortuus est anno [[1922]]) *[[1850]] - [[Alfredus Pringsheim]], [[mathematicus]] et [[ars|artis]] patronus Germanicus (mortuus anno [[1941]]) *[[1852]] - [[Paulus Bourget]], scriptor Francicus (mortuus anno [[1935]]) *[[1853]] - [[Gulielmus Ostwald]], chemicus Germanicus [[Praemium Nobelianum chemiae|praemio Nobeliano chemiae]] affectus (mortuus anno [[1932]]) *[[1866]] - [[Hiram Warren Johnson]], gubernator [[California]]e (mortuus anno 1945) *[[1877]] - [[Fridericus Soddy]], chemicus [[Britanniarum regnum|Britannicus]] (mortuus anno [[1956]]) *[[1883]] - [[Rudolphus Weigl]], [[biologus]] [[Polonia|Polonicus]], qui inter [[secundum bellum mundanum]] [[Iudaei]]s a [[NSDAP|Nazistis]] oppressis auxilium dedit (mortuus anno [[1957]]) *[[1888]] **[[Leo Wohleb]], vir publicus [[Badenia]]e et sodalis primo Factionis Christianae Socialis Popularis Badeniae (BCSV), deinde [[CDU]] (mortuus anno [[1955]]) **[[Fridericus Schorr]], [[Theatrum lyricum|theatri lyrici]] cantor [[Hungaria|Hungaricus]], accurate [[bassus]] (mortuus anno [[1953]]) *[[1894]] - [[Iosephus Roth]], diurnarius [[Austria]]cus (†&nbsp;[[1939]]) *[[1900]] - [[Georgius Diederichs]], vir publicus Germaniae et sodalis [[Socialis Democratica Factio Germaniae|Socialis Democraticae Factionis Germaniae]] (SPD) (†&nbsp;[[1983]]) === Saeculo 20 === * [[1913]] ** [[Agnes Maria Grisebach]], [[scriptor|scriptrix]] Germanica (mortua anno 2011) ** [[Gulielmus Shankly]], pedilusor Scoticus (mortuus anno [[1981]]) * [[1918]] ** [[Elius Augustus Di Carlo]], [[medicus]], [[Ornithologia|ornithologus]], naturae et historiae studiosus Italicus (mortuus anno [[1998]]) ** [[Allen Drury]], scriptor Americanus (mortuus anno 1998) * [[1919]] - [[Anna Maria Blanc]], actrix [[Helvetia|Helvetica]] (mortua anno [[2009]]) * [[1922]] - [[Arthurus Ashkin]], [[physicus]] Americanus, [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (mortuus anno [[2020]]) * [[1926]] - [[Eugenius Leonov]], actor [[Unio Sovietica|Sovieticus]] (mortuus anno [[1994]]) * [[1938]] - [[Iulianus Gemma]], histrio Italicus (mortuus anno [[2013]]) * [[1947]] - [[Michael Connarty]], rerum politicarum peritus Britannicus [[Factio Laboris (Britanniarum Regnum)|factionis Laboris]] * [[1952]] - [[Earl Pomeroy]], vir rerum politicarum peritus Americanus [[Factio Democratica (CFA)|factionis Democraticae]] * [[1953]] - [[Ioannes Zorn]], compositor et saxophonista Americanus * [[1961]] - [[Toshinobu Katsuya]], pedilusor Iaponicus * [[1964]] - [[Keanu Reeves]], psaltes et histrio [[Canada|Canadiensis]] * [[1965]] - [[Lennox Lewis]], pugil [[Anglia|Anglo]]-Canadiensis * [[1966]] - [[Salma Hayek]], actrix [[Mexicum|Mexicana]] * [[1969]] - [[Robertus Habeck]] administer foederalis Germaniae et praeses factionis [[Foedus 90/Virides|Foederis 90/Viridum]] * [[1978]] - [[Tatiana Okupnik]], cantrix, actrix compositrixque Polonica == Mortes == === Saeculo 5 === * [[421]] - [[Constantius III]], imperator Romanus occidentalis (natus ignoto die) === Saeculo 17 === [[1652]] - [[Iosephus de Ribera]], pictor [[Hispania|Hispanicus]] (*&nbsp;[[1591]]) === Saeculo 19 === *[[1813]] - [[Ioannes Victor Maria Moreau]], dux militum Francicus (*&nbsp;[[1763]]) *[[1859]] - [[Delia Bacon]], mulier nota propter studia [[Gulielmus Shakesperius|Shakesperiana]] (*&nbsp;[[1811]]) === Saeculo 20 === * [[1969]] - [[Hồ Chí Minh]], praeses [[Vietnamia]]e (natus anno [[1890]]) * [[1973]] - [[Iohannes Ronaldus Reuel Tolkien]], scriptor Anglicus (natus [[1892]]) * [[1976]] - [[Ioannes Schuberth]], vir publicus Germanicus factionis [[CSU]] (natus anno [[1897]]) * [[1982]] - [[Wernerus Schwarz]], vir publicus Germanicus factionis CDU (natus anno 1900) * [[1990]] - [[Ioannes Bowlby]], [[psychologia|psychologus]] Britannicus (natus anno [[1907]]) * [[1992]] - [[Barbara McClintock]], botanista et genetica Americana (nata anno [[1902]]) * [[1997]] - [[Victor Frankl]], [[psychiatria|psychiater]] et psychologus Austriacus (natus anno [[1905]]) * [[1998]] - [[Allen Drury]], scriptor Americanus (natus est anno [[1918]]) === Saeculo 21 === * [[2001]] - [[Christianus Barnard]], chirurgus [[Africa Australis|Africae Australis]] (natus anno 1922) * 2013 **[[Valeria Benguigui]], actrix Francica (nata anno [[1965]]) **[[Ronaldus Coase]], oeconomiae peritus Britannicus (natus anno [[1910]]) * [[2016]] - [[Islom Karimov]], praeses [[Uzbecia]]e (natus anno [[1938]]) * [[2021]] - [[Michael Theodoraces]], compositor et vir publicus [[Graecia|Graecus]] (*&nbsp;[[1925]]) == Festa et Feriae == * Dies Nationalis Vietnamiae * Memoria sanctorum [[Basilius|Basilii]] et [[Gregorius Nazianzenus|Gregorii Nazanzeni]] (ecclesia catholica) * Festum [[Stephanus I (rex Hungariae)|Sancti Stephani regis]] (calendarium ecclesiae catholicae antiquum) {{menses}} [[Categoria:Dies]] r67ur6gpb1n9gvulm2r6c0dlwr9tf54 0 9261 3984892 3919361 2026-08-31T18:47:09Z Cyprianus Marcus 66550 3984892 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}}{{Latinitas|1}} [[Fasciculus:Iliad VIII 245-253 in cod F205, Milan, Biblioteca Ambrosiana, late 5c or early 6c.jpg|thumb|upright=1.5|Textus Graecus ''Iliadis'' lib. VIII vv. 245-253 iuxta imaginem proelii inter Graecos (ad sinistram partem) et Troianos. Liber manu scriptus saec. V exeunte factus ([[Bibliotheca Ambrosiana]] [[Mediolanum|Mediolani]] cod. [[Ilias picta|Ambros. F 205 inf.]] tab. 29)]] {{ores|Ilias}} vel [[abecedarium Graecum|litteris Graecis]] Ἰλιάς ('carmen de [[Ilium|Ilio]]', hoc est [[Troia]]) est [[poema epicum]] heroicum [[Lingua Graeca|Graecum]] [[hexameter|hexametris dactylicis]] enarratum. Opus est capitale [[Litterae Graecae|litterarum Graecarum]] antiquarum sed origine, [[auctor]]e, aevo [[compositio]]nis necnon conscriptionis haud certis. A Graecis ipsis [[Homerus|Homero]] tributum est, [[cantor]]i [[caecitas|caeco]] qui [[saeculum 9 a.C.n.|saeculo fere nono a.C.n.]] vixisse censebatur,<ref>"Hesiodus atque Homerus, quos quadringentis et non amplius annis ante me opinor exstitisse": [[Herodotus]], ''[[Historiae Herodoti|Historiae]]'' 2.53 (versio [[Laurentius Valla|Laurentii Vallae]]).</ref> aliaque carmina composuisse inter quae ''[[Odyssea]]m''. A [[saeculum 5 a.C.n.|saeculo quinto a.C.n.]], auctores Graeci fere omnes Homerum admiraverunt textumque ''Iliadis'' [[memoria]]e mandabant. [[Scriptor]]es epici posteriarum [[litterae|litterarum]] [[Europa]]earum hoc [[carmen]] imitabantur. [[Latine]] et in alias [[lingua]]s permultas conversum est. ==Fabula== [[Fasciculus:AmbrosianIliadPicXXXIVCaptureDolon.jpg|thumb|upright=1.75|[[Dolon]] [[explorator]] Troianus a Graecis [[Odysseus|Odysseo]] et [[Diomedes|Diomede]] captus (ad sinistram partem) et mox ab eisdem interfectus (ad dextram partem). Supra dea [[Athena]] Graecis favet. Imago ad textum ''Iliadis'' lib. X vv. 314-464 illustrandum e libro [[manuscriptum|manu scripto]] [[saeculum 5|saeculo V]] exeunte facto ([[Bibliotheca Ambrosiana]] [[Mediolanum|Mediolani]] cod. [[Ilias picta|Ambros. F 205 inf.]] tab. 34).]] ''Ilias'' res aliquas anno ultimo [[Bellum Troianum|belli Troiani]] gestas canit: Ilii obsidione decem annos ab heroibus [[Graecia|Graecis]] sine successu persecutá, dissentionem inter [[Agamemnon]]em [[rex|regem]] et [[Achilles|Achillen]] [[bellator]]em de [[Briseis|Briseide]] [[mulier]]e captiva oriri; Achillen [[ira]] commotum e proelio omnino se removisse seque pro Graecis pugnaturum negavisse; castra Graeca ab exercitu Troiano expugnatis, [[Patroclus|Patroclum]] pro Achille amico proelium intravisse, sed ab [[Hector]]e, filio [[Priamus|Priami]] regis Troiani, interfectum esse; Achillen, ira statim in Hectorem versa, proelium rursus intravisse multosque Troianos et denique Hectorem ipsum interficisse; ludis funebribus pro Patroclo ab Achille habitis, Priamum regem castra Graeca [[nox|noctu]] visitavisse [[corpus|cadaverque]] Hectoris filii tandem ab Achille redimisse. [[Fasciculus:VA024RN-0025.jpg|thumb|upright=1.25|Textus Graecus ''Iliadis'' lib. I vv. 602-611 et lib. II vv. 1-10 e libro manu scripto ab editoribus "Venetus A" nuncupato. Hoc e libro, [[saeculum 10|saeculo 10]] scripto, proveniunt omnes editiones ''Iliadis'' ([[Bibliotheca Marciana]] [[Venetiae|Venetiis]] cod. [[Marcianus Graecus Z.454|Graec. Z.454]]).]] Quamquam res decimo [[bellum Troianum|belli]] anno gestae narrantur, de multis prius in eodem bello factis mentio fit. Libro II inseruntur "[[Catalogus navium]]", sive potius enumeratio urbium Graecarum quae naves heroësque ad bellum miserant, atque "[[Apparatus Troianus]]" de [[exercitus|exercitu]] et sociis Troianorum. Nihil autem quod postea accedit dicitur. [[Historia]] ''Iliadis'' in ''[[Odyssea]]'' continuatur, sed temporis intervallo: ibi enim reditus [[Odysseus|Odyssei]] post decem vagationis annos narratur, breviterque refertur et per allusionem de morte [[Achilles|Achillis]], de [[equus Troianus|equo Troiano]], de Troia capta, de reditu heroum aliorum Graecorum, de Agamemnone a [[Clytaemnestra]] necato. Olim [[cyclus epicus|cyclus]] aliorum carminum epicorum ab auctoribus Graecis compositorum exstitit, quae narrationem ab origine belli (vel iam antea) usque ad progeniem heroum extendebat. Haec carmina iam diu deperdita sunt, fragmentis paucis exceptis, sed epitome cycli epici oratione soluta a [[Proclus|Proclo]] scripta, titulo ''[[Chrestomathia (Proclus)|Chrestomathia]]'', servatur. Multo tardius, carminibus cycli fortasse iam deperditis, [[Quintus Smyrnaeus]] saeculo fere V p.C.n. poëma epicum Graecum conscripsit de ultimis diebus belli Troiani, titulo ''[[Posthomerica]]'' cognitum. ==Argumenta librorum== {| class="wikitable" |I||Α<ref>In hac columna significationes carminum Graecae traditionales positae sunt, quas saepe in scholiis et in lexicis invenire potes.</ref>|| [[Chryses]] [[sacerdos]] [[Apollo|Apollinis]] filiam suam liberaturus, ad [[Graeci antiqui|Graecorum]] stationem venit. Re non obtenta, immo ab [[Agamemnon|Agamemnone]] contumeliose dimissus, Apollinem in Graecos precatur. [[Pestis|Peste]] ingruente, [[Achilles]] concionem vocat, in qua cum [[Calchas]] veram causam patefaceret, iratus Agamemnon in Achillem invehitur, eique aufert [[Briseis|Briseidem]]. Hinc Achillis in Graecos indignatio, quo rogante [[Thetis]] ab [[Iupiter|Iove]] auxilium pro Troianis in Graecos precatur. [[Iuno]] re comperta cum Iove rixatur, donec eos [[Vulcanus (deus)|Vulcanus]] in concordiam adducit. |- |II||Β|| Iupiter Agamemiioni [[somnium]] immittit ut copias omnes in [[proelium]] ducat. Ille [[miles|militum]] animos rimaturus in patriam quosque suam fugere hortatur. Fugam adornantes [[Ulixes|Ulisses]] a [[Minerva]] admonitus in officio continet, [[Thersites|Thersitem]] etiam, qui petulanter ac seditiose regem verbis insectabatur, compescit. Ille deinde, ac [[Nestor]], tum denique Agamemnon ad pugnam hortantur. Graecorum [[navis|naves]] et cuiusque duces, tum etiam Troianorum atque auxiliarium copiarum principes recensentur. |- |III||Γ|| Instructa utrimque acie visoque [[Menelaus|Menelao]] [[Paris (heros)|Paris]] fugit; postea tamen ab [[Hector|Hectore]] increpitus Menelaum ipsum ad singulare certamen provocat. Agamemnone [[Priamus|Priamoque]] praesentibus pacta firmantur. Victum Paridem [[Venus (dea)|Venus]] rapit et in proprium thalamum abducens arcessit ab muro [[Helena|Helenam]], ubi illa Priamo roganti primos Graecorum duces ostenderat. Agamemnon, ut starent promissis, Troianos admonet. |- |IV||Δ|| [[Deus|Dii]] apud Iovem de Ilio deliberant. Ille lunonis suasu Minervam ad Troianos mittit confusionem foederum facturam. Haec [[Pandarus|Pandaro]] suadet, ut [[sagitta]] feriat Menelaum. Eo percusso Agamemnon dolens [[Machaon|Machaonem]] [[medicus|medicum]] accersit, qui [[vulnus|vulneri]] medetur. Haec inter armati Troiani [[exercitus|exercitum]] invadunt. Agamemnon acies lustrans eos, qui iam in procinctu erant, hortatur laudatque, segniores increpat. Aequis deinde viribus utrimque concurritur caduntque vicissim caduntque. |- |V||Ε|| [[Diomedes]] Minervae auxilio strenue rem gerit pluresque hostium interficit, Venerem ad manum vulnerat in [[Aeneas|Aeneam]] irruens, quem Apollo [[nubes|nube]] tectum proelio eripit. [[Tlepolemus (mythologia)|Tlepolemus]] cum Sarpedone congreditur ab eoque interficitur. Diomedes item ope Palladis [[Mars (deus)|Martem]] in ventre vulnerat, quem ab Iove increpitum [[Paeon (deus)|Paeon]] sanat. |- |VI||Ζ|| Diis abeuntibus, Graeci plures Troianos interficiunt. Hector autem, [[Helenus|Heleno]] suadente, [[urbs|urbem]] petit, matrem ut Minervae vota faciat hortaturus, quae Diomedem a campis avertit. Interea, Diomedes ipse [[Glaucus (filius Hippolochi)|Glaucusque]] iam iam congressuri agnita paterna amicitia hospitioque arma permutant. Hector matrem [[Hecuba|Hecubam]] et uxorem [[Andromache|Andromacham]] extremum allocutus cum fratre Paride in proelium revertitur. |- |VII||Η|| Hector, Heleno suadente, optimum quemque Graecorum ad singulare certamen provocat. Νοvem inter duces [[Aiax maior|Αiax Telamonius]] sorte deligitur ipsosque cum strenue dimicassent praecones [[nox|nocte]] ingruente dirimunt. Postridie pactis indutiis cadavera utrique sublata sepeliunt, murumque Graeci exstruunt, [[Neptunus|Neptuno]] indignante. Iupiter ipsis per noctem infausta futurorum praesagia ostendit. |- |VIII||Θ|| Iupiter cum diis interdixisset, neutri exercituum auxiliari in [[Ida (mons Troadis)|Idam]] descendit et prius aequo Marte pugnantes, mox inferiores Graecos Troianis statuit. Iunonem et Minervam in auxilium Graecis profectas Iris detinet Iove iubente. Hector [[vesper]]e facto in campo concionatur. |- |IX||Ι|| Agamemnοn Graecos ad fugam capessendam hortatur, cui adversantur Diomedes ac Nestor. Huius suasu, Ulysses, Aiax, et [[Phoenix (Ilias)|Phoenix]] legati ad Achillem mittuntur. Ille constantissime renuit: legati renunciant et Diomede bortante pugna decernitur. |- |X||Κ|| Agamemnon vigilans Achivorum ductores excitat. Ab utroque exercitu speculatores in adversum mittuntur: a Graecis Diomedes et Ulysses, a Teucris [[Dolon]], quem captum atque ad interrogata confessum Graeci interficiunt. Inde ad sociorum stationem progressi [[Rhesus (rex Thracum)|Rhesum]] sociosque eius plures interficiunt et [[equus|equos]] abigentes ad navium stationem redeunt. |- |XI||Λ|| Agamemnon copias in proelium educit, in quo post egregia facinora Coon Agamemnonem, Socus Ulyssem vulnerat et Paris Diomedem, Machaonem atque [[Eurypylus|Eurypylum]]. [[Patroclus]] ad Nestorem mittitur sciscitatum quemnam vulneratum secum adduxerit. A Nestore autem rogatur, ut Achillem ad opem Graecis ferendam inducat, vel ipse sumptis Achillis armis in proelium exeat. Ille redux, cum in Eurypylum vulneratum incidisset, ad naves ad se delatum curat. |- |XII||Μ|| Troiani [[Polydamas|Polydamantis]] suasu relictis curribus et equis fossum transeunt et in quinque ordines divisi Graecorum munitiones adoriuntur. [[Sarpedon]] propugnaculum convellit, Hector vero effractis [[saxum|saxo]] portis primus naves ipsas adgreditur. |- |XIII||Ν|| Neptunus territos Graecos miseratus formam Calchantis assumit et ambos Aiaces, deinde alios duces ad proelium hortatur. [[Idomeneus]] Othryoneo aliisque occisis strenue rem gerit. Plures quoque Graecorum intereunt. [[Deiphobus]] atque [[Helenus]] ex Trojanis vulnerantur. Hector in Graecos ruit et magna utrimque strages editor. |- |XIV||Ξ|| Agamemnon secum assumptis vulneratis ducibus ac Nestore in proelium exit Neptuno auxiliante. Iuno per fraudem cesto a Venere accepto in sui amorem rapit et [[Somnus (deus)|Somno]] inducto sopit Iovem. Interea Neptuno opitulante magna fit Troianorum cades. Aiax Telamonius saxo Hectorem percutit. Intereunt Archilochus atque Acamas. [[Aiax minor|Aiax etiam Oiliades]] strenuissime ad naves pugnat. |- |XV||Ο|| lupiter experrectus et intuitus trepidantes palantesque Teucros Iunonem increpat. [[Iris (mythologia)|Iridem]] deinde atque Apollinem ab ipsa vocatos ad exercitum mittit, Iridem quidem ad Neptunum iubens pugna absistere; Apollinem vero ut vires unguenti reiciat Hectori. Phoebus assumpta aegide Troum aciem procedit viamque aperit fossa complanata et muro everso. Vertuntur in fugam Graeci et ipsis ad naves usque compulsis [[Aiax Telamonius]] strenue pugnat duodecim interfectis Troianorum, qui navibus ignem inferebant. |- |XVI||Π|| Patroclo deprecanti Achilles sua ipsius arma permittit capere et [[Myrmidones]] in proelium educere. Hi vero egressi Troianos a navibus in urbem repellunt. [[Patroclus]] [[Sarpedon|Sarpedonem]] Iovis filium occidit, qui funalem equum currus Achillis interfecerat [[Pedasus|Pedasum]]. At Patroclum prius ab Apolline territum armisque exutum [[Euphorbus]] primum vulnerat, tandemque Hector occidit. |- |XVII||Ρ|| De Patroclo interempto acris pugna committitur. Menelaus Euphorbum interimit; Hector suos hortatus induit arma Achillis, ad quem mortem Patrocli nuntiaturus [[Antilochus]] a Menelao mittitur. Ipse interea et [[Meriones]] Patrocli cadaver sublatum utroque Aiace propugnanti et hostes ingruentes arcente versus naves ferunt. |- |XVIII||Σ|| Achilles cognito Patrocli interitu eum luget gravissime. [[Thetis]] mater ipsum invisit solaturque et arma se a [[Vulcanus (deus)|Vulcano]] allaturam pollicetur. Interea ut a proelio abstineat, iubet. Progressus tamen ad fossam Iunonis monitu, apparet hostibus inermis, eosque voce territos in fugam vertit. Ita demum Patrocli cadaver ad Achillis tentorium perducitur. Thetis interim arma a Vulcano impetrate miro artificio elaborata. |- |XIX||Τ|| Armis acceptis Achilles Graecorum coetum cogit, irae renuntiat donaque sibi ab Agamemnone promissa accipit. Ceteris [[Ulixes|Ulyssis]] hortatu cibum capientibus ipse abstinens armatur exercitumque in proelium educit. Alter equorum ei interitum vaticinatur , quem increpat et in hostem ruit. |- |XX||Υ|| Iovis iussu dii Graecis Troianisque, ut cuique libitum, auxiliantur. [[Aeneas|Aeneam]] ex congressu Achillis servat Neptunus nebula tectum. Achilles, cum alios, tum Priami filium [[Polydorus (Priami filius)|Polydorum]] interficit, deinde in Hectorem ruit, qui tamen favente Apolline ipsi subducitur, Troianos reliquos, pluribus occisis, fugat. |- |XXI||Φ|| Troianos in duas partes divisos partim in urbem, partim in [[Scamander|Scamandrum]] fluvium Achilles agitat, duodecimque iuvenes vivos capit ad Patrocli rogum mactandos. Lycaonem et Asteropaeum interficit. Dein fluvio inundante incolumem ipsum servat Vulcanus, qui fluvium campumque incendit. Dii inter se digladiantur. Achillem inhibet Agenoris sub specie Apollo fugiendoque decipit: interea salvi redeunt in urbem Troiani. |- |XXII||Χ|| Troianis reliquis intra urbem conclusis, solus Hector Achillem praestolatus, primum quidem ter urbem circumit fugiens, tandem Minerva sub [[Deiphobus|Deiphobi]] specie ipsum adhortante Achillem invadit ab eoque interficitur. Illum de bigis ligatum Achilles per campum raptat versus portum . His visis, qui in urbe claudebantur, Hectorem defient, Priamus praesertim, Hecuba mater et conjunx [[Andromache]]. |- |XXIII||Ψ|| Achilles iusta exsequiarum exhibet Patroclo, tyrannico more adolescentibus Troianis duodecim super illo mactatis canibusque et equis. Deinde certamen funebre instituit, ubi alii aliis; sed [[Diomedes]] equis, [[Ulysses]] cursu, [[Epeus]] caestu vincit, Agamemnon iaculi certamine nondum inito, praemio donatur. |- |XXIV||Ω|| Iupiter de Hectore sollicitus ad Achillem, ut corpus herois reddat, [[Thetis|Thetidem]] mittit, [[Iris (mythologia)|Irin]] autem ad Priamum, ut redemptionis pretium ad naves ferat. Deductus ille a [[Mercurius (deus)|Mercurio]], qui Graecorum custodes sopiverat, supplex ad Achillem accedit, a quo benignissime exceptus filium recipit, in urbem reportat, sepelit eiusque minibus epulum celebrat. |} == De componendi modo == [[Fasciculus:Townley Homer f 1r.png|thumb|upright=1.2|Textus Graecus ''Iliadis'' lib. I vv. 1-27 cum scholiis aliisque adnotationibus. Liber anno 1059 manu scriptus ([[Bibliotheca Britannica]] [[Londinium|Londinii]] cod. [[BL Burney 86|Burney 86]] (''Townley Homer'') f. 1r).]] Quamquam vir caecus cui nomen est [[Homerus]] multos annos putabatur esse huius operis scriptor vel saltem auctor, aliquantum nuper tamen probatum est a [[Milman Parry]], viro doctissimo in [[Universitas Harvardiana|Universitate Harvardiana]] docente, hoc carmen non modo auctorem unicum non habere sed etiam ne unicum quidem carmen esse. Nam carmina antiqua, id est antequam ars scribendi inventa est, non per dies, menses, annos scripta sunt, sed sunt composita e tempore, non velut opus quoddam ab aliis operibus disiunctum et confectum ab unico auctore, sed ut [[fabula]] quaedam a posterioribus tradita et canta a poeta quodam, qui, versiculis in mente factis et coniunctis, cunctos versus novos de famis veteribus cecinit nullo carmine memoriae umquam mandato. Qui componendi modus a doctis dicitur “recompositio in canendo” (anglice “oral recomposition-in-performance”). Incipio [[Saeculum 20|Saeculi Vigesimi]] hoc componendi modo nonnulli cantatores in [[Serbia]], ubi Parry hunc comperit, etiamtum utebantur. Quare carmen cuius titulus Ilias a doctis dicitur esse ultimum in serie carminum, id est, tantum una (sed fortasse primum scripta et sane nunc multo clarissima) editio eiusdem fabulae, quam alii cantatores tempore praeterito aliter canebant. ==Versiones == ===Latinae === ==== Hexametricae==== Anno [[1452]], [[Carolus Aretinus]] iussu [[Nicolaus V|Nicolai V]] pontificis Iliadem [[hexameter|hexametris]] Latinis vertere coepit; [[carmen]] primum et [[oratio]]nem Achillis e carmine nono verterat, cum mortuus est. [[Angelus Politianus]] iuvenis opus Aretini continuavit et ad annum [[1475]] carmina II–V vertit. [[Nicolaus Valla|Nicolai Vallae]] versio diversarum poematis partium, annis 1471–1473 facta, usque ad annum [[1510]] inedita manebat. [[Ioachimus Camerarius senior]] anno [[1537]] versionum carminum primi et secundi edidit. [[Helius Eobanus Hessus]] primam versionem plenam confecit, [[Basilea]]e anno [[1540]] editam. [[Saeculum 18|Saeculo XVIII]] duae versiones plenae a poetis [[Iesuita|Societatis Iesu]] factae sunt; [[Raymundus Cunichius]] [[Respublica Ragusina|Ragusinus]] anno [[1776]] suam edidit et [[Franciscus Alegrius]] [[Vera Crux (urbs)|Veracrucensis]] anno [[1788]]. Primum et initium secundi carminis etiam [[Constantius Pulcharellius]] vertit (anno 1618); videtur et [[Iosephus Paschalius Marinellius]] quaedam fecisse. Versiones plenae ut comparari possint, lineae e numero maxime notarum exscribamus: {| class="wikitable" |Z 146–149||οἵη περ φύλλων γενεὴ τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν. <br> φύλλα τὰ μέν τ' ἄνεμος χαμάδις χέει, ἄλλα δέ θ' ὕλη <br> τηλεθόωσα φύει, ἔαρος δ' ἐπιγίγνεται ὥρη· <br> ὣς ἀνδρῶν γενεὴ ἣ μὲν φύει ἣ δ' ἀπολήγει. |- |Hessus||Persimile est foliis hominum genus omne caducis:<br> Quae nunc nata vides, pulchrisque virescere sylvis,<br> Autumno veniente cadunt, simul illa perurens<br> Incubuit Boreas: quaedam sub verna renasci<br> Tempora, sic vice perpetua succrescere lapsis,<br> Semper item nova; sic aliis obeuntibus, ultro<br> Succedunt alii iuvenes aetate gravatis.<br> |- |Cunichius||… mortalibus esse caducum<br> Scis genus, ut foliis; autumni haec frigore primo<br> Ventus fundit humi; pubescit germine silva<br> Deinde гесеns alio, cum ver caput extulit arvis.<br> Sic hominum genus, hoc oritur, lapsum interit illud.<br> |- |Alegrius||Una quidem est homini foliisque virentibus aetas,<br> Conditio atque eadem; autumni ceu frigore primo<br> Illa cadunt, mox vere novo nova germinat arbos,<br> Progenies sic illa homínum perit, altera surgit. |} ====Oratione soluta==== Post versionem [[Leontius Pilatus|Leontii Pilati]] minime probatam [[Laurentius Valla]] Iliadem oratione soluta Latine transpositam anno [[1474]] edidit; [[Franciscus Aretinus]] nec ipse Valla hanc versionem confecisse videtur. [[Andreas Divus]] et [[Henricus Stephanus Minor|Henricus Stephanus]] poema cum versione Latina prosaica ediderunt. [[Ioannes Spondanus|Ioannis Spondani]] editio non solum versione, sed etiam notis famosa erat. ===Francogallicae=== Primam versionem plenam oratione soluta a versione Latina a Laurentio Vallae factam [[Ioannes Samxon]] edidit anno [[1530]].<ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k71517r Samxonis versio] in [[BNF]].</ref> Anno [[1545]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hugo Salel||fr|qid=Q3142670}} versu [[decasyllabus|decasyllabo]] [[Rima (poësis)|rimato]] conversa carmina a primo usque ad decimum edidit; versionem eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Amadis Jamyn||fr|qid=Q1958154}} [[versus Alexandrinus|versu Alexandrino]] finivit. [[Saeculum 17|Saeculo XVII]] versiones oratione soluta tres editae sunt: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Franciscus du Souhait|Francisci du Souhait|fr|qid=Q5493467}} anno [[1614]], [[Achilles de La Valterie|Achillis de La Valterie]], [[fabula romanica|fabulae Romanicae]] assilmilata (1681) et [[Anna Daceria|Annae Daceriae]] versio a multis laudata (1699). [[Antonius Houdar de la Motte|Antonii Houdar de la Motte]], cuius controversia cum Daceria de principiis vertendi famosa erat, imitatio libera versu Alexandrino carminibus XII anno [[1714]] edita est. Anno [[1764]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus Ieremias Bitaubé||fr|qid=Q3371560}} annoque [[1776]] [[Carolus Franciscus Lebrun]] versiones oratione soluta factas ediderunt et annis 1766-1770 {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gulielmus Dubois de Rochefort||fr|qid=Q3119818}} versu Alexandrino. Postea etiam multae versiones factae sunt, quarum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Giguet|Petri Giguet|fr|qid=Q3385208}} (1843), quae multis usui erat, et [[Carolus Leconte de Lisle|Caroli Leconte de Lisle]] poetae Parnassici et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pauli Mazon||fr|qid=Q3371815}} a [[Le Corbusier]] illustratam notemus. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Flacelière||fr|qid=Q3435111}} ''Iliadi'' vertendae versu Alexandtino sine rimis usus est (1955) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fridericus Mugler||d|qid=Q21705546}} versu quattuordecim syllabarum (1989). {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Philippus Brunet||fr|qid=Q3379465}} versionem suam (2010) [[hexameter|hexametricam]] appellat et sic legit<ref>[https://www.radiofrance.fr/franceculture/podcasts/celui-que-l-on-appelle-homere/l-iliade-par-philippe-brunet-2895245 ''RadioFrance''].</ref>, sed sine divisione versuum typis mandata est<ref>[https://web.archive.org/web/20231225121549/http://jimpee.free.fr/index.php/22982/quel-homere/ Comparatio versionum ''Iliadis'' novarum].</ref>. [[Versus liber|Versu libero]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Ludovicus Backès||d|qid=Q21716851}} (2013) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Judet de La Combe||fr|qid=Q2093551}} versiones fecerunt. ===Italicae=== {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Franciscus Gussano||d|qid=Q107875571}} primus anno [[1544]] carmen primum ''[[versus exsolutus|versu exsoluto]]'' ([[Italice]] ''verso sciolto''), i.e. [[hendecasyllabus|hendecasyllabo]] sine [[Rima (poësis)|rimis]], vertit<ref>[[:s:it:Il_primo_libro_de_la_Iliade_d%27Homero|''Vicifons'']].</ref>; carmina a primo ad quintum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paulus La Badessa||it|qid=Q21567535}} eodem modo edidit anno 1564. Prima versio plena [[octava (strophe)|octavis]] a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Baptista Tebaldi|Ioanne Baptista Tebaldi|d|qid=Q30302694}} facta est (1620) et oratione soluta a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fredericus Malipiero|Frederico Malipiero|d|qid=Q63347394}} (1642). [[Bernardus Filippini]] cantum primum hexametris vertit (1659)<ref>[https://archive.org/details/bub_gb__hNbyGjv4fwC/page/n61/mode/1up ''Archive.org''].</ref> Saeculo XVIII {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Antonius Maria Salvini||it|qid=Q349065}} versionem plenam versu exsoluto fecit (1723)<ref>[[:s:it:Iliade_(Salvini)|''Vicifons'']].</ref> et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Iosephus Maria Bozzoli||it|qid=Q23829722}} [[Iesuita]] plenam octavis (1769). {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Scipio Maffei||it|qid=Q1587432}} in versione sua carminis primi versu exsoluto facta lingua Italica magna cum audacia usus est. [[Melchior Cesarottus]] ''Iliadem'' interpretatus est (1786) tum versu exsoluto tum oratione soluta, sed in versione versificata, cui titulum ''De morte Hectoris'' dedit, ordinem operis mutavit. Octavis et [[Iacobus Casanova]] carmina 18 vertit, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Franciscus Boaretti||it|qid=Q17341077}} autem anno 1788 octavis versionem in [[Lingua Veneta|linguam Venetam]] fecit. Anno 1807 [[Hugo Foscolo]] et [[Vincentius Monti]] versiones suas versu exsoluto edere coeperunt; Foscolo suam non finivit, Montiana autem, quam aliquot emendabat (postremo in editione anni 1825) Italicarum omnium laudatissima est. Versionem hexametricam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hector Romagnoli||it|qid=Q32862}} edidit anno 1923<ref>[[:s:it:Iliade (Romagnoli)|''Vicifons'']].</ref>. Inter recentissimas versio hexametrica a Daniele Ventri<ref>[https://www.mesogea.it/prodotto/iliade-omero-daniele-ventre/ Editio].</ref>) et [[versus liber|versu libero]] facta (a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Dora Tomasone Marinari||it|qid=Q27980801}}), ambae anno 2010 editae, nominari possunt. ===Theodiscae=== {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Baptista Rexius||de|qid=Q1511537}} primam versionem Theodiscam oratione soluta e versione Laurentii Vallae Latina fecit anno [[1584]]; inedita usque ad annum 2009 manebat. Primam editam fecit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Spreng||de|qid=Q1696278}} "cantus magister" (''Meistersinger'') [[Augusta Vindelicorum|Augustae Vindelicorum]] anno [[1610]]; versu Theodisco populari ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Knittelvers||de|qid=Q1892254}}'' dicto usus est. Versu Alexandrino versionem carminum sex fecit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Michael Theodorichus Blohm||d|qid=Q55848556}} (1751) et carminum duorum [[Ioannes Adolphus Petrus Gries]]<ref>[https://books.google.ru/books?id=1io-AAAAcAAJ ''GoogleBooks''].</ref> (1752). [[Godefridus Augustus Bürger]] partes aliquae iambo quinque pedum (decasyllabo) sine rimis reddidit (1771). Versionem oratione soluta plenam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Augustus Kütner||de|qid=Q54507086}} eodem anno edidit. Homerum hexametro syllabotonico vertere iam [[Ioannes Christophorus Gottschedius]] anno 1737 monuit; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fridericus Leopoldus de Stolberg|Leopoldus Stolberg|de|qid=Q213737}} (plena editio anno 1778) et [[Ioannes Iacobus Bodmer]] (eodem anno) sic fecerunt, sed versio [[Ioannes Henricus Voß|Ioannis Henrici Vossii]] (1781), numero linearum textui Homerico aequa, ab omnibus laudata est et versio Theodisca notissima adhuc manet. Recentiorum [[Volfgangus Schadewaldt|Volfgangi Schadewaldt]] versionem doctam notemus. ===Anglicae=== {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Arthurus Hall||en|qid=Q4798956}} primus Anglice carmina decem de versione Francogallica Hugonis Salel iambis septem pedum (cum dihaeresi post quartum) rimis binis anno 1581 edidit; tali versu versionem plenam fecit [[Georgius Chapmanus]], quam ab anno 1598 ad 1611 edebat. Anno 1660 versio [[Iohannes Ogilbius|Ioannis Ogilbii]] chartographi rimata edita est et anno 1673 [[Thomas Hobbius|Thomae Hobbii]] philosophi clarissimi (iambis quinque pedum cum rimis cruce positis, ''abab''). [[Ioannes Drydenius]] solum carmen primum distichis heroicis ([[iambus|iambis]] quinque [[pes (metricus)|pedum]] [[rima (poësis)|rimis]] binis) anno 1700. Ab anno 1715 ad 1720 versio [[Alexander Pope|Alexandri Pope]] distichis heroicis facta edebatur, quae Anglicarum maximas laudes nacta esse videtur. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gulielmus Cowper||en|qid=Q315537}} versu [[Ioannes Miltonus|Miltonio]] (i.e. iambis quinque pedum sine rimis) factam versionem anno 1791 edidit. quae exacta putatur. [[Iacobus Macpherson]], qui Ossiani carmina finxit, versionem ''Iliadis'' plenam oratione soluta factam anno 1773 edidit. [[Matthaeus Arnold]] in commentatione ''[[On Translating Homer|On Translating Homer]]'' (''de Homero vertendo'', 1861) interpretes hortatur, ut hexametro utantur; multae versiones hexametricae factae sunt, quarum versionem Henrici Dart (1862) et recentiorem [[Rodney Merrill]] (2007) notemus; sed hexameter Anglicus nimis gravis et lectu difficilis habetur. Permultae et versiones posteriores factae sunt, quarum factam a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Samuel Butler|Samuele Butler|en|qid=Q312829}} (1898) et a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Richmond Lattimore||en|qid=Q5939791}} (1951) notemus. Lattimoriana ''libera cum sex accentibus'' (''free six-beat'') est, sed aequo numero linearum, quae multoties edita est et exemplar rhythmi interpretibus posterioribus nonnullis facta est. ===Nederlandicae=== [[Carolus Vermanderus]] carminum duodecim primam versionem [[versus Alexandrinus|versu Alexandrino]] de versione Francogallica [[Hugo Salel|Hugonis Salel]] fecit, anno [[1611]] editam, primam plenam, sed oratione soluta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Henricus Glazemaker||nl|qid=Q2221565}} anno 1658<ref>[https://web.archive.org/web/20231227153343/https://lib.ugent.be/europeana/900000050989?pg=PP7 Editio].</ref>. Prima versu Alexandrino a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Conradus Droste|Conrado Droste|nl|qid=Q52154093}} anno [[1719]] edita est, altera ab [[Ioannes van 's Gravenweert|Ioanne van 's Gravenweert]] (1818–1819). Anno 1855 {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gerardus Dorn Seiffen||d|qid=Q21545034}} primam hexametricam edidit<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/_taa008199501_01/_taa008199501_01_0051.php De metro].</ref>. Inter recentiores multas hexametricas vel prosaicas versionem iambis quinque pedum a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Patricius Lateur|Patricio Lateur|nl|qid=Q2682295}} anno 2010 editam notemus. ===Pyrenaeicae=== [[Castellanice|Castellanam]] primam plenam versionem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Christophorus de Mesa||es|qid=Q5186537}} conscripsisse videtur, sed inedita est et iam manuscriptum perditum est; [[Ioannes de Lebrija Cano|Ioannis de Lebrija Cano]] versio [[hendecasyllabus|hendecasyllabica]] circa annum 1628 facta inedita manet. Prima edita (anno 1788) versio plena eodem metro facta ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ignatius García Malo|Ignatio García Malo|es|qid=Q5992316}} composita est<ref>[[:s:es:La_Ilíada_de_Homero_(García_Malo)|''Vicifons'']].</ref>, sed tantum opus [[Iosephus Gómez Hermosilla|Iosephi Gómez Hermosillae]] (1831) in litteris Hispanicis optima habetur. Versionem doctam exactamque oratione soluta compositam [[Ludovicus Segalá y Estalella]] anno 1908 edidit. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alphonsus Reyes Ochoa|Alphonsi Reyes Ochoa|es|qid=Q462721}} opus incompletum est et variatoni lberae similis. Tempore posteriore et versiones hexametricae ([[Ferdinandus Gutiérrez|Ferdinandi Gutiérrez]], 1953; [[Augustinus Garcia Calvo|Augustíni García Calvo]], 1995, 2003) et [[octosyllabus|octosyllabo]] assonante, ut poesis epica Castellana mediaevalis ([[Iosephus María Aguado|Iosephi María Aguado]], 1935), et aliae apparuerunt. Poesi [[Lusitane|Lusitanae]] epicae decasyllabus proprius est; primam plenam versionem [[Udalricus Mendes]] decasyllabo sine rimis fecit; anno 1874 edita est; brevius textu Homerico est; nunc auctoritatem quandam habet. Hexametris usus est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Albertus Nunes||pt|qid=Q9696830}} (1945), [[dodecasyllabus|dodecasyllabo]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Haroldus de Campos||pt|qid=Q2028390}} (2002) et [[versus liber|versu libero]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fredericus Lourenço||pt|qid=Q28799892}} (2005). Versiones [[Catalane|Catalanae]] vel oratione soluta, vel hexametro factae sunt. Prima prosaica completa a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Conradus Roure|Conrado Roure|ca|qid=Q5783562}} de versione Francogallica {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Giguet|Petri Giguet|fr|qid=Q3385208}} facta est anno 1875<ref>[[:s:ca:Iliada|''Vicifons'']].</ref>; primam hexametricam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Manuel Balasch i Recort||ca|qid=Q11934919}} anno 1971 edidit; postea etiam quattuor hexametricae editae sunt et aliquot oratione soluta factae. ===Slavicae occidentales=== [[Polonice]] [[Ioannes Cochanovius]] anno [[1585]] carmen tertium [[tridecasyllabus|tridecasyllabo]] cum rimis binis vertit; longum post intervallum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Franciscus Xaverius Dmochowski||pl|qid=Q556568}} [[Ordo Clericorum Regularium Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum|Piarista]] versionem plenam hoc versu fecit, quae ab anno 1791 ad 1801 edebatur; huius versio adhuc laudatissima et vulgatissima in Polonia est, quamquam multae aliae exsistunt, tridecasyllabus autem post Dmochowski poeseos epicae Polonicae versus solitus est. Versiones tridecasyllabicae [[Hyacinthus Przybylski|Hyacinthi Przybylski]] (1814) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Stanislaus Staszic|Stanislai Staszic|pl|qid=Q708435}} {1815) laudes minimas acceperunt, sicut et tres versiones hexametricae (Paułi Popiel, 1880; Augustini Szmurło, 1887; Stanislai Mleczki, 1894). {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lucianus Rydel||pl|qid=Q582704}} (1896) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Michael Pawlikowski||pl|qid=Q11778775}} a tridecasyllabum reverterunt, sed characterem popularem si non rusticum ei addere temptaverunt. Et saeculo XX aliquot versiones editae sunt. In [[Cechia]] autem traditio Germanica hexametrica sine luctatu vicit. Carmen primum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Nejedlý||cs|qid=Q224544}} [[Bohemice]] vertit anno 1802, plena, versionem hexametricam plenam [[Ioannes Vlčkovský]] edidit anno 1842<ref>[https://books.google.ru/books?id=QqlfAAAAcAAJ Editio in ''GoogleBooks''].</ref>; tales fecerunt et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Henricus Iaroslaus Mejsnar||cs|qid=Q24732882}} (1877–1881) et [[Antoninus Škoda]] (1881–1886). E recentoribus versionem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vladimírus Šrámek|Vladimíri Šrámek|cs|qid=Q20983747}} [[versus liber|versu libero]] factam (2010–2021) notemus. [[Miloslaus Okál]] primam versionem [[Slovacice|Slovacam]] hexametro compositam anno 1961. ===Slavicae orientales=== [[Russice]] [[Michael Lomonosov]] in ''Rhetorica'' sua (1748) [[Ulixes|Ulixis]] orationem ex ''Iliade'' (IX, 225-61) versu Alexandrino vertit. Prima versio plena a [[Cyriacus Kondratovič|Cyriaco Kondratovič]] ex editione [[Ioannes Spondanus|Spondani]] oratione soluta anno 1759 confecta est et adhuc inedita manet. [[Petrus Iekimov]] versionem prosaicam anno 1777 edidit. [[Hermylus Kostrov]] versionem versu Alexandrino incepit, carmina sex anno 1778 edidit; tria etiam post mortem eius edita sunt. Haec versio ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexius Philtrius|Alexio Liubzhin|ru|qid=Q41573815}} anno 2019 confecta est. [[Nicolaus Gnedič]] versionem versu Alexandrino incepit, sed reliquit post disputationem anni 1815, in qua [[Basilius Kapnist]] versum [[bylina]]rum, [[Sergius Uvarov]] autem hexametrum proposuerat. Versionem hexametricam maxime laudatam Gnedič anno 1826 confecit, [[lingua Homerica|linguam Homericam]] et genus dicendi vocabulis novis vel vetustioribus vel regionalibus imitans et iam epitheta composita moris Homerici inveniens. [[Ioannes Martynov|Ioannis Martynov]] versio oratione soluta facta anno 1825 edita est. [[Boris Ordynskij]] anno 1854 versionum carminum duodecim fecit, oratione soluta cum multis [[fabella puerilis|fabularum popularium]] Russicarum locutionibus utens. Versiones hexametricae [[Nicolaus Minskij|Nicolai Minskij]] (1896) et [[Vincentius Veresaev|Vincentii Veresaev]] (1949) genus dicendi Gnedičianum non servant. E recentioribus versio (vel variatio libera) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Prichožan|Petrι Prichožan|tt|qid=Q98923879}} iambo quinque pedum rimato (2008) nominari potest<ref>[https://stihi.ru/avtor/prikhozhan&book=4#4 Textus].</ref>. [[Ucrainice|Ucrainica]] versio prima a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Stephanus Rudans'kyj|Stephano Rudans'kyj|uk|qid=Q3888737}} dodecasyllabo cum caesura sine rimis facta est annis 1862–1863, sed edita solum anno 1903<ref>[https://www.myslenedrevo.com.ua/uk/Lit/R/Rudansky/Pereklady/Iliada.html Versio Rudans'kyj].</ref>. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexander Navroc'kyj|Alexandri Navroc'kyj|uk|qid=Q12131964}} versio inedita manet, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Niščyns'kyj||uk|qid=Q4321754}} autem sex carmina sola edidit anno 1903. Versionem hexametricam plenam [[Boris Thenes]] anno 1978 edidit. [[Albaruthenice]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bronislaus Taraškievič||be|qid=Q2150090}} carmem primum et pars vicesimi secundi hexametro vertit<ref>[[:s:be:Іліяда_(Гамэр/Тарашкевіч)|''Vicifons'']].</ref>. ===Scandinavicae=== In terris [[Scandinavia]]e mos Germanicus hexametri syllabotonici usurpandi praevalebat. [[Suecice]] versionem hexametricam primam [[Marcus Wallenberg]] edidit (1814–1815), secundam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Fredericus Johansson||sv|qid=Q5886570}} (1844-1848), tertiam [[Erland Lagerlöf]] (1912), quae nunc in Suecia maxime laudatur. Versiones recentiores a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tord Bæckström||sv|qid=Q5563862}} (1972) et ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Inguarus Björkeson|Inguaro Björkeson|sv|qid=Q5577613}} (1999) factae sunt. [[Danice]] [[Christianus Wilster]] primam plenam versiones fecit (1836), quae notissima (si non unica) manebat ad annum 1999, cum versio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Otto Due|Ottonis Due|da|qid=Q12330613}} edita esset. Ambae hexametricae sunt. [[Islandice]] [[Benedictus Gröndal]] ''Iliadem'' vertit versu Nordico antiquo alliterationibus constructo, quod opus inter versiones Homericas unicum manet. Anno 1856 carmina duodecim edita sunt<ref>[https://books.google.ru/books?id=DxYYAAAAYAAJ ''GoogleBooks''].</ref>. Alteram versionem [[Sveinbiörn Egilssonius|Sveinbiörnus Egilli filius]] oratione soluta fecit. Versionem [[Norvegice|Norvegicam]] (in ''[[Bokmål|linguam librorum]]'', ''Bokmål'') [[Petrus Østbye]] hexametris fecit et anno 1920 edidit. ===In terris Balticis=== Hexameter more Germanico et Russico et [[ora|oris]] [[mare Balticum|Balticis]] valuit. [[Otto Manninen]] versionem [[Finnice|Finnicam]] hoc metro anno [[1919]] edidit, [[Ioannes Lõo]] versionem [[Estonice|Estonicam]] decem annos paraverat et confecerat, sed editam non vidit. Versionem [[Lituanice|Lituanicam]] primam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hieronymus Ralys||lt|qid=Q628918}} fecit, sed et ille mortuus est, antequam edidit; a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sophia Kymantaitė-Čiurlionienė||lt|qid=Q9339146}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Talmantas|Georgio Talmantas|lt|qid=Q12658845}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Franciscus Žadeikis|Franciscο Žadeikis|lt|qid=Q16470082}} confecta et anno [[1930]] edita est. Alteram versionem Lithuanicam [[Antonius Dambrauskas]] anno [[1981]] edidit. ===Ceterae=== [[Hungarice|Hungarica]] versio laudata a [[Stephanus Szabó|Stephano Szabó]] anno 1853 facta est; novam [[Gabriel Devecseri]] anno 1952 fecit. Ambae hexametricae sunt. [[Dacoromanice|Dacoromanica]] versio probata a [[Georgius Murnu|Georgio Murnu]] composita est (1955); nova a [[Dan Slușanschi|Daniele Slușanschi]] anno [[2012]] edita. Ambae eodem modo hexametricae sunt (sed ''Odysseam'' Murnu iambis vertit). {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tomislaus Maretić||hr|qid=Q1256156}} versionem [[Croatice|Croatam]] anno 1881 edidit et alteram [[Ladislaus Bulcsú]] anno [[1997]]. [[Neograece|Graeci nostrae aetatis]] linguam antiquam male intelligunt et versionibus opus est, quarum vix non notissima a [[Nicolaus Cazantzaces|Nicolao Cazantzace]] et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Cacrides|Ioanne Cacride|el|qid=Q1671914}} versu decem et septem syllabis cum caesura post decimum anno 1955 facta est. [[Hebraice]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Saul Černichovskij||he|qid=Q521410}} ''Iliadem'' [[decennium 193|annis vicesimis]] saeculi XX hexametris vertit. Ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Abraham Arouetty|Abrahamo Arouetty|he|qid=Q68793893}} versio oratione soluta cum notis anno [[2012]] edita est, et ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aaron Shabtai|Aarone Shabtai|he|qid=Q4694998}} hexametrica altera (2016). Versionem [[Armenice|Armenicam]] hexametricam [[Amazasp Ambartsumian]] anno [[1955]] edidit. E versionum [[Iaponice|Iaponicarum]] a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Doi Bansui||ja|qid=Q1234919}} facta (1940) versu Iaponico quinque et septem syllabarum composita est. Interpretatio a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Shigeichi Kure||ja|qid=Q11416811}} facta etiam versificata variationes inopinatas continet. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chiaki Matsudaira||ja|qid=Q11530379}} (1992) versionem doctam oratione soluta fecit. Si [[lingua artificiosa|linguas artificiosas]] meminerimus, [[Esperantice]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Abraham Kofman||eo|qid=Q12344605}} anno 1896 hexametro quinque carmina et partem sexti carminis vertit<ref>[[:s:eo:Iliado|''Vicifons'']].</ref>. == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Homer Ilias Griphanius c1572.jpg|thumb|Editio Iliadis, [[Argentoratum|Argentorati]] fortasse anno [[1572]] divulgata.]] ; Eruditio * Bocchetti, Carla. [[2012]]. ''El espejo de las musas: el arte de la descriptión en la Ilíada y Odisea.'' Vasingtoniae: Center for Hellenic Studies. ISBN 9789561905061 * Buchan, Mark. [[2012]]. ''Perfidy and Passion: Reintroducing the Iliad.'' Madison: University of Wisconsin Press. ISBN 9780299286347 * Budimir, Milan. [[1940]]. ''On the Iliad and Its Poet.'' * Dee, James H. [[2010]]. ''Iuncturae Homericae: A Study of Noun-Epithet Combinations in the Iliad and the Odyssey.'' [[Hildesia]]e: Olms-Weidmann. ISBN 9783487143408. * Dentice di Accadia, Stefano. [[2012]]. ''Omero e i suoi oratori: tecniche di persuasione nell’Iliade.'' Berolini et Bostoniae: De Gruyter. ISBN 9783110287646 . * Fox, Robin Lane. [[2008]]. ''Travelling Heroes: Greeks and their myths in the epic age of Homer.'' Allen Lane. ISBN 978-0-7139-9980-8. * Griffin, Jasper. [[1980]]. ''Homer on Life and Death.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0198140169. * Lecoq, Anne-Marie. [[2010]]. ''Le Bouclier d'Achille: un tableau qui bouge.'' Lutetiae: Gallimard. ISBN 9782070765881. * Lucci, Carlamaria. [[2011]]. ''Le diverse percezioni del tempo nell’epica greca arcaica: studi sull’Iliade e l’Odissea.'' Pisae: ETS. ISBN 9788846729552. * Mueller, Martin. [[1984]]. ''The Iliad.'' Londinii: Allen & Unwin. ISBN 0-04-800027-2. [http://www.stoa.org/hopper/text.jsp?doc=Stoa:text:2003.01.0002. Editio altera interretialis]{{Nexus deficitur|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * Nagy, Gregory. [[1999]]. ''The Best of the Achaeans.'' Editio secunda. Baltimorae: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-2388-9. [https://web.archive.org/web/20150217125451/http://www.press.jhu.edu/books/nagy/BofATL/toc.html Textus interretialis]. * Nikoletseas, Michael M. [[2012]]. ''The Iliad: Twenty Centuries of Translation: A Critical View.'' Charlestown: ab auctore editus. ISBN 9781469952109. * Parry, Milman. [[1971]]. ''The Making of Homeric Verse: The Collected Papers of Milman Parry,'' ed. Adam Parry. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0198141815. * Powell, Barry B. [[2004]]. ''Homer.'' Malden Massachusettae: Blackwell. 978-1-4051-5325-6. * Ready, Jonathan L. [[2011]]. ''Character, Narrator, and Simile in the Iliad.'' Novi Eboraci: Cambridge University Press. ISBN 9780521190640. * Rodríguez Delgado, Juan Carlos. [[2010]]. ''El desarme de la cultura: una lectura de la Ilíada.'' Matriti: Katz. ISBN 9788492946198. * Scully, Stephen P. [[1990]]. ''Homer and the Sacred City.'' Ithacae: Cornell University Press. ISBN 080142464X * Seaford, Richard. [[1994]]. ''Reciprocity and Ritual.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-815036-9. * Slatkin, Laura M. [[2011]]. ''The Power of Thetis and Selected Essays.'' Vasingtoniae: Center for Hellenic Studies. ISBN 9780674021433. * Taplin, Oliver. [[1992]]. ''Homeric Soundings: The Shaping of the Iliad.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0198140274. * Tsagalis, Christos. [[2008]]. ''The Oral Palimpsest: Exploring Intertextuality in the Homeric Epics.'' Vasingtoniae: Center for Hellenic Studies. ISBN 9780674026872. * West, Martin L. [[1997]]. ''The East Face of Helicon.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-815221-3. * West, Martin L. [[2011]]. ''The Making of the Iliad: Disquisition and Analytical Commentary.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 9780199590070. ; Latine legere si cupis *Matthaeus Valeton, ''[https://archive.org/details/deiliadisfontibu00valeuoft/page/n5/mode/2up De Iliadis fontibus et compositione.]'', Lugduni Batavoeum, Brill, 1915 {{NexInt}} * [[Hisarlik]] * ''[[Ilias Latina]]'' * [[Albertus Lord]] * [[Οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη]] * [[Πότνια θηρῶν]] * [[Henricus Schliemann]] * [[6604 Ilias]] == Nexus externi == {{Vicifons|el:Ιλιάς|Ἰλιάς}} {{CommuniaCat|Iliad|Iliadem}} * [http://www.homermultitext.org/ Homer Multitext Project] * [http://catalog.hathitrust.org/Record/009313207 Textus editionis 1588] apud ''Hathi Trust'' {{Ling|Graece|Latine}} * [http://homere.iliadeodyssee.free.fr/traducteur/accueilinterprete/traducteurinterprete.htm Situs de versionibus Francogallicis] [[Categoria:Ilias|!]] [[Categoria:Ilium]] [[Categoria:Libri de bello Troiano]] [[Categoria:Litterae Graecae antiquae]] [[Categoria:Litterae Latine versae]] [[Categoria:Scripta saeculo 7 a.C.n.]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Ars}} 5i409tmo7olq9q74excnpfuy1arhnbh 0 11001 3984879 3873755 2026-08-31T18:29:18Z Cyprianus Marcus 66550 3984879 wikitext text/x-wiki {{videdis|Gorgias (discretiva)}} {{Capsa hominis Vicidata}} {{latinitas|dubium}} '''Gorgias''' ([[lingua Graeca|Graece]] Γοργiας), [[philosophus]] [[Sophisti|sophista]] [[Graecia|Graecus]] erat, natus [[Leontini]]s inter [[485 a.c.n.|485]] et [[480 a.C.n.]], mortuus, ex fabula, in [[Thessalia]], 105 aut 108 aut 109 annos natus secundum varios auctores<ref>[[Cicero]], ''De senectute'' 13. [[Lucianus Samosatensis|Lucianus]], ''Macrobioi'' 23 [[Diogenes Laertius]] VIII.2.58.</ref>. Habilis orator fuit, suam vitam dedit studio laborique, sine matrimonio neque stativa sede. == Cogitatio == === De ontologia veroque === Gorgias confutat iudicium [[Parmenides|Parmenidis]] in suo libro ''De Natura'', quod ludibrium scripturae elocutionisque eius est, demonstrando: * Nihil est * Si aliquid esset, non cogitabile posset esse * Si cogitabile posset esse, non posset nuntiari. Ergo verba et veritas non concurrunt. Nam ille considerabat verba instrumentum persuasionis. === De orationibus === Loquendo Gorgias valde imaginibus utebatur et saepe ex tempore dicebat. Persuasionem fieri posse putabat ob ignorantiam et confusionem hominum. === Critica === [[Plato]] in suo opus "[[Gorgias (Plato)|Gorgias]]" suam [[logica]]m quae dominium hominum fortium a [[natura]] iustum esse refutavit, de [[ethica]]e [[iustitia]]eque causa. == Scripta == Servata scripta: * De Natura * Laudatio Helenae * In defensione Palamedis Attributio ''laudationis Helenae'' et ''defensionis Palamedis'' incerta. Fragmentata scripta: * [[Oratio funebris|Epitaphius]] pro mortuis belli Peloponnesi Amissa scripta: * Oratio Olympica * Orazio Pythia * Laudatio Elidis == Notae == <references /> == Fontes == * [[Aristoteles]], ''[[Politica (Aristoteles)|Politica]]'' III.2.2 ; ''[[Ars Rhetorica (Aristoteles)|Ars Rhetorica]]'' III.1.9(1404a) ; III.3.1(1406a) ; III.3.4(1406b) ; III.14.2 (1414b) ; III.14.12(1416a) ; III.17.11(1418a) ; III.18.7(1419b) * [[Isocrates]], ''[[De permutatione]]'' 155-8 * [[Pausanias]], libro sexto ''[[Graeciae descriptio|Graeciae Descriptionis]]'' 17.8-9. * [[Plato]], ''[[Gorgias (Plato)|Gorgias]]'', ''[[Meno]]'' 70b-71d et 76c-e et 95c, ''[[Phaedrus (Plato)|Phaedrus]]'' 267a-b, ''[[Hippias maior]]'' 282b == Editiones et commentarii == * Gorgias de Leonitini. ''Su chiò che non è''. Testo greco, traduzione e commento a cura di Roberta Ioli. [[Hildesia]]e: Olms, 2010. 204 pp. [https://journals.openedition.org/revestudsoc/7489?lang=en Recensio critica] * Gorgias von Leontinoi, ''Reden, Fragmente und Testimonien'' herausgegeben mit Übersetzung und Kommentar von Thomas Buchheim, Hamburgi, Meiner, 1989. [https://books.google.fr/books?id=LQ-KDwAAQBAJ&pg=PR3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] == Plura legere si cupis == * Léna Bourgeois, "[https://pepite-depot.univ-lille.fr/LIBRE/EDSHS/2020/2020LILUH016.pdf Défendre l'indéfendable ? Les Eloges d'Hélène de Gorgias et d'Isocrate]", Lille, 2020. Dissertatio academica. ** "[https://www.cairn.info/revue-de-philosophie-ancienne-2017-1-page-15.htm Les stratégies de persuasion dans l’Éloge d’Hélène de Gorgias]", ''Revue de philosophie ancienne'', 2017ː 15-50 * Ludwig Braun, "[https://www.jstor.org/stable/4476251 Die Schöne Helena, wie Gorgias und Isokrates sie sehen]", ''Hermes'', 1982ː 158-174 * Gorgias von Leontinoi, ''Reden, Fragmente und Testimonien'' herausgegeben mit Übersetzung und Kommentar von Thomas Buchheim, Hamburgi, Meiner, 1989. [https://books.google.fr/books?id=LQ-KDwAAQBAJ&pg=PR3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Mazzara (Giuseppe), ''Gorgia. La retorica del verosimile'', Academia Verlag, 1999 [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_2000_num_113_2_4432_t2_0700_0000_2 Recensio critica] * Bruce McComiskey, ''Gorgias and the new sophistic rhetoric'', Southern Illinois University Press, 2002 [https://books.google.fr/books?id=s3T6LYkGOqUC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Marie-Pierre Noël, "[https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1999_num_112_1_4356 Gorgias et l'« invention » des γοργίεια σχήματα]", ''Revue des Études Grecques'', 1999(112) ː 193-211 ** "[https://www.persee.fr/doc/bude_0004-5527_1989_num_1_2_1388 La persuasion et le sacré chez Gorgias]", ''Bulletin de l'Association Guillaume Budé'', 1989: 139-151 * Aemilius Scheel, ''[https://books.google.fr/books?id=_j99FjaTMfYC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De Gorgianae disciplinae vestigiis]'', Rostochii, 1890 * Edward Schiappa, ''The Beginnings of Rhetorical Theory in Classical Greece'', Yale University Press, 1999 [https://bmcr.brynmawr.edu/2001/2001.03.09/ Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2001_num_70_1_2472_t1_0243_0000_3 Altera recensio critica] * W. Vollgraff, ''L'Oraison funèbre de Gorgias'', Lugduni Batavorum, Brill, 1952 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1953_num_22_1_3476_t1_0156_0000_1 Recensio critica] * Eisler, Rudolf: [http://www.zeno.org/nid/20001822322 "Gorgias aus Leontini"] - apud: ''Philosophen-Lexikon'', Berolini 1912, p. 210 * [http://www.zeno.org/nid/20006698980 "Gorgias"] - apud: ''Meyers Großes Konversations-Lexikon'', tomus VIII, Lipsiae 1907, p. 136 == Nexus externi == * [http://www.facebook.com/pages/GORGIAS-OF-LEONTINOI/373546322237?ref=search&sid=1279610042.3394736973..1&v=wall ''GORGIAS OF LEONTINOI | Facebook'' apud www.facebook.com] "GORGIAS OF LEONTINOI" : graeca, gallica, anglica et latina Facebook pagina, a Ludovico Agricola Parisiense (Louis Campos) facta. {{Philosophi ante Socratem}} {{Myrias|Homines}} [[Categoria:Philosophi Graeci]] [[Categoria:Scriptores Siciliae]] [[Categoria:Scriptores Graeci antiqui]] [[Categoria:Sophistae]] [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Nati saeculo 5 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 380 a.C.n.]] [[Categoria:Personae Platonis]] skee3ubtuexbbnlf6srdo27s7qhiorg 0 13821 3985044 3911008 2026-09-01T10:50:37Z Jeż0216 114350 typo 3985044 wikitext text/x-wiki {{Calendarium-Septembris}} '''1 Septembris''' [[ dies]] 244ª anni est (245ª [[Annus bisextilis|anni bisextilis]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 121 dies manent. Secundum [[calendarium Romanum]] sunt ''Kalendae Septembres'', quae ''Kal. Sept.'' abbreviantur. == Eventa == [[Fasciculus:Louis XIV after death.jpg|thumb|left|upright=0.6|[[Ludovicus XV]] primum colitur.]] === Saeculo 18 === * [[1715]] - [[Ludovicus XV]] post mortem proavi [[Ludovicus XIV|Ludovici XIV]] (vide infra) adhuc infans rex [[Francia]]e creatur. === Saeculo 19 === * [[1838]] - [[Societas Aemulationis Brugensis]] constitutitur. * [[1866]] - [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleo III]] imperator [[Secundum Imperium Francicum|Franciae]] [[Eduardus Drouyn de Lhuys|Eduardum Drouyn de Lhuys]] administrum rerum exterarum dimittit. * [[1870]] - inter [[Bellum Germano-Francicum]] [[proelium]] fuit in [[Sedan (Arduenna)|Sedan]], inter quod Francici [[Napoleo III (imperator Franciae)|Napoleone III]] imperatore a Germanicis profligantur. Napoleo III se [[Gulielmus I (Imperator Germaniae)|Gulielmo I]] regi [[Borussia]]e dedit. * [[1886]] - [[Samuel Fischer]] librarius [[Berolinum|Berolinensis]] [[Domus editoria S. Fischer|domum editoriam S. Fischer]] condit. === Saeculo 20 === * [[1916]] (ad usque [[30 Septembris]]) - Exercitus [[Imperium Russicum|imperii Russici]] [[Alexius Brusilov|Alexio Brusilov]] duce impetum irritum in [[imperium Austro-Hungaricum]] atque [[Germania]]m facit. * [[1923]] - [[Terrae motus]] in regione [[Iaponia|Iaponica]] Kantō (ubi et [[Tokium]] stat) fit. * [[1939]] - De navi nomine ''Slesvicum et Holsatia'' in paeninsulam [[Dantiscum|Dantiscanam]] ''Westerplatte'' nominatam tela tormentis coniciuntur, quo impetu in milites Polonicos directo [[Bellum Orbis Terrarum II|belli per totum orbem terrarum gesti alterius]] initium fit. * [[1948]] - [[Consilium Parlamentaricum Germaniae (1948)|Consilium Parlamentaricum]] nuper electum [[Bonna]]e primum convenit, ut de nova [[Lex Fundamentalis Germaniae|lege fundamentali Germaniae]] disputaret. * [[1951]] - [[Concilium Salutis]] resolutionem 95 de statu [[canalis Suesiensis]] in [[Contentio Arabo-Israëlitica|contentione Arabo-Israëlitica]] decernit. * [[1969]] - [[Idris I]] rex [[Libya]]e expellitur, [[Muammar al-Gaddafi]] legatus militum rem publicam promulgat. * [[1985]] - Ruinae navis [[RMS Titanic]] anno [[1912]] in [[Oceanus Atlanticus|oceano Atlantico]] submersae inveniuntur. === Saeculo 21 === * [[2008]] - [[Fukuda Yasuo|Yasuo Fukuda]], primus minister Iaponiae, demissionem suam profert. * [[2025]] - [[Terrae motus]] magnitudine 6.0 in [[Afgania]] fit, a quo plus quam 800 homines necantur.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c3ezgy1zlvwo More than 800 killed after strong quake hits Afghanistan]</ref> == Nati == === Saeculo 17 === * [[1653]] - [[Ioannes Pachelbelius]], compositor Germanicus (†&nbsp;[[1706]]) === Saeculo 19 === * [[1846]] - [[Carolus Cafiero]], politicorum peritus et [[Anarchismus|anarchista]] [[Italia|Italicus]] (†&nbsp;[[1892]]) * [[1861]] - [[Lazarus Edeleanu]], chemicus [[Romania|Dacoromanus]] (†&nbsp;[[1941]]) * [[1862]] - [[Nitobe Inazō]], legatus, [[philosophus]], horticulturae et paedagogiae peritus Iaponicus (†&nbsp;[[1933]]) * [[1864]] - [[Rogerius Casement]], legatus [[Hibernia|Hibernicus]] (†&nbsp;[[1916]]) * [[1875]] - [[Edgarus Rice Burroughs]], [[scriptor]] [[CFA|Americanus]] (†&nbsp;[[1950]]) * [[1877]] - [[Franciscus Gulielmus Aston]], chemicus et physicus [[Anglia|Anglicus]] (†&nbsp;[[1945]]) * [[1892]] - [[Leverett Saltonstall]], gubernator [[Massachusetta]]e (†&nbsp;[[1979]]) * [[1893]] - [[Elisabetha Blythe]], actrix Americana (†&nbsp;[[1972]]) === Saeculo 20 === * [[1922]] ** [[Yvonne De Carlo]], actrix Americana (†&nbsp;[[2007]]) ** [[Victorius Gassman]], histrio et moderator cinematographicus Italicus (†&nbsp;[[2000]]) * [[1925]] - [[Roy Jay Glauber]], physicus Americanus, [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (†&nbsp;[[2018]]) * [[1926]] - [[Stanley Cavell]], philosophus Americanus (†&nbsp;2018) * [[1930]] ** [[Carolus Correa]], architectus [[India|Indicus]] (†&nbsp;[[2015]]) ** [[Michael Serres]], philosophus Francicus (†&nbsp;[[2019]]) * 1933 - [[Dorothea Anna Richards]], gubernatrix [[Texia]]e (†&nbsp;[[2006]]) * [[1935]] - [[Seiji Ozawa]], concentus magister Iaponicus (†&nbsp;[[2024]]) * [[1936]] - [[Robertus Franciscus List]], gubernator [[Nivata]]e * [[1937]] - [[Carmelus Bene]], [[histrio]] praecipue [[theatrum|theatralis]] Italicus (†&nbsp;[[2002]]) * [[1940]] - [[Annula Ernaux|Annie Ernaux]], [[scriptor|scriptrix]] Francica * [[1942]] - [[Antonius Lobo Antunes]], psychiater et scriptor [[Lusitania|Lusitanus]] * [[1945]] - [[Mustafa Balel]], scriptor [[lingua Turcica|linguae Turcicae]] * [[1946]] ** [[Barry Gibb]], musicus [[Britanniarum regnum|Britannicus]] natus in [[Monapia]] ** [[No Mu-hyeon]], praeses [[Res publica Coreana|rei publicae Coreae]] (†&nbsp;[[2009]]) * [[1948]] ** [[Iosephus Życiński]], [[episcopus]] [[urbs|urbis]] Polonicae [[Lublinum|Lublini]] et philosophus (†&nbsp;[[2011]]) ** [[Sergius Chiamparino]], vir publicus Italicus [[Factio Democratica (Italia)|factionis Democraticae]] et magister urbis [[Taurinum|Taurini]] ** [[Iacobus Rebhorn]], histrio Americanus (†&nbsp;[[2014]]) * 1950 ** [[Dominicus Ceauşescu]], [[Nicolaus Ceauşescu|Nicolai Ceauşescu]] et uxoris eius [[Helena Ceauşescu|Helenae Ceauşescu]] filius minor, rerum politicarum peritus Dacoromanus (†&nbsp;[[1996]]) ** [[Philippus McGraw]], [[psychologus]] Americanus, [[auctor]], et hospes programmatis televisifici * [[1957]] - [[Gloria Estefan]], cantrix [[Cuba]]na * [[1961]] - [[Petrus DeCoursey]], diurnarius Americanus (†&nbsp;2014) * [[1962]] - [[Rudolphus Gullit]], pedilusor [[Nederlandia|Nederlandicus]] * [[1964]] - [[Petrus Fiala]], rerum politicarum peritus [[Cechia|Cechus]] * [[1974]] - [[Jhonen Vasquez]], auctor librorum pictorum * [[1976]] - [[Takashi Fukunishi]], pedilusor Iaponicus * [[1989]] - [[Gulielmus Kaulitz]], cantor Germanicus * [[1996]] - [[Zendaya]], actrix, saltatrix et cantrix Americana. * [[1997]] - [[Jeon Jungkook]], cantor Coreanus Meridionalis == Mortui == === Saeculo 12 === * [[1159]] - [[Hadrianus IV]], [[papa]] === Saeculo 16 === * [[1557]] - [[Iacobus Cartier]], [[explorator]] Francicus (†&nbsp;[[1491]]) === Saeculo 17 === * [[1648]] - [[Marinus Mersennus]], mathematicus Francicus (*&nbsp;[[1588]]) === Saeculo 18 === * [[1715]] - Ludovicus XIV, rex Franciae (natus anno [[1638]]) === Saeculo 20 === * [[1906]] - [[Iosephus Giacosa]], [[poeta]], praecipue theatri lyrici [[libellus|libellorum]] [[scriptor]] et histrio Italicus (*&nbsp;[[1847]]) * [[1944]] - [[Livius Rebreanu]], scriptor et diunarius Dacoromanicus (*&nbsp;[[1885]]) * [[1970]] - [[Franciscus Mauriac]], scriptor Francicus (*&nbsp;1885) * [[1981]] - [[Albertus Speer]], vir publicus Germanicus factionis Nazistarum (*&nbsp;[[1905]]) * [[1988]] - [[Aloysius Gualterius Alvarez]], physicus Americanus, praemio Nobeliano physicae affectus (*&nbsp;[[1911]]) === Saeculo 21 === * [[2017]] - [[Cormac Murphy-O'Connor]], cardinalis Britannicus (*&nbsp;[[1932]]) == Festa et Feriae == * Dies Constitutionalis ([[Slovacia]]) * Dies Libertatis ([[Uzbecia]]) == Notae == <references/> {{CommuniaCat|1 September|1 Septembris}} {{menses}} [[Categoria:Dies]] d2lysgnzkaqtj0k73mcyk300x4v4e9f 0 15619 3984965 3948081 2026-09-01T00:32:54Z Jondel 452 3984965 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-5}}{{Elementa caput | numerus atomicus=65 | symbolus=Tb | nomen=terbium | sinister=[[gadolinium]] | dexter=[[dysprosium]] | super= | sub=[[berkelium|Bk]] | color1=#FFBFFF| color2=black }} |} '''Terbium'''<ref>"Terbium": Peter van der Krogt, "[http://www.vanderkrogt.net/elements/list_element.php?language=la&sort=A Elementa chemica]" apud situm ''Elementymology & Elements Multidict''</ref> {{victio|Terbium|ii|n}} est [[elementum]] [[chemica|chemicum]] [[systema periodicum|systematis periodici]]. == Sospitas == {{Pars autotranslata}} Terbium, una cum multis aliis elementis "rare earth elements{{dubsig}}", parum investigatum est quoad [[Toxicologia|toxicologiam]] et effectus ambientales{{dubsig}. Paucae normae salutis pro expositione tuta ad Terbium praesto sunt. <ref>{{Cite journal|date=May 2022|title=Risk assessment of rare earth elements, antimony, barium, boron, lithium, tellurium, thallium and vanadium in teas}}</ref> Nulli valores in Civitatibus Foederatis Americae ab Occupational Safety and Health Ad vel Conferentia Americana Hygienistarum Industrialium Gubernativorum constituti sunt ad quos expositio Terbii periculosa fit, et non habetur substantia periculosa sub Systemate Globaliter Harmonizzato Classificationis et Designationis Chemicarum . <ref>{{Cite web|date=January 26, 2016|title=Terbium Safety Data Sheet|url=https://www.ameslab.gov/sites/default/files/inline-files/65_Terbium_SDS.pdf|access-date=August 25, 2024|website=Ames Laboratory, [[U. S. Department of Energy]]}}</ref> Censurae de toxicitate elementorum terrarum rararum terbium eiusque composita "toxicitatis humilis vel moderatae" esse dicunt, de inopia studiorum singularium de periculis eorum <ref>{{Cite journal|last1=Rim|first1=Kyung Taek|last2=Koo|first2=Kwon Ho|last3=Park|first3=Jung Sun|date=March 2013|title=Toxicological Evaluations of Rare Earths and Their Health Impacts to Workers: A Literature Review|journal=Safety and Health at Work|language=en|volume=4|issue=1|pages=12–26|doi=10.5491/SHAW.2013.4.1.12|pmc=3601293|pmid=23516020}}</ref> et de inopia postulationis mercatus quae indicia toxicitatis prohibet <ref>{{Cite journal|last1=Chen|first1=Haibin|last2=Chen|first2=Zhibiao|last3=Chen|first3=Zhiqiang|date=May 2020|title=Calculation of Toxicity Coefficient of Potential Ecological Risk Assessment of Rare Earth Elements|journal=Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology|language=en|volume=104|issue=5|pages=582–587|doi=10.1007/s00128-020-02840-x|pmid=32296855}}</ref> animadvertentes. Nonnulla studia accumulationem terbii in ambitu periculosam piscibus plantisque demonstrant. <ref>{{Cite journal|last1=Hanana|first1=Houda|last2=Taranu|first2=Zofia E.|last3=Turcotte|first3=Patrice|date=2021-07-10|title=Sublethal effects of terbium and praseodymium in juvenile rainbow trout|journal=Science of the Total Environment|volume=777|doi=10.1016/j.scitotenv.2021.146042}}</ref> <ref>{{Cite journal|last1=Sturla Lompré|first1=Julieta|last2=Moleiro|first2=Pedro|last3=De Marchi|first3=Lucia|date=2021-08-25|title=Bioaccumulation and ecotoxicological responses of clams exposed to terbium and carbon nanotubes: Comparison between native (Ruditapes decussatus) and invasive (Ruditapes philippinarum) species|journal=Science of the Total Environment|volume=784|doi=10.1016/j.scitotenv.2021.146914|pmid=33901954}}</ref> Altae expositiones terbii toxicitatem aliarum substantiarum, quae [[endocytosis]] in plant cells efficiunt, augere possunt. <ref>{{Cite journal|last1=Cheng|first1=Mengzhu|last2=Zhou|first2=Qing|last3=Wang|first3=Lihong|date=2022-01-05|title=A new mechanism by which environmental hazardous substances enhance their toxicities to plants|journal=Journal of Hazardous Materials|volume=421|doi=10.1016/j.jhazmat.2021.126802|pmid=34396977}}</ref> == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Nexus externi == * [http://www.periodicvideos.com/videos/065.htm Hoc elementum] apud ''Patreon: periodic videos'' {{Elementa chemica}} [[Categoria:Elementa chemica]] {{Myrias|Physica}} i5lr50s9n0izf28sn6ew8k9383tmxja 0 15782 3985036 3787749 2026-09-01T10:24:28Z Demetrius Talpa 81729 /* Oeconomia */ 3985036 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:RotterdamMaasNederland.jpg|thumb|300px|[[Pons Erasmianus]] per [[Mosa]]m fluvium.]] '''Roterodamum'''<ref>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda, 2009. Nomini adiectivo, "Roterodamensis".</ref><ref>{{Graesse}}</ref> (vulgo ''Rotterdam'') est [[urbs]] incolarum 631&thinsp;155 (anno [[2016]]), secunda [[Nederlandia|Nederlandica]] quae ad incolas pertinet. Anno [[2001]] Roterodamum una cum [[Portus Cale|Portu Cale]] [[caput culturale Europaeum]] fuit. == Oeconomia == Roterodamo, urbi ad [[delta Rheni et Mosae|delta commune]] fluminum [[Rhenus|Rheni]] et [[Mosa]]e conditae, est [[portus]] tertius mundi maximusque [[Europa]]e: [[Portus Roterodami]]. == Coniunctiones communium == * [[Fasciculus:Flag of Romania.svg|20px|Romania]] [[Constantia (Romania)|Constantia]], [[Romania]] == Homines clari == * [[Desiderius Erasmus Roterodamus|Desiderius Erasmus]] (circa annum [[1469]]–[[1536]]). * [[Iacobus Henricus van ’t Hoff]], [[chemia|chemicus]] ([[1852]]–[[1911]]) * [[Hermannus Petrus de Boer]], [[scriptor]] et [[poeta]] ([[1928]]–[[2013]]) * [[Robertinus van Persie]], [[pedilusor]] ([[1983]]) {{NexInt}} * [[Angulus Hollandiae]] * [[Isala Hollandica]] * [[Pontes Roterodami]] ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Rotterdam|Roterodamum}} {{urbs-stipula}} [[Categoria:Portus Rhenani]] [[Categoria:Roterodamum|!]] [[Categoria:Portus maris Germanici]] 4xk9k2br7fq1lydaxqqr5l13n2xll9q 0 19036 3984886 3877579 2026-08-31T18:40:40Z Matsievsky 73409 3984886 wikitext text/x-wiki {{L-1}} {{Civilitas}} [[Fasciculus:Hammer and Sickle Red Star with Glow.svg|thumb|upright=0.6|[[Malleus (instrumentum)|Malleus]], [[falx]], et [[stella rubra]] sunt universa [[signa communismi|communismi signa]].]] [[Fasciculus:Communism.svg|thumb|upright=1.75|Civitates [[orbis terrarum]] nunc (rubrae) vel olim (aurantiacae) publicam structuram [[civitas socialistica|civitatis socialisticae]] sub administrationibus communisticis (Marxist-Leninisticis) habentes, saepe [[civitas communistica|''civitates communisticae'']] in [[Mundus Occidentalis|Occidente]] appellatae. Exactum nomen ''communisticum'' in controversiam vocatum est, quia multi eruditi dicunt civitates sicut [[Res Publica Popularis Sinarum]] se in [[capitalismus civitatis|capitalismum civitatis]] movisse et sub definitione Marxiana civitatis communisticae definitione non iam describi posse.]] [[Fasciculus:The Soviet Union 1957 CPA 2093 stamp (Launching of First Artificial Earth Satellite. Sputnik 1 encircling Globe) 1200dpi.jpg|thumb|upright=0.8|In [[nota postalica]] USSR, [[civitas communistica]] [[Sputnik 1]], primum [[satelles|satellitem]] artificiosum, immittit.]] [[Fasciculus:Danghui.svg|thumb|upright=0.8|[[Falx et malleus|Malleus et falx]] sunt insignia multarum factionum communisticarum.]] '''Communismus'''<ref name="Axters1937">Axters, S. (1937). ''Scholastiek lexicon Latijn-Nederlandsch.'' (Antwerpen:{{dubsig}} Geloofsverdediging).</ref><ref>PONS ''Standardwörterbuch Latein,'' 1992, iterum impressa, 2006.</ref><ref name="morgan-communism">Cfr. {{MLAL|.comm communism|222}}. Cfr. ibidem [https://archive.org/details/TheLexiconAnglumEtLatinumByDavidMorgan/page/n89/mode/2up?view=theater p. 90].</ref> vel '''coenonismus''' (de [[Graece|Graeco]] κοινός, ''communis'')<ref name="morgan-communism" /><ref>{{Scatebranus|624}}.</ref> est motus [[socialismus revolutionarius|revolutionarius et socialisticus]] ad creandum [[ordo socialis|ordinem socialem]] [[societas sine classibus|sine classibus]], sine [[usurpatio]]ne, sine domino [[pecunia]], [[gubernatio mundialis]] [[societas sine civitate|sine civitate]], et in [[possessio communis|possessione communi]] [[facultates productionis|facultatibus productionis]], cum [[ideologia]] [[societas humana|sociali]], [[civilitas|civili]], [[oeconomia|oeconomica]], quae hunc ordinem socialem instituere intendit [[infrastructura et superstructura|conditum]]. Hic motus, in eius interpretationibus [[Marxismus-Leninismus|Marxist-Leninisticis]] a [[Factio Communistica Unionis Sovieticae|Factione Communistica Unionis Sovieticae]], [[historia]]m [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] vehementer impulit, cum aemulatio fortissima inter "mundum socialisticum" ([[civitas socialistica|civitates socialisticas]] a [[factio communistica|factionibus communisticis]] temperatas) et "mundum Occidentalem" (civitates cum [[oeconomia capitalistica|oeconomiis capitalisticis]]) factus esset.<!--PLUS IN EN:--> [[Theoria]] tribus ex partibus constat: prima est [[oeconomia politica]]; secunda, [[materialismus dialecticus]]; tertia, [[socialismus scientificus]]. * '''Oeconomia politica''' marxistica est [[oeconomia]] [[Placita Marxiana|marxistica]], quam Marx perscripsit in opere suo maximo, [[Critca oeconomiae politicae]]. * '''Materialismus dialecticus''' est [[philosophia]] [[marxismus|marxismi]]. Haec directio philosophica materiam substractum totius realitatis obiectivae ([[physica]]e) et subiectivae ([[cogitatio]]nis) esse dicit. [[Dialectica]] utitur ut mundum explanaret. * '''Socialismus scientificus''' est nomen quo [[socialismus]] marxisticus distinguitur ab aliis generibus socialismi, quae genera [[socialismus utopicus|socialismi utopici]] saepe appellantur. Praemissae theoreticae socialismi scientifici eum analysem scientificam societatis esse et ex legibus [[materialismus historicus|materialismi historici]] leges evolutionis eius (perspectiva [[determinismus|deterministica]]) extrahere dicunt. In Italia, [[Antonius Gramsci]], fuit non solum creator factionis communisticae, sed etiam ideologia italianae de socialismo scientifico, ut esseret lineae guberni et philosophicae factionis.<!--?--> Secundum Marx in primis in [[medium productionis|apparatu rerum fabricandarum]] vel producendarum [[proprietas (ius)|Proprietas]] privata abolenda est, et eius apparatus communis proprietas instituenda ut communi omnium consilio res fabricarentur. Marx sententiam communisimi ita reddidit: "Quisque secundum facultatem, cuique secundum indigentiam."<ref>Sic Latine redditum a [[Theodorus Meyer|Theodoro Meyer]], ''Ius naturae speciale,'' pars 2. [[Friburgum Brisgoviae|Friburgi Brisgoviae]]: Herder; [[Vindobona]]e [[Argentoratum|Argentorati]], [[Monachium|Monachii]], [[Urbs Sancti Ludovici|S. Ludovi Americae]], [[1900]].</ref> == Terminologiae de Communismo == Communismus non solum est aequatio bonorum,<ref>Sic exempli gratia hic: [[Menge-Güthling Grosswörterbuch Latein]] communismi verbum [[Latine]] redditur.</ref> quod secundum [[Maria Delcourt|Mariam Delcourt]] etiam [[isonomia]] appellatur, sed etiam omnis proprietas privata (etiam aequaliter distributa) abolenda sit. Id exempli gratia [[Thomas Morus]] in sua [[Utopia (liber)|Utopia]] descripsit. In schemate [[materialismus historicus|materialismi historici]], communismus est notio [[societas hominum|societatis]] liberae, sine [[divisio laboris|divisione laboris]] et alienatione, ubi [[homo|homines]] sunt securi, oppressione et egestatis liberi.<ref>''[[Die deutsche Ideologie]]'' Tomus I</ref> Societas communistica nullas [[gubernatio]]nes, [[civitas|civitates]], vel divisiones [[classis]] habebit. In [[placita Marxiana|theoria Marxismi]], [[dictatura proletariorum]] est medius status inter [[capitalismus|capitalismum]] et communismum, dum gubernatio modum dominii a [[privatismus|privatismo]] ad dominium conlectivum commutat.<ref>{{Cite web|title=Kritik des Gothaer Programms |work=Marx-Engels-Werke|url=http://www.mlwerke.de/me/me19/me19_013.htm|accessdate=2011-02-05}}. {{ling|Germanice}}</ref> In [[civilitas|scientia politica]], nomen ''communismi'' aliquando spectat ad [[civitas communistica|civitates communisticas]], [[forma administrationis|formam habentes gubernationis]] quo [[sui iuris]] civitatis effectum habet intra [[civitas unius factionis|systema unius factionis]] et in verba [[Marxismus-Leninismus|Marxismi-Leninismi]] vel eius progeniei iurat. Tamen quali philosophi communistae sicut [[Ludovicus Althusser]] et [[Antonius Gramsci]] doctorinam Marxismi-Leninsmi opposuerunt, quod saepe "Euro-communismus" appellatur. {{NexInt}} *[[Agriculturalismus]] *[[Anticapitalismus]] *"[[Internationalis hymnus|Carmen Internationale]]" *[[Communisticum Internationale|Internationale]] *[[Isotetismus]] *[[Praeconium Communisticum]] == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographia == [[Fasciculus:Prachanda.jpg|thumb|upright=0.8|[[Prachanda]] orationem [[Pokhara]]e in urbe [[Nepalia|Nepalensi]] habet.]] * Adami, Stefano. [[2006]]. "Communism." In ''Encyclopedia of Italian Literary Studies,'' ed. Gaetana Marrone et P. Puppa. Novi Eboracim Londinii: Routledge. * [[Anna Applebaum|Applebaum, Anne]], praefatio, [[Paulus Hollander|Paul Hollander]], introductio et editor. [[2006]]. ''From the Gulag to the Killing Fields: Personal Accounts of Political Violence And Repression in Communist Studies.'' Intercollegiate Studies Institute. ISBN 1-932236-78-3. * Beer, Max. [[1957]]. ''The General History of Socialism and Social Struggles Volumes.'' 2 voll. Novi Eboraci: Russel and Russel, Inc. * Bitot, Claude. [[1995]]. ''Le Communisme n’a pas encore commencé.'' Lutetiae: éditions Spartacus. * Broué, Pierre. [[2003]]. ''Communistes contre Staline.'' Lutetiae: Fayard. * Courtois, Stéphane. [[1997]]. ''Le Livre noir du communisme.'' Lutetiae: Robert Laffont. * Courtois, Stéphane, ed. [[2007]]. ''Dictionnaire du communisme.'' Lutetiae: Larousse. * Daniels, Robert Vincent. [[1994]]. ''A Documentary History of Communism and the World: From Revolution to Collapse.'' University Press of New England. ISBN 978-0-87451-678-4. * Dirlik, Arif. [[1989]]. ''Origins of Chinese Communism.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-505454-5. * Forman, James D. [[1972]]. "Communism From Marx's Manifesto to 20th century Reality." Novi Eboraci: Watts. ISBN 978-0-531-02571-0. * [[Franciscus Furet|Furet, François]]. [[1995]]. ''Le Passé d'une illusion.'' * [[Franciscus Furet|Furet, François]]. [[2000]]. ''The Passing of An Illusion: The Idea of Communism In the Twentieth Century.'' Convertit Deborah Kan. Sicagi: [[University of Chicago Press]]. ISBN 978-0-226-27341-9. * Gamble, A., et alii. [[1999]]. ''Marxism and Social Science.'' Londinii: Macmillan. ISBN 0-333-65596-6. * Istrati, Panaït, cum Boris Souvarine et Victor Serge. [[1929]]. ''Vers l'autre flamme, confessions pour les vaincus.'' * Landry, Tristan. [[2010]]. ''La valeur de la vie humaine en Russie (1836–1936): Construction d'une esthétique politique de fin du monde.'' Lutetiae: L'Harmattan. ISBN 2-7384-9060-3. * [https://web.archive.org/web/20090409181036/http://www.marxist.com/marxist-books.htm Libri de Communismo, Socialismo, et Trotskyismo.] * [[Carolus Marx|Marx, Karl]], et [[Fridericus Engels|Friderich Engels]]. [[1848]]. ''El manifiesto del partido comunista.'' Convertit DeBarris. ISBN 84-922507-1-2. * [[Carolus Marx|Marx, Karl]], et [[Fridericus Engels|Friderich Engels]]. [[1998]]. ''Communist Manifesto.'' Mass Market Paperback, Signet Classics. ISBN 978-0-451-52710-3.<!--Ubi est prima editio, Theodisce?--> * Pons, Silvio, et Robert Service. [[2010]]. ''A Dictionary of 20th-Century Communism.'' * Werth, Nicolas, Karel Bartošek, Jean-Louis Panné, Jean-Louis Margolin, Andrzej Paczkowski, et Stéphane Courtois. [[1999]].[http://books.google.com/books?id=H1jsgYCoRioC&source=gbs_navlinks_s ''The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression.''] Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press. ISBN 0-674-07608-7. * Woods, Alan, et Ted Grant. [http://www.marxist.com/rircontents-5.htm ''Reason In Revolt: Marxism and Modern Science.''] * [[Howardus Zinn|Zinn, Howard]]. [[1999]]. ''Karl Marx, le retour.'' * [[Alexander Zinoviev|Zinoviev, Alexandre]]. [[1981]]. ''Le Communisme comme réalité, Lausanne, L'Âge d'Homme.'' == Nexus externi == {{CommuniaCat|Communism|communismum}} {{Wikiquote|Communism|communismo}} {{Wiktionary|communism|communismum}}<!-- * {{Cite NIE|year=1905|Communism|author=Samuel McCune Lindsay}}--> * [https://web.archive.org/web/20190701231625/https://www.broadleft.org/ Factiones communisticae mundi,] www.broadleft.org * [http://www.marxists.org/ Marxists.org,] www.marxists.org ([[Marxists Internet Archive]]) * [http://www.libcom.org/library Bibliotheca paene 20,000 rerum (commentariorum, librorum, libellorum, diurnorum de communismo libertariano,] www.libcom.org * [http://www2.socialistorganizer.org/index.php?option=com_content&task=blogsection&id=10&Itemid=75 Theoris Marxismi,] www2.socialistorganizer.org <!--recte 2 cats: i. oeconomica, i. politica--><!-- + [[Category:Anti-capitalism]] [[Category:Anti-fascism]] [[Category:Far-left politics]]--> [[Categoria:Communismus]] [[Categoria:Cultura politica]] [[Categoria:Ideologia]] [[Categoria:Marxiana]] [[Categoria:Socialismus]] [[Categoria:Societas hominum]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Societas}} 5ip7wk425q73klcci817iupxo5vi04b 0 19295 3985015 3810722 2026-09-01T10:05:20Z Bis-Taurinus 70496 /* Homines */ Sanctum Stephanum regem addidi. 3985015 wikitext text/x-wiki {{Nomen|genus=Masculinum|origo=Graeca|significatio="corona"|imago=Barabás Miklós - Count István Széchenyi - WGA01267.jpg|capitulum=[[Stephanus Széchenyi]], scriptor Hungaricus|dies=26 Decembris}} '''Stephanus''' ([[Graece]] Στέφανος) est [[nomen]] et praenomen masculinum quod a [[verbum (generale)|verbo]] Graeco στέφανος 'corona' venit. '''[[Stephania]]''' est forma feminina. [[Ecclesia Catholica]] festum [[Sanctus Stephanus (primus martyr)|Sancti Stephani]] primi martyris die [[26 Decembris]] celebrat. Decem [[pontifex|pontifices]] sibi [[nomen pontificale]] Stephanum imposuerunt: * [[Stephanus I]] * [[Stephanus II]] * [[Stephanus III]] * [[Stephanus IV]] * [[Stephanus V]] * [[Stephanus VI]] * [[Stephanus VII]] * [[Stephanus VIII]] * [[Stephanus IX]] * [[Stephanus X]] == Homines == * [[Stephanus (primus martyr)|Sanctus Stephanus]] * {{Creanda|hu|Apáthy István (zoológus)|Stephanus Apáthy}} *[[Stephanus Byzantinus]], grammaticus Graecus * [[Stephanus Belisarius]], praeclarus cantor [[Italia|Italus]] *[[Stephanus Ertl|Stephanus Erti]] *[[Stephanus George]] *[[Stephanus Hawking]] * [[Stephanus Irwin]], praeclarus oecologus [[Australia]]nus *[[Stephanus Jobs]] *[[Stephanus Lee]] * [[Stephanus Mallarmé]], [[poeta]] *[[Stephanus McQueen]] * [[Stephanus King]], [[scriptor]] *[[Stephanus Razin]] * [[Stephanus I (rex Hungariae)]], sanctus * [[Stephanus Spielberg]], [[moderator cinematographicus]] *[[Stephanus Stambolov]] *{{Creanda|hu|Széchenyi István|Stephanus Széchenyi}} *[[Stephanus Wozniak]] *[[Stephanus Zweig]] == Nexus externi == * [http://www.iteadjmj.com/SANTO/StephanusRex1.pdf Vita S. Stephani Regis] [[Categoria:Nomina]] [[Categoria:Praenomina]] [[Categoria:Praenomina masculina]] 2r86asdrz481boh4wjds01dfau5y594 0 19814 3984909 3959411 2026-08-31T19:07:28Z Cyprianus Marcus 66550 3984909 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Statue of Guido of Arezzo.jpg|thumb|upright=1|[[Monumentum]] Guidoni Aretino dicatum Aretii positum.]] '''Guido Aretinus'''<ref>Etiam ''Guido Monachus'' a nonnullis [[rerum gestarum scriptor]]ibus appellatus.</ref> (natus inter annos [[990]] et [[1000]]; mortuus circa annum [[1050]]) fuit [[monachus]] [[Ordo Sancti Benedicti|Benedictinus]], [[compositor]], et continuorum graduum [[musica|musicorum]] et [[notatio musica|notationis musicae]] [[auctor]]. == Vita == In [[abbatia]] [[Pompona|Pompomensi]] apud [[Ferraria (urbs)|Ferrariam]] et postea, inter annos [[1025]] et [[1035]], [[Arretium|Aretii]] docuit. == Opera == {{Latinitas|-3}} === Epistola ad Michaelem === Epistola ad Michaelem erat serum opus Guidonis, probabile scriptum post admissionem apud papam [[Ioannes XIX|Ioannem XIX]], itaque opus serissimus Guidonis. Ut explicuit in epistula ipsa [[hymnus|hymnum]] «Ut queant laxis» esse artem memoriae <!--? "musical art of memory" melius novum reum «ars memoriae», etsi sine musica--> in provincia [[cantus planus|cantus plani]]: :''Ad inveniendum igitur ignotum cantum, beatissime Frater! prima et vulgaris regula haec est, si litteras, quas quaelibet neuma habuerit, in monochordo sonaveris, atque ab ipso audiens tamquam ab homine magistro discere poteris. Sed puerulis ista est regula, et bona quidem incipientibus, pessima autem perseverantibus. [...]'' :''Si quam ergo vocem vel neumam vis ita memoriae commendare, ut ubicumque velis, in quocumque cantu, quem scias vel nescias, tibi mox possit occurrere, quatenus mox illum indubitanter possis enuntiare, debes ipsam vocem vel neumam in capite alicuius notissimae symphoniae notare, et pro unaquaque voce memoriae retinenda huiusmodi symphoniam in promtu habere, quae ab eadem voce incipiat: utpote sit haec symphonia, qua ego docendis pueris imprimis atque etiam in ultimis utor C, D, E, F, G, a, «Ut queant laxis resonare fibris mira gestorum famuli tuorum, solve polluti labii reatum, sancte Iohannes».''<ref>Diagraphum in manuscripto tuscianense XII saeculi utitur letteras Γ, A, B, C, D, E, itaque hexachordum durum incipiens ab Gamma ut ([[Bibliotheca Bodmeriana|CH-CObodmer]] cod. [[#CObodmer77|77]], f. [http://www.e-codices.unifr.ch/de/doubleview/fmb/cb-0077/37v/ 37v]). Serus scriptor addebat imaginem manus apud marginem. Ecce etiam diagramma solmisationis in pagina 191 codicis montecass. [[#MC318|318]].</ref> :''Vides itaque, ut haec symphonia senis particulis suis a sex diversis incipiat vocibus? Si quis itaque uniuscuiusque particulae caput ita exercitatus noverit, ut confestim quamcumque particulam voluerit, indubitanter incipiat, easdem sex voces ubicumque viderit, secundum suas proprietates facile pronuntiare poterit. Audiens quoque aliquam neumam sine descriptione, perpende, quae harum particularum eius fini melius aptetur, ita ut finalis vox neumae et principalis particulae aequisonae sint. Certusque esto, quia in eam vocem neuma finita est, in qua conveniens sibi particula incipit. Si vero descriptam aliquam symphoniam incognitam cantare ceperis, multum cavendum est, ut ita proprie unamquamque finias neumam, ut eodem modo finis neumae bene iungatur cum principio eius particulae, quae ab eadem incipit voce, in qua neuma finita est. Ergo ut inauditos cantus, mox ut descriptos videris, competenter enunties, aut indescriptos audiens cito describendos bene possis discernere, optime te iuvabit haec regula.'' ::—Guido Aretinus, ''Epistola ad Michaelem''<ref>Editio Gerbertis ([[#Gui1784|1784]], 44-45).</ref> [[Fasciculus:Guidonian hand.jpg|thumb|Manus Guidoniana cum XX locibus per phthongos musicales quam gradus hexachordarum]] Guido utebatur [[hymnus|hymno]] «[[Ut Queant Laxis|Ut qeant laxis]]» secundum illum gradus hexachordi (''Ut, Re, Mi, Fa, So, La'') ab versibus memorati erant.<ref>Posterior erat etiam versionem primi versus incipiens «Domine», inde syllaba ''Do'' erat usa apud solmisationem septem syllabarum ''do, re, mi, fa, sol, la, si'' secundum ''Opinioni de' cantori antichi, e moderni'' a [[:it:Pier Francesco Tosi|Piero Francesco Tosi]], sed non debet confusa esse cum methodo mediaevale apud Guidonem. Guido utebatur septem notis A, B, C, D, E, F, G, sed sine confusione cum sex vocibus hexachordi.</ref> Hoc modo: :'''Ut''' queant laxis :'''Re'''sonare fibris :'''Mi'''ra gestorum :'''Fa'''muli tuorum :'''Sol'''ve polluti :'''La'''bii reatum :Sancte Iohannes. [[Fasciculus:Mano guidoniana.jpg|thumb|upright=0.8|Manus Guidoniana ad initium carminis «O roma nobilis orbis» cum diagramma solmisationis ([[Abbatia Territorialis Montis Cassini|I-MC]] cod. [[#MC318|318]], p. 291).]] Hymnus non solum dedit exemplum vitae monasticae, sed etiam prima syllaba uniusquisque versus amplio in litteris ut '''ut, re, mi, fa, sol, la''' (qui appelati erant «sex diversas voces» a Guido) monstraverunt hexachordum a melodia hymni. Inter voces intervalla sunt tonus (ut—re, re–mi, fa—sol, sol—la) et semitonium (mi—fa). Hoc quo efficitur ordinem T—T—S—T—T per hexachordum ut visibiliter apud manum manuscripto Bibliothecae Montis Casini.<ref>Symbolum intervalli est scriptum in atramento rubro super letteras «vocis» passus in alto, e.g. est scriptum «S» super C quam intervallum passus a '''B mi''' ad '''C fa'''.</ref> Hexachordum potest incipere ab '''C ut''' (hexachordum naturale), ab '''F ut''' (hexachordum molle) et ab '''G ut''' (hexachordum durum). Guido mano cum articulibus quam locos phthongorum utebatur.<ref>Verbum ''phthongus'' sive ''phthongos'' (gr. {{lang|grc|ὁ φθόγγος}}, «vox») est usum solum singulariter a Guidone («ita in harmonia sunt phtongi» cap. XV ''Micrologi''). Phthongus dicitur per unam notam quam elementum in musica si est positum loco memoriae ut certus articulus mani Guidonianae vel certa tasta tabulae lyrae vel certum punctum divisionis monochordis. Verbum «vox» quam elementum hexachordi verisimile est interpretationem latinam verbi graeci «phthongus». Verbum «[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=LmL&lemid=P00195 phthongus]» apud ''Lexicon musicum Latinum medii aevi''.</ref> Phthongi sunt Gamma ('''Γ ut''') incipiens ab pollice cum hexachordo duro, '''A re, B mi, C fa ut''' (hexachordum naturale), '''D sol re, E la mi, F fa ut''' (hexachordum molle), '''G sol re ut''' (hexachordum durum), '''a la mi re, b mi / b fa, c fa sol ut''' (hexachordum naturale) etc. Manus Guidoniana erat pars artis memoriae in musica. Difficultas est mutatio hexachordarum selectandum '''b mi''' vel '''b fa''' vel '''mi diesis''' sub '''fa''' (ut '''a diesis''' sub '''b fa''')<ref>Nonnullae versiones ''Micrologus'' tractant diesem (cap. X).</ref> atque manus est instrumentum facendum viam inter tres hexachorda. Manus paginae 291 refert tonum «autentum tetrardum» carminis «O roma nobilis orbis» (incipiendum ab '''d sol'''), inde cantor invenit a extremo minimi digiti '''b mi''' ut symbolum rubrum «T» monstrat. Itaque finalis cantus est '''G sol ut'''. Diagramma solmisationis habet solum hexachordum durum cum sex vocis ab '''G ut''': solmisatio apud verba «et domina» sunt syllabas «m[i] m[i] r[e] v[t]». === Micrologus === Hodie magis quam centum manuscripta cum scriptis Guidonis conservata sunt, fortasse unum vel duo decima erant scripta XI saeculo, maior pars eorum habet solum excerpta tractatus ''Micrologus''. Titulus graecus est traductus etiam in verba latina «brevis sermo in musica» quod habet solum viginti capitula, nonnulla tantum brevia continent solum unum periodum vel duo. Mirus est versio collectionis Montis Casini ([[Abbatia Territorialis Montis Cassini|I-MC]] cod. [[#MC318|318]], pp.156-291) ubi scriptor, verisimilis cantor abbatiae quod scripsit exempla cantuum in neumis italicis, fecit excerpta multarum tractatuum notarum in capitula (pp. 6-126), deinde [[Tonarium|tonaria]] sequuntur. Ad finem collectionis (p. 156) scriptor fecit diagraphum ''Micrologi'' substituendum ultimum capitulum ab alibus viginti novem capitulis (pp. 185-291), itaque versio Montis Casini habet quadraginta et novem capitula cum extractis epistolae ad Michaelem.<ref>Capitulum ultimum est scriptum in prima pagina manuscripti: «In nomine domini incipit michrologus, id est brevis ser[mo] in musica. Quomodo [musica] ex malleorum sonitu sit inventa» ([[Abbatia Territorialis Montis Cassini|I-MC]] cod. [[#MC318|318]], pp.1-2). Secundum Christianum Meyer ([[#Mey2018|2018]], nota 2) redactio capituli XX est multo similem, sed non eadem ac exemplum XII saeculi in manuscripto Tusciae ([[Bibliotheca Bodmeriana|CH-CObodmer]] ms. [[#CObodmer77|77]], ff.25v-27v) praesentem in editione Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], pp.228-234). Meyer ([[#Mey2018|2018]], pp.174-175, tabulam) et Angelo Rusconi ([[#Rus2018|2018]], pp.202-203) descripsunt omnes compilationes collectionis in manuscriptu.</ref> Versiones manuscriptorum sunt similae, sed non eaedem. Selecta sunt duo manuscripta. Editio Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]]) comparationem facere servit per versionem augmentatam Montis Casini. Editio Gerbertis ([[#GuiMicrologus|1784]], ii:2-24) habet nunnullas proprietates qui sunt conservatas a versione XIII saeculi, pars [[#clm5539|libris cantuum]] a Diessen. ==== Introductio ad litteras notarum ==== [[File:Guido e Teodaldo.jpg|thumb|Guido monachus cum monochordo et Theodaldus Cannossensis, episcopus [[Arretium|Arretii]] ([[Bibliotheca Nationalis Austriaca|A-Wn]] cod. lat. 51, f.35v, ''Micrologus'' ff.35r-41v)]] Ut dixit in primo capitulo novam artem docendi apud Guidonem non repudiare usum monochordis, sed eius methodus solmisationis nominavit voces ad cognitionem ignoti vel noti cantus: Igitur qui nostram disciplinam petit, aliquantos cantus nostris notis descriptos addiscat, in monochordi usu manum exerceat, hasque regulas saepe meditetur, donec vi et natura vocum cognita ignotos ut notos cantus suaviter canat. ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. I)<ref>Editio Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], pp.91-92).</ref> In capitulo secundo symbola notarum esse septem explicuit et omnes XXI (b est b fa sive b rotundum, ♮ est b mi sive b quadratum): Sequuntur septem alphabeti litterae graves ideoque maioribus litteris insignitae hoc modo: A. B. C. D. E. F. G. [...] Fiunt itaque simul omnes XXI, hoc modo: Γ. A. B. C. D. E. F. G. a. b. ♮. c. d. e. f. g. aa. bb. ♮♮. cc. dd. ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. II)<ref>Editio Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], pp.94-95).</ref> In capitulo tertio Guido explicuit usum monochordis modo faciliore. ==== Guido et diesis ==== Cum magis quam centum manuscripta intentionem auctoris coniectare difficilis est. Tantum versionum capituli decimi sunt ubi differentiae sunt exempla selecta cum et sine notatione (e.g. [[Abbatia Territorialis Montis Cassini|I-MC]] cod. [[#MC318|318]], p.168 solum cum communione «Diffusa est gratia»). Nonnullae versiones tractant diesem et quomodo inveniat ipsam a divisionibus monochordis. Exemplum est manuscriptum ex Diessen cum passo describendo diesem:<ref>[[Bibliotheca publica Bavarica|D-Mbs]] clm cod. [[#clm5539|5539]], f.129r. Ipsum capitulum habet pluriora exempla nota etiam ab alia manuscripta antiquiore ut offertorium «Desiderium animae» (f.128v) cuius melodia incipiens ab '''C ut''' est notata a letteris Guidonianis et neumis in modo inusitato, non quam «plagium tritum» cum finale '''F fa ut''', sed «autentum protum» (finalis '''D re'''). Diesis faciatur sub tertiam ('''F fa''') et sextam notam ('''b fa'''). Aliae versiones incipiant melodiam offertorii ab '''c fa ut''' et deductio toni posita est ab verso [[Tonarium|tonarii]] «Tertia dies est quod haec facta sunt» qui erat versum tonus tertii cum finale '''E mi'''. Propterea tonus offertorii sit tertium sive «autentum deuterum», atque sexta nota sit '''♮ mi''' (Gerbert [[#GuiMicrologus|1784]], exempla ii:10 & 12).</ref> Igitur haec diesis, quae, sicut supra diximus, locum semitonii sumit, nusquam sumenda est, nisi isto modo, cum tritus canitur, et tetrardus producendus est in proto, iterumque deponendus est in semetipso, vel in eodem trito, vel etiam magis infimo. ——''Micrologus'', passus describendum diesem<ref>Editio Gerbertis ([[#GuiMicrologus|1784]], ii:11).</ref> Itaque verbum graecum «diesis» ({{lang|grc|ἡ δίεσις}}) dicitur minutio intervalli semitonii inter voces '''mi''' et '''fa''' qui usa est in melu ceterum tonorum ut apud «autentum tritum», «autentum tetrardum» et «autentum protus».<ref>In tractatu ''Micrologo'' nomina tonorum erant secundum terminologiam byzantinam notam ab [[Tonarium#Symbola 8 tonorum|tonario]] carolingio, non secundum enumerationem apud Hucbaldem.</ref> Guido vel serus cantor redigendum tractatum explicuit etiam quomodo intervalla iusta diligenter invenire a divisionibus monochordis potuerunt. [[File:Diesis on the monochord.png|thumb|center|Modus inveniendi dieses ab divisionibus cordarum (''Micrologus'', cap. X)|531x531px]] Metitur autem hoc modo. Cum a G. ad finem feceris novem passus, reperisque a. tunc ab a. ad finem partire per septem, et in termino primae partis reperies primam diesim, inter ♮. et c. Mox secundus et tertius passus erunt vacui, quartus vero tertii diesis obtinebit locum, qui similiter erit inter ♮♮. et cc. Modo simili a d. passus fiant totidem ad finem, moxque secundae patebit locus, supradicto ordine, quae erit inter e. et f. Tunc revertens ad primam diesin, divide ad finem per quatuor, et primus item passus terminabit inter e. et f. secundus inter ♮♮. et cc. reliqui vacant. Admonemus vero lectorem, ne existimet nos desipere, eoquod primo omisimus ista scribere. Nos enim paratos habebit, post finem operis ex istis respondere sibi; nunc ad cepta revertamur. ——''Micrologus'' (cap. X)<ref>Editio Gerbertis ([[#GuiMicrologus|1784]], ii:11).</ref> Adiuvat monochordum quam instrumentum cum tres vel quinque cordas imaginare. Deinde, prima corda est '''G ut''', secunda est '''a re''' id est intervallum tonus (8:9) in alto, tertia corda '''d sol''' id est intervallum diapentis (2:3) in alto. Hoc modo dieses inter '''♮ mi''' et '''c fa''' (D₁) atque in octavam inter '''♮♮ mi''' et '''cc fa''' (D₂) indigent divisione secundae cordae a septem partibus equalibus. Intervallum inter '''a re''' et '''♮ mi diesis''' habet proportionem 6:7 (et 3:7 in octava quae est duplum vel dimidium cordae ab '''♮ mi diesis'''). Diesis causat augmentationem tonus inter '''re''' et '''mi''' quae est quasi tertiam '''fa'''! Alia diesis inveniatur apud cordam tertiam ab '''d re''' ubi est diesis tertia inter '''e mi''' et '''f fa''' (D₃). Quoque hinc proportio est 6:7. Intonatio intervallorum ut ditonus vel tonus augmentatus a diese non est facilis. Itaque postulat usum monochordis quam preparationem consonantiae vocum. Capitula IV-VI tractant cuncta intervalla quam species diatessaron et diapente, hexachordum quam diapente cum tono (cap. IV), species diapason (cap. V) et qualitates intervallorum quam divisones vocum (cap. VI). ==== Affinitates vocum: modus, tropus, tonus ==== Guido elaborabat institutionem de musica solum ab quattuor modibus et verbum novum quod nominabat eorum «affinitates vocum»: A—D—a, B—E—♮, C—F—c et D—G—d: Primus modus vocum est, cum vox tono deponitur, et tono et semitonio, et duobus tonis intenditur, ut A. et D. Secundus modus est, cum vox duobus tonis remissa, semitonio et duobus tonis intenditur, ut B. et E. Tertius est modus, qui semitonio et duobus tonis descendit, duobus vero tonis et semitonio ascendit, ut C. et F. Quartus vero tono deponitur, surgit autem per duos tonos et semitonium, ut G. Et nota, quod se per ordinem sequuntur, ut primus in A. secundus in B. tertius in C. Item primus in D. secundus in E. tertius in F. quartus in G. Itemque nota has vocum affinitates per diatessaron et diapente constructas: A. enim ad D, et B. ad E, et C. ad F, et D. ad G, a gravibus diatessaron, ab acutis vero diapente coniungitur hoc modo: ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. VII)<ref>Editio Gerbertis ([[#GuiMicrologus|1784]], ii:7-8).</ref> [[Fasciculus:Guidonis Aretini IV modi.jpg|thumb|center|Affinitates vocum in IV modibus, deest quarto diapente G—d ([[Abbatia Territorialis Montis Cassini|I-MC]] cod. [[#MC318|318]], p.165)|500x500px]] Itaque sunt quattuor species tetrachordarum et pentachordarum quas Guido appelavit «has vocum affinitates per diatessaron et diapente» secundum ordinem: primus modus (A—D, D—a), secundus modus (B—E, E—♮), tertius modus (C—F, F—c) et quartus modus (D—G, G—d). Initium capituli refert numerum troporum esse septem (hypodorium, hypophrygium, hypolydium, dorium, phrygium, lydium et mixolydium apud Boethium), sed Guido coniunxit septem tropos cum «vocibus» A–G. Studium Guidonis in quattuor tonos plagales habendas diatessaron a gravibus non erat solum simplificationem magni systematis perfecti, sed etiam interpretationem novam quae erat fundamentum diaphoniae sive organi. Guido non indiguit specierum aliarum quattuor octavae (illae autentorum tonorum) quia erat solum quaestionem utrum diatessaron sit in positione acuta an grave. Sine dubio positio gravis erat utilior quoque in cantu autentorum tonorum. Itaque species octavae non intererant ut illae diatessaron et diapente. Videtur Guidonem evitasse verba tetrachordum et pentachordum, verisimile prohibendum confusionem aut solum vicinitatem cum hexachordo et eius sex vocibus—verbum unicum apud Guidonem et non usum prius in hoc modo. Denique modus, tropus et tonus sunt tres verba et non debet confundere inter ea. Modus refert species tetrachordis (diatessaron apud Guidonem), pentachordis (diapente apud Guidonem) et octavae (diapason apud Guidonem), tropus invicem proportiones intervallorum apud monochordem et quoque transpositae. Tropus quam verbum etiam est usus attribuendum ad proprietates geographicas ut in capitulo quattuordecimo: Horum quidam troporum exercitati ita proprietates et discretas ut ita dicam, facies extemplo ut audierint, recognoscunt, sicut peritus gentium coram positis multis habitus eorum intueri potest et dicere: hic Graecus est, ille Hispanus, hic Latinus est, ille Teutonicus, iste vero Gallus. Atque ita diversitas troporum diversitati mentium coaptatur ut unus autenti deuteri fractis saltibus delectetur, alius plagae triti eligat voluptatem, uni tetrardi autenti garrulitas magis placet, alter eiusdem plagae suavitatem probat; sic et de reliquis. ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. XIV)<ref>Editio Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], pp.158-159)</ref> Attributi graeci antiqui ut dorius, phrygius etc. desunt apud Guidonem, sed hinc coniunctionem ad «facies» troporum est manifestum. Hinc, facies referunt diversitatem inter cantores variarum regionum. Latini et graeci possunt etiam esse cantores in [[Langobardi|Italia]] ubi ritus graecus et latinus erant praesentes, non solum ritus graecus [[Thessalonica|Thessalonicae]] et in patriarchatibus [[Constantinopolis mediaevalis|Constantinopolis]], [[Hierosolyma|Hierosolymae]] et [[Alexandria|Alexandriae]], et diversitas inter cantores latini ut illi [[Mosarabes|mozarabicos]] in [[Hispania Visigothica|Hispania]], cantores [[Nova Aquitania|Aquitaniae]] et [[Ducatus Lotharingiae|Lotharingiae]] in [[Francia|Gallia]], et cantores apud [[Lacus Bodamicus|lacum Bodamicum]] in [[Regnum Teutonicum|Regno Teutonico]] cum [[Helvetia]] et [[Austria]]. [[Tonarium|Tonus]] invicem referet utrum tonalitatem cantus, eius formulas, psalmodiam et intonationem (echema) in contestu aliorum verborum ut «protus» et «tritus», an intervallum cum proportione 8:9 quod potest etiam dividere duo tetrachorda sive diatessera (e.g. A—D—G–a). ==== Appendix de diaphonia ==== Ad finem tractatus capitula octodecimum et nonodecimum sunt appendicem docendum polyphoniam dictam organum sive diaphoniam apud Guidonem, atque melius «cantare cantum in diaphonia» sive «cum organo». Prima solum est ''Scolica'' et ''Musica enchiriadis'' ubi auctor tractabat polyphoniam et videtur usum systematis Dasiani cum regulis evitandis tritonum. Guido repudiabat usum ipsius et eorum absonias quoniam usum tres hexachordarum fecit usum primi obsoletum. In capitulo octodecimo facebat differentiam inter modum durum et mollem diaphoniae. Modus durus est cantare cum tres vocibus, una gravior in diatessaron sub cantum et una acutior in duplum, id est diapente super cantum. Guido nominabat consonantiam ipsarum trium vocum «aptae vocum copulationes»: Diaphonia vocum disiunctio sonat, quam nos organum vocamus, cum disiunctae ab invicem voces et concorditer dissonant et dissonanter concordant. Qua quidam ita utuntur, ut canenti semper quarta chorda succedat, ut .A. ad .D. ubi si organum per acutum .a. duplices, ut sit .A.D.a., resonabit .A. ad .D. diatessaron, ad .a. diapason; .D. vero ad utrumque .A.a., diatessaron et diapente; .a. acutum ad graviores diapente et diapason. Et quia hae tres species tanta se ad organum societate ac ideo suavitate permiscent, ut superius vocum similitudines fecisse monstratae sunt symphoniae, id est aptae vocum copulationes dicuntur, cum symphonia et de omni cantu dicatur. ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. XVIII)<ref>Editio Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], pp.196-198).</ref> Modus mollis invicem dicitur organum cum duo vocibus qui occurunt apud distinctionem (verbum allatum a grammatica). Guido appellabat ipsum «modum nostrum». «Occursus» est verbum principale et regulae eius sunt: Qui occursus tono melius fit, ditono non adeo, semiditono numquam. ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. XVIII)<ref>Editio Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], p.203).</ref> Itaque hexachordum interest quod habet sub se semitonium et semiditonum (tertiam minorem), intervalla non apta facendum occursus. Inde vox «ut» hexachordi dicitur «vis organi». Vox organalis sequitur cantum usque ad «ut», sed deinde non descendit. Regulae dant formam diaphoniae mutandum inter motum parallelum in diatessaron, sonum tentum et occursum vocum. In capitulo nonodecimo exempla sunt ut primum exemplum per distinctionem in cantu plagii triti ubi vox cantus facet occursum, sed non vox organi: Igitur a trito non deponimus organum, sive in eo sive in sequentibus finiatur, hoc modo: ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. XIX)<ref>Editio Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], pp.208-209 cum exemplo «Ipsi soli»).</ref> [[Fasciculus:Guido of Arezzo's Diaphonia example «Ipsi soli».png|thumb|center|Guidonis Aretini exemplum diaphoniae «Ipsi soli» in plagio trito sive tono sexto ad initium capituli XIX, hinc nominatum «De non deponando organum a trito» ([[Abbatia Territorialis Montis Cassini|I-MC]] cod. [[#MC318|318]], p.183)|635x635px]] Ecce finis distinctionis in trito C. a quo non deponimus organum, quia non habet sub se tonum vel ditonum, quibus fit occursus, sed habet semiditonum, per quem non fit occursus. ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. XIX)<ref>Editio Gerbertis ([[#GuiMicrologus|1784]], ii:22).</ref> Cantores abbatiae Montis Casini mutabantur exemplum occursus secundum regulam «tono melius fit, ditono non adeo». Maiores versiones finiantur tenendo organum a '''C ut''', hinc invicem voces continuant apud syllabam finalem «li» (vox organi—<span style="color:red">vox cantus</span>) C—<span style="color:red">D</span> B—<span style="color:red">E</span> C—<span style="color:red">F</span> D—<span style="color:red">E</span> C—<span style="color:red">D</span> C—<span style="color:red">C</span>.<ref>Non C—<span style="color:red">D</span> C—<span style="color:red">E</span> C—<span style="color:red">F</span> C—<span style="color:red">E</span> C—<span style="color:red">D</span> C—<span style="color:red">C</span>. Ad comparandum imaginem in editione Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], p.209) et in editione Gerbertis ([[#GuiMicrologus|1784]], ii:22).</ref> Aliud exemplum in plagio proto monstrat ut cantor vires organi inter '''C ut''' et '''Γ ut''' mutare debet: Item: [[Fasciculus:Guido of Arezzo's diaphonia example «Veni ad docendum nos viam prudentiae».png|thumb|center|Exemplum diaphoniae «Veni ad docendum nos viam prudentiae» in plagio proto sive tono secundo ([[Abbatia Territorialis Montis Cassini|I-MC]] cod. [[#MC318|318]], p.184)|660x660px]] Distinctio in proto A. In hac distinctione in inferiore trito C, qui fini proxime subest D, voces admissae sunt, et locus prior finita gravitate repetitus est, ubi diximus viam prudentiae. ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. XIX)<ref>Editio Gerbertis ([[#GuiMicrologus|1784]], ii:23, ex. 5).</ref> Ad finem debet esse '''D re''' cum duo vocibus in unisono: pru- C—<span style="color:red">F</span> den- C—<span style="color:red">C</span> ti- D—<span style="color:red">E</span> ae D—<span style="color:red">D</span> sive ED—<span style="color:red">D</span>.<ref>Exemplum editionis Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], p.211 ex. 3) est similiorem: (1) occursus a '''A re''' apud syllabam «nos» cum vi organi '''Γ ut''': A—<span style="color:red">D</span> Γ—<span style="color:red">C</span> Γ—<span style="color:red">B</span> A—<span style="color:red">A</span> atque (2) occursus a '''D re''' cum vi organi '''C ut''': pru- C—<span style="color:red">F</span> den- C—<span style="color:red">C</span> ti- D—<span style="color:red">E</span> ae D—<span style="color:red">D</span>.</ref> Ut prima auctor tractatorum ''Musica'' et ''Scolica enchiriadis'' Guido descripsit usum cantare in diaphonia, invicem videtur diaphoniam usa esse in modo simile apud ceteras scholas cantorum [[Lutetia|Lutetiae]] et [[Wintonia|Wintoniae]].<ref>Diaphonia apud ''Musicam'' et ''Scolicam enchiriadis'' erat aequo minus aestimata, fortasse etiam propter systema Dasianum. Tamen musicologus Ioannis Varellius ([[#Var2013|2013]]) invenivit fontem probandum similem usum diaphoniae apud cantores [[Bingium|Bingii]] ([[Bibliotheca Britannica|GB-Lbl]] cod. Harleianus 3019, f.56v).</ref> Exemplum est schola cantorum abbatiae Sancti Mauri Fossarum ubi fontes hagiographicae monstrant conflictionem sub abbatem Odonem educatum cantorem apud [[Abbatia Cluniacensis|abbatiam Cluniacensem]].<ref>Michel Huglo ([[#Hug1982|1982]], pp.94-98).</ref> Folius 306 recto libris gradualis et antiphonarii abbatiae ([[Bibliotheca Nationalis Francica|F-Pn]] lat. [[#Pa12584|12584]]) est testimonium antiquissimum cantus «Benedicamus domino» in plagio proto attributum ad [[Fulbertus Carnotensis|Fulbertum Carnotensem]], notatum apud cantores scholae Notre-Dame Lutetiae et in Aquitania.<ref>Michel Huglo ([[#Hug1982|1982]], exemplum in p.119).</ref> Sub eo addendi sunt organa super responsorium prolixum «Petre amas me» et alias melodias per «Benedicamus domino». Unam videtur compositionem factam super echema primi tonus sive autento proto. Hodie est quasi non legibilis, sed restitutio organi fieri potest secundum regulas diaphoniae apud Guidonem: [[Fasciculus:Organum over Benedicamus domino in autentus protus (school of Saint-Maur-des-Fossés).jpg|thumb|center|Organum super melodiam «Benedicamus domino» in autento proto secundum scholam cantorum localem abbatiae Sancti Mauri Fossarum ([[Bibliotheca Nationalis Francica|F-Pn]] lat. [[#Pa12584|12584]], f.306r)|585x585px]] Duo partes neumarum (prima vox organalis, secunda vox cantus) sunt scriptae cum neumis in campo aperto, restitutio vocis organi solum est facta in modo approximativo. Ad finem potest aut occursum aut digressionem duo vocum in consonantia octavae, sed haec restitutio est exemplum diaphoniae secundum Guidonem ubi duo distinctiones («Benedicamus», «domino») sunt factae ab occursibus.<ref>Wulf Arlt ([[#Arl1993|1993]], p.136 ex. 20a & 20b) praebet duo restitutiones organi responsorii «Martir clemens» in alio antiphonario abbatiae Sancti Mauri ([[Bibliotheca Nationalis Francica|F-Pn]] lat. 12596, f.166bis). Optiones sunt aut diaphoniam secundum Guidonem mutandum inter motum parallelum in diatessaron cum voce organi graviore, vim organi et occursum vocum, aut diaphoniam secundum cantores Aquitaniae cum mutatione vocum, occursibus vocum magis frequentibus ut voces circumdandum inter eae sunt semper in eadem altitudine. Historia notandum organos in Aquitania est dictam polyphoniam obscuram, ubi duo voces sunt notatae quam unam vocem cum voce organi in dimidio secundo, deinde cantor organi continuat ad initium.</ref> Hoc exemplum est facile. Aliud exemplum Wintoniae est multum difficilior. Versus alleluiaticus «Angelus domini descendit de caelo» in autento tetrardo est transpositus a '''G sol re ut''' ad '''C sol re ut'''.<ref>Non est visibilis in notatione troparii Wintoniae, sed melos ascendens finit a '''d sol''' ad finem tres partum, inde letterae Willelmis Volpianis sunt «cd ef ghg fg g» ad initium (F-MOf cod. H159, f.67r).</ref> Itaque opportet studiare exemplum per autentum tetrardum apud Guidonem: [[Fasciculus:Guido of Arrezzo's example for diaphonia in tetrardus.jpg|thumb|center|Exemplum «Victor ascendens caelos unde descenderat» diaphoniae in tetrardo ([[Abbatia Territorialis Montis Cassini|I-MC]] cod. [[#MC318|318]], p.184)|658x658px]] Ecce ut .F. ad .G. et .a. in finem subsequitur. ——Guido Aretinus, ''Micrologus'' (cap. XIX)<ref>Editio Josephi Smits van Waesberghe ([[#JSWGuiMl|1955]], p.213).</ref> Notatus est b rotundum sive '''b fa''' apud vocem cantus in atramento rubro preparandum descensum, propterea vox organi mutat vim organi a '''G ut''' ad '''F ut''' evitandum semiditonum et preparandum occursum in tetrardo. Versus alleluiaticus «Angelus domini descendit de caelo» tractat res similem: [[Fasciculus:Organum over «Alleluia—Angelus domini descendit de caelo» (Winchester Troper).jpg|thumb|center|Organum (f.164v) super «Alleluia—Angelus domini descendit de caelo» (f.4r) troparii Wintoniae ([[Bibliotheca Parkeriana|GB-Ccc]] cod. [[#WinTr|473]])|523x523px]] Notatio musicae melius neumae anglicae est descripta apud Andream Holschneider in capitulo secundo eius habilitationis.<ref>Andreas Holschneider ([[#Hol1968|1968]], cap. II pp.83-87).</ref> Proprietas tantum diversa quam gradualem-antiphonarium Sancti Mauri est separationem vocis cantus a organo. Itaque cantores Wintoniae utebantur structuram libellorum notatam apud cantores Aquitaniae dictus prosarium (collectio tractuum) et troparium (collectio troporum quam versi et melodiae ad cantandum inter versos cantorum proprii missae, incipit troporum ordinarii missae erant atque utile identificare melodias). Collectio organorum facebat partem troparii, sed organi erant separati a tropibus. In Gallia organi erant additionem manus posterioris in paginis vacuis, troparium Wintoniae erat unicam collectionem organorum. In Galli organum versorum alleluiaticorum erat solum super intium dictum intonationem, inde super partem intonationis precantoris, organum alleluiae «Angelus domini» super alleluiam est completum. Verosimile usus localis cantare versos alleluiaticos sine choro erat. Restitutio organi est diversa quam apud Andream Holschneider.<ref>Andreas Holschneider ([[#Hol1968|1968]], cap. II pp.110-112).</ref> Annotatio manuscripti initiandum a C est transposita secundum transcriptionem apud Holschneider, sed debet esse clarum species octavae dicta mixolydia. Inde octava C–c est quartum modum cum E quam phthongum mobilem ('''E mi''' vel '''E fa'''), et septima minore ('''b fa''') et tono sub '''C sol''': '''B fa'''! Hexachorda Guidonis sunt ''B fa ut'' (hexachordum molle), '''C re ut''' (hexachordum durum), et hexachordum naturale initiabat '''F sol fa ut'''. Notatores et cantores templi antiqui Wintoniae utebantur letteras significativas descriptas a Notkeri Balbulo. Adiuvant coordinare vocem organi cum canto. Notator cantus facebat errorem ([[Bibliotheca Parkeriana|GB-Ccc]] cod. [[#WinTr|473]], f.4r). Super «Allelui'''a'''» deest secunda virga annotata cum «[G]». Apud «et ascendens revolvit» (ultimum verbum sine annotatione) in versiculus psalmi melodia est eamdem quam illam responsorii. Melos figurandum resurrectionem ascendit ad '''G sol''' et ad finem responsorii et ad finem psalmelli quamvis '''C ut''' sit finalis. Sine dubio interpunctio scriptoris est clarum distinctionem finire apud verba «de caelo». Organum invicem initiat cum letteris signicativis «l s», id est «levate surso» ([[Bibliotheca Parkeriana|GB-Ccc]] cod. [[#WinTr|473]], f.164v). Itaque organum initiat iam a phthongo '''G sol''' preparandum occursum primi membri in phthongo ipso quod in Gallia sit finis intonationis. Argumentum et interpretatio letterarum «io» (id est «iorsum») apud Andream Holschneider est occursum apud finalem '''C ut''' non respectare vim organi hexachordis naturalis. Invicem non est hexachordis naturalis, sed illud durum. Inde cantus faciat apud torculum '''D mi—E fa—D mi''' cum presso D C. «Iorsum» alternatim indicet mutatio ad hexachordum molle a '''B fa ut''' cum salico BBC quam duo B rotunda, si regulae Guidonis sunt relevandum. Altra solutio se offeret etiam apud verbum «descendit» ubi non faciat distinctionem ut monstrat in analogia a Guidone.<ref>Invicem Andreas Holschneider ([[#Hol1968|1968]], p.110) proponet occursum fortem a G sol contra structuram texti.</ref> Immo letterae significativae ut «l» («levate») et «e» («equaliter») gubernant vocem organi in alto ut vox organi faciat partem cantus usque ad distinctionem et occursum a finale '''C sol''' apud verba «de caelo». Intervallum diatessaron inter duo voces apud verbum «descendit» habet qualitatem ut Guido descripsit: «disiunctae ab invicem voces et concorditer dissonant et dissonanter concordant». Secundum Susannem Rankin salicus ascendit saepe solum tono vel semitonio cum tertia neuma (repetendum phthongum ad initium). Ornamentum orisci etiam causat modificationem phthongi ipsius a hemitono, id est intervallum minor quam semitonium. ==== Vocales quam machinam compositionis cantuum ==== == Fortuna == Guidoni Aretino ab [[astronomus|astronomis]] dicatus est [[Guido d'Arezzo (crater)|Guido d'Arezzo]], [[crater]] [[planeta]]e [[Mercurius (planeta)|Mercurii]]. == Notae == {{reflist|3}} == Fontes == * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., cod. 12584 |work=Liber gradualis, antiphonarium et processionale |location=Abbatia Sancti Mauri Fossarum vulgo Saint-Maur-des-Fossés, [[Vallis Matronae]] |date=XI saeculo |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8422977w |access-date=6 June 2024 |ref=Pa12584 }}. * {{cite web |author=Vulfstan Cantor |title=Cantabrigia, Collegio «Corpus Christi», Bibliotheca «Parker», cod. 473 |work=Troparium Wintoniae |location=[[Wintonia]] |date=1020-1040 |url=https://parker.stanford.edu/parker/catalog/yp193mg4537 |access-date=17 March 2018 |ref=WinTr }}. * {{cite web |author=Guido Aretinus |title=Archicoenobium Montis Casini, Bibliotheca archicoenobii, cod. 318 olim Q318, pp. 156-291; 1-2. |work=«Incipit Michrologus id est brevi sermo in musica editus a Domno Widone» in XLIX [!] capitula (cap. I-XIX pp. 156-184, alia cap. 185-291) cum «epistola de ignoto cantu» («Qui vero monochordum desiderat...», «Ad inveniendum igitur ignotum cantum...» p.190) et capitulum XX substitutum (pp. 1-2) in collectione tractatuum de musica cum glossario scripto in scriptura dicta beneventana et neumis beneventanis |location=Scriptorium [[Abbatia Territorialis Montis Cassini|Montis Casini archicoenobii]] |date=1080-1100 |url=https://omnes.dbseret.com/montecassino/view.jsp?cid=IT-FR0084_0318 |ref=MC318 }}. * {{cite web |author=Guido Aretinus |title=Monacum, Bibliotheca civitatis Bavariae, clm (codices latini monacenses) cod. 5539, ff.120v-142v |work=«Incipiunt Guidonis usus de musicae explanatione suisque notis ordine», libellus artis musicae (XIII saeculo) in collectione cum cantu liturgico (troparium, sequentiarium) et paraliturgico (motteti) in notatione quadrata et mensurale |location=Ecclesia collegata Augustinorum, Diessen (Bavariae Superior) |date=1400 |url=http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00042722/image_245 |ref=clm5539 }}. * {{cite web |author=Guido Aretinus |title=Colonia allobrogum, Opus fundatum Bodmerianum, cod. 77, ff.33r-47r, ff.81, 1r-27v |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/fmb/cb-0077/33r/0/ |work=«Epistola ad Michaelem» et «Micrologus» in collectione tractatuum de musica |location=[[Tuscia]]e |date=XII saeculo |ref=CObodmer77 }}. == Editiones == * {{Cite book | edition = [[Hildesia]]e 1963 reimpressio | editor-last = Gerbert | editor-first = Martin | chapter = Epistola Guidonis Michaeli monacho de ignoto cantu directa | title = Scriptores Ecclesiastici de Musica Sacra Potissimum | volume = 2 | pages = 43–50 | location = Sanct Blasius | date = 1784 | chapter-url = https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/GUIEPI | ref = GuiEpistola }}. * {{Cite book | edition = Hildesheim 1963 reimpressio | editor-last = Gerbert | editor-first = Martin | chapter = Guido d'Arezzo ''Micrologus'' | title = Scriptores Ecclesiastici de Musica Sacra Potissimum | volume = 2 | pages = 2-24 | location = Sanct Blasius | date = 1784 | chapter-url = https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/GUIMIC | ref = GuiMicrologus }}. * {{Cite book | publisher = American Institute of Musicology | editor-last = Smits van Waesberghe | editor-first = Joseph | title = Guidonis Aretini Micrologus | series = Corpus scriptorum de musica | volume = 4 | pages = 79–234 | location = Roma | date = 1955 | url = https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/GUIMICR | ref = JSWGuiMl }}. * {{Cite book | publisher = Stainer and Bell | isbn = 0-85249-894-2 | editor-last = Rankin | editor-first = Susan | title = The Winchester Troper: Facsimile Edition and Introduction | location = London | date = 2007 | ref = Ran2007 }}. == Bibliographia == * {{Cite book | publisher = Clarendon | isbn = 9780193161252 | last = Arlt | first = Wulf | chapter = Stylistic Layers in 11th-Century Polyphony: How can the Continental Sources contribute to our Understanding of the Winchester Organa? | pages = 101-144 | editors = Susan Rankin, David Hiley | title = Music in the Medieval English Liturgy | location = Oxford, New York, Toronto etc. | series = Plainsong & Mediaeval Music Society Centennial Essays | date = 1993 | ref = Arl1993 | url = https://archive.org/details/musicinmedievale00susa }}. * {{cite book |last=Holschneider |first=Andreas |date=1968 |title=Die Organa von Winchester: Studien zum ältesten Repertoire polyphoner Musik |degree=Habilitation Universität Hamburg 1967 |publisher=Georg Olms |location=Hildesheim |language=de |ref=Hol1968 }} (interpretatio capitulorum [https://www.robcwegman.org/materialia/Rob%20C%20Wegman%20-%20Holschneider%20Andreas,%20Winchester%20Organa%20ch.%202%20(1968,%20trans.%202016).pdf II] et [https://www.robcwegman.org/materialia/Rob%20C%20Wegman%20-%20Holschneider%20Andreas,%20Winchester%20Organa%20ch.%203%20(1968,%20trans.%202016).pdf III] in Anglice a Rob C. Wegman). * {{cite book |last=Huglo|first=Michel |chapter=Les débuts de la polyphonie à Paris: les premiers 'organa' parisiens |title=Aktuelle Fragen der musikbezogenen Mittelalterforschung : Texte zu einem Basler Kolloquium des Jahres 1975 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SbICcgAACAAJ |series=Forum musicologicum |volume=3 |date=1982 |publisher=Amadeus |location=Winterthur |pages=93-164 |language=fr |ref=Hug1982 }} ([https://www.robcwegman.org/materialia/Rob%20C%20Wegman%20-%20Huglo%20Michel%20The%20First%20Parisian%20Organa%20(1982,%20trans.%202016).pdf interpretatio in Anglice a Rob C. Wegman]). * {{Cite book | publisher = Brepols | isbn = 978-2-503-57828-6 | volume = 51 | pages = 159–193 | editors = Laura Albiero & Isabelle Draelants | last1 = Meyer| first1 = Christian | title = Sciences du quadrivium au Mont-Cassin. Regards croisés sur le manuscrit Montecassino, Archivio dell'Abbazia 318 | chapter = Une anthologie au carrefour des savoirs et des cultures | location = Turnhout | series = Bibliologia elementa ad librorum studia pertinentia | date = 2018 | ref = Mey2018 }}. * {{Cite encyclopedia |publisher=Istituto Giovanni Treccani |last=Ruini |first=Cesarino |title=GUIDO d'Arezzo (Guido Aretinus) |series=Dizionario biografico degli italiani |volume=61 |date=2004 |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/guido-d-arezzo_%28Dizionario-Biografico%29/ }}. * {{Cite book | publisher = Viella | isbn = 978-88-8334-932-4 | volume = 10 | pages = 45–50 | editors = Nicola Tangari | last1 = Rusconi| first1 = Angelo | title = Musica e liturgia a Montecassino nel medioevo. Atti del Simposio internazionale di studi (Cassino, 9-10 dicembre 2010) | chapter = Per un’edizione di Montecassino 318 | location = Roma | series = Scritture e libri del medioevo | date = 2012 | ref = Rus2012 }}. * {{Cite book | publisher = Brepols | isbn = 978-2-503-57828-6 | volume = 51 | pages = 195–213 | editors = Laura Albiero & Isabelle Draelants | last1 = Rusconi| first1 = Angelo | title = Sciences du quadrivium au Mont-Cassin. Regards croisés sur le manuscrit Montecassino, Archivio dell'Abbazia 318 | chapter = Il ms. Montecassino 318 e la tradizione di Guido d'Arezzo | location = Turnhout | series = Bibliologia elementa ad librorum studia pertinentia | date = 2018 | ref = Rus2018 }}. * {{Cite journal | url = https://doi.org/10.1017/S0261127913000053 | doi = 10.1017/S0261127913000053 | issn = 0261-1279, 1474-0559 | volume = 32 | pages = 277–315 | last = Varelli | first = Giovanni | title = Two Newly Discovered 10th-Century Organa | journal = Early Music History | date = 2013-09-27 | ref = Var2013 }}. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20061109224218/http://www.bookmine.org/music/arezzo.mp3 De Guidone Aretino.] [[MP3]]. * [http://www.musicologie.org/publirem/mafucci_fr.html ''Guido d'Arezzo: les vingt premières années de sa vie.''] {{Ling|Francogallice|Latine}} {{Lifetime|saeculo 10|1050|Guido Aretinus}} [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Benedictini]] [[Categoria:Compositores Italiae]] [[Categoria:Scriptores de musica]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] cvm7f4fy33vvggs6xyafa0lwuutfffl 0 23910 3985019 3866991 2026-09-01T10:09:52Z Demetrius Talpa 81729 3985019 wikitext text/x-wiki {{flumen|Scaldis|[[Fasciculus:Bléharies_-_Escaut_1.jpg|thumb|center|Scaldis flumen]]|350|90|104|21680|[[Gouy (Axona)|Gouy]]|[[Mare Germanicum]]|[[Francia]], [[Belgica]], [[Nederlandia]]}} '''Scaldis''' ([[Lingua Francogallica|Francogallice]] ''Escaut'' ; [[Lingua Batava|Batave]] ''Schelde'') est flumen Franciae, Belgiae et Nederlandiae. Oritur apud [[Gouy (Axona)|Gouy]] in Francia Septentrionali, fluit per [[Gandavum]] [[Antverpia]]mque, et apud [[Flissinga]]m in [[Mare Germanicum]] influit. 350 chm est longum. Duo olim habebat ostia: Scaldim Orientalem et Scaldim Occidentalem. Anno [[1867]] autem ostium orientale aggeribus a Scaldi disiunctum est, ut ferrovia ab insula [[Valchria]] ad terram continentem construi potuisset. Scaldis Occidentalis est [[aestuarium]] magni momenti commercio, quia portum Antverpiae, post [[Portus Roterodami|Roterodamum portum]] maximum [[Europa]]e, mari coniungit. Scaldis Orientalis anno [[2002]] [[saeptum nationale]] factum est. Prope flumen Scaldim, apud [[oppidum]] ''Domburg'' plus quam 360 [[Inscriptio|inscriptiones]] et imagines saeculorum [[Saeculum 2|secundi]] et [[Saeculum 3|tertii]] inventae sunt, quae nomen [[Nehalennia|Nehalenniae deae]] servant. == Nexus externi == {{fontes geographici}} * [http://www.vnsc.eu/ Consilium Scaldis Belgicum et Nederlandicum] * [http://www.scheldemonitor.be Monitor Scaldis] [[Categoria:Flumina Belgiae]] [[Categoria:Flumina Nederlandiae]] [[Categoria:Flumina Franciae]] [[Categoria:Systema Scaldis fluminis|!]] r3mdjgpae2qzjao2bit3hrw56dks5w0 0 23944 3984981 3984595 2026-09-01T09:02:07Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984981 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis}} {{Nomen | genus = Femininum | origo = Latina | significatio = “christiana” | imago = ChristinaCranachCP.jpg | capitulum = [[Sancta Christina Volsiniensis]] }} {{res|Christina}} est [[nomen]] femininum quod scilicet “[[Christianismus|Christianam]]”. Alia forma praenominis [[Christiana|Christianae]] est. == Personae notae == ; Artifices oblectabiles * [[Christina Aguilar]] * [[Christina Aguilera]] * [[Christina Applegate]] * [[Christina Del Basso]] * [[Christina Cole]] * [[Christina Ebersole]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Christina Grimmie||en|qid=Q231713}} * [[Christina Hendricks]] * [[Christina Kalogericu]] * [[Christina Milian]] * [[Christina Perri]] * [[Christina Pickles]] * [[Christina Ricci]] * [[Christina Schollin]] * [[Christina Stürmer]] ; Civilium rerum periti * [[Christina Fernández de Kirchner]] * [[Christina Scheel]] * [[Christina Schröder]] ; Personae regiae * [[Christina (regina Sueciae)|Christina]], regina Sueciae * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Christina Abrahamsdotter||sv|qid=Q2616320}}, regina Sueciae * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Christina Daniae||da|qid=Q233821}}, principissa Daniae * [[Maria Christina Austriae]], regina Hispaniae * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Principissa Christina, uxor Magnuson||sv|qid=Q2268637}}, principissa Sueciae * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Principissa Christina Domus Auriacae||nl|qid=Q435324}}, princpissa Nederlandiae ; Personae religiosae * [[Christina Mirabilis]] * [[Christina Volsiniensis]] [[Categoria:Nomina]] [[Categoria:Praenomina]] [[Categoria:Praenomina feminina]] [[Categoria:Praenomina Anglica]] [[Categoria:Praenomina Batava]] [[Categoria:Praenomina Danica]] sw8gelbkrs1lvtg7ho1ezdvku4q4g71 0 27585 3984932 3984784 2026-08-31T22:04:36Z Cyprianus Marcus 66550 3984932 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Hildesheim Hinterer.Brühl.Timberframe.House.01.JPG|thumb|Vicus vetus.]] '''Hildesia'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Novum Lexicon Geographicum">Vide [''Novum Lexicon Geographicum'' Philippi Ferrarii], ubi dicitur "(...) Hildesia & Hildesium, ''Hildesheim'' episcopalis sub Archiepiscopo Moguntino [Saxonia Inferioris] (...)".</ref> sive '''Hildesium'''<ref name="Novum Lexicon Geographicum"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'') est [[urbs]] in [[Saxonia Inferior]]e meridionali et caput [[circulus terrae|circuli terrae]] [[Circulus Hildesiensis|eiusdem nominis]]. In urbe sedes [[episcopus|episcopi]] [[Ecclesia Catholica|Catholici]] Romani, qui [[dioecesis Hildesiensis|dioecesi Hildesiensi]] praeest, et [[universitas]] studiorum est. == Res gestae == === Fundatio civitatis === [[Fasciculus:Hildesheim Rosenstock.jpg|thumb|upright|left|Rosa millennaria ad ecclesiam cathedralem]] Priusquam [[Francogallia|Francogalli]] [[Saxonia]]m expugnaverunt, vicus erat, ubi via [[Hellweg]] vado flumen Innerstam transgrediebatur et urbs Hildesia aetatis nostrae sita est. In nomine ''Hildesheim'' aut verbum Theodiscum antiquum ''hiltia'' pugnam significans aut patroni cuiusdam, cuius villa in illo vico erat, nomen ''Hild(w)in'', Latine ''pugnae amicus'', inest. In Annalibus Hildesheimensibus civitas Hildesia ad Bennapolim, nomen antiquum alterum eius, anno sexto [[Tiberius|Tiberii]]{{dubsig}} imperatoris ([[577]]) fundata esse scripta est.<ref>''Annales Hildesheimenses in usum scholarum ex monumentis Germaniae historicis recusi.'' Contulit cum Codice Parisiensi Georgius Waitz. Hannoverae, impensis bibliopolii Hahniani 1878, in pagina 8.</ref> Nonnulli hanc sententiam, cum postea addita sit, dubiam esse arbitrantur. === Fundatio episcopatus === [[Ludovicus Pius]], [[imperator Romanus]] et Francorum rex, ''[[episcopatus|episcopatum]]'' Ostfaliam a [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] patre suo anno [[800]] fundatum ex Aula Caesaris nunc [[Aulica]] appellata anno [[815]] iussu papae ad Hildesiam locum a paganis Saxonibus Vikingisque securiorem movit, Guntharum primum episcopum designans. Ubi rosa in nive florens sanctuarium [[Maria]]e Matris Dei circumclusisset et retinuisset, capellam aedificatam et Mariae consecratam esse legenda antiqua prodidit. Illa rosa nunc millenniaria nominata ad ecclesiam cathedralem Hildesheimensem etiamnum viget. [[Fasciculus:Hildesheim Bernwardsmauer.jpg|thumb|upright|left|Murus Bernwardi ad aulam cathedralis]] Primam ecclesiam cathedralem anno [[872]] construendam episcopus Altfridus curavit. Episcopus Bernwardus Sanctus cathedralem muro cingendam iubens arcem fecit. Aliam ecclesiam die [[29 Septembris]] [[1015]] [[Archangelus|Archangelo]] Michaeli consecravit. Anno 2015 Hildesia fundationis episcopatus iubilaeum milesimum ducentisimum celebrat. [[Fasciculus:St Michaels Church Hildesheim.jpg|thumb|upright|left|Ecclesia Michaelis Archangeli]] === [[Medium Aevum|Medio aevo]] === Iuxta arcem cathedralis ''oppidum vetus'' (theodisce Altstadt) efflorescebat. Post centum annos apud eum duo vici novi exorti sunt: ''oppidum aggeris'' (Dammstadt) anno [[1196]] fundatum et ''oppidum novum'' anno [[1221]] primo commemoratum. Horribile scriptu, vicini Hildesheimenses anno [[1332]], in nocte Natalis Christi, incolas oppidi aggeris in ecclesia missam sanctam celebrantes trucidaverunt. Etiam oppidum novum et oppidum vetus diu discordabant. Tametsi epicopus Conradus II anno [[1235]] ad principem [[Imperium Romanum Sacrum|Imperii Romani Sacri]] Nationis Germanicae promotus fuit, post annum [[1300]] auctoritas episcopi in urbe descrescebat. Inde ab anno [[1337]] Hildesia erat civitas [[Hansa]]e usque ad finem ligae. === [[Novum Aevum|Novo Aevo]] === Cum in ''bello dioecesis Hildesheimensis'' (theodisce ''Hildesheimer Stiftsfehde'', [[1519]]–[[1523]]) [[Brunsvicum|Brunsvicenses]] et alii epicopatui Hildesheimensi calamitatem intulissent, recessu [[Quedlinburgum|Quedlinburgensi]] magnae partes eius amissae sunt. Anno [[1553]], foederatio ambarum partium Hildesiae constituta est; mox murus separans dirutus est. Demum anno [[1803]] utraeque partes coniunctae sunt. Anno [[1542]], doctor Pomeranus [[Iohannes Bugenhagen]] [[reformatio]]nem in urbem introduxit. Tamen pricipatus et catholica dioecesis continebatur. Ecclesia cathedralis et monasteria catholica remanebant et ecclesia Michaelis Archangeli utraque confessio utebatur. Principatus Hildesiae per conclusionem principalem delegationis imperialis extraordinariae anno [[1803]] [[saecularisatio|saecularisatus est]] et anno [[1807]] pars regni Westphalici, anno [[1813]] [[Hannovera]]e regni, quod [[Borussia]] post bellum Germanicum anno [[1866]] annexuit, mediatisatus est. Pricipatus ad [[Pagus#Germania|pagum]] regiminis, qui anno [[1978]] sublatus est, et ad [[Circulus Hildesiensis|circulum terrae Hildiensem]], qui erat pars eius et adhuc durat, conversus est. Anno 2011 recensus populi demonstravit numerum incolarum Hildesiae sub centum milia lapsum esse; sic status "urbis magnae" amissa est. === Destructio === Compluribus minoribus incursionibus aeriis gestis, vix duos menses a fine [[Bellum Orbis Terrarum II|Belli Orbis Terrarum secundi]], die [[22 Martis]] anno [[1945]], multi [[Pyrobolus|pyroboli]] bombaeque ex [[aeroplanum|aeroplanis]] Anglicis emissi sunt, ut Hildesia exureretur. Imprimis domus veteres tignis constructae inflammatae sunt. Mille homines igne necati sunt ac urbs dimidia deleta est. Quia fama antiqua urbem Hildesiam tam diu constituram quam rosam millenniariam vigeturam et florituram esse praedixerat, multi erant, qui, cum rosa millenniaria cremata esse videretur, timerent, ne urbs ipsa interiisset; sed ambae resurrexerunt. Septuaginta annos post destructionem urbs eius recordata est requiem belli a [[Beniaminus Britten|Beniamino Baronis Britten de Aldeburgh]] compositam in ecclesia sancti Andreae edens. == Monumenta == === Domus societatis laniorum === [[Fasciculus:Knochenhaueramtshaus 1900.jpg|thumb|Domus societatis laniorum in foro Hildesiae anno 1900]] [[Fasciculus:Hildesheim-Markt-Knochenhaueramtshaus.Detail.07.JPG|thumb|Scena belli ad frontem domus societatis laniorum]] Domus societatis laniorum anno 1529 ad forum Hildesiae tignis constructa est. Septem cenacula et altitudinem 26 metrorum habet. Frons tabulis pictis ornata est. Anno 1945 in Bello Orbis Terrarum II cremata, post quadraginta annos reconstructa est similis, nonnullis tabulis exceptis, quae scenas belli destructionisque monstrant. === Basilica Sancti Godehardi === [[Fasciculus:Hildesheim St Godehard Basilika.jpg|thumb|Basilica Sancti Godehardi]] Basilica [[Sanctus Gothardus|Sancti Godehardi]] Hildesiae episcopi post eius sanctificationem in saeculo duodecimo erecta et anno 1963 [[Basilica minor]] facta est. Contra alias centri Hildesiae ecclesias in [[Bellum Orbis Terrarum II|Bello Orbis Terrarum II]] vix destructa est. == Incolae noti == * [[Godehardus Hildesheimensis]] (960 - 1038), episcopus Hildesiensis * [[Ericus Pommer]] (1889 - 1966), [[factor pellicularum]] * [[Huldericus Reimers]] (*1952), machinator electronicus == Notae et fontes == <references/> == Alia coepta Vici == {{communia|Hildesheim|Hildesiam}} {{urbs-stipula}} [[Categoria:Hildesia| ]] [[Categoria:Urbes hanseaticae]] [[Categoria:Saxonia Inferior]] [[categoria:Sedes episcopales Germaniae]] rv4j2q522x1iu7dqxgi93zd8cexkxx6 3984943 3984932 2026-08-31T23:09:51Z Cyprianus Marcus 66550 3984943 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Hildesheim Hinterer.Brühl.Timberframe.House.01.JPG|thumb|Vicus vetus.]] '''Hildesia'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Novum Lexicon Geographicum">Vide [''Novum Lexicon Geographicum'' Philippi Ferrarii], ubi dicitur "(...) Hildesia & Hildesium, ''Hildesheim'' episcopalis sub Archiepiscopo Moguntino [Saxonia Inferioris] (...)".</ref><ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> sive '''Hildesium'''<ref name="Novum Lexicon Geographicum"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'') sive '''Ascalingium'''<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> sive '''Brenopolis'''<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> est [[urbs]] in [[Saxonia Inferior]]e meridionali et caput [[circulus terrae|circuli terrae]] [[Circulus Hildesiensis|eiusdem nominis]]. In urbe sedes [[episcopus|episcopi]] [[Ecclesia Catholica|Catholici]] Romani, qui [[dioecesis Hildesiensis|dioecesi Hildesiensi]] praeest, et [[universitas]] studiorum est. == Res gestae == === Fundatio civitatis === [[Fasciculus:Hildesheim Rosenstock.jpg|thumb|upright|left|Rosa millennaria ad ecclesiam cathedralem]] Priusquam [[Francogallia|Francogalli]] [[Saxonia]]m expugnaverunt, vicus erat, ubi via [[Hellweg]] vado flumen Innerstam transgrediebatur et urbs Hildesia aetatis nostrae sita est. In nomine ''Hildesheim'' aut verbum Theodiscum antiquum ''hiltia'' pugnam significans aut patroni cuiusdam, cuius villa in illo vico erat, nomen ''Hild(w)in'', Latine ''pugnae amicus'', inest. In Annalibus Hildesheimensibus civitas Hildesia ad Bennapolim, nomen antiquum alterum eius, anno sexto [[Tiberius|Tiberii]]{{dubsig}} imperatoris ([[577]]) fundata esse scripta est.<ref>''Annales Hildesheimenses in usum scholarum ex monumentis Germaniae historicis recusi.'' Contulit cum Codice Parisiensi Georgius Waitz. Hannoverae, impensis bibliopolii Hahniani 1878, in pagina 8.</ref> Nonnulli hanc sententiam, cum postea addita sit, dubiam esse arbitrantur. === Fundatio episcopatus === [[Ludovicus Pius]], [[imperator Romanus]] et Francorum rex, ''[[episcopatus|episcopatum]]'' Ostfaliam a [[Carolus Magnus|Carolo Magno]] patre suo anno [[800]] fundatum ex Aula Caesaris nunc [[Aulica]] appellata anno [[815]] iussu papae ad Hildesiam locum a paganis Saxonibus Vikingisque securiorem movit, Guntharum primum episcopum designans. Ubi rosa in nive florens sanctuarium [[Maria]]e Matris Dei circumclusisset et retinuisset, capellam aedificatam et Mariae consecratam esse legenda antiqua prodidit. Illa rosa nunc millenniaria nominata ad ecclesiam cathedralem Hildesheimensem etiamnum viget. [[Fasciculus:Hildesheim Bernwardsmauer.jpg|thumb|upright|left|Murus Bernwardi ad aulam cathedralis]] Primam ecclesiam cathedralem anno [[872]] construendam episcopus Altfridus curavit. Episcopus Bernwardus Sanctus cathedralem muro cingendam iubens arcem fecit. Aliam ecclesiam die [[29 Septembris]] [[1015]] [[Archangelus|Archangelo]] Michaeli consecravit. Anno 2015 Hildesia fundationis episcopatus iubilaeum milesimum ducentisimum celebrat. [[Fasciculus:St Michaels Church Hildesheim.jpg|thumb|upright|left|Ecclesia Michaelis Archangeli]] === [[Medium Aevum|Medio aevo]] === Iuxta arcem cathedralis ''oppidum vetus'' (theodisce Altstadt) efflorescebat. Post centum annos apud eum duo vici novi exorti sunt: ''oppidum aggeris'' (Dammstadt) anno [[1196]] fundatum et ''oppidum novum'' anno [[1221]] primo commemoratum. Horribile scriptu, vicini Hildesheimenses anno [[1332]], in nocte Natalis Christi, incolas oppidi aggeris in ecclesia missam sanctam celebrantes trucidaverunt. Etiam oppidum novum et oppidum vetus diu discordabant. Tametsi epicopus Conradus II anno [[1235]] ad principem [[Imperium Romanum Sacrum|Imperii Romani Sacri]] Nationis Germanicae promotus fuit, post annum [[1300]] auctoritas episcopi in urbe descrescebat. Inde ab anno [[1337]] Hildesia erat civitas [[Hansa]]e usque ad finem ligae. === [[Novum Aevum|Novo Aevo]] === Cum in ''bello dioecesis Hildesheimensis'' (theodisce ''Hildesheimer Stiftsfehde'', [[1519]]–[[1523]]) [[Brunsvicum|Brunsvicenses]] et alii epicopatui Hildesheimensi calamitatem intulissent, recessu [[Quedlinburgum|Quedlinburgensi]] magnae partes eius amissae sunt. Anno [[1553]], foederatio ambarum partium Hildesiae constituta est; mox murus separans dirutus est. Demum anno [[1803]] utraeque partes coniunctae sunt. Anno [[1542]], doctor Pomeranus [[Iohannes Bugenhagen]] [[reformatio]]nem in urbem introduxit. Tamen pricipatus et catholica dioecesis continebatur. Ecclesia cathedralis et monasteria catholica remanebant et ecclesia Michaelis Archangeli utraque confessio utebatur. Principatus Hildesiae per conclusionem principalem delegationis imperialis extraordinariae anno [[1803]] [[saecularisatio|saecularisatus est]] et anno [[1807]] pars regni Westphalici, anno [[1813]] [[Hannovera]]e regni, quod [[Borussia]] post bellum Germanicum anno [[1866]] annexuit, mediatisatus est. Pricipatus ad [[Pagus#Germania|pagum]] regiminis, qui anno [[1978]] sublatus est, et ad [[Circulus Hildesiensis|circulum terrae Hildiensem]], qui erat pars eius et adhuc durat, conversus est. Anno 2011 recensus populi demonstravit numerum incolarum Hildesiae sub centum milia lapsum esse; sic status "urbis magnae" amissa est. === Destructio === Compluribus minoribus incursionibus aeriis gestis, vix duos menses a fine [[Bellum Orbis Terrarum II|Belli Orbis Terrarum secundi]], die [[22 Martis]] anno [[1945]], multi [[Pyrobolus|pyroboli]] bombaeque ex [[aeroplanum|aeroplanis]] Anglicis emissi sunt, ut Hildesia exureretur. Imprimis domus veteres tignis constructae inflammatae sunt. Mille homines igne necati sunt ac urbs dimidia deleta est. Quia fama antiqua urbem Hildesiam tam diu constituram quam rosam millenniariam vigeturam et florituram esse praedixerat, multi erant, qui, cum rosa millenniaria cremata esse videretur, timerent, ne urbs ipsa interiisset; sed ambae resurrexerunt. Septuaginta annos post destructionem urbs eius recordata est requiem belli a [[Beniaminus Britten|Beniamino Baronis Britten de Aldeburgh]] compositam in ecclesia sancti Andreae edens. == Monumenta == === Domus societatis laniorum === [[Fasciculus:Knochenhaueramtshaus 1900.jpg|thumb|Domus societatis laniorum in foro Hildesiae anno 1900]] [[Fasciculus:Hildesheim-Markt-Knochenhaueramtshaus.Detail.07.JPG|thumb|Scena belli ad frontem domus societatis laniorum]] Domus societatis laniorum anno 1529 ad forum Hildesiae tignis constructa est. Septem cenacula et altitudinem 26 metrorum habet. Frons tabulis pictis ornata est. Anno 1945 in Bello Orbis Terrarum II cremata, post quadraginta annos reconstructa est similis, nonnullis tabulis exceptis, quae scenas belli destructionisque monstrant. === Basilica Sancti Godehardi === [[Fasciculus:Hildesheim St Godehard Basilika.jpg|thumb|Basilica Sancti Godehardi]] Basilica [[Sanctus Gothardus|Sancti Godehardi]] Hildesiae episcopi post eius sanctificationem in saeculo duodecimo erecta et anno 1963 [[Basilica minor]] facta est. Contra alias centri Hildesiae ecclesias in [[Bellum Orbis Terrarum II|Bello Orbis Terrarum II]] vix destructa est. == Incolae noti == * [[Godehardus Hildesheimensis]] (960 - 1038), episcopus Hildesiensis * [[Ericus Pommer]] (1889 - 1966), [[factor pellicularum]] * [[Huldericus Reimers]] (*1952), machinator electronicus == Notae et fontes == <references/> == Alia coepta Vici == {{communia|Hildesheim|Hildesiam}} {{urbs-stipula}} [[Categoria:Hildesia| ]] [[Categoria:Urbes hanseaticae]] [[Categoria:Saxonia Inferior]] [[categoria:Sedes episcopales Germaniae]] 8qfq7cmivt0asg95ks8avbl91tza3ph 0 27654 3984898 3961999 2026-08-31T18:57:53Z Cyprianus Marcus 66550 3984898 wikitext text/x-wiki {{Capsa libri Vicidatorum}}{{Titulus italicus}} {{ores|De re publica}} est philosophiae tractatus, quo [[Marcus Tullius Cicero]], auctor huius operis in sex libros divisi, varias rei publicae formas describens suam de optimo genere civitatis opinionem diligenter profert [[sermo Socraticus|Socraticum sermonem]] imitans. Pars notissima ''rei publicae'' est ''somnium Scipionis'' (''rep.'' 6.9-29), imitatio fabulae [[Er]] a [[Plato]]ne narratae (''[[Politia (Plato)|pol.]]'' 10.614-621). [[Fasciculus:M-T-Cicero.jpg|thumb|150px|Marcus Tullius Cicero]] == Profectio operis == Libris tribus ''[[de oratore]]'' anno [[55 a.C.n.]] confectis Cicero de re publica ratione et via describenda cogitare coepit, sicut Quintum fratrem minorem certiorem fecit litteris mense Maio anno [[54 a.C.n.|54]] missis.<ref>''[[Epistulae ad Quintum fratrem|Quint.]]'' 2.13(12).1 "Scribebam illa, quae dixeram πολιτικά, spissum sane opus et operosum." Cfr ''[[Epistulae ad Atticum|Att.]]'' 4.14.1.</ref> Opus spissum et operosum, tempora incerta et periculosa. Quo factum est, ut consilia condicionesque scribendi proximis mensibus mutarentur.<ref>De scribendi condicionibus disserit Schmidt (2001).</ref> Constat libros sex ''de re publica'' editos esse anno 52 aut utique ante quam ineunte Septembri anno 51 [[proconsul|pro consule]] iter in Ciliciam facere coepit.<ref>''[[Epistulae ad familiares|Fam.]]'' 15.4.3.</ref> Eodem fere tempore, ut pro certo creditur, etiam in tractatum ''[[De legibus (Cicero)|de legibus]]'' incumbebat, sed numquam complevit.<ref>''De legibus'' quando scriptum sit, nescimus, cum omnia desint testimonia philologa. Sed ex circumstantia rerum licet hanc coniectationem audere. Schmidt 1969 & 2001; Rawson 1975.</ref> Constat Ciceronem Platonis ''[[Politia (Plato)|re publica]]'' usum esse exemplari, verumtamen expositionem argumenti ad res Romanas flexisse et accommodasse. Quae antea gesta erant, publicam et privatam vitam Ciceronis perturbaverant, nam primus [[triumviratus]], qua societate privata [[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeius]] et [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Crassus]] senatus auctoritatem spernentes summum imperium obtinuerant, Ciceroni optimam rei publicae speciem in mente defixam violabat. Praeterea opera [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodii Pulchri]] tribuni plebis magno detrimento adfectus erat. Itaque libris ''de re publica'' disserentibus etiam, quantum quoque pacto res quae tunc gerebantur ab optimo rerum statu differrent, docere voluit. Ut iram adversariorum suorum vitaret, viros temporum actorum fecit inter se sermonem serentes. Tempore enim et dramatis personis in praeterito positis simulare potuit opiniones periculosas non a se sed a maioribus cogitatas dictasque esse. Quinto fratri tamen opus suum dedicavit. Itaque in praefatione etiam res instantes tractare potuit.<ref>Zetzel 1995: 4; cfr Schmidt 1969: 33-41.</ref> == Traditio textus == Maxima pars operis [[Antiquitas posterior|antiquitate posteriore]] et [[medium aevum|medio aevo]] adeo perdita erat, ut paucis exceptis fragmentis apud [[Nonius Marcellus|Nonium Marcellum]] et [[Augustinus|Augustinum]]<ref>Qui Ciceronis ''rem publicam'' magnopere adhibuit in ''[[De civitate Dei|civitate Dei]]'' conscribenda.</ref> servatis paene totum opus amissum diu haberetur. Verumtamen [[Macrobius]] finem libri sexti, ''[[somnium Scipionis]]'', in commentario servavit. Tandem anno [[1819]] cardinalis [[Angelus Mai]] in [[Bibliotheca Apostolica Vaticana|bibliotheca Vaticana]] [[palimpsestus|palimpsestum]] invenit, qui Augustini ''[[Enarrationes in psalmos]]'' continet saeculo VII superscriptas ''rei publicae'' apographo cuidam saeculo IV exarato, adhuc legibili. Qui palimpsestus (Vaticanus Latinus 5757) duas partes primi libri, dimidiam fere partem secundi, minores denique partes reliquorum librorum continet. Textus palimpsesti anno [[1822]], facsimile autem anno [[1934]] editum est.<ref>Zetzel 1995: 33.</ref> == Locus et tempus dramatis == In dialogo illustrium virorum Romanorum sermones in villa [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus|Scipionis Aemiliani]] prope Romam initio anni [[129 a.C.n.]] habiti referuntur. Quattuor annis post [[Tiberius Sempronius Gracchus|Tiberii Gracchi]], adversarii Scipionis, tribunatum tumultuosum novem personae (de quibus infra) [[feriae Latinae|ferias Latinas]] celebrantes tres dies de iustitia et optimo statu rei publicae disputant. Cicero forma Platonici sermonis utitur. Scipio, quippe qui saepe loquatur, personam [[Socrates|Socratis]] adsumit. == Dramatis personae == [[Fasciculus:Scipion Emilien et Polybe devant les ruines de Carthage après la destruction de la ville.jpg|thumb|120px|Scipio Aemilianus cum Polybio]] Novem homines inter se colloquuntur: quinque seniores, quattuor iuniores. Qui sunt:<ref>Zetzel 1995: 9-12.</ref> * [[Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus|'''Scipio''']], [[consul]] anno [[147 a.C.n.|147]] ante suum annum factus [[tertium bellum Punicum]] susceperat et proximo anno [[Carthago|Carthaginem]] expugnaverat et deleverat. [[Censor]] anno [[142 a.C.n.|142]] luxuriam et morum corruptionem coercere contenderat. Secundum consul anno [[134 a.C.n.|134]] in Hispania occupatus erat in exscindenda [[Numantia]], cum Romae de Gracchi reformatione agraria disputatum est. Ambiguum est, quid de hac re cogitavisset. Ipse quoque tale quid aliquando proposuerat, sed cum maiorem partem senatus resistere vidisset, consilio destiterat. Quamquam Tiberii Gracchi adfinis erat,<ref>Gracchi soror Sempronia erat uxor Scipionis.</ref> actiones huius protervas repudiaverat, ut ex sententiis eius post mortem Gracchi dictis apparebat. Actiones quidem improbabat, sed fortasse ipsam rem probabat. In dialogo personam principem agit. Paulo post eodem anno subito mortuus est ignota causa.<ref>Cum mortis investigatio neglecta esset, varios rumores exstitisse mirum non est. Worthington (1989) varias causas adlatas recenset et dicit Scipionem suo vomitu suffocatum esse, cum ebrius dormitum isset.</ref> * '''[[Gaius Laelius Sapiens|Laelius]]''', bonus amicus Scipionis.<ref>De quorum amicitia Cicero in ''[[Laelius de amicitia|Laelio]]'' narrat.</ref> Anno 147 Laelius Scipionem comitatus in capiendo portu militari Carthaginis excelluerat. Biennio post praetor in Hispania contra [[Viriathus|Viriathum]] egregie pugnaverat.<ref>[[Cicero|Cic.]] ''[[Brutus (Cicero)|Brut.]]'' 84.</ref> Anno [[140 a.C.n.|140]] adiuvante Scipione consul factus erat. In consulatu voluerat, vix invito Scipione, sortem iniquam agricolarum Italicorum sublevare, sed cum ceteros senatores huic consilio resistere vidisset, conatu destiterat, immo fautores Tiberii Gracchi persequebatur. Cicero Laelium et Scipionem etiam in tractatu ''[[Cato maior de senectute|de senectute]]'' disserenti inter se colloquentes fecit. * '''[[Lucius Furius Philus|Philus]]''', Scipionis et Laelii amicus — Cicero saepe illos viros inter se consociat<ref>Zetzel 1995: 10, 12.</ref> — qui "perbene Latine loqui putabatur litteratiusque quam ceteri."<ref>Cic. ''[[Brutus|Brut.]]'' 108.</ref> Consul anno [[136 a.C.n.|136]] de foedere a [[Gaius Hostilius Mancinus|Gaio Hostilio Mancino]] cum Numantinis anno 138 facto quaesiverat.<ref> Cic. ''rep.'' 3.28; ''[[De finibus bonorum et malorum|fin.]]'' 2.54.</ref> In libro tertio invitus suum enuntiat specimen argumenti [[Carneades|Carneadei]], rem publicam non posse exsistere sine iniuria. * '''[[Manius Manilius Nepos|Manilius]]''', iuris peritus<ref>Cic. ''[[De oratore|de orat.]]'' 3.133.</ref> et orator bonae indolis,<ref>Cic. ''Brutus'' 108.</ref> sed dux temerarius, cuius copias Scipio bis servaverat.<ref>[[Appianus Alexandrinus|App.]] ''Punica'' 101-104.</ref> Consul anno [[149 a.C.n.|149]] cum collega initium [[tertium bellum Punicum|tertii belli Punici]] fecerat sed nihil profecerat. Veri simile est eum in libro quinto locutum esse, sed in iis quae exstant partibus operis vix quicquam dicit. * '''[[Spurius Mummius|Mummius]]''', amicus Scipionis, optimatium fautor,<ref>Cic. ''rep.'' 3.46-48; Zetzel 1995: 10.</ref> orator mediocris.<ref>Cic. ''[[Brutus (Cicero)|]]'' 94.</ref> Legatus [[Lucius Mummius Achaicus|Lucii Mummii]] fratris [[Corinthus|Corinthi]] ab anno [[146 a.C.n.|146]] ad [[145 a.C.n.|145]] versatus ad familiares miserat epistulas versiculis factas, quas nepos Ciceroni pronuntiaverat.<ref>Cic. ''[[Epistulae ad Atticum|Att.]]'' 13.6.4.</ref> In iis quae exstant partibus paene nihil dicit. * '''[[Quintus Mucius Scaevola augur|Mucius]]''', Laelii gener, augur, iuris peritus,<ref>Cic. ''Brut.'' 212.</ref> tricenarius tempore colloquii, et in initio cursus honorum (tribunus plebis anno [[128 a.C.n.|128]]; aedilis [[125 a.C.n.|125]], praetor [[120 a.C.n.|120]], consul [[117 a.C.n.|117]]). Anno [[90 a.C.n.|90]] Ciceronem adulescentem iuris prudentiam docuit. In libro primo in numero colloquentium est, sed in partibus quae exstant unam tantum sententiam dicit (''rep.'' 1.33). * '''[[Gaius Fannius Strabo (consul 122 a.C.n.)|Fannius]]''', Laelii gener, cos. [[122 a.C.n.|122]], qui in Scipionis exercitu [[Carthago|Carthagini]] ab anno 147 ad 146 militaverat. In iis quae exstant partibus loqui non videtur.<ref>De Fannii praesentia, vide Heck 1966: 35-36.</ref> * '''[[Quintus Aelius Tubero (tribunus)|Tubero]]''', Scipionis sororis Aemiliae filius, tribunus plebis anno 129 aut paulo ante, [[Panaetius Rhodius|Panaetii]] auditor, qui [[placita Stoicorum]] iuris prudentiae aptare volebat.<ref>Zetzel 1995: 10</ref> Vir vita severus suisque praeceptis constans, sed "nullo in oratorum numero".<ref>Cic. ''Brut.'' 117.</ref> Primus in villam venerat et, antequam venirent alii, a Scipione de altero sole quaesivit. Postea non multum dicit in partibus quae supersunt. * '''[[Publius Rutilius Rufus|Rutilius]]''', Panaetii auditor, ab anno [[134 a.C.n.|134]] ad [[132 a.C.n.|132]] fuerat apud Numantiam tribunus militaris in exercitu Scipionis. Tempore disputationis nondum tricenarius, Ciceroni huius sermonis auctor fuit,<ref>Cic. ''rep.'' 1.13</ref> quamquam ipse loqui non videtur. == Iustitia == Tertius liber de [[iustitia]] disserit. Utrum iustitia opus sit ad rem publicam gerendam an non, in controversiam incidit. Ut propositio subtiliter et copiose perscribi possit, in utramque partem disputandum est: Philus orationem contra iustitiam, Laelius orationem pro iustitia habet. ; Philus Philus dicit iustitiam non naturalem, sed ab hominibus factam esse. Nam sensum iustitiae pro temporibus, pro terris, pro moribus mutari. Praeterea homines solum agere ad maximas utilitates accipiendas. Leges comprobari timore poenae et imbecillitate hominum neque sensu iustitiae a natura dato. Insuper iuste agere indicium stultitiae esse, quod incommoda et civitatibus et privatis efficiantur. ; Laelius Laelius dicit [[ius]], quam „veram legem“ nominat, naturale esse: divinum, sempiternum, individuum, constans esse. Illos improbos, qui verae legi non pareant, naturam hominis fugere. Laelius etiam explicat [[bellum iustum]] esse, si salus civium in periculo sit aut bellum pro fide sociorum geratur. Ad hoc addit alias causas belli iusti: iniurias ulcisci et hostes propulsare. Iniusta ea bella esse, quae sine causa suscepta sint. Postea Laelius de hoc argumento Phili, qui expugnationes Romanas iniustas dicit, subtilius disputat: Alios populos ad regendum, alios populos ad serviendum natos esse. Imperio Romanorum subactos vitam meliorem agere quam antea, cum inuria Romanorum praesidio absit. ; Translatio Causa, quam Philus et Laelius disserunt, etiam nostris temporibus tractatur: [[Iura humana]], quae a [[Nationes Unitae|Nationibus Unitis]] anno [[1946]] constituta sunt, omnibus et undique valere, immo innata esse, dicuntur. At contra [[Thomas Hobbes]], philosophus Britannicus, dixit homines imbecillitatis causa in civitates se coniunxisse, ut bellum omnium contra omnes consensu legum ab hominibus scriptarum prohibeatur. Philosophi [[neuropsychologia]]e anno [[2011]] experimentis intellexerunt quendam sensum iustitiae infantibus quindecim menses natos inesse. Qua re suspicio est sensum iustitiae innatum esse. == Notae == <references/> == Bibliographia == * Heck, Eberhard (1966) ''Die Bezeugung von Ciceros Schrift De re publica''. [[Hildesia]]e: Olms. * Rawson, Elizabeth (1975) ''Cicero. A Portrait''. London: Allen Lane. * Schmidt, Peter Lebrecht (1969) ''Die Abfassungszeit von Ciceros Schrift über die Gesetze''. Roma: Centro di studi ciceroniani editore. * —————————— (2001) The original version of the ''De re publica'' and the ''De legibus''. ''Cicero's Republic'' (ed. by Jonathan G. F. Powell & John A. North), 7-16. London: Institute of Classical Studies. (Bulletin of the Institute of Classical Studies. Supplement 76) * Worthington, Ian (1989) The Death of Scipio Aemilianus. ''Hermes'' 117: 253-256. * Zetzel (1995) = ''Cicero, De re publica'' (ed. James E.G. Zetzel). Cambridge: Cambridge University Press. == Nexus externi == *[http://www.thelatinlibrary.com/cicero/repub.shtml Textus Latinus] {{vicifons|De re publica}} {{Cicero tituli}} [[Categoria:Dialogi Socratici]] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Rei Publicae]] [[Categoria:Libri philosophici]]<!--recte: L. p. Ciceronis]]--> [[Categoria:Litterae utopicae]] [[Categoria:Marcus Tullius Cicero]] [[Categoria:Scripta saeculo 1 a.C.n.]]<!-- + Books in political philosophy Political thought in ancient Rome--> dqcn4hjjdw6bvhtwyjnmnegscraeqmf 0 32192 3984916 3328737 2026-08-31T19:26:33Z Spectritus 187482 3984916 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Eduardus Balladur''' (francogallice ''Édouard Balladur'' ; [[Smyrna]]e in [[Turcia]] natus die [[2 Maii]] [[1929]], [[31 Augusti]] [[2026]]<ref>https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/08/31/edouard-balladur-ancien-premier-ministre-est-mort-a-l-age-de-97-ans_6762811_3382.html</ref>) est [[vir publicus]] [[Francia|Francicus]]. Primus minister fuit a die [[29 Martii]] [[1993]] usque ad diem [[11 Maii]] [[1995]]. E familia [[Armenia|Armenorum]] ortus, annum septimum agens Eduardus Balladur cum patre et matre [[Massilia]]m in Francia refugium petivit. Ibi educatus apud [[Lyceum Thiers (Massilis)|Lyceum Thiers]], alumnus fit [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] et [[Schola Nationalis Administrationis|Scholae Nationalis Administrationis]] eiusdem urbis. == Bibliographia == * Claire Chazal, ''Balladur''. Lutetiae: Flammarion, 1993. ISBN 2-08-066759-9 * Éric Zemmour, ''Balladur, immobile à grands pas''. Lutetiae: Grasset, 1995. ISBN 2-246-48971-7 {{Primi ministri Franciae}} {{Rectio Balladur}} {{Ministri Oeconomiae Francici}} {{DEFAULTSORT:Balladur, Eduardus}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Nati 1929]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Incolae Turciae]] [[Categoria:Alumni Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] [[Categoria:Alumni Scholae Nationalis Administrationis]] [[Categoria:Legati Conventui Nationali Francico]] [[Categoria:Alumni Lycei Thiers (Massilia)]] memovxdya9ozr2bnax31yyj2bn3n8z0 3984920 3984916 2026-08-31T19:59:26Z ~2026-47274-31 214177 /* requiescat in pace */ 3984920 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Eduardus Balladur''' (francogallice ''Édouard Balladur'' ; [[Smyrna]]e in [[Turcia]] natus die [[2 Maii]] [[1929]], [[31 Augusti]] [[2026]]<ref>https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/08/31/edouard-balladur-ancien-premier-ministre-est-mort-a-l-age-de-97-ans_6762811_3382.html</ref>) erat [[vir publicus]] [[Francia|Francicus]]. Primus minister fuit a die [[29 Martii]] [[1993]] usque ad diem [[11 Maii]] [[1995]]. E familia [[Armenia|Armenorum]] ortus, annum septimum agens Eduardus Balladur cum patre et matre [[Massilia]]m in Francia refugium petivit. Ibi educatus apud [[Lyceum Thiers (Massilis)|Lyceum Thiers]], alumnus fit [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] et [[Schola Nationalis Administrationis|Scholae Nationalis Administrationis]] eiusdem urbis. == Bibliographia == * Claire Chazal, ''Balladur''. Lutetiae: Flammarion, 1993. ISBN 2-08-066759-9 * Éric Zemmour, ''Balladur, immobile à grands pas''. Lutetiae: Grasset, 1995. ISBN 2-246-48971-7 {{Primi ministri Franciae}} {{Rectio Balladur}} {{Ministri Oeconomiae Francici}} {{DEFAULTSORT:Balladur, Eduardus}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Nati 1929]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Incolae Turciae]] [[Categoria:Alumni Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] [[Categoria:Alumni Scholae Nationalis Administrationis]] [[Categoria:Legati Conventui Nationali Francico]] [[Categoria:Alumni Lycei Thiers (Massilia)]] kvj4o7xact2zi72ucbrfxbk719l3mkl 3984924 3984920 2026-08-31T20:19:39Z Grufo 64423 Minora 3984924 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Eduardus Balladur}} (Francogallice {{barbarice|lingua=fr|Édouard Balladur}}; [[Smyrna]]e in [[Turcia]] die [[2 Maii]] [[1929]] natus, [[31 Augusti]] [[2026]] mortuus<ref>https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/08/31/edouard-balladur-ancien-premier-ministre-est-mort-a-l-age-de-97-ans_6762811_3382.html</ref>) fuit [[vir publicus]] [[Francia|Francicus]]. Primus minister fuit a die [[29 Martii]] [[1993]] usque ad diem [[11 Maii]] [[1995]]. E familia [[Armenia|Armenorum]] ortus, annum septimum agens Eduardus Balladur cum patre et matre [[Massilia]]m in Francia refugium petivit. Ibi educatus apud [[Lyceum Thiers (Massilis)|Lyceum Thiers]], alumnus fit [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] et [[Schola Nationalis Administrationis|Scholae Nationalis Administrationis]] eiusdem urbis. == Bibliographia == * Claire Chazal, ''Balladur''. Lutetiae: Flammarion, 1993. ISBN 2-08-066759-9 * Éric Zemmour, ''Balladur, immobile à grands pas''. Lutetiae: Grasset, 1995. ISBN 2-246-48971-7 {{Primi ministri Franciae}} {{Ministri Francici Balladur}} {{Ministri oeconomiae Francici}} {{Anni vitae|1929|2026|Balladur, Eduardus}} [[Categoria:Primi ministri Franciae]] [[Categoria:Incolae Turciae]] [[Categoria:Alumni Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] [[Categoria:Alumni Scholae Nationalis Administrationis]] [[Categoria:Legati Conventui Nationali Francico]] [[Categoria:Alumni Lycei Thiers (Massilia)]] brzje6baigxar3r7yc307fwfbiw0xkz 0 33358 3984891 3881249 2026-08-31T18:46:00Z Cyprianus Marcus 66550 3984891 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Septimius Severus busto-Musei Capitolini.jpg|thumb|[[Herma]] imperatoris [[Septimius Severus|Septimii Severi]] cui Dio Cassius primum opusculum dedicavit et cuius adprobatione ad historiam conscribendam confirmatus est. Nec tamen bonus imperator fuisse in ''Historia Romana''<ref>Libris 75-77.</ref> dicitur.]] '''Lucius Claudius Cassius Dio Cocceianus''' ([[Nicaea (Turcia)|Nicaea]]e in [[Bithynia]] natus circa annos [[155]]/[[160]]; ibidem mortuus post annum [[230]]), filius senatoris [[Cassius Apronianus|Cassii Aproniani]], fuit [[historia Romae|rerum gestarum Romanarum]] scriptor. Nam ''[[Historia Romana (Dio)|Historiam Romanam]]'' octoginta libris [[Graece]] composuit in qua res gestas, quae sibi quidem memoria dignae videbantur, ab [[Aeneas|Aenea]] repetivit atque addidit eventa quae ipse viderat; octo enim Augustos coluit senator Cassius Dio: [[Commodus|Commodum]], [[Pertinax|Pertinacem]], [[Didius Iulianus|Didium Iulianum]], [[Septimius Severus|Septimium Severum]], [[Caracalla|Caracallam]], [[Macrinus|Macrinum]] cum filio [[Diadumenianus|Diadumeniano]], [[Elagabalus|Sardanapalum]],<ref>Hoc nomine enim Elagabalum designare solebat,</ref> [[Alexander Severus|Alexandrum Severum]]. Quorum plerosque in ''Historia'' sua vituperavit, nedum laudavit (exceptis Pertinace et Alexandro Severo). In lingua Graeca qua utebatur multa [[Idioma|idiomata]] Latina in oculos incurrunt. ==De gente== Cassius Dio claro oratori [[Dio Cocceianus|Dioni Chrysostomo]], qui itidem ex Bithynia Romam venerat, aliquo modo cognatus fuisse creditur. Pater eius Cassius Apronianus proconsul [[Cilicia|Ciliciae]]<ref>Dio Cassius libro 69 = [[Iohannes Xiphilinus|Xiphilinus]] 242 et libro 73(7) = [[Iohannes Xiphilinus|Xiphilinus]] 271.</ref> et legatus Augusti pro praetore in [[Dalmatia (provincia Romana)|Dalmatia]] fuit, de quo ex ipsis scriptis filii certiores fimus. Filius aut nepos eius [[Cassius Dio (consul 291)|Cassius Dio]] anno [[291]] consul ordinarius et postea [[praefectus urbi Romae]] fuit. Historicus Dio Cassius Nicaensis natu quidem erat, sed veram patriam sibi Romam esse arbitrabatur et cum de senatu Romano loquebatur "nos" dicebat. Quin etiam villam ad [[Capua (urbs antiqua)|Capuam]] possidebat quo ab urbanis negotiis historiae conscribendae causa secedere solebat. Post secundum consulatum tandem missionem ab Alexandro Severo quia pedibus aeger erat impetravit et Nicaeam rediit ubi reliquam vitam in studiosa pace consumpsit<ref>Xiphilinus 357.</ref> == De cursu honorum == Omnia fere quae de Dionis vita accepimus ex eius ipsius ''Historia'' hausta sunt. [[Commodus|Commodo]] regnante [[senator]] factus esse putatur quia ab illo tempore sese ocularem testem Romanarum rerum gestarum esse adfirmat<ref>LXXIII.4 et 7 et 18 = [[Iohannes Xiphilinus|Xiphilinus]] 269 et 271 et 278.</ref>. A [[Pertinax|Pertinace]] praetor designatus<ref>74.12 = [[Iohannes Xiphilinus|Xiphilinus]] 289.</ref>, praeturam [[Septimius Severus|Septimio Severo]] iam regnante<ref>''[[Historia Romana (Dio)|Hist. Rom]]'' LXXIII.12.</ref> gessit (194) cui primum librum suum de ominibus imperii dedicavit. Non tamen multos honores ab eo vel a filio [[Caracalla]] impetravit. Interea per duos menses Didio Iuliano regnante in maximo metu vixerat quia saepe, cum adhuc privatus esset, adversus eum apud iudices alterius partis patronus egerat atque vitia moresque ei exprobrarat<ref>74.12</ref>. Circa annum 205 fortasse (vel potius circa 222/223 ut volunt hodie nonnulli eruditi ?) [[consul suffectus]] creatus est<ref>77.16 = Xiphilinus 325</ref>. Curator [[Pergamum|Pergami]] et [[Smyrna]]e a [[Macrinus|Macrino]] imperatore anno [[217]] factus est<ref>80.7.</ref>, tum ineunte regno [[Alexander Severus|Alexandri Severi]] proconsul [[Africa (provincia Romana)|Africae]] (223/224) atque protinus legatus Augusti pro praetore [[Dalmatia (provincia Romana)|Dalmatiae]] et [[Pannonia Superior|Pannoniae Superioris]] (225-228)<ref>80.22 = Xiphilinus 356.</ref>. Disciplinam austeriorem restituendam existimabat ideoque a militibus apud [[Praetoriani|praetorianos]] accusatus periculum vitae sibi contraxit. At ipse imperator tum ei succurrit atque anno [[229]] consulem II ordinarium secum fecit<ref>Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 2, c. 1014-1015</ref>. Etenim Alexandro Severo, miti principi, historicus noster gratus erat. == De operibus historicis== [[Fasciculus:Alexander severus.jpg|thumb|Imperator Alexander Severus qui Dionem ab inimicis tuebatur atque sibi collegam ad consulatum ordinarium designavit.]] Anno [[193]] Dio opusculum conscripsit de somniis ceterisque ominibus quae imperium [[Septimius Severus|Septimio Severo]] (hoc ipso anno imperator a militibus conclamatus erat) praenuntiaverant atque Augusto novo dicavit : * ''[[De ominibus et signis fortunam Septimii Severi indicantibus libellus]]'' (deperditus)<ref>Cassius Dio, ''Historia Romana'' 73.23, cf. 75.3.</ref> Cum libellus gratus fuisset postea ei placuit bella civilia quae secuta sunt narrare, quod inceptum a Septimio comprobatum est. Tum Fortuna in quodam somnio visa est eum hortari ut historiae scribendae vacaret ; hoc somnio monitus res belli domique a Romanis gestas [[AUC|ab Urbe condita]] usque ad annum [[229]] octoginta libris scribere coepit, quibus priores libellos ad tempora sua insereret ; id opus circa annum [[200]] coepit (ut ipse asseverat) atque per reliquam vitam ei operam dare non desiit<ref>Cassius Dio, ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' 73.23.</ref> : * ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' === De arte Cassiana conscribendae historiae === Commentatores Dionis omnes ''[[Historia Romana (Dio)|Historiam Romanam]]'' [[Thucydides|Thucydidis]] admiratione imitationeque perfusam esse cognoverunt<ref>[[Photius I (patriarcha Constantinopolitanus)|Photius]], ''[[Bibliotheca (Photius)|Bibl]]''. 71. Litsch (1893), Kyhnitzsch (1894) etc.</ref>: etenim non tantum sententias, sed ipsa verba et locutiones, quae raro inveniebantur, ex illustris praecessoris operibus repetivit, quae, cum valde diversis aetatibus aptentur, velut quandam aeternitatem cum humanae naturae tum Fortunae vicissitudinum et moralium praeceptorum ex historiis ducendorum manifestare videntur. Exemplo Thucydidis et ceterorum post illum historicorum antiquorum narrationem rerum gestarum saepe intermittit ut lectorem ad eventorum mutationumque momenta examinanda inducat. Imprimis his in locis longas (nonnumquam longissimas) orationes commenticias in ore eorum hominum ponit quos agere facit: ita lectorem ad rem ipsam adducere vult, ut ea quae in utramque partem dici possunt cognoscat et deliberationem ante oculos habeat proinde ac si ipse rei intersit. Quod cum facit, morem historicorum antiquorum sequitur: cum historicus nostrae aetatis nonnulla ex [[Cicero|Ciceronis]] orationibus excerperet et in appendice operis sui poneret, Dio duas longas orationes quas ipse Graece conscripsit in [[Arpinum|Arpinatis]] oratoris ore posuit (libro XLIV de amnestia post caedem [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] et libro XLV qua senatoribus persuadet ut [[Marcus Antonius|Marco Antonio]] bellum indicant): nec verae sunt nec merae interpretationes sed, e pluribus Ciceronis scriptis concinnatae, et opiniones et genus dicendi eius observant. Simili modo in libro XXXVIII<ref>XXXVIII.39-46.</ref> Caesaris contionem apud [[Centurio|centuriones]] [[Vesuntio|Vesontione]] habitam legimus aliquanto dissimilem eiusdem primo libro [[De bello Gallico|de Bello Gallico]] ab ipso Caesare oratione obliqua relatae<ref>BG I.40.</ref>. Item aliae longae orationes leguntur: libro XLIV Marci Antonii in [[Forum Romanum|Foro Romano]] super cruento Caesaris cadavere, [[Quintus Fufius Calenus|Quinti Fufii Caleni]] libro XLVI pro Marco Antonio contra Ciceronem, [[Marcus Vipsanius Agrippa|Marci Agrippae]] et [[Maecenas|Maecenatis]] libro LII in controversia [[29 a.C.n.]] habita utrum libertas populo reddenda an imperium unius principis instituendum esset, libro LV sermo Augusti et [[Livia Drusilla|Liviae]] uxoris de poenis coniuratorum, libro LVI Augustus equites senatoresque ad uxores ducendas liberosque tollendos adhortans<ref>LVI.2-9.</ref> et laudatio funebris defuncti imperatoris a successore [[Tiberius (imperator)|Tiberio]] in [[Rostra|rostris]] habita<ref>LVI.35-41.</ref>... Et adhortationem philosophicam historiae inseruit, scilicet consolationem Philisci cuiusdam<ref>Qui fuerit vel an omnino fuerit difficile dictu est.</ref> ad exsulem Ciceronem a se inventam qua Cicero a philosopho Graeco ad malam fortunam fortiter patiendam et solacio sapientiae utendum invitatur<ref>XXXVIII.18-30.</ref>. Ita et doctrinas philosophicas illius temporis in opere suo imponit quae tunc a Cicerone in orbem Romanum divulgatae sunt. ===An compilator fuerit=== Hoc tamen inter Thucydiden et Dionem maxime interest quod scriptor Atheniensis res gestas sibi coaevas referebat, Bithynicus senator contra, si quidem a [[Commodus|Commodi]] regno eventorum a sese relatorum testis esse potuit, plerumque iamdiu praeterita narrat quae per priores rerum scriptores cognovit. Omnes fontes quibus uti licebat se legisse decem annis adfirmat, quod quidem verum esse videtur : non tantum historias sed etiam orationes et epistulas et opera philosophica usurpabat, etsi numquam auctores suos nominabat. Ipse tamen sinceritatem fontium reipublicae liberae ab imperatoriis saeculis discernit : nam cum libertas opinandi et quae quisque vellet scribendi vigebat ex ipsa testimoniorum multitudine auctorum contraria scribentium ad veritatem pervenire iudicio suo posse confidebat ; imperatores autem quia quae sibi placent tantum dici scribique sinunt, non sunt fontes idonei ad illorum temporum veritatem inquirendam et quod vulgo traditum est sese repetere coactum confitetur<ref>LIII.19.</ref>. Facta aliquot per neminem alium nobis tradita sunt nisi per ipsum Dionem, exempli gratia res a Caesare in [[Hispania ulterior|Hispania Ulteriore]] anno [[61 a.C.n.]] pro praetore gestae<ref>XXXVII.52-53.</ref> aut proelia inter praetorem [[Gaius Pomptinus|Gaium Pomptinum]] et [[Allobroges|Allobrogum]] ducem Catugnatum circa idem tempus commissa<ref>XXXVII.47-48</ref>. Non tamen dubitari potest quin et ea facta apud priores historicos invenerit Dio. Si omnia scripta antiqua superessent fortasse nihil novi in ''Historia Romana'' legeremus. Quapropter nonnulli critici moderni dubitarunt an Cassius Dio merus compilator dicendus esset<ref>Freyburger‑Galland M. L. (2003), « La conception de l’histoire chez Dion Cassius », in ''Grecs et Romains aux prises avec l'histoire'' p.109. Cf ibidem Guy Lachenaud, "Dion Cassius homme de culture ou plagiaire impénitent", pp.97-108.</ref>. Quod iudicium hodie iniquum videri solet quia historiam sui generis conscripsit dum mutatis institutis diligenter animum advertit. ===De institutorum studio=== [[Fasciculus:Pertinax Providentia Aureus.jpg|thumb|Pertinacis [[Aureus|aureus]] qui tres menses tantum regnavit sed optimus imperator fuisse a Dione iudicabatur<ref>Libro 74.</ref> qui ab eo praetor designatus est.]] Non enim omni aetati aequaliter operam dedit: si quidem totum opus mille fere annos, res inter [[Aeneas|Aeneae]] adventum in Italiam et Romam conditam gestas ut praeteream, octoginta libris comprehendit, id est ad duodevicenos annos singulis libris, sunt duo libri, liber XLIV de Caesare a coniuratis Idibus Martiis occiso et liber LII de reipublicae forma post Octaviani reditum potissimum eligenda, qui paucos menses tantum continent. Quin etiam inter librum XLI (bellum civile anno [[49 a.C.n.]] incipiens) et librum LII ([[29 a.C.n.]]), duodecim libris viginti anni insunt, id est minus quam bini anni singulis libris. Item quatuor libris XLIV-XLVII insunt modo tres anni (44-42 a.C.n. usque ad [[Proelium iuxta Philippos commissum|Philippense proelium]]). Contra in primis triginta quinque libris hodie deperditis inerant circiter 700 anni, quod efficit vicenos annos in singulis libris. Et a libro LIII usque ad ultimum librum LXXX sunt circiter 260 anni (28 a.C.n.-229), id est paulo minus quam deni anni singulis libris. Unde perspicuum est velut columen totius operis fuisse libertatem paulatim sese corrumpentem ac postremo in monarchiam mutatam necnon commoda monarchiae cum democratia<ref>Nobis respublica Romana oligarchia potius quam democratia fuisse videtur, sed Dio aliter sentiebat.</ref> comparata. Si quidem fere omnia quae ad leges institutaque sive cum fide observata sive violata sive novata pertinent magna cura colligit et saepe cum publicis moribus aetatis suae comparat<ref>E.g. 55.23-26. 60.4 et 7 etc.</ref>, in aliis rebus quae ei digna memoria tantum memorat<ref>I.2.</ref>. Eventa minoris momenti et personas quae secundas partes agunt praetermittere solet : ita libro XLIV ineunte quem totum occiso Caesari dicavit, quattuor tantum coniuratos nominat (duos Brutos, [[Gaius Trebonius|Trebonium]], Cassium), 'taedium lectori ne faceret'<ref>XLIV.14.</ref>. Primo libro [[De bello civili|de Bello civili]] Caesar deliberationes in senatu primis mensis Ianuarii diebus anno [[49 a.C.n.]] habitas accurate describit et varias senatorum sententias enumerat, quia demnonstrare vult [[Pompeius|Pompeium]] ab inimicis suis ad bellum civile impulsum esse. Contra Dio Cassius illas disceptationes praetermittit et omnia ad Pompeium et Caesarem refert velut ac si fato quodam insuperabili illi duo duces, qui supra ceteros cives eminebant nec parem sibi dignitatem in republica tolerabant, inimicitiae decertandae causa ad bellum civile suscipiendum necessario traherentur. Ut saepe fit, in hoc loco heroicum et tragicum humili historiae humanae praetulit. A contrario parvum factum paene nullius historici momenti solus exstantium auctorum tradidit : quia duos viros ex eadem gente in idem sacerdotum collegium cooptari non licebat (quam legem per Dionem stetit quin omnino ignoraremus), anno 57 a.C.n. consul [[Publius Cornelius Lentulus Spinther|Lentulus Spinther]] filium e [[Gens Cornelia|gente Cornelia]] in [[gens Manlia|gentem Manliam]] per adoptionem transtulit : ita [[augur]] fieri potuit nec postea idcirco nomen mutavit<ref>XXXIX.17.</ref>. Qua re gesta memoranda Dio demonstrabat quantopere et ipsi primores civitatis spretis ob ambitionem legibus morem maiorum parvi fecerint et rempublicam in diem corruptiorem necesse fuerit in monarchiam mutari. ===De fide historica=== Praeter leges et instituta alia res ei cordi fuit, quae nobis quidem absurdior hodie videtur: oracula, portenta ceteraque omina quibus dei mortalibus futura praenuntiare credebantur diligentissime enumerat. Alioqui in rebus bellicis mediocris historicus erat qui ad patheticum et dramaticum spectabat potius quam ad veritatem. Nonnumquam tamen fontem magni pretii sequitur : ne in proeliis quidem narrandis semper et ubique negligendus est! Errores multi, ut aequum erat in tam vasto opere, a criticis recentioribus deprehenduntur praesertim in [[chronologia]] et in [[geographia]]: non plures tamen, immo pauciores fortasse quam apud [[Appianus Alexandrinus|Appianum]], ne de [[Diodorus Siculus|Diodoro Siculo]] loquamur. Nonnumquam tamen illi errores velut ex demontratione suscepta oriri videntur: ita postquam [[Marcus Antonius|Marco Antonio]], [[Plutarchus|Plutarchum]],<ref>''Marcus Antonius'' 34.</ref> aliosque auctores secutus, obiecerat quod legato suo [[Publius Ventidius Bassus|Ventidio]] ob [[Parthia|Parthicas]] victorias invideret, addidit Ventidium mortuo demum Marco Antonio [[Triumphus|triumphasse]]<ref>IL.21 Cf. XLVIII.41. Errat fortasse etiam quia sub imperatoribus triumphum legatis decernere nefas erat.</ref> quod falsum esse per [[Fasti triumphales Romanorum|Fastos Capitolinos]]<ref>Et [[Plutarchus|Plutarchum]], ''Antonius'' 34</ref> scimus (triumphavit die 27 novembris anno 38 a.C.n.). Item anno [[56 a.C.n.]] dum de crescente certamine et invidia inter Pompeium et Caesarem loqui incipit,<ref>XXXIX.25-27.</ref> quae ad bellum civile rempublicam Romanam praeceps datura erat, Lucensis pacti obliviscitur quo eo ipso anno [[triumviratus]] confirmatus et renovatus est quodque apud multos auctores memoratum invenimus.<ref>E.g. [[Plutarchus]], ''Pompeius'' 51 et ''Crassus'' 14.</ref> Qui errores vel omissiones non necessario voluntarii iudicandi sunt sed Dioni demonstratione sua elato facta cum assertionibus suis non congruentia in mentem non veniunt. Inconcinnitatibus quibusdam quoque lector occurrerit cum Dio Cassius fontes diversos male inter se consutos iuxta ponit : ita libro 48 fontem Octaviano triumviro faventem diu sequi videtur cum subito eum accusat quod [[Perusinum bellum|senatores Perusinos]] patris Iulii Caesaris [[Manes|Manibus]] immolasset et ita sacrificia humana renovasset,<ref>XLVIII.14. Confer [[Suetonius|Suet]]. ''Aug''. 15. [[Seneca]], ''Clem'' I.11. De genuitate huius facti inter modernos auctores non constat.</ref> quamquam erant scriptores alii qui Octavianum a militibus suis impulsum esse dicerent ut de paucis, velut invitus et coactus, supplicium sumeret.<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bell. civ''. V.201. [[Velleius Paterculus]] II.74.</ref>. Inconstantiam eiusdem generis in aestimatione philosophi Senecae iam animadverterat [[Michael Montanus]]<ref>''Essais'' [https://fr.wikisource.org/wiki/Page:Montaigne_-_Essais,_%C3%89d_de_Bordeaux,_2.djvu/359 II.32]</ref> In summa de praeteritis rebus pretiosum testimonium nos reliquit Dio Cassius, iusta suspicione tamen et iudicio critico recipiendum. Res vero suae aetatis quibus ipse interfuit aut a testibus audivit peculiari cura sese relaturum esse pollicebatur,<ref>73.18</ref> nec dubium est quin ad cognoscenda regna Commodi Severique eorumque successorum relatio Dionis etiamsi mutila ad nos pervenit et ad omnia arcana imperii ipse non admissus est, fons primi ordinis habeatur. ==De posteritatis aestimatione== Medio aevo Dio Cassius in Europa occidentali ignotus erat, in imperio Byzantino contra fons praecipuus ad historiam Romanam et [[Iohannes Antiochensis|Iohannis Antiochensis]] (''Ίστορία χρονική'') et [[Ioannes Zonaras|Ioannis Zonarae]] in ''[[Epitome historiarum (Zonaras)|Epitome Historiarum]]'' et [[Ioannes Tzetzes|Ioannis Tzetzes]] in ''Chiliadibus''. Quin etiam a [[Iohannes Xiphilinus|Xiphilino monacho]] abbreviatus est, et excerpta eius operis per rerum genera digesta simul cum aliorum historicorum iussu [[Constantinus VII Porphyrogenitus|Constantini Porphyrogeniti]] collecta. Sedecimo saeculo, tempore [[Renascentia litterarum|Renatarum Litterarum]], eruditi testimonio quidem Dionis utebantur, hominem ipsum ob malignitatem non amabant. [[Michael Montanus]], qui [[Plutarchus|Plutarchum]] magnos viros Graecos et Romanos in ''[[Vitae parallelae|Vitis]]'' ut [[Heros|heroas]] extollentem praeter ceteros auctores diligebat atque [[Seneca|Senecam]] admirabatur, scribebat 'adeo nihil sani Dionem Cassium de rebus Romanis iudicasse ut a Caesare et Marco Antonio contra Pompeium et Ciceronem steterit'.<ref>''Essais'' [https://fr.wikisource.org/wiki/Page:Montaigne_-_Essais,_%C3%89d_de_Bordeaux,_2.djvu/359 II.32]</ref> Nec dubium est quin Dio Ciceroni iniquus fuerit ; sed homines cognorat nec de natura humana optime sentiebat'.<ref>E.g. LII.34.</ref> In ipsis victoriis Caesarianis plus Fortunae et adversariorum erroribus tribuit quam prudentiae vel providentiae ducis nec tamen adversarum partium fautor dici potest. [[Iustus Lipsius]] simili modo Senecam, illum [[Stoicismus|stoicismi]] apostolum, delicias suas, his verbis vindicandum suscipiebat: "''Credo iudicii quaedam morumque perversitas ''[Dioni]'' fuit quae eundem illum in Ciceronem exacuit, quae in Cassium, Brutum omnesque bonos. Caveat ab his, moneo, iuventus.''<ref>Commentarius ad [[Tacitus|Tacitum]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' XIII.42.[https://books.google.fr/books?id=NWBOAAAAYAAJ&pg=PA381&lpg=PA381&dq=Credo+iudicii+quaedam+morumque+perversitas+iustus+lipsius&source=bl&ots=CdKn4Ym0S3&sig=q150yn1QiY1-qOCJPo8iKKHcgVM&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwiQvejHgabTAhWGOhQKHYN2BFMQ6AEIMDAB#v=onepage&q=Credo%20iudicii%20quaedam%20morumque%20perversitas%20iustus%20lipsius&f=false]. Sic respondet ad accusationes quae libris 61 et 62 [[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]] legi poterant.</ref>" Quod in peius etiam vertit cum ad philosophos Francogallicos octavi decimi saeculi venitur, eo magis quo Dio Cassius monarchiae laudator erat. Historicus Crevier et scriptor [[Dionysius Diderotus]] Dionem 'aeternum omnium virtutum Romanarum calumniatorem' appellabant<ref>''Essai sur les règnes de Claude et de Néron'', [https://books.google.fr/books?id=vMEWPqWX24IC&pg=PA150&dq=Crevier+appelle+calomniateur++iudicii+quaedam+morumque+perversitas&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjz6u-Ug6bTAhVFPhQKHWxPDZwQ6AEIJDAA#v=onepage&q=Crevier%20appelle%20calomniateur%20%20iudicii%20quaedam%20morumque%20perversitas&f=false XCIX]</ref>, [[Voltaire]] in quadam epistula ''vilem scriptorem, vilem adulatorem''<ref>Epistula ad Praesidentem Hénault (1768, 26 février) [https://books.google.fr/books?id=KALrAAAAMAAJ&pg=PA89&dq=voltaire+dion+cassius+vil+ecrivain&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjnqdighKbTAhUG1xQKHQzcB0EQ6AEIKDAB#v=onepage&q=voltaire%20dion%20cassius%20vil%20ecrivain&f=false].</ref>. Nec eruditi saeculi noni decimi aut vicesimi ineuntis ad laudanda Dionis merita multo proniores fuerunt. Nuper demum aequiorem aestimationem nactus est Dio Cassius apud historicos non tam mendaces [[Panegyricus|panegyricos]] magnorum virorum legere cupientes quam nova elementa invenire quibus freti propius veritatem accedere possent: nam maledicta quoque, etiamsi mendacia esse potuerunt, a Dione non excogitata ex nihilo sunt sed e priscis scriptis sumpta. Multa enim nos docet [[Historia Romana (Dio)|''Historia Romana'' Dionis Cassii]] et his novissimis annis multi indagatores huic operi animum adverterunt et studia Cassiana maxime viguerunt. == Notae == <references /> == Bibliographia == ===Latine=== *CG Cobet, 'Ad Dionem Cassium', ''Mnemosyne'' 1882(10) : 193-210. * Max Grasshof, ''De fontibus et auctoritate Dionis Cassii Cocceiani'', Bonnae : typis Carthausianis 1867. *Horst Jaeger, ''De Cassii Dionis librorum 57. et 58. fontibus, dissertatio inauguralis quam... scripsit Horst Jaeger,''... Berolini : typis expressit Ae. Ebering, 1910. *Ernestus Kyhnitzsch, ''De contionibus, quas Cassius Dio historiae suae intexuit cum Thucydideis comparatis'', Lipsiae, Typis M. Hoffmanni, 1894 [https://archive.org/details/decontionibusqu00kyhngoog Hic legere potes] *Aemilius Litsch, ''De Cassio Dione imitatore Thucydidis : Dissertatio inauguralis quam...'', Friburgi Brisigaviae : ex officina C. A. Wagneri, 1893. *Paulus Meyer, ''De Maecenatis oratione a Dione ficta'', Berolini, Apud C. Heymannum, 1891 *G. Vrind, ''De Cassii Dionis vocabulis quae ad jus publicum pertinent'' , [[Haga Comitis|Hagae Comitis]], Bernard Mensing, 1923 [https://archive.org/details/decassiidionisvo00vrin Hic legere potes] [http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1924_num_26_2_2316_t1_0184_0000_2 Recensio critica] **'De Dionis Cassii historiis', ''Mnemosyne'' 1926(54) : 321-347. *Rogerius Wilmans, ''De Dionis Cassii fontibus et auctoritate'', Berolini : Typis Starckianis 1835. [https://books.google.fr/books?id=M34-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=wilmans+fontibus+auctoritate&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwi-3-uSzajRAhXCuBoKHVQGAtwQ6AEIHTAA#v=onepage&q=wilmans%20fontibus%20auctoritate&f=false Hic legere potes] *I. Will, ''Quae ratio intercedat inter Dionis Cassii de Caesaris bellis Gallicis narrationem et commentarios Caesaris de bello Gallico''. Erlangen, 1901. ===Barbare=== *Bakry Baldwin, 'Historiography in the Second Century Precursors of Dio Cassius', ''KLIO'', 1986(68) : 479-486 [https://www.degruyter.com/view/j/klio.1986.68.issue-68/klio.1986.68.68.479/klio.1986.68.68.479.xml Hic legere potes] * T. D. Barnes, "The Composition of Cassius Dio's 'Roman History'" in ''Phoenix'' vol. 38 (1984) pp. 240-255. * Estelle Bertrand, "[https://www.persee.fr/doc/dha_2108-1433_2010_sup_4_2_3366 La bataille de Philippes (42 av. J.-C.) dans l’Histoire romaine de Dion Cassius : un aperçu du travail de l’historien]", ''Dialogues d'histoire ancienne'' 2010(suppl. 4-2) ː 329-342 * ''Cassius Dio: Greek Intellectual and Roman Politician'' (cur. Carsten Hjort Lange), Brill, 2016. [https://books.google.fr/books?id=G9SYDQAAQBAJ&pg=PA343&lpg=PA343&dq=hinard+dion+cassius&source=bl&ots=4UGOfliWoP&sig=LQVZOpYb9pae1jMpVMJ6HDKj] * ''Cassius Dion : nouvelles lectures'' (cur. Valeria Fromentin et aliis), Burdigalae, Ausonius éditions, 2016. ISBN 9782356131751 [http://bmcr.brynmawr.edu/2017/2017-12-15.html Recensio critica] *Michèle Coltelloni-Trannoy, '[https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-01670136/document La place du thauma dans l’Histoire romaine de Cassius Dion].' ''KTÈMA : Civilisations de l’Orient, de la Grèce et de Rome antiques'', 2017(42) : 219-232 ** "La géographie dans l'Histoire romaine de Cassius Dion" in ''Histoire et géographie chez les auteurs grecs : du IIe s. av. J.-C. au VIe s. après J.-C.'' (curantibus Michèle Coltelloni-Trannoy et Sébastien Morlet). Parisiis, de Boccard, 2018 ː 165-184 * Detlef Fechner , ''Untersuchungen zu Cassius Dios Sicht der Römischen Republik'', [[Hildesia]]e, 1986 *Marie-Laure Freyburger, ''Aspects du vocabulaire politique et institutionnel de Dion Cassius'', Paris : de Boccard, 1997 [http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1999_num_101_1_4767_t1_0214_0000_5 Recensio critica] ** 'Dion Cassius, un Gréco-romain du IIe siècle' ''Dialogues d'histoire ancienne. Supplément'' 2013(9/1) : 77-90 [http://www.persee.fr/doc/dha_2108-1433_2013_sup_9_1_3655 Hic legere potes] ** 'Histoire et autobiographie dans l’œuvre de Dion Cassius' ''Interférences'' 2009(5) [https://interferences.revues.org/907 Hic legere potes] ** 'Homère chez Dion Cassius', ''Folia electronica classica'' 2009(18) [https://web.archive.org/web/20110723081024/http://bcs.fltr.ucl.ac.be/FE/18/HomereDion.htm Hic legere potes] ** 'L'Italie vue par un Bithynien du IIIe siècle', ''Folia electronica classica'' 2003(6) [https://web.archive.org/web/20160307104928/http://bcs.fltr.ucl.ac.be/FE/06/Italie.html Hic legere potes] ** "[https://www.persee.fr/doc/ista_0000-0000_2017_act_1381_1_3468 La transmission humaniste de Dion Cassius]" in ''Ipse dixit. L'autorité intellectuelle des Anciens : affirmation, appropriations, détournements'', 2017: 147-159 *Aemilius Gabba, 'Sulla storia romana di Cassio Dione', ''Rivista di storia italiana'' 1955(67) : 289-333. ** 'Storici greci dell'impero romano da Augusto ai Severi', ''Rivista di storia italiana'' 1959(71) : 361-381.. * Alain Gowing, "Dio's Name" in ''Classical Philology'' vol. 85 (1990) pp. 49–54. **''The triumviral narratives of Appian and Cassius Dio'', The University of Michigan press. ISBN 0-472-10294-X * ''Grecs et Romains aux prises avec l'histoire : représentations, récits et idéologie : Colloque de Nantes et Angers'' [12-15-septembre 2001] (curantibus Guy Lachenaud et Dominique Longrée). - Rennes : Presses universitaires de Rennes, 2003. - 2 vol ISBN 2-86847-736-4 *D. Harrington, 'Cassius Dio as a military historian' ''Acta Classica'' 1977(20) : 159-166 [https://web.archive.org/web/20160410202603/http://casa-kvsa.org.za/1977/AC20-13-Harrington.pdf Hic legere potes] **''Cassius Dio, a reexamination'', Ann Arbour, 1971. *Martinus Hose, ''Erneuerung der Vergangenheit : die Historiker im Imperium Romanum von Florus bis Cassius'', Teubner, 1994. ISBN 3-519-07494-X [http://www-persee.ens-lyon.fr/doc/antiq_0770-2817_1999_num_68_1_1355_t1_0417_0000_3 Recensio critica] *Adam M. Kemezis, ''Greek Narratives of the Roman Empire under the Severans: Cassius Dio, Philostratus, and Herodian. Greek Culture in the Roman World''. Cambridge University Press, 2014 ISBN 978-1-107-06272-6 [http://research.ncl.ac.uk/histos/documents/2016RD02Burden-StrevensonKemezis.pdf Recensio critica] *J. Kordoš, 'Thucydidean Elements in Cassius Dio', ''Acta Antiqua Academiae Scientiarum Hungaricae'', 2010(50) : 249-256 [http://akademiai.com/doi/abs/10.1556/AAnt.50.2010.2-3.6 Summarium] *Bernd Manuwald, ''Cassius Dio und Augustus : philologische Untersuchungen zu den Büchern 45-56 des dionischen Geschichtswerkes'', Wiesbaden : F. Steiner, 1979 ISBN 3-515-02886-2 *G. Martinelli, ''L'ultimo secolo di studi su Cassio Dione'', Genova : Accademia ligure di scienze e lettere, 1999. * Fergus Millar, ''A Study of Cassius Dio'', [[Oxonia]]e [[1964]]. ** 'Some speeches in Cassius Dio', ''Museum Helveticum'' 1963(18) : 11-22 [http://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=mhl-001:1961:18#25 Hic legere potes] *Ch.L. Murison, ''Rebellion and Reconstruction. Galba to Domitian. An Historical Commentary on Cassius Dio's Roman History Books 64-67 (A.D. 68-96)'', Atalantae, 1999 (American Philological Association. Monograph Series, 37). [http://bmcr.brynmawr.edu/2000/2000-03-07.html Recensio critica] *Meyer Reinhold, ''From Republic To Principate: An Historical Commentary On Cassius Dio's Roman History. Volume 6: Books 49-52 (36-29 B.C.)'', [[Atlanta|Atalantae]] : Scholars Press, 1988 [http://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1991_num_60_1_2329_t1_0580_0000_2 Recensio critica] [https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/S0009840X00271394 Alia recensio critica] ** 'In praise of Cassius Dio', ''L'antiquité classique'' 1986(55) : 213-222 [http://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1986_num_55_1_2178 Hic legere potes] * I.-M. Roddaz, 'De César à Auguste : L'image de la monarchie chez un historien du Siècle des Sévères. Réflexions sur l'oeuvre de Dion Cassius, à propos d'ouvrages récents', ''Revue des Études Anciennes'', 1983(85) : 67-87 [http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1983_num_85_1_4148 Hic legere potes] *Manfredus Schmidt, , 'Politische und persönliche Motivation in Dios Zeitgeschichte', in: M. Zimmermann (curante) ''Geschichtschreibung und politischer Wandel im 3. Jh. n. Chr : Kolloquium zu Ehren von Karl-Ernst Petzold (Juni 1998) anlässlich seines 80. Geburtstags'', 1999 : 93-117 [https://books.google.fr/books?id=IyMGeMfj6ZAC&pg=PA93&dq=schmidt+politische+motivation+zimmermann&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwidqdW0tqjRAhUEtBoKHVShBQcQ6AEIHTAA#v=onepage&q=schmidt%20politische%20motivation%20zimmermann&f=false] * Ed. Schwartz, "Cassius Dio" in {{PW}} vol. 3 pars 2 (1899) coll. 1684–1722. *Benedictus Simons, ''Cassius Dio und die Römische Republik : Untersuchungen zum Bild des römischen Gemeinwesens in den Büchern 3-35 der "Rhomaika" '', W. de Gruyter, 2009. ISBN 978-3-11-022586-0 * W . Steidle , 'Beobachtungen zum Geschichtswerk des Cassius Dio' , ''WJA'' 1988(14) : 203-224 *P.M. Swan, ''The Augustan Succession: An Historical Commentary on Cassius Dio' Roman History Books 55-56 (9 B.C.-A.D.14)'', Oxford, 2004 (American Philological Association. American Classical Studies, 47). [http://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2007_num_76_1_2635_t2_0549_0000_2 Recensio critica] * Giuseppe Zecchini , ''Cassio Dione e la guerra gallica di Cesare'', Mediolani, 1978. == Nexus externi == *[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2008.01.0593%3Abook%3D1%3Achapter%3D1%3Asection%3D3 Textus Graecus apud Perseum] *[https://web.archive.org/web/20191205162937/http://bcs.fltr.ucl.ac.be/ENCYC-1/Dion_Cassius.htm Vita, bibliographia, excerpta (Francice)] *[http://remacle.org/bloodwolf/historiens/Dion/table.htm Textus Graecus cum interpretatione Francica] *[https://archive.org/details/diosromanhistor01unkngoog Editio Graeca/Anglica Loeb (1914)] *[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/cassius_dio/introduction*.html Introductio editionis Dionis apud ''[[Loeb Classical Library]]'' (Anglice, 1914 et 1927)] {{Index consulum sub principatu electorum| praedecessores= [[Quintus Aiacius Modestus Crescentianus]] II et [[Marcus Pomponius Maecius Probus]]| annus= 229<br />cum<br />[[Alexander Severus|Imp. Caesare Marco Aurelio Severo Alexandro Augusto III]]| successores= [[Lucius Virius Agricola]] et [[Sextus Catius Clementinus Priscillianus]]}} {{FA stella}} [[Categoria:Nati 155]] [[Categoria:Mortui saeculo 3]] [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Cassia]] [[Categoria:Historici Romani antiqui]] [[Categoria:Legati Dalmatiae]] [[Categoria:Legati Pannoniae Superioris]] [[Categoria:Proconsules Africae]] [[Categoria:Scriptores Anatoliae Graecoromanae]] [[Categoria:Senatores]] 4y9xm7oovzu6t1byvtllfx4gxo99c5r 0 35846 3984988 3983539 2026-09-01T09:19:20Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984988 wikitext text/x-wiki {{L}}{{flumen|Lena|[[Fasciculus:Lensk (reportage 21-06-2014) 09.JPG|thumb|center|Lena in ''Lensk'' urbe]] | 4294 | 1466 | 16 350 | 2 490 000 |[[Iugum Baicalense]]|[[Mare Lapteviorum]]|[[Siberia Orientalis]]}}{{videdis|Lena (discretiva)}} {{res|Lena}}<ref>[http://international.loc.gov/service/ndlpcoop/mtfxtx/txg/g348207778/0007.jpg ''Atlas Russicus'', p. 7]; [[Ioannes Georgius Gmelin]], [https://books.google.ru/books?id=9xBfAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Flora+sibirica:+sive,+Historia+plantarum+Sibiriae&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwj1peCgltvSAhWGXCwKHYK7ClUQ6AEINTAD#v=onepage&q=Lena&f=false ''Flora Sibirica'', tomus I, p. XI-XIII]</ref> ([[Russice]] Лена, [[Iacutice]] Өлүөнэ) est [[flumen]] [[Russia]]e, in [[Siberia]] [[Siberia Orientalis|Orientali]] maximum. Ex [[iugum Baicalense|iugo Baicalensi]]<ref>{{ZK|Байкальский хребет}}</ref> exoritur, per [[regio Ircutensis|regionem Ircutensem]] et rem publicam [[Iacutia]]m [[Foederatio Russica|Foederationis Russicae]] fluens, 4400 chiliometra patet et in [[mare Lapteviorum]] [[oceanus Glacialis Septentrionalis|oceani Glacialis Septentrionalis]] per [[delta Lenae|delta maximum]] effunditur. Maximum est orbis terrarum flumen, cuius [[pelvis siccationis]] tota in regione [[congelatio aeterna|congelationis aeternae]] sita est. [[Fasciculus:Lena watershed.png|thumb|Lena cum accolis suis.]] == Inventio et nomen == {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Panteleemon Pianda|Panteleemon Diomedis filius Pianda|ru|qid=Q1185599}} explorator Russicus anno 1623 Lenam invenit; Pianda eam ''Eluene'', nomine [[lingua Evenkensis|Evenkensi]], appellabat, quod ''flumen magnum'' significat. Nomen Russicum et Iacuticum de hoc derivatum esse videtur. [[Iacutice]] flumen etiam ''Улахан Өрүс'' (''Ulachan orys'', idem ''flumen magnum'') nuncupatur, [[Buriatice]] ''Зүлхэ (Zulche)''. [[Fasciculus:Lena River near Yakutsk (synchroswimr).jpg|thumb|Lena prope Iacutiam urbem]] == Fluxus == === Fluxus superior === In palude parva prope [[transitus|transitum]] ''Solntsepad' '' sub monte sine nomine [[iugum Baicalense|iugi Baicalensis]], cuius altitudo 2023 est, fons Lenae situs est; 10 chm tantum a [[Baical]]e eum separant. A fonte usque confluvium cum [[Witimus|Witimo]] fluxus Lenae superior numeratur; hoc fluxu superiore fluvius montanus [[Cisbaicalia]]e est. Kirenga est confluvius Lenae superioris maximus; ''Kirensk'' urbs (prius [[munimentum Kirengense]]) in ostio Kirengae stat. His locis [[iugum Pomorum]] et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|mons Pallasii||ru|qid=Q21643713}}<ref>Nomine [[Petrus Simon Pallas|Petri Simonis Pallasii]].</ref> divortium aquarum Lenae, [[Ienisea]]e et [[Amur]]is est. === Fluxus medius === Witimi aquis aucta, Lena iam flumen maximum fit; altitudo eius his locis 10 vel 12 m est, vallis latitudo a 20 ad 30 chm, insulae multae in alveo apparent. Hic est fluxus Lenae medius (i.e., ab ostio Witimi ad ostium [[Aldanus|Aldani]]). A dextra ripa [[planities montana Patomensis]]<ref>{{ZK|Патомское нагорье}}</ref> sita est, et ripa dextra ardua est, ripa laeva declivior. [[Taiga]] utramque ripam operit. Ab [[Olecma]] ad Aldanum nullum confluvium magnum Lena habet; hic per [[planities elata Lenensis]]<ref>[[Russice]] ''Ленское плато''.</ref> plus quam 500 chm fluit. Post [[Urbs Patrocinii|Urbem Patrocinii]] (''Pokrovsk'') in planitiem Lena exit, ubi et [[Iacutia (urbs)|Iacutia]] urbs ad eam stat. [[Fasciculus:Lenapillarsriverview.JPG|thumb|Saxa ''Columnae Lenenses'' (''Lenskie stolby'') dicta in ripa Lenae]] === Fluxus inferior === Locis Iacutia inferioribus duo soli magni accolae Lenae sunt, Aldanus et [[Wiluius]]. Ab ostio Aldani fluxus Lenae inferior incipit. Latitudo eius hic circa 3 chm est, ubi uno alveo fluit; si insulas rami ambiunt, latitudo 30 chm esse potest. Vallis Lenae fluxus inferioris stricta est: nam a ripa dextra [[Montes Verchoianenses|montium Verchoianensium]] iuga ad Lenam appropinquant, a ripa dextra [[planities elevata Sibiriae Mediae]] divortium aquarum Lenae et [[Olenecus|Oleneci]] est. Post ''Bulun'' vicum vallis etiam strictior fit: inter iugum ''Charaulach'' ab oriente et [[iugum Czekanovskii]]<ref>{{ZK|Чекановского, кряж}}</ref> ab occidente fluit. [[Fasciculus:Russia's Lena River Delta as seen by Envisat ESA215233.tiff|thumb|Delta Lenae in photographemate spatiali]] === Delta === Ab initio [[deltae Lenae|deltae Lenensis]] ad mare 150 chm est. Quinque rami maiores deltae sunt et innumeri minores. Area deltae 45,5 milia [[chiliometrum|chm]]² est. Ramus maximus Bykovensis non solum ad orientem, sed etiam ad meridiem vertit et post [[promunturium Bykov]]<ref>Мыс Быков.</ref> in mare Lapteviorum effunditur; in litore maris ab oriente a promunturio Bykov [[Tiksi]] portus situs est. [[Fasciculus:Закат на Лене.JPG|thumb|Lena in ''Bestiach Inferiore'']] == Accolae == Accolae Lenae maximi sunt: === Fluxu superiore === {{div col|2}} * [[Mansurca]]<ref>Nomen hoc necnon nomina infra e ''Flora Sibirica'' Gmeliniana, p. XII sumpta sunt (nisi aliud indicatur).</ref> ([[Russice]] Манзурка, sinistra) * [[Culenga]] (Куленга, sinistra) * [[Orlenga]] (Орлинга, dextra) * [[Ilga]] (Илга, sinistra) * [[Kirenga]] (Киренга, dextra) * [[Cuta]] (Кута, sinistra) * [[Tschetschuius]] (Чечуй, dexter) * [[Tschaia]] (Чая, dextra) * [[Itschora]] (Ичёра, sinistra) * [[Witimus]] (Витим, dexter) {{div col end}} [[Fasciculus:Кангаласский утёс.jpg|thumb|Saxum Cangalassense]] === Fluxu medio === {{div col|2}} * [[Patoma Maior]] (Большой Патом, dextra) * [[Patoma Minor]] (Малый Патом, dextra) * [[Olecma]] (Олекма, dextra) * [[Talba]] (Туолба, dextra, duobus [[ramus fluviatilis|ramis]], Talba Maiore et Minore) * [[Aldanus]] (Алдан, dexter) {{div col end}} [[Fasciculus:В Якутском речном порту-1.JPG|thumb|Lena in portu Iacutiae urbis]] === Fluxu inferiore === * [[Wiluius]] (Вилюй, sinister) Quattuor maximi [[Aldanus]], [[Olecma]], [[Wiluius]], [[Witimus]] sunt. [[Fasciculus:337 Ленск с реки.jpg|thumb|Urbis Lensk de flumine despectus]] == Urbes == Solae 6 urbes ad Lenam sitae sunt: * [[Ostium Cutae]] ([[Russice]] ''Усть-Кут''), ubi [[ferrivia a Baicale ad Amurem]] Lenam transit; * [[Kirensk]] (Киренск), urbs regionis antiquissima, anno 1630 condita; * [[Lensk]] (Ленск); * [[Olecminsk]] (Олёкминск), prope [[Olecma]]e ostio; * [[Urbs Patrocinii]] (Покровск); * [[Iacutia (urbs)|Iacutia]], [[Iacutia]]e caput, urbs regionis maxima Loco ''Sottintsy'' vici in ripa Lenae Iacutia urbs primo condita erat anno 1632, nunc alibi sita est. Žigansk urbs ad Lenam item anno 1632 conditus est; caput [[circulus (Russia)|circuli]] ab anno 1783 ad 1805 erat, sed hodie deminutus vicus est. [[Tiksi]] portus ad litus [[mare Lapteviorum|maris Lapteviorum]] prope ad [[Delta fluminis|delta]] Lenae situs est. == Tractus navium == Saeculis XVII et XVIII viis terrestribus paene absentibus Lenae [[systema fluviorum|systema]] cum systemate fluviorum [[Ienisea]]e et cum [[mare Ochotense|mari Ochotensi]] [[Oceanus Pacificus|Oceani Pacifici]] [[tractus navium]] coniungebant. Cum [[Baical]]e et [[Ienisea]] coniungens tractus ab [[Ilimus|Ilimo]] [[Angara]]e confluvio ad [[Cuta]]m vel [[Muca]]m Lenae confluvios ducebat. Iter a Lena ad Oceanum Pacificum per Aldanum ducebat in [[Maia (flumen)|Maiam]] accolam eius, dein in [[Iudoma]]m Maiae accolam; ab initiis Iudomae tractus viginiti leucas in [[Uracus|Uracum]] fluvium, in mare Ochotense effundentem, ducebat<ref>''Flora Sibirica'', p. 13.</ref>. [[Fasciculus:Паром "Пантелеймон Пянда" в Соттинцах.jpg|thumb|"Panteleemon Pianda", [[navis traiectoria]] trans Lenam in ''Sottintsy'' vico]] == Pontes == Tantum per Lenam superiorem pontes adsunt (a fontibus ad ostium): * In ''Kačug'' vico; * In ''Ponomariova'' vico, ubi via ab Ircutia ad Žigalovo Lenam transit, anno 2009 constructus * In [[Ostium Cutae|Ostio Cutae]] duo, prior ferriviarius (ad usum [[ferrivia a Baicale ad Amurem|ferriviae a Baicale ad Amurem]]), anno 1975 constructus, alter anni 1989. Ab Ostio Cutae ad ostium Lenae ipsius per 3466 chm fluxus nullus est pons, soli [[traiectus]]. [[Fasciculus:000b Вид с первой щеки вниз по течению.jpg|thumb|Lena inter saxa ''Buccae Lenenses'' (''Lenskie ščioki'') dicta]] == Varia == Quod [[Vladimirus Lenin]] e caede [[opifex|operariorum]] ''fodinarum Lenensium'' (''Lenskie priiski''), in ''[[Bodaibo]]'' urbe anno 1912 facta, [[pseudonymum]] suum excogitavit (nam saepe hoc affirmatur), impossibile est; quamvis haec Helga Ulianova, Demetrii fratris Lenin filia, dicebat, Nicolaum Lenin pseudonymum Vladimirus Ulianov ab anno 1901 nec a 1912 usus erat<ref>Vide, e.g., [[Robertus Payne|Roberti Payne]] ''The Life and Death of Lenin'' (Novi Eboraci, 1964).</ref>. [[Fasciculus:Parokhod na Lene.jpg|thumb|[[Navis vaporaria]] in Lena superiore [[decennium 190|annis undevicesimis]] saeculi XIX]] == Notae == <references/> == Nexus externi == {{fontes geographici}} {{CommuniaCat|Lena River|Lenam fluvium}} {{Myrias|Geographia}} [[Categoria:Flumina Russiae Asiaticae]] [[Categoria:Iacutia]] [[Categoria:Regio Ircutensis]] [[Categoria:Systema Lenae fluminis|!]] 5s49n1lbxkq96lz4yi8kxyzezsysrub 0 39606 3984964 3984673 2026-09-01T00:31:03Z Jondel 452 /* Ambitus */ 3984964 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-4}} [[Fasciculus:Star_Wars_Logo.svg|thumb|upright=0.8|[[Logotypus]] ''Bellorum Stellarium''.]] [[Fasciculus:George Lucas cropped 2009.jpg|thumb|upright=0.6|[[Georgius Lucas]], creator seriei pellicularum, hic [[annus|anno]] [[2009]] visus.]] {{Ores|lingua=en|Star Wars}} ([[Anglice]]; scilicet ‘bella stellaria’) est [[universum]] commenticium [[fictio scientifica|fictionis scientificae]] genere in [[pellicula|pelliculis]], [[liber|libris]], [[liber nubeculatus|libris nubeculatis]], [[series televisifica|seriebus televisificis]], [[ludus electronicus|ludis electronicis]] ac [[ludicrum|ludicris]] narratum. Origo et frux praeclara talis universi est series pellicularum eodem nomine (adhuc novem) a [[Georgius Lucas|Georgius Lucas]], semet [[dispositor cinematographicus|scaenas disponente]], excogitata, cuius pellicula prima, {{Op|[[Star Wars Episode IV: A New Hope]]}} – quondam {{Op|Star Wars}} tantum appellata (‘bella stellaria’) – anno [[1977]] edita est. == Argumentum == === Ambitus === ''Bella Stellaria'' in galaxia longinquissima in [[futurum|futuro]] [[technologia]]e progressivae agit. Plurimae [[species (taxinomia)|species]] ficticiae in ''Bella Stellaria'' sunt, sed [[homo (Star Wars)|homo]] prima acta visaque est. Pluria genera [[robotum|robotorum]] (qui "''Droides''" in omnia pellicullarum appellatur) quorum homines, aliae species, urbes, et cetera, adiuvant, etiam sunt. Astrovectus ad [[planeta]]s aliarum [[systema solare|systematum stellarium]] fortasse sunt, et plurimi mundi ficticii sunt. Fere totus [[galaxias]] systema politicum communis habet; [[Res Publica Galactica (Star Wars)|Res Publica Galactica]], ad [[Imperium Galacticum (Star Wars)|Imperium Galacticum]] tet mutata. === Fabulae res === ==== Episodium I: Mina Phantasma ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode I: The Phantom Menace}} In [[Naboo (Star Wars)|Naboone]] [[planeta]] Theede urbe magna, [[Padmé Amidala|Amidala Regina]] cogitur ut subscribat pacto iniusto [[Trade Federation (Star Wars)|Foederationis Mercatorum]] lata. Foederis in astronave duo [[Jedi|Iedi]] nominibus Quigonus Jinn et Obi-Wan Kenobi, discipulus eius, oppugnantur legati Summi [[Cancellarius|Cancellarii]] [[Res Publica Galactica (Star Wars)|Rei Publicae Galacticae]]. Effugiunt ad Naboonis planetae superficiem, ubi forte Gunganum indigenum nomine Jar-Jar Binks servant, quo suppetente ad aliam partem Naboonis contendunt, ut Amidalam Reginam ancillasque eius vindicent. Regina aulaque regia conservata temptant petere Coruscantem, Rei Publicae Galacticae caput, sed clade accepta per inopiam appellunt astronavem [[Tatooine|Tatooinem]], planetam [[Deserta|deserticum]]. Ibi Quigonus et reginae famula, cui nomen Padme est, tendunt ad oppida partes ad navem reficiendam conferendas. Quadam in taberna inveniunt puerum Anakin Skywalker (qui in Latine fortasse potest: Coelipetens). Quod pecunia Rei Publicae nihil valet in Tatooine, Anakin Quigono auctore interest certamini capsarum, quo [[Numen (Bella Stellaria)|Numine]]<ref>Mika Elovaara (2013). ''[https://books.google.com.br/books?id=B5-7aMoY9BMC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=numen+the+force+star+wars&source=bl&ots=g0n2fx4G_R&sig=uJGsVmBCZ4GD9hhc0bwVY38blHs&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj5zu6965DUAhXMlZAKHeN1BsEQ6AEIMzAB#v=onepage&q=numen%20the%20force%20star%20w Fan Phenomena: Star Wars]''. Intellect Books, p. 66.</ref> iuvante victor est. Cartamine victo partibusque emptis Anakin invitus matrem relinquit Quigonum ad Coruscantem sequens. Non prius avolare possunt quam subito Quigonus invasore incognito oppugnatur, paene est nulla fuga. Coruscante Quigono Obi-Wanque comitatus puer coram [[Consilio Jedi (Star Wars)|Consilio Iedi]] inquiritur, Delectusne antiqua prophecia sit an non. Toto consilio invito tamen Quigonus pueri docendi consilium init. In curia Amidala Regina, senatus ingenti inertia exterrita, iubet senatores novum melioremque cancellarium eligere. Regina de populi salute certans venit domum duobus Iedi adiuvantibus. Ibi Anakin invitus in astronavicula volat ad delendum maximum astronavem Foederationis. Pars hominum viam vertit ad [[Viceroy Nute Gunray (Star Wars)|Proconsul Gunray]] [[Trade Federation (Star Wars)|Foederationis Mercatorum]], pactum evertendi gratia. Sed subito figura cornigera minaxque Iedi oviam it certatum [[Gladius lucidus|lucigladio]] duplici. Anakin astroavem maximam diruere consequitur, Amidala ministrique [[Gunray (Star Wars)|Gunray Proconsulem]] deprendunt. Iedi longissimo certamene lucigladiis contendunt cum aggressore minaci. Iste Quigonum occidit, sed ipse cecidit divulsus medio corpore. Obi-Wan a Magistrem Yodam Magister Iedi factus est et Anakin facit discipulus eius. Summus Cancellarius novus electus est: Palpatine, prior Senator pro Naboone. Apud ludos funebres, Magistres Yoda et Mace Windu persuasum est illum Quigoni percussorem [[Sith]] fuisse. ==== Episodium II: De Clonis Impetu ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode II: Attack of the Clones}} ==== Episodium III: Ultio Sithorum ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode III: Revenge of the Sith}} ==== Episodium IV: Spes Nova ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode IV: A New Hope}} [[Fasciculus:Mark Hamill (1978).jpg|thumb|upright=0.6|[[Marcus Hamill]] qui prima persona [[Luke Skywalker|Lucas Skywalker]] in tribus [[pellicula|pelliculis]] primis agit, hic [[annus|anno]] [[1978]] visus.]] Ab [[Imperium Galacticum|Imperio Galactico]] capta [[Principissa Leia]] in basim pugnatae, qui [[Stella Mortis (Star Wars)|Stella Mortis]] nominatur, portatur. Ante captatum [[Principissa Leia|Leia]] efficaciter temptat [[Robotum|droides]] [[R2-D2]] et [[C-3PO]] cum orato auxilio mittere. [[Robotum|Robota]] in [[planeta]] ''[[Tatooine]]'' advenit et [[Obi-Wan Kenobi]] unum Equestrem Iediorum nuntium reportant. Is cum [[agricola (munus)|agricola]] [[Luke Skywalker|Lucas Skywalker]], cuius [[pater]] etiam [[Jedi|Iedi]] erat, ad salvandum Principissam Leiam proficiscitur. Iis in [[astronavis|astronavi]] quaerentibus [[Han Solo]], magistrem astronavis et transportatorem [[merx|mercibus]] nefastis, et [[Chewbacca]], illius gubernatorem unum ''[[Wookiee]]'', conveniunt. Cum [[Falcone Millenia]] ad Stellam Mortis volant et Principissam Leiam liberant. Deinde Obi-Wan, qui incepit docere Lucas Equestrem Iedi essendum, [[Darth Vader]] eius discipulum pristinum obviat. Obi-Wan a Vader interfecto alii ab Stellam Mortis effugiunt et in castram Rebellionis veniunt. Catra a basi proeliuo impugnatur in sidera. In proeliuo mundo ingenti succedit Lucas cum pugnatoribus Rebellionis delere. ==== Episodium V: De Imperio Repellente ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back}} Nonnullis annis proelio gesto, castra Rebellionis in planeta ''[[Hoth]]'' a Imperio Galactico invenitur et impugnatur. Pugnatores pro libertatem proelium perdunt et effugere debent. Lucas Skywalker venit in ''[[Dagobam]]'', planetam quandam remotam, ad discendum ab [[Yoda]], veto magistro Iedi. Postquam in Falconem Millennia effugerunt, Principissa Leia et Han Solo cum Chewbacca in planeta ''[[Bespine]]'' a Darth Vader captantur. Lucas istud per vim sentit et disciplinam interrumpit. Properans ad adiuvandum amicos suos contra Darth Vader duellat. Cum eo Lucas cognoscit illum patrem suum esse. Vader devincit filium suum et dextram manum eorum amputat. Leia cum Lucam evadit a ''Bespine'' sed Vader Han Solo gelaritur et eum praedatori [[Boba Fett]] dat. ==== Episodium VI: Iedi reduces ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode VI: Return of the Jedi}} In [[planeta]] [[Tatooine]], sunt [[Principissa Leia]] et [[Luke Skywalker|Lucas Skywalker]] noviter [[Jedi]] factus et [[Han Solo]] captivus a [[Jabba the Hutt|Iabba, Ille Hutt]] aere alieno liberandusque ex vinculo ''[[Hutt|Hutti]]s''. Interim Imperium Galacticum novam [[Stella Mortis (Star Wars)|Stellam Mortem]] construit castrae. Rebelliones castram imperfectam oppugnante, Lucas sua sponte licet capi se ab Imperio ut Darth Vader patrem suis obviam eat. [[Palpatine|Imperator]], qui item in novam Stellam Mortis est, cum Darth Vader conatur Lucas in [[Numen (Bella Stellaria)|Tenebrarum parte Numinis]] sequitum inducere. Ob ea rem duellum inter Lucam et eum patrem evenit. Nunc Lucas Vader devincit et dextram manum eius amputat. Denegato a Lucas in Tenebrae partem Numinis convertere, Imperator eum necare vult cum [[Numen (Bella Stellaria)|Numinis]] [[fulmen]]. Autem Vader suum valium salvate et Imperatorem caedit. It factus Vader laesus est et propterea paulum post moritur placato cum filium suum. Postea deleta Stellae Mortis a proelibus Rebellionis succedit et [[Imperium Galacticum (Star Wars)|Imperium Galacticum]] superatum est. ==== Episodium VII: [[Numen (Bella Stellaria)|Numinis]] Resurrectione ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode VII: The Force Awakens}} Annis triginta post De Reditu ''Jedi'' Fabula committit. [[Primus Ordus]] cineribus [[Imperii Galactici]] emergit quem [[Principissa Leia]] [[Refragatio]]ne que pugnant. ''[[Luke Skywalker|Jedi]]'' [[Luke Skywalker|Magistrum Lucam]] circumspectant. Intra inquasitionem novis viris vident: [[Rey]], frumentatora quae potest calere vim; et [[Finn]], ''[[Stormtrooper (Star Wars)|Stormtrooper]]'' (qui in Latine fortasse potest, ''Legionarius'') qui Primum Ordinem descivit; et [[Poe Dameron]], optime perite astronavis in Refragatione. Han Solo eos iuvat in labori tollere [[Castram Astracidae]] Primus Ordinis, qua Nova Rei Publicae Refragationemque pugnat. Antagonistae sunt [[Kyle Ren]], malevolum bellarum cum historia obscura; [[Imperator|Imperatorem]] [[Hux (Star Wars)|Huxem]], principem Castrae Astracidae et exercituum Ordinis; et Summum [[Dux|Ducem]] [[Snoke (Star Wars)|Snoke]], principem Primus Ordinis. Ceterum pellicula ''[[Star Wars Episode VII]]'' est futurum in consilio anno [[2015]]. Numerus cuiusque episodii eventorum ordinem seriei significat. Georgius Lucas primo voluit seriem facere novem pellicularum, quae e ternis trilogiis consisterent: Episodia IV–VI, prima edita, de rebus post [[Bellum Yavinense Primum]] gestis usque ad annum 4 pBY<ref>Temporum ratio mundi hac serie pellicularum expositi Bello Yavinensi quasi cardine rerum utitur. Itaque tempora rerum ante hoc bellum gestarum siglo ''aBY'' ('ante Bellum Yavinense'), tempora post bellum siglo ''pBY'' notantur.</ref> tractat, cum episodia I–III de rebus ante Bellum Yavinense gestis ab anno 32 aBY narrent. A prima origine, Lucae propositum erat ultimum trientem{{dubsig}} huius seriei adhuc producere, at tempore labente eo demum adductus est, ut vires sibi defici aestimaret. Quoniam autem noluit alium hominem sinere pelliculas suas facere, ipse dixit solas sex pelliculas a se factum iri. Societas Walt Disney in [[Octobris]], [[2012]] societatem Lucasfilm $4,04 miliardo acquisivit et annuntiavit ipsam tres novas pelliculas producturas esse, prima parata vulgatura in 2015. ==== Episodium VIII: Novissimi ''Iedi'' ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode VIII: The Last Jedi}} ==== Episodium IX: De Ascensione Skywalkeris ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode IX: }} == Ludi consolae == {{Vide-etiam|Index ludorum consolae Star Wars}} Plurimi ludi consolae de universo ficto ''Star Wars'' a [[decennium 199|decennio 199]] facti sunt. == Technologia == ''Star Wars'' agit in futuro technologiae progressiviae et sequentium videmus. === Arma === [[Fasciculus:Lightsaber blue.png|thumb|upright=0.5|left|[[Ensis luminaris]] caeruleus.]] [[Fasciculus:StormTrooper Blaster.jpg|thumb|upright=0.6|''[[Blaster (Star Wars)|Blaster]]'']] ==== Ensis luminaris ==== {{Vide-etiam|Ensis luminaris}} Arma visia{{dubsig}} in universo ficto [[ensis luminaris]] est. Non tote claro dictum est armis quae materiae consistunt, sed [[lamina]] aut [[plasma]]tis aut [[instrumentum lasericum|materiae lasericae]] consistunt, et lamina varie [[color]]antur. Arma amborum ''[[Jedi|Iedi]]'' (Latine fortasse "Zedaea" vel "Iedaea") et ''Sith'' (Latine fortasse "Sithia") adhibentur, amborm genera duo bellatorium sunt ubi ''Iedi'' [[protagonista]]e sunt et ''Sith'' [[antagonista]]e. === Vehicula === [[Fasciculus:Hover taxi.png|thumb|upright=0.6|Aero-Taxiraeda]] ==== Navis spatialis ==== Vehiculis videntur sunt [[navis spatialis|astronaves]], [[navicula spatialis|astronaviculae]], et [[vehiculum pendens|aeroplaniga]], sicut vehicula pendentia [[res militaris|militaria]] et taxiraedae pendentes. == Species in ''Star Wars'' == :''Res principalis: [[Index specierum ex Star Wars]]'' [[Fasciculus:Kaminoan female.png|thumb|upright=0.8|''[[Kaminoan]]'' [[femina|femininum]]. Imago capta est in mundo virtuali ''[[Second Life]]'' ("Vita Secunda").]] Sunt plurimae [[species|formae vitales]] fictae in ''Star Wars'', ambo pristinae et intelligentes, sed [[homo (Star Wars)|homo]] primum actus et visus est. Gravissimae dicere sequentium sunt: {{div col|2}} * Duros * [[Ewok|Ewoki]] * [[Homo (Star Wars)|Homines]] * [[Hutt|Huttes]] * [[Kaminoan|Kaminoani]] * Rodiani * [[Togruta|Togrutae]] * [[Twi'lek|Twi'leki]] * [[Wookiee|Wookiees]] * Zabraki {{div col end}} == Loci == * [[Caupona ad Mos Eisley]] * [[Senatus Galacticus]] == Planetae == :''Res principalis: [[Index planetarum ex Star Wars]]'' [[Fasciculus:Trantor-Coruscant.jpg|thumb|180px|''[[Coruscant]]''.]] In ''Star Wars'' plurimi planetae ficticii sunt. Gravissimi dicere possunt esse: {{div col|2}} * ''[[Coruscant]]'' * ''[[Dantooine]]'' * Iaccu * ''[[Kamino|Kaminus]]'' * ''[[Kashyyyk]]'' * ''[[Mandalore|Mandalorea]]'' * ''[[Naboo]]'' * ''[[Nar Shadaa]]'' * ''[[Tatooine]]'' {{div col end}} == Personae notabiles == {{Vide-etiam|Index personarum ex Star Wars}} [[Fasciculus:Anthony Daniels03 cropped.jpg|thumb|upright=0.8|[[Antonius Daniels]] qui [[C-3PO]] agit.]] [[Fasciculus:Amidala's Throne Room costume.jpg|thumb|upright=0.8|Synthesis fabulosa qualiter [[Padmé Amidala|Regina Amidala]].]] {{div col|3}} * [[Ahsoka Tano]] * [[C-3PO]] * [[Charal]] * [[Chewbacca]] * [[Darth Maul]] * [[Darth Vader|Darth Vader/Anakin Skywalker]] * [[Finn]] * [[General Grievous|Imperator Grievous]] * [[Han Solo]] * [[Jabba the Hutt|Iabba Ille Hutt]] * [[Jar Jar Binks]] * [[Kit Fisto]] * [[Kylo Ren]] * [[Lando Calrissian]] * [[Luke Skywalker|Lucas Skywalker]] * [[Mace Windu]] * [[Obi-Wan Kenobi]] * [[Padmé Amidala]] * [[Palpatine|Palpatine/Darth Sidious]] * [[Poe Dameron]] * [[Principissa Leia]] * [[Qui-Gon Jinn]] * [[R2-D2]] * [[Rey]] * [[Yoda|Yoda Magister]] {{div col end}} == ''Jediismus'' == {{Vide-etiam|Jediismus}} [[Religio]] ''[[Jediismus]]'' vel ''Iediismus'' vocatum realitate est, quod de philosophicis et ideis spiritualibus ''Iedi'' est, sed fundator et structura ut religiones maiores non habet. == Citationes notabiles == :"Ante longissimum tempus, in longinquissima galaxia..." (conspicua introductoria linea in omnia pelliculiae) :"[[The Force (Star Wars)|Numen]] tecum", "[[The Force (Star Wars)|Numen]] vobiscum" (multi) :"''[[Darth Vader|Ego]]'' [[pater]] [[Luke Skywalker|tuum]] sum" (sub finem pelliculae "Imperium Contra Offendit", ubi Darth Vader Lucam Skywalker, quis sit, dixit). :"Exspectate. Exspectate." (Tenn Graneet, magister telorum paenitens [[Stella Mortis|Stellae Mortis]], consistit pro tempore Proelio Primo Yavinis) :"Vis fustes [[mors|mortis]] emere?" "Non vis mihi fustes mortis vendere." "Nolo tibi fustes mortis vendere." "Vis ire domum et in [[mens|mente]] agitare vitam tuam." "Volo ire domum et in [[mens|mente]] agitare vitam meam" (Elan Sel'sabagno et Obivanus Kenobi) :"Pedica est!" (Ackbar, Praefectus Classis Rebellionis) :"Bene! Dupla superbia, duplus casus" ([[Dooku (Star Wars)|Comes Dooku]], contra Anakin certans) :"Sith semper duo sunt, magister et discipulus." "Sed quem occidimus? Magister aut discipulus?" (Magistri Yoda et Windu, in Qui-Gon Jinn ludo funebre) :"Percipio ut malum praesensionem" vel " Percipio pessimum praesensionem" (in quaque pellicula) == Citationes librorum == :"Sacrificium ageteris deis, et deinde cor tuum discindam cum manibus meis propriis." :"Si manus tuas proprias habes, probabiliter non tam amplus es quam nobis dicis." :"Verbis illis dictis, meruisti multum dolorem." :"Praesumo Iuuzhanis Vongi non promoventur propter sollertias colloquii." ::—Tsavong Lah et Iaena Solo, ''Iter Obscurum'' == Cinematographia == === Pellicula === * [[1977]]: ''[[Star Wars Episode IV: A New Hope]]'' (de nova spes) * [[1980]]: ''[[Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back]]'' (de imperio repellente) * [[1983]]: ''[[Star Wars Episode VI: Return of the Jedi]]'' (de ''Iedi'' reditu) * [[1999]]: ''[[Star Wars Episode I: The Phantom Menace]]'' (de occulta minis) * [[2002]]: ''[[Star Wars Episode II: Attack of the Clones]]'' (de clonorum impetu) * [[2005]]: ''[[Star Wars Episode III: Revenge of the Sith]]'' (de ''Sith'' vindicta) * [[2008]]: ''[[Star Wars: The Clone Wars (pellicula)|Star Wars: The Clone Wars]]'' (de clonorum bella) * [[2015]]: ''[[Star Wars Episode VII|Star Wars Episode VII: The Force Awakens]]'' (de vis resurrectione) * [[2016]]: ''[[Rogue One: A Star Wars Story]]'' * [[2017]]: ''[[Star Wars Episode VIII: The Last Jedi]]'' * [[2018]]: ''[[Solo: A Star Wars Story]]'' * [[2019]]: ''[[Star Wars Episode IX|Star Wars Episode IX: The Rise of Skywalker]]'' * [[2026]]: ''[[The Mandalorian and Grogu]]'' === Series televisifica === * [[2003]]–[[2005]]: ''[[Star Wars: Clone Wars (series televisiva 2003)|Star Wars: Clone Wars]]'' (bella clonum) * [[2008]]–[[2014]]: ''[[Star Wars: The Clone Wars (series televisiva 2008)|Star Wars: The Clone Wars]]'' (bella clonum) * [[2014]]–[[2018]]: ''[[Star Wars Rebels]]'' (rebelli bellorum stellarium) * [[2021]]–[[2022]] ''[[The Book of Boba Fett]]'' * 2022: ''[[Obi-Wan Kenobi (series televisiva)|Obi-Wan Kenobi]]'' * 2022–[[2025]]: ''[[Andor (series televisiva)|Andor]]'' * [[2023]]–praesens: ''[[Ahsoka]]'' * [[2024]]: ''[[The Acolyte]]'' * 2024–2025: ''[[Skeleton Crew]]'' {{NexInt}} * ''[[Jediismus]]'' * ''[[LucasArts]]'' * ''[[Lucasfilm]]'' ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Star Wars|''Star Wars''}} {{CommuniaCat|Star Wars weapons|arma ''Star Wars''}} {{CommuniaCat|Star Wars vehicles|vehicula ''Star Wars''}} * [http://starwars.com/ ''StarWars.com''] {{ling|Anglice}}, situs officialis * [http://starwarsblog.starwars.com/ ''Star Wars Blog''] {{ling|Anglice}}, commentarii interretiales publici * [http://www.youtube.com/watch?v=47u6IJ2GVdM Oratio salutatoria Universitatis Harvardianae anni 2007 de Bellis Stellarum] apud ''[[YouTube]]'' * [https://www.paideiainstitute.org/de_bello_sidereo De Bello Sidereo], carmen hexametricum ab Alexe Hellmer Latine scriptum [[Categoria:Incepta 1977]] [[Categoria:Star Wars|!]] [[Categoria:Pelliculae cum roboto]] {{Myrias|Ars}} 3lgepd5cny7t32201fsbswcv6le0qwd 3985017 3984964 2026-09-01T10:05:49Z IacobusAmor 1163 ~ (10K) 3985017 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-3}} [[Fasciculus:Star_Wars_Logo.svg|thumb|upright=0.8|[[Logotypus]] ''Bellorum Stellarium''.]] [[Fasciculus:George Lucas cropped 2009.jpg|thumb|upright=0.6|[[Georgius Lucas]], creator seriei pellicularum, hic [[annus|anno]] [[2009]] visus.]] {{Ores|lingua=en|Star Wars}} ([[Anglice]]; scilicet ‘bella stellaria’) est [[universum]] commenticium [[fictio scientifica|fictionis scientificae]] genere in [[pellicula|pelliculis]], [[liber|libris]], [[liber nubeculatus|libris nubeculatis]], [[series televisifica|seriebus televisificis]], [[ludus electronicus|ludis electronicis]] ac [[ludicrum|ludicris]] narratum. Praeclara talis universi origo et frux est series pellicularum eodem nomine (adhuc novem) a [[Georgius Lucas|Georgius Lucas]], semet [[dispositor cinematographicus|scaenas disponente]], excogitata, cuius pellicula prima, {{Op|[[Star Wars Episode IV: A New Hope]]}}—quondam {{Op|Star Wars}} tantum appellata (‘bella stellaria’)—anno [[1977]] edita est. == Argumentum == === Ambitus === ''Bella Stellaria'' in [[galaxias|galaxia]] longinquissima in [[futurum|futuro]] [[technologia]]e progressivae agitur. Plurimae [[species]] ficticiae in ''Bella Stellaria'' sunt, sed [[homo (Star Wars)|homo]] prima acta visaque est. Etiam sunt plura [[robotum|robotorum]] genera (qui ''droides'' in omnibus pellicullis appellantur) qui homines, alias species, [[urbs|urbes]],{{dubsig}} et cetera, adiuvant. Astrovectus ad [[planeta]]s aliorum [[systema solare|systematum stellarium]] fortasse sunt, et plurimi mundi ficticii sunt. Fere totus galaxias commune [[politica|politicum]] systema habet; [[Res Publica Galactica (Star Wars)|Res Publica Galactica]], ad [[Imperium Galacticum (Star Wars)|Imperium Galacticum]] tet{{dubsig}} mutata.{{dubsig}} === Fabulae res === ==== Episodium I: Mina Phantasma ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode I: The Phantom Menace}} In [[Naboo (Star Wars)|Naboone]] [[planeta]] Theede urbe magna, [[Padmé Amidala|Amidala Regina]] cogitur ut subscribat pacto iniusto [[Trade Federation (Star Wars)|Foederationis Mercatorum]] lata. Foederis in astronave duo [[Jedi|Iedi]] nominibus Quigonus Jinn et Obi-Wan Kenobi, eius [[discipulus]], oppugnantur{{dubsig}} legati Summi [[Cancellarius|Cancellarii]] [[Res Publica Galactica (Star Wars)|Rei Publicae Galacticae]]. Effugiunt ad Naboonis{{dubsig}} planetae superficiem, ubi forte Gunganum indigenum{{dubsig}} nomine Jar-Jar Binks servant, quo suppetente ad aliam partem Naboonis contendunt, ut Amidalam Reginam ancillasque eius vindicent.{{dubsig}} Regina aulaque regia conservata temptant petere Coruscantem, Rei Publicae Galacticae [caput (urbs)|caput]], sed clade accepta per inopiam appellunt astronavem [[Tatooine|Tatooinem]], planetam [[deserta|deserticum]]. Ibi Quigonus et reginae famula, cui nomen Padme est, tendunt ad [[oppidum|oppida]] partes ad [[navis|navem]] reficiendam conferendas. Quadam in [[taberna]] inveniunt Anakin Skywalker (Lucas Coelipetens), [[puer]]um. Quia [[pecunia]] Rei Publicae nihil valet in Tatooine, Anakin Quigono [[auctor]]e interest certamini capsarum, quo [[Numen (Bella Stellaria)|Numine]]<ref>Mika Elovaara (2013). ''[https://books.google.com.br/books?id=B5-7aMoY9BMC&pg=PA66&lpg=PA66&dq=numen+the+force+star+wars&source=bl&ots=g0n2fx4G_R&sig=uJGsVmBCZ4GD9hhc0bwVY38blHs&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj5zu6965DUAhXMlZAKHeN1BsEQ6AEIMzAB#v=onepage&q=numen%20the%20force%20star%20w Fan Phenomena: Star Wars]''. Intellect Books, p. 66.</ref> iuvante victor est. Certamine victo partibusque emptis, Anakin invitus [[mater|matrem]] relinquit, Quigonum ad Coruscantem sequens. Non prius avolare possunt quam subito Quigonus invasore incognito oppugnatur; paene est nulla fuga. Coruscante Quigono Obi-Wanque comitatus puer coram [[Consilio Jedi (Star Wars)|Consilio Iedi]] inquiritur, Delectusne antiqua [[prophetia]] sit an non. Toto consilio invito, tamen Quigonus pueri docendi consilium init. In curia Amidala Regina, [[senatus]] ingenti inertia exterrita, iubet senatores novum melioremque cancellarium eligere. Regina de populi salute certans venit domum duobus Iedi adiuvantibus. Ibi Anakin invitus in astronavicula volat ad delendum maximum astronavem Foederationis. Pars hominum viam vertit ad [[Viceroy Nute Gunray (Star Wars)|Proconsul Gunray]] [[Trade Federation (Star Wars)|Foederationis Mercatorum]], pactum evertendi gratia. Sed subito figura cornigera minaxque Iedi oviam it certatum [[Gladius lucidus|lucigladio]] duplici. Anakin astroavem maximam diruere consequitur, Amidala ministrique [[Gunray (Star Wars)|Gunray Proconsulem]] deprendunt. Iedi longissimo certamene {{Creanda|en|Lightsaber|Lucigladius|lucigladiis}} contendunt cum aggressore minaci. Iste Quigonum occidit, sed ipse cecidit divulsus medio [[corpus|corpore]]. Obi-Wan a Magistrem [[Yoda]]m Magister Iedi factus est, et Anakin facit{{dubsig}} eius discipulus. Summus Cancellarius novus electus est: [[Palpatine]], olim Senator pro Naboone. Apud {{Creanda|en|Funeral games|Ludi funebres|ludos funebres}}, magistres{{dubsig}} Yoda et Mace Windu persuasum est{{dubsig}} illum Quigoni percussorem [[Sith]] fuisse. ==== Episodium II: De Clonis Impetu ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode II: Attack of the Clones}} ==== Episodium III: Ultio Sithorum ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode III: Revenge of the Sith}} ==== Episodium IV: Spes Nova ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode IV: A New Hope}} [[Fasciculus:Mark Hamill (1978).jpg|thumb|upright=0.8|[[Marcus Hamill]] qui prima persona [[Luke Skywalker|Lucas Skywalker]] in tribus [[pellicula|pelliculis]] primis agit, hic [[annus|anno]] [[1978]] visus.]] Ab [[Imperium Galacticum|Imperio Galactico]] capta, [[Principissa Leia]] in basim pugnatae,{{dubsig}} quae [[Stella Mortis (Star Wars)|Stella Mortis]] nominatur, portatur. Ante captatum [[Principissa Leia|Leia]] efficaciter temptat [[Robotum|droides]] [[R2-D2]] et [[C-3PO]] cum orato auxilio mittere. [[Robotum|Robota]] in [[planeta]] [[Tatooine]] advenit et [[Obi-Wan Kenobi]] unum Equestrem Iediorum nuntium reportant. Is cum [[agricola (munus)|agricola]] [[Lucas Skywalker|Luca Skywalker]], cuius [[pater]] etiam [[Jedi|Iedi]] erat, ad salvandum Principissam Leiam proficiscitur. Iis in [[astronavis|astronavi]] quaerentibus [[Han Solo]], magistrem{{dubsig}} astronavis et transportatorem [[merx|mercibus]] nefastis, et [[Chewbacca]], illius gubernatorem unum ''[[Wookiee]]'', conveniunt. Cum [[Falcone Millenia]] ad Stellam Mortis volant et Principissam Leiam liberant. Deinde Obi-Wan, qui coepit docere Lucam Equestrem{{dubsig}} Iedi essendum,{{dubsig}} [[Darth Vader]] eius discipulum pristinum obviat. Obi-Wan a Vader interfecto, alii a Stellam Mortis effugiunt et in castra Rebellionis veniunt. Catra{{dubsig}} a basi proelio impugnatur in sideribus.{{dubsig}} In proelio mundo ingenti succedit{{dubsig}} Lucas cum pugnatoribus Rebellionis delere. ==== Episodium V: De Imperio Repellente ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back}} Nonnullis annis proelio gesto, Castra Rebellionis in planeta [[Hoth]] ab Imperio Galactico invenitur et impugnatur. Pugnatores pro [[libertas|libertate]] proelium perdunt et effugiunt. Lucas Skywalker venit in [[Dagobam]], planetam quandam remotam, ad discendum ab [[Yoda]], veto magistro Iedi. Postquam in Falconem Millennia effugerunt, Principissa Leia et Han Solo cum Chewbacca in planeta [[Bespine]] a Darth Vader captantur. Lucas istud{{dubsig}} per [[vis|vim]] sentit et disciplinam interrumpit. Properans ad adiuvandum amicos suos contra Darth Vader duellat.{{dubsig}} Cum eo Lucas cognoscit illum patrem suum esse. Vader devincit filium suum et dextram manum eorum{{dubsig}} amputat. Leia cum Lucam evadit a ''Bespine'' sed Vader Han Solo gelaritur{{dubsig}} et eum praedatori [[Boba Fett]] dat. ==== Episodium VI: Iedi reduces ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode VI: Return of the Jedi}} In [[planeta]] [[Tatooine]], sunt [[Principissa Leia]] et [[Lucas Skywalker]] noviter [[Jedi]] factus et [[Han Solo]] captivus a [[Jabba the Hutt|Iabba, Ille Hutt]] aere alieno liberandusque ex vinculo ''[[Hutt|Hutti]]s''. Interim Imperium Galacticum novam [[Stella Mortis (Star Wars)|Stellam Mortem]] construit castrae.{{dubsig}} Rebelliones castram{{dubsig}} imperfectam{{dubsig}} oppugnante, Lucas sua sponte licet capi se ab Imperio ut Darth Vader patrem suis obviam eat. [[Palpatine|Imperator]], qui item in novam Stellam Mortis est, cum Darth Vader conatur Lucas in [[Numen (Bella Stellaria)|Tenebrarum parte Numinis]] sequitum inducere. Ob ea rem duellum inter Lucam et eum patrem evenit. Nunc Lucas Vader devincit et dextram manum eius amputat. Denegato a Lucas in Tenebrae partem Numinis convertere, Imperator eum necare vult cum [[Numen (Bella Stellaria)|Numinis]] [[fulmen]]. Vader autem suum valium{{dubsig}} salvate{{dubsig}} et Imperatorem caedit. It{{dubsig}} factus{{dubsig}} Vader laesus est et propterea paulum post moritur placato{{dubsig}} cum filium suum. Postea deleta Stellae Mortis a proelibus Rebellionis succedit et [[Imperium Galacticum (Star Wars)|Imperium Galacticum]] superatum est. ==== Episodium VII: [[Numen (Bella Stellaria)|Numinis]] Resurrectione ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode VII: The Force Awakens}} Annis triginta post, De Reditu Jedi Fabula committit. [[Primus Ordus]] cineribus [[Imperii Galactici]] emergit quem [[Principissa Leia]] [[Refragatio]]ne que pugnant. [[Lucas Skywalker|Jedi]] [[Lucas Skywalker|Magistrum Lucam]] circumspectant. Intra inquasitionem novis viris vident: [[Rey]], frumentatora quae potest calere vim; et [[Finn]], ''[[Stormtrooper (Star Wars)|Stormtrooper]]'' (Legionarius), qui [[Primus Ordo|Primum Ordinem]] descivit; et [[Poe Dameron]], optime perite [[astronavis]] in Refragatione.{{dubsig}} Han Solo eos iuvat in labori tollere [[Castram Astracidae]] Primus Ordinis, qua Nova Rei Publicae Refragationemque pugnat. {{Creanda|en|Antagonist|Antagonista|Antagonistae}} sunt [[Kyle Ren]], malevolus bellarum{{dubsig}} cum{{dubsig}} [[historia]] obscura; [[Imperator]] [[Hux (Star Wars)|Hux]], princeps Castrae{{dubsig}} Astracidae et [[exercitus|exercituum]] Ordinis; et Summus [[Dux]] [[Snoke (Star Wars)|Snoke]], princeps Primi Ordinis. Ceterum pellicula ''[[Star Wars Episode VII]]'' est futurum{{dubsig}} in consilio anno [[2015]]. Numerus cuiusque episodii eventorum ordinem seriei significat. Georgius Lucas primo voluit seriem facere novem pellicularum, quae e ternis {{Creanda|en|Trilogy|Trilogia|trilogiis}} consisterent: Episodia IV–VI, prima edita, de rebus post [[Bellum Yavinense Primum]] gestis usque ad annum 4 pBY<ref>Temporum ratio mundi hac serie pellicularum expositi Bello Yavinensi quasi cardine rerum utitur. Itaque tempora rerum ante hoc bellum gestarum siglo ''aBY'' ('ante Bellum Yavinense'), tempora post bellum siglo ''pBY'' notantur.</ref> tractat, cum episodia I–III de rebus ante Bellum Yavinense gestis ab anno 32 aBY narrent. A prima origine, Lucae propositum erat ultimum trientem{{dubsig}} huius seriei adhuc producere, at tempore labente eo demum adductus est, ut vires sibi defici aestimaret. Quoniam autem noluit alium hominem sinere pelliculas suas facere, ipse dixit solas sex pelliculas a se factum iri. Societas Walt Disney mense [[Octobris]] anni [[2012]] societatem Lucasfilm $4,04 miliardo acquisivit et annuntiavit ipsam tres novas pelliculas producturas esse, prima parata vulgatura in 2015.<!--!--> ==== Episodium VIII: Novissimi ''Iedi'' ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode VIII: The Last Jedi}} ==== Episodium IX: De Ascensione Skywalkeris ==== {{vide-etiam|Star Wars Episode IX: }} == Ludi consolae == {{Vide-etiam|Index ludorum consolae Star Wars}} Plurimi ludi consolae de universo ficto ''Star Wars'' a [[decennium 199|decennio 199]] facti sunt. == Technologia == ''Star Wars'' agit in futuro [[technologia]]e progressiviae{{dubsig}} et sequentium{{dubsig}} videmus. === Arma === [[Fasciculus:Lightsaber blue.png|thumb|upright=0.5|left|[[Ensis luminaris]] caeruleus.]] [[Fasciculus:StormTrooper Blaster.jpg|thumb|upright=0.7|''[[Blaster (Star Wars)|Blaster]].'']] ==== Ensis luminaris ==== {{Vide-etiam|Ensis luminaris}} Arma visia{{dubsig}} in universo ficto [[ensis luminaris]] est. Non tote claro dictum est [[arma|armis]] quae materiae consistunt, sed [[lamina]] aut [[plasma]]tis aut [[instrumentum lasericum|materiae lasericae]] consistunt, et lamina varie [[color]]antur. Arma amborum ''[[Jedi|Iedi]]'' (Zedaea vel edaea) et ''Sith'' (fortasse "Sithia") adhibentur, amborm genera duo bellatorium sunt ubi ''Iedi'' [[protagonista]]e sunt et ''Sith'' [[antagonista]]e/ === Vehicula === [[Fasciculus:Hover taxi.png|thumb|upright=0.8|Aero-Taxiraeda.]] ==== Navis spatialis ==== [[Vehiculum|Vehiculis]] videntur [[navis spatialis|astronaves]], [[navicula spatialis|astronaviculae]], et [[vehiculum pendens|aeroplaniga]], sicut vehicula pendentia [[res militaris|militaria]] et taxiraedae pendentes. == Species in ''Star Wars'' == :''Res principalis: [[Index specierum ex Star Wars]]'' [[Fasciculus:Kaminoan female.png|thumb|upright=0.8|''[[Kaminoan]]'' [[femina|femininum]]. Imago capta est in mundo virtuali ''[[Second Life]]'' ("Vita Secunda").]] Sunt plurimae [[species|formae vitales]] fictae in ''Star Wars'', ambo pristinae et intelligentes, sed [[homo (Star Wars)|homo]] primum actus et visus est. Gravissimae dicere sequentium sunt: {{div col|2}} * Duros * [[Ewok|Ewoki]] * [[Homo (Star Wars)|Homines]] * [[Hutt|Huttes]] * [[Kaminoan|Kaminoani]] * Rodiani * [[Togruta|Togrutae]] * [[Twi'lek|Twi'leki]] * [[Wookiee|Wookiees]] * Zabraki {{div col end}} == Loci == * [[Caupona ad Mos Eisley]] * [[Senatus Galacticus]] == Planetae == :''Res principalis: [[Index planetarum ex Star Wars]]'' [[Fasciculus:Trantor-Coruscant.jpg|thumb|upright=0.8|''[[Coruscant]]''.]] In ''Star Wars'' plurimi planetae ficticii sunt. Gravissimi dicere possunt esse: {{div col|2}} * ''[[Coruscant]]'' * ''[[Dantooine]]'' * Iaccu * ''[[Kamino|Kaminus]]'' * ''[[Kashyyyk]]'' * ''[[Mandalore|Mandalorea]]'' * ''[[Naboo]]'' * ''[[Nar Shadaa]]'' * ''[[Tatooine]]'' {{div col end}} == Personae notabiles == {{Vide-etiam|Index personarum ex Star Wars}} [[Fasciculus:Anthony Daniels03 cropped.jpg|thumb|upright=0.8|[[Antonius Daniels]] qui [[C-3PO]] agit.]] [[Fasciculus:Amidala's Throne Room costume.jpg|thumb|upright=0.8|Synthesis fabulosa qualiter [[Padmé Amidala|Regina Amidala]].]] {{div col|3}} * [[Ahsoka Tano]] * [[C-3PO]] * [[Charal]] * [[Chewbacca]] * [[Darth Maul]] * [[Darth Vader|Darth Vader/Anakin Skywalker]] * [[Finn]] * [[General Grievous|Imperator Grievous]] * [[Han Solo]] * [[Jabba the Hutt|Iabba Ille Hutt]] * [[Jar Jar Binks]] * [[Kit Fisto]] * [[Kylo Ren]] * [[Lando Calrissian]] * [[Lucas Skywalker]] * [[Mace Windu]] * [[Obi-Wan Kenobi]] * [[Padmé Amidala]] * [[Palpatine|Palpatine/Darth Sidious]] * [[Poe Dameron]] * [[Principissa Leia]] * [[Qui-Gon Jinn]] * [[R2-D2]] * [[Rey]] * [[Yoda|Yoda Magister]] {{div col end}} == ''Jediismus'' == {{Vide-etiam|Jediismus}} [[Religio]] ''[[Jediismus]]'' vel ''Iediismus'' vocatum realitate est, quod de [[philosophia|philosophicis]] et notionibus [[spiritus|spiritualibus]] ''Iedi'' est, sed fundator et structura ut [[religio]]nes maiores non habet. == Citationes notabiles == :"Ante longissimum tempus, in longinquissima galaxia..." (conspicua introductoria linea in omnia pelliculiae) :"[[The Force (Star Wars)|Numen]] tecum", "[[The Force (Star Wars)|Numen]] vobiscum" (multi) :"''[[Darth Vader|Ego]]'' [[pater]] [[Luke Skywalker|tuum]] sum" (sub finem pelliculae "Imperium Contra Offendit", ubi Darth Vader Lucam Skywalker, quis sit, dixit). :"Exspectate. Exspectate." (Tenn Graneet, magister telorum paenitens [[Stella Mortis|Stellae Mortis]], consistit pro tempore Proelio Primo Yavinis) :"Vis fustes [[mors|mortis]] emere?" "Non vis mihi fustes mortis vendere." "Nolo tibi fustes mortis vendere." "Vis ire domum et in [[mens|mente]] agitare vitam tuam." "Volo ire domum et in [[mens|mente]] agitare vitam meam" (Elan Sel'sabagno et Obivanus Kenobi) :"Pedica est!" (Ackbar, Praefectus Classis Rebellionis) :"Bene! Dupla superbia, duplus casus" ([[Dooku (Star Wars)|Comes Dooku]], contra Anakin certans) :"Sith semper duo sunt, magister et discipulus." "Sed quem occidimus? Magister aut discipulus?" (Magistri Yoda et Windu, in Qui-Gon Jinn ludo funebre) :"Percipio ut malum praesensionem" vel " Percipio pessimum praesensionem" (in quaque pellicula) == Citationes librorum == :"Sacrificium ageteris deis, et deinde cor tuum discindam cum manibus meis propriis." :"Si manus tuas proprias habes, probabiliter non tam amplus es quam nobis dicis." :"Verbis illis dictis, meruisti multum dolorem." :"Praesumo Iuuzhanis Vongi non promoventur propter sollertias colloquii." ::—Tsavong Lah et Iaena Solo, ''Iter Obscurum'' == Cinematographia == === Pellicula === * [[1977]]: ''[[Star Wars Episode IV: A New Hope]]'' (de nova spes) * [[1980]]: ''[[Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back]]'' (de imperio repellente) * [[1983]]: ''[[Star Wars Episode VI: Return of the Jedi]]'' (de ''Iedi'' reditu) * [[1999]]: ''[[Star Wars Episode I: The Phantom Menace]]'' (de occulta minis) * [[2002]]: ''[[Star Wars Episode II: Attack of the Clones]]'' (de clonorum impetu) * [[2005]]: ''[[Star Wars Episode III: Revenge of the Sith]]'' (de ''Sith'' vindicta) * [[2008]]: ''[[Star Wars: The Clone Wars (pellicula)|Star Wars: The Clone Wars]]'' (de clonorum bella) * [[2015]]: ''[[Star Wars Episode VII|Star Wars Episode VII: The Force Awakens]]'' (de vis resurrectione) * [[2016]]: ''[[Rogue One: A Star Wars Story]]'' * [[2017]]: ''[[Star Wars Episode VIII: The Last Jedi]]'' * [[2018]]: ''[[Solo: A Star Wars Story]]'' * [[2019]]: ''[[Star Wars Episode IX|Star Wars Episode IX: The Rise of Skywalker]]'' * [[2026]]: ''[[The Mandalorian and Grogu]]'' === Series televisificae === * [[2003]]–[[2005]]: ''[[Star Wars: Clone Wars (series televisiva 2003)|Star Wars: Clone Wars]]'' (bella clonum) * [[2008]]–[[2014]]: ''[[Star Wars: The Clone Wars (series televisiva 2008)|Star Wars: The Clone Wars]]'' (bella clonum) * [[2014]]–[[2018]]: ''[[Star Wars Rebels]]'' (rebelli bellorum stellarium) * [[2021]]–[[2022]] ''[[The Book of Boba Fett]]'' * 2022: ''[[Obi-Wan Kenobi (series televisiva)|Obi-Wan Kenobi]]'' * 2022–[[2025]]: ''[[Andor (series televisiva)|Andor]]'' * [[2023]]–praesens: ''[[Ahsoka]]'' * [[2024]]: ''[[The Acolyte]]'' * 2024–2025: ''[[Skeleton Crew]]'' {{NexInt}} * ''[[Jediismus]]'' * ''[[LucasArts]]'' * ''[[Lucasfilm]]'' ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Star Wars|''Star Wars''}} {{CommuniaCat|Star Wars weapons|arma ''Star Wars''}} {{CommuniaCat|Star Wars vehicles|vehicula ''Star Wars''}} * [http://starwars.com/ ''StarWars.com''] {{ling|Anglice}}, situs officialis * [http://starwarsblog.starwars.com/ ''Star Wars Blog''] {{ling|Anglice}}, commentarii interretiales publici * [http://www.youtube.com/watch?v=47u6IJ2GVdM Oratio salutatoria Universitatis Harvardianae anni 2007 de Bellis Stellarum] apud ''[[YouTube]]'' * [https://www.paideiainstitute.org/de_bello_sidereo De Bello Sidereo], carmen hexametricum ab Alexe Hellmer Latine scriptum [[Categoria:Incepta 1977]] [[Categoria:Pelliculae cum roboto]] [[Categoria:Star Wars|!]] {{Myrias|Ars}} 5ljtprtjqj1j85jp2ls3g6tihnpq990 0 41769 3985020 3393210 2026-09-01T10:10:59Z IacobusAmor 1163 Augenda, vicificanda 3985020 wikitext text/x-wiki {{Augenda|2026|9}} {{Vicificanda}} '''Nunc Sancte nobis Spiritus''' est [[hymnus]] [[liturgia|liturgiae Catholicae]]. [[Sanctus Ambrosius]] ([[340]]-[[397]]) eum concinnavisse traditur. In liturgia, adhibetur ut hymnus [[Divinum Officium|horae tertiae]] per totum annum proprius. Huius hymni [[carmen|carminibus]] [[Spiritus Sanctus]] rogatur hominum [[cor]]da suscipere eaque divino [[amor]]e inflammare. Idcirco valde convenit tertiae diei horae, quod ea ipsa quidem hora Spiritus Sanctus in [[Pentecostes|Pentecoste]] super [[Apostolus|Apostolos]] descendit. ==Textus hymni== Nunc Sancte nobis Spiritus,<br> Unum Patri cum Filio,<br> Dignare promptus ingeri<br> Nostro refusus pectori.<br> Os, lingua, mens, sensus, vigor<br> Confessionem personent,<br> Flammescat igne caritas,<br> Accendat ardor proximos.<br> Praesta, Pater piissime,<br> Patrique compar Unice,<br> Cum Spiritu Paraclito<br> Regnans per omne saeculum.<br> {{Hymni et preces Christiani}} [[Categoria:Hymni Christiani]] 6ror5w3absuikp13hxul7rb3nzpmph5 0 44055 3984926 3866107 2026-08-31T20:38:30Z Andrew Dalby 1084 3984926 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die [[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetia (urbs)|Venetiae]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]], [[ludus scaenicus|ludorum scaenicorum]] [[satura]]que scriptor et [[poeta]] [[Italia|Italicus]]. [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|left|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] == Notae == <references /> == Bibliographia == * Hösle, Johannes, ''Pietro Aretinos Werk''. [[Berolinum|Berolini]] [[1969]] {{Ling|Theodisce}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] orqaxgkrfrwdjwlj0urv30qduhm4eig 0 45314 3984902 3932332 2026-08-31T19:01:58Z Cyprianus Marcus 66550 3984902 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Birgitta Bardot''', vulgo plene ''Brigitte Anne-Marie Bardot'', ab admiratoribus saepe ''BB'' nuncupata ([[Lutetia]]e nata die [[28 Septembris]] [[1934]]; mortua [[Torpetopolis|Torpetopoli]] die [[28 Decembris]] [[2025]]<ref>"[https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/cinema/icone-du-cinema-francais-brigitte-bardot-est-morte-a-91-ans-28-12-2025-TMUCWF2UGJAL5IPY3UNKIH4IQY.php Brigitte Bardot, légende du cinéma français, est morte à l’âge de 91 ans]," ''Le Parisien,'' 28 Decembris 2025. {{Ling|Francogallice}}.</ref>), fuit [[comoedus|comoeda]] olim formosissima [[famosus|famosaque]] et [[cantor|cantatrix]] [[Francia|Francica]], quae usque ad mortem [[iura animalium]] promovit. [[Virgo]] [[saltatio]]ni apud [[Conservatorium Parisiense]] studuit. Ob [[pulchritudo|pulchritudinem]] iam bis in titulo libelli ''[[Elle (periodicum)|Elle]]'' picta, [[pellicula|pelliculis]] iam duabus introducta, [[Rogerius Vadim|Rogerio Vadim]] (moderatori [[Marcus Allégret|Marco Allégret]] adiutore) anno duodevicesimo nuper attacto nupsit. Moderatore Allégret bis annis ab 1955 ad 1956, moderatore Vadim quinquies annis ab 1956 ad 1973, partes egit, et celeberrime anno [[1956]] titulo ''[[Et Dieu . . . créa la femme]]'' ("Et creavit Deus . . . feminam") [[protagonista]]. Photographi [[Samuel Levin]] et [[Cornel Lucas]] eius effigies celeberrimas hoc fere tempore creaverunt. Ab anno [[1958]] iuxta [[Torpetopolis|Torpetopolim]] habitavit in domo ''[[La Madrague (domus)|La Madrague]]'' nuncupata. A Vadim divortio die [[6 Decembris]] [[1957]] separata, duos fere annos [[Ioannes Ludovicus Trintignant|Ioannis Ludovici Trintignant]] [[histrio]]nis, brevius [[Raphael Vallone|Raphaëlis Vallone]], et musicorum [[Gilbertus Bécaud|Gilberti Bécaud]] et [[Alexander Distel|Alexandri Distel]] amasia, mox comoedo [[Iacobus Charrier|Iacobo Charrier]] die [[18 Iunii]] [[1959]] nupsit, cui filium unicum Nicolaum (''Nicolas-Jacques Charrier'') die [[11 Ianuarii]] [[1960]] peperit. Rursus die [[30 Ianuarii]] [[1963]] separata, ab amantibus hos annos [[Sami Frey]] et [[Robertus Zagury|Roberto Zagury]] consolata, marito tertio [[Guntherus Sachs|Gunthero Sachs]] die [[14 Iulii]] [[1966]] nupsit et die [[1 Octobris]] [[1969]] remisit, amante [[Sergius Gainsbourg|Sergio Gainsbourg]] interdum anno [[1967]] accepto, qui eá album musicum ''[[Initials BB]]'' dicavit. Annis fere 1960-1980 carmina cantitavit satis multa cum Zagury seu Gainsbourg sive et Distel, inter quae anno [[1963]] carmen titulo ''[[La Madrague (carmen)|La Madrague]]'' e nomine domi suae. Carmen "''[[Je t'aime . . . moi non plus]]''" ("Te amo . . . neque ego"), ab amante Gainsbourg pro ea compositum et anno [[1967]] illecebrose cantitatum, divulgari interdixit maritus Sachs neque ante [[1986]] publico iure editum est.<ref>Gainsbourg idem carmen nihilominus cum nova amasia [[Ioanna Birkin]] anno [[1969]] cantitatum optimo successu divulgavit.</ref> [[Fasciculus:Bardot Brigitte et Sami Frey.jpg|thumb|Birgitta Bardot et [[Sami Frey]], vicini inter se amantes, in portu [[Torpetopolis]] anno 1963 visi.]] Inter annos 1952 et [[1973]], quadraginta septem partes cinematographicas egit, pelliculis ''[[Les grandes manœuvres]]'' ([[1955]], moderatore [[Renatus Clair|Renato Clair]]), ''[[La vérité (pellicula 1960)|La vérité]]'' ([[1960]], moderatore [[Henricus Georgius Clouzot|Henrico Georgio Clouzot]]), ''[[Vie privée (pellicula 1962)|Vie privée]]'' ([[1962]], moderatore [[Ludovicus Malle|Ludovico Malle]]), et ''[[Le mépris (pellicula)|Le mépris]]'' ([[1963]], moderatore [[Ioannes Lucas Godard|Ioanne Luca Godard]]) magis laudatis. [[Fasciculus:Brigitte Bardot.jpg|thumb|Birgitta Bardot ad gustationem recepta anno 1968 a Michaële Bernanau picta]] [[Anni 1970|Annis 1970]]. amasia fuit [[Miroslaus Brozek|Miroslai Brozek]] [[sculptor]]is. Ab anno [[1973]], cinematographia renuntiata, ad [[Mare Mediterraneum|Mediterranei maris]] litora manens, [[cibus|cibum]] [[caro|carnulentum]] reiciens, pro [[iura animalium|iuribus animalium]] militabat. [[Opus fundatum Birgittae Bardot]] anno [[1986]] condidit. De aliis rebus interdum sententias pronuntiat, de [[migratio]]ne gentium, de [[homophylophilia]]. In quartum [[matrimonium]] a [[Bernardus d'Ormale|Bernardo d'Ormale]], adiutori olim [[Ioannes Maria Le Pen|Ioannis Mariae Le Pen]], die [[16 Augusti]] [[1992]] ducta est. == Opera == ; Pelliculae * 1952 : ''[[Le trou normand]]'', partes Javotte Lemoine agens, moderatore [[Ioannes Boyer|Ioanne Boyer]] * 1952 : ''[[Manina, la fille sans voiles]]'', partes Manina agens, moderatore [[Gulielmus Rozier|Gulielmo Rozier]] * 1952 : ''[[Les dents longues]]'', partes mulieris testatricis agens, moderatore [[Daniel Gélin|Daniele Gélin]] * 1953 : ''[[Le portrait de son père]]'', partes Domino agens, moderatore [[Andreas Berthomieu|Andrea Berthomieu]] * 1953 : ''[[Un acte d'amour]]'', partes Mimi agens, moderatore [[Anatolius Litvak|Anatolio Litvak]] * 1953 : ''[[Si Versailles m'était conté ...]]'', partes Mademoiselle de Rosille agens, moderatore [[Alexander Guitry|Alexandro Guitry]] * 1954 : ''[[Haine, amour et trahison]]'', partes Annae agens, moderatore [[Marius Bonnard|Mario Bonnard]] * 1954 : ''[[Le fils de Caroline Chérie]]'', partes Pilar d'Aranda agens, moderatore [[Ioannes Devaivre|Ioanne Devaivre]] * 1955 : ''[[Futures vedettes]]'', partes Sophie agens, moderatore [[Marcus Allégret|Marco Allégret]] * 1955 : ''[[Doctor at Sea]]'', partes Hélène Colbert agens, moderatore [[Radulphus Thomas|Radulpho Thomas]] * 1955 : ''[[Les grandes manœuvres]]'', partes Lucie agens, moderatore [[Renatus Clair|Renato Clair]] * 1955 : ''[[La lumière d'en face]]'', partes Olivia Marceau agens, moderatore [[Georgius Lacombe|Georgio Lacombe]] * 1955 : ''[[Cette sacrée gamine]]'', partes Brigitte Latour agens, moderatore [[Michaël Boisrond|Michaële Boisrond]] * 1956 : ''[[Mio figlio Nerone]]'', partes [[Poppaea]]e agens, moderatore [[Steno]] * 1956 : ''[[En effeuillant la marguerite]]'', partes Agnès Dumont agens, moderatore [[Marcus Allégret|Marco Allégret]] * 1956 : ''[[Et Dieu ... créa la femme]]'', partes Juliette Hardy agens, moderatore [[Rogerius Vadim|Rogerio Vadim]] * 1956 : ''[[La mariée est trop belle]]'', partes Chouchou agens, moderatore [[Petrus Gaspard-Huit|Petro Gaspard-Huit]] * 1956 : ''[[Helen of Troy (pellicula 1956)|Helen of Troy]]'', partes Andraste agens, moderatore [[Robertus Wise|Roberto Wise]] * 1957 : ''[[Une Parisienne]]'', partes Brigitte Laurier agens, moderatore [[Michaël Boisrond|Michaële Boisrond]] * 1958 : ''[[Les bijoutiers du clair de lune]]'', partes Ursulae agens, moderatore [[Rogerius Vadim|Rogerio Vadim]] * 1958 : ''[[En cas de malheur (pellicula)|En cas de malheur]]'', partes Yvette Maudet agens, moderatore [[Claudius Autant-Lara|Claudio Autant-Lara]] * 1959 : ''[[La femme et le pantin (pellicula 1959)|La femme et le pantin]]'', partes Éva Marchand agens, moderatore [[Iulianus Duvivier|Iuliano Duvivier]] * 1959 : ''[[Babette s'en va-t-en guerre]]'', partes Babette agens, moderatore [[Christianus Jaque|Christiano Jaque]] * 1959 : ''[[Voulez-vous danser avec moi?]]'', partes Virginie Dandieu agens, moderatore [[Michaël Boisrond|Michaële Boisrond]] * 1960 : ''[[L'affaire d'une nuit]]'', partes mulieris in taberna agens, moderatore [[Henricus Verneuil|Henrico Verneuil]] * 1960 : ''[[La vérité (pellicula 1960)|La vérité]]'', partes Dominique Marceau agens, moderatore [[Henricus Georgius Clouzot|Henrico Georgio Clouzot]] * 1961 : ''[[La bride sur le cou]]'', partes Sophie agens, moderatore [[Rogerius Vadim|Rogerio Vadim]] * 1961 : ''[[Les amours célèbres]]'', partes [[Agnes Bernauer|Agnetis Bernauer]] agens, moderatore [[Michaël Boisrond|Michaële Boisrond]] * 1962 : ''[[Vie privée (pellicula 1962)|Vie privée]]'', partes Jill agens, moderatore [[Ludovicus Malle|Ludovico Malle]] * 1962 : ''[[Le repos du guerrier]]'', partes Geneviève Le Theil agens, moderatore [[Rogerius Vadim|Rogerio Vadim]] * 1963 : ''[[Paparazzi (pellicula 1963)|Paparazzi]]'', partes sui ipsius agens, moderatore [[Iacobus Rozier|Iacobo Rozier]] * 1963 : ''[[Le mépris (pellicula)|Le mépris]]'', partes Camille Javal agens, moderatore [[Ioannes Lucas Godard|Ioanne Luca Godard]] * 1963 : ''[[Une ravissante idiote]]'', partes Penelope Lightfeather agens, moderatore [[Eduardus Molinaro|Eduardo Molinaro]] * 1964 : ''[[Marie Soleil]]'', moderatore [[Antonius Bourseiller|Antonio Bourseiller]] * 1965 : ''[[Dear Brigitte]]'', partes sui ipsius agens, moderatore [[Henricus Koster|Henrico Koster]] * 1965 : ''[[Viva María!]]'', partes Mariae I agens, moderatore [[Ludovicus Malle|Ludovico Malle]] * 1966 : ''[[Masculin féminin]]'', partes sui ipsius agens, moderatore [[Ioannes Lucas Godard|Ioanne Luca Godard]] * 1967 : ''[[À cœur joie (pellicula)|À cœur joie]]'', partes Cécile agens, moderatore [[Sergius Bourguignon|Sergio Bourguignon]] * 1968 : ''[[Histoires extraordinaires]]'', partes Iosephinae agens, moderatore [[Ludovicus Malle|Ludovico Malle]] * 1968 : ''[[Shalako]]'', partes comitissae Irenae Lazaar agens, moderatore [[Eduardus Dmytryk|Eduardo Dmytryk]] * 1969 : ''[[Les femmes (pellicula)|Les femmes]]'', partes Clarae agens, moderatore [[Ioannes Aurel|Ioanne Aurel]] * 1970 : ''[[L'ours et la poupée]]'', partes Félicia agens, moderatore [[Michaël Deville|Michaële Deville]] * 1970 : ''[[Les novices]]'', partes Agnès agens, moderatore [[Guido Casaril|Guidone Casaril]] * 1971 : ''[[Boulevard du rhum]]'', partes Linda Larue agens, moderatore [[Robertus Enrico|Roberto Enrico]] * 1971 : ''[[Les pétroleuses]]'', partes Louise agens, moderatore [[Christianus Jaque|Christiano Jaque]] * 1973 : ''[[Don Juan 73|Don Juan 73 ou Si Don Juan était une femme]]'', partes Jeanne agens, moderatore [[Rogerius Vadim|Rogerio Vadim]] * 1973 : ''[[L'histoire très bonne et très joyeuse de Colinot Trousse-chemise]]'', partes Arabelle agens, moderatore [[Nina Companeez]] == Cantiunculae == * 1963 : ''[[La Madrague]]'' == Scripta == * 1996 : ''Initiales B. B.: mémoires''. Lutetiae: Grasset. ISBN 2-246-52601-9 * 1999 : ''Le Carré de Pluton: mémoires II''. Lutetiae: Grasset * 2003 : ''Un cri dans le silence: révolte et nostalgie''. Lutetiae: Editions du Rocher == Notae == <references /> == Bibliographia == * [[Simona de Beauvoir|Simone de Beauvoir]]; Bernard Frechtman, interpr., ''[[Brigitte Bardot and the Lolita Syndrome]]''. Novi Eboraci: Reynal, 1959 [http://catalog.loc.gov/vwebv/holdingsInfo?searchId=9194&recCount=25&recPointer=0&bibId=8898577 re vera 1960] {{Ling|Anglice}} * Blandine Grosjean, "[https://web.archive.org/web/20140921001620/http://www.liberation.fr/portrait/1997/06/18/jacques-charrier-60-ans-pere-du-fils-de-bardot-repond-dans-une-contre-biographie-aux-calomnies-de-so_209381 Jacques Charrier, 60 ans, père du fils de Bardot, répond dans une contre-biographie aux calomnies de son ex-épouse]" in ''[[Libération]]'' (18 Iunii 1957) {{Ling|Francogallice}} * Marie-Dominique Lelièvre, ''Brigitte Bardot: plein la vue''. Lutetiae: Flammarion, 2012. ISBN 978-2-08-124624-9 {{Ling|Francogallice}} * Katja Nicodemus, "[http://www.zeit.de/2006/07/Brigitte_Bardot?page=all »Mein Mythos, was ist das?«]" in ''[[Die Zeit]]'' (9 Februarii 2006) {{Ling|Theodisce}} * Agnès Poirier, "[http://www.theguardian.com/film/2014/sep/20/brigitte-bardot-at-80-still-outrageous-outspoken Brigitte Bardot at 80: still outrageous, outspoken and controversial]" in ''[[The Observer]]'' (20 September 2014) {{Ling|Anglice}} * Catherine Rihoit, ''Brigitte Bardot, un mythe français''. Éditions Olivier Orban, 2003 {{Ling|Francogallice}} * [[Francisca Sagan|Françoise Sagan]], ''Brigitte Bardot''. Lutetiae: Flammarion, 1975 {{Ling|Francogallice}} * Barnett Singer, ''Brigitte Bardot: A Biography''. McFarland, 2006. ISBN 0-7864-2515-6, ISBN 978-0-7864-2515-0 {{Ling|Anglice}} {{Google Books|3e5vfj0ybGYC|Paginae selectae}} * Brigitte Tast, Hans-Jürgen Tast, edd., ''Brigitte Bardot. Filme 1953-1961. Anfänge des Mythos B.B.'' [[Hildesia]]e, 1982. ISBN 3-88842-109-8 {{Ling|Theodisce}} * Ginette Vincendeau, "[http://www.erudit.org/revue/cine/2012/v22/n2-3/1011653ar.html?vue=resume Brigitte Bardot, ou le « problème » de la comédie au féminin]" in ''Cinémas'' vol. 22 no. 2-3 (2012) pp. 13-34 {{Ling|Francogallice}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Brigitte Bardot|Brigittam Bardot}} * {{Imdb name|0000003|Brigitta Bardot}} * [https://web.archive.org/web/20160304232405/http://www.bardotbrigitte.com/brigitte-bardot-bio/ Vita] apud situm officialem * [http://www.fondationbrigittebardot.fr/ Opus Birgittae Bardot fundatum] de revendicationibus animalium * [http://brigittebardot.unblog.fr/les-amoureux-de-bb/ De amantibus Birgittae Bardot] apud situm amatorum {{Lifetime|1934|2025|Bardot, Birgitta}} [[Categoria:Actores Franciae]] [[Categoria:Alumni Conservatorii Parisiensis]] [[Categoria:Cantores Franciae]] [[Categoria:Photogenicae puellae Playboy]] [[Categoria:Saltatores Franciae]] {{Myrias|Homines}} aex6w78ic5evxncze3egkmgbvv7i8a9 0 46993 3984878 3777153 2026-08-31T18:28:27Z Cyprianus Marcus 66550 3984878 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Vincent de Beauvais.jpg|thumb|Vincentius Bellovacensis]] [[Fasciculus:Vincent_of_Beauvais's_Speculum_Maius_1473.jpg|thumb|Vincentius Bellovacensis: Speculum maius ([[Argentoratum|Argentorati]]: [[Ioannes Mentelin]] 1473, pars 3: Speculum historiale)]] ''' Vincentius Bellovacensis''' (natus inter annos [[1184]] et [[1194]] – mortuus circa annum [[1264]] [[Bellovacum|Bellovaci]]) fuit doctus [[Francia|Francicus]], [[Dominicani|Dominicanus]], [[paedagogus]] et auctor ''[[Speculum maius|Speculi Maioris]]''. ==Vita== Vincentius [[Lutetia]]e Parisiorum litteris studuit ibique anno [[1223]] se [[Ordo Fratrum Praedicatorum|ordini Fratrum Praedicatorum]] adiungens in [[Conventus Sancti Iacobi Parisiensis|conventum Sancti Iacobi Parisiensis]] intravit. Ab anno [[1247]] munere [[bibliothecarius|bibliothecarii]] in aula [[Ludovicus IX (rex Francorum)|Ludovici IX]], regis Francorum, functus est.<ref>Wolfgang Wegner (2005). Vinzenz von Beauvais. In: Werner E. Gerabek, Bernhard D. Haage, Gundolf Keil, Wolfgang Wegner (ed.): Enzyklopädie Medizingeschichte. Berolini / Novi Eboraci. ISBN 3-11-015714-4, p. 1445.</ref> Praeterea familiaris et capellanus regis factus filios eius educavit. Opus magnum Vinctii Bellovacensis est Speculum maius, [[encyclopaedia]] notissima [[Medium Aevum|Aevi Medii]], quae pluries inter annos [[1240]] et [[1260]] retractata est et in tribus partibus (Speculum naturale, Speculum doctrinale et Speculum historiale) constat. Opera eius etiam pro histora [[alchemia]]e maximi momenti sunt, quia plus quam 350 scriptores huius disciplinae inducit.<ref>Art. Vincenz von Beauvais. In: Winfried R. Pötsch, Annelore Fischer, Wolfgang Müller: Lexikon bedeutender Chemiker. Lipiae 1988. ISBN 3-323-00185-0, p. ?</ref>. Praeter scriptores antiquos sicut [[Plato]]nem, [[Gaius Plinius Secundus|Plinium maiorem]], [[Dioscorides|Pedanium Dioskuriden]] et [[Isidorus Hispalensis|Isidorum Hispalensem]] etiam multos auctores [[lingua Arabica]] (ut puta [[Avicenna]]m et [[Rhazes|Rhazen]]) adhibitur. ==Opera== *1247–1249: ''De eruditione filiorum nobilium'' (etiam: ''De institutione puerorum regalium'') *[[1256]]: ''Speculum maius'' (primum typis datum anno 1474) *1260: ''Liber consolatorius'' *1260–1263: ''De morali principis institutione'' Speculum quadruplex (una cum Speculo morali, cuius scriptor autem dubius est) anno 1624 [[Duacum|Duaci]] typis datum et annis 1964/65 [[Graecium|Graecii]] iterum editum est.<ref>Vincentii Burgundi Bellovacensis Speculum quadruplex naturale, doctrinale, morale, historiale. Duai 1624; Neudruck Graz 1964.</ref> ==Notae== <references/> == Lege etiam == * Ludwig Lieser: ''Vinzenz von Beauvais als Kompilator und Philosoph''. Lipsiae 1928 * Rudolf Weigand: ''Vinzenz von Beauvais. Scholastische Universalchronistik als Quelle volkssprachiger Geschichtsschreibung''. [[Hildesia]]e/Turici/Urbe Novo Eboraco: Olms, 1991 (''Germanistische Texte und Studien'' 36). ISBN 3-487-09455-X == Nexus externi == {{CommuniaCat|Vincent de Beauvais|Vincentium Bellovacensem}} *Speculum morale, Argentorati 1476 ([https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-150220 in interrete]) *Opuscula. Ioannes Amerbach, [[Basilea]]e 1481 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-77469 in interrete]). *Speculum naturale, Argentorati 1481 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-521534 in interrete]) *Sermones manuales de tempore. Ioannes Koelhoff maior, [[Colonia Agrippina|Coloniae Agrippinae]] circa annum 1482 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-371820 in interrete]) *Speculum historiale. Antonius Koberger, [[Norimberga]]e 1483 ([http://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-77661 in interrete]) {{DEFAULTSORT:Vincentius Bellovacensis}} [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Dominicani]] [[Categoria:Nati saeculo 12]] [[Categoria:Mortui 1264]] gg9jma1jlsqw9hojrv1hmimi3ix8ufd 0 49144 3984889 3809648 2026-08-31T18:44:27Z Cyprianus Marcus 66550 3984889 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Opusculum tripartitum de praeceptis decalogi, de confessione, de arte moriendi.png|thumb|Opus tripartitum editio impressa circa annum [[1480]]]] '''Ioannes Gerson''' (Latine: ''Gersonius''; natus die [[14 Decembris]] [[1363]] in [[Barby (Arduenna)|Gerson-lès-Barby]]; [[Lugdunum|Lugduni]] die [[12 Iulii]] [[1429]] mortuus) fuit [[theologus]], [[mysticus]] et cancellarius [[Sorbona]]e. Magister eius fuit [[Petrus de Alliarco]]; ipse autem ''doctor christianissimus'' [[universitas Parisiensis|universitatis Parisiensis]] appellatus est. ==Vita== Vigore magno schisma papale scandalo esse proclamavit; concilium generale esse convocandum et contrapapas esse deponendos (cf. scriptum ''De modo pacificandi, reformandi ac uniendi ecclesiam''). In [[concilium Constantiense|concilio Constantiensi]] disseruit de maiore momento patrum consriptorum, cui papae recederent. Insuper clericorum vitia, fatuitatem, stultitiam condemnabat. Attamen [[reformatio|nem]] minime anticipavit qui unionem ecclesiasticam ante omnia dilexit et [[iohannes Hus|Hussii]] integritatem repudiavit. Fidem catholicam in scriptis de [[mystica]] quoque corroboravit. Socii [[Ioannes Intrepidus|Ioannis Intrepidi]] Ludovicum ducem Aureliacum necaverant. Gerson, cum publice interfectionem acri subtilique ingenio et iudicio percensuisset, Rattenberg in [[tirolis (civitas Austriae)|Tirolim]] fugit unde in [[Abbatia Mellicensis|Abbatiam Mellicensem]]. Rattenberg in oppidio opus ''De consolatione theologiae'' exaravit, ut fertur. Postea [[Lugdunum]] in monasterium [[congregatio Coelestinensis|congregationis Coelestinensis]] se contulit. == Opera == * ''Opera omnia''. Olms, [[Hildesia]]e 1987 # ''Opera dogmatica de religione et fide''. ISBN 3-487-07771-X # ''Quae ad ecclesiasticam et disciplinam pertinent''. ISBN 3-487-07772-8 # ''Opera moralia''. ISBN 3-487-07773-6 # ''Exegetica et miscellane''. ISBN 3-487-07774-4 # ''Monumenta omnia quae spectant ad condemnationem''. ISBN 3-487-07775-2 == Lege etiam == * Christoph Burger: ''Jean Gerson. Theologie, die erbauen soll''. In: Ulrich Köpf (ed.): ''Theologen des Mittelalters: eine Einführung''. Darmstadii: Wissenschaftliche Buchgesellschaft 2002. pag. 212–227. ISBN 3-534-14815-0 * Cornelius Roth: ''Discretio spirituum: Kriterien geistlicher Unterscheidung bei Johannes Gerson''. Herbopoli: Echter 2001. (Studien zur systematischen und spirituellen Theologie vol. 33) ISBN 3-429-02287-8 * Sven Grosse: ''Heilsungewissheit und Scrupulositas im späten Mittelalter: Studien zu Johannes Gerson und Gattungen der Frömmigkeitstheologie seiner Zeit''. Tubingae: Mohr 1994. (Beiträge zur historischen Theologie; 85) ISBN 3-16-146213-0 == Nexus externus == * {{BBKL|g/gerson_j|auctor=Friedrich Wilhelm Bautz|commentatio=GERSON, Johannes (eigentlich: Jean Charlier aus Gerson)|tomus=2|columnae=229-230}} *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/118557866 nexus apud DDB] *[https://de.wikisource.org/wiki/Jean_Gerson Vicifons] {{DEFAULTSORT:Gerson, Ioannes}} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Nati 1363]] [[Categoria:Mortui 1429]] [[Categoria:Theologi]] g32gbvqeaoxsh1q4l3cn9wexgbd4ezb 0 51221 3985038 3973348 2026-09-01T10:27:29Z Cyprianus Marcus 66550 3985038 wikitext text/x-wiki {{latinitas|-2}} {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Rathaus von Wolfsburg.jpg|thumb|Curia Lycopolitana]] {{res|Wolfsburgum}}<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> vel '''Lycopolis'''<ref>Vide in [https://web.archive.org/web/20211016184250/https://www.gottwein.de/LaWk/belege.php?verbum=Lycopoli www.gottwein.de]. In contextu Anglico vide etiam [http://antichristmagazine.com/protector-interview/ hic].</ref> (Theodisce ''Wolfburg'') est [[urbs]] ad limitem [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] sita. Magnitudine est sexta Saxoniae Inferioris urbs, post [[Hannovera]]m, [[Brunsvicum]], [[Gottinga]]m, [[Osnabruga]]m, [[Oldenburgum (Oldenburgum)|Oldenburgum]]. Lycopolis ex quadraginta partibus et sedecim pagis constat. Commune die 1 Iulii [[1938]] conditum est ex confusione communium ''Rothehof-Rothenfelde'' et ''Heßlingen'' cum nomine ''Stadt des KdF-Wagens bei Fallersleben'' (i.e. "Urbs currus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Kraft durch Freude|vigoris gaudio|de|qid=Q157329}} (='[[VW Käfer|scarabaei]]') apud [[Fallerslebia]]m"); die 25 Maii [[1945]] consilium urbis ab [[Civitates Foederatae Americae|Americanis]] nominatum urbi nomen ''Wolfsburg'' arcis in agro urbano sitae dedit. == Historia == [[Fasciculus:Wolfsburg Länder Provinzen 1932.png|thumb|Prussia (caeruleum: Provincia Hannoverae; caesium: Provincia Saxoniae) et Brunsvicum (fuscum) usque ad annum 1932 in regione hodierni Wolfsburgi]] :Anno [[942]]: Primo [[Fallerslebia]] et '''Ehmen''' memorantur in tabula :Anno [[1145]]: Primo [[Vorsfeldium]] memoratur :Anno 1160: Primo '''Brechtorf''' memoratur :Anno 1191: '''Reislingen''' conditur :Anno 1302: Arx Lycopolitana ut sedes nobilis gentis '''von Bartensleben''' memoratur :Anno 1372: Castra nomine '''Neuhaus''' (id est ''nova domus'') prope locum memorantur :Anno 1550: Castra Fallerslebiae aedificantur :Anno 1617: Dum hieme belli '''electricam lucem''' acceperunt {?} :Anno 1742: Gens '''von der Schulenburg''' arcem hereditate accepit :Anno 1798: [[Augustus Henricus Hoffmann de Fallersleben|Hoffmannus de Fallersleben]], inclutus poeta, natus est :Anno 1843: [[Henricus Büssing]] natus est in Nordsteimke :Anno 1929: ad -44&nbsp;°C friguit et sex homines mortui sunt :Anno [[1938]]: 16 Maii: fundamenta [[VW|populi vehiculi]] fabricae condita sunt, dum [[Adolphus Hitler]] adest. :Anno 1939: Aedificium '''domiciliorum''' inceptum est :Anno 1939: Ad labores coacti in populi vehiculi fabrica arma faricaverunt. :Anno 1945: Mense ante finem belli '''duae partes''' populi vehiculi fabricae '''deleta sunt''' :Anno 1945: Haec urbs '''nomen "Wolfsburg" (Lycopolis)''' accepit :Anno 1951: Populi vehiculi fabrica urbi '''piscinam''' donavit :Anno 1955: 1 000 000 vehicula '''"scarabaeus"''' confecta sunt :Anno 1957: '''Pons Berolinensis''' consecratus est :Anno 1972: Wolfsburgo 20 '''communia adiuncta''' sunt :Anno 1973: '''Theatrum''' apertum est :Anno 1973: Plurimi oppidani: '''135 000 incolae''' :Anno 1997: Societas pedilusoria [[VfL Wolfsburg]] in [[Bundesliga (Germanica)|ligam foederatam primam Germanicam]] ascendit :Anno [[2000]]: [[Urbs vehiculorum]] aperta est :Anno [[2005]]: '''Phaeno''' apertum est, ubi naturalia experimenta peragi possunt visitatoribus == Geographica == Proxima urbs [[Brunsvicum]] 6 chiliometra ad africum, [[Magdeburgum]] 64 chiliometra ad eurum, [[Hannovera]] 74 ad occasum, [[Hamburgum]] 135 ad caurum situm est. Wolfsburgum iuxta ductile flumen, vulgo ''Mittellandkanal'' appellatum, sita est. === Pagi === [[Fasciculus:Wolfsburg Gliederung.svg|thumb|Pagi Wolfsburgi.]] Urbi sunt 16 pagi<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (''Ortschaften'')<ref>[https://web.archive.org/web/20200406171557/https://www.wolfsburg.de/~/media/wolfsburg/statistik_daten_fakten/satzungen_verordnungen/hauptsatzung-der-stadt-wolfsburg.pdf Statutum principale Urbis Wolfsburgi].</ref>, hic enumerati cum numero incolarum anno 2015, memoratione anni adiunctionis et partibus:<ref>[https://web.archive.org/web/20201201050421/https://www.wolfsburg.de/~/media/wolfsburg/statistik_daten_fakten/statistik_daten_und_fakten/statistisches-jahrbuch/stadtwolfsburg_statistik_statistischesjahrbuch2018.pdf Liber annalis statisticarum 2018].</ref> * [[Almke-Neindorf]], 2&nbsp;144 inc., a. 1972 adi., cum partibus [[Almke]] et [[Neindorf (Wolfsburg)|Neindorf]] * [[Barnstorf-Nordsteimke]], 3&nbsp;982 inc., a. 1972 adi., cum partibus [[Barnstorf (Wolfsburg)|Barnstorf]] et [[Nordsteimke]] * [[Brackstedt-Velstove-Warmenau]], 3&nbsp;001 inc., a. 1972 adi., cum partibus [[Brackstedt]], [[Velstove]] et [[Warmenau (Wolfsburg)|Warmenau]] * [[Detmerode]], 7&nbsp;640 inc., coni. a. 1938 (pars unica) * [[Ehmen-Mörse]], 8&nbsp;987 inc., a. 1972 adi., cum partibus [[Ehmen]] et [[Mörse]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fallerslebia et Sülfeld||de|qid=Q1394601}}, 14&nbsp;191 inc., a. 1972 adi., cum partibus [[Fallerslebia]] et [[Sülfeld (Wolfsburg)|Sülfeld]] * [[Hattorf-Heiligendorf]], 4&nbsp;017 inc., a. 1972 adi., cum partibus [[Hattorf (Wolfsburg)|Hattorf]] et [[Heiligendorf]] * [[Hehlingen]], 1&nbsp;854 inc., a. 1972 adi. (pars unica) * [[Kästorf-Sandkamp]], 1&nbsp;994 inc., a. 1972 adi., cum partibus [[Kästorf (Wolfsburg)|Kästorf]] et [[Sandkamp]] * [[Mitte-West]] (i.e. ''medium occidensque''), 17&nbsp;942 inc., coni. a. 1938, cum partibus [[Eichelkamp]], [[Hageberg]], [[Hohenstein (Wolfsburg)|Hohenstein]], [[Klieversberg (pars urbis)|Klieversberg]], [[Laagberg]], [[Rabenberg (Wolfsburg)|Rabenberg]] et [[Wohltberg]] * [[Neuhaus-Reislingen]], 7&nbsp;718 inc., a. 1972 adi., cum partibus [[Neuhaus (Wolfsburg)|Neuhaus]] et [[Reislingen]] * [[Nordstadt (Wolfsburg)|Nordstadt]] (i.e. ''urbs borealis''), 9&nbsp;775 inc., coni. a. 1938 (Kreuzheide a. 1961 vel 1963 adi.), cum partibus [[Alt-Wolfsburg]] (i.e. ''Vetus Wolfsburgum'', vicus arcis), [[Kreuzheide]], [[Tiergartenbreite]] et [[Teichbreite]] * Stadtmitte (i.e. ''medium urbis'') 15&nbsp;122 inc., coni. a. 1938, cum partibus [[Hellwinkel]], [[Heßlingen (Wolfsburg)|Heßlingen]], [[Köhlerberg (Wolfsburg)|Köhlerberg]], [[Rothenfelde (Wolfsburg)|Rothenfelde]], [[Schillerteich]], [[Stadtmitte (Wolfsburg)|Stadtmitte]] et [[Steimker Berg]] * [[Vorsfeldium]], 12&nbsp;641 inc., a. 1972 adi. (pars unica) * [[Wendschott]], 2&nbsp;903 inc., a. 1972 adi. (pars unica) * [[Westhagen]], 9&nbsp;206 inc., coni. a. 1938 (pars unica) == Aedificia == === Balnea === Balnea Lycopolitana sunt maxima [[Germania]]e undalavatio; lavatio cum artificiosis undis efficuntur. Refecta et relaxata est. Cum undecim sudatoriis, duobus delabaculis, tribus tabernis, calidario, septem aqualibus, insanissima est. === Volkswagen arena === Volkswagen arena, quae in autumno [[2002]] confecta est, pediludii manus [[VfL Wolfsburg|VFL Lycopolitana]] et locus ad concetus gerendus est. 30 000 spectatores in arena conveniunt, quorum nomen sibi imprimi largitori Volkswagen AG deducit. Volkswagen arena novissima est, 53 millionen eurones stetit est. {?} === Urbs Autoraedae === Urbs [[Autocinetum|Autoraedae]] est museum officinae [[Volkswagen|VW]] (id est: currus populi), iuxta VW-fabricam sita. Initium anno [[2000]] fuit, et quotannis circa 10 000 000 "visitatores" in Urbe Autoraedae venunt. Sunt septem aedes, quae autoreadas septem variarum negotiationum exponunt. {{dubsig}} === Porticus Urbanus === Porticus Urbanus (vulgo ''City Galerie''), confectus anno [[2001]], est mercatus centum tabernarum. Aedificium medium oppidi notans facilis aditu et, ut magnum, visu est. {{dubsig}} Et emptio et edendi facultates ibi emptori praebuntur. === Arx Lycopolitana === Prima Castra Lupi [[1302]] litteris consignatus memora est. Conditor et aedificator potentia ad Bartensleben fuit. Anno [[1742]], comes ad Schulenburg arcem accepit; familia ad Bartensleben exstincta est. === Phaeno === Phaeno museum est, quod 250 experimenta de physiologia habet. Aperiebatur anno [[2005]]. Phaeno magni aestimatur; imprimis classes adeunt. == Exercitatio corporis Lycopoli == Maxima societas Lycopolitana VFL-Wolfsburg est. Eius notissima pars pediludium est, cui iam Scyphum UEFA contigit. {?} Praeterea Lycopolis habet pilimallei super glaciem societatem, quae novum stadium glaciale acceperunt. Duae societates a [[Volkswagen|VW]] suffulciuntur. == Notae == <references /> == Nexus externus == {{Communia|Wolfsburg}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Wolfsburg Kunstmuseum.jpg|Artis museum Imago:Schloss Wolfsburg Sued-West.JPG|Arx Lycopolitana Imago:VW Wolfsburg.JPG|Officinae VW </gallery> {{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}} {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Saxonia Inferior]] t0gb27vxy7e69ok1tsv3t7fy0isoch5 0 51751 3984888 3921307 2026-08-31T18:43:43Z Cyprianus Marcus 66550 3984888 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Friedrich August Wolf - Imagines philologorum.jpg|thumb|right| Fridericus Augustus Wolfius.]] '''Fridericus Augustus Wolfius'''<ref>''[[Prolegomena ad Homerum]] . . . scripsit Frid. Aug. Wolfius,'' vol. 1 (Halis Saxonum: e libraria Orphanotrophei, 1795).</ref> (natus [[Hainrode]] in oppido die [[15 Februarii]] [[1759]]; mortuus [[Massilia]]e die [[8 Augusti]] [[1824]]), [[philosophia]]e [[paedagogia]]eque professor apud [[Salinae Saxonicae|Salinarum Saxonicarum]] [[Universitas|Universitatem]] fuit [[philologus]] [[Germania|Germanicus]] et studiosus [[aevum antiquum|aevi antiqui]] et de [[interpretatio]]ne ''[[Symposium (Plato)|Symposii]]'' Platonis. Inprimis notus est suis ''[[Prolegomena ad Homerum|Prolegomenis ad Homerum]]'', quae sunt prooemium in editione sua carminum epicorum ''[[Ilias]]'' et ''[[Odyssea]]''. Omnes usque ad suum ipsius tempus controversias recensens cum [[Christianus Amadeus Heyne|Christiano Amadeo Heyne]], magistro suo disputavit, "Homerus" utrum unus fuerit an complures coniectandi sint, porro quis quando ea carmina incohaverit et perfecerit: quaestiones, quae ab aequalibus comprehensive ''Homerische Frage'' (quaestio Homerica) nuncupatae sunt. Quam disputantes cum docti omnia argumenta in utramque partem sagacissime pertractarent (et vehementissime inter se certarent), de ista re demum ea scientia et disciplina, quam philologiam nuncupamus, hodierna - non iam solas [[manuscriptum|manuscriptorum]] variationes comparans - re vera orta est.<ref>[[Carolus Conradus Lachmann]] philologus theodiscus Wolfii methodum dissecandi ad ''Kleinliedertheorie'' (theodisce ''rationem carminum parvorum'') explicavit et ad textus perquirendos, qui in aliis linguis scripti sunt, adhibuit. Hac ratione nisus sibi persuaserat ''[[Nibelungenlied]]'' (''carmen Nibelungorum''), [[lingua theodisca superior media|lingua theodisca superiore media]] (''mittelhochdeutsch'') scriptum, confectum esse e viginti carminibus singulis inter se primo non conexis. Ita certamina de methodis philologiae transgressa sunt circulo linguis classicis studiorum .</ref> == Vita == Wolfius ab [[1777]] usque ad annum [[1779]] [[philologia]]e [[Universitas Gottingensis|Gottingae]] studuit. Deinde professor [[Alma Mater Halensis|Almae Matris Halensis]] et socius cuiusdam [[academia scientiarum|academiae scientiarum]] factus est. Inter adiutores fuerunt [[Gulielmus von Humboldt]], [[Ioannes Volfgangus Goethius]], et [[Fridericus Schiller]]. == Opera == * ''Antiquitäten von Griechenland.'' Hammerde in Salinis Saxonicis 1787. * ''Darstellung der Alterthums-Wissenschaft.'' Berolini 1807. (Nachdr. ''Acta Humaniora.'' Weinheim 1986) ISBN 3-527-17552-0 * ''Encyclopädie der Philologie''. Expedition d. Europ. Aufsehers, Lipsiae 1831 * ''Kleine Schriften in lateinischer und deutscher Sprache.'' Olms, [[Hildesia]]e 2003 ** vol. 1. Scripta latina. ISBN 3-487-12033-X ** vol. 2. Deutsche Aufsätze. ISBN 3-487-12034-8 * ''Prolegomena ad Homerum'' (1795) * Fridericus Augustus Wolf, Philipp Buttmann: Museum der Alterthumswissenschaften. Realschulbuchhandlung, Berolini 1807 1.vol. * Fridericus Augustus Wolf, Philipp Buttmann: Museum der Alterthumswissenschaften. Realschulbuchhandlung, Berolini 1810 2.vol. * ''Literarische Analekten vorzüglich für alle Literatur und Kunst, deren Geschichte und Methodik''. 4 Teile, G.C. Nauck, Berolini (1816 und 1818) * ''Vorlesungen über die vier ersten Gesänge der Ilias'' ed. Usteri. Bern, 1830-31. 2 voll. == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == * Salvatore Cerasuolo (ed.): ''Friedrich August Wolf e la scienza dell'antichità''. Univ., Neapoli 1997. * Otto Kern: ''Friedrich August Wolf''. Niemeyer, in Salinis Saxonicis 1924. == Nexus interni == *[[Palindromus#Carmina|Palindromus]] == Nexus externi == {{PND|117444154|nomen=Friderici Augusti Wolf aut de Friderico Augusto Wolf}} * {{BBKL|w/wolf_f_a_c|auctor=Georgios Fatouros|commentatio=WOLF, Friedrich August Christian Wilhelm|tomus=13|columnae=1501-1504}} * [https://web.archive.org/web/20070607032710/http://www.uni-duisburg-essen.de/lyriktheorie/texte/1795_wolf.html Friedrich August Wolf: Prolegomena ad Homerum], 1795 in Projekt "Lyriktheorie" {{Ling|Germanice}} * [http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00008401/images/index.html?seite=739 De Friderico Augusto Wolf]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). vol. 43, Lipsiae 1898, pag. 737–748. * Reinhard Markner: [https://www.academia.edu/6000924/Friedrich_August_Wolf._Eine_Bibliographie Friedrich August Wolf. Eine Bibliographie] {{Lifetime|1759|1824|Wolfius, Fridericus Augustus}} [[Categoria:Auctores Latini recentiores]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Philologi Germaniae]] [[Categoria:Philologi Homerici]] [[Categoria:Professores Universitatis Hallensis]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] [[Categoria:Francomurarii]] 19gi7dy909tpn65yt2hlbzoeq3djn1z 0 53331 3985025 3467548 2026-09-01T10:13:00Z IacobusAmor 1163 Titulus italicus 3985025 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Odessa.jpg|thumb|350 px|''Comprehensio Christi'']] '''''Comprehensio Christi''''' est [[tabula]] a [[Michael Angelus Merisi Caravaggius|Michaelo Angelo Caravaggio]] circa annum [[1602]] picta, quae [[Christus|Christum]] cum [[Iudas Iscariot|Iuda Iscariote]] in horto a tribus militibus Romanis comprehensum monstrat. Quae tabula hodie [[Eblana]]e in [[Pinacotheca Nationalis Hibernica|Pinacotheca Nationali Hibernica]] servatur. == Bibliographia == * Rudolf Preimesberger, « Un doppio diletto dell'imitazione? Qualche riflessione sulla Cattura di Cristo di Caravaggio », in: ''Caravaggio e il suo ambiente: ricerche e interpretazioni'', curante Sybille Ebert-Schifferer et al., Mediolani 2007 (Studi della Bibliotheca Hertziana III), p. 87-97. == Nexus externi == * John Bailey, "[http://www.theasc.com/site/blog/johns-bailiwick/the-lost-painting-a-caravaggio-found/ The Lost Painting: A Caravaggio Found]" (20 Iunii 2011) apud ''American Society of Cinematographers'' {{ars-stipula}} [[Categoria:Confecta 1602]] [[Categoria:Iesus figuratus]] [[Categoria:Picturae Caravaggii]] [[Categoria:Pinacotheca Nationalis Hibernica]] [[Categoria:Res evangeliorum figuratae]] [[Categoria:Tabulae pictae]] pownnw2h79c5n6qyy1qpbnjxi5ltgza 0 60422 3984908 3863585 2026-08-31T19:06:43Z Cyprianus Marcus 66550 3984908 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Anthimus Sangallensis 762 p 217 Incipit.jpg|thumb|"Incipit epistula Anthimi viri inlustris comitis et legatarii ad gloriosissimum Theudoricum regem Francorum": Codex [[Monasterium Principale Sancti Galli|Sangallensis]] 762 p. 217]] '''''De observatione ciborum''''' est [[liber]] [[saeculum 6|saeculo VI]] ineunte de [[diaeta]] et de [[victus|re cibaria]] [[lingua Latina|Latinitate]] pessima scriptus ab [[Anthimus (legatus)|Anthimo]], ab anno [[478]] [[Imperium Romanum Orientale|imperii Byzantini]] exsule, qui regni [[Italia]]e legatum ad aulam regis [[Franci|Francorum]] [[Theudericus I|Theuderici I]] fuisse censetur: opusculum enim Theuderico dicatum est. In codicibus manuscriptis fere duodecim servatur, inter quos commemorari debet "[[Codex Bambergensis medicinalis 1|medicinale Laureshamense]]" anno circiter 785 compositum.<ref>{{qc|id=Keil (1989)}}</ref> == De contextu geographico et linguistico == [[Fasciculus:Anthimus Sangallensis 762 p 229 detail Benefits of bacon beer mead.jpg|thumb|Anthimus, ''[[De observatione ciborum]]'' (Codex [[Monasterium Principale Sancti Galli|Sangallensis]] 762 p. 229): "[[Cervesia|Cervisa]] bibendo vel [[medus]] et [[aloxinum]] quam maxime omnibus congruum est""]] [[Fasciculus:Anthimus Sangallensis 762 p 231 detail Liver recipe.jpg|thumb|Anthimus, ''[[De observatione ciborum]]'' (Codex [[Monasterium Principale Sancti Galli|Sangallensis]] 762 p. 231): "De ficato porcino ..."]] Anthimus inter locos linguasque distinguitur sequentibus verbis adhibitis: * "hic" vel "in his partibus": fortasse ubi ipse eo tempore degebat, in aula Theuderici I, [[Mettis]] in urbe ** cap. 33: "avis, quae dicitur [[Otis tarda|avetarda]] [''sic''], bona est, sed puto hic non habere" ** capp. 39-47: "de piscium ratione, quae in his partibus sunt: [[Salmo trutta|tructa]] et [[Perca fluviatilis|perca]] ... [[Esox lucius|lucius]] ... de [[Salmo salar|isoce]] ... [[Pleuronectes platessa|platinsis]] vero vel [[Solea solea|solea]] ... [[Anguilla anguilla|anguilae]] ... [[Gobio gobio|trucanti]] ... tecunis ... de pisce [[Acipenser sturio|cracatiu]] ... [[Lampetra fluviatilis|naupridas]]" ** cap. 57 : "[[Cucumis sativus|cucumeris]] enim etsi hic non sunt, tamen quando fuerint ..." * "apud nos" vel "in provincia mea": fortasse ubi ipse annis recentibus habitabat, in aula [[Theodericus (rex Ostrogothorum)|Theoderici Magni]], [[Ravenna]]e in urbe; aut unde iam diu expulsus est, [[Constantinopolis|Constantinopoli]] in urbe ** cap. 25: remedium "istud et ego in tempora mea probavi in provincia mea" ** cap. 34: "tamen sol[e]mus et de pisce bono ... admiscere ... aut certe de [[Pecten jacobaeus|pectenis]] marinos, quia et ipsi optimi sunt et satis apud nos abundant" ** cap. 56: "[[Lagenaria siceraria|cocurbitas]] ... aput [''sic''] nos et febricitantibus ... offerimus" Alio modo usus culinares linguisticosque gentium variarum distinguit: * cap. 14: "De [[laridum|laredo]] ... delicias Francorum"; "De crudo vero laredo, quod solent, ut audio, domni Franci comedere"; "quod medici medicamentis vel potionibus temptant sanare ... de laredo crudo Franci sanantur" * cap. 25: "[[Helleborus|elleborum]] herbam, quae Latine dicitur sitri" * cap. 64: "quod nos Graeci dicimus alfita, latine vero [[polenta]], Gothi vero barbarice fenea" * cap. 78: "[[oxygala]] vero Graece, quod Latine vocant [[melca]]" Vocabula plura ex aliis linguis mutuata in Latinitatem suam introduxit, quorum magna pars in linguis Romanicis occidentalibus servatur.<ref>{{qc|id=Verhagen (2016)}} pp. 13-42; {{qc|id=Adams (2003)}} pp. 448-449</ref> * e [[linguae Celticae|Celtica]] ** cracatiu "''[[Acipenser sturio]]''", origine incerto (cap. 46)<ref>{{qc|id=Verhagen (2016)}} pp. 21-22</ref> ** esox "''[[Salmo salar]]''" (41). Iam a [[Gaius Plinius Secundus|Plinio]] adhibitum<ref>{{Pnh}} 9.44; {{DMLBS|esox}}; "[https://logeion.uchicago.edu/esox Esox]" in {{DuCange}}</ref> ** naupridas (vel lampredas) "''[[Lampetra fluviatilis]]''", origine incerto (47). Post Anthimum in ''Hermeneumatibus codicis Vaticani Regina Christinae 1260'' citatum, postea saepe apud scriptores Latinos mediaevales<ref>''[[Corpus glossariorum Latinorum]]'' [https://archive.org/details/corpusglossario00unkngoog/page/569/mode/2up vol. 3 p. 570 v. 36]; {{DMLBS|lampreda}}; "[https://logeion.uchicago.edu/lampreda Lampreda]" et "[https://logeion.uchicago.edu/lampetra Lampetra]" in {{DuCange}}</ref> In linguis Romanicis occidentalibus aliisque Europae mediae nonnullis servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 4873</ref> ** platinsis "''[[Pleuronectes platessa]]''", origine incerto (42). Iam ab [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonio]] adhibitum.<ref>"mollesque platessae": [[Decimus Magnus Ausonius|Ausonius]], ''Epistulae'' (13.60 ed. Green [1991] p. 210 = 14.60 ed. Evelyn White [1921] [https://archive.org/details/L115AusoniusII1820PaulinusPellaeusEucharisticus/page/n57/mode/2up vol. 2 p. 48]; {{DMLBS|platessa}}; "[https://logeion.uchicago.edu/platesia Platesia]" in {{DuCange}}</ref> In linguis Romanicis occidentalibus, etiam Anglice servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 6584</ref> ** tecunis "''[[Salmo salar]]'' iuvenis" (45). In linguis Galloromanicis servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 8608; {{qc|id=Verhagen (2016)}} pp. 35-37</ref> ** trucanti "''[[Gobio gobio]]''", origine incerto (44). In linguis Galloromanicis servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 8941; {{qc|id=Verhagen (2016)}} pp. 37-39</ref> * e [[lingua Graeca|Graeca]] ** afratus "[[spumeum]]" (34). Post Anthimum ab [[Isidorus Hispalensis|Isidoro]] in ''[[Etymologiarum libri viginti|Etymologiis]]'' citatum<ref>{{Isid}} 20.2.29</ref> ** alfita "[[polenta]]" (78) ** aloxinum "[[vinum absinthites]]" (15). In linguis Galloromanicis et Iberoromanicis, etiam Germanicis occidentalibus servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 377</ref> ** [[azymus|azimus]] (1). Iam Graece in versione [[Septuaginta]], Latine in [[Biblia vulgata|vulgata]] adhibitum.<ref>"Azymos panes" (acc. pl.): [[Liber Exodus|Exod.]] 12.8 et passim</ref> In linguis Romanicis fere omnibus servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 850</ref> ** tructa "''[[Salmo trutta]]''",<ref>A. C. Andrews, "Greek and Latin terms for salmon and trout" in ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'' vol. 86 (1955) pp. 308-318</ref> origine incerto (39). Post Anthimum ab [[Isidorus Hispalensis|Isidoro]] in ''[[Etymologiarum libri viginti|Etymologiis]]'' citatum.<ref>{{Isid}} 12.6; {{DMLBS|tructa}}; "[https://logeion.uchicago.edu/trocta Trocta]" in {{DuCange}}</ref> In linguis Romanicis, etiam Anglice servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 8942</ref> * e [[linguae Germanicae|Germanica]] ** bradonis (14). In linguis Galloromanicis aliisque, etiam Anglice servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 1259</ref> ** bridos (43). In linguis Galloromanicis aliisque servatum (si cognata recte colliguntur)<ref>Mark Grant, "A Problematical Word in Anthimus' "De observatione ciborum epistula" in ''Rheinisches Museum für Philologie'' vol. 136 (1993) pp. 377-379; cf. {{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 1294; contra {{qc|id=Verhagen (2016)}} pp. 19-21</ref> ** fenea "[[polenta]]" (64) ** [[medus]] "[[hydromel]]" (15). Post Anthimum ab [[Isidorus Hispalensis|Isidoro]] in ''[[Etymologiarum libri viginti|Etymologiis]]'' citatum.<ref>{{Isid}} 20.3.13; {{DMLBS|medus}}</ref> In sermonibus Galloromanicis septentrionalibus servatum<ref>{{qc|id=Meyer-Lübke (1911)}} no. 5464</ref> ** sitri "''[[Helleborus niger]]''", origine incerto (25). In sermonibus Galloromanicis, etiam linguis Germanicis occidentalibus servatum<ref>{{qc|id=Verhagen (2016)}} pp. 32-33</ref> ** sodinga (3)<ref>{{qc|id=Verhagen (2016)}} pp. 33-35</ref> * etymologia incerta ** fartalia (20)<ref>{{qc|id=Verhagen (2016)}} pp. 22-25</ref> "Auctores" fere octies citat (capp. 17, 23, 25, 26, 36, 57, 78, 79), nominibus auctorum vel auctoritatum nunquam datis. == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Anthimus Sangallensis 878 p 352 incipit.jpg|thumb|"Incipit epistola Antimi medici viri inlustri ad Titum imperatorem ...": Codex [[Monasterium Principale Sancti Galli|Sangallensis]] 878 p. 352]] ; Editiones et versiones * 1870 : "Die Diätetik des Anthimus an Theuderich König der Franken" in Valentin Rose, ed., ''Anecdota graeca et graecolatina. Mitteilungen aus Handschriften zur Geschichte der griechischen Wissenschaft, vol. 2'' (Berolini: Ferdinand Duemmler's Verlagsbuchhandlung) {{Google Books|sR0IAAAAIAAJ|pp. 41-102}} [https://archive.org/details/bub_gb_rZBfAAAAMAAJ/page/n247/mode/2up in ''Internet Archive''] * 1877 : Valentinus Rose, ed., ''Anthimi De observatione ciborum. Epistula ad Theudericum regem Francorum''. Lipsiae: Teubner {{Google Books|HRf3wrFq0X0C}} [https://archive.org/details/anthinideobserva00anthuoft Textus] apud ''Internet Archive'' * 1924 : Shirley Howard Weber, ed., ''Anthimus: De observatio ciborum''. Lugduni Batavorum: Brill [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1926_num_5_4_6402_t1_0996_0000_2 recensio huius operis] * 1928 : E. Liechtenhan, ed., ''Anthimi De observatione ciborum ad Theodoricum regem Francorum epistula''. Berolini: Teubner; 2a ed., versione Theodisca aucta, 1963 {{Ling|Latine|Theodisce}} [https://cmg.bbaw.de/epubl/online/cml_08_01.php Textus] * 1976 : Pierre Theil, interpr., ''L'esprit éternel de la médecine: Anthologie des écrits médicaux anciens'' (imprimerie Carl Werner) vol. 2 pp. 53-62 {{Ling|Francogallice}} * 1989 : {{ec|id=Keil (1989)|c=Gundolf Keil, ed., ''Das Lorscher Arzneibuch'' (Stutgardiae: Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft. ISBN 3-8047-1078-6) vol. 1 ss. 72–75; vol. 2 pp. 143–149 {{Ling|Latine|Theodisce}}}} * 1996 : Mark Grant, ed., ''Anthimus: De observatione ciborum; On the Observance of Foods''. Totenais: Prospect Books. ISBN 0907325750 {{Ling|Latine|Anglice}} * 2003 : Paula Paolucci, ed., ''Anthimi epistulae de observatione ciborum ad Theodoricum regem Francorum Concordantiae''. Hildeshemii: Olms, 2003. ISBN 3-487-11833-5 ; Lexicographica * {{ec|id=Meyer-Lübke (1911)|c={{Meyer-Lubke}}}} ; Eruditio * {{ec|id=Adams (2003)|c=J. N. Adams, ''Bilingualism and the Latin language'' (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 2003) pp. 448-449, 463, 496 et alibi}} * Eva Baumkamp, "Prima sanitas ex cibis bene coctis et bene digestis constat: Die Gesundheit beruht zuerst auf gut gekochten und gut verdauten Speisen! Bemerkungen zur Nahrungsmittelkunde des Anthimus" in Timo Klär, Eike Faber, edd., ''Zwischen Hunger und Überfluss: Antike Diskurse über Ernährung'' (Stutgardiae, 2020) pp. 303–325 * Bruno Uchoa Borgongino, "[https://www.academia.edu/10524864/Alimentação_e_saúde_no_De_Observatione_Ciborum_de_Antimo_século_VI_ Alimentação e saúde no De Observatione Ciborum de Antimo (século VI)]" in ''Anais Eletrônicos do 14º Seminário Nacional de História da Ciência e da Tecnologia'' (Belo Horizonte, 2014) * Carl Deroux, "[https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2002_num_80_4_4663 Anthime, un médecin gourmet du début des temps mérovingiens]" in ''Revue belge de Philologie et d'Histoire'' vol. 80 (2002) pp. 1107-1124 * Carl Deroux, "Anthime et les tourterelles: un cas d'intoxication alimentaire au très haut moyen âge?" in Carl Deroux, ed., ''Maladie et maladies dans les textes latins antiques et médiévaux. Actes du Ve Colloque International (Bruxelles, 4-6 septembre 1995)'' (Bruxellis: Latomus, 1998. ''Collection Latomus'', 242) pp. 366-381 * Carl Deroux, "La digestion dans la diététique d'Anthimus: langage, mythe et réalités" in ''Le latin médical: la constitution d'un langage scientifique. Réalités et langage de la médecine dans le monde romain'' ed. G. Sabbah (Fano Sancti Stephani, 1991) [https://difusion.ulb.ac.be/vufind/Record/ULB-DIPOT:oai:dipot.ulb.ac.be:2013/103930/Holdings Textus] * Carl Deroux, "Quelques recettes culinaires extraites de la Diététique d'Anthime" in Alain Dierkens, Liliane Plouvier, edd., ''Festins mérovingiens'' (Bruxellis: Le Livre Timperman, 2008) * Carl Deroux, "Tradition et innovation dans la Diététique d' Anthime" in M. E. Vázquez Bujân, ed., ''Tradición e innovación de la medicina latina de la antigüedad y de la alta edad media. Actas del IV Coloquio Internacional sobre los textos medicos latinos antiguos'' (Compostelae: Universidade de Santiago de Compostela, 1994) pp. 171-182 * Carl Deroux, "Une acception nouvelle pour le mot lardum (Anthimus, De obs. cib., 20) ?" in Guy Sabbah, ed., ''Études de médecine romaine'' (''Publications de l’Université de Saint-Étienne – Centre Jean Palerne''. 1988) pp. 33-38) [https://difusion.ulb.ac.be/vufind/Record/ULB-DIPOT:oai:dipot.ulb.ac.be:2013/103921/Holdings Textus] * Alain Dierkens, Liliane Plouvier, edd., ''Festins mérovingiens''. Bruxellis: Le Livre Timperman, 2008. [https://www.persee.fr/docAsPDF/rbph_0035-0818_2008_num_86_3_9559_t12_0865_0000_2.pdf Recensio huius operis]{{Nexus deficitur|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * P. Flobert, "Le Latin à la cour de Clovis selon Anthime" in H. Petersmann, R. Kettemann, edd., ''Latin vulgaire - latin tardif. Actes du Ve Colloque international sur le latin vulgaire et tardif, Heidelberg, 5-8 septembre 1997'' (Heidelbergae: Winter, 1997?) * P. Flobert, "Latin–Frankish Bilingualism in Sixth-Century Gaul: The Latin of Clovis" in J. N. Adams, M. Janse, S. Swain, edd., ''Bilingualism in ancient society: language contact and the written text'' (Oxonii: Oxford University Press, 2002) * G. Gentili, "Il medico bizantino Antimo (VI secolo) e la sua epistola ''De observantia ciborum''" in ''Atti del XVI Convegno Nazionale della Società Italiana di Storia della Medicina'' (Boloniae, 1959) pp. 1-19 * Nardus Groen, ''Lexicon Anthimeum''. Amstelodami: H. J. Paris, 1926 * Yitzhak Hen, "[https://www.academia.edu/775057/_Food_and_drink_in_Merovingian_Gaul_in_B_Kasten_ed_Tätigkeitsfelder_und_Erfahrungshorizonte_des_ländischen_Menschen_in_der_Frühmittelalterlichen_Grundherrschaft_bis_ca_1000_Köln_2006_pp_99_110 Food and drink in Merovingian Gaul]" in Brigitte Kasten, ed., ''Tätigkeitsfelder und Erfahrungshorizonte des ländlichen Menschen in der frühmittelalterlichen Grundherrschaft (bis ca. 1000)'' (Coloniae, 2006) pp. 99–110 * Gordon M. Messing, "Remarks on Anthimus ''De observatione ciborum''" in ''Classical Philology'' vol. 37 (1942) pp. 150-158 [https://www.jstor.org/stable/264340 JSTOR] * K. Mras, "Anthimus und andere lateinische Ärzte im Lichte der Sprachforschung" in ''Wiener Studien'' vol. 61-62 (1943-1947) * Paula Paolucci, ''Anthimi epistulae de observatione ciborum ad Theodoricum regem Francorum Concordantiae''. [[Hildesia]]e: Olms, 2003. ISBN 3-487-11833-5 * Liliane Plouvier, "[https://web.archive.org/web/20230107185556/https://artefacts.mom.fr/Publis/Plouvier_2007_%5BTable_merov%5D.pdf A la table des premiers mérovingiens]" in Laurent Verslype, ed., ''Villes et campagnes en Neustrie sociétés, économies, territoires, christianisation; actes des XXVe Journées Internationales d'Archéologie Mérovingienne de l'AFAM'' (Montagnac, 2007) pp. 121-138 * Liliane Plouvier, "[https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2002_num_80_4_4672 L'alimentation carnée au Haut Moyen Âge d'après le De observatione ciborum d'Anthime et les Excerpta de Vinidarius]" in ''Revue belge de Philologie et d'Histoire'' vol. 80 (2002) pp. 1357-1369 * Guy Serbat, "Quelques traits d'oralité chez Anthime, ''De observatione ciborum''" in ''Les structures de l'oralité en latin: colloque du Centre Alfred Ernout, juin 1994'' ed. Jacqueline Dangel, Claude Moussy (Lutetiae, 1996) pp. 85-91 {{NexInt}} * [[Libri de re culinaria medio aevo scripti]] == Nexus externi == * {{ec|id=Verhagen (2016)|c=Veerle Pauline Verhagen, ''[https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/41917/The%20Non-Latin%20Lexis%20in%20the%20cooking%20terminology%20of%20Anthimus%27%20DOC%20-%20MA%20Thesis%20VP%20Verhagen%202016.pdf?sequence=1 The Non-Latin Lexis in the Cooking Terminology of Anthimus' De Observatione Ciborum]'' (dissertatio universitatis Lugduni Batavorum, 2016)}} * [https://www.e-codices.unifr.ch/en/list/one/csg/0762 Manuscriptum] [[Monasterium Principale Sancti Galli|Monasterii Sangallensis]] 762 pp. 217-260 (catalogus et series imaginum) * [https://www.e-codices.ch/en/description/csg/0878/ Manuscriptum] [[Monasterium Principale Sancti Galli|Monasterii Sangallensis]] 878 pp. 352-365 (catalogus et series imaginum) * [https://web.archive.org/web/20191110205517/http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Harley_MS_4986 Manuscriptum] [[Bibliotheca Britannica|Bibliothecae Britannicae]] Harleianum 4986 (catalogus) ** [http://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=harley_ms_4986_f051r initium seriei paginarum]{{Nexus deficit|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * "[[Codex Bambergensis medicinalis 1|Medicinale Laureshamense]]" (codex Bambergensis medicinalis 1): [https://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/view/sbbam_mscmed1 Catalogus et series imaginum] [https://zendsbb.digitale-sammlungen.de/db/0000/sbb00000137/images/ alibi] [https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:22-dtl-0000003730 alibi] * [https://web.archive.org/web/20090301052600/http://www.accademiajr.it/bibvirt/anthimi.html Textus Latine] {{Nexus absunt}} [[Categoria:Franciae scripta]] [[Categoria:Libri de re coquinaria Latine scripti]] [[Categoria:Libri de regimine]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] [[Categoria:Scripta saeculo 6]] tpbubqty3gf6nfotj0qww0tgkhe2cu1 0 71072 3984907 3908594 2026-08-31T19:05:58Z Cyprianus Marcus 66550 3984907 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Beatus Rhenanus ''' (verum nomen Beat Bild) - natus [[Selestadium|Selestadii]] 22 Augusti [[1485]], mortuus [[Argentoratum|Argentorati]] 20 Iulii [[1547]]- fuit [[humanista]], [[philologus]], historicus et [[liber|librorum]] collector [[Germania|Germanicus]]. Duobus studiis vitam dicavit, veteribus scriptoribus Latinis edendis ex una parte, rebus gestis Germanicis divulgandis ex altera ː patriam enim extollere cupiebat. Unus e circulo humanistarum [[Basilea|Basilensium]] fuit, amicus [[Desiderius Erasmus Roterodamus|Desiderii Erasmi]] cuius vitam composuit<ref>Quam novem voluminibus ''Operum omnium'' praeposuit.</ref> et [[Typographia|typographorum]] huius urbis, in primis [[Iohannes Frobenius|Frobeniorum]] quorum [[Prelum typographicum|praelo]] pleraque opera sua mandavit. Bibliothecam suam (circiter 670 volumina) patriae legavit quae hodieque paene integra Selestadii servata [[Bibliotheca humanistica Selestadiensis]] nuncupatur et viatores ad eam visendam adlicit quia rarissimum est bibliothecam humanistae in statu quo sedecimo saeculo fuerat inspicere posse. == De iuventute == [[Fasciculus:Bibliothèque humaniste de Sélestat 21 janvier 2014-124.jpg|thumb|upright=0.8|Quaderni quibus utebatur Beatus Rhenanus in Schola Latina Selestadiensi, eius manu inscripti.]] Filius erat divitis [[Macellarius|macellarii]], Antonii Bild, qui et ipse [[Rhinau|Rhinavo]] oriundus erat, unde humanista cognomen "Rhenanus" duxit<ref>[http://cdn2_3.reseaudesvilles.fr/cities/179/documents/9u82npsdpcg7xai.pdf]</ref>, quod ad flumen quoque referri potest. Matrem nascens amisit. Optimam scholam Latinam Selestadii adiit, quae [[paedagogia]]m [[Canonici Regulares Sancti Augustini Fratrum a Vita Communi|Fratrum a vita communi]] sequebatur. Inde [[Lutetia|Lutetiam]] ad [[Universitas Parisiensis|Universitatem]] studiorum absolvendorum causa anno 1503 transiit. Ubi cum moraretur, quamvis adhuc adulescens, [[Iacobus Faber Stapulensis|Iacobo Fabro Stapulensi]] familiariter utebatur atque in edendis [[Aristoteles|Aristotelis]] et [[Nicolaus Cusanus|Nicolai Cusani]] operibus conquirendisque [[Manuscriptum|manuscriptis]] ei auxiliabatur ; simul pecuniam aliquam ut mereret corrector in typographia Henrici Stephani aliquamdiu fuit. Anno 1507 ''magister artium'' renuntiatus est et statim domum rediit (fautor enim erat imperatoris [[Maximilianus I (imperator)|Maximiliani]] et Germanicarum rerum amator) ubi apud typographum Argentoratensem Matthiam Schürer aliquam operam dedit ac primos textus suos praelo mandavit. Anno 1511 tandem Basileam venit linguam Graecam ad ediscendam apud magistrum Cunonem, [[Ordo Praedicatorum|praedicatorum ordinis]] virum. Quo mortuo<ref>Cuno bibliothecam Rhenano legavit.</ref> ab anno 1514 ob studia communia artissimam amicitiam cum Desiderio Erasmo contraxit, cuius ''[[Adagia (Erasmus)|Adagiorum]]'' editionis Argentorati particeps fuerat. Abhinc praecipuis inceptis typographicis Iohannis Frobenii eiusque successorum sive auctor sive particeps interfuit ː innumeri sunt libri in quibus nomen Beati Rhenani legitur. == De classicis edendis == Nonnullas [[Editio princeps|editiones principes]] Beato Rhenano debemus ː ita anno [[1520]] [[Velleius Paterculus]], qui pugnam [[Arminius|Armini]] contra [[Publius Quinctilius Varus|Quintilium Varum]] primus narraverat, primum apud Iohannem Frobenium in lucem typographicam prodiit<ref>[https://books.google.fr/books?id=PSZUAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Vellei+Paterculi+Historiae+romanae+duo+volumina++beatus+rhenanus&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjt9oHC5LznAhUcA2MBHRm6C2gQ6AEIMTAB#v=onepage&q=Vellei%20Paterculi%20Historiae%20romanae%20duo%20volumina%20%20beatus%20rhenanus&f=false ''P. Vellei Paterculi historiae Romanae duo volumina...''] </ref> postquam manuscriptum librum in [[Abbatia Murbacensis|Murbacensi abbatia]] oblitum invenit. Item sequenti anno apud eundem typographum opera [[Tertullianus|Tertulliani]]<ref>Petrus Petitmengin, "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9752477f/f107.image A propos du "Tertullien" de Beatus Rhenanus]", ''Annuaire de la Société des amis de la Bibliothèque de Sélestat'', 1980 ː 93-106.</ref>, quamquam indoles timida et prudens Rhenani a vehementissimo et bellatorio genere dicendi [[Apologeta|apologetae]] Carthaginiensis multum distare videtur, sed typographi Basilienses velut suum munus in orbe typographico tum susceperant antiquissimos authores Christianos Latinos et Graecos edendos ː nonne circa idem tempus Iohannes Frobenius opera [[Sanctus Hieronymus|Divi Hieronymi]] et [[Novum Testamentum]] Graecum, ambo ab Erasmo curata, publicabat ?{{dubsig}} Ac iam antea multis voluminibus [[Ioannes Amorbachius|Ioannes Amerbach]] opera [[Sanctus Augustinus|Divi Augustini]] et [[Sanctus Ambrosius|Divi Ambrosii]] ediderat ?{{dubsig}} Item ''de Aedificiis'' [[Procopius Caesarensis|Procopi Caesarensis]], sexti saeculi scriptoris, Rhenanum primum editorem habuit (1531). Etenim Rhenanus Graece quoque didicerat. Optime tamen de historico [[Tacitus|Tacito]] meruit<ref>Walter Allen, "Beatus Rhenanus, Editor of Tacitus and Livy", ''Speculum'' 1937 ː 382sqq.</ref> cui per totam vitam operam dedit. Inter 1519 et 1544<ref>In Italia partim anno 1470 partim anno 1515 primum in lucem prodierat.</ref> non tantum textum emendavit sed glossarium vocabulorum et locutionum ab illo authore usitatarum elucubravit, eius genus dicendi disquisivit et ''[[Germania (Tacitus)|Germaniam]]'' amplo commentario instruxit<ref>Iacobus Hirstein, ''Tacitus' Germania and Beatus Rhenanus (1485-1547): a study of the editorial and exegetical contribution of a sixteenth century scholar'', P. Lang, 1995.</ref>. Simul et ipse Germanorum quandam historiam composuit et anno 1531 publicavit<ref>''Beati Rhenani Selestadiensis Rerum Germanicarum libri tres...'', Basileae : In officina Frobeniana, 1531. [https://books.google.fr/books?id=y8mjJFqU2MIC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Ibi habes editionem anni 1551]. [https://books.google.fr/books?hl=fr&lr=&id=F5mzOWUnANYC&oi=fnd&pg=PR1&dq=beatus+rhenanus&ots=lChxdHa07U&sig=A38rCiUDrC-GFUkHCUVDyjVWRDI#v=onepage&q=beatus%20rhenanus&f=false Reeditio 2008 apud Guglum librorum] </ref> in qua veteres inscriptiones Latinas in Helvetia repertas referebat. Eodem anno et collectaneum historicum scriptorum "mediorum temporum" ad bella Gothorum spectans edendum curavit<ref>''Procopii Caesariensis de rebus Gothorum, Persarum ac Vandalorum libri VII una cum aliis mediorum temporum historicis'' ..., Basileae : Ex officina Joannis Hervagii, 1531.</ref>. [[Titus Livius|Titum Livium]]<ref>Michael Reeve, "[https://www.persee.fr/doc/rht_0373-6075_1995_num_25_1995_1428?pageid=t2_218 Beatus Rhenanus and the lost Vormaciensis of Livy]", ''Revue d'Histoire des Textes'' 1995 ː 217-254 </ref> quoque edidit nec dubitabat monumenta quaedam vetustissimae linguae Germanicae servatae scriptis nonnumquam inserere<ref>Ita versus poetae Otfridi, noni saeculi auctoris, memorabat. Cf. Sigrid von der Gönna, "Beatus Rhenanus und Otfrid von Weissenburg. Zur Otfrid-Überlieferung im 16. Jahrhundert", ''Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur'' 1978 ː 248-257.</ref>. Multis insuper aliis inceptis typographicis cum Erasmo ceterisque humanistis Basiliensibus interfuit... == Rhenanus, Erasmus, Lutherus == [[Fasciculus:Bibliothèque humaniste de Sélestat 21 janvier 2014-100.jpg|thumb|Pone figuram Rhenani in quodam numismate expressam eius libri conspicui sunt quorum nonnlli pellem sedecimi saeculi recentiore tegumento mutaverunt.]] Ut qui iam a pueritia per fratres a vita communi [[Devotio moderna|devotione moderna]] imbutus erat ac postea Fabro Stapulensi et Erasmo familiariter usus erat Beatus Rhenanus aliquam Ecclesiae reformationem necessariam existimabat quae e primis Christianismi temporibus quaerenda esset. Itaque primum (1518-1519) [[Martinus Lutherus|Lutheri]] placitis studiose adsentiebatur adeo ut Erasmo peregre morante Frobenio persuaserit ut scripta [[Martinus Lutherus|Martini Lutheri]] a [[Wolfgangus Capito|Wolfgango Capitone]] in unum collecta [[Prelum typographicum|prelo]] mandaret (perfacile enim tum per omnem Germaniam venum dabantur). Mox tamen dissensionibus religiosis bella intestina minitantibus deterritus Beatus qui nihil aeque atque pacem et otium amabat moderationem amici Erasmi imitatus fidem Ecclesiae Catholicae Romanae servavit. Anno 1523 litteras nobilitatis a [[Carolus V (imperator)|Carolo Quinto]] accepit qui ita scriptoris et eruditi fidem sibi constringere cupiebat. Iam anno 1528 in patriam, terram catholicam, sese recepit paulo antequam civitas Basilensis religionem reformatam sibi eligeret ( mense Februario 1529) atque artificum corpora, episcopo infesta, imagines sculptas aut pictas in ecclesiis et conventibus delere coepissent. Nova opera sua tamen typographis Basilensibus mittere non desiit. Forte Argentorati, in civitate libera et reformata, obiit sed corpus eius secundum ultimam voluntatem Selestadii, in terra catholica, humatum est. Ne ita quidem caveri potuit ne [[Concilium Tridentinum|concilii Tridentini]] tempore catholici commentarium Beati ad tertiam editionem Tertulliani (1539) [[Index librorum prohibitorum|Indici librorum prohibitorum]] addiderint (Tertullianus et ipse olim ab Ecclesia hereticus iudicatus erat). Epistulae exstant quibus Rhenanus [[Desiderius Erasmus Roterodamus|Erasmum]] per Europam, ut semper, peregrinantem Basileam revocare conabatur ut ''Novum Testamentum'' Graecum apud Frobenium perpoliret. Tanta familiaritate amico utebatur, cui velut "alter ego" esse videbatur, ut non dubitarit textum manuscriptum quod in eius manus venerat et ab Erasmo adulescente Parisius scriptum erat ac postea neglectum, ''Familiarium Colloquiorum formulae'' inscriptum, sine permissu authoris sed cum praefatione qua originem textus explicabat, per Frobenium anno 1518 typographice divulgare. Illa colloquia primo nihil erant aliud nisi exempla purae Latinitatis tironibus destinata. Erasmus aegre ferens quod opusculum famae suae tam impar nomen suum praeferret non tantum textum correxit sed usque adeo amplificavit ut unum e maioribus operibus Roterodamensis humanistae facta sint. Mox Rhenano ignovit et innumerae editiones istorum ''[[Colloquia familiaria|Colloquiorum familiarium]]'' fuere quia homines illius temporis delectabant simul et docebant. Inter discipulos eius fuit et [[iohannes Oporinus|Oporinus]] typographus. Ut ipse Beatus Rhenanus vitam Erasmi, sic [[Iohannes Sturm]], paedagogus reformatus Argentoratensis, nobis vitam Beati Rhenani reliquit<ref> "Vie de Beatus Rhenanus par Jean Sturm ; traduction de Charles Munier ; notes de Hubert Meyer", in ''Spécial 500e anniversaire de la naissance de Beatus Rhenanus. Les Amis de la Bibliothèque humaniste de Sélestat'', 1985 ː 7-18.</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == [[Fasciculus:F16-0039-2 (32528546593).jpg|thumb|Editio princeps Vellei Paterculi a Beato Rhenano curata (pagina tituli). In parte superiore delineata est pugna inter Quinctilium Varum et heroem Germanicum, [[Cherusci|Cheruscum]] Arminium]] *Paulus Adam, ''L'humanisme à Sélestat: l'école, les humanistes, la bibliothèque'', Alsatia, 1978 *''Antiquité tardive et humanisme: de Tertullien à Beatus Rhenanus: Mélanges offerts à François Heim à l'occasion de son 70e anniversaire'' curantibus Y. Lehmann, G. Freyburger, et J. Hirstein. Turnhout, Brepols, 2005. (Studia Humanitatis Rhenana, 2) *''Beatus Rhenanus (1485-1547) : son activité de lecteur, d'éditeur et d'écrivain : [exposition], 18 septembre - 18 novembre 1998'', Ministère de la culture-Direction du livre et de la lecture, 1998 *''Beatus Rhenanus (1485-1547) et une réforme de l’Eglise : engagement et changement'' ːActes du colloque international tenu à Strasbourg et à Sélestat les 5 et 6 juin 2015, Brepols, 2018 ISBN: 978-2-503-57919-1 [http://www.brepols.net/Pages/ShowProduct.aspx?prod_id=IS-9782503579191-1 Summarium] *Alfred Berchtold, ''Bâle et l'Europe : une histoire culturelle'', Lausanne, Payot, 1990, 344-350 ː Beatus Rhenaus l'inspirateur 1485-1547. *''Briefwechsel des Beatus Rhenanus gesammelt und herausgegeben von Adalbert Horawitz und Karl Hartfelder'', [[Hildesia]]e, Georg Olms Verlagsbuchhandlung, 1966 *Iohannes d'Amico, "Beatus Rhenanus, Tertullian and the Reformation: A Humanist’s Critique of Scholasticism", ''Reformationsgeschichte - Archive for Reformation History'' 1980 ː 37-63. *Isabelle Diu, "Du modèle idéal de la bibliothèque humaniste à sa réalisation effective : Érasme et Beatus Rhenanus", ''Littératures classiques'' 2008/2(66) ː 39-52 *''Erasme, l'Alsace et son temps : catalogue de l'exposition réalisée à la Bibliothèque nationale et universitaire de Strasbourg'', Strasbourg, Palais de l'Université, 1971 *Petrus Fraenkel, "Mélanchton, Beatus Rhenanus et Tertullien", ''Bibliothèque d'Humanisme et Renaissance'', 1982 ː 357-360. ** "Beatus Rhenanus, Oecolampade, Theodore de Beze et quelques-unes de leurs sources anciennes", ''ibidem'', 1979 ː 63-81 *Gustav Knod, ''[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ab/Knod_Aus_der_Bibliothek_des_Beatus_Rhenanus.pdf Aus der Bibliothek des Beatus Rhenanus]'', Schlettstadt, 1889. *I. Hirstein (cur.), ''Beatus Rhenanus (1485-1547) et une réforme de l’Eglise : engagement et changement'', Turnhout, Brepols, 2018. [https://journals.openedition.org/alsace/2850 Recensio critica] ** "Beatus Rhenanus et les « Avis au lecteur » signés « Jean Froben » sur l'Histoire d'Ammien Marcellin et sur l'Histoire Auguste dans l'édition bâloise de juin 1518", ''Annuaire 1989, Les Amis de la bibliothèque humaniste de Sélestat''ː 27-50 *Adalbertus Horawitz, ''[https://books.google.fr/books?hl=fr&lr=&id=XeJgAAAAcAAJ&oi=fnd&pg=PA3&dq=beatus+rhenanus&ots=OyMM_26-SO&sig=Pdx74XfrQAQ3NZ7V5YBVQ_R04AM&redir_esc=y#v=onepage&q=beatus%20rhenanus&f=false Die Bibliothek und Correspondenz des Beatus Rhenanus zu Schlettstadt]'', Viennae, 1872. ** ''[https://books.google.fr/books?hl=fr&lr=&id=zgiy1qi2FRcC&oi=fnd&pg=PA5&dq=beatus+rhenanus&ots=YKVSIH-hyK&sig=A9OlaZdIDjHOFyBVPSk0DdIkFsA#v=onepage&q=beatus%20rhenanus&f=false Beatus Rhenanus ː eine biographie]'', Wien, 1872 *Petrus Petitmengin, "La terminologie philologique de Beatus Rhenanus" in ''Beatus Rhenanus (1485-1547), lecteur et éditeur des textes anciens: Actes du Colloque International tenu à Strasbourg et à Sélestat du 13 au 15 novembre 1998'' ː 195-222. *Franciscus Rapp, "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9752597j/f19.image Beatus Rhenanus le modèle du savant moderne...]", ''Annuaire de la Société des amis de la Bibliothèque de Sélestat'', 1984 ː 7-18. * J. Rathgeber, "[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9631985m/f396.item Béatus Rhénanus]", ''Revue d'Alsace'', nouv. sér., t. I, 1872, p. 384-397 *Robertus Walter, ''Trois profils de Beatus Rhenanus'', Argentorati, 1997. **''Beatus Rhenanus : citoyen de Sélestat, ami d'Erasme (1485-1547) : un grand humaniste alsacien et son époque : anthologie de sa correspondance : choix de textes établis, traduits et commentés'', Oberlin, 1986. **[https://web.archive.org/web/20231105190640/https://www.selestat.fr/fileadmin/user_upload/patrimoine/documents/pdf/Articles_annuaires_ABH/Eglise_Sainte_Foy/Annuaire_ABH_1994_Beatus_Rhenanus_et_Sainte_Foy.pdf Beatus Rhenanus et Sainte-Foy]", ''Annuaire des Amis de la Bibliothèque Humaniste'', 1994ː 61-66 == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20200206082653/https://www.arsea.fr/wp-content/uploads/2014/10/arsea_lhumanisme_alsacien_gabriel_brauener.pdf L'humanisme alsacien] *[https://de.wikisource.org/wiki/ADB:Beatus_Rhenanus Allgemeine deutsche Biographie] * {{PND|118960563}} * {{BBKL|r/rhenanus_b|auctor=Johannes Köhler|commentatio=RHENANUS, Beatus|tomus=8|columnae=137-142}} {{Lifetime|1485|1547|Rhenanus, Beatus}} [[Categoria:Auctores Latini Renascentiae]] [[Categoria:Historici Germaniae]] [[Categoria:Humanistae]] [[Categoria:Incolae Alsatiae]] [[Categoria:Philologi Germaniae]] [[Categoria:Selestadium]] s5e07r50vifefx0e3mha6u1ovcq44n7 0 71463 3984914 3887470 2026-08-31T19:12:01Z Cyprianus Marcus 66550 3984914 wikitext text/x-wiki {{L1}} [[Fasciculus:Adolf Bastian.jpg|thumb|160px|Adolphus Bastian septuagenarius]] '''Adolphus Bastian''' ([[1826]]–[[1905]]) fuit iuridicus, [[biologia|biologus]] et [[medicina]]e doctor [[Germania|Germanicus]], homo multarum rerum doctrinis eruditus, qui expeditionibus scientificis aliisque operibus praesertim [[ethnologia]]e et [[anthropologia]]e magnopere profuit. Strenuitate sua effecit, ut Museum Ethnologicum [[Berolinum|Berolini]] anno [[1886]] institueretur. Permulta conscripsit opera de ethnologia et [[Studia culturalia|psychologia comparativa]] disserentia, quae, etsi elocutionis claritate vix excellerent, suis temporibus plurimum valuerunt. Docuit omnes homines indole consociatos esse. == Vita == '''Adolphus Bastian''' [[Brema]]e natus est die [[26 Iunii]] [[1826]]. Proles mercatoriae familiae Bastian bona negotiandi disponendique indole praeditus in familiaritatem venit complurium hominum et facultates sibi paravit ad scientificas circum orbem terrarum expeditiones faciendas. Iuvenis accurate et exquisite eruditus est. Studia apud non minus quam quinque universitates navavit: [[Universitas Ruperto-Carola Heidelbergensis|Heidelbergae]] enim [[ius|iuris prudentiae]] studuit, rebus autem biologicis primum [[Alma Universitas Humboldtiana Berolinensis|Berolini]], deinde [[Universitas Litterarum Ienensis|Ienae]], denique [[Universitas Herbipolensis|Herbipoli]]; postremo [[Gradus academicus|gradum]] medicinae [[Doctor|doctoris]] anno [[1850]] assecutus est [[Praga]]e apud [[Universitas Carolina Pragensis|Universitatem Carolinam]]. His finitis studiis anno proximo munere medici suscepto navem conscendit in [[Australia]]m versus profecturam. Hoc facto seriem iniit expeditionum, quibus quinque fere et viginti annis paene omnes orbis terrarum partes habitabiles visitavit eo semper consilio, ut morum vitarumque notitiam augeret diversarum longinquarumque gentium. Prima expeditio ab [[1851]] ad [[1859]] duravit. Quo itinere primum Australiam Pacificumque visitavit, exinde [[Peruvia]], [[Mexicum|Mexico]], Caribicis insulis perlustratis ad [[Sina]]m, [[Malaesia]]m, [[India]]m advectus per Africam occidentalem domum renavigavit. Quid hoc itine expertus sit una tantum scriptura (''Ein Besuch in [[San Salvador]]: Ein Beitrag zur Mythologie und Psychologie'') exposuit, minus quidem minutias itineris quam res ad psychologiam comparativam pertinentes. Proximo anno ''Der Mensch in der Geschichte: Zur Begründung einer Psychologischen Weltanschauung'' ('Genus humanum historice expositum: Institutio [[cosmotheoria]]e psychologicae', Lipsiae 1860) e prelo exiit, opus magnum ex tribus voluminibus compositum, propriis permultarum gentium observationibus plenum. Secunda expeditio anno [[1861]] coepta annos duravit quattuor. Quo itinere vectus est in [[Malaesia]]m, [[Philippinae|Philippinas]], [[Iaponia]]m. Domum per Sinam septentrionalem, [[Asia Centralis|Asiam centralem]], [[Caucasus|Caucasum]] rediit, onustus notitiarum copia utilium ad conficiendum opus quod ''Die Völker des Östlichen Asiens'' inscriptum sex voluminibus edidit. (Ultima lima data est anno [[1868]].) Hoc opere cum alia tum accurate [[Buddhismus|Buddhismum]] tractavit. Secuti sunt octo sine itineribus anni (1865–1873), quibus Bastian id egit, ut studia ethnologica in Germania institueret, nam commodum post reditum director adiunctus est Regiis Museis Berolini. Quibus in aedibus rerum ethnologicarum corpus invenit ad duas porticus confertum officinamque haud satis idoneam. Strenuitate et sollertia Bastiani factum est, ut corpus ethnologicum multis rebus auctum renovaretur. Bastian proprie fuit patrator musei ethnologici (''Museum für Völkerkunde'') anno [[1886]] instituti. Anno [[1868]] Bastian cum [[Robertus Hartmann|Roberto Hartmann]] ethnologicorum commentariorum (''Zeitschrift für Ethnologie'') edendorum initium fecit. Nec satis, nam Bastian etiam [[Carolus Ritter|Carolo Ritter]], conditori societatis geographici, [[Rudolphus Virchow|Rudolpho Virchow]], pathologo et anthropologo, aliisque doctis se contribuit, ut societatem anthropologicam institueret. Itaque Berolinensis societas anthropologica, ethnologica et protohistorica (''Berliner Gesellschaft für Anthropologie, Ethnologie und Urgeschichte'') die [[17 Novembris]] [[1869]] publice instituta est a Rudolpho Virchow, qui primus praesidens societatis factus est, et ab Adolfo Bastian, qui vicepraesidens creatus est. Praeterea, quamquam continuo litteris et studiis ethnologicis psychologicisque incumbebat, etiam geographicae societati (''Gesellschaft für Erdkunde zu Berlin'') vacavit, cui praesedit annis 1871-1873. Quo officio etiam contulit ad instituendam societatem Africae Aequatoriae investigandae (''Deutsche Gesellschaft zur Erforschung Äquatorial-Afrikas''). Tertia expeditione anno [[1873]] coepta [[Aegyptus|Aegyptum]], [[Sudania]]m, [[Aethiopia]]m, [[Arabia|Arabicam paeninsulam]], [[Insulae Seisellenses|Seisellenses]], [[Mauritia]]m, Australem Africam visitavit. Ex Australi Africa deinde iter fecit laboriosissimum periculisque plenum, ut regiones tunc invisitatas in ima Africa Media Occidentalique, praesertim [[regnum Loango]], exploraret. Rediens etiam [[Lusitania|Portugalliam]] et [[Hispania]]m, praeterea insuper [[Turcia]]m, [[Russia]]m, [[Norvegia]]m ac [[Suecia]]m lustravit. Quartam expeditionem ([[1875]]–[[1876]]) suscepit ad Caribicas insulas (sive Indias Occidentales) atque Australem Mediamque Americam directam. Quo itinere [[Imperium Incarum|Incarum]], [[Maia]]rum, [[Azteci|Aztecorum]] antiquas visitavit [[civilizatio]]nes ac res ethnologicas collegit ad librum suum futurum utiles, quem anno [[1878]] edidit ''Die Kultur Länder der alten Amerika'' ('De Americae veteris terrarum cultura') inscriptum. Quintam ingressus expeditionem ([[1878]]-[[1880]]), Asia meridionali a [[Persia]] per [[India]]m et [[Assamia]]m ad [[Indonesia]]m lustrata, cursum in [[Malaesia]]m, [[Australia]]m, [[Nova Zelandia|Novam Zelandiam]] dedit, unde in [[California]]m et [[Iucatania]]m transvectus est. Eventus huius itineris fuit opus quam maximum anno [[1881]] editum, quo mythi religiosi [[Polynesia|Polynesiorum]] exponuntur. Sexta expeditio annis 1889-1991 facta est in [[Turcestania]] Russica aliaque Asia. Quo itinere in [[Buddhismus|Buddhismi]] et [[Iainismus|Iainismi]] studiis versatus est. Secuti sunt quinque anni, quibus Berolini stationalis commoratus est. Factus est professor et ''Geheimer Regierungsrat'' (fere 'administrationis consiliarius intimus'). Anno 1896 multis cum honoribus septuagenarius factus ad septimam adgressus est expeditionem, quam ad [[Iava]]m et [[Balia]]m direxit. Gravi morbo afflictus coactus est ex Iava domum redire. Berolini tamen cito ex morbo refectus est. Anno [[1901]] octavum profectus est, hoc tempore in [[Taprobane|Ceylon]], ubi Buddhismi studia iteravit. Anno [[1903]] reversus paene eodem tenore nonam iniit expeditionem primumque [[Iamaica]]m, [[Granata (Caribbaea)|Granatam]], [[Trinitas|Trinitatem]], [[Venetiola]]m visitavit. Ex Venetiola tamen aeger in Trinitatem revertit, cuius in capite, [[Portus Hispaniae|Portu Hispaniae]], die [[3 Februarii]] [[1905]] diem et iter supremum obiit. == Res gestae == [[Fasciculus:Melanesien-Abteilung Berlin-Dahlem Ethnologisches Museum.jpg|thumb|Pars Melanesiana Musei Ethnologici Berolinensis]] Bastian duplici munere studia auxit culturarum. Primo, collector indefessus fuit, qui Ethnologico Museo Berolini magnopere profuit. Secundo, et [[anthropologia]]m et [[psychologia]]m, quae tunc ambae in statu erant nascendi, sua de humani generis unitate mentali coniectura fecundavit. === Collector et conservator === Bastian [[diversitas culturae|diversarum culturarum]] specimina impigre collegit non solum ut rebus ethnologicis suum ditaret museum sed etiam ut remotorum populorum artificia ab oblivione conservaret. Sunt qui dicant Bastianum non fuisse verum ethnologum, quod geographica cuiusque [[cultura]]e loca neglexerit accurate describere. Utcumque est, specimina [[artes humaniores|rerum humana]] arte factarum videtur collegisse ut, puta, [[papilio]]num studiosus specimina variarum papilionum specierum. Fortasse requirat quispiam, quare remotos populos visitandi causa expeditiones tanta adsiduitate tantaque perseverantia susceperit. Certe id egit, ut, antequam culturae Europaeae fluctus omnia inundavisset, specimina patrimonii [[humanitas|humanitatis]] conservaret. === Elementorum mentalium indagator === Bastian opera, quam tribuit colligendo, et rebus peculiaribus, in quibus hanc operam posuit, ad definiendam anthropologiam tetendit psychologia informatam. Eo enim tempore velut aura ferebatur quaestio de generis humani unitate mentali,<ref>Hanc quaestionem iam [[Theodorus Waitz|Theodor Waitz]] tractavit libro ''Lehrbuch der Psychologie als Naturwissenschaft'' inscripto, quem anno [[1849]] edidit — eodem nempe anno, quo Bastian se ad studia medicinae finienda parabat (Tylor 1905:142; Jahoda 1992:104).</ref> cui doctrinae Bastian quoque subscripsit: in omni morum et consuetudinum diversitate homines eadem indole consociatos esse; mentis actus ex [[Physiologia|physiologicis]] mechanismis naturalibus generisque humani propriis nasci; culturarum differentias ex caeli locorumque differentiis oriri. His de rebus libro ''Der Mensch in der Geschichte'' inscripto primum anno 1860 disseruit. Distinxit enim '''elementa mentalia''' (''Elementargedanken'') ab '''ideis popularibus''' (''Völkergedanken''). Elementa mentalia dixit humano generi communia esse, quippe quae hereditate genetica possideantur; ideas autem populares ex rebus diversarum culturarum (sicut variarum gentium moribus, ritibus, [[Cosmotheoria|visionibus mundi]], [[Instrumentum musicum|musicis instrumentis]], [[Ars|artibus]], cett.) constare; quas populares ideas dixit esse etiam '''ideas publicas''' (''Gesellschaftsgedanken''), quippe quae sint conexae locali cuique culturae res. Ut de mentali unitate coniecturam demonstraret probabilem, sibi opus esse proposuit quam plurima rerum culturalium sive idearum popularium specimina ex diversis regionibus orbis terrarum colligere. Quibus speciminibus regionatim dispositis et rebus comparabilibus inter se comparatis speravit idearum [[statistica]]m (''Gedankenstatistik'') componendo elementa mentalia definire posse (Koepping 1983:180).<ref>Bastian admirabili quidem celeritate libros suos conscripsit, quo factum tamen est, ut scripta eius ne ab iis quidem, quibus lingua Theodisca sermo patrius esset, facile legerentur. Quae cum ita sint, Koepping (1983) magno usui est omnibus, qui, quid Bastian cogitaverit, conspicere velint.</ref> Elementa mentalia qua ratione ex ideis popularibus concludi possent, a Koepping (1983) accurate expositum est. Bastian methodo usus est adsimili [[Methodus comparativa|comparativae]], qua methodo [[Protolingua|protolinguae]] ab historicis linguistis coniectantur. Atquin in coniectandis elementis mentalibus non videtur multum profecisse. Bastian, quamquam anthropologiae et ethnologiae aliisque [[humanitates|rebus humanioribus]] theoriaque [[Ioannes Gottfriedus Herder|Ioanneis Gottfriedi Herder]] multum profuit, se ipsum apud naturalium scientiarum studiosos collocavit. Sed infesto fuit animo in [[Carolus Robertus Darwin|Darwinianam]] doctrinam [[evolutio]]nis, quod formarum transitiones posuerit, quae simpliciter observari non possent. == Notae == <references /> {{NexInt}} *[[Anthropologia]] *[[Cultura]] *[[Ethnologia]] *[[Mythologia comparativa]] == Bibliographia == * Buchheit, Klaus Peter & Koepping, Klaus Peter [[2001]]. Adolf Philipp Wilhelm Bastian. ''Hauptwerke der Ethnologie'' (edd. Christian F. Feest & Karl-Heinz Kohl), 19–25. Stutgardiae: Kröner. * Buchheit, Klaus Peter. [[2005]] ''Die Verkettung der Dinge. Stil und Diagnose im Schreiben Adolf Bastians.'' Münster: Lit Verlag. ([http://deposit.d-nb.de/cgi-bin/dokserv?idn=972665536&dok_var=d1&dok_ext=pdf&filename=972665536.pdf Online-PDF]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [606 p.]) * Buchheit, Klaus Peter. [[2006]]. The Concatenation of Minds. ''Celebrating Transgression. Method and Politics in Anthropological Studies of Culture'' (edd. Ursula Rao & John Hutnyk), 211–224. Oxoniae & Novi Eboraci: Berghahn. * Buchheit, Klaus Peter. [[2007]]. The World as Negro and déjà vue. ''Adolf Bastian and his universal archive of humanity. The origins of German anthropology'' (edd. Manuela Fischer, Peter Bolz, & Susan Kamel), 39–44. Hildesiae, Turici, Novi Eboraci: Georg Olms Verlag. * Fiedermutz-Laun, Annemarie [[1971]]. ''Der kulturhistorische Gedanke bei Adolf Bastian. Systematisierung und Darstellung der Theorie und Methode mit dem Versuch einer Bewertung des kulturhistorischen Gehaltes auf dieser Grundlage.'' Wiesbaden: Franz Steiner. * Jahoda, Gustav (1992) ''Crossroads Between Culture and Mind. Continuities and Change in Theories of Human Nature.'' New York: Harvester Wheatsheaf. * Koepping, Klaus-Peter. [[1983]]. ''Adolf Bastian and the Psychic Unity of Mankind: The Foundations of Anthropology in Nineteenth Century Germany.'' St. Lucia: University of Queensland Press. * [[Robertus Lowie|Lowie, Robert]]. [[1937]]. ''The History of Ethnological Theory.'' New York: Rinehart & Company. * [[Edward B. Tylor|Tylor, Edward B.]] [[1905]]. Professor Adolf Bastian. ''Man'' 5:138–143. {{Lifetime|1826|1905|Bastian, Adolphus}} [[Categoria:Ethnologi]] [[Categoria:Eruditi Germaniae]] [[Categoria:Anthropologi Germaniae]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] [[Categoria:Alumni Universitatis Pragensis]] [[Categoria:Nati 1826]] [[Categoria:Mortui 1905]] l27q0ad1mwu9omhe05xehgfm43dj8s8 0 74432 3984887 3247165 2026-08-31T18:42:52Z Cyprianus Marcus 66550 3984887 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Roman Empire 69AD.PNG|thumb|Tabula geographia demonstrans partes Imperii Romani quas quattuor imperatores gubernabant inter bellum civile anno 68/69]] '''Annus quattuor imperatorum''', [[69]] p.C.n., fuit annus in historia [[Imperium Romanum|Imperii Romani]], quo quattuor Imperatores ([[Galba]], [[Otho]], [[Vitellius]], et [[Vespasianus]]) regnaverunt subitis vicibus. Post mortem [[Nero]]nis anno [[68]], bellum civile breve erupit. Inter [[Iunius|Iunium]] anni 68 et [[December|Decembrem]] anni 69, asciverunt Imperatoratum Galba, Otho, Vitellius et Vespasianus, quorum omnes praeter Vespasianum summoti aut mortui sunt ob factum belli civilis. Vis militaris civilisque Vespasiani fecit ut deprimere adversarios et finire bellum civile posset. Vespasianus, systemate restituto, primum Imperator dynastiae Flavianae factus est. == Successiones Imperatorati == === A Nerone ad Galbam === [[Fasciculus:Nero Glyptothek Munich 321.jpg|thumb|right|Nero]] [[Coniuratio Pisonis]] anno [[65]] restituere [[Respublica Romana|rempublicam]] Nerone necando attemptavit, sed frustra. Magna pars virorum implicatorum supplico affecta est iussu Neronis. Ob facta, Nero [[Senatus Romanus|Senatu]] inimicus factus est. In exeunte aut anno [[67]] aut ineunte [[68]] (nescimus), [[Gaius Iulius Vindex]], gubernator [[Gallia Lugdunensis|Galliae Lugdunensis]], rebellavit Neronem propter novum consilium [[tributum|tributicum]] eius. Causa Vindicis erat commutare Galbam, gubernatorem [[Hispania Tarraconensis|Hispaniae Tarraconensis]] pro Nerone ut Imperatorem. Rebellatio Gallica Vindicis depressa est quoque. [[Legio]]nes postiae ad finem [[Germania]]e adgressae sunt confrontatum Vindicem ut proditorem. [[Lucius Verginius Rufus]] et exercitum [[Rhenus|Rheni]] vicit manum Vindicis, qui tum mortem sibi conscivit. Eo tempore, Galba declaratus est esse hostis Romae a Senatu. Mense Iunio anno 68, Senatus, iam adversarium Neroni diu, declaravit Neronem ipsum esse hostem Romae et Galbam Imperatorem. [[Nymphidius Sabinus]], ipse cupidus Imperii, [[Praetoriani|Praetorianos]] emercatus est ut Neronem proderent. Nero ergo mortem sibi conscivit. Galba agnoscebatur Imperator et admissus est [[Roma Antiqua|Romam]] prae legionibus suis: [[Legio VI Victrix|VI Victrice]], [[Legio I Macriana Liberatrix|I Macriana Liberatrice]], [[Legio I Adiutrix|I Adiutrice]], [[Legio III Augusta|III Augusta]], et [[Legio VII Gemina|VII Gemina]]. === Ab Galba ad Othonem === [[Fasciculus:Stockholm - Antikengalerie 4 - Büste Kaiser Galba.jpg|thumb|Galba]] Legiones Germanicae, quae vicerant tumultum Vindicis, comites Galbae, exspectans pro fide Imperio renumerari, autem accusatae sunt impedienda successione Galbae. === Ab Othone ad Vitellium === Die [[14 Aprilis]] [[69]] [[Proelium apud Betriacum Primum|Proelio]] apud Betriacum [[Aulus Vitellius]] imperator copias [[Otho]]nis imperatoris vicit, qui mortem sua manu petivit. Die [[24 Octobris]] [[Proelium apud Betriacum Secundum|Proelio]] apud [[Betriacum]] discrimen attulit: Milites [[Aulus Vitellius|Vitelli]] imperatoris ab exercitu [[Vespasianus|Vespasiano]] imperatori favente victi sunt. == Fontes == * [[Aurelius Victor]], ''[[De Caesaribus (Victor)|De Caesaribus]]'' 6-9 * [[Cassius Dio Cocceianus|Dio]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' liber 64 * ''[[Epitome de Caesaribus]]'' 6-9 * [[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]], ''[[Breviarium (Eutropius)|Breviarium]]'' 7.16-19 * [[Flavius Iosephus|Iosephus]], ''[[De bello Iudaico]]'' liber 4 * [[Plutarchus]], "[[Vita Galbae]]", "[[Vita Othonis]]" * [[Suetonius]], ''[[De vita Caesarum]]'' libri 7-8 * [[Tacitus]], ''[[Historiae (Tacitus)|Historiae]]'' libri 1-3 {{NexInt}} * [[Lex de imperio Vespasiani]] * [[Annus Quinque Imperatorum]] == Bibliographia == * Rhiannon Ash, ''Ordering anarchy: armies and leaders in Tacitus' Histories''. Londinii: Duckworth, 1999. ISBN 0715628003 * Arther Ferrill, "Otho, Vitellius, and the Propaganda of Vespasian" in ''Classical Journal'' vol. 60 (1965) pp. 267-269 * Egon Flaig, ''Den Kaiser herausfordern. Die Usurpation im Römischen Reich''. Francofurti ad Moenum, 1992. ISBN 3-593-34639-7 * P. A. L. Greenhalgh, ''The year of four emperors''. 1975 * Bernard W. Henderson, ''Civil war and rebellion in the Roman Empire''. 1908 * Gwyn Morgan, ''69 A. D. The year of four emperors''. Oxonii: Oxford University Press, 2006. ISBN 978-0-19512468-2 * R. F. Newbold, "Vitellius and the Roman Plebs" in ''Historia'' vol. 21 (1972) pp. 308-319 * C. L. Murison, ''Galba, Otho and Vitellius: careers and controversies''. [[Hildesia]]e, 1993 * P. Schunk, "Studien zur Darstellung des Endes von Galba, Otho und Vitellius in den Historien des Tacitus" in ''Symbolae Osloenses'' vol. 39 (1964) pp. 38-82 * Kenneth Wellesley, ''The year of the four emperors''. Londinii, 1975. ISBN 0-415-23228-7 [[Categoria:Imperium Romanum]] [[Categoria:69]] [[Categoria:Vespasianus]] 1vqo10ikcbizbe3pv8swtztcdnrvm7k 0 78857 3984995 3982223 2026-09-01T09:27:18Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984995 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Festus Mogea with George Bush July 10, 2003.jpg|thumb|upright=1|Festus Mogae et [[Georgius W. Bush|Georgius Bush]] anno 2003 picti.]] {{res|Festus Mogae}} (natus [[Serowe]] in [[vicus|vico]] urbano {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Protectoratus Betzuandialandiae||en|qid=Q747314}} die [[21 Augusti]] [[1939]]; mortuus [[Gaborone]] in oppido [[8 Maii]] [[2026]]), alumnus [[Collegium Universitatis (Oxonia)|Collegii Universitatis]] [[Oxonia|Oxoniensis]] et [[Universitas Sussexiensis|Universitatis Sussexiensis]] in [[Anglia]], fuit [[argentarius]] et [[politicus]] [[Botsuana]]e, qui ab anno [[1992]] praeses vicarius Botsuanae et ab anno [[1998]] usque ad [[2008]] eiusdem praeses meruit. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20190208035907/http://www.africansuccess.org/visuFiche.php?id=572&lang=en Vita] apud ''African Success'' {{Ling|Anglice|Francogallice}} {{bio-stipula}} {{Praesides Botswanae}} {{Anni vitae|1939|2026|Mogae, Festus}} [[Categoria:Alumni Universitatis Oxoniensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Sussexiensis]] [[Categoria:Argentarii]] [[Categoria:Duces civitatum]] [[Categoria:Politici Botsuanae]] 5vfqcauypz6a5q2wchlfidpknp81dn8 0 83335 3985003 3981388 2026-09-01T09:43:38Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3985003 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Jules_Romains.jpg|thumb|Iulius Romains (anno [[1936]]), imago a [[Carolus van Vechten|Carolo van Vechten]] capta.]] {{res|Iulius Romains}}<ref>[[Pseudonymum]] est.</ref> (natus '' Louis Henri Jean Farigoule'' Sancti Iuliani Captolii [[Arvernia]]e die [[26 Augusti]] [[1885]]; mortuus [[Lutetia]]e die [[14 Augusti]] [[1972]]) fuit [[poeta]] et [[ludus scaenicus|fabularum scaenicarum]] [[mythistoria]]rumque [[scriptor]] [[Francia|Francicus]]. Notionem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Unanimismus|Unanimismi|en|qid=Q2349325}}<ref>Ex [[lingua Francogallica|Francica]] ''unanime'', quod vocabulum 'uno corde' [[significatio (linguistica)|significat]].</ref> more [[humanismus|humanismo]] creavit. Ab anno [[1936]] ad annum [[1939]], praeses [[PEN Internationalis]] fuit. In [[Academia Francica|Academiam Francicam]] anno [[1946]] cooptatus est. Alumnus [[Schola normalis superior (Lutetia)|Scholae normalis superioris]] fuit. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Jules Romains|Iulium Romains}} * [https://web.archive.org/web/20080204153907/http://www.academie-francaise.fr/immortels/base/academiciens/fiche.asp?param=594 De Iulio Romains apud Academiae Francicae paginas interretiales] {{scriptor-stipula}} {{Anni vitae|1885|1972|Romains, Iulius}} [[Categoria:Auctores Francogallici]] [[Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]] [[Categoria:Scriptores Franciae]] [[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]] [[Categoria:Scriptores pseudonymi]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] [[Categoria:Socii Academiae Francicae]] 395mcqs3lsweebbtz50oqgsc3aztbxk 0 83484 3985047 3307244 2026-09-01T10:57:49Z Cyprianus Marcus 66550 Removed redirect to [[Pagus]] 3985047 wikitext text/x-wiki '''Districtus''' est Mediaevalis originis vocabulum nuncupat quod divisiones administrativas in civitatibus [[lingua Anglica|anglophonis]] ''districts'' ac in civitatis [[lingua Theodisca|Theodiscophonis]] ''Stadtbezirk'' aut ''Ortsbezirk'' nominatas. Du Cange districtum definit sic: "Territorium feudi, seu tractus, in quo Dominus vassallos et tenentes suos distringere potest : justitiæ exercendæ in eo tractu facultas."<ref name="Du Cange">[http://ducange.enc.sorbonne.fr/DISTRINGERE3#DISTRINGERE3-14 Du Cange et al., ''Glossarium mediæ et infimæ latinitatis''. Niort: L. Favre, 1883-1887''].</ref> ==Notae== <references /> [[Categoria:Divisiones administrativae]] gfg3il70rojzwiuqz6aiu79cfneaqj7 3985048 3985047 2026-09-01T10:58:24Z Cyprianus Marcus 66550 3985048 wikitext text/x-wiki '''Districtus''' est Mediaevalis originis vocabulum nuncupat quod divisiones administrativas in civitatibus [[lingua Anglica|anglophonis]] ''districts'' ac in civitatis [[lingua Theodisca|theodiscophonis]] ''Stadtbezirk'' aut ''Ortsbezirk'' aut ''Bezirk'' nominatas. Du Cange districtum definit sic: "Territorium feudi, seu tractus, in quo Dominus vassallos et tenentes suos distringere potest : justitiæ exercendæ in eo tractu facultas."<ref name="Du Cange">[http://ducange.enc.sorbonne.fr/DISTRINGERE3#DISTRINGERE3-14 Du Cange et al., ''Glossarium mediæ et infimæ latinitatis''. Niort: L. Favre, 1883-1887''].</ref> ==Notae== <references /> [[Categoria:Divisiones administrativae]] 4bta11ag0uuufckvhdcye360nwni475 3985049 3985048 2026-09-01T10:59:08Z Cyprianus Marcus 66550 3985049 wikitext text/x-wiki '''Districtus''' est Mediaevalis originis vocabulum nuncupat quod divisiones administrativas in civitatibus [[lingua Anglica|anglophonis]] ''districts'' ac in civitatis [[lingua Theodisca|theodiscophonis]] ''Stadtbezirk'' aut ''Ortsbezirk'' aut ''Bezirk'' aut ''Distrikt'' nominatas. Du Cange districtum definit sic: "Territorium feudi, seu tractus, in quo Dominus vassallos et tenentes suos distringere potest : justitiæ exercendæ in eo tractu facultas."<ref name="Du Cange">[http://ducange.enc.sorbonne.fr/DISTRINGERE3#DISTRINGERE3-14 Du Cange et al., ''Glossarium mediæ et infimæ latinitatis''. Niort: L. Favre, 1883-1887''].</ref> ==Notae== <references /> [[Categoria:Divisiones administrativae]] 5vhhvbrmmfn7u256d8d3q0nvj5q4u2i 3985050 3985049 2026-09-01T11:00:03Z Cyprianus Marcus 66550 3985050 wikitext text/x-wiki '''Districtus''' est Mediaevalis originis vocabulum quod divisiones administrativas in civitatibus [[lingua Anglica|anglophonis]] ''districts'' ac in civitatis [[lingua Theodisca|theodiscophonis]] ''Stadtbezirk'' aut ''Ortsbezirk'' aut ''Bezirk'' aut ''Distrikt'' nominatas nuncupat . Du Cange districtum definit sic: "Territorium feudi, seu tractus, in quo Dominus vassallos et tenentes suos distringere potest : justitiæ exercendæ in eo tractu facultas."<ref name="Du Cange">[http://ducange.enc.sorbonne.fr/DISTRINGERE3#DISTRINGERE3-14 Du Cange et al., ''Glossarium mediæ et infimæ latinitatis''. Niort: L. Favre, 1883-1887''].</ref> ==Notae== <references /> [[Categoria:Divisiones administrativae]] laaz13if1k67u5jkkroiustubou0y4n 0 88074 3984900 3980066 2026-08-31T19:00:28Z Cyprianus Marcus 66550 3984900 wikitext text/x-wiki {{videdis|Eratosthenes (discretiva)}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Eratosthenes''' (''-is'') '''Cyrenaeus''' ([[Graece]] {{Polytonic|Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος}}; natus inter annos [[276 a.C.n.|276]]-[[273 a.C.n.]] [[Cyrene|Cyrenis]]; mortuus circa annum [[194 a.C.n.]] [[Alexandria]]e) fuit eruditus et [[poëta]] [[Graecia antiqua|antiquitatis Graecae]]. Mandatu regum [[Aegyptus|Aegypti]] domus [[Ptolemaei]]cae fere dimidium saeculum [[Bibliotheca Alexandrina|Bibliothecae Alexandrinae]], quae est notissima bibliotheca antiquitatis, praefuit, atque rebus [[mathematica|mathematicis]], [[geographia|geographicis]], [[astronomia|astronomicis]] , [[historia|historicis]], [[philologia|philologicis]] et poeticis operam dedit. [[Inventor]] [[geographia]]e scientificae habetur. Diligentibus mensuris peractis ambitum terrae persecutus est, quod inter notissima antiquitatis emolumenta scientifica numeratur. Etiam [[Mappa mundi|mappam mundi]] comparavisse traditur, quae autem amissa est. Praeterea multum in scientia colligenda laboravit. Numerosis scriptis eius cunctis amissis tantum exigua pars e scriptoribus posteris nota est. Primus se "[[philologia|philologum]]" nominavit, philologiam non solum in linguis sive [[litterae|litteris]] operam navandis sed potius in ampla doctrina constare intellegens. Poetas carpebat ne Homerum quidem excipiens, quorum [[narratio]]nibus fidem non tribuit, cum tantum delectare, non docere vellent. == Vita == Eratosthenes urbe [[Cyrene|Cyrenis]] (in [[Libya]] hodierna sita) inter annos [[276 a.C.n.|276]] et [[273 a.C.n.]] natus est.<ref>Ad datationem vide: Geus 2002:10–15; Fuentes González 2000:190f.; Giorgio Dragoni: Introduzione allo studio della vita e delle opere di Eratostene. In: Physis Vol. 17, 1975, p. 46–48.</ref> [[Athenae|Athenis]] studiis incubuit. Magistri eius fuerunt [[Lysanias Cyrenaeus]] grammaticus, [[Ariston Chius]] philosophus Stoicus et [[Arcesilaus]] Platonicus. Ariston, qui solae [[ethica]]e studebat et quaestiones ad res naturales pertinentes neglegebat, vim in Eratosthenem vix habuisse videtur. Contra philosophi traditionis Platonicae longe plurimum apud Eratosthenem valuisse sententiae suae posterae plane demonstrant.<ref>Friedrich Solmsen, "Eratosthenes as Platonist and Poet," in: Solmsen, Kleine Schriften, Vol. 1, [[Hildesia]]e 1968, p. 203–224.</ref> Praeterea traditio antica [[Callimachus|Callimachum]] Cyrenaeum magistrum eius fuisse vult, quod autem verisimile non est.<ref>Geus 2002:18f.</ref> Etiam [[Apelles Chius]], qui erat discipulus Arcesilai, et Cynicus [[Bion Borysthenites]] eum movebant.<ref>Geus 2002:24f.; Fuentes González 2000:197.</ref> [[Fasciculus:Octadrachm Ptolemy III BM CMBMC103.jpg|thumb|Octodrachma cum imagine [[Ptolemaeus III (rex Aegypti)|Ptolemaei III]].]] Rex Aegyptiacus [[Ptolemaeus III (rex Aegypti)|Ptolemaeus III]] (Euergetes) paulo postquam rerum potitus est, verisimiliter anno [[245 a.C.n.]] Eratosthenen fere tricenarium Athenis [[Alexandria]]m vocavit.<ref>Ad annum vide: Geus 2002:26–30; Fuentes González 2000:193, 199.</ref> Eruditus iuvenis iam tum fama egregia floruisse videtur. Rex eum bibliothecarium [[Bibliotheca Alexandrina|Bibliothecae Alexandrinae]] fecit, cum antecessor eius, [[Apollonius Rhodius]], dissensionibus inter se et regem ortis hoc munere abdicavisset. Eratosthenes et filium et successorem regis, [[Ptolemaeus IV (rex Aegypti)|Ptolemaeum IV.]] (Philopator), instruxit, qui anno [[222 a.C.n.]] thronum ascendit. De vita postera certi nuntii desunt. Bibliothecam administravit usque ad mortem.<ref>Fuentes González 2000:200; Geus 2002:30.</ref> Quod mortem attinet, [[Suda]] eum, quod aspectum amisisset, non edendo sibi mortem conscivisse<ref>Suda, vox Eratosthenês (Ἐρατοσθένης), num. Adler: epsilon 2898, [http://www.stoa.org/sol-bin/search.pl?db=REAL&field=adlerhw_gr&searchstr=epsilon,2898 Suda in interrete]{{Nexus deficitur|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> refert, poeta Dionysius Cyzicus autem in carmine, forsitan epitaphio, de morte Eratosthenis scripto eum miti senectute, non morbo obiisse.<ref>Anthologia Graeca, ed. Gow et Page, I, p. 80</ref> Eratosthenes Alexandriae sepelitus est. == Opera muneraque == Eratosthenes numerosa opera conscripsit, quorum tamen fragmenta tantum exstant. Ideo his fragmentis et aliis apud scriptores antiquos mentionibus nisa dignatio munerum eius difficillima est. Cum semper quaestiones variarum artium laboraret, tamen tria operis tempora distingui possunt: * Initio enixe philosophiae (imprimis [[Plato]]nicae) studebat, * deinde res naturales tractabat, * tempore tertio praecipue [[philologia]]e operam dabat. == De mensura telluris ambitus == [[Tellus|Tellurem]] sphaericam esse iam antea Graecis notum erat. Iam [[Aristoteles]] de ambitus eius quaesivit quosdam "mathematicos" (sine nomine) afferrens, qui ambitum 400 000 stadiorum persecuti essent.<ref>Aristoteles, De caelo 2,14 (298a15–17)</ref>. Paucis decennis post (post annum [[309 a.C.n.]]) eruditus - forsitan [[Dicaearchus]] - ambitum 300 000 stadiorum effecit. De solo Eratosthene methodus mensurae scientifica attestata est, qua terrae ambitus 250 000 stadiorum (postea in 252 000 commutatus) effectus est. Ratio ab Eratosthene inita a [[Cleomedes|Cleomede]] astronomo tradita est: Eratosthenes [[Alexandria]]m et [[Syene]]n in eodem [[Meridianus|meridiano]] sitas esse posuit. Distantiam inter duo in his urbibus ab eo delectis punctis mensoriis 5000 stadiorum efficere cognovit, a mensoribus regis [[Ptolemaeus IV (rex Aegypti)|Ptolemaei]], ut putatur, adiutus. Utroque loco [[gnomon]] collocavit. Die [[Solstitium|solstitii]] aestivalis his instrumentum solis super horizonte altitudinem atque gnomi umbram, quantae fuisset longitudinis, metiri iussit. Compertum est gnomon Syenense nihil umbrae fecisse, solem accurate medio in caelo fuisse demonstrans, Alexandriae autem solem eodem tempore quinquagesimam partem circuli a medio caelo afuisse (secundum circuli divisionem hodiernam: 7° 12′). Ergo spatium 5000 stadiorum in meridiem migrantem quinquagesimam partem terrae ambitus emetiri, ambitum terrae autem 50 × 5000 = 250 000 stadiorum esse consequi. == Alia == Eratostheni etiam inventio [[Algorithmus|algorithimi]] ad [[Numerus primus|numeros primos]] cernendos assignari solet, forsitan autem tantum rationis nomen ([[Cribratum Eratosthenis]]) introduxit. == Opera == * ''[[Erigone (Eratosthenes)|Erigone]]'' ([[carmen epicum]]) == Notae == <references /> {{NexInt}} *[[3251 Eratosthenes]] == Bibliographia == * Aujac, G. (2001). ''Eratosthène de Cyrène, le pionier de la geographie''. Paris: Édition du CTHS. 224p. * {{cite book |last=Bulmer-Thomas |first=Ivor |title=Selections Illustlating the History of Greek Mathematics |url=https://archive.org/details/selectionsillust02bulmuoft |date=1939–1940 |publisher=Harvard University Press |location=Cantabrigiae Massachusettae}} * Cameron McPhail (2011). [https://web.archive.org/web/20131002084718/http://otago.ourarchive.ac.nz/bitstream/handle/10523/1713/McPhailCameron2011MA.pdf?sequence=1 ''Reconstructing Eratosthenes' Map of the World: a Study in Source Analysis''. A Thesis Submitted for the Degree of Master of Arts at the University of Otago]. Dunedin Novae Zelandiae. * Diller, A. (1934). "Geographical Latitudes in Eratosthenes, Hipparchus and Posidonius". ''Klio'' '''27(3)''': 258–269. * {{cite journal |first=A. V. |last=Dorofeeva |title=Eratosthenes (ca. 276–194 B.C.) |language=Russice |journal=Mat. V Shkole |issue=4 |date=1988 |pages=i}} * {{cite journal |first=J. |last=Dutka |title=Eratosthenes' measurement of the Earth reconsidered |url=https://archive.org/details/sim_archive-for-history-of-exact-sciences_1993_46_1/page/55 |journal=Arch. Hist. Exact Sci. |volume=46 |issue=1 |date=1993 |pages=55–66 |doi=10.1007/BF00387726}} * {{cite journal |first=B. A. |last=El'natanov |title=A brief outline of the history of the development of the sieve of Eratosthenes |language=Russice |journal=Istor.-Mat. Issled. |volume=27 |date=1983 |pages=238–259}} * Fischer, I. (1975). [http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1975QJRAS..16..152F/0000152.000.html "Another look at Eratosthenes' and Posidonius' determinations of the Earth's circumference"]. ''Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society'' '''16''': 152—167. * {{cite journal |first=D. H. |last=Fowler |title=Eratosthenes' ratio for the obliquity of the ecliptic |url=https://archive.org/details/sim_isis_1983-12_74_274/page/556 |journal=Isis |volume=74 |issue=274 |date=1983 |pages=556–562 |doi=10.1086/353361 |last2=Rawlins |first2=Dennis}} * {{cite journal |last=Fraser |first=P. M. |title=Eratosthenes of Cyrene |journal=Proceedings of the British Academy |date=1970 |volume=56 |pages=175–207}} * {{cite book |last=Fraser |first=P. M. |title=Ptolemaic Alexandria |url=https://archive.org/details/ptolemaicalexand0000fras |date=1972 |publisher=Clarendon Press |location=Oxoniae}} * Fuentes González, Pedro Pablo. [[2000]]. Ératosthène de Cyrène. In ''Dictionnaire des philosophes antiques,'' ed. Richard Goulet, 3:188–236. Lutetiae: CNRS Éditions ISBN 2-271-05748-5. * Geus, Klaus. [[2002]]. ''Eratosthenes von Kyrene: Studien zur hellenistischen Kultur- und Wissenschaftsgeschichte.'' Münchener Beiträge zur Papyrusforschung und antiken Rechtsgeschichte, 92. Monaci: Beck. ISBN 3-406-48976-1. * {{cite journal |first=B. R. |last=Goldstein |title=Eratosthenes on the "measurement" of the Earth |journal=Historia Math. |volume=11 |issue=4 |date=1984 |pages=411–416 |doi=10.1016/0315-0860(84)90025-9}} * {{cite journal |first=E. |last=Gulbekian |title=The origin and value of the stadion unit used by Eratosthenes in the third century B.C |journal=Archive for History of Exact Sciences |volume=37 |issue=4 |date=1987 |pages=359–363 |doi=10.1007/BF00417008}} * Honigmann, E. (1929). ''Die sieben Klimata und die πολεις επισημοι''. Eine Untersuchung zur Geschichte der Geographie und Astrologie in Altertum und Mittelalter. Heidelbergi: Carl Winter's Universitätsbuchhandlung. 247 S. * {{cite journal |first=G. |last=Knaack |title=Eratosthenes |journal=Pauly–Wissowa VI |date=1907 |pages=358–388}} * {{cite journal |first=F. |last=Manna |title=The Pentathlos of ancient science, Eratosthenes, first and only one of the "primes" |language=Italian |journal=Atti Accad. Pontaniana (N.S.) |volume=35 |date=1986 |pages=37–44}} * {{cite journal |first=A. |last=Muwaf |first2=A. N. |last2=Philippou |title=An Arabic version of Eratosthenes writing on mean proportionals |journal=J. Hist. Arabic Sci. |volume=5 |issue=1–2 |date=1981 |pages=174–147}} * {{cite book |last=Nicastro |first=Nicholas |title=Circumference: Eratosthenes and the ancient quest to measure the globe |url=https://archive.org/details/isbn_9780312372477 |location=New York |publisher=St. Martin's Press |date=2008 |isbn=0312372477}} * Marcotte, D. (1998). "La climatologie d'Ératosthène à Poséidonios: genèse d'une science humaine". G. Argoud, J.Y. Guillaumin (eds.). ''Sciences exactes et sciences appliquées à Alexandrie (IIIe siècle av J.C. – Ier ap J.C.)''. Saint Etienne: Publications de l'Université de Saint Etienne: 263–277. * {{cite book |last=Pfeiffer |first=Rudolf |title=History of Classical Scholarship From the Beginnings to the End of the Hellenistic Age |url=https://archive.org/details/historyofclassic0000pfei_g8c3 |date=1968 |publisher=Clarendon Press |location=Oxoniae}} * Pownall, Frances, ed., "241. Eratosthenes" apud {{BNJ}} * {{cite journal |first=D. |last=Rawlins |title=Eratosthenes' geodesy unraveled : was there a high-accuracy Hellenistic astronomy |journal=Isis |volume=73 |date=1982 |pages=259–265 |doi=10.1086/352973 |issue=2}} * {{cite journal |first=D. |last=Rawlins |title=The Eratosthenes – Strabo Nile map. Is it the earliest surviving instance of spherical cartography? Did it supply the 5000 stades arc for Eratosthenes' experiment? |url=https://archive.org/details/sim_archive-for-history-of-exact-sciences_1982_26_3/page/211 |journal=Arch. Hist. Exact Sci. |volume=26 |issue=3 |date=1982 |pages=211–219}} * {{cite journal |first=D. |last=Rawlins |title=Eratosthenes's large Earth and tiny universe |journal=DIO |volume=14 |date=2008 |pages=3–12 |url=http://www.dioi.org/vols/we0.pdf |format=PDF}} * {{cite book |last=Roller |first=Duane W. |publisher=Princeton University Press |location=Princetoniae |date=2010 |title=Eratosthenes' Geography: Fragments collected and translated, with commentary and additional material |url=http://books.google.com/books?id=8peKyWK_SWsC |isbn=978-0-691-14267-8}} * Shcheglov, D.A. (2004/2006). "Ptolemy's System of Seven Climata and Eratosthenes' Geography". ''Geographia Antiqua'' '''13''': 21–37. * Shcheglov, D.A. (2006). "[http://www.academia.edu/191065/Eratosthenes_Parallel_of_Rhodes_and_the_History_of_the_System_of_Climata Eratosthenes' Parallel of Rhodes and the History of the System of Climata]". ''Klio'' '''88''': 351–359. * {{cite book |last=Strabo |title=Geographica |date=1917 |publisher=Putnam |location=Novi Eboraci |others=Horace Leonard Jones, conv.}} * {{cite journal |first=C. M. |last=Taisbak |title=Eleven eighty-thirds. Ptolemy's reference to Eratosthenes in Almagest I.12 |journal=Centaurus |volume=27 |issue=2 |date=1984 |pages=165–167 |doi=10.1111/j.1600-0498.1984.tb00766.x |bibcode=1984Cent...27..165T }} * Thalamas, A. (1921). ''La géographe d'Ératosthène''. Versailles. * {{cite book |first=E. P. |last=Wolfer |title=Eratosthenes von Kyrene als Mathematiker und Philosoph |publisher=Groningen-Djakarta |date=1954}} == Nexus externi == {{Grc|Ἐρατοσθένης}} {{fontes biographici}} {{Myrias|Homines}} [[Categoria:Geographi Graeci antiqui]] [[Categoria:Eruditi Aegypti]] [[Categoria:Astronomi Graeci antiqui]] [[Categoria:Mathematici Graeci antiqui]] [[Categoria:Bibliothecarii Graeci antiqui]] [[Categoria:Poetae Graeci]] [[Categoria:Nati saeculo 3 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui saeculo 2 a.C.n.]] [[Categoria:Ptolemaeus III]] k990w7xyf84tti4omprkxochfdhtgdt 0 88492 3985009 3981015 2026-09-01T09:56:21Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3985009 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Kuril islands.png|thumb|Insulae Curilenses.]] {{res|Insulae Curilenses}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Fridericus de Brandt|Ioannis Friderici de Brandt|de|qid=Q57361}} [http://books.google.ru/books?id=4OHnAAAAMAAJ&pg=RA1-PA490&dq=Curilenses&lr=&cd=5#v=onepage&q=Curilenses&f=false ''Ergänzungen und Berichtungen zur Naturgeschischte der Familie der Alciden'', in: ''Bulletin de l'Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg'', vol. XIV, 1870, p. 489]; seu '''Kurilenses''', — [http://books.google.ru/books?id=ow0jAQAAIAAJ&q=insulae+Kurilenses&dq=insulae+Kurilenses&lr=&cd=3 ''Tōkyō Teikoku Daigaku Rika Daigaku kiyō'', tomus 43, pp. 26, 51]; {{ZK|Курильские о-ва}}|2=Q57361}} ([[Russice]] Курильские острова, ''Kuril'skie ostrova''; [[Iaponice]] 千島列島, ''Chishima-rettō''), breviter {{res|Curilae}}<ref>[[Petrus Simon Pallas|Pallasii]] [http://books.google.ru/books?id=VoZIAAAAYAAJ&pg=PA60&dq=Curilarum&lr=&cd=7#v=onepage&q=Curilarum&f=false ''Zoographia rosso-asiatica'', p. 60]; vel '''Curiles''', — [http://books.google.ru/books?id=pnIXAAAAYAAJ&pg=PA530&dq=Curiles+insulae&cd=6#v=onepage&q=Curiles&f=false ''Linnaea'', tomus 6, p. 530].</ref> ([[Russice]] Курилы, ''Kurily'')<ref>Nomen [[lingua Ainuana|Ainuanae]] originis, de ''kur'', ''homo''.</ref>, sunt viginti magnae ac plus quam triginta [[archipelagus|parvae insulae]], inter [[Camtschatca]]m [[paeninsula]]m et [[Hoccaido]]nem insulam sitae, [[mare Ochotense]] et [[Oceanus Pacificus|Oceanum Pacificum]] dividentes. [[Fasciculus:Atlasovisland.jpg|thumb|upright=0.8|left|Atlasovii insula.]] [[Fasciculus:Onekotan-Kurile-Islands.jpg|thumb|upright=1|[[Lacus]] in [[crater]]e [[mons ignifer|montis igniferi]] in Onekotan insula.]] [[Fasciculus:212 1264 Baklany Shumshu.jpg|thumb|upright=1|[[Phalacrocorax|Phalacrocoraces]] in [[saxum|saxis]] [[litus|litoralibus]] Shumshu insulae; Paramushir insula retro videtur.]] Nunc insulae Curilenses sunt pars [[Russia]]e, in eius [[regio Sachalinensis|regionem Sachalinensem]] inclusae. [[Iaponia]] tamen quasdam insularum Curilensium australium possessionem suam declarat. Die [[13 Augusti]] [[2026]], [[Vladimirus Putinus]] primum ut praeses Russiae insulas Curilenses visitavit, quod [[Sanae Takaichi]] prima ministra [[Iaponia]]e condemnavit.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cqx7ple0nxxo Japan PM Takaichi says Putin's visit to disputed islands 'absolutely unacceptable']</ref> ==Index insularum== Insulae Kurilenses quasi [[arcus|arcum]] longum formant; hic arcus [[Catena Curilensis maior|Catena]]<ref>[[Russice]] ''гряда''.</ref> [[Catena Curilensis maior|Curilensis maior]] nominatur. In parte meridiana quasi alterius arcus initium videtur, orientem versus ab arcu principali siti; haec pars [[Catena Curilensis minor]] appellatur. Catena Curilensis maior interdum in tres greges dividitur, borealem, medium et australem. Catenae maioris insulae principales, a septentrionibus ad meridiem enumeratae, sunt haec: {{div col|2}} === Curilae Boreales === * [[Atlasovii insula]]<ref>Cf. binomina ''Carya atlasovii, Astragalus atlasovii''.</ref> * [[Shumshu]]<ref>{{ZK|Шумшу}}</ref> * [[Paramushir]]<ref>Ibidem, s.v. Парамушир.</ref> * [[Onekotan]]<ref>Ibidem, s.v. Онекотан.</ref> * [[Charimkotan]] * [[Ecarma]] * [[Shiashkotan]] === Curilae Mediae === * [[Raikoke]] * [[Matua]] * [[Simushir]]<ref>Ibidem, s.v. Симушир.</ref> * [[Fratres Nigri]] === Curilae Australes === * [[Urup]]<ref>Ibidem, s.v. Уруп.</ref> * [[Iturup]]<ref>Ibidem, s.v. Итуруп.</ref> * [[Kunashir]]<ref>Ibidem, s.v. Кунашир.</ref> {{div col end}} Catenae Curilensis minoris insulae maximae sunt [[Shikotan]]<ref>Ibidem, s.v. Шикотан.</ref> et [[Insula Viridis]]. [[Fasciculus:Russian Empire 1745 (Map XIX HQ).jpg|thumb|upright=1|[[Tabula]] Curilarum Russica anni [[1745]], cum nominibus insularum veterioribus.]] == Freta Curilensia == Multa [[fretum|freta]] inter insulas mare Ochotense et [[oceanus|oceanum]] coniungunt. [[Fretum Kunashiricum]]<ref>Ibidem, s.v. Кунаширский пролив.</ref> [[archipelagus|archipelagum]] a meridie ab [[Esonia]] separat. A [[Kamtschatka]] a septentrione [[fretum Curilense primum]] insulam Shumshu dividit. [[Fretum Curilense alterum]] inter Shumshu et Paramushir patet. [[Fretum Krusenstern]] latissiumum Curilas Boreales a Curilis Mediis separat, [[fretum Urup]] Curilas Medias ab Australibus. == Res geographicae == Curilae pars [[Circulus Ignis Pacificus|circuli ignis Pacifici]] sunt; [[mons ignifer|montes igniferi]] 68 in archipelago siti sunt, quorum 36 non exstincti. Mons ignifer altissimus est [[Alaid]] in [[insula Atlasovii]], 2339 [[metrum|m]] altitudinis (circa 3000 m a fundo maris Ochotensis). [[Megacyma]]ta saepe in insulas invadunt. [[Aquae cadentes]] de montibus ruunt, quarum altissimae sunt [[Elias Muromensis (aqua cadens)|Elias Muromensis]] in [[Iturup]] insula. == Incolae == Quattuor insulae solae incolas perpetuo habent; haec sunt Paramushir, Iturup, Kunashir et Shikotan. Duae urbes archipelagi sunt ([[Urbs Curilensis Borealis]], ''Severo-Kuril'sk'', in insula Paramushir et [[Urbs Curilensis]], ''Kuril'sk'', in Iturup), una [[colonia urbana]] ([[Urbs Curilensis Australis]], ''Iužno-Kuril'sk'', in Kunashir) et 16 vici. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Kuril Islands|insulas Curilenses}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20191216102644/https://bigenc.ru/text/2125419 Pagina de insulis Curilensibus ''Encyclopaediae Russicae Magnae''] {{ling|Russice}} {{DEFAULTSORT:Curilenses, insulae}} [[Categoria:Insulae Oceani Pacifici]] [[Categoria:Insulae Russiae Asiaticae|Curilenses]] [[Categoria:Mare Ochotense]] [[Categoria:Oriens Extremus Russiae]] [[Categoria:Regio Sachalinensis]] sbpt9s7m8l0kxj6ld3okd81p5lepioh 0 89248 3985055 3124011 2026-09-01T11:16:10Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3985055 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva}} {{res|Dione}} est: * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Dione (mythologia)|Dione|en|qid=Q199923}}, mater [[Aphrodite|Aphroditae]] in mythologia Graeca * [[Dione (Nereis)|Dione]], una e [[Nereides|Nereidibus]] in mythologia Graeca<ref>''[[Apollodori bibliotheca]]'' 1.2.7</ref> * ''[[Dione (papilio)|Dione]]'', genus [[papilio]]num * ''[[Dionide|Dione]]'' (sed potius ''Dionide''), genus [[Trilobita|trilobitorum]] * [[Dione (satelles)|Dione]], satelles Saturni * [[106 Dione]], asteroides {{NexInt}} * [[Helene (satelles)|Dione B]] (sed potius "Helene"), satelles Saturni == Notae == <div class="references-small"><references /></div> 3gg5ux1docvg3m6h0r4wecka36xfyjp 3985056 3985055 2026-09-01T11:16:23Z Grufo 64423 3985056 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva}} {{res|Dione}} est: * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Dione (mythologia)|Dione|en|qid=Q199923}}, mater [[Aphrodite|Aphroditae]] in mythologia Graeca * [[Dione (Nereis)|Dione]], una e [[Nereides|Nereidibus]] in mythologia Graeca<ref>''[[Apollodori bibliotheca]]'' 1.2.7</ref> * ''[[Dione (papilio)|Dione]]'', genus [[papilio]]num * ''[[Dionide|Dione]]'' (sed potius ''Dionide''), genus [[Trilobita|trilobitorum]] * [[Dione (satelles)|Dione]], satelles Saturni * [[106 Dione]], asteroides {{NexInt}} * [[Helene (satelles)|Dione B]] (sed potius “Helene”), satelles Saturni == Notae == <div class="references-small"><references /></div> i1t102hlny6c2b6xf2drlki84l58xam 0 92438 3985053 1135274 2026-09-01T11:10:44Z Grufo 64423 Forma caduca paginae sic parata ut entitatas Vicidatorum [[:d:Q60172446]] nectatur 3985053 wikitext text/x-wiki Forma caduca paginae sic parata ut entitatas Vicidatorum [[:d:Q60172446]] nectatur. #REDIRECT [[Dione]] iaxq4pbw961bk390xtbfsloxlz7apkt 3985054 3985053 2026-09-01T11:11:54Z Grufo 64423 Redirectionem restitui 3985054 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dione]] {{De hac redirectione}} 3s6sr35huatuqkrgyxfx2jjlvf8fbbe 0 97394 3984897 3916711 2026-08-31T18:55:17Z Cyprianus Marcus 66550 3984897 wikitext text/x-wiki {{L}} '''Decretum Canopicum''' religiosum (titulo '''OGIS 56''' recognitum; etiam ex editione K. Sethe siglum '''Urk. II.124-154''' attribuitur) anno [[238 a.C.n.]] latum est sub monarchia [[Ptolemaeus III (rex Aegypti)|Ptolemaei III]] regis [[Aegyptus|Aegypti]] a sacerdotibus [[Canopus (Aegyptus antiqua)|Canopi]] congressis. Tria exemplaria huius decreti nobis cognoscuntur, et in tribus scripturis exarata, scilicet [[hieroglyphica Aegyptia|hieroglyphica]] et [[Scriptura Demotica Aegyptia|demotica]] necnon [[Abecedarium Graecum|Graeca]]. In serie [[Decreta synodica Ptolemaica|decretorum religiosorum Ptolemaicorum]] inscribendum est, una cum [[Decretum Ptolemaei IV Memphiticum|Decreto Ptolemaei IV Memphitico]] (anni circiter 217 a.C.n.) et [[Tabula Rosettana|Decreto Ptolemaei V Memphitico]], e Tabula Rosettana celebro, anno 196 a.C.n. lato. == Editiones et versiones == * [[Rogerius Shaler Bagnall|R. S. Bagnall]], P. Derow, ''The Hellenistic Period: Historical Sources in Translation'' (Oxonii: Blackwell, 2004. ISBN 1-4051-0133-4) no. 164 {{Ling|Anglice}} [http://www.columbia.edu/itc/classics/bagnall/3995/readings/b-d2-9.htm versio anterior: vide no. 136] * A Bernand, ''La prose sur pierre dans l'Egypte hellénistique et romaine'' (2 voll. Lutetiae, 1992) no. 9-10 {{Ling|Francogallice}} * E. Bernand, ''Inscriptions grecques d'Egypte et de Nubie au Musée du Louvre'' (Lutetiae, 1992) no. 1 {{Ling|Francogallice}} * E. R. Bevan, ''The House of Ptolemy'' (Londinii: Methuen, 1927) pp. 197, 207-214 {{Ling|Anglice}} [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Africa/Egypt/_Texts/BEVHOP/6*.html Textus: vide pp. 208-214] * S. Birch, ed., ''[https://web.archive.org/web/20130310061227/http://www.masseiana.org/RP/rp08.htm Records of the Past. Vol. 8: Egyptian Texts]'' (1876) pp. 81-90 {{Ling|Anglice}} * [[Ernestus Alfredus Wallis Budge|E. A. Wallis Budge]], ''The decrees of Memphis and Canopus''. 3 voll. Londinii: Kegan Paul, 1904 {{Ling|Aegyptie|Anglice}} [http://books.google.fr/books?id=oDrjJjQbpi0C&lpg=PR2&pg=PR13#v=onepage&q&f=false Paginae selectae] * {{Dittenberger OGIS}} no. 56 {{Ling|Graece}} * Chr. Onasch, "Zur Königsideologie der Ptolemäer in den Dekreten von Kanopus und Memphis (Rosettana)" in ''ArchPF'' vol. 24/25 (1976) pp. 137-155 * Kurt Sethe, ''Hieroglyphische Urkunden der griechisch-römischen Zeit. Vol. 1 [Urk. II]'' (Lipsiae, 1904) pp. 124-154 {{Ling|Aegyptie|Graece}} [http://www.archive.org/stream/urkundendesaegyp12steiuoft#page/124/mode/2up Textus] * W. Spiegelberg, ''Der demotische Text der Priesterdekrete von Kanopis und Memphis (Rosettana)''. Heidelbergae, 1922 == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20190129043913/http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/texts/canopus_decree.htm Versio R. S. Birch] (cf. supra) * [http://www.columbia.edu/itc/classics/bagnall/3995/readings/b-d2-9.htm Versio Anglica recentissima] (vide no. 136) * "[http://www.tyndalehouse.com/Egypt/ptolemies/chron/egyptian/chron_lnk_canopus.htm Egyptian dates: the Canopic reform]" apud ''Egyptian Royal Genealogy'' * [http://www.tyndalehouse.com/Egypt/ptolemies/chron/egyptian/chron_lnk_src.htm Bibliographia] ibidem (fons bibliographiae nostrae de calendario reformato) == Bibliographia == ;Generalia * [[Franciscus Daumas|F. Daumas]], ''Les Moyens d'expression du grec et de l'égyptien comparés dans les décrets de Canope et de Memphis''. Cairi, 1952 (''Supplément aux Annales du Service des antiquités de l’Egypte'', 16) * Günther Hölbl, ''A History of the Ptolemaic Empire'' (Londinii, 2001) pp. 106-111 * W. Huß, "Die in ptolemäischer Zeit verfaßten Synodal-Dekrete der ägyptischen Priester" in ''Zeitschrift für Papyrologie und epigraphik'' vol. 88 (1991) pp. 189-208 * Chr. Onasch, "Zur Königsideologie der Ptolemäer in den Dekreten von Kanopus und Memphis (Rosettana)" in ''ArchPF'' vol. 24/25 (1976) pp. 137-155 ;De calendario reformato * E. Grzybek, ''Du calendrier macédonien au calendrier ptolémaïque: problèmes de chronologie hellénistique'' ([[Basilea]]e, 1990) * R. Krauss, ''Sothis- und Monddaten: studien zur astronomischen und technischen Chronologie Altägyptens'' ([[Hildesia]]e, 1985) * R. A. Parker, "The Sothic Dating of the Twelfth and Eighteenth Dynasties" in J. H. Johnson & E. F. Wente (edd.), ''Studies in Honor of George R. Hughes'' (Chicago, 1977) 177 * S. Pfeiffer, ''Das Dekret von Kanopus (238 v. Chr): Kommentar und historische Auswertung eines dreisprachigen Synodaldekretes der ägyptischen Priester zu Ehren Ptolemaios' III und seiner Familie'' (Leipzig, 2004) * L. E. Rose, ''Sun, Moon, and Sothis: A Study of Calendars and Calendar Reforms in Ancient Egypt'' (Deerfield Beach FL, 1999) * A. J. Spalinger, "The Canopus Stela" in A. J. Spalinger, ''Three Studies on Egyptian Feasts and their Chronological Implications'' (Baltimore, 1992) [[Categoria:Documenta multilinguia]] [[Categoria:Documenta Aegyptia]] [[Categoria:Documenta Graeca]] [[Categoria:Ptolemaeus III]] [[Categoria:Regnum Ptolemaeorum]] [[Categoria:Calendarium]] [[Categoria:Religio Aegyptia]] [[Categoria:Decreta 238 a.C.n.]] q3diuwywbu5l7is17t1r7kstn0f0s75 0 101522 3985040 3983953 2026-09-01T10:32:49Z Cyprianus Marcus 66550 3985040 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Hamala'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> seu '''Hamela'''<ref name="Graesse"/><ref name="Orbis Latinus E-M"/><ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> seu '''Hamelawi'''<ref name="Graesse"/> seu '''Hamalo'''<ref name="Orbis Latinus E-M"/> seu '''Hamelia'''<ref name="Orbis Latinus E-M"/> seu '''Hameluncus'''<ref name="Orbis Latinus E-M"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'') est magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Hamelensis et Petrimontensis|Circulo Hamelensi et Petrimontensi]] situm. == Situs == Hamala inter occasum solis et meridiem sita est, si ab [[Hannovera]] spectas, a qua circa 60 chiliometra abest. Flumen [[Visurgis]] per Hamalam fluit, [[Terra Montana Visurgis]]<ref name="Weserbergland">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/terra?wb=gross&nr=1Theodiscum suffixum ''-land'' Latino vocabulo "terra-ae"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/montanus?wb=gross&nr=2 Theodiscum suffixum ''-berg-'' Latino adiectivo "montanus-a-um"] vertitur; denique, Theodiscum toponymicum praefixum ''Weser-'' genetivo Latini hydronymi "[[Visurgis|Visurgis-is]]" vertitur. Quo de hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Weserbergland'') circumdatum est. Ad Hamalam etiam pertinent vici intra Urbem Nuclearem<ref name="Kernstadt">Latinus neologismus "urbs nuclearis" Theodiscum vocabulum ''Kernstadt'' vertit. [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Kern?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Kern'' Latino adiectivo "nuclearis-e"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Stadt?wb=gross&nr=2 Theodiscum suffixum ''-stadt'' Latino nomine ''urbs urbis''] vertitur.</ref> (Theodisce ''Bezirke'') [[Medium/Palaeopolis]]<ref name="Medium">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/mitte?wb=gross&nr=4 Theodiscum vocabulum ''Mitte'' Latino vocabulo "medium-ii" vertitur].</ref><ref name="Pal">[https://la.wiktionary.org/wiki/palaeopolis Theodiscum vocabulum ''Altstadt'' Latino "Palaeopolis-is" vertitur].</ref> (Theodisce ''Mitte/Altstadt''); [[Occidens/Vicus Klutensis]]<ref name="Occidens">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Occidens?wb=gross&nr=1 Theodiscum substantivum ''West'' Latino substantivo "occidens occidentis" vertitur.]</ref><ref name="vicus">[https://es.pons.com/traducci%C3%B3n/alem%C3%A1n-lat%C3%ADn/Viertel Theodiscum suffixum ''-viertel'' Latino substantivo "vicus-i" vertitur.]</ref><ref name="Klutensis">Latinum gentilicium "Klutensis-e" ad Theodiscum toponymum ''Klüt'' refertur.</ref> (Theodisce ''West/Klütviertel''); [[Oriens/Basberga]]<ref name="Oriens">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/oriens?wb=gross&nr=2 Theodiscum substantivum ''Ost'' Latino substantivo "oriens orientis" vertitur.]</ref><ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ost/Basberg''); [[Urbs Meridionalis (Hamala)|Urbs Meridionalis]]<ref name="Urbs"/><ref name="Meridionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/meridionalis?wb=gross&nr=4 Theodiscum praefixum ''Süd-'' Latino adiectivo "meridionalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Südstadt''); [[Urbs Septentrionalis (Hamala)|Urbs Septentrionalis]]<ref name="Urbs">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/urbs?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-stadt'' Latino vocabulo "urbs urbis" vertitur].</ref><ref name="Septentrionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&nr=6 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "Septentrionalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Nordstadt''); atque [[Wehl]] (Theodisce ''Wehl'') et pagi<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') [[Affordia]]<ref name="Affordia">Vide [https://www.hameln.de/de/buergerservice-verwaltung/blick-in-die-geschichte/hamelns-ortsteile/afferde?utm ''Hameln''], ubi dicitur "(...) '''Klein- und Groß-Afferde''' ("in parvo ... in magno affordia") (...)".</ref> (Theodisce ''Afferde''); [[Barcel/Wangelist]]<ref name="Barcel">Vide [https://www.hameln.de/de/buergerservice-verwaltung/blick-in-die-geschichte/hamelns-ortsteile/klein-berkel?utm''Hameln''], ubi dicitur "(...) '''Barckel prope Hameln''' (...)".</ref> (Theodisce ''Barcel/Wangelist''); [[Halvestorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Halvestorf'') cum [[villagium|villagiis]] [[Halvestorpium (villagium)|Halvestorpio]]<ref name="-torpium"/> (Theodisce ''Halvestorf''), [[Bannensiecca]]<ref name="Bannensiek">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)". Hoc in casu, terminatio latinizans formae antiquae ''Bannensieck'' applicatur. Qua de forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=2955251 ''Arcinsys''].</ref> (Theodisce ''Bannensiek''), [[Weidehohl]]i (Theodisce ''Weidehohl'') ac [[Hope|Hopi]] (Theodisce ''Hope''); [[Hastenbecca]]<ref name="-eck">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)".</ref> (Theodisce ''Hastenbeck''); [[Haverbecca]]<ref name="-eck"/> (Theodisce ''Haverbeck''); [[Hilligsfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Hilligsfeld'') cum villagiis [[Hilligsfelda Maior]]e<ref name="-felda"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Groß Hilligsfeld'') ac [[Hilligsfelda Minor]]e<ref name="-felda"/><ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Hilligsfeld''); [[Suntelthalia]]<ref name="-thalia">Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -thal : -''thalia'', -''dalia'' (...)". Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae".</ref> (Theodisce ''Sünteltal'') cum villagiis [[Holtensa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Holtensen''), [[Unsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Unsen'') ac [[Welliehusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Welliehausen''); [[Tundirum]]<ref>Vide [https://www.hameln.de/de/buergerservice-verwaltung/blick-in-die-geschichte/hamelns-ortsteile/tuendern?utm_source=chatgpt.com ''Hameln''], ubi dicitur "(...) Als '''Tundirum''' wird Tündern erstmals in einer Urkunde Heinrichs II. vom 20. Juli 1004 genannt (...)".</ref> (Theodisce ''Tündern''); [[Rohrsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Rohrsen'') atque [[Wehrberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Wehrbergen''). == Historia == === Initia === Anno [[851]] monasterium [[Fulda]]e in loco urbis posterioris, ubi Visurgis facile transgredi potuit, novum monasterium [[Ordo Sancti Benedicti|Ordinis Sancti Benedicti]] condidit. Paulatim ad hunc locum plures homines venerunt et circa annum 1200 Hamala urbs vocata est. Ita inter urbes antiquissimas Saxoniae Inferioris numeratur. === Fabula captatoris Rattorum === [[Fasciculus:Pied piper.jpg|thumb|left|175px|Tibicen Hamelae.]] [[Tibicen Hamelae|Fabula notissima]] est de tempore primo oppidi: <blockquote>Anno [[1284]] molestia magna [[Rattus|rattorum]] Hamalam vexabat. Diu consilium urbis non invenit, quo modo rattos expelleret. Sed tum [[tibicen]] quidam promisit se rattos canendo ex urbe in flumen Visurgis ducturum, si ei praemium magnum solveretur, quod decuriones et magister civium affirmaverunt. Tibicen ut promiserat omnes rattos in Visurgem duxit, ubi aquis submergebantur. Sed tamen consilium urbis praemium solvere noluit. Sed tibicen in Hamalam vindicavisse dicebatur: [[26 Iunii]] 1284 urbem revertit, iterum tibiis cecinit et CXXX liberos civium canendo eduxit, qui nemo postea vidit.</blockquote> Quae res vera hac fabula tradita sit, multi historici et eruditi reperire conabantur, sed res adhuc obscura est. === Sodalis Hansae et bellum tricennale === Anno [[1426]] Hamala sodalis [[Hansa]]e facta est, ad quod foedus urbium ad annum [[1572]] pertinuit. Anno [[1540]] [[reformatio]] inducta est. Ad initium [[Bellum tricennale|belli tricennalis]] oppidum mercatoris divitibus valde aucta est et multa aedificia pulchra [[Renascentia litterarum|renascentiae]] tum erecta sunt. Inter bellum tricennale Hamala saepius oppugnata et expugnata est: * Anno [[1625]] [[Christianus IV (rex Daniae)|Christianus IV]] rex [[Dania]]e et dux Lutheranorum Hamalam occupavit. * Anno [[1626]] [[Ioannes Tserclaes de Tilly]] dux ligae Catholicae oppidum expugnavit et ad annum [[1633]] occupavit. * Anno [[1633]] Georgius dux Lutheranus Brunsvici et Luneburgi Hamalam obsedit et [[13 Iulii]] occupavit. === Locus munitissimus (1664-1806) === Post bellum Hamala nunc ad [[Ducatus Brunsvicensis et Luneburgensis|Ducatum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit atque ab anno [[1664]] ibi locus munitissimus errigebatur. Inter bellum septem annorum et loca in monte [[Mons Klutensis|Klutensi]]<ref name="Klutensis"/> (Theodisce ''Klüt'') a principe electore [[Georgius III (rex Britanniarum)|Georgio III]] munita sunt. Quamquam castra ob magnitudinem et ''[[Calpe]] septentrionalis'' vocabatur, tamen anno [[1806]], postquam legatus castrorum de [[Proelium Ienense|proelio Ienensi]] infelici certior factus est, sine pugna copiis [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleonis I]] imperatoris Francorum tradita est. Qui castra plene rescindi iussit. Napoleo Hamalam anno [[1807]] [[Regnum Westphaliae|Regno Westphaliae]] fratris sui [[Hieronymus Bonaparte|Hieronymi]] dedit. === Regnum Hannoveranum (1815-1866) === Hamala post [[Consilium Vindobonense]] ad [[Regnum Hannoveranum]] pertinuit. === Pars Borussiae (1866-1946) === Anno 1866, postquam [[Borussia]] [[Bellum Germanicum|bello Germanico]] victrix fuit, Hamela ut totum regnum Hannoveranum occupata et cum Borussia coniuncta est. === Saxoniae Inferioris pars (ab anno 1946) === Hamela ab anno 1946 Saxonia Inferiore condita pars huius terrae est, ab anno [[1973]] caput [[Circulus Hamelensis et Petrimontensis|Circuli Hamelensis et Petrimontensis]] est, postquam ab anno [[1923]] ad nullum pagum pertinuit. === Numerus incolarum === Numerus incolarum semper auctus est. Praesertim post [[secundum bellum mundanum]] et vici parvi cum urbe coniuncta sunt, sed ab anno 1998 urbs non iam aucta est. [[Fasciculus:Hameln Panorama 3-2006 small.jpg|thumb|600px|In Hamalam ex monte Klutensi<ref name="Klutensis"/> (Theodisce ''Klüt'') despectus.]] * 1689: 2.397 * 1825: 5.326 * 1905: 21.385 * 1939: 29.978 * 1968: 48.787 * 1998: 58.762 * 1999: 58.544 * 2000: 58.807 * 2001: 59.052 * 2002: 59.156 * 2003: 58.902 * 2004: 58.676 * 2005: 58.739 * 2006: 58.517 * 2007: 58.563 * 2009: 57.906 == Cives praeclari == * [[Henricus Bürger]] (1804–1858), studiosus [[physicus]], [[natura]]e studiosus, [[biologus]], [[botanista]]. * [[Carolus Philippus Moritz]] (1756–1793), scriptor. * [[Maximus Schneidewin]] (1843–1931), linguarum antiquarum [[philologus]]. ==Notae== <references /> [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Urbes hanseaticae]] [[Categoria:Saxonia Inferior]] c7jxovjyoiufd71zxbo0klt6w5xh2va 3985041 3985040 2026-09-01T10:37:29Z Cyprianus Marcus 66550 3985041 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Hamala'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> seu '''Hamela'''<ref name="Graesse"/><ref name="Orbis Latinus E-M"/><ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> seu '''Hamelawi'''<ref name="Graesse"/> seu '''Hamalo'''<ref name="Orbis Latinus E-M"/> seu '''Hamelia'''<ref name="Orbis Latinus E-M"/> seu '''Hameluncus'''<ref name="Orbis Latinus E-M"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'') est magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Hamelensis et Petrimontensis|Circulo Hamelensi et Petrimontensi]] situm. == Situs == Hamala inter occasum solis et meridiem sita est, si ab [[Hannovera]] spectas, a qua circa 60 chiliometra abest. Flumen [[Visurgis]] per Hamalam fluit, [[Terra Montana Visurgis]]<ref name="Weserbergland">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/terra?wb=gross&nr=1Theodiscum suffixum ''-land'' Latino vocabulo "terra-ae"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/montanus?wb=gross&nr=2 Theodiscum suffixum ''-berg-'' Latino adiectivo "montanus-a-um"] vertitur; denique, Theodiscum toponymicum praefixum ''Weser-'' genetivo Latini hydronymi "[[Visurgis|Visurgis-is]]" vertitur. Quo de hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Weserbergland'') circumdatum est. Ad Hamalam etiam pertinent districtus<ref name="Bezirk">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/districtus?nr=null Theodiscum vocabulum ''Bezirk'' Latino "districtus-us" verti solet].</ref> (Theodisce ''Bezirke'') [[Medium/Palaeopolis]]<ref name="Medium">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/mitte?wb=gross&nr=4 Theodiscum vocabulum ''Mitte'' Latino vocabulo "medium-ii" vertitur].</ref><ref name="Pal">[https://la.wiktionary.org/wiki/palaeopolis Theodiscum vocabulum ''Altstadt'' Latino "Palaeopolis-is" vertitur].</ref> (Theodisce ''Mitte/Altstadt''); [[Occidens/Vicus Klutensis]]<ref name="Occidens">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Occidens?wb=gross&nr=1 Theodiscum substantivum ''West'' Latino substantivo "occidens occidentis" vertitur.]</ref><ref name="vicus">[https://es.pons.com/traducci%C3%B3n/alem%C3%A1n-lat%C3%ADn/Viertel Theodiscum suffixum ''-viertel'' Latino substantivo "vicus-i" vertitur.]</ref><ref name="Klutensis">Latinum gentilicium "Klutensis-e" ad Theodiscum toponymum ''Klüt'' refertur.</ref> (Theodisce ''West/Klütviertel''); [[Oriens/Basberga]]<ref name="Oriens">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/oriens?wb=gross&nr=2 Theodiscum substantivum ''Ost'' Latino substantivo "oriens orientis" vertitur.]</ref><ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Ost/Basberg''); [[Urbs Meridionalis (Hamala)|Urbs Meridionalis]]<ref name="Urbs"/><ref name="Meridionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/meridionalis?wb=gross&nr=4 Theodiscum praefixum ''Süd-'' Latino adiectivo "meridionalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Südstadt''); [[Urbs Septentrionalis (Hamala)|Urbs Septentrionalis]]<ref name="Urbs">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/urbs?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-stadt'' Latino vocabulo "urbs urbis" vertitur].</ref><ref name="Septentrionalis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&nr=6 Theodiscum praefixum ''West-'' Latino adiectivo "Septentrionalis-e" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Nordstadt''); atque [[Wehl]] (Theodisce ''Wehl'') et pagi<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') [[Affordia]]<ref name="Affordia">Vide [https://www.hameln.de/de/buergerservice-verwaltung/blick-in-die-geschichte/hamelns-ortsteile/afferde?utm ''Hameln''], ubi dicitur "(...) '''Klein- und Groß-Afferde''' ("in parvo ... in magno affordia") (...)".</ref> (Theodisce ''Afferde''); [[Barcel/Wangelist]]<ref name="Barcel">Vide [https://www.hameln.de/de/buergerservice-verwaltung/blick-in-die-geschichte/hamelns-ortsteile/klein-berkel?utm''Hameln''], ubi dicitur "(...) '''Barckel prope Hameln''' (...)".</ref> (Theodisce ''Barcel/Wangelist''); [[Halvestorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Halvestorf'') cum [[villagium|villagiis]] [[Halvestorpium (villagium)|Halvestorpio]]<ref name="-torpium"/> (Theodisce ''Halvestorf''), [[Bannensiecca]]<ref name="Bannensiek">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)". Hoc in casu, terminatio latinizans formae antiquae ''Bannensieck'' applicatur. Qua de forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=2955251 ''Arcinsys''].</ref> (Theodisce ''Bannensiek''), [[Weidehohl]]i (Theodisce ''Weidehohl'') ac [[Hope|Hopi]] (Theodisce ''Hope''); [[Hastenbecca]]<ref name="-eck">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)".</ref> (Theodisce ''Hastenbeck''); [[Haverbecca]]<ref name="-eck"/> (Theodisce ''Haverbeck''); [[Hilligsfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Hilligsfeld'') cum villagiis [[Hilligsfelda Maior]]e<ref name="-felda"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Groß Hilligsfeld'') ac [[Hilligsfelda Minor]]e<ref name="-felda"/><ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Hilligsfeld''); [[Suntelthalia]]<ref name="-thalia">Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -thal : -''thalia'', -''dalia'' (...)". Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae".</ref> (Theodisce ''Sünteltal'') cum villagiis [[Holtensa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Holtensen''), [[Unsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Unsen'') ac [[Welliehusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Welliehausen''); [[Tundirum]]<ref>Vide [https://www.hameln.de/de/buergerservice-verwaltung/blick-in-die-geschichte/hamelns-ortsteile/tuendern?utm_source=chatgpt.com ''Hameln''], ubi dicitur "(...) Als '''Tundirum''' wird Tündern erstmals in einer Urkunde Heinrichs II. vom 20. Juli 1004 genannt (...)".</ref> (Theodisce ''Tündern''); [[Rohrsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Rohrsen'') atque [[Wehrberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Wehrbergen''). == Historia == === Initia === Anno [[851]] monasterium [[Fulda]]e in loco urbis posterioris, ubi Visurgis facile transgredi potuit, novum monasterium [[Ordo Sancti Benedicti|Ordinis Sancti Benedicti]] condidit. Paulatim ad hunc locum plures homines venerunt et circa annum 1200 Hamala urbs vocata est. Ita inter urbes antiquissimas Saxoniae Inferioris numeratur. === Fabula captatoris Rattorum === [[Fasciculus:Pied piper.jpg|thumb|left|175px|Tibicen Hamelae.]] [[Tibicen Hamelae|Fabula notissima]] est de tempore primo oppidi: <blockquote>Anno [[1284]] molestia magna [[Rattus|rattorum]] Hamalam vexabat. Diu consilium urbis non invenit, quo modo rattos expelleret. Sed tum [[tibicen]] quidam promisit se rattos canendo ex urbe in flumen Visurgis ducturum, si ei praemium magnum solveretur, quod decuriones et magister civium affirmaverunt. Tibicen ut promiserat omnes rattos in Visurgem duxit, ubi aquis submergebantur. Sed tamen consilium urbis praemium solvere noluit. Sed tibicen in Hamalam vindicavisse dicebatur: [[26 Iunii]] 1284 urbem revertit, iterum tibiis cecinit et CXXX liberos civium canendo eduxit, qui nemo postea vidit.</blockquote> Quae res vera hac fabula tradita sit, multi historici et eruditi reperire conabantur, sed res adhuc obscura est. === Sodalis Hansae et bellum tricennale === Anno [[1426]] Hamala sodalis [[Hansa]]e facta est, ad quod foedus urbium ad annum [[1572]] pertinuit. Anno [[1540]] [[reformatio]] inducta est. Ad initium [[Bellum tricennale|belli tricennalis]] oppidum mercatoris divitibus valde aucta est et multa aedificia pulchra [[Renascentia litterarum|renascentiae]] tum erecta sunt. Inter bellum tricennale Hamala saepius oppugnata et expugnata est: * Anno [[1625]] [[Christianus IV (rex Daniae)|Christianus IV]] rex [[Dania]]e et dux Lutheranorum Hamalam occupavit. * Anno [[1626]] [[Ioannes Tserclaes de Tilly]] dux ligae Catholicae oppidum expugnavit et ad annum [[1633]] occupavit. * Anno [[1633]] Georgius dux Lutheranus Brunsvici et Luneburgi Hamalam obsedit et [[13 Iulii]] occupavit. === Locus munitissimus (1664-1806) === Post bellum Hamala nunc ad [[Ducatus Brunsvicensis et Luneburgensis|Ducatum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit atque ab anno [[1664]] ibi locus munitissimus errigebatur. Inter bellum septem annorum et loca in monte [[Mons Klutensis|Klutensi]]<ref name="Klutensis"/> (Theodisce ''Klüt'') a principe electore [[Georgius III (rex Britanniarum)|Georgio III]] munita sunt. Quamquam castra ob magnitudinem et ''[[Calpe]] septentrionalis'' vocabatur, tamen anno [[1806]], postquam legatus castrorum de [[Proelium Ienense|proelio Ienensi]] infelici certior factus est, sine pugna copiis [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleonis I]] imperatoris Francorum tradita est. Qui castra plene rescindi iussit. Napoleo Hamalam anno [[1807]] [[Regnum Westphaliae|Regno Westphaliae]] fratris sui [[Hieronymus Bonaparte|Hieronymi]] dedit. === Regnum Hannoveranum (1815-1866) === Hamala post [[Consilium Vindobonense]] ad [[Regnum Hannoveranum]] pertinuit. === Pars Borussiae (1866-1946) === Anno 1866, postquam [[Borussia]] [[Bellum Germanicum|bello Germanico]] victrix fuit, Hamela ut totum regnum Hannoveranum occupata et cum Borussia coniuncta est. === Saxoniae Inferioris pars (ab anno 1946) === Hamela ab anno 1946 Saxonia Inferiore condita pars huius terrae est, ab anno [[1973]] caput [[Circulus Hamelensis et Petrimontensis|Circuli Hamelensis et Petrimontensis]] est, postquam ab anno [[1923]] ad nullum pagum pertinuit. === Numerus incolarum === Numerus incolarum semper auctus est. Praesertim post [[secundum bellum mundanum]] et vici parvi cum urbe coniuncta sunt, sed ab anno 1998 urbs non iam aucta est. [[Fasciculus:Hameln Panorama 3-2006 small.jpg|thumb|600px|In Hamalam ex monte Klutensi<ref name="Klutensis"/> (Theodisce ''Klüt'') despectus.]] * 1689: 2.397 * 1825: 5.326 * 1905: 21.385 * 1939: 29.978 * 1968: 48.787 * 1998: 58.762 * 1999: 58.544 * 2000: 58.807 * 2001: 59.052 * 2002: 59.156 * 2003: 58.902 * 2004: 58.676 * 2005: 58.739 * 2006: 58.517 * 2007: 58.563 * 2009: 57.906 == Cives praeclari == * [[Henricus Bürger]] (1804–1858), studiosus [[physicus]], [[natura]]e studiosus, [[biologus]], [[botanista]]. * [[Carolus Philippus Moritz]] (1756–1793), scriptor. * [[Maximus Schneidewin]] (1843–1931), linguarum antiquarum [[philologus]]. ==Notae== <references /> [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Urbes hanseaticae]] [[Categoria:Saxonia Inferior]] 7xozl7oixlv2jjvx0i8wql8sfhddbtl 0 102871 3984930 3966385 2026-08-31T21:51:05Z LilyKitty 18316 de Commisso de iuribus hominum invalidorum 3984930 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-4}} [[Image:CRPD members.svg|thumb|right|400px|Signaturae ad Pactionem {{legend|#008000|Civitates quae Pactionem ratam habent}} {{legend|#00ff00|Civitates quae hanc signaverunt sed non ratam habent}} {{legend|#b9b9b9|Civitates quae non hanc signaverunt}}]] '''Pactio de iuribus hominum invalidorum''' est [[pactio]] [[internationalis iurum humanorum lex|internationalis pro iuribus humanis]] a [[Communis Conventus Consociationis Nationum|Communi Conventus Consociationis Nationum]] pro dignitate et [[iura humana|iuribus humanis]] et [[libertas|libertate elementaria]] hominum [[invaliditas|invalidorum]] omnium sortium [[aequalitas ante legem|aequalitatis ante legem]] utendae. Charta decreta est die [[13 Decembris]] anno [[2006]] [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]] a Coetu Generali et potestatem habet a die [[3 Maii]] anno [[2008]]. [[Handicap International]] etiam ad formationem Pactionis participavit. Hodie (mense [[Ianuarius|Ianuaris]] [[2025]]), 164 civitates hanc Pactionem [[subscriptio|signaverunt]] et 192 civitatibus haec Conventio rata est. Haec Conventio authentica est [[Anglice]], [[Arabice]], [[Francogallice]], [[Hispanice]], [[Russice]] et [[Sinice]]; id est linguis publicis [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]]. Et die [[23 Decembris]] [[2010]], omni socii [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] unanimiter hanc Conventionem rata habent. == Ratio pactionis == Haec pactio, quae 50 Articulos habet, stata est contra omnem [[discriminatio]]nem, [[paupertas|paupertatem]], compilationem et neglectionem hominibus cum inhabilitatibus factas, et [[obligatio]]nem [[civitas|cibitatibus]] et [[societas humana|societatibus]] postulat ad implementum omnium [[iura humana|iurum humanorum]] ac [[libertas|libertatis]] hominum cum [[inhabilitas|inhabilitatibus]], notabiliter protectionem [[mulier]]um et [[puella]]rum cum inhabilitatibus quae saepe plus [[violentia]]s, neglectionem, maleficentiam seu compilationem subiciuntur. In suo Praefacione, verbum [[Declaratio et Propositum ad agendum Vindobonae|Declarationis et Propositi ad agendum Vindobonae]] "omnes [[iura humana]] universa, individua, dependentia ac relativa inter ea sunt." adfirmatur et affirmat ut homo personalis et altro homini personalis et [[societas|societati]] ad quam attribuet [[obligatio]]em ac receptum ad implementum [[Internationalis iurum humanorum lex|Internationalis iurum humaroum legis]] habet, etiam de [[Progressus durabilis|progressi durabili]].<ref>Pactio de iuribus hominum invalidorum, Praefacio, (g)</ref> === Articuli 1 – 30 === Ab Articulo 1 ad Articulum 30 sunt de [[iura humana|iuribus humana]] hominum cum inhabilitatibus. Suus Articulus 2 est de definitione verborum de [[lingua]], [[linguae gesticulatoriae]] et lingua non loqui etiam lingua, atque ut [[scriptura Braille]], lingua facilis etiam lingua, ac de [[communicatio augmentans et alternativa|communicatione, augmentanda et alternativa]] et [[informationis technologia]] et [[Interrete]] etiam [[communicatio (informatica)|communicatio]] definivit. Etiam de "[[accommodatio rationalis|accommodatione rationali]]" quae necessaria est etiam discriminationem facit sui abscessus, "[[accessibilitas|accessibilitate]]", id est accessione facili omnibus, et "[[conceptum universum|conceptio universo]]" qui conceptum facile usu qualicumque homini etiam cum inhabilitatibus. Articulus 4 civitates politicam effectivam et legisrationem ad iura humana hominum invalidorum promovendum et abrogationem [[mores|moris]] et legis qui contra hanc Pactionem postulat. Articulus 10 civitates medium effectivum ad [[ius vitae]] hominum invalidorum ratione aequa cum aliis postulat. Articulus 11 salvationem et [[auxilium humanitarium|auxilium]] Civitatibus postulat ad victimas [[calamitas naturalis|calamitatis naturalis]] secundum [[officium|obligationem]] et [[humanitarium belli ius|humanitarii belli iuris]] et [[internationalis iurum humanorum lex|internationalis iurum humanorum legis]]. Articulus 12 ius recognitionis [[personalitas|personalitatis]] sub [[lex|legem]] ac capacitatem legalem affirmat et Articulus 13 ius ad [[iudicium]] parum affirmabit; quod etiam [[Officium Consociationis Nationum de Medicamentis et Scelere]] dixit cum "Vade mecum" ad tractationem humanitariam in [[carcer]]o.<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/docid/4a0969d42.html Vade mecum de hominibus in carcero cum necessitatibus specialibus, pp.12-48]</ref> Articulus 17 ius [[integritas|integritatis]] hominium invalidorum aequaliter postulat. Articulus 23 ius ad [[familia]]m etiam ad [[coniugium]] et adoptionem ac protectionem contra [[sterilizatio coacticia|sterilizationem coacticiam]] spondet.<ref>[https://docs.org/en/A/HRC/22/53 Documentum Iurum Humanorum Consilii (A/HRC/22/53)] dixit ut etiam homines cum [[morbus mentis|morbo mentis]] saepe tractationem quasi [[tortura]] vel abusum medicinae sbuieceri possunt.</ref> Articulus 24 [[educatio inclusiva|educationem inclusivam]] pro omnibus affirmat cum [[accommodatio rationalis|accommodatione rationali]] et cognitione bene [[scriptura Braille|scripturae Braille]] vel [[linguae gesticulatoriae]]. Articulus 27 ius ad [[occasio laboris|occasionem laboris]] cum melioris conditionis et principio "[[aequa remuneratio ad aequum laborem]]" sine discrimantione, ius ad [[conductor]]em et interdictionem [[labor coacticius|laboris coacticii]] postulat. Articulus 28 [[ius ad adaequatum gradum vitae]] sine discriminatione spondet etiam ius ad [[aqua]]m rena, [[ius domicilii]] sub aptam conditione, [[assistentiae technologia]]m cum protectionem et [[allevatio paupertatis|allevationem]] contra [[paupertas|paupertatem]], notabiliter mulieribus et puellis. Et Articulus 29 ius [[civilitas|politicam]] participandi [[suffragium universale|ius suffragium]] secretum sine discriminatione spondet. Etiam Articulus 30 qui de participatione in vita [[cultura]]li, recreatione, et [[ars athletica|arte athletica]], etiam admittet potestates internas creantes, [[ars|artis]] et intellectas, non solum ad sua ipsa beneficia, sed etiam ad copiam [[societas|societatis]], atque ut sua cultura specialis et identitas [[linguistica]], etiam [[linguae gesticulatoriae|linguas gesticulatoriae]] et [[cultura surdorum|culturam surditatis]] admitteri postulat. === Articuli 31 – 50 === Ab Articulo 31 ad Articulum 50, haec Conventio media ad implementum ac monitionem postulat; Articulus 33 de [[institutiones nationales iurum humanorum|institutionibus domesticis iurum humanorum]] de invaliditate. Articulus 34 de [[Commissum de iuribus hominum invalidorum|Commisso pro iuribus humanis hominum cum inhabilitatibus]] definit in quo etiam homo cum [[inhabilitas|inhabilitate]] ipse participare potest. Et Articulus 49 hanc Conventionem in forma [[accessibilitas|accessibilitatis]] pro omnibus esse postulat. == Qualitas Pactionis == Quamquam haec Conventio secundum [[Internationalis iurum humanorum lex|Internationalem iurum humanorum legem]] stata est, multas notiones novas de iuribus humanis habent quae aliis conventionibus de iuribus humanorum absunt; exempli gratia, respectus [[autonomia]]e, [[integritas|integritatis]]<ref>Pactio de iuribus hominum invalidorum, Articulus 17</ref> et [[aestimatio sui|aestimationis eius]], cultus conscientiae contra [[praeiudicium]] ac cognitionem pervagatam, non sola interdictio [[discriminatio]]nis, [[violentia psychologica|violentiae psychicae]] et [[exclusio socialis|exclusionis socialis]], protectio contra [[violentia|maleficentiam]] et experimentam [[medicina]]m, et iura de concenso informato, de [[educatio]]ne adulti gratia ac perpetuam, et de [[suffragium universale|suffragio]]. Sed quod communes ad [[Yogyakartae Principia]] sunt. == Protocollum optionis == Haec Pactio etiam "Protocollum Optionis Pactionis de Iuribus Hominis cum Inhabilitate" habet ut accusationem personalem de violatione iuribus hominis admittat. Sed hoc Protocollum impotens est in civitate ubi hoc ratum est. Hodie (mense [[Ianuarius|Ianuaris]] anno [[2025]]), 94 civitates hoc signaverunt et 107 civitates hoc ratum habent. == Notae == <references /> {{NexInt}} *[[Invaliditas]] *[[Accommodatio rationalis]] *[[Communicatio (informatica)|Communicatio]] *[[Communicatio augmentans et alternativa]] *[[Scriptura Braille]] *[[Linguae gesticulatoriae]] *[[Informationis technologia]] *[[Internationalis iurum humanorum lex]] *[[Nihil de nobis, sine nobis]] *[[Potestatismus]] *[[Yogyakartae Principia]] == Nexus externi == *[http://www.un.org/development/desa/disabilities/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities.html Pactio de Iuribus Hominum cum Inhabilitatibus cum Protocollo Optionis (Editio publica Consociationis Nationum)] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Ius internationale]] [[Categoria:Invaliditas]] [[Categoria:Iura humana]] [[Categoria:Foedera]] 158wr6sh6ik932ohkv3szvyiod2j37z 3984931 3984930 2026-08-31T21:53:48Z LilyKitty 18316 corrigendum 3984931 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-4}} [[Image:CRPD members.svg|thumb|right|400px|Signaturae ad Pactionem {{legend|#008000|Civitates quae Pactionem ratam habent}} {{legend|#00ff00|Civitates quae hanc signaverunt sed non ratam habent}} {{legend|#b9b9b9|Civitates quae non hanc signaverunt}}]] '''Pactio de iuribus hominum invalidorum''' est [[pactio]] [[internationalis iurum humanorum lex|internationalis pro iuribus humanis]] a [[Communis Conventus Consociationis Nationum|Communi Conventus Consociationis Nationum]] pro dignitate et [[iura humana|iuribus humanis]] et [[libertas|libertate elementaria]] hominum [[invaliditas|invalidorum]] omnium sortium [[aequalitas ante legem|aequalitatis ante legem]] utendae. Charta decreta est die [[13 Decembris]] anno [[2006]] [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]] a Coetu Generali et potestatem habet a die [[3 Maii]] anno [[2008]]. [[Handicap International]] etiam ad formationem Pactionis participavit. Hodie (mense [[Ianuarius|Ianuaris]] [[2025]]), 164 civitates hanc Pactionem [[subscriptio|signaverunt]] et 192 civitatibus haec Conventio rata est. Haec Conventio authentica est [[Anglice]], [[Arabice]], [[Francogallice]], [[Hispanice]], [[Russice]] et [[Sinice]]; id est linguis publicis [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]]. Et die [[23 Decembris]] [[2010]], omni socii [[Unio Europaea|Unionis Europaeae]] unanimiter hanc Conventionem rata habent. == Ratio pactionis == Haec pactio, quae 50 Articulos habet, stata est contra omnem [[discriminatio]]nem, [[paupertas|paupertatem]], compilationem et neglectionem hominibus cum inhabilitatibus factas, et [[obligatio]]nem [[civitas|cibitatibus]] et [[societas humana|societatibus]] postulat ad implementum omnium [[iura humana|iurum humanorum]] ac [[libertas|libertatis]] hominum cum [[inhabilitas|inhabilitatibus]], notabiliter protectionem [[mulier]]um et [[puella]]rum cum inhabilitatibus quae saepe plus [[violentia]]s, neglectionem, maleficentiam seu compilationem subiciuntur. In suo Praefacione, verbum [[Declaratio et Propositum ad agendum Vindobonae|Declarationis et Propositi ad agendum Vindobonae]] "omnes [[iura humana]] universa, individua, dependentia ac relativa inter ea sunt." adfirmatur et affirmat ut homo personalis et altro homini personalis et [[societas|societati]] ad quam attribuet [[obligatio]]em ac receptum ad implementum [[Internationalis iurum humanorum lex|Internationalis iurum humaroum legis]] habet, etiam de [[Progressus durabilis|progressi durabili]].<ref>Pactio de iuribus hominum invalidorum, Praefacio, (g)</ref> === Articuli 1 – 30 === Ab Articulo 1 ad Articulum 30 sunt de [[iura humana|iuribus humana]] hominum cum inhabilitatibus. Suus Articulus 2 est de definitione verborum de [[lingua]], [[linguae gesticulatoriae]] et lingua non loqui etiam lingua, atque ut [[scriptura Braille]], lingua facilis etiam lingua, ac de [[communicatio augmentans et alternativa|communicatione, augmentanda et alternativa]] et [[informationis technologia]] et [[Interrete]] etiam [[communicatio (informatica)|communicatio]] definivit. Etiam de "[[accommodatio rationalis|accommodatione rationali]]" quae necessaria est etiam discriminationem facit sui abscessus, "[[accessibilitas|accessibilitate]]", id est accessione facili omnibus, et "[[conceptum universum|conceptio universo]]" qui conceptum facile usu qualicumque homini etiam cum inhabilitatibus. Articulus 4 civitates politicam effectivam et legisrationem ad iura humana hominum invalidorum promovendum et abrogationem [[mores|moris]] et legis qui contra hanc Pactionem postulat. Articulus 10 civitates medium effectivum ad [[ius vitae]] hominum invalidorum ratione aequa cum aliis postulat. Articulus 11 salvationem et [[auxilium humanitarium|auxilium]] Civitatibus postulat ad victimas [[calamitas naturalis|calamitatis naturalis]] secundum [[officium|obligationem]] et [[humanitarium belli ius|humanitarii belli iuris]] et [[internationalis iurum humanorum lex|internationalis iurum humanorum legis]]. Articulus 12 ius recognitionis [[personalitas|personalitatis]] sub [[lex|legem]] ac capacitatem legalem affirmat et Articulus 13 ius ad [[iudicium]] parum affirmabit; quod etiam [[Officium Consociationis Nationum de Medicamentis et Scelere]] dixit cum "Vade mecum" ad tractationem humanitariam in [[carcer]]o.<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/docid/4a0969d42.html Vade mecum de hominibus in carcero cum necessitatibus specialibus, pp.12-48]</ref> Articulus 17 ius [[integritas|integritatis]] hominium invalidorum aequaliter postulat. Articulus 23 ius ad [[familia]]m etiam ad [[coniugium]] et adoptionem ac protectionem contra [[sterilizatio coacticia|sterilizationem coacticiam]] spondet.<ref>[https://docs.un.org/en/A/HRC/22/53 Documentum Iurum Humanorum Consilii (A/HRC/22/53)] dixit ut etiam homines cum [[morbus mentis|morbo mentis]] saepe tractationem quasi [[tortura]] vel abusum medicinae sbuieceri possunt.</ref> Articulus 24 [[educatio inclusiva|educationem inclusivam]] pro omnibus affirmat cum [[accommodatio rationalis|accommodatione rationali]] et cognitione bene [[scriptura Braille|scripturae Braille]] vel [[linguae gesticulatoriae]]. Articulus 27 ius ad [[occasio laboris|occasionem laboris]] cum melioris conditionis et principio "[[aequa remuneratio ad aequum laborem]]" sine discrimantione, ius ad [[conductor]]em et interdictionem [[labor coacticius|laboris coacticii]] postulat. Articulus 28 [[ius ad adaequatum gradum vitae]] sine discriminatione spondet etiam ius ad [[aqua]]m rena, [[ius domicilii]] sub aptam conditione, [[assistentiae technologia]]m cum protectionem et [[allevatio paupertatis|allevationem]] contra [[paupertas|paupertatem]], notabiliter mulieribus et puellis. Et Articulus 29 ius [[civilitas|politicam]] participandi [[suffragium universale|ius suffragium]] secretum sine discriminatione spondet. Etiam Articulus 30 qui de participatione in vita [[cultura]]li, recreatione, et [[ars athletica|arte athletica]], etiam admittet potestates internas creantes, [[ars|artis]] et intellectas, non solum ad sua ipsa beneficia, sed etiam ad copiam [[societas|societatis]], atque ut sua cultura specialis et identitas [[linguistica]], etiam [[linguae gesticulatoriae|linguas gesticulatoriae]] et [[cultura surdorum|culturam surditatis]] admitteri postulat. === Articuli 31 – 50 === Ab Articulo 31 ad Articulum 50, haec Conventio media ad implementum ac monitionem postulat; Articulus 33 de [[institutiones nationales iurum humanorum|institutionibus domesticis iurum humanorum]] de invaliditate. Articulus 34 de [[Commissum de iuribus hominum invalidorum|Commisso pro iuribus humanis hominum cum inhabilitatibus]] definit in quo etiam homo cum [[inhabilitas|inhabilitate]] ipse participare potest. Et Articulus 49 hanc Conventionem in forma [[accessibilitas|accessibilitatis]] pro omnibus esse postulat. == Qualitas Pactionis == Quamquam haec Conventio secundum [[Internationalis iurum humanorum lex|Internationalem iurum humanorum legem]] stata est, multas notiones novas de iuribus humanis habent quae aliis conventionibus de iuribus humanorum absunt; exempli gratia, respectus [[autonomia]]e, [[integritas|integritatis]]<ref>Pactio de iuribus hominum invalidorum, Articulus 17</ref> et [[aestimatio sui|aestimationis eius]], cultus conscientiae contra [[praeiudicium]] ac cognitionem pervagatam, non sola interdictio [[discriminatio]]nis, [[violentia psychologica|violentiae psychicae]] et [[exclusio socialis|exclusionis socialis]], protectio contra [[violentia|maleficentiam]] et experimentam [[medicina]]m, et iura de concenso informato, de [[educatio]]ne adulti gratia ac perpetuam, et de [[suffragium universale|suffragio]]. Sed quod communes ad [[Yogyakartae Principia]] sunt. == Protocollum optionis == Haec Pactio etiam "Protocollum Optionis Pactionis de Iuribus Hominis cum Inhabilitate" habet ut accusationem personalem de violatione iuribus hominis admittat. Sed hoc Protocollum impotens est in civitate ubi hoc ratum est. Hodie (mense [[Ianuarius|Ianuaris]] anno [[2025]]), 94 civitates hoc signaverunt et 107 civitates hoc ratum habent. == Notae == <references /> {{NexInt}} *[[Invaliditas]] *[[Accommodatio rationalis]] *[[Communicatio (informatica)|Communicatio]] *[[Communicatio augmentans et alternativa]] *[[Scriptura Braille]] *[[Linguae gesticulatoriae]] *[[Informationis technologia]] *[[Internationalis iurum humanorum lex]] *[[Nihil de nobis, sine nobis]] *[[Potestatismus]] *[[Yogyakartae Principia]] == Nexus externi == *[http://www.un.org/development/desa/disabilities/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities.html Pactio de Iuribus Hominum cum Inhabilitatibus cum Protocollo Optionis (Editio publica Consociationis Nationum)] {{Ling|Anglice}} [[Categoria:Ius internationale]] [[Categoria:Invaliditas]] [[Categoria:Iura humana]] [[Categoria:Foedera]] 7k2wkl1rwotukygh9l0d9o29qgn27tn 0 111827 3984867 2450455 2026-08-31T18:01:34Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984867 wikitext text/x-wiki '''Titus Quinctius L.f. Poenus Cincinnatus''' (quando natus sit, quando motuus, nescimus) senator Romanus [[Patricius|patricio ex ordine]] ac vir publicus quinti saeculi a.C.n. fuit. ==Familia== Pater eius [[Lucius Quinctius Cincinnatus]] [[Dictatura|dictator]] Romanus clarus erat, frater [[Lucius Quinctius L.f. Cincinnatus]]. ==Cursus honorum== Quinctius anno [[431 a.C.n.]] primo [[consul]] - una cum [[Gaius Iulius Mento|Gaio Iulio Mentone]] - electus est. Eo anno [[Aequi]] et [[Volsci]] Romanos aggressi sunt. [[Senatus Romanus|Senatui]] placuit dictatorem nominare, quod consules discordiis suis bellum gerere non potuerunt. Itaque Quinctius invitus [[Aulus Postumius Tubertus|Aulum Postumium Tubertum]] [[dictator]]em fecit. Dilectus tum habitus est. Cum Iulius consul in Urbe maneret, ut eam custodiret, Quinctius Postumium in Aequos et Volscos incedebat. Iis ducibus milites Romani hostes vicerunt<ref>[[Titus Livius]], ab urbe condita, IV 26-28</ref>. Anno [[428 a.C.n.|428]] Quinctius consul II cum [[Aulus Cornelius M.f. Cossus|Aulo Cornelio Cosso]] electus est. Eo anno Roma morbo atque siccitate vexata est<ref>op. cit. IV 30,4-11</ref>. Anno [[426 a.C.n.|426]] Quinctius [[tribunus militum consulari potestate]] erat; collegae erant: [[Gaius Furius Pacilus Fusus|Gaius (Quintus) Furius Pacilus Fusus]], [[Marcus Postumius Albinus Regillensis]], [[Aulus Cornelius Cossus]]. Hi omnes a [[Veii|Veientibus]] et [[Fidenae|Fidenatibus]] proelio victi sunt. Itaque [[Mamercus Aemilius Mamercinus]] (III) dictator nominatus est, qui Quinctio adiuvante Fidenas expugnavit<ref>op. cit. IV 31,1-4;32,8-34,3</ref>. Anno [[425 a.C.n.|425]] Quinctius iterum tribunus militum cum [[Lucius Furius Medullinus (tribunus militum 432 a.C.n.)|Lucio Furio Medullino]] II, [[Aulus Sempronius Atratinus (tribunus 425 a.C.n.)|Aulo Sempronio Atratino]] et [[Lucius Horatius Barbatus|Lucio Horatio Barbato]] electus est et Veientibus indutiae viginti annorum datae sunt<ref>op. cit. IV 35,1-2</ref>. Anno [[423 a.C.n.|423]] belli male in Veios gesti cum Postumio collega a [[tribunus plebis|tribuno plebis]] accusatus neque (ob merita patris) damnatus est, cum Postumius multam solvere deberet<ref>op. cit. IV 40,5-41,11</ref>. Anno [[420 a.C.n.|420]] denique tribunus militum ter creatus est, nunc cum [[Lucius Furius Medullinus (tribunus militum 432 a.C.n.)|Lucio Furio Medullino]] III, [[Marcus Manlius Vulso|Marco Manlio Vulsone]], [[Aulus Sempronius Atratinus (tribunus 425 a.C.n.)|Aulo Sempronio Atratino]] II. Hoc anno tribuni cum [[tribunus plebis|tribunis plebis]] controversiam de agris dividendis habuerunt<ref>op. cit. IV 44,1-12</ref>. Neque absurdum videtur, ut frater eius Lucius Quinctius L.f. Cincinnatus annis 425 et 420 tribunatum administravit<ref>Der Neue Pauly, Stuttgardiae 1999, T. 10, c. 707</ref>. ==Notae== <div class="references-small"><references /></div> {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Tribunus militum consulari potestate|Trib. Mil. Cons. Pot.]]| annus= 431 a.C.n.<br />cum<br />[[Gaius Iulius Mento|Gaio (aut Gnaeo) Iulio Mentone]]| successores=[[Lucius Papirius Crassus|Lucius (aut Gaius) Papirius Crassus]] et [[Lucius Iulius Iullus|Lucius Iulius Vop.f. Iullus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Lucius Sergius L.f. Fidenas]] II et [[Hostus Lucretius Tricipitinus]]| annus= 428 a.C.n.<br />cum<br />[[Aulus Cornelius M.f. Cossus|Aulo Cornelio M.f. Cosso]]| successores=[[Gaius Servilius Structus Ahala (consul 427 a.C.n.)|Gaius Servilius Structus Ahala]] et [[Lucius Papirius L.f. Mugillanus]] II}} {{DEFAULTSORT:Quinctius Poenus Cincinnatus, Titus}} [[Categoria:Nati saeculo 5 a.C.n.]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Gens Quinctia|Cincinnatus Poenus, Titus]] [[Categoria:Tribuni militum consulari potestate]] [[Categoria:Mortui saeculo 5 aut 4 a.C.n.]] 4dgygrkncnyx7yer43twp935pp65nva 0 114329 3984871 3817208 2026-08-31T18:19:14Z Demetrius Talpa 81729 3984871 wikitext text/x-wiki {{L}}{{flumen|Velica|[[Fasciculus:Pskov asv07-2018 Kremlin aerial6.jpg|thumb|Velica flumen Pscoviae]]| 430 | 250 | 134 | 25&thinsp;200 | Elevatio Bežanitsensis |[[Lacus Peipus]]|[[regio Pscoviensis]])}} {{Vide discretivam|de flumine in regione Pscoviensi Russiae}} '''Velica'''<ref>[[Reinoldus Heidensteinius|Reinoldi Heidensteinii]] [http://books.google.ru/books?id=_nMrAAAAYAAJ&pg=RA1-PA146&dq=%22flumen+Velica+%22&hl=ru&ei=3m05TZO6Oouy4Abk1uTJCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=%22flumen%20Velica%20%22&f=false ''De bello Moscovitico'' (in: ''Historiae Ruthenicae scriptores exteri saeculi XVI''), p. 146]; [http://books.google.ru/books?id=0GWPj0sZkFUC&pg=PA117&dq=%22Velicam+fluvium%22&hl=ru&ei=8G05TamiDYy24Aa18Nz9Aw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCYQ6AEwAA#v=snippet&q=Velicam&f=false G. Arthus, ''Mercurii Gallobelgici sleidano succenturiati...'', pp. 117, 120]; ''Velǐca Rēca'', [[Ioannes Radvanus]] in [https://archive.org/details/Radivilias/page/n125 ''Radiviliade'', p. 129].</ref> ([[Russice]] Великая, [[translitteratio|tr.]] ''Velikaja'', i.e. 'Magna') est flumen in [[regio Pscoviensis|regione Pscoviensi]] [[Russia]]e. 430 chiliometra patet et in [[Lacus Peipus|lacum Peipum]] influit, cuius accola est maximus. ==Fluxus== In silvis elevationis Bežanitsensis oritur et multos lacus fluxu superiore transit. Ad meridiem primo fluit, post ad occidentem et ad septentrionem vertit. Ad Velicam sunt urbes [[Opoca]] est urbs maior Velicae superioris; infra per [[Ostrovia (Russia)|Ostroviam]] fluit et per [[Pscovia]]m 12 cm ante ostium. 32o m latitudinis in Pscovia habet. [[Aestuarium]] facit et post [[delta fluminis|delta]], cuius rami maiores sunt Cornix (''Vorona''), Media (''Srednjaja'') et ''Gladyšnaia''. Insulae in delta nonnullae nomina digitorum habent, et Index (''Ukazatel'nyj''), Medius (''Srednij''), Anularis (''Bezymjannyj'') et Minimus (''Mizinets''), == Nota == <references /> == Nexus externus == {{fontes geographici}} {{communiaCat|Velikaya River|Velicam}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Flumina Russiae Europaeae]] [[Categoria:Regio Pscoviensis]] [[Categoria:Systema Narvae fluminis]] osbcnuegq02qsdhdd94blq5lhd0h8px 3984989 3984871 2026-09-01T09:21:24Z Demetrius Talpa 81729 /* Fluxus */ 3984989 wikitext text/x-wiki {{L}}{{flumen|Velica|[[Fasciculus:Pskov asv07-2018 Kremlin aerial6.jpg|thumb|Velica flumen Pscoviae]]| 430 | 250 | 134 | 25&thinsp;200 | Elevatio Bežanitsensis |[[Lacus Peipus]]|[[regio Pscoviensis]])}} {{Vide discretivam|de flumine in regione Pscoviensi Russiae}} '''Velica'''<ref>[[Reinoldus Heidensteinius|Reinoldi Heidensteinii]] [http://books.google.ru/books?id=_nMrAAAAYAAJ&pg=RA1-PA146&dq=%22flumen+Velica+%22&hl=ru&ei=3m05TZO6Oouy4Abk1uTJCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=%22flumen%20Velica%20%22&f=false ''De bello Moscovitico'' (in: ''Historiae Ruthenicae scriptores exteri saeculi XVI''), p. 146]; [http://books.google.ru/books?id=0GWPj0sZkFUC&pg=PA117&dq=%22Velicam+fluvium%22&hl=ru&ei=8G05TamiDYy24Aa18Nz9Aw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCYQ6AEwAA#v=snippet&q=Velicam&f=false G. Arthus, ''Mercurii Gallobelgici sleidano succenturiati...'', pp. 117, 120]; ''Velǐca Rēca'', [[Ioannes Radvanus]] in [https://archive.org/details/Radivilias/page/n125 ''Radiviliade'', p. 129].</ref> ([[Russice]] Великая, [[translitteratio|tr.]] ''Velikaja'', i.e. 'Magna') est flumen in [[regio Pscoviensis|regione Pscoviensi]] [[Russia]]e. 430 chiliometra patet et in [[Lacus Peipus|lacum Peipum]] influit, cuius accola est maximus. ==Fluxus== In silvis elevationis Bežanitsensis oritur et multos lacus fluxu superiore transit. Ad meridiem primo fluit, post ad occidentem et ad septentrionem vertit. [[Opoca]] est urbs maior Velicae superioris; infra per [[Ostrovia (Russia)|Ostroviam]] fluit et per [[Pscovia]]m 12 chm ante ostium. 320 m latitudinis in Pscovia habet. [[Aestuarium]] facit et post [[delta fluminis|delta]], cuius rami maiores sunt Cornix (''Vorona''), Media (''Srednjaja'') et ''Gladyšnaia''. Insulae in delta nonnullae nomina digitorum habent, et Index (''Ukazatel'nyj''), Medius (''Srednij''), Anularis (''Bezymjannyj'') et Minimus (''Mizinets''), == Nota == <references /> == Nexus externus == {{fontes geographici}} {{communiaCat|Velikaya River|Velicam}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Flumina Russiae Europaeae]] [[Categoria:Regio Pscoviensis]] [[Categoria:Systema Narvae fluminis]] 577ihbibi8clp4oaidscn4xa9tlu5i6 3985045 3984989 2026-09-01T10:52:12Z Demetrius Talpa 81729 /* Fluxus */ 3985045 wikitext text/x-wiki {{L}}{{flumen|Velica|[[Fasciculus:Pskov asv07-2018 Kremlin aerial6.jpg|thumb|Velica flumen Pscoviae]]| 430 | 250 | 134 | 25&thinsp;200 | Elevatio Bežanitsensis |[[Lacus Peipus]]|[[regio Pscoviensis]])}} {{Vide discretivam|de flumine in regione Pscoviensi Russiae}} '''Velica'''<ref>[[Reinoldus Heidensteinius|Reinoldi Heidensteinii]] [http://books.google.ru/books?id=_nMrAAAAYAAJ&pg=RA1-PA146&dq=%22flumen+Velica+%22&hl=ru&ei=3m05TZO6Oouy4Abk1uTJCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=%22flumen%20Velica%20%22&f=false ''De bello Moscovitico'' (in: ''Historiae Ruthenicae scriptores exteri saeculi XVI''), p. 146]; [http://books.google.ru/books?id=0GWPj0sZkFUC&pg=PA117&dq=%22Velicam+fluvium%22&hl=ru&ei=8G05TamiDYy24Aa18Nz9Aw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCYQ6AEwAA#v=snippet&q=Velicam&f=false G. Arthus, ''Mercurii Gallobelgici sleidano succenturiati...'', pp. 117, 120]; ''Velǐca Rēca'', [[Ioannes Radvanus]] in [https://archive.org/details/Radivilias/page/n125 ''Radiviliade'', p. 129].</ref> ([[Russice]] Великая, [[translitteratio|tr.]] ''Velikaja'', i.e. 'Magna') est flumen in [[regio Pscoviensis|regione Pscoviensi]] [[Russia]]e. 430 chiliometra patet et in [[Lacus Peipus|lacum Peipum]] influit, cuius accola est maximus. ==Fluxus== In silvis elevationis Bežanitsensis oritur et multos lacus fluxu superiore transit. Ad meridiem primo fluit, post ad occidentem et ad septentrionem vertit. [[Opoca]] est urbs maior Velicae superioris; infra per [[Ostrovia (Russia)|Ostroviam]] fluit et per [[Pscovia]]m 12 chm ante ostium. 320 m latitudinis in Pscovia habet. [[Aestuarium]] facit et post [[delta fluminis|delta]], cuius rami maiores sunt Cornix (''Vorona''), Media (''Srednjaja'') et ''Gladyšnaia''. Insulae in delta nonnullae nomina digitorum habent: Index (''Ukazatel'nyj''), Medius (''Srednij''), Anularis (''Bezymjannyj'') et Minimus (''Mizinets''), == Nota == <references /> == Nexus externus == {{fontes geographici}} {{communiaCat|Velikaya River|Velicam}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Flumina Russiae Europaeae]] [[Categoria:Regio Pscoviensis]] [[Categoria:Systema Narvae fluminis]] po1n4ume7gipfdz40dsee2qrtxp3ce6 3985046 3985045 2026-09-01T10:52:47Z Demetrius Talpa 81729 3985046 wikitext text/x-wiki {{L}}{{flumen|Velica|[[Fasciculus:Pskov asv07-2018 Kremlin aerial6.jpg|thumb|Velica flumen Pscoviae]]| 430 | 250 | 134 | 25&thinsp;200 | Elevatio Bežanitsensis |[[Lacus Peipus]]|[[regio Pscoviensis]]}} {{Vide discretivam|de flumine in regione Pscoviensi Russiae}} '''Velica'''<ref>[[Reinoldus Heidensteinius|Reinoldi Heidensteinii]] [http://books.google.ru/books?id=_nMrAAAAYAAJ&pg=RA1-PA146&dq=%22flumen+Velica+%22&hl=ru&ei=3m05TZO6Oouy4Abk1uTJCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=%22flumen%20Velica%20%22&f=false ''De bello Moscovitico'' (in: ''Historiae Ruthenicae scriptores exteri saeculi XVI''), p. 146]; [http://books.google.ru/books?id=0GWPj0sZkFUC&pg=PA117&dq=%22Velicam+fluvium%22&hl=ru&ei=8G05TamiDYy24Aa18Nz9Aw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCYQ6AEwAA#v=snippet&q=Velicam&f=false G. Arthus, ''Mercurii Gallobelgici sleidano succenturiati...'', pp. 117, 120]; ''Velǐca Rēca'', [[Ioannes Radvanus]] in [https://archive.org/details/Radivilias/page/n125 ''Radiviliade'', p. 129].</ref> ([[Russice]] Великая, [[translitteratio|tr.]] ''Velikaja'', i.e. 'Magna') est flumen in [[regio Pscoviensis|regione Pscoviensi]] [[Russia]]e. 430 chiliometra patet et in [[Lacus Peipus|lacum Peipum]] influit, cuius accola est maximus. ==Fluxus== In silvis elevationis Bežanitsensis oritur et multos lacus fluxu superiore transit. Ad meridiem primo fluit, post ad occidentem et ad septentrionem vertit. [[Opoca]] est urbs maior Velicae superioris; infra per [[Ostrovia (Russia)|Ostroviam]] fluit et per [[Pscovia]]m 12 chm ante ostium. 320 m latitudinis in Pscovia habet. [[Aestuarium]] facit et post [[delta fluminis|delta]], cuius rami maiores sunt Cornix (''Vorona''), Media (''Srednjaja'') et ''Gladyšnaia''. Insulae in delta nonnullae nomina digitorum habent: Index (''Ukazatel'nyj''), Medius (''Srednij''), Anularis (''Bezymjannyj'') et Minimus (''Mizinets''), == Nota == <references /> == Nexus externus == {{fontes geographici}} {{communiaCat|Velikaya River|Velicam}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Flumina Russiae Europaeae]] [[Categoria:Regio Pscoviensis]] [[Categoria:Systema Narvae fluminis]] 8donccm1544sf6o2tjqrxhharcrszkh 0 116102 3984912 3790830 2026-08-31T19:10:00Z Cyprianus Marcus 66550 3984912 wikitext text/x-wiki {{L}} {| class="wikitable floatright" style="font-size:90%; text-align:left;" |+ '''Fortuna Düsseldorf''' |- ! Nomen totum | Düsseldorfer Turn- und<br />Sportverein Fortuna 1895 e.V. |- ! Nomina brevia | Fortuna, Tuna, F95 |- ! Instituta | 1895 |- ! Membra | 4.000 |- ! Domus | ESPRIT-arena |- ! Capacitas | 51.500 |- ! Dominus | [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] ? |- ! Exercitator | [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] ? |- ! Insigne | rubrum album |- ! Liga | [[Bundesliga]] |- ! 2018/2019 | 10. ([[Bundesliga]]) |} '''Fortuna Düsseldorf''' (Latine ''Fortuna Dusseldorpium'', publice ''Düsseldorfer Turn- und Sportverein Fortuna 1895 e.V.'', vulgo ''Fortuna'' vel ''F95'' vel ''Tuna'') est societas pediludii de{{dubsig}} [[Dusseldorpium|Dusseldorpio]], [[caput (urbs)|capite]] [[Rhenania Septentrionalis-Vestfalia|Germanicae Rhenaniae Septentrionalis-Westphaliae]] [[Terra Foederalis Germaniae|terrae foederalis]], quae aetate 2012/2013 in divisione foederale [[Germania]]e prima interfuit. == Historia == Die [[5 Maii]] [[1895]], societas ''Turnverein Flingern 1895'' nomine in Dusseldorpii vico ''Flingern'' condita est. Ea cum aliis pediludii scocietatibus Dusseldorpiensibus die 15 Novembris 1919 coniuncta et ''TSV Fortuna 1895 Düsseldorf e.V.'' appellata est. Cum currus domi panis fabricatoriae eodem nomine conditores societatis conventos forte praeterveheretur, nomen Fortuna selectum fuisse dicitur.<ref>[https://web.archive.org/web/20110902051823/http://www2.fortuna-duesseldorf.de/pages/historie/epochen/1895-1932/index.htm ''Historia societatis''.] Pagina Augusto 2011 visa est.</ref> Anno 1933 Fortuna maximam palmam accepit, cum princeps certaminis Germanici fuit. Fortuna in divisione superiore regionis occidentalis antiqua (Germanice ''Oberliga West'') usque ad annum 1963 interfuit et deinde usque ad 1966 in divisione regionis occidentalis antiqua (Germanice ''Regionalliga West''). Turma ad [[Bundesliga (Germanica)|ligam foederalem Germaniae primam]] recens conditam anno 1966 ascendit. Uno anno praeterito de ipsa liga descendit. Fortunae anno 1971 contigit, ut ad primam ligam iterum ascenderet et usque ad annum 1987 restaret. Eo tempore Fortuna certamine de foederationis pediludii Germaniae poculo bis vincere potuit: 1979 contra [[Hertha BSC Berlin|Hertham BSC Berolinum]] (1:0) et 1980 contra [[1. FC Köln|1. FC Coloniam]] (2:1). Societas maxima victoriae serie in illo certamine primum locum tenet (duodeviginti victoriae).<ref>[https://web.archive.org/web/20100915061809/http://www.derwesten.de/sport/lokalsport/duesseldorf/fortuna-duesseldorf/18-Siege-Rekord-fuer-Fortuna-im-DFB-Pokal-id3545555.html ''Fortuna seriem duodeviginti victoriarum tenet.''] Pagina Augusto 2011 visa est.</ref> Quin etiam Fortuna in extremum certamen de poculo ''UEFA'' anni 1979 pervenit. De [[FC Barcelona|FC Barcinona]] autem 3:4 vixa est. Annis sequentibus multiplices descensus ascensusque secuti sunt. Fortuna quasi ''turma ascensoris'' fuit (vide etiam tabulam). Ac miserrima fuit, cum in liga quarta (i.e. divisione superiore Rhenaniae-Septentrionalis antiqua, Germanice ''Oberliga Nordrhein'') aetatibus 2002/2003 et 2003/2004 ludere debuit. De anno 2004 Fortuna continue se reficere potuit, quod ad rationem et athleticam et nummariam pertinuit. Societas 2009 in ligam foederalem secundam (Germanice ''2. Bundesliga'') post annos decem reverti potuit.<ref>[https://web.archive.org/web/20110902052859/http://www2.fortuna-duesseldorf.de/pages/historie/epochen/index.htm Caput magna parte ex hoc carptum est.] Pagina Augusto 2011 visa est.</ref> == Stadium == [[Fasciculus:LTU arena - Warsteiner.jpg|thumb|250px|Esprit-arena de ''Warsteiner-Tribüne'' visa]] Fortuna in ''stadio [[Rhenus|Rheni]]'' (Germanice ''Rheinstadion'', capacitate 67.000) longo tempore ludebat. Hoc anno 2002 destructo novum stadium, quod primum ''LTU-arena'' appellatum est, nunc ''ESPRIT-arena'' nominatur, eodem loco construxit. Fortuna summo numero spectantium dupliciter primum locum tenet: 38.123 homines certamen inter Fortunam et [[Union Berlin|Unionem Berolinum]] anno 2004 spectaverunt (summus numerus in divisione septrentrionalis regionis Germaniae antiqua); 50.095 homines ludum inter Fortunam et [[Werder Bremen|Werder Bremam II]] anno 2009 visitaverunt (summus numerus in divisione tertia foederale Germaniae).<ref>[https://web.archive.org/web/20090623122743/http://www.sport1.de/de/fussball/fussball_dritteliga/newspage_108591.html ''Fortuna numeri spectantium principem locum tenet.''] Pagina Augusto 2011 visa est.</ref> In Dusseldorpiense vico ''Flingern'' alium stadium, quod ab antiquo lusore ''Paulo Janes'' appellatur, situm est. Hic turma Fortunae secunda in occidentalis regionis Germaniae divisione (Germanice ''Regionalliga West'') ludos facit. == Palmae == * Principatus Germanici certaminis: 1933 * Secundus Germanici certaminis: 1936 * Principatus de poculo societatis pediludii Germaniae certaminis: 1979, 1980 * Secundus de poculo UEFA certaminis: 1979 * Fortuna in tabula aeterna ligae foederalis Germaniae primae locum 18 tenet.<ref>[http://www.fussballdaten.de/bundesliga/ewigetabelle/ ''Bundesliga: tabula aeterna.''] Pagina Augusto 2011 visa est.</ref> == Admirantes Fortunae == {| class="wikitable" align="right" border="1" |+ Ligae in quibus Fortuna ab aetate 88/89 interfuit |- align="center" ! Aetas !! Liga !! Locus |- align="center" | 88/89 || 2.Bundesliga (II) || 1 |- align="center" | 89/90 || Bundesliga (I) || 9 |- align="center" | 90/91 || Bundesliga (I) || 12 |- align="center" | 91/92 || Bundesliga (I) || 20 |- align="center" | 92/93 || 2.Bundesliga (II) || 21 |- align="center" | 93/94 || Oberliga Nordrhein (III) || 1 |- align="center" | 94/95 || 2.Bundesliga (II) || 3 |- align="center" | 95/96 || Bundesliga (I) || 13 |- align="center" | 96/97 || Bundesliga (I) || 16 |- align="center" | 97/98 || 2.Bundesliga (II) || 7 |- align="center" | 98/99 || 2.Bundesliga (II) || 18 |- align="center" | 99/00 || Regionalliga West/Südwest (III) || 6 |- align="center" | 00/01 || Regionalliga Nord (III) || 16 |- align="center" | 01/02 || Regionalliga Nord (III) || 17 |- align="center" | 02/03 || Oberliga Nordrhein (IV) || 8 |- align="center" | 03/04 || Oberliga Nordrhein (IV) || 2 |- align="center" | 04/05 || Regionalliga Nord (III) || 8 |- align="center" | 05/06 || Regionalliga Nord (III) || 5 |- align="center" | 06/07 || Regionalliga Nord (III) || 10 |- align="center" | 07/08 || Regionalliga Nord (III) || 3 |- align="center" | 08/09 || 3. Liga (III) || 2 |- align="center" | 09/10 || 2. Bundesliga (II) || 4 |- align="center" | 10/11 || 2. Bundesliga (II)|| 7 |- align="center" | 11/12 || 2. Bundesliga (II)|| 3 |- align="center" | 12/13 || Bundesliga (I)|| |- ! colspan="10" |<small>Numeri Romani ordinem ligarum Germaniae indicant.</small> |} Notissimi Fortunae admirantes musici Dusseldorpensis gregis modo Punk-Rock ''Die Toten Hosen'' sunt. Cum Fortuna anno 1989 in difficultates nummarias delapsa esset, illi musici eam pecunia succurrerunt, ut societas lusorem Antonium Baffoe ad Dusseldorpium arcessere poteret.<ref>[https://web.archive.org/web/20101124113045/http://dietotenhosen.de/alldieganzenjahre_biographie_1989.php ''"Die Toten Hosen" Fortunam adiuvant.''] Pagina Augusto 2011 visa est.</ref> Etiam postea grex saepe pecunia adiuvabat. Turmae iuniorum Fortunae beneficium grato animo aestimantes vestibus gregis signo (carva) instructis pluribus annis utebantur. == Homines celebri antiqui == === Lusores === * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Nicolaus Allofs * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Thomas Allofs * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Rudolphus Bommer * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Paulus Janes * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Egon Köhnen * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Wolfgangus Seel * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Antonius Turek (Turek custos Germanicae portae ad certamen pedifollicum mundanum anno 1954 erat.)<ref>Werner Raupp: Toni Turek – „Fußballgott“. Eine Biographie, [[Hildesia]]e: Arete Verlag 2019 (<nowiki>ISBN 978-3-96423-008-9</nowiki>).</ref> * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Josephus Weikl * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] Gerd Zewe (Zewe numero ludorum Fortunae factorum (440) primum locum tenet.)<ref>[http://www.rp-online.de/duesseldorf/duesseldorf-stadt/sport/fortuna/aktuell/Rekordspieler-Gerd-Zewe-wird-60_aid_868367.html ''Gerd Zewe diem natalem sexagesimum agit.''] Pagina Augusto 2011 visa est.</ref> === Exercitator === * [[Fasciculus:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px|Bosniae vexillum]] Alexander Ristic == Bibliographia == * Henning Heske: ''Der Ball hat kein Gedächtnis. Leben mit Fortuna Düsseldorf.'' Books on Demand GmbH, Norderstedt 2010 * Henning Heske: ''In der Arena. Leben mit Fortuna Düsseldorf.'' Agon Sportverlag, Kassel 2009 * Michael Bolten: ''Alles andere ist nur Fußball. Die Geschichte von Fortuna Düsseldorf.'' Die Werkstatt, Göttingen 2005 * Werner Jacobs: ''100 Jahre Fortuna Düsseldorf 1895–1995 – Die Chronik einer 100-jährigen Leidenschaft.'' * Werner Jacobs: ''Die launische Diva – 20 Jahre Fußball-Bundesliga Fortuna Düsseldorf.'' Düsseldorf 1995 * Wolfgang Niersbach: ''85 Jahre Fortuna Düsseldorf.'' Dasbach Verlag GmbH, Taunusstein 1980. == Notae == <references /> == Nexus externi == [http://www.f95.de/ Fortuna in interrete] (Germanice) [[Categoria:Societates pediludii|Duesseldorf, Fortuna]] [[Categoria:Dusseldorpium]] [[Categoria:Constituta 1895]] n12lipww10ytc677mwf98iowkygf0j6 0 123525 3984906 3863195 2026-08-31T19:04:58Z Cyprianus Marcus 66550 3984906 wikitext text/x-wiki {{Pagina protecta}} [[Fasciculus:Hortus_Deliciarum_-_Arithmetik.gif|thumb|[[Arithmetica]], cum [[linea numerorum]] e funi facta, ex [[Hortus Deliciarum|Horto Deliciarum]], anno fere [[1180]]. Pars imaginis [[septem]] [[artes liberales|artium liberalium]].]] '''Theoria numerorum,''' vel '''[[arithmetica]] sublimior,'''<ref>[[Gauss]] hoc nomine utitur in praefatione [[liber|libri]] sui de ''Disquisitionibus Arithmeticis,'' p. viii.</ref> est pars [[mathematica]]e, quae de [[numerus naturalis|numeris naturalibus]] tractat. Notiones maximi momenti sunt [[numerus|numeri]] [[numerus primus|primi]] et [[numerus compositus|compositi]], [[congruentia]], [[polynomium|aequationes polynomiales]]. == Principia == === Numeri primi et factores === [[Numeri naturales]] sunt [[0]], [[1]], [[2]], [[3]] . . . , inter quos, 0 et 1 exceptis, omnes sunt aut numeri [[numerus primus|primi]] aut numeri [[numerus compositus|compositi]]. Numerus est ''primus'' cuius divisores (positivi) sunt numerus ipse, unus, et nullus alius. Numerus est ''compositus'' si alius numerus positivus eum dividit. Exempli gratia, [[6]] est numerus compositus, quod <math>6 = 2 \times 3</math>. Numerus qui dividit aut metitur alium numerum est ''factor'' huius numeri; 2 et 3, ergo, sunt factores 6. [[Theorema fundamentale arithmeticae]] dicit omnem numerum naturalem maiorem quam unum esse productum numerorum primorum, et hunc productum unicum esse: numquam sunt duae copiae factorum eiusdem numeri quae inter se differant. Hoc est, si N est numerus quidam maior uno, est copia finitis numerorum primorum, <math>\{p_1, p_2, ..., p_n\} (n \ge 1), p_1 p_2 ... p_n = N</math>, et, si sit alia copia numerorum primorum <math>\{q_1, ... q_m\}, q_1 q_2 ... q_m = N</math>, tum <math>m = n</math> et omnis <math>p_i</math> aequat uni <math>q_j</math>.<ref>Edwards, p. 376.</ref> [[Fasciculus:Animation_Sieve_of_Eratosth-2-ca.gif|thumb|Cribum [[Eratosthenes|Eratosthenis]] numeros primos a numeris compositis cribrat. Imaginem pulsa ut videas.]] Series primorum est [[infinitas|infinita]]. Hoc theorema [[Euclides]] probavit, libro nono ''Elementorum,'' propositione vigesima. Nam si non est series infinita, sint <math>\{p_1, p_2, ... p_n\}</math> omnes numeri primi. Sit N = productum omnium horum primorum. Nunc numerum N + 1 nullus primus dividit (quod omnis p_i N dividit). Sed, per hypothesin, N + 1 ipse non est numerus primus (quod non est elementum copiae p_i). Debet ergo factorem quendam primum habere, qui non potest esse inter illos p_i. Copia finita igitur non potest omnes numeros primos comprehendere.<ref>Haec probatio et plures alii apud Aigner et Ziegler, pp. 3-6.</ref> Nescimus, autem, ubi sint primi, aut quot primi sint minor numero quodam (generaliter). [[Theorema de numeris primis]] dicit :<math>\#\lbrace numeri \quad primi \le x\rbrace \approx \int_2^x \frac{1}{\log t} dt</math> Hoc theorema demonstraverunt [[Hadamard]] et [[de la Vallée Poussin]] anno [[1896]].<ref>Granville, p. 338.</ref> [[Hypothesis Riemanniana]], si vera est, permittat melius aestimare distributionem numerorum primorum. [[Theoria analytica numerorum]] de talibus quaestionibus tractat: haec pars theoriae numerorum arte analytica et functionibus continuis utitur. Si ''m'' et ''n'' sunt numeri naturales, aut habent factorem communem (qui dividit ambo numeros) aut nullum talem factorem habent. Si nullum factorem communem habent praeter 1, dicimus numeri sunt ''primi inter se.'' Sed si unum aut plures factores communes habent, unus horum factorem maximum est. [[Euclides]] [[algorithmus Euclidis|algorithmum]] invenit ad ''maximum communem factorem (MCF)'' calculandum. Sint ''M, N'' numeri quorum MCF calculandus est, et sit <math>M > N > 0</math>. (Si M = N, tum MCF(M, N) = M.) Divide ''M'' per ''N'': <math>M = q_1 N + r_1</math>, ubi r₁ est residuus minimus positivus, <math>0 \le r_1 < N</math>. Tum divide ''N'' per r₁: <math>N = q_2 r_1 + r_2, 0 \le r_2 < r_1</math>. Fac iterum usque ad residuum zerum invenis: :<math>M = q_1 N + r_1</math> :<math>N = q_2 r_1 + r_2</math> :<math>r_1 = q_3 r_2 + r_3</math> : . . . :<math>r_{n-2} = q_n r_{n-1} + r_n</math> :<math>r_{n-1} = q_{n+1} r_n + 0</math> Ultimus residuus qui non est [[zerum]], r_n, est MCF(M, N).<ref>Vide Ore p. 41-43.</ref> Exempli gratia, pone M = 253, N = 69. Deinde: :253 = 3 × 69 + 46, q₁ = 3, r₁ = 46 :69 = 1 × 46 + 23, q₂ = 1, r₂ = 23 :46 = 2 × 23 + 0, q₃ = 2 Ergo MCF(235, 69) = 23. === Congruentia === Si numerus ''m'' dividit differentiam numerorum ''a, b'' (hoc est, |''a'' − ''b''| = ''km, k'' > 0), dicimus numeros ''a, b'' ''congrui'' secundum [[arithmetica modularis|modulum]] ''m,'' <math>a \equiv b (\mod m)</math>.<ref>Definitio est illius Gauss, in pagina prima libri de ''Disquisitionibus Arithmeticis.''</ref> Exempli gratia, <math>7 \equiv 4 \left(\mod 3\right)</math>, sed 7 et 4 non congruuntur secundum modulum 5 quod 5 non dividit 7−4. Congruentia secundum modulum quendam est [[relatio aequivalentiae]]; hoc est relatio reflexiva (omnis numerus <math>a \equiv a</math>), symmetrica (si <math>a \equiv b</math>, tum <math>b \equiv a</math>), et transitiva (si <math>a \equiv b</math> et <math>b \equiv c</math>, tum <math>a \equiv c</math>), ut faciliter videtur. Et operationes inter numeros congruentes similes sunt operationibus inter aequationes: :si <math>a \equiv b \left(\mod m\right), a, b, c, n \in \mathbb{Z} (n > 0)</math>, tum :<math>a + c \equiv b + c</math> :<math>a \times c \equiv b \times c</math> :<math>a^n \equiv b^n</math> Exemplum: :quia <math>9 \equiv 14 \left(\mod 5\right)</math>, :scimus <math>9 + 3 \equiv 14 + 3, 12 \equiv 17</math> :et <math>9 \times 2 \equiv 14 \times 2, 18 \equiv 28</math> :et <math>9^2 \equiv 14^2, 81 \equiv 196</math>, semper secundum modulum 5. His regulis demonstratis, possumus aequationes solvere, sicut <math>2x \equiv 3 \left(\mod 5\right)</math>: quia <math>3 \equiv 8</math>, ergo <math>2x \equiv 8</math>, ergo <math>x \equiv 4</math>. Solutiones sunt 4, 9, 14, 19, ... et omnes numeri his congruentes secundum modulum 5. Sed si <math>ab \equiv ac (\mod m)</math> et a dividit m, ''non'' necesse est b et c congruere (mod m). Exempli gratia, <math>2 \times 7 \equiv 2 \times 10 (\mod 6)</math>, sed <math>7 \ne 10 (\mod 6)</math>. Hoc est, secundum modulum m, sunt numeri qui nullum numerum inversum habent. In exemplo, non potest dividere per 2, quod 2 est factor moduli. Haec regula similis est regulae arithmeticae ordinariae: non potest divdere par [[zerum]]. (Sed, secundum modulum 6, possumus dividere per 5, quod 5 est primus ad modulum.) Breviter, integri secundum modulum m sunt [[anellus]] sed non sunt [[corpus]] nisi modulus sit primus. {{ast}} ''Theorema parvum Fermatium'' est hoc: sit ''a'' integer quislibet et sit ''p'' primus qui non dividit ''a.'' Est numerus ''t'' sicut ''a''^t est congruus 1, secundum modulum ''p,'' et ''t'' dividit (''p'' − 1).<ref>Ore, p. 272, 277; Gauss p. 49.</ref> Praeterea, si ''t'' dividit ''s,'' deinde ''a''^s quoque congruus est 1, tum ''a''^(''p''−1) est congruus 1, et ''a''^p est congruus ipsi ''a'' secundum modulum ''p.'' Exempli gratia, si a = 8, p = 3, 8² = 64 est congruus 1, et 2 dividit (3−1). Aut, si a = 8, p = 73, 8³ = 512 qui est congruus 1, et 3 dividit (73−1) = 72. [[Fasciculus:EulerPhi100.PNG|thumb|<math>\phi(x), 0 \le x \le 100</math>. Valor huius functionis semper minor est quam ''x'' − 1, ut monstrat linea superior. Linea inferior est functio <math>y = \frac{4x} {15}</math> quae minor est quam φ(x) si x < 101 aut si 30 dividit x.]] [[Eulerus]] hoc theorema demonstravit, et theorema generalius quoque: si modulus ''m'' et numerus ''a'' sunt primi inter se (nullum factorem communem habent), <math>a^{\phi(m)} \equiv 1 (\mod m)</math>. Functio φ est [[functio Euleri]], quae dicit quot numeri, minores quam ''m,'' sint ad ''m'' primi; si autem ''m'' est primus, omnes numeri minores sunt primi ad ''m''&thinsp;; tum φ(m) = ''m'' − 1. Exempli gratia: φ(7) = 6, φ(8) = 4 quod numeri 1, 3, 5, 7 sunt primi ad 8, φ(12) = 4. Et 5⁴ = 625, qui congruus est 1 secundum modulum 8 et secundum modulum 12. Congruentia gradus primi <math>ax \equiv b (\mod m)</math> solutionem habet si MCF(''a, m'') dividit ''b.'' Nam :<math>ax \equiv b (\mod m)</math> significat :<math>ax - b \equiv 0</math>, aut :<math>ax - b = my</math> Si d = MCF(a, m) dividit b, possumus scribere :<math>\frac{a}{d} x - \frac{m}{d} y = \frac{b}{d}</math>, hoc est :<math>\frac{a}{d}x \equiv \frac{b}{d} (\mod \frac{m}{d})</math>, vel :<math>Ax \equiv B (\mod M)</math>, ubi A, M inter se sunt primi. Haec congruentia (aut, haec aequatio) solutionem habet quam invenimus methodo simili algorithmo Euclidis supra descripto. Si ''x' '' est solutio, tum ''x' '' + ''m''/''d'', ''x' '' + 2''m''/''d'', ''x' '' + 3''m''/''d'', etc. sunt solutiones congruentiae primae, secundum modulum ''m.'' Exempli: :<math>15x \equiv 9 (\mod 12)</math> :MCF(15, 12) = 3, tum habemus <math>5x \equiv 3 (\mod 4)</math>, vel :<math>x \equiv 3 (\mod 4)</math>, hoc est :<math>x \equiv 3, 7, 10 (\mod 12)</math> :Verificatio: 15×3 = 45 = 12×3 + 9. 15×7 = 105 = 12×8 + 9. 15×10 = 150 = 12×12 + 9. :Sed congruentia <math>20x \equiv 7 (\mod 15)</math> nullam solutionem habet, quod MCF(20, 15) = 5 et 5 non dividit 7. Possumus systema congruentiarum solvere. Exempli gratia, si <math>x \equiv 3 (\mod 5)</math> et simul <math>x \equiv 4 (\mod 7)</math>, invenimus x = 18, quod 18 = 5×3 + 3 et 18 = 2×7 + 4. Omnes numeri congrui 18 secundum modulum 35 (qui est 5×7) sunt solutiones. Congruentiae <math>''x'' \equiv ''a'' (\mod m)</math> et <math>''x'' \equiv ''b'' (\mod n)</math> solutionem habent quando <math>''a'' \equiv b (\mod MCF(m, n))</math>. Sit ''d'' = MCF(''m, n''). Deinde :<math>x = a + my</math> (prima congruentia) :<math>a + my \equiv b (\mod n)</math> (altera congruentia) :hoc est, <math>my \equiv b - a (\mod n)</math> quae congruentia solutionem habet si ''d'' dividit (''b'' − ''a''): :<math>\frac{m}{d} y \equiv \frac{(b - a)}{d} (\mod \frac{n}{d})</math> Si 'y' '' est solutio aliquis, omnes solutiones ''y'' sunt congrui illi ''y' '' secundum modulum ''n''/''d''. Hoc est, ''y'' = ''y' '' + ''z''(''n''/''d''). Sed ''x'' = ''a'' + ''my.'' Scimus ergo :<math>x = ''a'' + ''m''(''y' '' + ''z'' \frac{n}{d})</math>, hoc est :<math>x = (''a'' + ''my' '') + ''z'' \frac{mn}{d}</math> Et ''mn''/''d'' est minimus communis dividuus numerorum ''m, n.''<ref>Gauss, p. 11, hoc nomine utitur.</ref> Scimus ergo solutionem esse congruam ''x' '' secundum modulum MCD(''m, n'').<ref>Vide Ore, p. 240-242.</ref> {{ast}} [[Fasciculus:%E4%B9%9D%E7%AB%A0%E7%AE%97%E8%A1%93.gif|thumb|Pagina e ''Novem Capitulis de Arte Mathematica,'' libro magni momenti sinico, scripto dum [[Domus Han]] potestatem habuit.]] [[Theorema sinicum de residuis]] tractat de talibus congruentiis. Hoc theorema est: :Sit <math>x \equiv a_i (\mod m_i)</math> systema congruentiarum (i = 1, 2, ... n), et sint moduli m_i primi inter se. Systema solutionem unicam habet. Sit M = productus omnium m_i, et sint b_i numeri qui faciant <math>b_i \equiv \frac{M}{m_i} (\mod m_i)</math>. Deinde, solutio systematis est ::<math>x \equiv a_1 b_1 \frac{M}{m_1} + ... + a_n b_n \frac{M}{m_n} (\mod M)</math> Theorema dicitur "sinicum" quod mathematicus sinicus [[Sun Tsu]] eum scivit fere saeculum tertio.<ref>Ore, p. 245; Anglin et Lambek p. 111.</ref> === Aequationes polynomiales "Diophanti" dictae === Aequationes [[polynomium|polynomiales]] quarum coefficientes sunt integri et solutio quoque debet esse integer dicuntur ''aequationes [[Diophantus|Diophanti]]'' vel ''aequationes diophantinae.'' Nomen habent de [[Diophantus|Diophanto]] mathematico claro [[Alexandria]]e, qui tales aequationes studuit. Exemplum est, qui sunt integri ''a, b, c'' ut ''a''² + ''b''² = ''c''²? Hi sunt numeri [[tres|trini]] [[Pythagoras|Pythagorae]] qui [[magnitudo|magnitudines]] laterum [[triangulus|trianguli]] recti esse possunt. Solutiones sunt (3, 4, 5), (5, 12, 13), et numerus infinitus aliorum. [[Petrus de Fermat]] dicit non esse numeri ''a, b, c'' pro quibus ''a''ⁿ + ''b''ⁿ = ''c''ⁿ, nisi n = 2; hoc dicitur ''[[Theorema Ultimum Fermatianum]],'' quamquam Fermat ipse eum numquam demonstravit. == Historia == [[Fasciculus:Disqvisitiones-800.jpg|thumb|Pagina prima libri de ''Disquisitionibus Arithmeticis.'']] Secundum [[Carolus Fridericus Gauss|Gauss]], :Pertinet ad Arithmeticam Sublimiorem ea, quae [[Euclides]] in ''[[Elementa (Euclides)|Elementis]]'' [[liber|libro]] vii sqq. elegantia et rigore apud veteres consuetis tradidit: attamen ad primia initia huius [[scientia (ratio)|scientiae]] limitantur. [[Diophantus|Diophanti]] opus celebre, quod totum problematis indeterminatis dicatum est, multas quaestiones continet. . . . Hic liber ideo magis epocham in historia Matheseos constituere videtur, quod prima artis characteristicae et [[Algebra]]e vestigia sistit, quam quod Arithmeticam Sublimiorem inventis novis auxerit. Longe plurima recentioribus debentur, inter quos pauci quidem sed immortalis gloriae viri [[Petrus de Fermat|P. de Fermat]], [[Leonhardus Eulerus|L. Euler]], [[L. Lagrange]], [[A. M. Legendre]] (ut paucos alios prateream) introitum ad penetralia huius divinae scientiae aperuerunt, quantisque divitiis abundent patefecerunt.<ref>Gauss, p. viii</ref> Gauss anno [[1801]] scripsit. Postea plures mathematici theoriam numerorum coluerunt. Anno [[1995]], [[Andrew Wiles]] [[Theorema Ultimum Fermatianum|theorema ultimum Fermatianum]] probavit. Haec demonstratio, quamquam longa et difficilima, conexiones facit inter theoriam numerorum et [[geometria]]m, [[analysis|analysin]], et [[algebra]]m. === Graeci === Mathematici Graeci de theoria numerorum pluria sciverunt. [[Euclides]], [[saeculum 2 a.C.n.|saeculo secundo a.C.n.]], numeros primos et factores in ''Elementis'' studuit. [[Nicomachus Gerasianus]], [[Neoplatonismus|Neoplatonicus]], ''Introductionem Arithmeticae'' scripsit, circa annum [[100|100 p.C.n.]]<ref>Boyer, p. 198.</ref>; duo libros huius operis habemus. [[Diophantus]], qui sicut Euclides [[Alexandria]]m habitavit, et fere anno [[250]] [[floruit]],<ref>Nescimus certe quando vixerit, ne saeculo quidem. Boyer, p. 198; Ore, p. 180.</ref> tractatum ''De Arithmetica'' tredecim librorum scripsit; sex primi iam exstant. Diophantus symbola invenit ad quantitates variabiles repraesentandas: <math>\Delta^\Upsilon</math> significat quadratum aut secundam potestatem quantitatis cuiusdam (e verbo graeco δύναμις, ''potestas''), <math>\Kappa^\Upsilon</math> cubum significat (e κύβος), et cetera.<ref>Praefatio; Thomas t. 2 p. 518.</ref> [[Aequationes polynomiales]] quarum omnes coefficientes sint numeri integri (vel rationales) solvit. Non autem demonstravit viam generalem ad tales aequationes solvandas, sed exempla varia proponit et solvit. === Romani === Mathematici Romani numeris saepissime utebantur, sed theoriam quam minime coluerunt. Dicit [[Cicero]], :In summo apud illos (sc. Graecos) honore geometria fuit, itaque nihil mathematicis inlustrius; at nos metiendi ratiocinandique utilitate huius artis terminavimus modum. (Tusc. Disp. 1.5) Primus liber de arithmetica, non parvi momenti, lingua latina scriptus, qui iam exstat est liber ''Arithmetica'' [[Boethius|Boethii]]. Est traductio libri Nicomachi.<ref>Boyer, p. 201.</ref> === Medium Aevum === [[Fasciculus:Fibonacci.jpg|thumb|left|Leonardus Pisanus]] Quod [[arithmetica]], [[geometria]], [[astronomia]] erant inter [[artes liberales]], viri docti hoc aevo de rebus mathematicis studuerunt. [[Arabes]] libros graecos in [[lingua arabica]] vertebant, et, praecipue in [[Hispania]], tales libri deinde latine vertebantur ut omnes possint legere. Libri [[Algorismus|Algorismi]] ''de Additione et Subtractione'' et ''de Computando,'' saeculo nono scripti, saeculo duodecimo latine apparuerunt et mathematicos [[Europa]]e de [[numeri arabici|numeris arabicis]] docuerunt.<ref>Berlinghoff et Gouvêa, p. 32-34.</ref> [[Fasciculus:FibonacciRabbit.svg|thumb|Numeri Fibonacciani. Problema in ''Libro Abaci'' hoc rogat: Ponimus duos [[lepus|lepores]] esse. Si lepus femina duo novos lepores in mense parit, ab secundo mense vitae, quot pares leporum erunt? Primo mense: 1 par; altero: 1 par; tertio: 2 pares; quarto: 3 pares; et similiter.]] [[Leonardus Pisanus]], Fibonacci dictus (ca. 1180-1250), theoriam numerorum coluit. ''Liber Abaci,'' inter annos 1200 et 1228 scriptus, numeros arabicos explicat; alios libros quoque scripsit.<ref>Boyer, p. 280 sqq.</ref> [[Iordanus Nemorarius]], fortasse idem vir quam [[Iordanus de Saxonia]] qui anno [[1237]] mortuus est, librum ''Arithmeticam'' scripsit in quo litteris utitur ad numeros quoslibet nominandos, ut nunc facimus.<ref>Boyer, p. 283.</ref> Fortasse maximus mathematicus aevi medii, [[Nicolaus Oresmius]] (ca. 1320-1382), paene nihil scripsit de theoria numerorum. === Renascentia === [[Fasciculus:Monumento a Tartaglia sul Duomo Vecchio di Brescia.jpg|thumb|left|Tartaglia, in cathedrale antiqua [[Brixia]]e]] [[Iohannes Regiomontanus]] ([[1436]]-[[1476]]) [[saeculum 15|saeculo quinto decimo]] tabularium typographicum [[Norimberga]]e instituit, ubi [[liber|libros]] rerum mathematicarum imprimeret. Problemata de triangulis et quadratis, hoc est de aequationibus gradus secundi, resolvit, sed quia anno quadragensimo aetatis mortuus est, non multa fecit.<ref>Boyer, p. 301, 304.</ref> [[Lucus Paciolus]] ([[1445]]-[[1514]]) librum scripsit anno [[1487]] cuius titulus est ''Summa de arithmetica, geometrica, proportioni, et proportionalita'' (in lingua italica), qui liber primus de theoria numerorum in Europa impressus est.<ref>Boyer, p. 306.</ref> In [[Germania]], [[Michaelus Stifel]] (ca. [[1487]]-[[1567]]) librum ''de Arithmetica Integra'' anno [[1544]] divulgavit, librum magni momenti, quod Stifel notationibus ''+'' et ''−'' usus est praeter ''p'' et ''m'' modo Italico. Hoc est, ubi mathematici Italici ''m3'' scribebant, Stifel ''−3'' scribebat, ut nunc facimus.<ref>Boyer, p. 310.</ref> Mathematici Italici methodum invenerunt ad aequationes gradus tertii solvandas; [[Scipio del Ferro]] (ca. [[1465]]-[[1526]]) et [[Nicolas Fontanus]] (ca. [[1500]]-[[1557]]), "Tartaglia" dictus (hoc est, "balbutor"), primi hoc poterant. [[Hieronymus Cardanus]] ([[1501]]-[[1576]]) methodum generaliorem descripsit in libro ''de Arte Magna'' anno [[1545]] edito. Deinde [[Ludovicus Ferrari]] ([[1522]]-[[1565]]) aequationes gradus quarti solvit. Difficile autem erat quod nullus iam de [[numerus imaginarius|numeris imaginariis]] scivit.<ref>Boyer, p. 310-312; Berlingoff et Gouvêa, p. 38-39.</ref> [[Franciscus Vieta]] ([[1540]]-[[1603]]) primus erat qui [[quantitas variabilis|quantitates]] variabiles a quantitatibus constantibus vel parametris distinguabat: [[littera]]s vocales ponebat ad variabiles nominandos, litteras consonantas ad constantes nominandos. Semper expressiones et methodos generales colitur.<ref>Boyer, p. 334-335; dicit "in algebra . . . he came closes to modern views."</ref> === Aetas Fermatiana === [[Fasciculus:Diophantus-II-8-Fermat.jpg|thumb|Pagina ''Arithmeticae'' [[Diophantus|Diophanti]] in qua videtur notatio illius Fermat quae nunc [[Theorema Ultimum Fermatianum]] dicitur. Haec editio anno 1670 edita cum omnibus adnotationibus quas Fermat in marginibus scribebat.]] [[Renatus Cartesius]] ([[1596]]-[[1650]]) [[algebra]]m cum [[geometria]] coniunxit; sed quamquam aequationes quadraticas et cubicas resolvit, de theoria numerorum minime studuit.<ref>Boyer p. 387 sqq.</ref> [[Petrus Fermatius]] ([[1601]]-[[1665]]) autem librum ''de Arithmetica'' [[Diophantus|Diophanti]] perlegit et quam maxime theoriam numerorum coluit. Multa dixit de numeris, sed sine demonstrationibus. Libri eius de geometria et analysi tractaverunt, sicut ''Ad locos planos et solidos isagoge'' et editio libri [[Apollonius Pergaeus|Apollonii Pergaei]] ''de locis planis''; omnia quae dicebat de numeris erant in epistulis.<ref>Scharlau et Opolka, p. 6.</ref> Sed etiamsi demonstrationes non scripsit, saepissime habuit, ut videtur, quia plures coniectures eius verae sunt. Una coniectura autem non vera est: Fermat dicit omnem numerum integrum formae 2^2ⁿ + 1 primum esse. Tales numeri nunc appellantur "numeri Fermatiani"; quattuor primi numeri primi sunt sed quintus non est, quod 2^2⁵ = 641 × 6700417, ut demonstravit [[Eulerus]].<ref>Boyer, p. 388; Scharlau et Opolka, p. 9.</ref> Tria theoremata iam nunc ex nomine Fermat cognovimus. Theorema parvum Fermatianum dicit: si ''p'' sit primus et ''a'' primus ad ''p,'' deinde a^p−1 esse congruum 1 secundum modulum ''p.'' Theorema duorum quadratorum dicit omnem numerum integrum formae 4''n'' + 1 esse summam duorum quadratorum (ut, e.g., 5 = 1 + 4, aut 13 = 4 + 9). [[Theorema Ultimum Fermatianum]] dicit non potest esse numeros integros ''x, y, z,'' ut ''n'' > 2 et <math>x^n + y^n = z^n</math>. Non possibile esse Fermat ipsum demonstrationem scire, sed recte coniectavit, ut nunc scimus. [[Marinus Mersennus]] ([[1588]]-[[1648]]) erat amicus Fermatii, Cartesi, et plurium aliorum mathematicorum suae aetatis. Aliquae parva demonstravit de numeris primis. Numeri Mersenniani sunt numeri primi formae 2^p−1 (p quoque primus), ut 3, 7, 31, 127. Non omnes numeri 2^p−1 sunt primi: 2⁹−1 = 511 = 7 × 73. Numerus ''N'' = 2^p−1(2^p−1) est [[numerus perfectus]] si 2^p−1 est primus Mersenni. === Aetas Eulerana === Inter annos fere [[1650]] et [[1750]], paene [[nihil]] novi de theoria numerorum fit.<ref>Scharlau et Opolka, p. 14: "After 1650 number theory stood virtually still for a hundred years."</ref> [[Fasciculus:Leonhard_Euler_2.jpg|thumb|left|Euler ab Iohanne Brucker pictus]] Mathematici huius aetatis [[analysis|analysin]] algebrae praeposuerunt. [[Leonhardus Euler]] ([[1707]]-[[1783]]) instrumenta et methodos ex analysi ad algebram applicavit; est ergo pater [[theoria analytica numerorum|theoriae analyticae numerorum]]. Theoremata plura, quae constetit Fermat, demonstrare conabatur. Seriebus infinitis saepius usus est. Hoc est exemplum. Possumus ''partitionem'' facere numeri cuiuslibet ''n,'' quae est copia integrorum non negativorum quorum summa est ''n.'' Sit ''p''(''n'') = numerus talium partitionum; deinde ''p''(2) = 2, quod 2 = 0 + 2 et 1 + 1; ''p''(3) = 3: 0 + 3, 1 + 2, 1 + 1 + 1; ''p''(4) = 5: 0 + 4, 1 + 3, 2 + 2, 1 + 1 + 2, 1 + 1 + 1 + 1; et cetera. (Et ''p''(0) = 1, 0 + 0.) Perdifficile est scire ''p''(''n'') si ''n'' est magnus. Euler definit ''functionem generatricem'' ''F'' alius functionis ''f'': <math>F(x) = \sum_{n=0}^{\infty} f(n)x^n</math> Deinde demonstravit: <math>\sum_{n=0}^{\infty} p(n)x^n = \prod_{m=1}^{\infty} \frac{1}{1-x^m}</math> Nunc potest [[complexorum numerorum analysis|analysi complexorum numerorum]] uti ad approximationem functionis inveniendam.<ref>Newman, p. 17-19; Scharlau et Opolka, p. 26-28.</ref> [[Iosephus Ludovicus Lagrange]] ([[1736]]-[[1813]]) theoremata illius Fermat demonstravit, quae Euler nequit. Unum est ''theorema quattuor quadratorum,'' quod dicit omnem numerum integrum summam esse quattuor quadratorum (qui possunt esse zerum). Tractavit etiam de ''formis quadraticis,'' quae sunt polynomiales gradus secondi duorum variabilium, ut ax² + 2bxy + cy². Tales formae similes sunt [[matrix (mathematica)|matricibus]]: :<math>''ax''^2 + 2''bxy'' + ''cy''^2 = \begin{pmatrix}''x'' & ''y''\end{pmatrix}\begin{pmatrix} ''a'' & ''b'' \\ ''b'' & ''c''\end{pmatrix}\begin{pmatrix}''x'' \\ ''y'' \end{pmatrix} </math> Et [[determinans]] matricis est determinans vel ''discriminans'' formae, ''ac'' − ''b''². [[Hadrianus Maria Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) ''legem reciprocitatis quadraticae'' demonstravit. Dicimus numerum quendam ''a'' esse ''residuum quadraticum'' alius numeri ''b'' si ''a'' sit congruus quadrato secundum modulum ''b.'' Signum Legendre hanc notionem explicat: :<math>\left(\frac{a}{b}\right) = \begin{cases} 1, \text{si ''a'' est residuum}\\ -1, \text{si ''a'' non est residuum} \end{cases} </math> Haec est lex: Sint ''p, q'' numeri primi impares. Dein :<math>\left(\frac{p}{q}\right)\left(\frac{q}{p}\right) = (-1)^{(1/4)(p-1)(q-1)}</math> Exempli gratia, sit ''p'' = 5, ''q'' = 7. Dein (5/7) = −1, quod non est solutio congruentiae <math>x^2 \equiv 5 (mod 7)</math>. Et (7/5) = −1. Et (1/4)(5−1)(7−1) = 6; tum (−1)⁶ = (−1)×(−1) = 1.<ref>Scharlau et Opolka, p. 57-58.</ref> === Aetas Gaussiana === ''Disquisitiones Arithmeticae'' [[Carolus Fridericus Gauss|Caroli Friderici Gauss]] ([[1777]]-[[1855]]) est [[liber]] magni momenti anno [[1802]] scriptus. Hic liber de congruentiis, de residuis quadraticis, et de formis quadraticis tractat. Hi sunt partes libri:<ref>E tabula, p. xiii-xviii.</ref> [[Fasciculus:Braunschweig_Gauss-Denkmal_17-eckiger_Stern.jpg|thumb|right|Monumentum Gaussianum, Braunschweig. Est stella septendecem angulorum: in ultima sectione ''Disquisitionum Arithmeticarum'' monstravit Gauss quomodo tales figurae faciendae sint.]] * De numerorum congruentia in genere * De congruentiis primi gradus * De residuis potestatum * De congruentiis secundi gradus * De formis aequationibusque indeterminatis secundi gradus * Variae applicationes disquisitionum praecedentium * De aequationibus, circuli sectiones definientibus [[Iohannes Petrus Gustavus Lejeune Dirichlet]] ([[1805]]-[[1853]]) Gauss secutus est. Theorema eius clarissimum tractat de primis inter series arithmeticas. Sit ''a, a + m, a + 2m, ... a + im,'' ... series, ''a'' < ''m,'' ''a'' et ''m'' primi inter se. Dein inter numeros huius seriei, quantitas primorum est infinita.<ref>Scharlau et Opolka, p. 112.</ref> Aliae series quoque studuit, quas nunc nominamus ''series Dirichletianae,'' quae sunt series infinitae huius formae: <math>F(x) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_n}{n^s}</math> Una talis series magni momenti est [[functio zeta Riemanniana]]. [[Evariste Galois]] ([[1811]]-[[1832]]) algebram [[caterva (mathematica)|catervarum]] et [[corpus (mathematica)|corporum]] invenit.<ref>Boyer, p. 640-41.</ref> Quamquam Gauss in ultima sectione ''Disquisitionum'' aequationes axⁿ = b modo operationibus rationalis et radicum extrationibus utens solvit, Galois aequationes polynomiales generales solvere conatus est. Relationem invenit inter catervam radicium aequationis et solutionem eiusdem aequationis. Nunc corpus finitum nominatur "Corpus Galois"; exemplum est corpus integrorum secundum modulum primum.<ref>Boyer, p. 642.</ref> === Aetas recens === Hodie theoria numerorum est pars [[algebra]]e quae methodis ab [[analysis|analysi]], [[geometria]], [[topologia]] quoque utitur. Hoc plane videtur e demonstrationis [[Theorema Ultimum Fermatianum|theorematis ultimi Fermatiani]] ab Andrea Wiles. [[Fasciculus:Andrew_wiles1-3.jpg|thumb|left|[[Andreas Wiles]], qui [[Ultimum Theorema Fermatianum|ultimum theorema Fermatianum]] anno [[1995]] probavit. Imago © [http://www.mozzochi.org C. J. Mozzochi], Princeton N.J.]] [[Bernardus Riemann]] (1826-1866) hanc functionem studuit: <math>\zeta(s) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^s} = 1 + \frac{1}{2^s} + \frac{1}{3^s} + \dots</math> Series &zeta(s) coit ad limem et valorem habet si ''s'' > 1 aut si ''s'' est numerus complexus cuius pars realis maior est quam 1. Est series Dirichletiana. Iam Euler hanc functionem scivit, qui demonstravit: <math>\zeta(s) = \prod_{p}(1 - p^{-s})^{-1}, p \text{ primus}, s \text{ realis} > 1</math> Hoc est quasi interpretatio analytica theorematis fundamentalis arithmeticae.<ref>Ut dicunt Hardy et Wright, p. 246.</ref> Riemann eandem functionem, variable ''s'' inter numeros complexos accepto, studuit. Nunc ergo nomen eius est [[functio zeta Riemanniana]]. [[Hypothesis Riemanniana]] est coniectura omnes zeros huius functionis quae sunt numeri complexi, ''s'' = σ + τ''i'', partem realem habere σ = 1/2. Si verum sit, deinde pluria sciamus de distributione numerorum primorum inter alios integros.<ref>Ribenboim (2000), p. 74.</ref> Anno 1900, [[Congressus Internationalis Mathematicorum]] [[Lutetia]]e convenit. [[David Hilbert]] ([[1862]]-[[1943]]) [[oration]]em habuit in qua viginti-tria problemata saeculi novi posuit.<ref>Oratio invenitur [http://www.mathematik.uni-bielefeld.de/~kersten/hilbert/rede.html hic] (lingua theodisca), et versione Anglica in ''Bull. Amer. Math. Soc.'' 8 (1902), 437-79, reedita ''Bull. Amer. Math. Soc.'' 37.4 (2000), 407–36.</ref> [[Quattuor]] horum problematum de theoria numerorum tractant. Octavum problema rogat de numeris primis: est [[Hypothesis Riemanniana]] vera annon? Quid de [[Coniectura Goldbachiana]], quae dicit omnem numerum parem esse summam duorum quadratorum? Nescimus. Nonum problema vult legem reciprocitatis quadraticae generalem in quolibet corpore invenire. Mathematicus [[Aemilius Artin]] ([[1898]]-[[1962]]) magnam partem huius problematis ab anno [[1924]] resolvit.<ref>Emil Artin, ''Über eine neue Art von L-Reihen,'' Abh. Math. Semin. Univ. Hamburg, 3 (1924), 89-108; et "Beweis des allgemeinen Reziprozitäsgesetzes," ''Abhandlung Math. Semin. Univ. Hamburg,'' 5 (1927), 353–363.</ref> Decimum problema rogat utrum [[algorithmus]] exstet quo sciamus si aequatio quaelibit Diophanti solutionem habeat. Non exstat, ut demonstraverunt [[Martinus Davis]], [[Yuri Matiyasevich]], et [[Iulia Robinson]].<ref>Martin Davis, Yuri Matiyasevich, Julia Robinson, "Hilbert's Tenth Problem: Diophantine Equations: Positive Aspects of a Negative Solution," ''Proceedings of Symposia in Pure Mathematics,'' 28 (1976): 323–78.</ref> Undecimum problema tractat de formis quadraticis in quolibet corpore. [[Helmut Haase]] notionem principalem anno [[1921]] invenit: duae formae sunt aequivalentes in corpore quodam si sunt aequivalentes in omnibus corporibus quae hoc corpus complent.<ref>Gouvêa p. 75-83.</ref> Fortasse problema clarissimum theoriae numerorum est [[theorema ultimum Fermatianum]] (quamquam nullum locum habet apud Hilbert). Circa 360 annos postquam Fermat eum in margine libri scripsit, [[Andreas Wiles]] (n. [[1953]]) demonstrationem mirabilem fecit,<ref>Wiles, 1995.</ref> sed theoria numerorum nondum perfecta est; mathematici hodie iam laborant. == Notae == <references/> == Bibliographia == * Aigner, Martin, et Günter M. Ziegler. [[2001]]. ''Proofs from THE BOOK,'' editio altera. Berolini: Springer. * Anglin, W. S., et J. Lambek. [[1995]]. ''The Heritage of Thales.'' Novi Eboraci: Springer. * Berlinghoff, William P., et Fernando Q. Gouvêa. [[2002]] ''Math Through the Ages.'' Farmingtoniae: Oxton House. * Boyer, Carl B. [[1968]]. ''A History of Mathematics.'' Novi Eboraci: Wiley. * Dickson, Leonard E. [[1919]]-[[1923]]. ''History of the Theory of Numbers,'' tres tomi. Vasingtoniae: Carnegie Institution. * Edwards, Harold M. [[1977]]. ''Fermat's Last Theorem: A Genetic Introduction to Algebraic Number Theory.'' Novi Eboraci: Springer. * Edwards, Harold M. [[2008]]. ''Higher Arithmetic: An Algorithmic Introduction to Number Theory.'' Providentiae: American Mathematical Society. * Gauss, Carl Friederich. [[1801]]. ''Disquisitiones Arithmeticae.'' Lipsiae: Fleischer. Retractatus [[Hildesia]]e: Olms-Wiedmann, 2006, cum introductione a Norbert Schappacher scripta. * Gouvêa, Fernando Q. [[1997]]. ''P-adic Numbers: An Introduction.'' Novi Eboraci: Springer. * Granville, Andrew. [[2008]]. "Analytic Number Theory," in ''Princeton Companion to Mathematics,'' ed. Timothy Gowers, June Barrow-Green, et Imre Leader, 332–48. Princeton. * Hardy, G. H., et E. M. Wright. [[1979]]. ''An Introduction to the Theory of Numbers,'' editio quinta. Oxoniae: Clarendon Press. * Mozzochi, C. J. [[2000]]. ''The Fermat Diary.'' Providentiae: American Mathematical Society. * Newman, Donald J. [[1997]]. ''Analytic Number Theory.'' Novi Eboaci: Springer. * Ore, Oystein. [[1948]]. ''Number Theory and Its History.'' Novi Eboraci: McGraw-Hill. * Ribenboim, Paolo. [[1999]]. ''Fermat's Last Theorem for Amateurs.'' Novi Eboraci: Springer. * Ribenboim, Paolo. [[2000]]. ''My Numbers, My Friends.'' Novi Eboraci: Springer. * Scharlau, Winfried, et Hans Opolka, trans. Walter K. Bühler, Gary Cornell. [[1985]]. ''From Fermat to Minkowski: Lectures on the Theory of Numbers and Its Historical Development.'' Novi Eboraci: Springer. * Thomas, Ivor, ed. et trans. [[1993]] ''Greek Mathematical Works.'' Cantabrigiae Massachusettae: [[Loeb Classical Library]] 335, 362; editio prima [[1941]]. * Weiss, Edwin. [[1976]] ''Algebraic Number Theory,'' editio altera. Novi Eboraci: Chelsea. * Wiles, Andrew. [[1995]]. "Modular Elliptic Curves and Fermat's Last Theorem." ''Annals of Mathematics'' 141: 443–551. {{NexInt}} * [[Arithmetica]] * [[Numerus primus]] * [[Numerus integer quadratorum privus]] == Nexus externi == * [http://arxiv.org/list/math.NT/recent Articuli recentiores de theoria numerorum,] apud arxiv.org. * [http://people.math.jussieu.fr/~miw/enseignement2007-2008.html "Cours de théorie des nombres," notationes a Michel Waldschmidt scriptae,]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} apud people.math.jussieu.fr. * [https://web.archive.org/web/20110722063736/http://people.math.unipr.it/alessandro.zaccagnini/psfiles/lezioni/tdn2005.pdf "Introduzione alla Teoria Analitica dei Numeri], liber ab Alessandro Zaccagnini scriptus. * [http://www.numbertheory.org/ "Number Theory Web," index mathematicorum et paginarum de theoria numerorum,"] apud www.numbertheory.org. * [http://wwwmath.uni-muenster.de/u/mollerh/pages/numbertheory.html Elementare Zahlentheorie], notationes ab Herbert Möller scriptae. {{1000 paginae}} {{Myrias|Mathematica}} {{FA stella}} [[Categoria:Theoria numerorum| ]] d9kjc4ekqo3o04cf0cy67oj83ns5uii 0 123776 3984918 3984653 2026-08-31T19:36:02Z Pippobuono 54500 nomen latinum 3984918 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero. [[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]] [[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']] {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88001 | 88270 | [[Les Ableuvenettes]] |- | 88002 | 88500 | [[Ahéville]] |- | 88003 | 88140 | [[Aingeville]] |- | 88004 | 88320 | [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]] |- | 88005 | 88110 | [[Allarmont]] |- | 88006 | 88500 | [[Ambacuria]] |- | 88007 | 88410 | [[Ameuvelle]] |- | 88008 | 88700 | [[Anglemont]] |- | 88009 | 88650 | [[Anould]] |- | 88010 | 88170 | [[Aouze]] |- | 88011 | 88380 | [[Arches (Vosegus)|Arches]] |- | 88012 | 88380 | [[Archettes]] |- | 88013 | 88170 | [[Aroffe]] |- | 88014 | 88430 | [[Arrentès-de-Corcieux]] |- | 88015 | 88300 | [[Attignéville]] |- | 88016 | 88260 | [[Attigny (Vosegus)|Attigny]] |- | 88017 | 88300 | [[Aulnois]] |- | 88018 | 88640 | [[Aumontzey]] |- | 88019 | 88300 | [[Autigny-la-Tour]] |- | 88020 | 88300 | [[Autreville (Vosegus)|Autreville]] |- | 88021 | 88700 | [[Autrey (Vosegus)|Autrey]] |- | 88022 | 88140 | [[Auzainvilliers]] |- | 88023 | 88500 | [[Avillers (Vosegus)|Avillers]] |- | 88024 | 88130 | [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]] |- | 88025 | 88630 | [[Avranville]] |- | 88026 | 88600 | [[Aydoilles]] |- | 88027 | 88330 | [[Badménil-aux-Bois]] |- | 88028 | 88460 | [[La Baffe]] |- | 88029 | 88240 | [[Bains-les-Bains]] |- | 88030 | 88270 | [[Bainville-aux-Saules]] |- | 88031 | 88170 | [[Balléville]] |- | 88032 | 88520 | [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]] |- | 88033 | 88210 | [[Ban-de-Sapt]] |- | 88106 | 88230 | [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]] |- | 88035 | 88640 | [[Barbey-Seroux]] |- | 88036 | 88300 | [[Barville (Vosegus)|Barville]] |- | 88037 | 88120 | [[Basse-sur-le-Rupt]] |- | 88038 | 88130 | [[Battexey]] |- | 88039 | 88500 | [[Baudricourt]] |- | 88040 | 88150 | [[Bayecourt]] |- | 88041 | 88270 | [[Bazegney]] |- | 88042 | 88700 | [[Bazien]] |- | 88043 | 88500 | [[Bazoilles-et-Ménil]] |- | 88044 | 88300 | [[Bazoilles-sur-Meuse]] |- | 88045 | 88300 | [[Beaufremont]] |- | 88046 | 88600 | [[Beauménil]] |- | 88047 | 88270 | [[Begnécourt]] |- | 88048 | 88370 | [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]] |- | 88049 | 88260 | [[Belmont-lès-Darney]] |- | 88050 | 88600 | [[Belmont-sur-Buttant]] |- | 88051 | 88800 | [[Belmont-sur-Vair]] |- | 88052 | 88260 | [[Belrupt]] |- | 88053 | 88210 | [[Belval (Vosegus)|Belval]] |- | 88054 | 88520 | [[Bertrimoutier]] |- | 88055 | 88450 | [[Bettegney-Saint-Brice]] |- | 88056 | 88500 | [[Bettoncourt]] |- | 88057 | 88490 | [[Le Beulay]] |- | 88058 | 88170 | [[Biécourt]] |- | 88059 | 88430 | [[Biffontaine]] |- | 88060 | 88500 | [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]] |- | 88061 | 88410 | [[Bleurville]] |- | 88062 | 88320 | [[Blevaincourt]] |- | 88063 | 88270 | [[Bocquegney]] |- | 88064 | 88600 | [[Bois-de-Champ]] |- | 88065 | 88260 | [[Bonvillet]] |- | 88066 | 88500 | [[Boulaincourt]] |- | 88068 | 88470 | [[La Bourgonce]] |- | 88069 | 88270 | [[Bouxières-aux-Bois]] |- | 88070 | 88130 | [[Bouxurulles]] |- | 88071 | 88270 | [[Bouzemont]] |- | 88073 | 88130 | [[Brantigny]] |- | 88074 | 88350 | [[Brechainville]] |- | 88075 | 88250 | [[La Bresse]] |- | 88076 | 88600 | [[Brouvelieures]] |- | 88077 | 88700 | [[Brû]] |- | 88078 | 88600 | [[Bruyères]] |- | 88079 | 88140 | [[Boloniacivilla]] |- | 88080 | 88700 | [[Bult]] |- | 88081 | 88540 | [[Bussang]] |- | 88082 | 88110 | [[Celles-sur-Plaine]] |- | 88083 | 88300 | [[Certilleux]] |- | 88084 | 88130 | [[Chamagne]] |- | 88085 | 88640 | [[Champdray]] |- | 88086 | 88600 | [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]] |- | 88087 | 88000 | [[Chantraine (commune)|Chantraine]] |- | 88088 | 88240 | [[La Chapelle-aux-Bois]] |- | 88089 | 88600 | [[La Chapelle-devant-Bruyères]] |- | 88090 | 88130 | [[Carpinia]] |- | 88091 | 88460 | [[Charmois-devant-Bruyères]] |- | 88092 | 88270 | [[Charmois-l'Orgueilleux]] |- | 88093 | 88210 | [[Châtas]] |- | 88094 | 88330 | [[Châtel-sur-Moselle]] |- | 88095 | 88170 | [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]] |- | 88096 | 88410 | [[Châtillon-sur-Saône]] |- | 88097 | 88500 | [[Chauffecourt]] |- | 88098 | 88390 | [[Chaumousey]] |- | 88099 | 88150 | [[Chavelot]] |- | 88100 | 88500 | [[Chef-Haut]] |- | 88101 | 88460 | [[Cheniménil]] |- | 88102 | 88630 | [[Chermisey]] |- | 88103 | 88270 | [[Circourt]] |- | 88104 | 88300 | [[Circourt-sur-Mouzon]] |- | 88105 | 88410 | [[Claudon]] |- | 88107 | 88630 | [[Clérey-la-Côte]] |- | 88108 | 88240 | [[Le Clerjus]] |- | 88109 | 88120 | [[Cleurie]] |- | 88110 | 88700 | [[Clézentaine]] |- | 88111 | 88100 | [[Coinches]] |- | 88113 | 88490 | [[Combrimont]] |- | 88114 | 88140 | [[Gundrecivilla]] |- | 88115 | 88430 | [[Corcieux]] |- | 88116 | 88310 | [[Cornimont]] |- | 88117 | 88170 | [[Courcelles-sous-Châtenois]] |- | 88118 | 88630 | [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]] |- | 88119 | 88140 | [[Crainvilliers]] |- | 88120 | 88520 | [[La Croix-aux-Mines]] |- | 88121 | 88330 | [[Damas-aux-Bois]] |- | 88122 | 88270 | [[Damas-et-Bettegney]] |- | 88123 | 88320 | [[Damblain]] |- | 88124 | 88260 | [[Darney]] |- | 88125 | 88170 | [[Darney-aux-Chênes]] |- | 88126 | 88390 | [[Darnieulles]] |- | 88127 | 88700 | [[Deinvillers]] |- | 88128 | 88210 | [[Denipaire]] |- | 88129 | 88270 | [[Derbamont]] |- | 88130 | 88600 | [[Destord]] |- | 88131 | 88600 | [[Deycimont]] |- | 88132 | 88000 | [[Deyvillers]] |- | 88133 | 88000 | [[Dignonville]] |- | 88134 | 88000 | [[Dinozé]] |- | 88135 | 88460 | [[Docelles]] |- | 88136 | 88000 | [[Dogneville]] |- | 88137 | 88170 | [[Dolaincourt]] |- | 88138 | 88260 | [[Dombasle-devant-Darney]] |- | 88139 | 88500 | [[Dombasle-en-Xaintois]] |- | 88140 | 88140 | [[Dombrot-le-Sec]] |- | 88141 | 88170 | [[Dombrot-sur-Vair]] |- | 88144 | 88500 | [[Domèvre-sous-Montfort]] |- | 88142 | 88390 | [[Domèvre-sur-Avière]] |- | 88143 | 88330 | [[Domèvre-sur-Durbion]] |- | 88145 | 88600 | [[Domfaing]] |- | 88146 | 88800 | [[Domjulien]] |- | 88147 | 88390 | [[Dommartin-aux-Bois]] |- | 88148 | 88200 | [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]] |- | 88149 | 88260 | [[Dommartin-lès-Vallois]] |- | 88150 | 88170 | [[Dommartin-sur-Vraine]] |- | 88151 | 88270 | [[Donoparium]] |- | 88152 | 88600 | [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]] |- | 88153 | 88700 | [[Domptail]] |- | 88154 | 88630 | [[Domnum Remigium]] |- | 88155 | 88500 | [[Domvallier]] |- | 88156 | 88700 | [[Doncières]] |- | 88157 | 88220 | [[Dounoux]] |- | 88158 | 88510 | [[Éloyes]] |- | 88159 | 88650 | [[Entre-deux-Eaux]] |- | 88160 | 88000 | [[Spinalium]] |- | 88161 | 88260 | [[Escles]] |- | 88162 | 88260 | [[Esley]] |- | 88163 | 88130 | [[Essegney]] |- | 88164 | 88500 | [[Estrennes]] |- | 88165 | 88480 | [[Étival-Clairefontaine]] |- | 88166 | 88450 | [[Évaux-et-Ménil]] |- | 88167 | 88460 | [[Faucompierre]] |- | 88168 | 88700 | [[Fauconcourt]] |- | 88169 | 88600 | [[Fays (Vosegus)|Fays]] |- | 88170 | 88360 | [[Ferdrupt]] |- | 88171 | 88410 | [[Fignévelle]] |- | 88172 | 88600 | [[Fiménil]] |- | 88173 | 88130 | [[Florémont]] |- | 88174 | 88390 | [[Fomerey]] |- | 88175 | 88600 | [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]] |- | 88176 | 88240 | [[Fontiniacum]] |- | 88177 | 88530 | [[La Forge (Vosegus)|La Forge]] |- | 88178 | 88390 | [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]] |- | 88179 | 88320 | [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]] |- | 88180 | 88320 | [[Frain]] |- | 88181 | 88230 | [[Fraize]] |- | 88182 | 88490 | [[Frapelle]] |- | 88183 | 88630 | [[Frebécourt]] |- | 88184 | 88600 | [[Fremifontaine]] |- | 88185 | 88500 | [[Frenelle-la-Grande]] |- | 88186 | 88500 | [[Frenelle-la-Petite]] |- | 88187 | 88270 | [[Frénois (Vosegus)|Frénois]] |- | 88188 | 88160 | [[Fresse-sur-Moselle]] |- | 88189 | 88350 | [[Fréville (Vosegus)|Fréville]] |- | 88190 | 88440 | [[Frizon]] |- | 88192 | 88270 | [[Gelvécourt-et-Adompt]] |- | 88193 | 88520 | [[Gemaingoutte]] |- | 88194 | 88170 | [[Gemmelaincourt]] |- | 88195 | 88140 | [[Gendreville]] |- | 88196 | 88400 | [[Gérardmer]] |- | 88197 | 88120 | [[Gerbamont]] |- | 88198 | 88430 | [[Gerbépal]] |- | 88199 | 88320 | [[Gignéville]] |- | 88200 | 88390 | [[Gigney]] |- | 88201 | 88390 | [[Girancourt]] |- | 88202 | 88500 | [[Gircourt-lès-Viéville]] |- | 88203 | 88600 | [[Girecourt-sur-Durbion]] |- | 88205 | 88340 | [[Girmont-Val-d'Ajol]] |- | 88206 | 88170 | [[Gironcourt-sur-Vraine]] |- | 88208 | 88410 | [[Godoncourt]] |- | 88209 | 88190 | [[Golbey]] |- | 88210 | 88270 | [[Gorhey]] |- | 88212 | 88350 | [[Grand (Vosegus)|Grand]] |- | 88213 | 88490 | [[Magna Fossa]] |- | 88215 | 88210 | [[Grandrupt]] |- | 88214 | 88240 | [[Grandrupt-de-Bains]] |- | 88216 | 88600 | [[Grandvillers]] |- | 88218 | 88640 | [[Granges-sur-Vologne]] |- | 88219 | 88630 | [[Greux]] |- | 88220 | 88410 | [[Grignoncourt]] |- | 88221 | 88240 | [[Gruey-lès-Surance]] |- | 88222 | 88600 | [[Gugnécourt]] |- | 88223 | 88450 | [[Gugney-aux-Aulx]] |- | 88224 | 88330 | [[Hadigny-les-Verrières]] |- | 88225 | 88220 | [[Hadol]] |- | 88226 | 88270 | [[Hagécourt]] |- | 88227 | 88300 | [[Hagnéville-et-Roncourt]] |- | 88228 | 88330 | [[Haillainville]] |- | 88229 | 88300 | [[Harchéchamp]] |- | 88230 | 88700 | [[Hardancourt]] |- | 88231 | 88800 | [[Haréville]] |- | 88232 | 88300 | [[Harmonville]] |- | 88233 | 88270 | [[Harol]] |- | 88234 | 88240 | [[Harsault]] |- | 88235 | 88240 | [[Hautmougey]] |- | 88236 | 88240 | [[La Haye (Vosegus)|La Haye]] |- | 88237 | 88270 | [[Hennecourt]] |- | 88238 | 88260 | [[Hennezel]] |- | 88239 | 88130 | [[Haruniacum]] |- | 88240 | 88600 | [[Herpemons]] |- | 88241 | 88170 | [[Houécourt]] |- | 88242 | 88300 | [[Houéville]] |- | 88243 | 88700 | [[Housseras]] |- | 88244 | 88430 | [[La Houssière]] |- | 88245 | 88210 | [[Horbacum]] |- | 88246 | 88500 | [[Hymont]] |- | 88247 | 88150 | [[Igniacum (Vosegus)|Igniacum]] |- | 88248 | 88320 | [[Isches]] |- | 88249 | 88300 | [[Gedanis villa]] |- | 88250 | 88550 | [[Jarménil]] |- | 88251 | 88700 | [[Ioannis Manile]] |- | 88252 | 88260 | [[Jésonville]] |- | 88253 | 88000 | [[Jeuxey]] |- | 88254 | 88500 | [[Jorxey]] |- | 88255 | 88630 | [[Jubani villa]] |- | 88256 | 88640 | [[Jussarupt]] |- | 88257 | 88500 | [[Jevancuria]] |- | 88258 | 88320 | [[Marchia (Vosegus)|Marchia]] |- | 88259 | 88300 | [[Landini villa]] |- | 88260 | 88130 | [[Langley (Vosegus)|Langley]] |- | 88261 | 88600 | [[Laval-sur-Vologne]] |- | 88262 | 88600 | [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]] |- | 88263 | 88640 | [[Laveline-du-Houx]] |- | 88264 | 88270 | [[Légéville-et-Bonfays]] |- | 88265 | 88300 | [[Lemmecuria]] |- |} {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88266 | 88600 | [[Lépanges-sur-Vologne]] |- | 88267 | 88260 | [[Larino]] |- | 88268 | 88490 | [[Lesseux]] |- | 88269 | 88400 | [[Liézey]] |- | 88270 | 88350 | [[Liffodium]] |- | 88271 | 88800 | [[Legisvilla]] |- | 88272 | 88410 | [[Lyroncuria]] |- | 88273 | 88000 | [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]] |- | 88274 | 88170 | [[Longus Campus subtus Castinetum]] |- | 88275 | 88490 | [[Lubine]] |- | 88276 | 88490 | [[Lussia]] |- | 88277 | 88110 | [[Luviniacus]] |- | 88278 | 88170 | [[Macuncurtis]] |- | 88279 | 88270 | [[Madecuria]] |- | 88280 | 88450 | [[Maldisinum]] |- | 88281 | 88270 | [[Madonne-et-Lamerey]] |- | 88283 | 88140 | [[Malini curia]] |- | 88284 | 88650 | [[Mandray]] |- | 88285 | 88800 | [[Manderae]] |- | 88286 | 88130 | [[Mareinvilla]] |- | 88287 | 88320 | [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]] |- | 88288 | 88270 | [[Monroniscurtis]] |- | 88289 | 88320 | [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]] |- | 88290 | 88300 | [[Martigny-les-Gerbonvaux]] |- | 88291 | 88410 | [[Martinvelle]] |- | 88292 | 88500 | [[Mataincuria]] |- | 88293 | 88630 | [[Maxey-sur-Meuse]] |- | 88294 | 88150 | [[Mazeley]] |- | 88295 | 88500 | [[Maceriolae]] |- | 88296 | 88140 | [[Madonis villa]] |- | 88297 | 88600 | [[Méménil]] |- | 88298 | 88700 | [[Menardi Mons]] |- | 88302 | 88160 | [[Le Ménil]] |- | 88300 | 88210 | [[Ménil-de-Senones]] |- | 88299 | 88500 | [[Mansile in Sanctesio]] |- | 88301 | 88700 | [[Ménil-sur-Belvitte]] |- | 88303 | 88630 | [[Mudrevallis]] |- | 88304 | 88500 | [[Mirecurtium]] |- | 88305 | 88630 | [[Moncel-sur-Vair]] |- | 88306 | 88210 | [[Le Mont]] |- | 88309 | 88800 | [[Monthureux-le-Sec]] |- | 88310 | 88410 | [[Monthureux-sur-Saône]] |- | 88307 | 88320 | [[Mont-lès-Lamarche]] |- | 88308 | 88300 | [[Montes ante Novum Castrum]] |- | 88311 | 88240 | [[Montmotier]] |- | 88312 | 88170 | [[Morelli Domus]] |- | 88313 | 88330 | [[Murini villa]] |- | 88314 | 88320 | [[Morizécourt]] |- | 88315 | 88600 | [[Mors Agni]] |- | 88316 | 88140 | [[Maurivilla]] |- | 88317 | 88210 | [[Moussey (Vosegus)|Moussey]] |- | 88318 | 88700 | [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]] |- | 88319 | 88420 | [[Medianum Monasterium]] |- | 88320 | 88100 | [[Nayemont-les-Fosses]] |- | 88321 | 88300 | [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]] |- | 88322 | 88600 | [[La Neuveville-devant-Lépanges]] |- | 88324 | 88170 | [[La Neuveville-sous-Châtenois]] |- | 88325 | 88800 | [[La Neuveville-sous-Montfort]] |- | 88326 | 88100 | [[Neuvillers-sur-Fave]] |- | 88327 | 88440 | [[Nomexy]] |- | 88328 | 88470 | [[Nompardivilla]] |- | 88330 | 88260 | [[Novilla (Vosegus)|Novilla]] |- | 88331 | 88600 | [[Nontiavilla]] |- | 88332 | 88800 | [[Noretum]] |- | 88333 | 88700 | [[Nossoncourt]] |- | 88334 | 88500 | [[Ollevilla]] |- | 88335 | 88500 | [[Offroicourt]] |- | 88336 | 88170 | [[Audoleni villa]] |- | 88338 | 88700 | [[Ortonis curia]] |- | 88340 | 88700 | [[Padua (Vosegus)|Padua]] |- | 88341 | 88100 | [[Pair-et-Grandrupt]] |- | 88342 | 88330 | [[Pallegney]] |- | 88343 | 88800 | [[Paretum (Vosegus)|Paretum]] |- | 88344 | 88350 | [[Pargniacum subtus Mirevallem]] |- | 88345 | 88490 | [[La Petite-Fosse]] |- | 88346 | 88210 | [[La Petite-Raon]] |- | 88347 | 88270 | [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]] |- | 88348 | 88600 | [[Petreus Pons]] |- | 88349 | 88230 | [[Plenifesium]] |- | 88350 | 88170 | [[Pluvesia]] |- | 88351 | 88370 | [[Plumberae]] |- | 88352 | 88300 | [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]] |- | 88353 | 88260 | [[Pons iuxta Undinovilla]] |- | 88354 | 88500 | [[Pont-sur-Madon]] |- | 88355 | 88330 | [[Portus Caelorum]] |- | 88356 | 88600 | [[Les Poulières]] |- | 88357 | 88500 | [[Portus Suavis]] |- | 88358 | 88550 | [[Pouxeux]] |- | 88359 | 88600 | [[Prey (Vosegus)|Prey]] |- | 88360 | 88260 | [[Provenchères-lès-Darney]] |- | 88361 | 88490 | [[Provenchères-et-Colroy]] |- | 88362 | 88210 | [[Le Puid]] |- | 88363 | 88630 | [[Purneretum]] |- | 88364 | 88500 | [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]] |- | 88365 | 88270 | [[Racécourt]] |- | 88366 | 88170 | [[Radalli villa]] |- | 88367 | 88700 | [[Rambervilleriae]] |- | 88368 | 88500 | [[Rancuria]] |- | 88369 | 88160 | [[Romarici campus]] |- | 88370 | 88270 | [[Radonis curtis]] |- | 88371 | 88220 | [[Rapo ad Silvas]] |- | 88372 | 88110 | [[Rapo ad Stationem]] |- | 88373 | 88110 | [[Raon-sur-Plaine]] |- | 88374 | 88130 | [[Rapey]] |- | 88375 | 88520 | [[Raves (Vosegus)|Raves]] |- | 88376 | 88300 | [[Ribovilla]] |- | 88377 | 88410 | [[Rainharii villa]] |- | 88378 | 88450 | [[Regney]] |- | 88379 | 88330 | [[Ranconis curtis]] |- | 88380 | 88640 | [[Rehaupal]] |- | 88381 | 88260 | [[Relangia]] |- | 88382 | 88500 | [[Rimacuria]] |- | 88383 | 88200 | [[Romarici Mons]] |- | 88386 | 88100 | [[Remomeix]] |- | 88385 | 88800 | [[Romulficuria]] |- | 88387 | 88170 | [[Ramaldi villa]] |- | 88388 | 88390 | [[Renauvoid]] |- | 88389 | 88500 | [[Reparium]] |- | 88390 | 88320 | [[Roberticuria]] |- | 88391 | 88120 | [[Rochesson]] |- | 88394 | 88320 | [[Romania ad Silvas]] |- | 88395 | 88700 | [[Rotmundum]] |- | 88398 | 88600 | [[Les Rouges-Eaux]] |- | 88399 | 88460 | [[Le Roulier]] |- | 88400 | 88500 | [[Ruvera in Sanctesio]] |- | 88401 | 88170 | [[Roverium (Vosegus)|Roverium]] |- | 88402 | 88700 | [[Rovilla ad Quercus]] |- | 88403 | 88500 | [[Roserota]] |- | 88404 | 88320 | [[Roseriae supra Mosunam]] |- | 88406 | 88130 | [[Rugney]] |- | 88407 | 88630 | [[Ruppes]] |- | 88408 | 88360 | [[Rupt-sur-Moselle]] |- | 88409 | 88120 | [[Saint-Amé]] |- | 88411 | 88260 | [[Sanctus Basolimons]] |- | 88412 | 88700 | [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]] |- | 88413 | 88100 | [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]] |- | 88410 | 88700 | [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]] |- | 88418 | 88700 | [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]] |- | 88424 | 88100 | [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]] |- | 88415 | 88200 | [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]] |- | 88416 | 88700 | [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]] |- | 88417 | 88700 | [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]] |- | 88419 | 88210 | [[Saint-Jean-d'Ormont]] |- | 88421 | 88410 | [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]] |- | 88423 | 88650 | [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]] |- | 88425 | 88700 | [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]] |- | 88426 | 88560 | [[Saint-Maurice-sur-Moselle]] |- | 88427 | 88170 | [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]] |- | 88428 | 88470 | [[Saint-Michel-sur-Meurthe]] |- | 88429 | 88200 | [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]] |- | 88430 | 88140 | [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]] |- | 88431 | 88170 | [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]] |- | 88432 | 88700 | [[Sanctus Petrimons]] |- | 88433 | 88500 | [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]] |- | 88434 | 88800 | [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]] |- | 88435 | 88480 | [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]] |- | 88436 | 88210 | [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]] |- | 88437 | 88270 | [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]] |- | 88438 | 88470 | [[La Salle (Vosegus)|La Salle]] |- | 88439 | 88390 | [[Sanchey]] |- | 88440 | 88170 | [[Sandaucuria]] |- | 88441 | 88260 | [[Sans-Vallois]] |- | 88442 | 88120 | [[Sapois (Vosegus)|Sapois]] |- | 88443 | 88300 | [[Sartes]] |- | 88444 | 88210 | [[Le Saulcy]] |- | 88445 | 88580 | [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]] |- | 88446 | 88140 | [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]] |- | 88447 | 88290 | [[Salsuriae]] |- | 88448 | 88140 | [[Seivilla]] |- | 88449 | 88130 | [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]] |- | 88450 | 88320 | [[Senagda]] |- | 88451 | 88210 | [[Senonia (Vosegus)|Senonia]] |- | 88452 | 88260 | [[Senonges]] |- | 88453 | 88630 | [[Seromons]] |- | 88454 | 88600 | [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]] |- | 88455 | 88320 | [[Sirecuria]] |- | 88456 | 88320 | [[Serocourt]] |- | 88457 | 88630 | [[Seona (Vosegus)|Seona]] |- | 88458 | 88130 | [[Solicuria]] |- | 88459 | 88170 | [[Soncuria]] |- | 88460 | 88630 | [[Solicia]] |- | 88461 | 88140 | [[Serewavilla]] |- | 88462 | 88120 | [[Le Syndicat]] |- | 88463 | 88100 | [[Tinctorivus]] |- | 88464 | 88460 | [[Tendon (Vosegus)|Tendon]] |- | 88465 | 88150 | [[Tado]] |- | 88466 | 88800 | [[Tillia]] |- | 88467 | 88290 | [[Thiéfosse]] |- | 88468 | 88160 | [[Le Thillot]] |- | 88469 | 88500 | [[Tirocuria]] |- | 88470 | 88530 | [[Le Tholy]] |- | 88471 | 88410 | [[Les Thons]] |- | 88472 | 88260 | [[Thuillières]] |- | 88473 | 88320 | [[Tignécourt]] |- | 88474 | 88300 | [[Tellum (Vosegus)|Tellum]] |- | 88475 | 88320 | [[Toteleni curtis]] |- | 88476 | 88500 | [[Totoni villa]] |- | 88477 | 88350 | [[Trampodium]] |- | 88478 | 88300 | [[Tranculfi villa]] |- | 88479 | 88240 | [[Trémonzey]] |- | 88480 | 88130 | [[Ubexy]] |- | 88481 | 88220 | [[Uriménil]] |- | 88482 | 88140 | [[Eurivilla]] |- | 88483 | 88390 | [[Ursiniacum]] |- | 88484 | 88220 | [[Usminga]] |- | 88485 | 88140 | [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]] |- | 88486 | 88120 | [[Vainiacum]] |- | 88487 | 88340 | [[Le Val-d'Ajol]] |- | 88488 | 88270 | [[Valefridicurtis]] |- | 88489 | 88270 | [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]] |- | 88490 | 88800 | [[Vallis Regia Sicca]] |- | 88491 | 88260 | [[Tres Valesii]] |- | 88492 | 88230 | [[Le Valtin]] |- | 88493 | 88450 | [[Varmonzey]] |- | 88494 | 88500 | [[Vaubexy]] |- | 88495 | 88000 | [[Waldinivilla]] |- | 88496 | 88140 | [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]] |- | 88497 | 88330 | [[Wauxoncuria]] |- | 88498 | 88200 | [[Vecoux]] |- | 88499 | 88270 | [[Velotte-et-Tatignécourt]] |- | 88500 | 88310 | [[Ventron]] |- | 88501 | 88210 | [[Le Vermont]] |- | 88502 | 88600 | [[Vervezelle]] |- | 88503 | 88110 | [[Vexaincourt]] |- | 88504 | 88170 | [[Vicherey]] |- | 88505 | 88430 | [[Vienville]] |- | 88506 | 88210 | [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]] |- | 88507 | 88500 | [[Villers (Vosegus)|Villers]] |- | 88508 | 88270 | [[Ville-sur-Illon]] |- | 88509 | 88150 | [[Villoncourt]] |- | 88510 | 88320 | [[Villotte]] |- | 88511 | 88350 | [[Villouxel]] |- | 88512 | 88600 | [[Viménil]] |- | 88513 | 88450 | [[Vincey]] |- | 88514 | 88170 | [[Viocourt]] |- | 88515 | 88260 | [[Vioménil]] |- | 88516 | 88800 | [[Vittel]] |- | 88517 | 88260 | [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]] |- | 88518 | 88500 | [[Viverium]] |- | 88519 | 88470 | [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]] |- | 88520 | 88240 | [[Les Voivres]] |- | 88521 | 88700 | [[Vomécourt]] |- | 88522 | 88500 | [[Vomécourt-sur-Madon]] |- | 88523 | 88170 | [[Vouxey]] |- | 88524 | 88140 | [[Vrécourt]] |- | 88525 | 88500 | [[Vroville]] |- | 88526 | 88520 | [[Wisembach]] |- | 88527 | 88700 | [[Xaffévillers]] |- | 88528 | 88460 | [[Xamontarupt]] |- | 88529 | 88130 | [[Xaronval]] |- | 88530 | 88220 | [[Scatiniacum]] |- | 88531 | 88400 | [[Xonrupt-Longemer]] |- | 88532 | 88330 | [[Zincourt]] |} {{Indices communium praefecturarum Franciae}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]] ivjrlzv0g8h88pb7wz7kmxcr8is9kwd 0 123982 3984882 3641551 2026-08-31T18:32:36Z Cyprianus Marcus 66550 3984882 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:Disqvisitiones-800.jpg|thumb|Unicum factorizationis [[theorema]] a [[Carolus Fridericus Gauss|Carolo Friderico Gauss]] in [[liber|libro]] ''[[Disquisitiones Arithmeticae]]'' (1801) probatum est.<ref name="Gauss1801.loc=16">{{Harvtxt|Gauss|Clarke|1986|loc=Art. 16}}</ref> In quo Gauss theoremate fundamentali utebatur ad [[lex reciprocitatis quadraticae|legem reciprocitatis quadraticae]] probandam.<ref>{{Harvtxt|Gauss|Clarke|1986|loc=Art. 131}}</ref>]] [[Fasciculus:PrimeDecompositionExample.svg|thumb|864 = 2⁵ × 3³, nec est productum aliorum numerorum primorum.]] '''Theorema fundamentale arithmeticae''' dicit omnem [[numerus naturalis|numerum naturalem]] maiorem quam [[1|unum]] esse productum [[numerus primus|numerorum primorum]], et hunc productum unicum esse: numquam sunt duae copiae factorum eiusdem numeri quae inter se differunt. Quae est [[notio (philosophia)|notio]] magni momenti [[arithmetica]]e ac [[theoria numerorum|theoriae numerorum]]. Haec est [[demonstratio mathematica|demonstratio]].<ref>Ore, p. 51 sqq.</ref> Sit N numerus aliquis. Si N est primus, factores eius sunt N et 1, et nequimus alios factores invenire. Si N est [[numerus compositus|compositus]], habet factores. Sit ''a'' minimus numerus qui illum N dividit; ''a'' debet esse numerus primus (nam, si ''a'' esset compositus, ''a'' ipse haberet factores, minores quam ''a'', sed hi factores quoque N dividerent). Nunc scimus N = ''ab''; si ''b'' est compositus, pone ''b'' = ''cd,'' et similiter. N igitur est productus factorum primorum. Nunc debemus demonstrare hunc productum unicum esse. Supponamus dari duos productos, :<math>N = p_1 p_2 ... p_x = q_1 q_2 ... q_y</math> et omnes numeros ''p'' et ''q'' primos esse. Quia ''p_i'' dividit productum numerorum ''q'', debet dividere unum factorem ''q_j'', sed, quia primi sunt, hoc significat <math>p_i = q_j</math>. Hoc est, omnis numerus ''p_i'' est inter numeros ''q''; similiter, omnis numerus ''q'' est inter numeros ''p''. Sed fortasse primus aliquis praeest saepius inter ''p'' quam inter ''q'' (vel saepius inter ''q'' quam inter ''p'') – exempli gratia, quid si haberemus N = 2x2x3 = 2x3x3? Ut vides, hoc nequit esse. Divide utrumque productum per ''p₁'', deinde per ''p₂'', et per omnes numeros ''p''. Si restarent numeri ''q'' postquam diviseris per omnes ''p'', aequatio esset <math>1 = q_a q_b ...</math>, quod est impossibile; similiter, non potest esse plures numeri ''p'' quam numeri ''q''. Sunt igitur tot ''p'' quot ''q'' et duo producti sunt eidem. [[Euclides]] hoc theorema non affirmavit, sed in libro septimo ''Elementorum'' sunt omnes notiones quae pertinent ad theorema. [[Carolus Fridericus Gauss|Gauss]] id probavit, quamquam theorema quod ille nominavit theorema fundamentale non erat hoc theorema, sed lex de reciprocitate quadratica. == Notae == <references /> {{NexInt}} *[[In factores resolutio]] *[[Philosophia mathematicae]] *[[Theorema fundamentale algebrae]] *[[Theorema fundamentale calculi]] == Bibliographia == * [[Carolus Fridericus Gauss|Gauss, C. F]]. [[1801]] ''[[Disquisitiones arithmeticae]].'' Lipsiae: Fleischer. Retractatus Hildesiae: Olms-Wiedmann, 2006, cum introductione a Norbert Schappacher scripta. * Ore, Oystein. [[1948]]. ''Number Theory and Its History.'' Novi Eboraci: McGraw-Hill. * Weil, André. (1984) [[2007]]. ''Number Theory: An Approach through History from Hammurapi to Legendre.'' Modern Birkhäuser Classics. Bostoniae: Birkhäuser. ISBN 978-0-817-64565-6. [[Categoria:Arithmetica]] [[de:Primfaktorzerlegung#Fundamentalsatz der Arithmetik]] {{Myrias|Mathematica}} 9h2cawgjthpaiamukabthz8l54gswvp 0 124425 3985032 3978166 2026-09-01T10:15:37Z IacobusAmor 1163 Titulus italicus 3985032 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | color = lightgrey | image = Enterococcus_histological_pneumonia_01.png | image_width = 240px | image_caption = ''Enterococcus sp.'' | regnum = [[Bacteria]] | divisio = [[Firmicutes]] | classis = [[Bacilli]] | ordo = [[Lactobacillales]] | familia = [[Enterococcaceae]] | genus = '''''Enterococcus''''' | genus_authority = (''ex'' Thiercelin & Jouhaud 1903)<br />Schleifer & Kilpper-Bälz 1984 | subdivision_ranks = Species | subdivision = * ''[[Enterococcus avium|E. avium]]'' * ''[[Enterococcus durans|E. durans]]'' * ''[[Enterococcus faecalis|E. faecalis]]'' * ''[[Enterococcus faecium|E. faecium]]'' * ''[[Enterococcus gallinarum|E. gallinarum]]'' * ''[[Enterococcus solitarius|E. solitarius]]'' }} '''''Enterococcus''''' est [[genus (taxinomia)|genus]] [[bacterium acidi lactici|bacteriorum acidi lactici]] [[phylum|phyli]] [[Firmicutes|Firmicutium]]. ''Enterococci'' sunt [[cocci]] grammum{{dubsig}} positivi,{{dubsig}} quae saepe pares [[diplococcus|diplococcorum]] vel catenae breves fiunt et solum secundum proprietates physicis ab ''[[Streptococcus|Streptococcis]]'' difficile distingui possunt.<ref name=Gilmore_2002>{{cite book | title=The Enterococci: Pathogenesis, Molecular Biology, and Antibiotic Resistance | url=https://archive.org/details/enterococcipatho0000unse | publisher = ASM Press | location=Washington, D.C. | year=2002 | editor=Gilmore M. S., et al | isbn=9781555812348}}.</ref> Duae [[species (taxinomia)|species]]—''[[Enterococcus faecalis|E. faecalis]]'' (90–95%) et ''[[Enterococcus faecium|E. faecium]]'' (5–10%)—sunt in [[intestinum|intestinis]] [[homo|humanis]] communes [[organismus|organismi]] [[commensalismus|commensales]]. Aliae species, ''E. casseliflavus, [[Enterococcus gallinarum|E. gallinarum]],'' et ''E. raffinosus'' comprehensis, fasciculos inflammationis raro efficiunt.<ref name=Gilmore_2002/> == Notae == <references /> [[Categoria:Bacteria]] [[Categoria:Taxa Kilpper-Bälz]] [[Categoria:Taxa Schleifer]] [[Categoria:Taxa 1984]] a64jg1akqfeu1qnfz3qpz6tptayrwb0 0 129372 3985001 3981638 2026-09-01T09:32:32Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3985001 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Helminthopsis01.JPG|thumb|upright=1|Ichnofossilia ''Helminthopsis'' in Formatione Loganiana (Carboniferum Inferius) Wooster in oppido [[Ohium|Ohii]].]] [[Fasciculus:Helminthopsis02.jpg|thumb|upright=0.8|Ichnofossilia ''Helminthopsis'' in nucleo e Belridge Diatomite (Miocaenum Superius) in Lost Hills Oil Field [[California]]e.]] {{ires|Helminthopsis}} est [[Ichnotaxon|ichnogenus]] cuiusdam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ichnofossile|Ichnofossilis|en|qid=Q853800}} quod in [[planities|planitiebus]] [[saxum|saxorum]] [[sedimentum|sedimentariorum]] reperitur. Eius proprietates maximi momenti sunt vestigia brevia, curvilinearia, non ramificata, lateribus parallelis, sine lineis in [[superficies|superficiebus]] saxosis. Quod ichnogenus repraesentare putatur submarina vescendi vestigia a quodam [[organismus|organismo]] [[invertebrata|invertebrato]] facta qui [[victus]] petens superficies substratorum lutulentorum colebat.<ref>Fillion et Pickerall 1990.</ref><ref>Buatois et al 1998.</ref> A ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gordia||en|qid=Q5584683}}'' (flexuosa, lateribus parallelis, sine lineis) distinguitur quia se numquam transgreditur.<ref>Wang et al. 2009.</ref><!--The similar sounding, but now obsolete, ichnogenus ''[[Helminthoida]]'' refers to a somewhat similar trace characterized by regular, back-and-forth meanders, whereas ''Helminthopsis'' traces are irregular.<ref name="carmona2008" />--> == Notae == <references /> == Bibliographia == * Buatois, L. A., M. G. Mángano, C. G. Maples, et W. P. Lanier. [[1998]]. Ichnology of an Upper Carboniferous fluvio-estuarine paleovalley: The Tonganoxie sandstone, Buildes Quarry, eastern Kansas, USA. ''Journal of Paleontology'' 72:152–180. * Carmona, N. B., L. A. Buatois, M. A. Mángano, et R. G. Bromley. [[2008]]. [http://www.scielo.org.ar/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0002-70142008000100007 Ichnology of the Lower Miocene Chenque Formation, Patagonia, Argentina: animal - substrate interactions and the Modern Evolutionary Fauna.] ''Ameghinian'' 45(1). * Fillion, D., et R. K. Pickerall. [[1990]]. Ichnology of the Upper Cambrian? to Lower Ordovician Bell Island and Waban groups of eastern Newfoundland, Canada. ''Palaeontographica Canadian'' 7: 1–41. * Wang, Y., J. P. Lin, Y. L. Zhao, et P. J. Orr. [[2009]]. "Palaeoecology of the trace fossil Gordia and its interaction with nonmineralizing taxa from the early Middle Cambrian Kaili Biota, Guizhou Province, South China." ''Palaeogeography Palaeoclimatology Palaeoecology'' 277: 141–148. doi:10.1016/j.palaeo.2009.02.017. [[Categoria:Fossilia vestigialia]] [[Categoria:Palaeozoologia]] e8kame8vtkjbtayu06wxbon6guzux9r 0 134395 3984853 3861505 2026-08-31T16:52:25Z LilyKitty 18316 de ratificationibus a Polonia et Estonia 3984853 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:ICAPED members.svg|thumb|Nationes qui Conventionem signaverunt et ratam habent.]] '''Conventio internationalis de protegendis hominibus omnibus a decessione coacticia''' est [[internationalis iurum humanorum lex|pactio de iuribus humanis]] consilio [[Consociatio Nationum|Consociationum Nationum]] ad interdicendam et puniendam [[decessio coacta|decessionem coacticiam]] anno [[2006]] facta, quippe quae [[scelus contra humanitatem]] sit. Quae conventio etiam [[dignitas|dignitatem]] hominum ad decessum coactorum restaurari iubet. Conventio die [[23 Decembris]] [[2010]] valere incepit. Mense Augustis 2026 civitates 98 huic conventioni [[subscriptio|subscripserunt]], quam autem 78 civitates huic ratam fecerunt. {{NexInt}} * [[Internationalis Exstinctorum Dies]] * [[Iudicium Internationale Criminale]] * [[Declaratio et propositum Vindobonae]] == Nexus externi == * [http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CED/Pages/ConventionCED.aspx Conventio internationalis de protegendis hominibus omnibus a decessione coacticia] ([[Anglice]]) * [http://www.ohchr.org/FR/ProfessionalInterest/Pages/ConventionCED.aspx Conventio internationalis de protegendis hominibus omnibus a decessione coacticia] ([[Francogallice]]) [[Categoria:Nationes Unitae]] [[Categoria:Ius internationale]] [[Categoria:Iura humana]] dxu8exarpgb2r1z2hucisdtfmzql62r 0 139261 3984936 3408123 2026-08-31T22:23:39Z LilyKitty 18316 de Commisso de iuribus hominum invalidorum 3984936 wikitext text/x-wiki '''Commissum Iurum Humanorum Consociationis Nationum''' est [[institutum]] [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] ad custodiam observationis civitatum de [[Pactio Internationalis de Iuribus Civilibus et Politicis|Pactione Inernationalis de Iuribus Civilis et Politicis]] protegendam conditum. Etiam accusationes hominum privatorum de Pactione apud Protocollum Primum accipit, et cura est Protocolli Secundi quod [[poena capitalis|poenam capitalis]] prohibet. {{NexInt}} * [[Commissum de iuribus hominum invalidorum]] * [[Internationalis iurum humanorum lex]] * [[Pactio Internationalis de Iuribus Civilibus et Politicis]] == Nexus externi == * [http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrc/index.htm Commissum Iurum Humanorum Consociationis Nationum] [[Categoria:Iura humana]] [[Categoria:Nationes Unitae]] 5srj6whdkwt0fzxob0h7niv4e5o2kdp 0 139289 3984970 3505277 2026-09-01T01:31:02Z Cyprianus Marcus 66550 3984970 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Auricherschloss.jpg|thumb|left|Castellum urbis Auriaci.]] '''Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> seu '''Affrica'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Auricum'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurika'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurikera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Awerkera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurica'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'') est urbs caput [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]. Haec urbs sita est in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e. Ad Auriacum etiam vici (Theodisce ''Ortschaften'') Brockzetel et Wiesens cum viculis (Theodisce ''Ortsteilen'') Brockzetel ac Wiesens; Egels und Wallinghausen cum viculis Egels ac Wallinghausen; Extum, Haxtum, Kirchdorf et Rahe cum viculis Extum, Haxtum, Kirchdorf ac Rahe; Dietrichsfeld, Pfalzdorf et Plaggenburg cum viculis Dietrichsfeld, Pfalzdorf ac Plaggenburg; pertinent. == Historia == Auriacum nomine ''Aurechove'' anno [[1276]] primo in actis descriptum est. Deinde pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuit, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Auriacum [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Auriacum pars novi Circuli Auriaci factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 7.089 ad 10.350 crevit. Anno [[1972]] vici Brockzetel, Dietrichsfeld, Egels, Extum, Georgsfeld, Haxtum, Kirchdorf, Langefeld, Middels, Pfalzdorf, Plaggenburg, Popens, Rahe, Sandhorst, Schirum, Spekendorf, Tannenhausen, Walle, Wallinghausen atque Wiesens cum Auriaco consociati sunt. == Homines noti == === Cives honoris causa === * [[Rudolphus Eucken]] (1846 - 1926) scriptor et philosophus. * [[Paulus de Hindenburg]] (1847 - 1934) dux militum et vir publicus * [[Franciscus Seldte]] (1882 - 1947), vir publicus * [[Adolphus Hitler]] (1889 - 1945), vir publicus === Nati === * [[Carolus Henricus Ulrichs]] (1825 - 1895), conditor commentariorum latinorum quibus nomen ''[[Alaudae]]''. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{commonscat|Aurich|Auriacum}} * [http://www.aurich.de Pagina officialis] [[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]] l4si5wcciud8exc01ivoq0nyunn71b5 3985037 3984970 2026-09-01T10:25:19Z Cyprianus Marcus 66550 3985037 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Auricherschloss.jpg|thumb|left|Castellum urbis Auriaci.]] '''Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> seu '''Affrica'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Auricum'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurika'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurikera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Awerkera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurica'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'') est urbs caput [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]. Haec urbs sita est in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e. Ad Auriacum etiam pagi<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') Brockzetel et Wiesens cum vicis (Theodisce ''Ortsteilen'') Brockzetel ac Wiesens; Egels und Wallinghausen cum vicis Egels ac Wallinghausen; Extum, Haxtum, Kirchdorf et Rahe cum vicis Extum, Haxtum, Kirchdorf ac Rahe; Dietrichsfeld, Pfalzdorf et Plaggenburg cum vicis Dietrichsfeld, Pfalzdorf ac Plaggenburg; pertinent. == Historia == Auriacum nomine ''Aurechove'' anno [[1276]] primo in actis descriptum est. Deinde pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuit, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Auriacum [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Auriacum pars novi Circuli Auriaci factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 7.089 ad 10.350 crevit. Anno [[1972]] vici Brockzetel, Dietrichsfeld, Egels, Extum, Georgsfeld, Haxtum, Kirchdorf, Langefeld, Middels, Pfalzdorf, Plaggenburg, Popens, Rahe, Sandhorst, Schirum, Spekendorf, Tannenhausen, Walle, Wallinghausen atque Wiesens cum Auriaco consociati sunt. == Homines noti == === Cives honoris causa === * [[Rudolphus Eucken]] (1846 - 1926) scriptor et philosophus. * [[Paulus de Hindenburg]] (1847 - 1934) dux militum et vir publicus * [[Franciscus Seldte]] (1882 - 1947), vir publicus * [[Adolphus Hitler]] (1889 - 1945), vir publicus === Nati === * [[Carolus Henricus Ulrichs]] (1825 - 1895), conditor commentariorum latinorum quibus nomen ''[[Alaudae]]''. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{commonscat|Aurich|Auriacum}} * [http://www.aurich.de Pagina officialis] [[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]] 7m8zei5tjmd6flgoy2d2i6rw5dr2ibi 3985059 3985037 2026-09-01T11:22:47Z Cyprianus Marcus 66550 3985059 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Auricherschloss.jpg|thumb|left|Castellum urbis Auriaci.]] '''Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> seu '''Affrica'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Auricum'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurika'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurikera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Awerkera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurica'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'') est urbs caput [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]. Haec urbs sita est in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e. == Historia == Auriacum nomine ''Aurechove'' anno [[1276]] primo in actis descriptum est. Deinde pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuit, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Auriacum [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Auriacum pars novi Circuli Auriaci factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 7.089 ad 10.350 crevit. Anno [[1972]] vici Brockzetel, Dietrichsfeld, Egels, Extum, Georgsfeld, Haxtum, Kirchdorf, Langefeld, Middels, Pfalzdorf, Plaggenburg, Popens, Rahe, Sandhorst, Schirum, Spekendorf, Tannenhausen, Walle, Wallinghausen atque Wiesens cum Auriaco consociati sunt. ==Urbis partes== Auriacum dividitur in pagos<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') qui vicissim in vicos aut partes (Theodisce ''Ortsteilen'') dividuntur. Haec divisio inferiore in tabula monstratur: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |- class="hintergrundfarbe5" ! colspan="6"| Urbis Auriaci vici |- class="hintergrundfarbe5" ! width="100"|Pagus (Latine) ! width="100"|Pagus (Theodisce) ! width="100"|Vicus (Latine) ! width="100"|Vicus (Theodisce) ! width="50"|[[Area (geometria)|Area]] (km²)<ref name="Zahlen">[http://www.aurich.de/index.php/1005/0/ ''Zahlen, Daten, Fakten''].</ref> ! width="50"|[[Numerus incolarum]]<ref>[https://www.aurich.de/stadtinformationen/zahlen-daten-fakten.html#c23295 ''Ortsteile''].</ref> ! width="50"|[[Spissitudo incolarum]] (inc./km²) ! [[Mappa]] |- | Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || 5,83 || 12.399 || 2.124 || [[Datei:Aurich-Kernstadt.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Brockzetel und Wiesens || [[Brockzetel]] || 19,25 || 353 || 19 || [[Datei:Aurich-Brockzetel.svg|100x100px]] |- | [[Wiesens]] || 16,73 || 1.420 || 86 || [[Datei:Aurich-Wiesens.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Egels und Wallinghausen || [[Egels]] || 4,43 || 1.788 || 416 || [[Datei:Aurich-Egels.svg|100x100px]] |- | [[Wallinghausen]] || 5,81 || 3.560 || 579 || [[Datei:Aurich-Wallinghausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="4"| Extum, Haxtum, Kirchdorf und Rahe || [[Extum]] || 4,17 || 2.151 || 427 || [[Datei:Aurich-Extum.svg|100x100px]] |- | [[Haxtum]] || 2,20 || 1.764 || 806 || [[Datei:Aurich-Haxtum.svg|100x100px]] |- | [[Kirchdorf (Aurich)|Kirchdorf]] || 4,77 || 1.444 || 280 || [[Datei:Aurich-Kirchdorf.svg|100x100px]] |- | [[Rahe (Aurich)|Rahe]] || 4,38 || 523 || 121 || [[Datei:Aurich-Rahe.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Dietrichsfeld, Pfalzdorf und Plaggenburg || [[Dietrichsfeld]] || 11,31 || 789 || 70 || [[Datei:Aurich-Dietrichsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Pfalzdorf (Aurich)|Pfalzdorf]] || 6,11 || 234 || 37 || [[Datei:Aurich-Pfalzdorf.svg|100x100px]] |- | [[Plaggenburg (Aurich)|Plaggenburg]] || 13,47 || 1.434 || 105 || [[Datei:Aurich-Plaggenburg.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Georgsfeld und Tannenhausen || [[Georgsfeld (Aurich)|Georgsfeld]] || 6,56 || 563 || 86 || [[Datei:Aurich-Georgsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Tannenhausen]] || 16,92 || 1.929 || 114 || [[Datei:Aurich-Tannenhausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Langefeld, Middels und Spekendorf || [[Langefeld (Aurich)|Langefeld]] || 4,79 || 416 || 87 || [[Datei:Aurich-Langefeld.svg|100x100px]] |- | [[Middels]] || 23,01 || 1.222 || 51 || [[Datei:Aurich-Middels.svg|100x100px]] |- | [[Spekendorf]] || 13,37 || 434 || 31 || [[Datei:Aurich-Spekendorf.svg|100x100px]] |- | Popens || [[Popens]] || 1,88 || 1.994 || 1.031 || [[Datei:Aurich-Popens.svg|100x100px]] |- | Schirum || [[Schirum]] || 13,19 || 1.411 || 106 || [[Datei:Aurich-Schirum.svg|100x100px]] |- | Sandhorst || [[Sandhorst]] || 10,77 || 4.458 || 395 || [[Datei:Aurich-Sandhorst.svg|100x100px]] |- | Walle || [[Walle (Aurich)|Walle]] || 8,26 || 2.660 || 317 || [[Datei:Aurich-Walle.svg|100x100px]] |} == Homines noti == === Cives honoris causa === * [[Rudolphus Eucken]] (1846 - 1926) scriptor et philosophus. * [[Paulus de Hindenburg]] (1847 - 1934) dux militum et vir publicus * [[Franciscus Seldte]] (1882 - 1947), vir publicus * [[Adolphus Hitler]] (1889 - 1945), vir publicus === Nati === * [[Carolus Henricus Ulrichs]] (1825 - 1895), conditor commentariorum latinorum quibus nomen ''[[Alaudae]]''. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{commonscat|Aurich|Auriacum}} * [http://www.aurich.de Pagina officialis] [[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]] k2pii1g1zoqcbei8t5ryf8ua6o8geka 3985060 3985059 2026-09-01T11:26:42Z Cyprianus Marcus 66550 /* Urbis partes */ 3985060 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Auricherschloss.jpg|thumb|left|Castellum urbis Auriaci.]] '''Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> seu '''Affrica'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Auricum'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurika'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurikera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Awerkera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurica'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'') est urbs caput [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]. Haec urbs sita est in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e. == Historia == Auriacum nomine ''Aurechove'' anno [[1276]] primo in actis descriptum est. Deinde pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuit, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Auriacum [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Auriacum pars novi Circuli Auriaci factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 7.089 ad 10.350 crevit. Anno [[1972]] vici Brockzetel, Dietrichsfeld, Egels, Extum, Georgsfeld, Haxtum, Kirchdorf, Langefeld, Middels, Pfalzdorf, Plaggenburg, Popens, Rahe, Sandhorst, Schirum, Spekendorf, Tannenhausen, Walle, Wallinghausen atque Wiesens cum Auriaco consociati sunt. ==Urbis partes== Auriacum dividitur in pagos<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') qui vicissim in vicos aut partes (Theodisce ''Ortsteilen'') dividuntur. Haec divisio inferiore in tabula monstratur: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |- class="hintergrundfarbe5" ! colspan="6"| Urbis Auriaci vici |- class="hintergrundfarbe5" ! width="100"|Pagus (Latine) ! width="100"|Pagus (Theodisce) ! width="100"|Vicus (Latine) ! width="100"|Vicus (Theodisce) ! width="50"|[[Area (geometria)|Area]] (km²)<ref name="Zahlen">[http://www.aurich.de/index.php/1005/0/ ''Zahlen, Daten, Fakten''].</ref> ! width="50"|[[Numerus incolarum]]<ref>[https://www.aurich.de/stadtinformationen/zahlen-daten-fakten.html#c23295 ''Ortsteile''].</ref> ! width="50"|[[Spissitudo incolarum]] (inc./km²) ! [[Mappa]] |- | Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || || Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || 5,83 || 12.399 || 2.124 || [[Datei:Aurich-Kernstadt.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Brockzetel und Wiesens || [[Brockzetel]] || || 19,25 || 353 || 19 || [[Datei:Aurich-Brockzetel.svg|100x100px]] |- | || [[Wiesens]] || 16,73 || 1.420 || 86 || [[Datei:Aurich-Wiesens.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Egels und Wallinghausen || || || [[Egels]] || 4,43 || 1.788 || 416 || [[Datei:Aurich-Egels.svg|100x100px]] |- | [[Wallinghausen]] || || 5,81 || 3.560 || 579 || [[Datei:Aurich-Wallinghausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="4"| Extum, Haxtum, Kirchdorf und Rahe || || [[Extum]] || 4,17 || 2.151 || 427 || [[Datei:Aurich-Extum.svg|100x100px]] |- | [[Haxtum]] || || 2,20 || 1.764 || 806 || [[Datei:Aurich-Haxtum.svg|100x100px]] |- | [[Kirchdorf (Aurich)|Kirchdorf]] || || || 4,77 || 1.444 || 280 || [[Datei:Aurich-Kirchdorf.svg|100x100px]] |- | [[Rahe (Aurich)|Rahe]] || || 4,38 || 523 || 121 || [[Datei:Aurich-Rahe.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Dietrichsfeld, Pfalzdorf und Plaggenburg || || [[Dietrichsfeld]] || 11,31 || 789 || 70 || [[Datei:Aurich-Dietrichsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Pfalzdorf (Aurich)|Pfalzdorf]] || || 6,11 || 234 || 37 || [[Datei:Aurich-Pfalzdorf.svg|100x100px]] |- | [[Plaggenburg (Aurich)|Plaggenburg]] || || 13,47 || 1.434 || 105 || [[Datei:Aurich-Plaggenburg.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Georgsfeld und Tannenhausen || || [[Georgsfeld (Aurich)|Georgsfeld]] || 6,56 || 563 || 86 || [[Datei:Aurich-Georgsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Tannenhausen]] || || 16,92 || 1.929 || 114 || [[Datei:Aurich-Tannenhausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Langefeld, Middels und Spekendorf || || || [[Langefeld (Aurich)|Langefeld]] || 4,79 || 416 || 87 || [[Datei:Aurich-Langefeld.svg|100x100px]] |- | || [[Middels]] || 23,01 || 1.222 || 51 || [[Datei:Aurich-Middels.svg|100x100px]] |- | || [[Spekendorf]] || 13,37 || 434 || 31 || [[Datei:Aurich-Spekendorf.svg|100x100px]] |- | || Popens || || [[Popens]] || 1,88 || 1.994 || 1.031 || [[Datei:Aurich-Popens.svg|100x100px]] |- | || Schirum || || [[Schirum]] || 13,19 || 1.411 || 106 || [[Datei:Aurich-Schirum.svg|100x100px]] |- | || Sandhorst || || [[Sandhorst]] || 10,77 || 4.458 || 395 || [[Datei:Aurich-Sandhorst.svg|100x100px]] |- | || Walle || || [[Walle (Aurich)|Walle]] || 8,26 || 2.660 || 317 || [[Datei:Aurich-Walle.svg|100x100px]] |} == Homines noti == === Cives honoris causa === * [[Rudolphus Eucken]] (1846 - 1926) scriptor et philosophus. * [[Paulus de Hindenburg]] (1847 - 1934) dux militum et vir publicus * [[Franciscus Seldte]] (1882 - 1947), vir publicus * [[Adolphus Hitler]] (1889 - 1945), vir publicus === Nati === * [[Carolus Henricus Ulrichs]] (1825 - 1895), conditor commentariorum latinorum quibus nomen ''[[Alaudae]]''. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{commonscat|Aurich|Auriacum}} * [http://www.aurich.de Pagina officialis] [[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]] fd09ydyy2zz3x84k73h39v1ncagb91u 3985061 3985060 2026-09-01T11:29:06Z Cyprianus Marcus 66550 /* Urbis partes */ 3985061 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Auricherschloss.jpg|thumb|left|Castellum urbis Auriaci.]] '''Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> seu '''Affrica'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Auricum'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurika'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurikera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Awerkera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurica'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'') est urbs caput [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]. Haec urbs sita est in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e. == Historia == Auriacum nomine ''Aurechove'' anno [[1276]] primo in actis descriptum est. Deinde pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuit, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Auriacum [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Auriacum pars novi Circuli Auriaci factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 7.089 ad 10.350 crevit. Anno [[1972]] vici Brockzetel, Dietrichsfeld, Egels, Extum, Georgsfeld, Haxtum, Kirchdorf, Langefeld, Middels, Pfalzdorf, Plaggenburg, Popens, Rahe, Sandhorst, Schirum, Spekendorf, Tannenhausen, Walle, Wallinghausen atque Wiesens cum Auriaco consociati sunt. ==Urbis partes== Auriacum dividitur in pagos<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') qui vicissim in vicos aut partes (Theodisce ''Ortsteilen'') dividuntur. Haec divisio inferiore in tabula monstratur: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |- class="hintergrundfarbe5" ! colspan="8"| Urbis Auriaci vici |- class="hintergrundfarbe5" ! width="100"|Pagus (Latine) ! width="100"|Pagus (Theodisce) ! width="100"|Vicus (Latine) ! width="100"|Vicus (Theodisce) ! width="50"|[[Area (geometria)|Area]] (km²)<ref name="Zahlen">[http://www.aurich.de/index.php/1005/0/ ''Zahlen, Daten, Fakten''].</ref> ! width="50"|[[Numerus incolarum]]<ref>[https://www.aurich.de/stadtinformationen/zahlen-daten-fakten.html#c23295 ''Ortsteile''].</ref> ! width="50"|[[Spissitudo incolarum]] (inc./km²) ! [[Mappa]] |- | Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || || Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || 5,83 || 12.399 || 2.124 || [[Datei:Aurich-Kernstadt.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Brockzetel und Wiesens || [[Brockzetel]] || || 19,25 || 353 || 19 || [[Datei:Aurich-Brockzetel.svg|100x100px]] |- | || [[Wiesens]] || 16,73 || 1.420 || 86 || [[Datei:Aurich-Wiesens.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Egels und Wallinghausen || || || [[Egels]] || 4,43 || 1.788 || 416 || [[Datei:Aurich-Egels.svg|100x100px]] |- | [[Wallinghausen]] || || 5,81 || 3.560 || 579 || [[Datei:Aurich-Wallinghausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="4"| Extum, Haxtum, Kirchdorf und Rahe || || [[Extum]] || 4,17 || 2.151 || 427 || [[Datei:Aurich-Extum.svg|100x100px]] |- | [[Haxtum]] || || 2,20 || 1.764 || 806 || [[Datei:Aurich-Haxtum.svg|100x100px]] |- | [[Kirchdorf (Aurich)|Kirchdorf]] || || || 4,77 || 1.444 || 280 || [[Datei:Aurich-Kirchdorf.svg|100x100px]] |- | [[Rahe (Aurich)|Rahe]] || || 4,38 || 523 || 121 || [[Datei:Aurich-Rahe.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Dietrichsfeld, Pfalzdorf und Plaggenburg || || [[Dietrichsfeld]] || 11,31 || 789 || 70 || [[Datei:Aurich-Dietrichsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Pfalzdorf (Aurich)|Pfalzdorf]] || || 6,11 || 234 || 37 || [[Datei:Aurich-Pfalzdorf.svg|100x100px]] |- | [[Plaggenburg (Aurich)|Plaggenburg]] || || 13,47 || 1.434 || 105 || [[Datei:Aurich-Plaggenburg.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Georgsfeld und Tannenhausen || || [[Georgsfeld (Aurich)|Georgsfeld]] || 6,56 || 563 || 86 || [[Datei:Aurich-Georgsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Tannenhausen]] || || 16,92 || 1.929 || 114 || [[Datei:Aurich-Tannenhausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Langefeld, Middels und Spekendorf || || || [[Langefeld (Aurich)|Langefeld]] || 4,79 || 416 || 87 || [[Datei:Aurich-Langefeld.svg|100x100px]] |- | || [[Middels]] || 23,01 || 1.222 || 51 || [[Datei:Aurich-Middels.svg|100x100px]] |- | || [[Spekendorf]] || 13,37 || 434 || 31 || [[Datei:Aurich-Spekendorf.svg|100x100px]] |- | || Popens || || [[Popens]] || 1,88 || 1.994 || 1.031 || [[Datei:Aurich-Popens.svg|100x100px]] |- | || Schirum || || [[Schirum]] || 13,19 || 1.411 || 106 || [[Datei:Aurich-Schirum.svg|100x100px]] |- | || Sandhorst || || [[Sandhorst]] || 10,77 || 4.458 || 395 || [[Datei:Aurich-Sandhorst.svg|100x100px]] |- | || Walle || || [[Walle (Aurich)|Walle]] || 8,26 || 2.660 || 317 || [[Datei:Aurich-Walle.svg|100x100px]] |} == Homines noti == === Cives honoris causa === * [[Rudolphus Eucken]] (1846 - 1926) scriptor et philosophus. * [[Paulus de Hindenburg]] (1847 - 1934) dux militum et vir publicus * [[Franciscus Seldte]] (1882 - 1947), vir publicus * [[Adolphus Hitler]] (1889 - 1945), vir publicus === Nati === * [[Carolus Henricus Ulrichs]] (1825 - 1895), conditor commentariorum latinorum quibus nomen ''[[Alaudae]]''. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{commonscat|Aurich|Auriacum}} * [http://www.aurich.de Pagina officialis] [[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]] 5d9joqtu8gvjgr0jum4kcwudsdggrx5 3985062 3985061 2026-09-01T11:34:30Z Cyprianus Marcus 66550 /* Urbis partes */ 3985062 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Auricherschloss.jpg|thumb|left|Castellum urbis Auriaci.]] '''Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> seu '''Affrica'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Auricum'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurika'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurikera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Awerkera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurica'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'') est urbs caput [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]. Haec urbs sita est in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e. == Historia == Auriacum nomine ''Aurechove'' anno [[1276]] primo in actis descriptum est. Deinde pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuit, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Auriacum [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Auriacum pars novi Circuli Auriaci factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 7.089 ad 10.350 crevit. Anno [[1972]] vici Brockzetel, Dietrichsfeld, Egels, Extum, Georgsfeld, Haxtum, Kirchdorf, Langefeld, Middels, Pfalzdorf, Plaggenburg, Popens, Rahe, Sandhorst, Schirum, Spekendorf, Tannenhausen, Walle, Wallinghausen atque Wiesens cum Auriaco consociati sunt. ==Urbis partes== Auriacum dividitur in pagos<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') qui vicissim in vicos aut partes (Theodisce ''Ortsteilen'') dividuntur. Haec divisio inferiore in tabula monstratur: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |- class="hintergrundfarbe5" ! colspan="8"| Urbis Auriaci vici |- class="hintergrundfarbe5" ! width="100"|Pagus (Latine) ! width="100"|Pagus (Theodisce) ! width="100"|Vicus (Latine) ! width="100"|Vicus (Theodisce) ! width="50"|[[Area (geometria)|Area]] (km²)<ref name="Zahlen">[http://www.aurich.de/index.php/1005/0/ ''Zahlen, Daten, Fakten''].</ref> ! width="50"|[[Numerus incolarum]]<ref>[https://www.aurich.de/stadtinformationen/zahlen-daten-fakten.html#c23295 ''Ortsteile''].</ref> ! width="50"|[[Spissitudo incolarum]] (inc./km²) ! [[Mappa]] |- | Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || || Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || || 5,83 || 12.399 || 2.124 || [[Datei:Aurich-Kernstadt.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Brockzetel und Wiesens || || [[Brockzetel]] || || 19,25 || 353 || 19 || [[Datei:Aurich-Brockzetel.svg|100x100px]] |- | || [[Wiesens]] || 16,73 || 1.420 || 86 || [[Datei:Aurich-Wiesens.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Egels und Wallinghausen || || || [[Egels]] || 4,43 || 1.788 || 416 || [[Datei:Aurich-Egels.svg|100x100px]] |- | [[Wallinghausen]] || || 5,81 || 3.560 || 579 || [[Datei:Aurich-Wallinghausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="4"| Extum, Haxtum, Kirchdorf und Rahe || || || [[Extum]] || 4,17 || 2.151 || 427 || [[Datei:Aurich-Extum.svg|100x100px]] |- | [[Haxtum]] || || 2,20 || 1.764 || 806 || [[Datei:Aurich-Haxtum.svg|100x100px]] |- | [[Kirchdorf (Aurich)|Kirchdorf]] || || 4,77 || 1.444 || 280 || [[Datei:Aurich-Kirchdorf.svg|100x100px]] |- | [[Rahe (Aurich)|Rahe]] || || 4,38 || 523 || 121 || [[Datei:Aurich-Rahe.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Dietrichsfeld, Pfalzdorf und Plaggenburg || || [[Dietrichsfeld]] || || 11,31 || 789 || 70 || [[Datei:Aurich-Dietrichsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Pfalzdorf (Aurich)|Pfalzdorf]] || || 6,11 || 234 || 37 || [[Datei:Aurich-Pfalzdorf.svg|100x100px]] |- | [[Plaggenburg (Aurich)|Plaggenburg]] || || 13,47 || 1.434 || 105 || [[Datei:Aurich-Plaggenburg.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Georgsfeld und Tannenhausen || || [[Georgsfeld (Aurich)|Georgsfeld]] || || 6,56 || 563 || 86 || [[Datei:Aurich-Georgsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Tannenhausen]] || || 16,92 || 1.929 || 114 || [[Datei:Aurich-Tannenhausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Langefeld, Middels und Spekendorf || || || [[Langefeld (Aurich)|Langefeld]] || 4,79 || 416 || 87 || [[Datei:Aurich-Langefeld.svg|100x100px]] |- | || [[Middels]] || 23,01 || 1.222 || 51 || [[Datei:Aurich-Middels.svg|100x100px]] |- | || [[Spekendorf]] || 13,37 || 434 || 31 || [[Datei:Aurich-Spekendorf.svg|100x100px]] |- | || Popens || || [[Popens]] || 1,88 || 1.994 || 1.031 || [[Datei:Aurich-Popens.svg|100x100px]] |- | || Schirum || || [[Schirum]] || 13,19 || 1.411 || 106 || [[Datei:Aurich-Schirum.svg|100x100px]] |- | || Sandhorst || || [[Sandhorst]] || 10,77 || 4.458 || 395 || [[Datei:Aurich-Sandhorst.svg|100x100px]] |- | || Walle || || [[Walle (Aurich)|Walle]] || 8,26 || 2.660 || 317 || [[Datei:Aurich-Walle.svg|100x100px]] |} == Homines noti == === Cives honoris causa === * [[Rudolphus Eucken]] (1846 - 1926) scriptor et philosophus. * [[Paulus de Hindenburg]] (1847 - 1934) dux militum et vir publicus * [[Franciscus Seldte]] (1882 - 1947), vir publicus * [[Adolphus Hitler]] (1889 - 1945), vir publicus === Nati === * [[Carolus Henricus Ulrichs]] (1825 - 1895), conditor commentariorum latinorum quibus nomen ''[[Alaudae]]''. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{commonscat|Aurich|Auriacum}} * [http://www.aurich.de Pagina officialis] [[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]] c8dfrk9rij33zjle21e969mpq1al9h8 3985063 3985062 2026-09-01T11:37:54Z Cyprianus Marcus 66550 /* Urbis partes */ 3985063 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Auricherschloss.jpg|thumb|left|Castellum urbis Auriaci.]] '''Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> seu '''Affrica'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Auricum'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurika'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurikera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Awerkera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurica'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'') est urbs caput [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]. Haec urbs sita est in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e. == Historia == Auriacum nomine ''Aurechove'' anno [[1276]] primo in actis descriptum est. Deinde pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuit, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Auriacum [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Auriacum pars novi Circuli Auriaci factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 7.089 ad 10.350 crevit. Anno [[1972]] vici Brockzetel, Dietrichsfeld, Egels, Extum, Georgsfeld, Haxtum, Kirchdorf, Langefeld, Middels, Pfalzdorf, Plaggenburg, Popens, Rahe, Sandhorst, Schirum, Spekendorf, Tannenhausen, Walle, Wallinghausen atque Wiesens cum Auriaco consociati sunt. ==Urbis partes== Auriacum dividitur in pagos<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') qui vicissim in vicos aut partes (Theodisce ''Ortsteilen'') dividuntur. Haec divisio inferiore in tabula monstratur: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |- class="hintergrundfarbe5" ! colspan="8"| Urbis Auriaci vici |- class="hintergrundfarbe5" ! width="100"|Pagus (Latine) ! width="100"|Pagus (Theodisce) ! width="100"|Vicus (Latine) ! width="100"|Vicus (Theodisce) ! width="50"|[[Area (geometria)|Area]] (km²)<ref name="Zahlen">[http://www.aurich.de/index.php/1005/0/ ''Zahlen, Daten, Fakten''].</ref> ! width="50"|[[Numerus incolarum]]<ref>[https://www.aurich.de/stadtinformationen/zahlen-daten-fakten.html#c23295 ''Ortsteile''].</ref> ! width="50"|[[Spissitudo incolarum]] (inc./km²) ! [[Mappa]] |- | Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || || Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || || 5,83 || 12.399 || 2.124 || [[Datei:Aurich-Kernstadt.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Brockzetel und Wiesens || rowspan="2"| || [[Brockzetel]] || || 19,25 || 353 || 19 || [[Datei:Aurich-Brockzetel.svg|100x100px]] |- | || [[Wiesens]] || 16,73 || 1.420 || 86 || [[Datei:Aurich-Wiesens.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Egels und Wallinghausen || rowspan="2"| || || [[Egels]] || 4,43 || 1.788 || 416 || [[Datei:Aurich-Egels.svg|100x100px]] |- | [[Wallinghausen]] || || 5,81 || 3.560 || 579 || [[Datei:Aurich-Wallinghausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="4"| Extum, Haxtum, Kirchdorf und Rahe || rowspan="4"| || || [[Extum]] || 4,17 || 2.151 || 427 || [[Datei:Aurich-Extum.svg|100x100px]] |- | [[Haxtum]] || || 2,20 || 1.764 || 806 || [[Datei:Aurich-Haxtum.svg|100x100px]] |- | [[Kirchdorf (Aurich)|Kirchdorf]] || || 4,77 || 1.444 || 280 || [[Datei:Aurich-Kirchdorf.svg|100x100px]] |- | [[Rahe (Aurich)|Rahe]] || || 4,38 || 523 || 121 || [[Datei:Aurich-Rahe.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Dietrichsfeld, Pfalzdorf und Plaggenburg || rowspan="3"| || [[Dietrichsfeld]] || || 11,31 || 789 || 70 || [[Datei:Aurich-Dietrichsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Pfalzdorf (Aurich)|Pfalzdorf]] || || 6,11 || 234 || 37 || [[Datei:Aurich-Pfalzdorf.svg|100x100px]] |- | [[Plaggenburg (Aurich)|Plaggenburg]] || || 13,47 || 1.434 || 105 || [[Datei:Aurich-Plaggenburg.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Georgsfeld und Tannenhausen || rowspan="2"| || [[Georgsfeld (Aurich)|Georgsfeld]] || || 6,56 || 563 || 86 || [[Datei:Aurich-Georgsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Tannenhausen]] || || 16,92 || 1.929 || 114 || [[Datei:Aurich-Tannenhausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Langefeld, Middels und Spekendorf || rowspan="3"| || || [[Langefeld (Aurich)|Langefeld]] || 4,79 || 416 || 87 || [[Datei:Aurich-Langefeld.svg|100x100px]] |- | || [[Middels]] || 23,01 || 1.222 || 51 || [[Datei:Aurich-Middels.svg|100x100px]] |- | || [[Spekendorf]] || 13,37 || 434 || 31 || [[Datei:Aurich-Spekendorf.svg|100x100px]] |- | || Popens || || [[Popens]] || 1,88 || 1.994 || 1.031 || [[Datei:Aurich-Popens.svg|100x100px]] |- | || Schirum || || [[Schirum]] || 13,19 || 1.411 || 106 || [[Datei:Aurich-Schirum.svg|100x100px]] |- | || Sandhorst || || [[Sandhorst]] || 10,77 || 4.458 || 395 || [[Datei:Aurich-Sandhorst.svg|100x100px]] |- | || Walle || || [[Walle (Aurich)|Walle]] || 8,26 || 2.660 || 317 || [[Datei:Aurich-Walle.svg|100x100px]] |} == Homines noti == === Cives honoris causa === * [[Rudolphus Eucken]] (1846 - 1926) scriptor et philosophus. * [[Paulus de Hindenburg]] (1847 - 1934) dux militum et vir publicus * [[Franciscus Seldte]] (1882 - 1947), vir publicus * [[Adolphus Hitler]] (1889 - 1945), vir publicus === Nati === * [[Carolus Henricus Ulrichs]] (1825 - 1895), conditor commentariorum latinorum quibus nomen ''[[Alaudae]]''. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{commonscat|Aurich|Auriacum}} * [http://www.aurich.de Pagina officialis] [[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]] g9y7d3llp39gnfy0deusme8zf6xokvs 3985064 3985063 2026-09-01T11:40:39Z Cyprianus Marcus 66550 /* Urbis partes */ 3985064 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Auricherschloss.jpg|thumb|left|Castellum urbis Auriaci.]] '''Auriacum'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> seu '''Affrica'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Auricum'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurika'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurikera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Awerkera'''<ref name="Orbis Latinus A-D"/> seu '''Aurica'''<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'') est urbs caput [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]]. Haec urbs sita est in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e. == Historia == Auriacum nomine ''Aurechove'' anno [[1276]] primo in actis descriptum est. Deinde pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuit, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Auriacum [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Auriacum pars novi Circuli Auriaci factum est. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi perfugae e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt: Numerus incolarum a 7.089 ad 10.350 crevit. Anno [[1972]] vici Brockzetel, Dietrichsfeld, Egels, Extum, Georgsfeld, Haxtum, Kirchdorf, Langefeld, Middels, Pfalzdorf, Plaggenburg, Popens, Rahe, Sandhorst, Schirum, Spekendorf, Tannenhausen, Walle, Wallinghausen atque Wiesens cum Auriaco consociati sunt. ==Urbis partes== Auriacum dividitur in pagos<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften'') qui vicissim in vicos aut partes (Theodisce ''Ortsteilen'') dividuntur. Haec divisio inferiore in tabula monstratur: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |- class="hintergrundfarbe5" ! colspan="8"| Urbis Auriaci vici |- class="hintergrundfarbe5" ! width="100"|Pagus (Latine) ! width="100"|Pagus (Theodisce) ! width="100"|Vicus (Latine) ! width="100"|Vicus (Theodisce) ! width="50"|[[Area (geometria)|Area]] (km²)<ref name="Zahlen">[http://www.aurich.de/index.php/1005/0/ ''Zahlen, Daten, Fakten''].</ref> ! width="50"|[[Numerus incolarum]]<ref>[https://www.aurich.de/stadtinformationen/zahlen-daten-fakten.html#c23295 ''Ortsteile''].</ref> ! width="50"|[[Spissitudo incolarum]] (inc./km²) ! [[Mappa]] |- | Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || || Kernstadt Aurich (ehemalige Stadt Aurich) || || 5,83 || 12.399 || 2.124 || [[Fasciculus:Aurich-Kernstadt.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Brockzetel und Wiesens || rowspan="2"| || [[Brockzetel]] || || 19,25 || 353 || 19 || [[Fasciculus:Aurich-Brockzetel.svg|100x100px]] |- | || [[Wiesens]] || 16,73 || 1.420 || 86 || [[Fasciculus:Aurich-Wiesens.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Egels und Wallinghausen || rowspan="2"| || || [[Egels]] || 4,43 || 1.788 || 416 || [[Fasciculus:Aurich-Egels.svg|100x100px]] |- | [[Wallinghausen]] || || 5,81 || 3.560 || 579 || [[Fasciculus:Aurich-Wallinghausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="4"| Extum, Haxtum, Kirchdorf und Rahe || rowspan="4"| || || [[Extum]] || 4,17 || 2.151 || 427 || [[Fasciculus:Aurich-Extum.svg|100x100px]] |- | [[Haxtum]] || || 2,20 || 1.764 || 806 || [[Fasciculus:Aurich-Haxtum.svg|100x100px]] |- | [[Kirchdorf (Aurich)|Kirchdorf]] || || 4,77 || 1.444 || 280 || [[Fasciculus:Aurich-Kirchdorf.svg|100x100px]] |- | [[Rahe (Aurich)|Rahe]] || || 4,38 || 523 || 121 || [[Fasciculus:Aurich-Rahe.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Dietrichsfeld, Pfalzdorf und Plaggenburg || rowspan="3"| || [[Dietrichsfeld]] || || 11,31 || 789 || 70 || [[Fasciculus:Aurich-Dietrichsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Pfalzdorf (Aurich)|Pfalzdorf]] || || 6,11 || 234 || 37 || [[Fasciculus:Aurich-Pfalzdorf.svg|100x100px]] |- | [[Plaggenburg (Aurich)|Plaggenburg]] || || 13,47 || 1.434 || 105 || [[Fasciculus:Aurich-Plaggenburg.svg|100x100px]] |- | rowspan="2"| Georgsfeld und Tannenhausen || rowspan="2"| || [[Georgsfeld (Aurich)|Georgsfeld]] || || 6,56 || 563 || 86 || [[Fasciculus:Aurich-Georgsfeld.svg|100x100px]] |- | [[Tannenhausen]] || || 16,92 || 1.929 || 114 || [[Fasciculus:Aurich-Tannenhausen.svg|100x100px]] |- | rowspan="3"| Langefeld, Middels und Spekendorf || rowspan="3"| || || [[Langefeld (Aurich)|Langefeld]] || 4,79 || 416 || 87 || [[Fasciculus:Aurich-Langefeld.svg|100x100px]] |- | || [[Middels]] || 23,01 || 1.222 || 51 || [[Fasciculus:Aurich-Middels.svg|100x100px]] |- | || [[Spekendorf]] || 13,37 || 434 || 31 || [[Fasciculus:Aurich-Spekendorf.svg|100x100px]] |- | || Popens || || [[Popens]] || 1,88 || 1.994 || 1.031 || [[Fasciculus:Aurich-Popens.svg|100x100px]] |- | || Schirum || || [[Schirum]] || 13,19 || 1.411 || 106 || [[Fasciculus:Aurich-Schirum.svg|100x100px]] |- | || Sandhorst || || [[Sandhorst]] || 10,77 || 4.458 || 395 || [[Fasciculus:Aurich-Sandhorst.svg|100x100px]] |- | || Walle || || [[Walle (Aurich)|Walle]] || 8,26 || 2.660 || 317 || [[Fasciculus:Aurich-Walle.svg|100x100px]] |} == Homines noti == === Cives honoris causa === * [[Rudolphus Eucken]] (1846 - 1926) scriptor et philosophus. * [[Paulus de Hindenburg]] (1847 - 1934) dux militum et vir publicus * [[Franciscus Seldte]] (1882 - 1947), vir publicus * [[Adolphus Hitler]] (1889 - 1945), vir publicus === Nati === * [[Carolus Henricus Ulrichs]] (1825 - 1895), conditor commentariorum latinorum quibus nomen ''[[Alaudae]]''. == Notae == <references/> == Nexus externi == {{commonscat|Aurich|Auriacum}} * [http://www.aurich.de Pagina officialis] [[Categoria:Urbes Saxoniae Inferioris]] 98ftzuhhtzhkfx4wxymomgrruc4fpkn 0 148486 3984876 3829373 2026-08-31T18:26:08Z Cyprianus Marcus 66550 3984876 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Aleppo Codex (Deut).jpg|thumb|[[Codex Aleppensis]] cum signis Masoreticis (ex anno [[925]]).]] '''Textus Masoreticus''' (a [[vocabulum|vocabulo]] [[Lingua Hebraica|Hebraico]] מסורה ''masora'' '[[traditio]]'; sigla M, MT, vel MasT) est [[textus (ratio litteraria)|textus]] Hebraicus [[Vetus Testamentum|Veteris Testamenti]], a '''Masoretis''' (''Nakdanim''), [[Iudaei]]s [[Biblia|Bibliorum]] studiosis, confectus, qui strictis regulis [[liber|libros]] [[Biblia Sacra|biblicos]] [[manuscriptum|manu scriptos]] inter annos [[700]] et [[1000]] fere elaboraverunt: textum, cuius [[consonans|consonantes]] circiter ab anno [[100]] fixae erant, varietatibus auxerunt, lectiones discrepantes aut parallelas et menda putativa certis signis, quae '''Masora''' appellantur, designaverunt. Ex variis signorum generibus a [[saeculum 11|saeculo undecimo]] Masora familiae ''Ben-Ascher'' [[Tiberias|Tiberiae]] in [[urbs|urbe]] [[Israel]]itica oriundae praevaluit. A qua manuscripta [[Tanach]] integra antiquissima repetunt, in quibus omnes editiones hodiernae scientificae innituntur. Textus Masoreticus [[Vocalizatio Tiberiana|Tiberianus]] a tempore [[Renascentia litterarum|Renascentiae litterarum]] primus bibliorum textus habebatur. Quod partim dissolutum est, ex quo manuscripta biblica tunc notis 1100 annis antiquiores in [[Qumran]] (iuxta [[Mare Mortuum]]) alibique reperta sunt. Simul autem haec reperta Masoretas textum antiquum diligentissime servavisse demonstrant. == Masoretae == Masoretae vocantur librarii ac Sacrae Scripturae redactores gentis Iudaicae, qui [[Medium Aevum|Medio Aevo]] duabus in [[regio]]nibus laboraverunt: *Masoretae orientales posteri erant Iudaeorum, qui iam ante annum [[100]] scholas in [[Mesopotamia]] condiderant. *Masoretae occidentales erant [[rabbinus|rabbini]] ex [[Galileia]] orti, inter quos praecipue familiae ''Ben Ascher'' et ''Ben Naftali'', utraque ex Tiberia oriunda, innotuerunt. Inter annos 780 et 930 methodum peculiarem excogitaverunt, qua textus Bibliorum traditus posset probari, contra menda scripturae muniri, pronuntiatus constitui, mutationes arbitrariae prohiberi. Quae methodus in Europa praevaluit. Etsi signorum systema familiae ben Naftali ulterius profectum esse videtur, [[Maimonides|Maimonide]] adiutore illud familiae ben Ascher a saeculo undecimo in Europa praevaluit. Ad familiam ben Ascher pertinuerunt ''Ascher Maior'' sive Magnus, filius eius Nehemia, nepos eius ''Ascher ben Nehemia'' et ''Moses ben Ascher'' ac imprimis pronepos [[Aaron ben Ascher|Aaron ben Mosche ben Ascher]]. == Masora == Masora sunt omnia signa, quae a Masoretis consonantibus traditis additae sunt. ''Masora marginalis'' ex annotationibus in marginibus lateralibus (''Masora parva'') atque in summa imaque pagina (''Masora magna'') constat. Aliae notae in libri initio et fine inveniuntur (''Masora finalis''). === Vocalizatio === Status consonantium Bibliorum admodum stabilis permanserat, sed signis pronuntiatus carebat, quare paulatim sic dictae [[Matres lectionis]] additae sunt. Quod autem, cum variis viis ac manibus factum sit, errores ac ambiguitates augebat. Masoretae igitur, ut pronuntiatum servarent, errores autem vel ambiguitates eradicarent, puncta ac notas (''Teamim'') super vel infra consonantes posuerunt. Distiguitur [[Vocalizatio Babylonica]] supralinearis et [[Vocalizatio Tiberiana|Tiberiana]] infralinearis, quae denique praevaluit. Pariter et grammatica linguae Hebraicae biblicae normata est. ==== ''Ketib'' et ''Qere'' ==== Inter 848 et 1566 locis Masora parva monet, ut lector scriptum (''ketib'') cum aliis vocibus impleret (''qere'': "lege"). Quaedam Qere tantum ad consonantes aut matres lectiones pertinent, alia anomalias in aliqua voce occurrentes, errores putativos aut verba carentia designant; sunt etiam, quae verba indecora defugere studeant (ut puta Dtn 28,27 ("ulcera" pro "Haemorrhoidibus") vel Dtn 28,30 ("concubitus" pro "delectatione"). Pro nomine Dei (JHVH, [[Tetragrammaton]]) iugiter Qere postulabatur, ut vocalibus verbi [[Adonai]] sive vocalibus Eloah (forma singularis [[Elohim]]) legeretur. Ex quo postea lectio falsa ''[[Iehovah]]'' profecta est.<ref>Emanuel Tov: ''Der Text der Hebräischen Bibel'', 1997, p. 46–51.</ref> == Codices servati == Plus quam 6000 manuscripta biblica Hebraica traditionis protomasoreticae et masoreticae servantur. Ex quibus fere 2700 [[datatio|datata]] et ante annum [[1540]] facta sunt. Sex codices noti a saeculo decimo repetunt, octo a saeculo undecimo et 27 a saeculo duodecimo.<ref>M. Beith-Arié:''Some Technical Practises Employed in Hebrew Dated Medieval Manuscripts'', Leiden 1978, p. 72</ref> * Anno 895 ''Mosche ben Ascher'' [[Codex Cairensis|Codicem Cairensem]] scripsit et signis Masoreticis auxit, qui [[Neviim]] (i.e. libros a Iosue usque ad Malachiam) continet. *Circa annum 900 ''Sch'lomo ben Buya'a'' [[Codex Aleppensis|Codicem Aleppensem]] scripsit, quem ''Aaron ben Mosche ben Ascher'' anno 925 diligentissime signis auxit, ut exemplari fungeretur. Quarta codicis pars anno [[1947]] in Aleppo tumultu concremata est. Textus integrus autem iam antea edita erat. *Codex ''[[British Museum|B.M.]] vel 4445'' (ca. 900-950) ab ignotis scriptus<ref>Paul Kahle: ''The Hebrew Ben Asher Bible Manuscripts.'' In: Vetus Testamentum 1 (1951), p. 161-167, hic p. 167.</ref>, qui maximam Pentateuchi partem continet. *Codex ''C3'' ex synagoga Cairensi (ex saeculo decimo) *Codex ''Sassoon 507'' * Anno 1008 ''Samuel ben Jacob'' [[Codex Leningradensis|Codicem Leningradensem]] edidit, in quo editiones hodiernae [[Biblia Hebraica|Bibliorum Hebraicorum]] innituntur. *Anno 1524/25 ''Biblia Rabbinica Bombergiana'' (editio secunda) a [[Jakob Ben Chajim]] [[Venetiae|Venetiis]] apud [[Daniel Bomberg]] edita sunt. Primum Masora parva magnaque edita est, praeterea [[Targum]] et duo commentarii rabbinici tum agnoti. Haec editio erat ''textus receptus hebraicus'', quo sequentes editiones Hebraeicae usque ad [[Biblia Hebraica]] saeculo vicesimo utebantur. == Bibliographia == ;Anglice * Christian David Ginsburg: ''The Massorah Compiled from Manuscripts Alphabetically and Lexically Arranged.'' [Reprint.] KTAV, The Library of Biblical Studies, New York 1975, ISBN 087068020X * Christian David Ginsburg: ''Introduction to the Massoretico-critical edition of the Hebrew Bible. With a prolegomenon by Harry M. Orlinsky: The Masoretic text: a critical evaluation.'' Ktav Publishing House, New York 1966, ISBN 0870680609 * Israel Yeivin: ''Introduction to the Tiberian Masorah.'' Scholars Press for the Society of Biblical Literature and the International Organization for Masoretic Studies, University of Michigan 1980, ISBN 9780891303732 * Shnayer Z. Leiman: ''The Canon and Masorah of the Hebrew Bible: An Introductory Reader.'' The Library of Biblical studies, American Oriental Society 1974, ISBN 0870681648 * Emanuel Tov: ''Textual Criticism of the Hebrew Bible.'' Brill Academic Publications, revidierte Auflage 2005, ISBN 9023237153 ;Theodisce * Timothy G. Crawford, Page H. Kelley, Daniel S. Mynatt: ''Die Masora der Biblia Hebraica Stuttgartensia. Einführung und kommentiertes Glossar.'' Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2003. ISBN 3438060094 * Paul Kahle: ''Masoreten des Ostens. Die ältesten punktierten Handschriften des Alten Testaments und der Targume.'' Leipzig 1913 [Nachdruck: Olms, Hildesiae 1984/2001]. ISBN 3487012480 * Paul Kahle: ''Masoreten des Westens.'' 2 Bände, Stuttgart 1927-30 [Nachdruck: Olms, Hildesheim 2005]. ISBN 3487018152 * Hans-Georg von Mutius: ''Die Masoreten als Textverfälscher? Neue Überlegungen zu einem bekannten Problem in Genesis 1,20.'' In: Biblische Notizen 81 (1996), ISSN 0178-2967, S. 15-20. * Johann Maier: ''Studien zur jüdischen Bibel und ihrer Geschichte.'' Studia Judaica 28. Walther de Gruyter, Berlin et al. 2004. ISBN 3110182092 * Emanuel Tov: ''Der Text der Hebräischen Bibel: Handbuch der Textkritik.'' Kohlhammer, Stuttgart et al. 1997, ISBN 3170135031 * Gérard E. Weil (Hrsg.): ''Massorah Gedolah iuxta codicem Leningradensem B 19 a elaboravit ediditque Gérard E. Weil.'' Päpstliches Bibelinstitut, Rom 1971 == Notae == <references /> [[Categoria:Biblia]] [[Categoria:Vetus Testamentum]] [[Categoria:Religio Iudaica]] 2pavo1dnl4p8kjt55q0a146bi5psohs 3984877 3984876 2026-08-31T18:27:02Z Cyprianus Marcus 66550 3984877 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Aleppo Codex (Deut).jpg|thumb|[[Codex Aleppensis]] cum signis Masoreticis (ex anno [[925]]).]] '''Textus Masoreticus''' (a [[vocabulum|vocabulo]] [[Lingua Hebraica|Hebraico]] מסורה ''masora'' '[[traditio]]'; sigla M, MT, vel MasT) est [[textus (ratio litteraria)|textus]] Hebraicus [[Vetus Testamentum|Veteris Testamenti]], a '''Masoretis''' (''Nakdanim''), [[Iudaei]]s [[Biblia|Bibliorum]] studiosis, confectus, qui strictis regulis [[liber|libros]] [[Biblia Sacra|biblicos]] [[manuscriptum|manu scriptos]] inter annos [[700]] et [[1000]] fere elaboraverunt: textum, cuius [[consonans|consonantes]] circiter ab anno [[100]] fixae erant, varietatibus auxerunt, lectiones discrepantes aut parallelas et menda putativa certis signis, quae '''Masora''' appellantur, designaverunt. Ex variis signorum generibus a [[saeculum 11|saeculo undecimo]] Masora familiae ''Ben-Ascher'' [[Tiberias|Tiberiae]] in [[urbs|urbe]] [[Israel]]itica oriundae praevaluit. A qua manuscripta [[Tanach]] integra antiquissima repetunt, in quibus omnes editiones hodiernae scientificae innituntur. Textus Masoreticus [[Vocalizatio Tiberiana|Tiberianus]] a tempore [[Renascentia litterarum|Renascentiae litterarum]] primus bibliorum textus habebatur. Quod partim dissolutum est, ex quo manuscripta biblica tunc notis 1100 annis antiquiores in [[Qumran]] (iuxta [[Mare Mortuum]]) alibique reperta sunt. Simul autem haec reperta Masoretas textum antiquum diligentissime servavisse demonstrant. == Masoretae == Masoretae vocantur librarii ac Sacrae Scripturae redactores gentis Iudaicae, qui [[Medium Aevum|Medio Aevo]] duabus in [[regio]]nibus laboraverunt: *Masoretae orientales posteri erant Iudaeorum, qui iam ante annum [[100]] scholas in [[Mesopotamia]] condiderant. *Masoretae occidentales erant [[rabbinus|rabbini]] ex [[Galileia]] orti, inter quos praecipue familiae ''Ben Ascher'' et ''Ben Naftali'', utraque ex Tiberia oriunda, innotuerunt. Inter annos 780 et 930 methodum peculiarem excogitaverunt, qua textus Bibliorum traditus posset probari, contra menda scripturae muniri, pronuntiatus constitui, mutationes arbitrariae prohiberi. Quae methodus in Europa praevaluit. Etsi signorum systema familiae ben Naftali ulterius profectum esse videtur, [[Maimonides|Maimonide]] adiutore illud familiae ben Ascher a saeculo undecimo in Europa praevaluit. Ad familiam ben Ascher pertinuerunt ''Ascher Maior'' sive Magnus, filius eius Nehemia, nepos eius ''Ascher ben Nehemia'' et ''Moses ben Ascher'' ac imprimis pronepos [[Aaron ben Ascher|Aaron ben Mosche ben Ascher]]. == Masora == Masora sunt omnia signa, quae a Masoretis consonantibus traditis additae sunt. ''Masora marginalis'' ex annotationibus in marginibus lateralibus (''Masora parva'') atque in summa imaque pagina (''Masora magna'') constat. Aliae notae in libri initio et fine inveniuntur (''Masora finalis''). === Vocalizatio === Status consonantium Bibliorum admodum stabilis permanserat, sed signis pronuntiatus carebat, quare paulatim sic dictae [[Matres lectionis]] additae sunt. Quod autem, cum variis viis ac manibus factum sit, errores ac ambiguitates augebat. Masoretae igitur, ut pronuntiatum servarent, errores autem vel ambiguitates eradicarent, puncta ac notas (''Teamim'') super vel infra consonantes posuerunt. Distiguitur [[Vocalizatio Babylonica]] supralinearis et [[Vocalizatio Tiberiana|Tiberiana]] infralinearis, quae denique praevaluit. Pariter et grammatica linguae Hebraicae biblicae normata est. ==== ''Ketib'' et ''Qere'' ==== Inter 848 et 1566 locis Masora parva monet, ut lector scriptum (''ketib'') cum aliis vocibus impleret (''qere'': "lege"). Quaedam Qere tantum ad consonantes aut matres lectiones pertinent, alia anomalias in aliqua voce occurrentes, errores putativos aut verba carentia designant; sunt etiam, quae verba indecora defugere studeant (ut puta Dtn 28,27 ("ulcera" pro "Haemorrhoidibus") vel Dtn 28,30 ("concubitus" pro "delectatione"). Pro nomine Dei (JHVH, [[Tetragrammaton]]) iugiter Qere postulabatur, ut vocalibus verbi [[Adonai]] sive vocalibus Eloah (forma singularis [[Elohim]]) legeretur. Ex quo postea lectio falsa ''[[Iehovah]]'' profecta est.<ref>Emanuel Tov: ''Der Text der Hebräischen Bibel'', 1997, p. 46–51.</ref> == Codices servati == Plus quam 6000 manuscripta biblica Hebraica traditionis protomasoreticae et masoreticae servantur. Ex quibus fere 2700 [[datatio|datata]] et ante annum [[1540]] facta sunt. Sex codices noti a saeculo decimo repetunt, octo a saeculo undecimo et 27 a saeculo duodecimo.<ref>M. Beith-Arié:''Some Technical Practises Employed in Hebrew Dated Medieval Manuscripts'', Leiden 1978, p. 72</ref> * Anno 895 ''Mosche ben Ascher'' [[Codex Cairensis|Codicem Cairensem]] scripsit et signis Masoreticis auxit, qui [[Neviim]] (i.e. libros a Iosue usque ad Malachiam) continet. *Circa annum 900 ''Sch'lomo ben Buya'a'' [[Codex Aleppensis|Codicem Aleppensem]] scripsit, quem ''Aaron ben Mosche ben Ascher'' anno 925 diligentissime signis auxit, ut exemplari fungeretur. Quarta codicis pars anno [[1947]] in Aleppo tumultu concremata est. Textus integrus autem iam antea edita erat. *Codex ''[[British Museum|B.M.]] vel 4445'' (ca. 900-950) ab ignotis scriptus<ref>Paul Kahle: ''The Hebrew Ben Asher Bible Manuscripts.'' In: Vetus Testamentum 1 (1951), p. 161-167, hic p. 167.</ref>, qui maximam Pentateuchi partem continet. *Codex ''C3'' ex synagoga Cairensi (ex saeculo decimo) *Codex ''Sassoon 507'' * Anno 1008 ''Samuel ben Jacob'' [[Codex Leningradensis|Codicem Leningradensem]] edidit, in quo editiones hodiernae [[Biblia Hebraica|Bibliorum Hebraicorum]] innituntur. *Anno 1524/25 ''Biblia Rabbinica Bombergiana'' (editio secunda) a [[Jakob Ben Chajim]] [[Venetiae|Venetiis]] apud [[Daniel Bomberg]] edita sunt. Primum Masora parva magnaque edita est, praeterea [[Targum]] et duo commentarii rabbinici tum agnoti. Haec editio erat ''textus receptus hebraicus'', quo sequentes editiones Hebraeicae usque ad [[Biblia Hebraica]] saeculo vicesimo utebantur. == Bibliographia == ;Anglice * Christian David Ginsburg: ''The Massorah Compiled from Manuscripts Alphabetically and Lexically Arranged.'' [Reprint.] KTAV, The Library of Biblical Studies, New York 1975, ISBN 087068020X * Christian David Ginsburg: ''Introduction to the Massoretico-critical edition of the Hebrew Bible. With a prolegomenon by Harry M. Orlinsky: The Masoretic text: a critical evaluation.'' Ktav Publishing House, New York 1966, ISBN 0870680609 * Israel Yeivin: ''Introduction to the Tiberian Masorah.'' Scholars Press for the Society of Biblical Literature and the International Organization for Masoretic Studies, University of Michigan 1980, ISBN 9780891303732 * Shnayer Z. Leiman: ''The Canon and Masorah of the Hebrew Bible: An Introductory Reader.'' The Library of Biblical studies, American Oriental Society 1974, ISBN 0870681648 * Emanuel Tov: ''Textual Criticism of the Hebrew Bible.'' Brill Academic Publications, revidierte Auflage 2005, ISBN 9023237153 ;Theodisce * Timothy G. Crawford, Page H. Kelley, Daniel S. Mynatt: ''Die Masora der Biblia Hebraica Stuttgartensia. Einführung und kommentiertes Glossar.'' Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2003. ISBN 3438060094 * Paul Kahle: ''Masoreten des Ostens. Die ältesten punktierten Handschriften des Alten Testaments und der Targume.'' Leipzig 1913 [Nachdruck: Olms, Hildesiae 1984/2001]. ISBN 3487012480 * Paul Kahle: ''Masoreten des Westens.'' 2 Bände, Stuttgart 1927-30 [Nachdruck: Olms, Hildesiae 2005]. ISBN 3487018152 * Hans-Georg von Mutius: ''Die Masoreten als Textverfälscher? Neue Überlegungen zu einem bekannten Problem in Genesis 1,20.'' In: Biblische Notizen 81 (1996), ISSN 0178-2967, S. 15-20. * Johann Maier: ''Studien zur jüdischen Bibel und ihrer Geschichte.'' Studia Judaica 28. Walther de Gruyter, Berlin et al. 2004. ISBN 3110182092 * Emanuel Tov: ''Der Text der Hebräischen Bibel: Handbuch der Textkritik.'' Kohlhammer, Stuttgart et al. 1997, ISBN 3170135031 * Gérard E. Weil (Hrsg.): ''Massorah Gedolah iuxta codicem Leningradensem B 19 a elaboravit ediditque Gérard E. Weil.'' Päpstliches Bibelinstitut, Rom 1971 == Notae == <references /> [[Categoria:Biblia]] [[Categoria:Vetus Testamentum]] [[Categoria:Religio Iudaica]] 7ydr6skcroi92dosctg7186vlwousor 0 151536 3984994 3982227 2026-09-01T09:26:42Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3984994 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Edgar Cayce}} (natus in [[Kentuckia]]e die [[18 Martii]] [[1877]]; mortuus die [[3 Ianuarii]] [[1945]]) fuit [[vates]] vel [[mystica|mysticus]] [[Civitates Foederatae|Americanus]], [[propheta]] dormiens appellatus. Inducto in [[mens|mente]] in excessum vel [[hypnosis|hypnosi]], quaestionibus respondebat de homine cum dictis aut lectionibus. Principio lectiones erant de [[salus|valetudine]], postea de mente compositu, [[meditatio]]ne, [[Atlantis insula|Atlantide]], [[vita]] [[anima]]e, [[interpretatio]]nibus [[somnus|somnorum]]. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Societas Inquisititionis et Illuminationis||en|qid=Q4809513}}{{dubsig}} has lectiones adhunc conservat. Anno [[1910]], Wesley Ketchum Societati Investigationis Clinicae Americanae mentionem ingenii eius misit.{{dubsig}} Unus ex conditoribus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aetas Nova|Aetatis Novae|en|qid=Q183308}} habetur. == Bibliographia == * Puryear, Herbert B. [[1982]]. ''The Edgar Cayce Primer: Discovering The Path to Self-Transformation.'' Novi Eboraci et Toronti: Bantam Books. Association for Research and Enlightenment, Inc. ISBN 0-553-25278-X. * Stearn, Jess. [[1967]]. ''The Sleeping Prophet.'' Bantam Books. ISBN 0-553-26085-5. == Nexus externi == * [http://www.britannica.com/search?query=Edgar%20Cayce Biographia,] www.britannica.com (''Encyclopaedia Britannica'') {{Anni vitae|1877|1845|Cayce, Edgar}} [[Categoria:Incolae Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Mystici]] [[Categoria:Prophetae]] [[Categoria:Reincarnatio]] obg3tw22uvkn6j1oaxaslw1a1pu1ojj 0 160210 3985039 3984778 2026-09-01T10:29:57Z Cyprianus Marcus 66550 3985039 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:WesertalHO.jpg|thumb|left|Aspectus Vici Veteris Hassici.]] '''Vicus Vetus Hassicus'''<ref name="Vicus Vetus Hassicus">Vide [https://www.fallingrain.com/world/GM/06/Hessisch_Oldendorf.html?utm ''www.fallingrain''], ubi dicitur "(...) '''Other (Latin) names: Vicus Vetus Hassicus,Vicus Vetus Hassicus,Hessisch-Oldendorf,Hessisch-Oldendorf''' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Hessisch Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Eolendörpe'') est urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Hamelensis et Petrimontensis|Circulo Hamelensi et Petrimontensi]]. Ad Vicum Veterem Hassicum etiam pertinent pagi<ref name="Ortschaft">[https://deu2lat.de-academic.com/15088/Ortschaft?utm Theodiscum vocabulum ''Ortschaft'' Latino "pagus-i" verti solet].</ref> (Theodisce ''Ortschaften''): * [[Hemeringa/Lachemum]]<ref name="-inga"/><ref name="-emum-i"/> (Theodisce ''Hemeringen/Lachem'') cum vicis (Theodisce ''Ortsteilen'') [[Hemeringa]]<ref name="-inga"/> (Theodisce ''Hemeringen'') quae etiam locum [[Warendalia]]m<ref name="Warendalia">Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -thal : -''thalia'', -''dalia'' (...)". Hoc casu latinizans suffixum antiquae formae huius toponymi Theodiscam ''Warendal'' applicatur. Qua de pristina forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/list.action?nodeid=g214552&page=1&utm ''Arcinsys''].</ref> (Theodisce ''Wahrendahl'') habet, ac [[Lachemum]]<ref name="-emum-i">Germanica et Romanica toponyma cum terminatione ''-em'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-emum-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-em''' : -''ēmum'' (...)".</ref> (Theodisce ''Lachem'') * [[Hohenstenium (Vicus Vetus Hassicus)|Hohenstenium]]<ref name="-stein">Germanica toponyma cum suffixo ''-stein'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stenium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Leostenium]], [[Ravenstenium]], [[Richenstenium]], [[Alienstenium]], [[Gastenium]], [[Crybenstenium]], [[Dachstenium]], [[Eberstenium]], [[Falcostenium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Hohenstein'') cum vicis [[Barksa (Vicus Vetus Hassicus)|Barksa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Barksen''), [[Kruckeberga (Vicus Vetus Hassicus)|Kruckeberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Krückeberg''), [[Langenfelda (Vicus Vetus Hassicus)|Langenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Langenfeld''), [[Wickbolsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Wickbolsen'') ac [[Zersa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Zersen''); * [[Suntdal (Vicus Vetus Hassicus)|Suntdal]]<ref name="Suntdal">Vide [https://documentacatholicaomnia.eu/03d/0741-0829%2C_Anonymus%2C_Annales_Regni_Francorum%2C_LT.pdf?utm ''Annales Regni Francorum''], ubi dicitur "(...) in monte, qui dicitur Suntdal (...)".</ref> (Theodisce ''Süntel'') cum vicis [[Bensa (Vicus Vetus Hassicus)|Bensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Bensen''), [[Haddessa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Haddessen''), [[Hofinga (Vicus Vetus Hassicus)|Hofinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Höfingen'') ac [[Potza]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Pötzen''); * [[Vallis Rohdae]]<ref name="Vallis Rohdae">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-tal'' Latino vocabulo "vallis-is"] et Latinum toponymum "Rohda" Theodiscum toponymicum praefixum ''Rohden-'' vertitur.</ref> (Theodisce ''Rohdental'') cum vicis [[Rohda (Vicus Vetus Hassicus)|Rohda]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Rohden''), [[Segelhorstium|Segelhorstio]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> (Theodisce ''Segelhorst'') ac [[Welseda (Vicus Vetus Hassicus)|Welseda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> (Theodisce ''Welsede''); * [[Vallis Solis (Vicus Vetus Hassicus)|Vallis Solis]]<ref name="Vallis Solis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-tal'' Latino vocabulo "vallis-is"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/sol?wb=gross&nr=4 Theodiscum praefixum ''Sonnen-'' genetivo Latini vocabuli "sol-solis"] vertitur.</ref> (Theodisce ''Sonnental'') cum vicis [[Fridericoburgum (Vicus Vetus Hassicus)|Fridericoburgo]]<ref name="Fridericoburgum">Theodiscum toponymum ''Friedrichsburg'' Latino "Fridericoburgum-i" plerumque verti solet. Qua de interpretatione, vide complura "Fridericoburga" apud [https://archive.org/stream/bub_gb_d5Q5s3XFqBMC/bub_gb_d5Q5s3XFqBMC_djvu.txt ''Il mondo antico, moderno, e novissimo...''].</ref> (Theodisce ''Friedrichsburg''), [[Friderici Indago (Vicus Vetus Hassicus)|Friderici Indagine]]<ref name="Fridericus">"Fridericus" est forma Latina Theodisci nominis ''Friedrich'' (Duden, s. v. "Fridericus"); </ref><ref name="indago">Theodiscum suffixum ''-hagen'' Latino vocabulo "indago-inis" plerumque verti solet. Qua de interpretatione, cf. complura Theodisca toponyma cum suffixo ''-hagen'' apud [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|articulum Vicipaedia Latina de "indice Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris"]]</ref> (Theodisce ''Friedrichshagen''), [[Fuhla]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Fuhlen''), [[Heslinga (Vicus Vetus Hassicus)|Hesslinga]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Heßlingen'') ac [[Rumbecca (Vicus Vetus Hassicus)|Rumbecca]]<ref name="-ecca"/> (Theodisce ''Rumbeck''); * [[Vicus Vetus Hassicus-Urbs Nuclearis]]<ref name="Vicus Vetus Hassicus"/><ref name="Kernstadt">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Kern?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Kern'' Latino adiectivo "nuclearis-e"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Stadt?wb=gross&nr=2 Theodiscum suffixum ''-stadt'' Latino nomine ''urbs urbis''] vertitur.</ref> (Theodisce ''Hessisch Oldendorf – Kernstadt''); * [[Visbecca (Vicus Vetus Hassicus)|Visbecca]]<ref name="Visbecca">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/fischbeck/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Uisbeccae'', im ehemaligen Gau ''Tilithi'' (...)".</ref> (Theodisce ''Fischbeck'') cum vicis [[Visbecca (Visbecca)|Visbecca]]<ref name="Visbecca"/> (Theodisce ''Fischbeck'') quod locum [[Collegium Visbeccense]]<ref name="CV">Latinum gentilicium "Visbeccensis-e" ad Visbeccam refertur et Theodiscum toponymum ''Fischbeck'' vertitur; Quo de toponymo Latino, vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/fischbeck/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Uisbeccae'', im ehemaligen Gau ''Tilithi'' (...)". Theodiscum autem vocabulum ''Stift'' Latino vocabulo "collegium-ii" verti potest; qua de interpretatione, vide [https://www.fwb-online.de/lemma/stift.s.0mfn?utm_source=chatgpt.com ''Vocabularium Teutonicum-Latinum''] [[Norimberga|Norimbergense]] anni [[1482]], ubi dicitur "(...) ''Stiffte als ein thum. oder closter. collegiu͂'' (...)".</ref> (Theodisce ''Stift Fischbeck'') etiam habet ac [[Weibecca (Vicus Vetus Hassicus)|Weibecca]]<ref name="-ecca">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)".</ref> (Theodisce ''Weibeck''); et * [[Widen Maius (Vicus Vetus Hassicus)|Widen Maius]]<ref name="Widen">Vide [https://www.mundart-kommission.lwl.org/media/filer_public/ef/48/ef48ff64-c0e3-4be5-906f-7d8f27fdba18/ndw_39__scheuermann_der_often.pdf?utm ''www.mundart-kommission.lwl.org''], ubi dicitur "(...) verpftinden ''decimam nostram in widen'' [Großenwieden (...)".</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Großenwieden'') cum vicis [[Widen Maius (Widen Maius)|Wideni Maiore]]<ref name="Widen"/><ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Großenwieden'') ac [[Widen Minus|Wideni Minore]]<ref name="Widen"/><ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Kleinenwieden''); == Cives clari == === Nati === * [[Henricus Krone]] (1895 - 1989), vir publicus factionis primo [[Centrum|Centri]], deinde [[CDU]] ==Notae== <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] qvqsmuvfb7eu6litxz0qvhptarszukx 0 170898 3984896 3979583 2026-08-31T18:53:54Z Cyprianus Marcus 66550 3984896 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:DasselOldTownHall.jpg|thumb|Curia vetus Dasselae.]] '''Dassela'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> seu '''Dassila'''<ref name="Graesse"/> seu '''Villa Dassila'''<ref name="Tra"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'') urbs [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus terrae Northemiensis|circuli Northemiensis]] est. Ad Dasselam etiam vici [[Amelunshusium]]<ref name="Cas2003">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Northeim (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil V)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Amelsen''), [[Dethardshusium]]<ref name="Cas 2005">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2005). ''Die Ortsnamen des Landkreises Northeim (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil V)''. Verlag für Regionalgeschichte</ref> (Theodisce ''Deitersen''), [[Eilingshusium]]<ref name="Fic">Ficker, J. (1862). ''Regesta Imperii: Die Regesten des Kaiserreichs unter Philipp, Otto IV, Friedrich II''. [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner.</ref> (Theodisce ''Eilensen''), [[Ellenhusium]]<ref name="Leu"/> (Theodisce ''Ellensen''), [[Hilwardeshusium]]<ref name="Gun">Gundling, N. H. (1732). ''Gundlingiana, darinnen allerhand zur Jurisprudentia, Historie und Critic gehörige Sachen abgehandelt werden (Vol. 42)''. Renger.</ref> (Theodisce ''Hilwartshausen''), [[Hoppenhusium]]<ref name="Leu">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Michaelsteinenses et Amelxbornenses: Diplomatica et Historica''. Typis Reyherianis.</ref> (Theodisce ''Hoppensen''), [[Hunnesruccum]]<ref name="Lün">Lünig, J. C. (1720). ''Codex Germaniae Diplomaticus, in quo exhibentur chartae et documenta quibus territoria imperii illustrantur''. Renger.</ref> (Theodisce ''Hunnesrück''), [[Krymenhusium]]<ref name="Bar">Baring, D. E. (1744). ''Succincta Notitia Scriptorum Rerum Brunsvicensium ac Luneburgensium''. Sumptibus Nicolae Försteri.</ref> (Theodisce ''Krimmensen''), [[Leoburgum (Dassela)|Leoburgum]]<ref name="Mei">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertatio de utriusque Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis''. Typis Georgii Henrici Grodii.</ref> (Theodisce ''Lauenberg''), [[Luthardestorpum]]<ref name="Cas 2005"/> (Theodisce ''Lüthorst''), [[Mackenhusium]]<ref name="Har">Harenberg, J. C. (1739). ''Historia Ecclesiae Gandershemensis Diplomatica (Vol. 1)''. Officina Cunoana.</ref> (Theodisce ''Mackensen''), [[Oldendorpum]]<ref name="Sud4">Sudendorf, H. (1862). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande (Vol. 4)''. Carl Rümpler.</ref> (Theodisce ''Markoldendorf''), [[Portenhagia]]<ref name="Pfe">Pfeffinger, J. F. (1734). ''Historie des Braunschweig-Lüneburgischen Hauses und dessen Landen''. Förster.</ref> (Theodisce ''Portenhagen''), [[Relligshusium]]<ref name="Ass">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> (Theodisce ''Relliehausen''), [[Sifridushusium]]<ref name="Leu"/> (Theodisce ''Sievershausen'') atque [[Wellershusium]]<ref name="Cas 2005"/> (Theodisce ''Wellersen'') pertinent. == Historia == Dassela saeculo 9 primum nomine "villa Dassila"<ref name="Tra">Traditiones Corvey, 428.</ref> in actis descripta est. Ab anno [[1310]] Dassela [[episcopus|episcopo]] [[Dioecesis Hildesiensis|Hildesiensi]] subdita erat. Anno [[1523]] ad [[Ducatus Brunsvicensis et Luneburgensis|Ducatum Brunsvicensem et Luneburgensem]] adiecta est. Annis [[1807]] - [[1813]] ad [[Regnum Westphaliae]], annis [[1815]] - [[1866]] ad [[Regnum Hannoveranum]], tum ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. Die [[1 Martii]] [[1974]] vici supra enumerati communi Dasselae - nunc urbi - adiecti sunt. == Cives clari == * [[Iordanus de Saxonia]] (1190 - 1237), [[Magister Ordinis Praedicatorum]]. * [[Rainaldus de Dassela]], Archiepiscopus [[Colonia Agrippina|Coloniae Agrippinae]] == Bibliographia == * Ioannes Mirus: ''Chronik der Stadt Dassel, von der Grafschaft bis zur Gebietsreform 1974'', [[Hildesia]]e 1981 * Hubertus Zummach: ''Ruina mundi!, Rainald von Dassel, des Heiligen Römischen Reiches Erz- und Reichskanzler'', [[Holtisminni]]s 2007, ISBN 978-3-940751-00-3 * Ioannes Letzner: ''Dasselische und Einbeckische Chronica'', Erfurt 1596. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Dassel|Dassselam}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 9]] 1xvs01m9yhxq8vmvv6b11scrt3ntbz7 0 172074 3985035 3984076 2026-09-01T10:20:10Z Cyprianus Marcus 66550 3985035 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Tillyschanzenpanorama2012-09-01.jpg|thumb|left|Aspectus urbis Mundiae Hannoveranae anno 2012.]] '''Mundia Hannoverana'''<ref name="Mundia Hannoverana">Vide [https://spatial.demo.geocode.earth/explore/place/wof/101810167?utm ''Geocode Earth''], ubi dicitur "(...) LAT preferred '''Mundia Hannoverana''' (...)".</ref> seu '''Gimundi'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> seu '''Gemundi'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> seu '''Munda'''<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hann. Münden'' seu ''Hannoversch Münden''; [[Saxonice]] ''Hannöversch Münnen'') est commune sui iuris et [[urbs]] [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]]. Ad Mundiam Hannoveranam etiam pertinent vici intra [[Urbs Nuclearis (Mundia Hannoverana)|Urbem Nuclearem]]<ref name="Kernstadt">Latinus neologismus "urbs nuclearis" Theodiscum vocabulum ''Kernstadt'' vertit. [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Kern?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Kern'' Latino adiectivo "nuclearis-e"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Stadt?wb=gross&nr=2 Theodiscum suffixum ''-stadt'' Latino nomine ''urbs urbis''] vertitur.</ref> [[Blomena]]<ref name="Blomena">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''], ubi dicitur "(...) BLUME (Stadt Münden) 1329 ''molendinum aput Blomena'' (...)".</ref> (Theodisce ''Blume''); [[Collis Cattorum]]<ref>''Kattenbühl'' interpretari licet "Collis Cattorum". Theodiscum vocabulum ''Bühl'' et suae antiquae formae ''buhil, puhil'' enim significat ''Hügel, Anhöhe'' atque in glossariis latinis redditur "collis, clivus, acervus, agger"; cf. A. L. Lloyd – R. Lühr – O. Springer, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', II, s. v. buhil, puhil. Theodiscum vocabulum ''Katze'' autem ad formas antiquas ''kazza'' et ''kazzo'' refertur, quibus in glossis Latinis respondet "cattus"; cf. Gerhard Köbler, ''Althochdeutsches Wörterbuch'', s. v. ''kazza, kazzo''. Quare, si ''Katten-'' in hoc loco ad nomen ''Katze'' pertinet, Latinum syntagma "Collis Cattorum" sensum nominis Theodisci apte reddit.</ref> (Theodisce ''Kattenbühl''); [[Hermannshaga]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Hermannshagen''); [[Mundia Antiqua]]<ref name="Mundia Hannoverana"/><ref name="Alt">Theodiscum praefixum ''Alt-'' [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/antiquus?wb=gross&nr=1 Latino adiectivo "antiquus-a-um"] vertitur.</ref> (Theodisce ''Altmünden''); [[Mundia Nova]]<ref name="Mundia Hannoverana"/><ref name="Neu">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/novus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Neu-'' Latino adiectivo "novus-a-um"] vertitur.</ref> (Theodisce ''Neumünden''); atque [[Urbs Interior (Mundia Hannoverana)|Urbs Interior]]<ref name="Urbs">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/urbs?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-stadt'' Latino vocabulo "urbs urbis" vertitur].</ref><ref name="Interior">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/interior?wb=gross&nr=2 Theodiscum praefixum ''Innen-'' Latino adiectivo "interior-ius" vertitur.]</ref> (Theodisce ''Innenstadt'');. Et etiam pertinent ad Mundiam vici extra Urbem Nuclearem<ref name="Kernstadt"/> (Theodisce ''Ortsteile'') [[Bonnafordia]]<ref name="Bonaforth">Germanica toponyma cum suffixis ''-fort'' seu ''-ford'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-fordia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ford, -fort''' : -''fordia'' (...)". Hoc casu, latinizans suffixum antiquam ad formam Theodiscam ''Bonnafort'' applicatur. Qua de forma, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''], ubi dicitur "(...) BONAFORTH (Stadt Münden) (...) 1791 ''Bonnafort'' (Scharf, Samlungen II S. 30) 1823 ''Bonnafort'' (Ubbelohde, Repertorium 2. Abt. S. 22) (...)".</ref> (Theodisce ''Bonaforth''); [[Gimta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> (Theodisce ''Gimte'') cum [[villagium|villagio]] [[Hildewardensis Ecclesia|Hildewardensi Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> (Theodisce ''Hilwartshausen''); [[Hatheminne]]<ref name="Hatheminne">Vide Stumpf, ''Acta Maguntina'', ubi dicitur "(...) ad aquam Hatheminne (...)".</ref> (Theodisce ''Hedemünden''); [[Hemlion]]<ref name="Hemlion">Vide [https://www.hann.muenden.de/Meine-Stadt/Ortschaften/Ortschaft-Hemeln/ ''Ortschaft Hemeln''], ubi dicitur "(...) Der Frankenkaiser Ludwig der Fromme schenkte im Jahr 834 "Hemlion" dem Kloster Corvey (...)".</ref> (Theodisce ''Hemeln'') cum villagiis [[Bursfeldia]]<ref name="Bursfeldia">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''], ubi dicitur "(...) BURSFELDE (Stadt Münden) (...) 1497 ''Bursfeldia'' (Negotium monasterii Steynensis S. 206) (...)".</ref> (Theodisce ''Bursfelde'') atque [[Vitrarium (Mundia Hannoverana)|Vitrario]]<ref name="Vitrarium">Theodiscum vocabulum ''Glashütte'' Latino "vitrarium-i" vertitur. Qua de re, vide ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano, s.v. ''Glashütte''.</ref> (Theodisce ''Glashütte''); [[Laubacum (Mundia Hannoverana)|Laubacum]]<ref name="-bacum">Germanica toponyma cum suffixo ''-bach'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bacum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Forbacum]], [[Gengenbacum]], [[Lambacum]], [[Muorbacum]], [[Orbacum]], [[Rohrbacum]], [[Rosbacum]], [[Rubeacum]], [[Solisbacum]], [[Swabacum]], [[Abacum (Germania)|Abacum]], [[Brubacum]], [[Corbacum]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Laubach''); [[Lippoldshusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Lippoldshausen''); [[Mielenhusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Mielenhausen''); [[Oberoda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Oberode''); [[Volkmarshusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Volkmarshausen''); atque [[Wiershusa]]<ref name="-husa"/> (Theodisce ''Wiershausen''). Mundia in extremo meridionali parte huius terrae sita est. Ibi flumina [[Fuldaha]] [[Verra]]que ad amnem [[Visurgis|Visurgem]] se coniungunt. == Historia == [[Fasciculus:Münden 1584 Franz Hogenberg, 1.jpg|thumb|left|Mundia anno 1584 depicta.]] Quando urbs condita sit, nescimus. Anno [[1187]] in actis primo descripta iam urbs nominata est. Ab anno [[1807]] Mundia pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Annis [[1815]] - [[1866]] ad [[Regnum Hannoveranum]], deinde ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris est. == Incolae urbis illustres == * [[Ioannes Andreas Eisenbarth]], medicus ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{Commonscat|Hann. Münden|Mundiam Hannoveranam}} * [http://www.hann.muenden.de Pagina urbis Mundiae Hannoveranae (lingua Theodisca)] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Urbes hanseaticae]] 3qzhdgubvnz6ehllxtppn3bo7vn55ud 0 177671 3984953 3980922 2026-08-31T23:44:21Z Cyprianus Marcus 66550 3984953 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Martin-Luther-Kirche in Edemissen IMG 4333.jpg|thumb|Ecclesia Martini Lutheri Edemissae.]] '''Edemissa'''<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Peine|circulo Peine]] situm est. Ad Edemissen etiam pertinent hi vici: * [[Abbensa (Edemissa)|Abbensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Abbensen''); * [[Alvessa (Edemissa)|Alvessa]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> (Theodisce ''Alvesse''); * [[Blumenhaga (Edemissa)|Blumenhaga]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Blumenhagen'') cum [[Blumenhaga Minor]]e<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Klein Blumenhagen''); * [[Eddessa]]<ref name="-e"/> (Theodisce ''Eddesse'') cum [[Eddessa Minor|Eddessa Minore]]<ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Eddesse''); * [[Edemissa (vicus)|Edemissa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Edemissen'') cum [[Ankensa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Ankensen''), [[Berkhopa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Berkhöpen'') et [[Oelhemium|Oelhemio]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Oelheim''): * [[Eickenroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Eickenrode''); * [[Modessa]]<ref name="-e"/> (Theodisce ''Mödesse'') * [[Nemus Advocati-Ahlemissa]]<ref>''Voigtholz'' ex duobus elementis compositum est. Primum elementum ad titulum Germanicum ''Vogt-'' pertinet, qui ex antiquo Saxonico ''fogat'' et ex Medio Inferiore Germanico ''vaget, voyt'' derivatur atque praefectum sive administratorem significat; secundum elementum est ''-holt'', quod in forma recentiore ''-holz'' apparet et locum arboribus consitum, id est silvam, significat. Quam ob rem ''Voigtholz'' Latine Nemus Advocati reddi potest.</ref> (Theodisce ''Voigtholz-Ahlemissen'') * [[Oedessa]]<ref name="-e"/> (Theodisce ''Oedesse'') cum [[Oedesse Minus|Oedessi Minore]]<ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Oedesse'') * [[Oelersa]]<ref name="-e"/> (Theodisce ''Oelerse'') * [[Ploci Nemus]]<ref>Nomen ''Plockhorst'', cuius antiquissima forma ''Plochorst'' anno 1272 testata est, ex duobus elementis compositum esse videtur. Primum elementum ''Plock-'' tamquam nomen proprium loci servandum est; alterum vero, ''-horst'', locum arboribus aut fruticibus consitum significat. Quare ''-horst' Latine "nemus, nemoris" reddendo, totum nomen "Ploci Nemus" appellari potest.</ref><ref name="Horst">Vocabulum et affixum Germanicum ''Horst'', quod in toponymia locum arboribus aut fruticibus consitum significat, Latine "nemus, nemoris" reddi potest. Qua de aequivalentia, v.gr. vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (ed.). (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg''. Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Bd. VII. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Plockhorst'') * [[Rietza]]<ref name="-e"/> (Theodisce ''Rietze'') cum [[Rietze Minus|Rietzi Minore]]<ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Rietze'') * [[Wehnsa (Edemissa)|Wehnsa]]<ref name="-a"/> (Theodisce ''Wehnsen'') cum [[Wehnsense Nemus|Wehnsensi Nemore]]<ref>''Wehnser Horst'' ex nomine vici [[Wehnsa]] (Theodisce ''Wehnsen'') atque ex vocabulo ''Horst'' compositum est. Forma antiquissima ''to Wetense de Horst'', anno 1375 testata, ipsum sensum nominis demonstrat: agitur de ''Horst'' ad Wehnsam pertinentia. Cum "Horst" locum arboribus aut fruticibus consitum significet, Latine "nemus" redditur; adiectivum autem Wehnser adiectivo "Wehnsensis-e" exprimi potest. Itaque ''Wehnser Horst'' Latine "Wehnsense Nemus" reddi potest.</ref><ref name="Horst"/> (Theodisce ''Wehnser Horst'') * [[Wipshusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Wipshausen'') cum [[Nemus (Edemissa)|Nemore]]<ref name="Horst"/> (Theodisce ''Horst'') == Historia == Edemissa anno [[1295]] primo in actis descripta est. Postea inter [[Guelphi|Guelphos]] et [[Dioecesis Hildesiensis|Dioecesem Hildesiensem]] bellum de agris circa commune gestum est. Anno [[1802]] ad [[Borussia]]m pervenit, anno [[1807]] ad [[Regnum Westphaliae]], anno [[1815]] ad [[Regnum Hannoveranum]], tum anno [[1866]] hoc regno iterum ad Borussiam pervenit et anno [[1946]] pars Saxonia Inferioris facta est. == Nexus externi == {{Commonscat|Edemissen|Edemissam}} * [http://www.edemissen.de/ www.edemissen.de Pagina communis Edemissae (Theodisce)] [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 13]] 6gj7z4kpf4u8dybrkf11ytkim4hoq8c 0 179624 3984952 3984496 2026-08-31T23:39:54Z Cyprianus Marcus 66550 3984952 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} [[Fasciculus:Municipalities in GF.svg|300px|right|Communia in circulo Gifhornensi]] '''Circulus Gifhornensis'''<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Gifhorn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Gifhorn''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> est. == Historia == Fines circuli saepe mutatae sunt, primo anno [[1932]], cum agri circuli Isenhagi in australi siti adderentur. Anno [[1950]] urbs [[Wolfsburg]] e circulo emancipata est. Anno [[1972]] inter alia et urbs Fallersleben, nunc ad Wolfsburg pertinens circulo dempta est. Communia [[Ummern]] et [[Parsau]] autem eodem tempore ad circulum Gifhornensem addita sunt. [[Diddersa]] anno [[1972]] in circulum [[Peine]] incolis protestantibus transmissa anno [[1974]] ad Gifhornensem circulum rediit. == Communia circuli == Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt: * [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'') urbs et caput circuli (41.555 incolae) * [[Sassenburg]] (10.940) * [[Wittingen]] oppidum (11.603) * [[Broma (commune generale)|Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brome''; quoque [[Saxonice]] ''Brom'') commune generale (15.388) ** [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi. </ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'') (897) ** [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brome''; quoque [[Saxonice]] ''Brom'') (3220, sedes administrationis et oppidum) ** [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'') (1638) ** [[Parsau]] (1842) ** [[Rühen]] (4891) ** [[Tiddische]] (1285) ** [[Tülau]] (1515) * [[Honengesbuthele (commune generale)|Honengesbuthele]]<ref name="Honengesbuthele">Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur "(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'') commune generale (9353 incolae) ** [[Honengesbuthele]]<ref name="Honengesbuthele"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'') (4298, sedes administrationis) ** [[Obernholz]] (909) ** [[Sprakensehl]] (1295) ** [[Steinhorst (Saxonia Inferior)|Steinhorst]] (1338) ** [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'') (1513) * [[Isenbüttel (commune generale)|Isenbüttel]] commune generale (15.270) ** [[Isenbüttel]] (6232, sedes administrationis) ** [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'') (5056) ** [[Ribbesbüttel]] (2119) ** [[Wasbüttel]] (1863) * [[Meinersen (commune generale)|Meinersen]] commune generale (20.516) ** [[Hillersa]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'') (2509) ** [[Leiferde]] (4274) ** [[Meinersen]] (8130, sedes administrationis) ** [[Müden (Alara)]] (5603) * [[Papenteich (commune generale)|Papenteich]] commune generale (23.556) ** [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'') (1767) ** [[Diddersa]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'') (1322) ** [[Meine]] (8193, sedes administrationis) ** [[Rötgesbüttel]] (2280) ** [[Schwülper]] (6814) ** [[Vordorf]] (3180) * [[Terra Boldecensis (commune generale)|Terra Boldecensis]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boldecker Land'') commune generale (9839) ** [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'') (1088) ** [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> ([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'') (941) ** [[Jembke]] (1959) ** [[Osloß]] (1906) ** [[Tappenbeck]] (1358) ** [[Weyhausen]] (2587, sedes administrationis) * [[Wesendorf (commune generale)|Wesendorf]] commune generale (14.090) ** [[Oesinga Maior]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'') (1862) ** [[Schönewörde]] (900) ** [[Ummern]] (1545) ** [[Wagenhoff]] (1130) ** [[Wahrenholz]] (3655) ** [[Wesendorf]] (4998, sedes administrationis) ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{Commonscat|Landkreis Gifhorn|Circulum Gifhornensem}} * [http://www.gifhorn.de/ Pagina interretialis circuli Gifhornensis] {{NexInt}} * [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]] {{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}} {{geo-stipula}} {{DEFAULTSORT:Circulus Gifhornensis}} [[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Constituta 1885]] 2un4th0zla2j2dhhwk94mvgv62wgxer 0 179970 3984950 3505574 2026-08-31T23:35:45Z Cyprianus Marcus 66550 3984950 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Meinersen''' commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhorn|Circuli Gifhorn]] est. Ad Meinersen communia [[Hillersa]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'') (2509 incolae), [[Leiferde]] (4274), [[Meinersen]] (8130, id est sedes administrationis), [[Müden (Alara)]] (5603) pertinent. == Historia == Commune generale Meinersen anno [[1974]] a communibus supra dictis conditum est, ut administratio communium melior fieret. ==Notae== <references /> == Nexus externi == * [http://www.sg-meinersen.de/ Pagina Communis generalis Meinersen] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Constituta 1974]] ojao8yf8eyfeek94mh816vbsjmi8bgp 0 181953 3984946 3718417 2026-08-31T23:16:10Z Cyprianus Marcus 66550 Cyprianus Marcus movit paginam [[Hillerse]] ad [[Hillersa]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam 3718417 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Hillerse''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhorn|Circuli Gifhorn]] est. Hillerse ab anno [[1974]] pars communis generalis [[Meinersen (commune generale)|Hillerse]] est. Ad commune etiam vicus Volkse pertinet. == Historia == Hillerse anno [[1054]] primo in actis descriptum est<ref>[https://web.archive.org/web/20160308034908/http://www.sg-meinersen.de/staticsite/staticsite.php?menuid=122&topmenu=107 Pagina communis generalis Meinersen]</ref>. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1933]] ad circulum Gifhorn pertinet. Ab anno [[1946]] Hillerse pars Saxoniae Inferiori, ab anno [[1974]] Hillerse pars communis generalis Meinersen est. == Nexus externi == {{commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20160308034908/http://www.sg-meinersen.de/staticsite/staticsite.php?menuid=122&topmenu=107 Pagina communis generalis Meinersen de commune Hillerse] * [http://www.hillerse.de Pagina officialis communis Hillerse] == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 10]] rlxkb46pkfeyeuz55d1y9lscken3qix 3984948 3984946 2026-08-31T23:23:10Z Cyprianus Marcus 66550 3984948 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Hillersa'''<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhorn|Circuli Gifhorn]] est. Hillersa ab anno [[1974]] pars communis generalis [[Meinersen (commune generale)|Meinersen]] est. Ad commune etiam vicus Volkse pertinet. == Historia == Hillersa anno [[1054]] primo in actis descripta est<ref>[https://web.archive.org/web/20160308034908/http://www.sg-meinersen.de/staticsite/staticsite.php?menuid=122&topmenu=107 Pagina communis generalis Meinersen]</ref>. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupata est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1933]] ad circulum Gifhornensem pertinet. Ab anno [[1946]] Hillersa pars Saxoniae Inferiori, ab anno [[1974]] Hillersa pars communis generalis Meinersen est. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{commonscat|Hillerse|Hillersam}} * [https://web.archive.org/web/20160308034908/http://www.sg-meinersen.de/staticsite/staticsite.php?menuid=122&topmenu=107 Pagina communis generalis Meinersen de communi Hillersa] * [http://www.hillerse.de Pagina officialis communis Hillersae] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 10]] 01nwn85i3sndsgu4liuy1swi5p1lhmq 3984949 3984948 2026-08-31T23:33:02Z Cyprianus Marcus 66550 3984949 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Hillersa'''<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Gifhornensis|Circuli Gifhornensis]] est. Hillersa ab anno [[1974]] pars communis generalis [[Meinersen (commune generale)|Meinersen]] est. Ad commune etiam vici [[Locus Nuclearis Hillersa]]<ref name="Kernort">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Kern?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Kern'' Latino adiectivo "nuclearis-e"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Ort?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-ort'' Latino nomine ''locus-i''] vertitur.</ref><ref name="-e"/> (Theodisce ''Kernort Hillerse'') atque [[Volksa]]<ref name="-e"/> (Theodisce ''Volkse'') pertinet. == Historia == Hillersa anno [[1054]] primo in actis descripta est<ref>[https://web.archive.org/web/20160308034908/http://www.sg-meinersen.de/staticsite/staticsite.php?menuid=122&topmenu=107 Pagina communis generalis Meinersen]</ref>. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupata est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1933]] ad circulum Gifhornensem pertinet. Ab anno [[1946]] Hillersa pars Saxoniae Inferiori, ab anno [[1974]] Hillersa pars communis generalis Meinersen est. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{commonscat|Hillerse|Hillersam}} * [https://web.archive.org/web/20160308034908/http://www.sg-meinersen.de/staticsite/staticsite.php?menuid=122&topmenu=107 Pagina communis generalis Meinersen de communi Hillersa] * [http://www.hillerse.de Pagina officialis communis Hillersae] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 10]] qzk46n9c2r5lez9hhg1aynusevcg57j 0 182673 3984951 3984494 2026-08-31T23:38:34Z Cyprianus Marcus 66550 /* Nexus externi */ 3984951 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Diddersa'''<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] est. Diddersa ab anno [[1981]] pars [[Circulus Gifhornensis|Circuli Gifhornensis]] et communis generalis [[Papenteich (commune generale)|Papenteich]] est. == Historia == Diddersa circa annum [[780]] nomine ''Tideshusen'' primo in actis descriptum est. Tum ad [[Fuldense coenobium]] pertinuit. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1933]] ad circulum Gifhorn pertinet. Ab anno [[1946]] Diddersa pars Saxoniae Inferioris, annis [[1974]] - [[1981]] ad [[Circulus Peine|Circulum Peine]] pertinebat, sed tum, cum cives hoc flagitarent, iterum ad Gifhornensem revertebat. Nunc pars communis generalis Papenteich est. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{commonscat|Didderse|Diddersam}} * [https://web.archive.org/web/20120722051715/http://papenteich.de/staticsite/staticsite.php?menuid=99&topmenu=27&keepmenu=inactive Pagina communis generalis Papenteich de communi Diddersa scripta] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 8]] nh7jirco1gone66bmgghrf8me593k7g 0 183540 3984928 3455182 2026-08-31T21:01:07Z Ziv 172423 ([[c:GR|GR]]) [[File:Eglise Hatrize.jpg]] → [[File:Église Saint-Martin de Hatrize (vue extérieure).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise 3984928 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Map commune FR insee code 54253.png|thumb|300px|Hatrize: communis tabula]] [[Fasciculus: Église Saint-Martin de Hatrize (vue extérieure).jpg|thumb|left|300px|Hatrize: [[ecclesia]] [[Sanctus Martinus|Sancto Martino]] dicata]] ''' Hatrize''' est commune [[Francia|Francicum]] 825 incolarum (anno [[2009]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Murta et Mosella|Murtae et Mosellae]] in provincia orientali [[Lotharingia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Murtae et Mosellae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Hatrize|Hatrize}} * {{INSEE commune|54253|de=Hatrize}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Mortae et Mosellae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Mortae et Mosellae]] c4wyw5y46yvjfia0fykyv05830ifo53 0 188063 3984961 3974040 2026-09-01T00:21:11Z Cyprianus Marcus 66550 Cyprianus Marcus movit paginam [[Himbergen]] ad [[Himberga]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam 3974040 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Himbergen''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Ulsenensis|Circuli Ulsenensis]] est. Himbergen e vicis Almstorf, Brockhimbergen, Groß Thondorf, Himbergen, Hohenfier, Kettelstorf, Klein Thondorf, Kollendorf, Rohrstorf et Strothe constat. Ab anno [[2011]] Himbergen ad [[Bebenhusa-Ebbestorpium (commune generale)|Bebenhusam-Ebbestorpium]] commune generale pertinet. == Historia == [[Fasciculus:Himbergen (Niedersachsen)-kirche.jpg|thumb|left|Ecclesia Himbergensis anno 1843 aedificata]] Anno [[1006]] vicus Brockhimbergen primo in actis descripta est. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] Himbergen pars Saxoniae Inferioris est. Anno 1972 vici supra dicti, qui ab anno [[1966]] ad communem generalem Himbergen pertinuerant, cum Himbergen coniuncti sunt. Anno eodem Himbergen etiam pars communis generalis Bevensen factum est. Quod autem anno [[2011]] cum aliis communibus ad commune generale Bebenhusam-Ebbestorpium coniunctum est. == Nexus externi == {{commonscat}} * [http://www.himbergen.de Pagina communis Himbergen] * [http://www.bevensen-ebstorf.de/desktopdefault.aspx/tabid-4919/ Pagina communis generalis Bebenhusae-Ebbestorpii de Himbergen scripta] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 10]] 71xirka1g37uad7ds2u8zq3g8tvtfj5 3984963 3984961 2026-09-01T00:29:56Z Cyprianus Marcus 66550 3984963 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Himberga'''<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Ulsenensis|Circuli Ulsenensis]] est. Himberga e vicis Almstorf, Brockhimbergen, Groß Thondorf, Himbergen, Hohenfier, Kettelstorf, Klein Thondorf, Kollendorf, Rohrstorf et Strothe constat. Ab anno [[2011]] Himberga ad [[Bebenhusa-Ebbestorpium (commune generale)|Bebenhusam-Ebbestorpium]] commune generale pertinet. == Historia == [[Fasciculus:Himbergen (Niedersachsen)-kirche.jpg|thumb|left|Ecclesia Himbergensis anno 1843 aedificata.]] Anno [[1006]] vicus Brockhimberga primo in actis descripta est. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] Himberga pars Saxoniae Inferioris est. Anno 1972 vici supra dicti, qui ab anno [[1966]] ad communem generalem Himbergam pertinuerant, cum Himberga coniuncti sunt. Anno eodem Himberga etiam pars communis generalis Bevensen factum est. Quod autem anno [[2011]] cum aliis communibus ad commune generale Bebenhusam-Ebbestorpium coniunctum est. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{commonscat|Himbergen|Himbergam}} * [http://www.himbergen.de Pagina communis Himbergae] * [http://www.bevensen-ebstorf.de/desktopdefault.aspx/tabid-4919/ Pagina communis generalis Bebenhusae-Ebbestorpii de Himberga scripta] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 10]] cdsapjd78fcaxut13pcgzye0g93hq1s 3984966 3984963 2026-09-01T00:49:54Z Cyprianus Marcus 66550 3984966 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Himberga'''<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Ulsenensis|Circuli Ulsenensis]] est. Himberga e vicis [[Almstorpium|Almstorpio]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Almstorf''), [[Brockhimberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Brockhimbergen''), [[Himberga (vicus)|Himberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Himbergen''), [[Hohenfier]]e (Theodisce ''Hohenfier''), [[Kettelstorpium|Kettelstorpio]]<ref name="-torpium"/> (Theodisce ''Kettelstorf''), [[Kollendorfium|Kollendorfio]]<ref name="-dorf"/> (Theodisce ''Kollendorf''), [[Rohrstorpium|Rohrstorpio]]<ref name="-torpium"/> (Theodisce ''Rohrstorf''), [[Strotha]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> (Theodisce ''Strothe''), [[Thondorfium Maius|Thondorfio Maiore]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Groß Thondorf'') et [[Thondorfium Minus|Thondorfio Minore]]<ref name="-dorf"/><ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Thondorf'') constat. Ab anno [[2011]] Himberga ad [[Bebenhusa-Ebbestorpium (commune generale)|Bebenhusam-Ebbestorpium]] commune generale pertinet. == Historia == [[Fasciculus:Himbergen (Niedersachsen)-kirche.jpg|thumb|left|Ecclesia Himbergensis anno 1843 aedificata.]] Anno [[1006]] vicus Brockhimberga primo in actis descripta est. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] Himberga pars Saxoniae Inferioris est. Anno 1972 vici supra dicti, qui ab anno [[1966]] ad communem generalem Himbergam pertinuerant, cum Himberga coniuncti sunt. Anno eodem Himberga etiam pars communis generalis Bevensen factum est. Quod autem anno [[2011]] cum aliis communibus ad commune generale Bebenhusam-Ebbestorpium coniunctum est. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{commonscat|Himbergen|Himbergam}} * [http://www.himbergen.de Pagina communis Himbergae] * [http://www.bevensen-ebstorf.de/desktopdefault.aspx/tabid-4919/ Pagina communis generalis Bebenhusae-Ebbestorpii de Himberga scripta] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 10]] lfztawlfodgcz8ecgr9k94pci91yviz 3984967 3984966 2026-09-01T00:54:29Z Cyprianus Marcus 66550 3984967 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Himberga'''<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Ulsenensis|Circuli Ulsenensis]] est. Himberga e vicis [[Almstorpium|Almstorpio]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Almstorf''), [[Brockhimberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Brockhimbergen''), [[Himberga (vicus)|Himberga]]<ref name="-berga"/> (Theodisce ''Himbergen''), [[Hohenfier]]e (Theodisce ''Hohenfier''), [[Kettelstorpium|Kettelstorpio]]<ref name="-torpium"/> (Theodisce ''Kettelstorf''), [[Kollendorfium|Kollendorfio]]<ref name="-dorf"/> (Theodisce ''Kollendorf''), [[Rohrstorpium|Rohrstorpio]]<ref name="-torpium"/> (Theodisce ''Rohrstorf''), [[Strotha]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> (Theodisce ''Strothe''), [[Thondorfium Maius|Thondorfio Maiore]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> (Theodisce ''Groß Thondorf'') et [[Thondorfium Minus|Thondorfio Minore]]<ref name="-dorf"/><ref name="KleinGrosse"/> (Theodisce ''Klein Thondorf'') constat. Ab anno [[2011]] Himberga ad [[Bebenhusa-Ebbestorpium (commune generale)|Bebenhusam-Ebbestorpium]] commune generale pertinet. == Historia == [[Fasciculus:Himbergen (Niedersachsen)-kirche.jpg|thumb|left|Ecclesia Himbergensis anno 1843 aedificata.]] Anno [[1006]] vici Brockhimberga, Rohrstorpium et Kollendorfium primo in actis descripti sunt. Fuit postea pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Ab anno [[1946]] Himberga pars Saxoniae Inferioris est. Anno 1972 vici supra dicti, qui ab anno [[1966]] ad communem generalem Himbergam pertinuerant, cum Himberga coniuncti sunt. Anno eodem Himberga etiam pars communis generalis Bevensen factum est. Quod autem anno [[2011]] cum aliis communibus ad commune generale Bebenhusam-Ebbestorpium coniunctum est. ==Notae== <references /> == Nexus externi == {{commonscat|Himbergen|Himbergam}} * [http://www.himbergen.de Pagina communis Himbergae] * [http://www.bevensen-ebstorf.de/desktopdefault.aspx/tabid-4919/ Pagina communis generalis Bebenhusae-Ebbestorpii de Himberga scripta] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Condita saeculo 10]] e7swnfg6nh64jf27ras3bmb64r14nln 0 195004 3984911 3897511 2026-08-31T19:09:12Z Cyprianus Marcus 66550 3984911 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} '''Isocrates''' ([[Graece]] Ἰσοκράτης, natus [[Athenae|Athenis]] in [[Demos|demo]] Erchia anno [[436 a.C.n.]]; mortuus anno [[338 a.C.n.]]) fuit [[rhetor]] [[Graecia antiqua|Graeciae antiquae]] et inter [[Decem oratores Attici|decem oratores]] [[Attica|Atticos]] notos numeratur. Fuit discipulus [[Gorgias|Gorgiae]]. Circa annum [[390 a.C.n.]] Athenis [[schola]]m oratoribus erudiendis aperuit. Novas litterarum formas procreavit, et maximam in oratores posteriores vim habuit. == Vita == Praeter litteras ipsius Isocratis praecipuus vitae fons est ''Vita'' [[Plutarchus|Plutarchi]] inscripta<ref>Moralia: Vita decem oratorum. - Citationes Latinae hac in particula ex illo libro sumptae sunt. Versio Latina sequitur Plutarchi Chaeronensis Scripta Moralia, tom. 2, Parisiis, editore Didot 1841, p. 1019-1023.</ref>, quamvis non semper magna fide digna videatur<ref>Sunt etiam vita anonyma in manuscriptis operibus praeposita nec altera melior et breve summarium quod Dionysius Halicarnasseus opusculo suo de Isocrate praefixit.</ref>, quae eum "sub sextam et octogesimam Olympiadem archonte Lysimacho" natum esse tradit, "[[Lysias|Lysia]] posterior annis viginti et duobus, [[Plato]]ne prior annis septem."<ref>Similiter [[Diogenes Laertius]] 3,3,1: ἔστιν οὖν Ἰσοκράτους νεώτερος ἔτεσιν ἕξ.</ref> Pater Theodorus [[Tibia (instrumentum musicum)|tibiis]] conficiendis rem familiarem ita auxit, ut filios liberaliter instituere potuerit. Isocrates inter alios audivit Prodicum Ceium et postea in [[Thessalia]]<ref>[[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], ''Orator'' 176</ref> [[Gorgias|Gorgiam Leontinum]].<ref>Plurimi fontes in hac re cum Plutarcho consentiunt; [[Quintilianus]] tamen refert etiam alias opiniones fuisse (Quint. Inst. 3,1,13: "clarissimus Gorgiae auditorum Isocrates - quamquam de praeceptore eius inter auctores non convenit, nos tamen Aristoteli credimus.")</ref>. [[Socrates|Socrate]]<ref>[[Plato]], ''[[Phaedrus (Plato)|Phaedrus]]''. Vita Plutarchi inscripta 35 et Vita anonyma.</ref> quoque et [[Theramenes|Theramene]]<ref>Vita Plutarchi inscripta 3. Vita anonyma.</ref> familiariter usus esse videtur. [[Fasciculus:Papyrus_Oxyrhynchus_1183_-_Princeton_University_Library,_AM_4097_-_Isocrates,_Trapeziticus_44–48.jpg|thumb|[[The Oxyrhynchus Papyri|P. Oxy.]] 1183, [[Papyrus (materies)|papyrus]] primi saeculi exeuntis Isocratis ''[[Trapeziticus|Trapeziticum]]'' (44–48) continens.]] Aetate adulta "civilibus abstinuit rebus: quod et gracili esset voce, et timido ingenio, et paterna bona bello contra Lacedaemonios perdidisset." Primo pro aliis orationes iudiciales composuit, quod negotium reliquit, postquam scholam aperuerat<ref>[[Cicero]], ''Brutus'' 32ː ''Isocrates, cuius domus cunctae Graeciae quasi ludus quidam patuit atque officina dicendi''. </ref>. In oratione docenda tantum profecit, "ut etiam triremes suo sumpto instrueret" et "auditores eius fuerint ad centum numero, inter quos et alii multi, et [[Timotheus Atheniensis|Timotheus]], Cononis filius." Isocrates discipulos orationibus de rebus magnis et nobilibus componendis ad res publicas gerendas praeparabat, cui studio interdum etiam discipuli pristini interfuerunt, qui iam in re publica primas partes agebant, ut dialogi orationum ''[[Ad Philippum (Isocrates)|ad Philippum]]'' et ''[[Panathenaïcus|Panathenaicus]]'' monstrant. Post annum [[378 a.C.n.]] Isocrates pristinum discipulum eius [[Timotheus Atheniensis|Timotheum]] adiuvit, qui [[strategus]] magni momenti in republica Atheniensi fuit. Alii discipuli erant [[Lycurgus (orator)|Lycurgus]] et [[Androtion]] et [[Hyperides]], [[Isaeus]] orator et historici [[Ephorus]] [[Theopompus]]que<ref>[[Cicero]], ''Brutus'' 56.204 et ''de Oratore'' II.13.56 necnon III.9.132. [[Quintilianus]] II.8.11.</ref>. Schola Isocratis et [[Academia Platonis]] in contraria abibant, cum [[Plato]] rationes oratorias illius reiecit, hic autem studia Academica et dialecticam parvi fecit. Iam senior Plathanen, Hippiae rhetoris viduam, uxorem duxit atque minimum natu ex eius filiis Aphareum adoptavit et heredem instituit. Qui Aphareus tragoedias composuisse et bis [[Dionysia|Dionysiis]] vicisse dicebatur<ref>''Vita'' Plutarchi inscripta 40, 46-7 = Vita anonyma. Orationes quoque pro patre pronuntiavit ([[Dionysius Halicarnasseus]] XVIII).</ref>. Mortuus est anno [[338 a.C.n.]] "quadriduana inedia", cum de [[Chaeronensis pugna (338 a.C.n.)|Chaeronensi clade]] audivisset, "non sustinens videre Graeciam quartum in servitutem redactam." Haec mortis interpretatio cum [[Isocratis epistulae|epistula III]] ad Philippum consentanea non est, in qua orator Macedonum regi post Chaeroneam gratulatur: qui maerore confectum Isocratem mori volunt spuriam hanc epistulam dicere coguntur<ref>[[Collection des Universités de France]]ː tomus 1ː III-IV et tomus 4ː 180-183. Fabula primum apud Dionysium Halicarnasseum apparet.</ref>. == Opera == [[Fasciculus:Isokratous Apanta.tif|thumb|''Isocratis opera omnia'' (1570).]] Antiquitus sexaginta orationes sub Isocratis nomine circumferebantur, e quibus [[Dionysius Halicarnasseus]] viginti quinque, Caecilius vero viginti octo genuinas fuisse scribebant<ref>Vita Plutarchi inscripta 28. In ''Vita anonyma'' catalogum operum Isocrati falso adsignatorum legere possumus. Quae ad nos non pervenerunt.</ref>. Hodie viginti unae orationes et novem [[Isocratis epistulae|epistulae]] Isocratis exstant, e quibus sola oratio ''Ad Demonicum'' (oratio I)<ref>[[Aristoteles|Aristotelis]], qui protrepticon conscripserat orationes Cyprias imitans, discipulus, ut videtur, Isocratis libro nomine Demonicus (1.) respondit, qui liber ab editoribus antiquis in primo loco collocatus est.</ref> sine ullo dubio spuria dici potest. Unaquaeque oratio numerum ordinis sedecimo saeculo accepit quo hodieque utimur etiamsi editores recentiores ordinem chronologicum praetulerunt. === Orationes iudiciales === Orationes 16 - 21 sunt iudiciales<ref>Drerup (Engelbert) . ''[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uiuc.1950097_001&view=1up&seq=25 De Isocratis orationibus iudicialibus quaestiones selectae]'', Teubner, 1896 </ref> e tempore, priusquam scholam aperuitː tum enim [[Logographus (ius)|logographus]] vitam quaerebat. In posterioribus operibus de hoc genere eloquentiae contemptim dicere solebat, ut quae de minimis rebus et [[Contractus|contractibus]] inter privatos ageret. Hae suntː * XVI. ''[[De bigis (Isocrates)|Oratio de bigis]]'', (Graece Περὶ τοῦ ζεύγους); circa [[395 a.C.n.]] pro [[Alcibiades|Alcibiadis]] filio scripta. Pars servata Alcibiadis mores et facta laudat. * XVII. ''[[Trapeziticus]]'' (Graece Τραπεζιτικός, e τράπεζα = [[argentaria]], hoc est oratio de argentaria), oratio contra [[Argentaria|argentarium]] Pasionem circa [[392 a.C.n.]] scripta qui pecuniam a [[Metoecus|metoeco]] [[Pontus (regnum)|Pontico]] depositam reddere recusabat. * XVIII. ''Oratio adversus Callimachum''<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0143%3Aspeech%3D18 Textus apud Perseum] [https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE_%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AF%CE%BC%CE%B1%CF%87%CE%BF%CE%BD_(%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B7%CF%82) et Vicifontem]. Isocrate, ''Cinq Discours : Éloge d'Hélène, Busiris, Contre les Sophistes, Sur l'Attelage, Contre Callimachos. Édition, introduction et commentaire de Robert Flacelière'' (« Érasme »), PUF, 1961 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1962_num_64_1_3673_t1_0170_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1961_num_30_2_3423_t1_0564_0000_2 Altera recensio critica]</ref> (Graece Παραγραφὴ πρὸς Καλλίμαχον), circa [[402 a.C.n.]] scripta. Callimachus decem [[Mina (pondus)|minas]] argenti quae a decemviris qui [[Triginta Tyranni|trigintaviris]] Athenis breviter successerant iniuste publicatae erant ab Isocratis cliente repetit. Qui exceptione iuris (παραγραφή) Archini lege nuper creata utitur, quae rebus in civili discordia gestis amnestiam promulgarat. Itaque Isocrates concordiam civilem restitutam et partium iurata pacta et reconciliationem per amnestiam effectam laudat. * XIX. ''Aegineticus''<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0143%3Aspeech%3D19 Textus Graecus apud Perseum] et [https://el.wikisource.org/wiki/%CE%91%CE%B9%CE%B3%CE%B9%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_(%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B7%CF%82) apud Vicifontem] et versione Francogallica addita [https://remacle.org/bloodwolf/orateurs/isocrate/eginetique1.htm apud Remacle]</ref> (Graece Αἰγινητικός), anno incerto circa [[390 a.C.n.]] scripta. Isocratis cliens, homo ex [[Siphnos|Siphno]] insula [[Exsilium|exsul]] et nunc [[Aegina (insula)|Aeginae]] [[metoecus]], ab amico Thrasylocho adoptatus et heres factus est, simul sorore ad matrimonium data. At soror quaedam defuncti hereditatem sibi vindicat. Isocrates coram Aeginetis iudicibus demonstrat non tantum ex legibus sed etiam plurimis beneficiis oratorem sibi hanc hereditatem meruisse. * XX. ''Oratio contra Lochitem''<ref>[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%AC_%CE%9B%CE%BF%CF%87%CE%AF%CF%84%CE%BF%CF%85_(%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B7%CF%82) Textus apud Vicifontem] et cum versione Francogallica [https://remacle.org/bloodwolf/orateurs/isocrate/lochites.htm apud Remacle]</ref> (Graece Κατὰ Λοχίτου), Lochites est adulescens dives et superbus qui clienti Isocratis vim attulit sine magno damno (δίκη αἰκίας). Pars posterior orationis sola servatur (narratio abest) in qua [[amplificatio oratoria|amplificatione oratoria]] (δείνωσις) utitur Isocratesː nam, quamvis Lochites iunior sit quam ut illis eventis interfuisse potuerit, adfirmat tales homines, legum et civilis aequalitatis contemptores, fuisse qui democratiam bis (411 et [[404 a.C.n.]]) subverterunt. * XXI. ''Oratio contra Euthynum''<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0143%3Aspeech%3D21 Textus Graecus apud Perseum] et [https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%82_%CE%95%CF%85%CE%B8%CF%8D%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%BD_(%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B7%CF%82) apud Vicifontem] et addita Francogallica versione [https://remacle.org/bloodwolf/orateurs/isocrate/euthynus1.htm apud Remacle]</ref> (Graece Προς Εὐθύνουν ἀμάρτυρος ή Περί παρακαταθήκης), circa [[402 a.C.n.]] scripta contra Euthynum quendam qui e tribus talentis sibi a sobrino Nicia tempore [[Triginta Tyranni|triginta tyrannorum]] sine testibus commissis duo tantum reddidit, unum negavit. Finis orationis deesse videtur. Fuerunt qui dubitarent an re vera Isocratis sit. === Orationes demonstrativae === Deinde orationes demonstrativas (ἐπιδεικτικός) scripsit quae artem suam in laudationibus et vituperationibus ostentarent<ref>[[Cicero]], ''Orator'' 37 ''totius generis quod Graece epideiktikon nominatur, quia quasi ad inspiciendum delectationis causa comparatum est''.</ref>. Orationes ''[[contra Sophistas]]'' (13.), ''[[de laudibus Helenae]]'' (10.), ''[[Busiris (Isocrates)|Busiridis laudatio]]'' (11.) paulo post scholam apertam contra [[rhetor]]es [[Cynismus|cynicos]] scriptoresque ut puta Polycraten et [[Antisthenes|Antisthenen]] composuit, suam paedagogicam methodum ut vindicaret et novam esse monstraret<ref>H. D. Verdam ,"[https://www.jstor.org/stable/4425871 Quo ordine Isocratis Busiris adversus sophistas Helena orationes inter se succedant et quid Plato ad eas responderit]", ''Mnemosyne'', 1916ː 373-395</ref>. Postea etiam orationem funebrem regis [[Euagoras I|Euagorae]] composuit, quod panegyrici exemplum fieret atque simul idealem regem secundum Isocratem depingeret. Non historiam enim sed laudationem scribebat ([[Euagoras (Isocrates)|Euagoras]], oratio 9). Grylli quoque laudationem quandam, [[Xenophon]]tis filii apud [[Mantinea]]m [[362 a.C.n.]] pugnando interfecti scripsisse dicebatur<ref>Ab [[Hermippus (discretiva)|Hermippo]] apud [[Diogenes Laertius|Diogenem Laertium]], ''Xenophon'' 2.55. Pierre Pontier, "[https://www.persee.fr/doc/ktema_0221-5896_2016_num_41_1_1486 Isocrate et Xénophon, de l’éloge de Gryllos à l’éloge du roi : échos, concordances et discordances]", ''Ktèma'', 2016ː 43-58</ref>, hodie deperditam. Ad idem genus contribui possunt duae aliae "Cypriae" orationes quae saepe hortatoriae (παραινέσεις<ref>''Vita anonyma'' quae inter hortationes etiam orationem apocrypham ''Ad Demonicum'' numerat.</ref>) dicuntur quia moralia praecepta praeferuntː ''[[Ad Nicoclem (Isocrates)|oratio ad Nicoclem]]'' [2.] et oratio ''Nicocles sive Cyprii'' [3.] ([[Nicocles (rex Salaminis)|Nicocles]], Euagorae filius, post patrem mortuum Salamine regnavit et Isocratis discipulus Athenis fuisse videtur). Nihilominus illae duae orationes circa [[370 a.C.n.]] scriptae iam politicas res attingunt dum altera officia boni regis, altera officia boni subiecti enumerat<ref>''Nicocles'' 11.</ref>. === Orationes politicae === Ab anno 380 a.C.n. in orationibus fictitiis Isocrates politica consilia de maximis rebus divulgabatː ita omnes Graecas civitates ad panhellenicam concordiam adversus barbaros incitabat et domi oligarchiae moderatae favebat atque etiam in externis civitatibus ut in insula Cypro aut Macedonia regna non impugnabat, siquidem monarchi philosophiae studuissent<ref>''Nicocles sive Cyprii'' 13-24</ref>. Democratiae amore quidem non ardebat, sed Athenas quia magisterium totius Graeciae in artibus exercebant, hegemonia dignas esse existimabat. ''[[Panegyricus (Isocrates)|Panegyrico]]'' (4.), qui [[Olympia antiqua|Olympiis]] anni [[380 a.C.n.]] editus est, Isocrates ad unitatem omnium Graecorum communemque contra [[Persae|Persas]] pugnam Athenis ducibus evocat. Res Graecas hegemonia Athenarum melius prorsus isse quam postea Lacedaemone duce. Simul pollicetur Athenas errores pristinos non repetituras. [[Plataïcus|Plataica oratione]] (14.) et ''[[Archidamus (Isocrates)|Archidamo]]'' (6.) Isocrates [[Thebae (Boeotia)|Thebanorum]] hegemoniam respuens, Athenienses ut cum Lacedaemoniis in gratiam redirent monebat. Timotheo mortuo Isocrates [[Areopagiticus|Areopagitico]] (7.) Athenas, ut ad disciplinam [[Solon]]is redeant, cohortatur; oratione [[De pace (Isocrates)|de pace]] (8.) Athenas, ne armis potentiam propagent, admonet, Oratione ''[[Ad Philippum (Isocrates)|ad Philippum]]'' ([5.]) [[Philippus II (Macedonum rex)|Philippum]] Macedonum regem hortatur ut Graecos circum se reconciliet atque adversus Persas ducat. In oratione ''[[de permutatione]]'' (sive Graece: ''Antidosis'') (15.), quam Isocrates, ut ipse scribit, "non aetatis flore sed natus annos octoginta et duos" scripsit, de vita sua rationem reddit et rhetoricam institutionem omnium optimam esse demonstrare vult. Opus ultimum nomine [[Panathenaïcus|Panathenaicus]] (12.) exponit, quare consilia Athenarum naufragium fecerint. Longus dialogus cum discipulis in libri fine maximi momenti est.<ref>Particula "opera" magna ex parte articulum "Isokrates" Vicipaediae Theodiscae sequitur.</ref> ''Artem rhetoricam'' composuisse a nonnullis dicebatur quam Cicero numquam viderat<ref>''De Inventione'' II.7.</ref> et [[Quintilianus]]<ref>II.15.4.</ref> an umquam fuerit dubitabat. == De doctrina paedagogica == Doctrinam suam, quam ipse "philosophiam" vocat, Isocrates exponit his verbis<ref>Andrea Mustoxydēs (ed.): Isocratis oratio de permutatione, versa ab [[Angelus Mai|Angelo Mai]], Mediolani 1813, p. 109 (= Isocrates, Antidosis 275–278) - [https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10236591_00125.html?zoom=0.6000000000000001 in interrete].</ref>: :''Verumtamen eos arbitror semetipsos meliores reddere posse, si ad bene dicendum impense incumbant, curentque se fieri idoneos ad persuadendum audientibus, et si praeterea studeant praestare inter ceteros homines, non ita quidem ut stulti id intelligunt, sed ut revera praecellentes evadant. Quod haec ita se habeant, statim, puto, patebit. Ac primum quidem qui dicere aut scribere aggreditur sermones laude et honore dignos, fieri non potest, ut sumat materiam iniustam aut tenuem aut de privatis negotiis, sed magnam pulchram humano generi utilem atque ad rem pertinentem capiet. (...) Deinde rerum, quae ad argumentum faciunt, splendidissimas et convenientissimas eliget. Iam vero qui res tales assuevit contueri et perpendere, is non tantum ad eum qui prae manibus est sermonem, sed ad alias etiam tractationes eandem vim retinebit. Quare simul et dicere et sentire recte continget iis qui philosophice et studiose ad eloquentiam incumbent. Nam neque qui aliquibus suadere aliquid vult, negliget ipse virtutem, sed longe plus his ei studebit, ut aequissimam apud bonos cives existimationem obtineat''<ref>Cf ''Nicocles'' 7ː ''τὸ γὰρ λέγειν ὡς δεῖ τοῦ φρονεῖν εὖ μέγιστον σημεῖον ποιούμεθα, καὶ λόγος ἀληθὴς καὶ νόμιμος καὶ δίκαιος ψυχῆς ἀγαθῆς καὶ πιστῆς εἴδωλόν ἐστιν'' = nam apte dicere bonae mentis maximum indicium habemus et oratio veridica, secundum mores et iusta boni et fide digni animi imago est.</ref>. Ita litteratorum studiorum etiam [[Artes humaniores|humanitatum]] dictarum praecursor fuit, quae usque ad vicesimum saeculum in occidentali parte mundi floruerunt. Primum adulescentes de maximis rebus humanis disserere discunt, deinde ita instructi scientias speciales adeunt quibus utiles civibus suis fierent<ref>H. I. Marrou, ''Histoire de l'éducation dans l'antiquité'', Seuil, 1948 [https://books.openedition.org/pumi/10404 Commentarius Pauli Demont]</ref> == Quid novi in litteras attulerit == Isocrates [[prosa]]e numerosae<ref>Cicero, ''Orator'' 174ː ''Nam qui Isocratem maxime mirantur, hoc in eius summis laudibus ferunt, quod verbis solutis numeros primum adiunxerit'' et ''Brutus'' 32ː ''primus intellexit etiam in soluta oratione, dum versum effugeres, modum tamen et numerum quendam oportere servari''. Cf ''de oratore'' III.44.173.</ref> et [[Periodus|periodi]] oratoriae, quem Latini circuitum aut ambitum aut circumscriptionem appellant<ref>[[Cicero]], ''Orator'' 207ː ''placet omnia dici Isocrateo Theopompeoque more illa circumscriptione ambituque, ut tamquam in orbe inclusa currat oratio''...</ref>, iure pater dici potest etiamsi praecursores ante eum fuerunt<ref>Cicero, ''ibid.'' 175-6ː ''eos ille moderatione non inventione vicerit''.</ref>. Non [[versus]] nec [[Metrum (poësis)|metra poetica]] quidem in solutam orationem accepit sed numeros quosdam qui aurem delectarent<ref> Friedrich Blass, ''[https://archive.org/details/dierhythmendera02blasgoog/page/n7/mode/2up Die Rhythmen der attischen Kunstprosa: Isokrates-Demosthenes-Platon]'', Lipsiae, 1901. [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1901_num_14_59_6076_t1_0403_0000_1 Recensio critica]</ref>. Quantum oratio a poesi differat ipse in ''[[Euagoras (Isocrates)|Euagorae]]'' primis paragraphis docebat. Oratorem enim verbis fictis aut poeticis aut alienigenis aut [[Metaphora|translatis]] uti vetabat, qui e communi omnium sermone vocabula eligere deberet. Simul [[Figura dicendi|figurarum]], quibus eius magister Gorgias immodice utebatur, ipse parcior erat. Non tantum eurythmiae sed etiam euphoniae maximam curam adhibebat [[Hiatus vocalium|hiatum vocalium]] et discrepantiam sonorum e [[syllaba]]rum similium repetitione nascentem scrupulose fugiens. Econtra in longis sententiis membra in eundem sonum cadentia adfectabat. Nam in [[Clausa (grammatica)|membris]] [[symmetria]]m antitheticis verbis et [[Homoeoteleuton|homoeoteleutis]] corroboratam amabat<ref>Cicero, de oratore 38ː ''ut verba verbis quasi demensa et paria respondeant, ut crebro conferantur pugnantia comparenturque contraria et ut pariter extrema terminentur eundemque referant in cadendo sonum''. [[Dionysius Halicarnasseus]] II et XIV.</ref> ita ut omnia quae sententiae principali adnectenda essent concinne in unum circuitum aptarentur. Ita genus dicendi multo uberius quam Lysiae ei fuit<ref>''[[Orator (Cicero)|Orator]]'' 40ː ''primus instituit dilatare verbis et mollioribus numeris explere sententias'' </ref> et arte prosam multa elaboratam<ref>Nimie ut quibusdam videbatur. Ita dicebat Quintilianus (X.1.79)ː ''in compositione adeo diligens ut cura eius reprehendatur''. Cf Dionysius Halicarnasseus III et XII-XIII.</ref> creavit. == De posteritate == Isocrates et [[Demosthenes]] optimi Graeciae [[Ars rhetorica|oratores]] saepe habentur. Iam Plato in ''Phaedro'' Socratem de Isocrate adulescente optime augurantem induxerat, quod testimonium memorabat Cicero ad suum iudicium roborandumː "me autem qui Isocratem non diligunt una cum Socrate et cum Platone errare patiantur"<ref>''Orator'' 42.</ref>. Mos Isocrateus a discipulis eius non tantum in orationes sed etiam in historiam propagatus est. Nam "e ludo Isocratis tamquam ex equo Troiano meros principes exisse" aiebat Cicero<ref>Cic. ''[[de oratore]]'',2,XXII,94</ref>. Et [[Aristoteles]] in libro de ''[[Ars Rhetorica (Aristoteles)|arte rhetorica]]'' plura exempla ex Isocratis litteris sumpsit sed eum non magni faciebat<ref>[[Dionysius Halicarnasseus]] XVIII.</ref>. Quamquam eius eloquentiam scholis pompisque aptiorem quam [[Forum|Foro]] et iudiciis iudicabat, tamen Cicero eum inter optimos oratores numerabat (quidni? etenim nisi per Isocratem eloquentia Ciceroniana numquam exstitisset). Eum atque simul semet ipsum a neoatticis defendebat qui floridum genus dicendi reiciebant atque ad Lysiae siccitatem redire volebant. [[Dionysius Halicarnasseus|Dionysius Halicarnassensis]] et [[Quintilianus]] Ciceroni similem opinionem praetulerunt atque ita Isocratis fama usque ad moderna tempora pervenitː inter raros scriptores Graecos fuit qui iam quinto decimo saeculo [[Typographia|typographice]] publicarentur et ab [[Humanismus|humanistis]] libenter legebatur<ref>Lucia Gualdo Rosa (1984)</ref>. Isocrates diu ob dicendi facultatem et politam artem tantummodo laudatus estː fuerunt etiam qui in eius operibus nihil nisi inanem et sonoram grandiloquentiam perciperent. Saeculo vicesimo demum animus interdum intentus est ad ea quae dixerat sive de republica sive de educatione: exempli gratia [[Werner Jaeger]] eum "patrem cultus atque humanitatis"<ref>„Vater der humanistischen Bildung“, in: Werner Jaeger: ''Paideia. Die Formung des griechischen Menschen''. Tomus 3. Berolini 1955, p. 105sqq. [https://books.google.fr/books?id=kwlRDUQIpwEC&pg=PP3&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum]. Vide etiam H.I. Marrou (1948).</ref> vocat. == Fontes == * [[Aristoteles]], ''Rhetorica'' * [[Cicero]], ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 32-3, 48, 204 et ''[[De oratore]]'' II.94, III.140 et ''[[Orator (Cicero)|Orator]]'' 37-42, 62, 151, 167, 172-176, 190, 207, 235 et ''de Optimo genere oratorum'' 17 * [[Dionysius Halicarnasseus]], "Isocrates" in ''de veteribus oratoribus commentarii'' [https://remacle.org/bloodwolf/historiens/denys/isocrate.htm Graece et Francogallice apud Remacle] * [[Quintilianus]], ''Institutio oratoria'' passim. * [[Plato]], ''[[Phaedrus (Plato)|Phaedrus]]'' 278D-279A * [https://remacle.org/bloodwolf/historiens/Plutarque/viedixoratgr.htm#ISO Vitae decem oratorum Plutarcho tributae apud Remacle] == Editiones == * [[Editio princeps]] orationum per [[Demetrius Chalcocondyles|Demetrium Chalcondylem]] curata Mediolani, anno 1493. * [[Editio princeps]] epistularum a [[Marcus Musurus|Marco Musuro]] curata [[Venetiae|Venetiis]] apud [[Aldus Manutius|Aldum Manutium]] anno [[1499]] in lucem prodiit. * Sedecimo saeculo editiones [[Hieronymus Wolfius|Hieronymi Wolfii]] (1553 et 1570, saepe recusae) diu maxima auctoritate viguerunt. * [https://archive.org/details/bub_gb_bfUAec7rE1UC/page/n3/mode/2up Orationes et epistulaeː textus et versio Latina Hieronymi Wolfii], Parisiis, 1621. [https://books.google.fr/books?id=4pA-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Idem, Genevae, 1642] * ''Isocratis oratio ad Demonicum, cum interpretatione latina […] Dilingae, Formis Academicis.'' Ignatius Mayer (typographus), Dilingae 1654 (Graece et Latine). * E. Drerup (ed.): ''Isocratis opera omnia''. Tom. I. Lipsiae 1903 (editio critica).<ref>Engelbertus Drerup, rerum Isocratearum peritissimus, orationes tantum quattuordecim primo in editionis suae volumine edidit et scholiis testimoniisque instruxit.</ref> * [[Collection des Universités de France]]ː Georges Mathieu et Emile Brémond, ''Isocrate. I-IV''. Les Belles Lettres, 1929. Cum apparatu critico et versione Gallica. Quattuor volumina. * ''Isokrates. Sämtliche Werke.'' Versa a Christine Ley-Hutton, introd. et comment. a Kai Brodersen. Stuttgardiae 1993–1997. Tomus 1: ''Reden I–VIII'', 1993, ISBN 3-7772-9307-5; Tomus 2: ''Reden IX–XXI, Briefe, Fragmente'', 1997, ISBN 3-7772-9711-9. * Vasilis G. Mandilaras (ed.): ''Isocrates opera omnia.'' Tom. I-III. Monaci 2003 (editio critica).<ref>Editionem Mandilarianam, diligenter excussam, fide non dignam existimat S. Martinelli Tempesta in opusculo critico quod legitur in «Gnomon» n. 78 tom. 7, a. 2003, pp. 583-596.</ref> == Plura legere si cupis == === Latine === * Rudolf Bock, ''[https://books.google.fr/books?id=8r8P75un22oC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false De codicis Isocratei urbinatis (Γ) auctoritate]'', Brunsvigae, 1883 * Gulielmus Dindorfius (edidit), ''[https://books.google.fr/books?id=S_kkAAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Scholia Graeca in Aeschinem et Isocratem ex codicibus aucta et emendata]'', [[Hildesia]]e, 1970 * Ernestus Otto Gehlert, ''[https://archive.org/details/deelocutioneisoc00gehl/page/n1/mode/2up De elocutione Isocratea. Particula prior]'', Lipsiae, 1874 * Guilelmus Hoess, ''[https://archive.org/details/deubertateetabun00hoes/page/n5/mode/2up De ubertate et abundantia sermonis Isocratei observationum capita selecta]'', [[Friburgum Brisgoviae|Friburgi Brisgoviae]], 1892 * Samuel Ljungdahl, ''De transeundi generibus quibus utitur isocrates : commentatio'', Upsaliae, 1871 * Paulus Sanneg, ''[https://archive.org/details/descholaisocrate00sann/page/n1/mode/2up De schola Isocratea]'', Halae Saxonum, 1883 * Carolus Schwabe, ''De dicendi genere Isocrateo'', Halae Saxonum, 1867 * Fortunat Strowski, ''De Isocratis paedagogia'', Lutetiae, 1898 === Barbare === * Evangelos Alexiou: ''Isokrates.'' In: Bernhard Zimmermann / Antonios Rengakos (ed.): ''Die Literatur der klassischen und hellenistischen Zeit'' (= ''Handbuch der griechischen Literatur der Antike.'' tomus 2). Monaco 2014, ISBN 978-3-406-61818-5, p. 781–799. ** ''Ruhm und Ehre, Studien zu Begriffen, Werten und Motivierungen bei Isokrates'', Heidelberg, 1995. [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1999_num_112_2_4391_t2_0765_0000_2 Recensio critica] * Cinzia Bearzot, ''[https://gateway.pinata.cloud/ipfs/bafykbzacebvh7pbs5c5ze7wc7o6v463npx2zv6s447rmgmro4mgkr2ukevyge?filename=studi-su-isocrate-1980-2020-cinzia-bearzot-studi-e--annas-archive--libgenrs-nf-2867864.pdf Studi su Isocrate, 1980-2020]'', Mediolani, 2020 * Friedrich Blass, ''[https://archive.org/details/bub_gb_i4XWBbCdhGIC/page/n3/mode/2up Die Attische Beredsamkeit ... Isokrates und Isaios]'', Lipsiae, 1874 * Christian Bouchet, ''Isocrate l'Athénien ou La belle hégémonie : étude des relations internationales au IVe siècle a.C.'', Burdigalae Pessac : Ausonius, 2014. * Christian Bouchet et Pascale Giovannelli-Jouanna, ''Isocrate: entre jeu rhétorique et enjeux politiques.'', Lugduni, 2015 [https://bmcr.brynmawr.edu/2016/2016.03.20 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2017_num_86_1_3921_t16_0321_0000_2 Altera recensio critica] [https://revue-etudes-anciennes.fr/isocrate-entre-jeu-rhetorique-et-enjeux-politiques-chr-bouchet-p-giovanelli-jouanna-eds-lyon-universite-jean-moulin-lyon-3-2015-414-p-bibliogr-index-fig-collection-etudes-et/ Tertia recensio critica] * Klaus Bringmann, ''Studien zu den politischen Ideen des Isokrates'', Göttingen, 1965 [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1969_num_82_391_1101_t2_0665_0000_2 Recensio critica] * Robert Clavaux, "[https://books.openedition.org/lesbelleslettres/12385 L’éloge d’Isocrate à la fin du Phèdre]", in ''Le Ménéxène de Platon et la rhétorique de son temps'', Les Belles Lettres, 2010: 297-302 * Paul Cloché, ''[https://www.persee.fr/doc/ista_0000-0000_1978_mon_54_1 Isocrate et son temps]'', Les Belles Lettres, 1978 * Lucia Gualdo Rosa, ''La fede nella "paideia" : aspetti della fortuna europea di Isocrate nei secoli XV e XVI'', Romae, 1984 * ''Isokrates. Wege der Forschung'' (curatore Friderico Seck), Darmstadt, 1976 [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1977_num_90_428_4141_t1_0158_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1977_num_46_1_1861_t1_0240_0000_1 Alia recensio critica] * Jean-Pierre Levet, "[https://www.persee.fr/doc/ista_0000-0000_2012_ant_1225_1_3637 Isocrate et la sagesse homérique]", in ''Mélanges offert à Michel Woronoff''. Volume 2, 2012ː 81-97 * Juan Luis López Cruces / Pedro Pablo Fuentes González: ''Isocrate d’Athènes.'' In: Richard Goulet (ed.): ''Dictionnaire des philosophes antiques.'' Tomus 3. Parisiis 2000, ISBN 2-271-05748-5, p. 891–938. * G. Mathieu, ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1422012h/f13.item.texteImage Les idées politiques d'Isocrate]'', Lutetiae, 1925 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1925_num_27_4_2385_t1_0342_0000_3 Recensio critica] * James R. Muir, ''The legacy of Isocrates and a platonic alternative : history, political philosophy, and the value of education'', Routledge, 2019. [https://books.google.fr/books?id=Y81mDwAAQBAJ&pg=PT5&hl=fr&source=gbs_selected_pages&cad=2#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://www.erudit.org/fr/revues/pie/2020-v27-n1-pie05492/1071423ar/ Recensio critica] * Roberto Nicolai, ''Studi su Isocrate : la comunicazione letteraria nel IV sec. a.C. e i nuovi generi della prosa'', Romae, 2004 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2008_num_77_1_3731_t20_0368_0000_2 Recensio critica] ** "[https://books.openedition.org/pur/56020 Isocrate et ses amis : l’école du rhéteur décrite par le maître]" in ''Figures du maître'', P.U. de Rennes, 2013ː 139-158 * Franz Pointner, ''Die Verfassungstheorie des Isokrates'', Monaci, 1969 * Takis Poulakos, ''Speaking for the polis : Isocrates' rhetorical education'', Columbia, 1997 [https://books.google.fr/books?id=nfnGzk0EXmYC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://bmcr.brynmawr.edu/1998/1998.06.07/ Recensio critica] * Marie-Noëlle Ribas, ''La querelle de l'expérience : Aristote, Platon, Isocrate'', Garnier, 2019 [https://journals.openedition.org/philosant/4233?lang=fr Recensio critica] * Edward Schiappa, ''The Beginnings of Rhetorical Theory in Classical Greece'', Yale University Press, 1999 [https://bmcr.brynmawr.edu/2001/2001.03.09/ Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2001_num_70_1_2472_t1_0243_0000_3 Altera recensio critica] * Wolf Steidle, "[https://www.jstor.org/stable/4474777 Redekunst und Bildung bei Isokrates]", ''Hermes'', 1952ː257-296 * Laura Viidebaum, ''Creating the Ancient Rhetorical Tradition'', Cambridge University Press, 2021ː pars prima capita III-V [https://www.cambridge.org/core/books/creating-the-ancient-rhetorical-tradition/9502EB9B857C547A0FFBABD37CD4C730] * Tarik Wareh, ''The theory and practice of life : Isocrates and the philosophers'', Washington, 2012 [https://bmcr.brynmawr.edu/2013/2013.11.65 Recensio critica] == Notae == <references/> == Nexus externi == {{Fontes biographici}} {{Lifetime|436 a.C.n.|338 a.C.n.|Isocrates}} {{Appendicula de hac pagina| {{PagMens|01|2025}} }} [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] [[Categoria:Oratores]] [[Categoria:Professores scholarum antiquarum Atheniensium]] [[Categoria:Scriptores Graeci antiqui]] p4cutlc01n514xq6uhf4upzhy0pjy9n 0 199445 3984905 3705225 2026-08-31T19:04:04Z Cyprianus Marcus 66550 3984905 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Xenophon - ita, Anno Domini MCCCCLXXXXIIII die vero II iulii - 943932.jpg|thumb|''Cyropaedia'' Italiane versaː editio [[incunabula]] (1494).]] '''''Cyropaedia''''' ([[Graece]] ''Κύρου παιδεία'' 'Cyri [[institutio]]') est [[mythistoria]] de rebus gestis [[Cyrus II (rex Persarum)|Cyri Maioris]], [[rex|regis]] [[Persia|Persarum]] ab anno [[550 a.C.n.|550]] ad [[530 a.C.n.]], a [[Xenophon (scriptor)|Xenophonte]], [[scriptor]]e Graeco, prima parte [[saeculum 4 a.C.n.|quarti saeculi a.C.n.]], octo [[liber|libris]] disposita. Qua lectione delectatus [[Cicero]] optime de ea iudicavit, cum scriberet: "Cyrus ille a Xenophonte non ad [[historia]]e fidem scriptus est, sed ad effigiem iusti imperii."<ref>Ad Quintum fr. I,1,23.</ref> Etenim de rebus illo tempore a Persis gestis Graeci pauca noverunt, quae apud [[Herodotus|Herodotum]] leguntur. Sed dum eventa, [[dialogus|dialogos]], [[oratio]]nes, [[proelium|proelia]] suo arbitrio ficta narrat Xenophon, re vera de [[educatio]]ne et [[iustitia]], de disciplina militari et optimo [[imperator]]e, de arte magni imperii comparandi et administrandi disserit. Itaque ''Cyropaedia'' ad [[philosophia politica|politicam philosophiam]] pertinere potius videatur, adeo ut nonnulli critici opinati sint hoc libro Xenophontem [[Res publica (Plato)|''Rei Publicae'']] [[Platon|Platonis]] respondere voluisse<ref>[[Aulus Gellius]], ''Noct. Att''., XIV,3. [[Diogenes Laertius]] ''Vita Platonis'' III,34.</ref> (quod alioqui dubium est). Certe [[monarchia|monarchiam]] militarem laudat Xenophon, non [[oligarchia|oligarchiam]] philosophorum. ==De significatione tituli== ''Cyri institutio'' non tantum educationem in aula patris, regis Persici, et apud avum maternum, regem Medorum, a Cyro acceptam designat (genitivus obiectivus: Cyrum instituunt), quae in libro primo explicatur. Si ita esset titulus tantummodo cum argumento primi libri congrueret.<ref>Quod tamen fieri potest: nam ''[[Anabasis (Xenophon)|Anabasis]]'' proprie tantum cum primo libro convenit, id est itinere a Sardibus usque in Babyloniam.</ref> Etiam ad exempla moralia et politica pertinet quae Cyrus, rex factus, posteris Persis tamquam hereditatem tradidit et reliquis libris explicantur. Nam Cyrus velut magister Persiae in hoc opere depingitur. ==Quid sibi proposuerit Xenophon== [[Fasciculus:Map of the Achaemenid Empire.jpg|right|thumb|300px|Imperium Persicum.]] In ''Cyropaedia'' Cyrus mores aliquatenus ipsius Xenophontis similes exhibet : homo [[religio]]sus est qui, nisi [[deus|deorum]] voluntate perspecta, nullum inceptum aggreditur, [[eques]] et [[venator]] adsiduus studiosusque, nonnumquam etiam disserit velut ac si [[Socrates|Socratis]] discipulus [[Athenae|Athenis]] fuisset. Itaque dubitari potest utrum principem idealem delineare voluerit an potius vitam narrare quam sibi obvenire optavisset. Saepe enim in vita sua doluerat Xenophon quod milites Graeci seditiosi essent vel cives Athenienses magistratibus obsequi nollent<ref>''[[Memorabilia (Xenophon)|Mem]].'' III,5,19-21.</ref>. Contra in libro omnia quae imperat Cyrus statim praestantur. Porro mores Cyri illius Graeci potius quam barbari sunt, etiamsi nonnulla instituta Persica refert Xenophon quae noverat ab illo tempore quo [[Decem milia|''Decem Milium'' expeditioni]] interfuit. Contra nonnulla miro modo [[Sparta|Lacedaemoniorum]] similia sunt (''homotimoi,'' Latine 'aequivalentes'). Certe lectorem modernum [[Heros|herois]] nonnumquam taedet semper optima consilia proferentis, semper victoris, omnes virtutes summas exhibentis, ab omnibus militibus subiectisque amati, comprobati, laudati sine ulla invidia nec zelotypia<ref>Nisi unius avunculi sui, Cyaxaris, regis Medorum.</ref> ; sed a lectoribus antiquis ''Cyropaedia'' tamquam optima ars imperandi lectitabatur: nonne memoriae traditum est [[Scipio Aemilianus Africanus|Scipionem Aemilianum]] hunc librum semper secum circumtulisse?<ref>[[Cicero]], Ad Quintum fr. I,1,23.</ref> nonne [[Gaius Iulius Caesar]] ipse eam bene noverat atque, paulo ante quam occideretur, Cyri mortem apud Xenophontem,<ref>Longe alia vera mors Cyri fuisse videtur ; occisus enim in Scythia proelio adversus Massagetas traditur.</ref> ut lentiorem, in sermone quodam sibi aspernatus erat?<ref>[[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 87.</ref> Certe ''Cyropaediam'' legentibus [[Imperium Romanum]] futurum non minus saepe nobis in mentem venit quam [[Macedonia antiqua|Imperium Macedonicum]] [[Alexander Magnus|Alexandri Magni]]. ==De palinodia inexspectata== Extrema Cyropaedia longum capitulum<ref>VIII,8. Luccioni, ''Les idées politiques et morales de Xénophon'', 246–54.</ref> inexpectatum legimus in quo Persae, divitiis et luxuria diffluentes, tempore quidem quo scribit auctor, a maioribus suis degenerasse dicuntur, molles nunc et effeminati facti. Similem palinodiam de [[Sparta]] legimus extremo libello [[De republica Lacedaemoniorum (Xenophon)|de republica Lacedaemoniorum]]. Philologi de genuitate dissentiunt: alli ut apocryphum capitulum reiciunt, alii ipsa manu Xenophontis sed aliquanto postea additum esse credunt<ref>Ita in editione "Budé" Marcellus Bizos qui duo prima volumina curavit genuitatem aspernatur, E. Delebecque vero qui tertium volumen curavit, genuinum esse credit.</ref>. Nonne enim senior factus et eventis doctus intellegere potuit Xenophon sese multo pulchrius quam reapse erat Imperium Persicum vidisse? Ut [[Lycurgus]], Cyrus ipse culpa caret : post eius mortem nepotes institutionem a magno viro acceptam deseruerunt. Alii postremo hunc epilogum existimant iam ab initio fuisse existimant partem maximam eius quod Xenophon demonstrare volebat, scilicet populos exemplum ducis sui sequi solere : rege Cyro mortuo [[Persae]] qui, instigante eo, virtute generosa inter nationes claruerant, simul cum successoribus in regno [[Achaemenidae|Achaemenidarum]] degenerarunt atque, novis vitiis obnoxii, omnibus prioribus virtutibus destituti sunt<ref>L. A. Dorion, ''La responsabilité de Cyrus dans le déclin de l’empire Perse selon Platon et Xénophon'', Revue Française d'Histoire des Idées Politiques, 2002 (16), 369–86.</ref>. ==De posteritate litteraria== Nullus liber ''Cyropaediae'' similis ante Xenophontem nobis notus est. Itaque velut conditor novi cuiusdam generis litterarii videri potest, quod maxime [[Medium Aevum|Medio Aevo]] floruit atque Francogallice ''Miroir des Princes'' (i.e. Speculum principum) dicebatur. Quorum omnium commune propositum erat principem idealem conformare atque imitandum proponere. Itaque [[Nicolaus Machiavellus|Machiavellus]] lector studiosus Xenophontis fuit<ref>Harvey C. Mansfield, ''L'éducation du prince de Machiavel'', in Le savoir du prince du Moyen-Age aux Lumières (Fayard, 2002), 69sqq.</ref>. Septimo decimo saeculo exeunte quoque [[Fenelo]], qui [[Ludovicus XIV|Ludovici XIV]] nepotis paedagogus erat, in mythistoria sua, [[Les aventures de Télémaque|''Les aventures de Télémaque'']], Cyropaediam imitatus est, qui liber ad institutionem discipuli sui destinabatur. Oratio Cyri morientis et liberos ad concordiam hortantis, partes dumtaxat quae ad immortalitatem animae pertinebant, ab ipso [[Cicero|Cicerone]] Latine versa est.<ref>''Cato Maior'' cap. XXII (79-81); vide etiam ibidem 30.</ref> Eandem orationem [[Sallustius]] quoque imitatus est in [[Bellum Iugurthinum|Bello Iugurthino]] suo, dum similia verba in ore [[Micipsa|Micipsae]] morientis ponit. [[Abradates et Pantheia|Fabula amatoria Abradatae et Pantheiae]] cum multa alia opera inspiravit, tum et causa fuit cur [[Magdalena de Scudéry|Magdalena]] et [[Georgius de Scudéry]] heroem et regnum Persicum ficticium a Xenophonte sumpserint, dum mythistoriam suam (longissimam!) ''Le Grand Cyrus'' inscribunt. Etenim in ''Cyropaedia'' Cyrus castitatis exemplum est atque nobiles et formosas feminas a vi militum tuetur, quod bene congruit cum mythistoriis amatoriis septimi decimi saeculi. ==Editiones== ===Princeps Graeca=== *[''Xenophontis opera''], impressum Florentiæ in Aedibus Iuntæ Florentini anno M. D. XVI. ===Recentiores=== *Marcellus Bizos (t.1 et 2), Eduardus Delebecque (t.3), ''Xénophon Cyropédie'', Les Belles Lettres, 1971-1978 (tria volumina). ([[Collection Budé]]). [Textus Graecus cum versione Francogallica, apparatu critico, notis et praefatione.] [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1974_num_52_1_5434_t1_0154_0000_3 Recensio critica] *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%9A%CF%8D%CF%81%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CE%AF%CE%B1 Textus apud Vicifontem Graecum] ==Notae== <references /> ==Plura legere si cupis == === Latine === *Jacobus Klerk, ''Dissertatio historica et literaria de vita Croesi, quam Xenophon in Cyropaedia tradidit, ad fidem historicam exacta',' Lugduni Batavorum, apud viduam M. Cyfveer, J. Fil., 1825. [http://books.google.fr/books?id=2Q5TAAAAcAAJ&dq=cyropaedia+dissertatio+academia&hl=fr&source=gbs_navlinks_s Google books] *Franciscus Moesman, ''Dissertatio aditialis de philosophia Socratica in Cyropaedia quoque obvia'', 1825. [http://books.google.fr/books?id=jg5EAAAAcAAJ&dq=cyropaedia+dissertatio+academia&hl=fr&source=gbs_navlinks_s Google books] [Dissertatio Academiae Lovaniensis] * Eugenius Vetnek, ''Xenophon in effingenda Persicae civitatis imagine quatenus Lacedaemoniorum instituta expressif'', 1893 [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1897_num_10_37_5788_t1_0124_0000_2?q=cyaxare Recensio critica] === Barbare === *Bodil Due, ''The'' Cyropaedia: ''Xenophon's Aims & Methods'', Aarhus, 1990. ISBN 978-8772882468. *Deborah Gera, ''Xenophon's'' Cyropaedia : ''Style, Genre, and Literary Technique'', Oxford, 1993 ISBN 978-0-19-814477-9" *Vivian Gray, ''Xenophon's mirror of princes : reading the reflections'', Oxford University Press, 2011. ISBN 978-0-19-956381-4 *Françoise Létoublon, ''[https://www.persee.fr/doc/mom_0151-7015_2009_act_42_1_2613?q=astyage Le prince idéal de la Cyropédie ou l’histoire est un roman]'', in ''Actes du colloque de Tours, 19-21 octobre 2006, organisé par l’université François-Rabelais de Tours'', 2009 ː 39-49 *Marie-Pierre Noel, "[https://www.persee.fr/doc/mom_0151-7015_2006_mel_35_1_2424 Symposion, philanthrôpia et empire dans la Cyropédie de Xénophon]", in ''Φιλολογία. Mélanges offerts à Michel Casevitz'', 2006 ː 133-146 *Helena Sancisi-Weerdenburg, “The Death of Cyrus. Xenophon’s Cyropaedia as a Source for Iranian History,” in ''Papers in Honour of Professor Mary Boyce'' II, Acta Iranica 25, Lugduni Batavorum, 1985, pp. 459-71. **"Cyrus in Italy. From Dante to Machiavelli. Some Explorations of the Reception of Xenophon’s Cyropaedia," in H. Sancisi-Weerdenburg and J. W. Drijvers, cur, ''Achaemenid History V: The Roots of the European Tradition'', Lugduni Batavorum, 1990, pp. 31-52. *Ariminus L. Strack, ''Vollständiges Wörterbuch zu Xenophons Kyropädie'', [[Hildesia]]e, 1969. [[Categoria:Graeciae scripta]] [[Categoria:Libri de re politica]] [[Categoria:Litterae Graecae antiquae]] [[Categoria:Scripta saeculo 4 a.C.n.]] [[Categoria:Xenophon]] jjctk46dcamrmq3s0ktci6q4yhk9dh2 0 200394 3984838 3954636 2026-08-31T15:41:16Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3984838 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:Manhattan Project emblem.png|thumb|Tempore [[Secundum bellum mundanum|Secundi Belli Mundani]] [[Civitates Foederatae|Americanorum]] [[Inceptum Manhattense]] prima fabricavit arma nuclearia.]] [[Fasciculus:Castle_Romeo.jpg|thumb|Probatio nuclearis Romeo dicta (11 [[tonna|megatonnarum]] [[Aequivalens TNT|TNT aequivalentium]]) die 27 Martii anno [[1954]] in [[Atollum Bikini|atollo Bikini]] facta.]] {{res|Arma nuclearia}} sunt [[arma]] quae vim exitiosam ex [[reactio nuclearis|reactionibus nuclearibus]], aut sola [[Fissio nuclearis|fissione]], aut simul fissione, simul [[Fusio nuclearis|fusione]], trahunt. Quae ambo vastas [[energia]]e summas ex parvis rerum corporearum summis resolvunt. Prioris talium [[pyrobolus|pyrobolorum]] generis [[bomba atomica]] fuit, alterius vero [[bomba hydrogenica]] vel thermonuclearis, cum superiora armorum genera vim ex [[reactio chemica|reactionibus chemicis]] traxerint, [[Nucleus atomi|atomis]] ipsis minime mutatis. Nuclearia arma ita ut [[arma biologica|biologica]] et [[arma chemica|chemica]] arma inter [[arma eversionis latissimae]]<!--mass destruction--> numerantur. Armis nuclearibus incensis fit [[reactio catenata]], qua tanta vis [[calor]]is, [[pressio]]nis et [[radioactivitas|radiationis]] solvitur, ut haec arma brevissime totas urbes incendio absumere et maximas hominum multitudines interficere possint. Superstites vero radiis displodendo solutis obnoxii [[Morbus radiationis|morbo radioso]], qui dicitur, afficiantur et graviter laedantur. [[Pluvia nuclearis]] latas regiones [[radioactivitas|radioactivitate]] contaminet, quo fieri possit, ut pro quodam temporis spatio aut in perpetuum fiant inhabitabiles. Nuclearia arma inventa necessario immutaverunt bella gerenda. Postquam enim [[Civitates Foederatae Americae]] primas bombas atomicas confecerunt, die [[16 Iulii]] anno [[1945]] primo proficienter probaverunt, diebus autem [[6 Augusti|6]] et [[9 Augusti]] eiusdem anni in [[Iaponia|Iaponicis]] urbibus [[Hirosima]]e et [[Nagasacium (urbs)|Nagasacii]] funditus evertendis plura centena milia hominum interfecerunt, ea arma nullis iam in bellis adhibita sunt. Cum autem etiam [[Unio Sovietica]] anno [[1949]] arma nuclearia confecisset, [[bellum frigidum]], quod dicitur, ortum est et in armis conficiendis certamen inter Civitates Foederatas Americae et Unionem Sovieticam eo pervenit, ut hae civitates aliquando 70&thinsp;000 globos nucleares possederint.<ref>Robert S. Norris / Hans M. Kristensen, "Global nuclear stockpiles, 1945-2006," Bulletin of the Atomic Scientists 62, no. 4 (mense Iulio/Augusto 2006), p. 64. In interrete vide [http://bos.sagepub.com/content/62/4/64 huc]!</ref> Plurimi putant metum mutuo oblatum illo tempore prohibuisse, quin bellum manifestum inter utramque civitatem nasceretur. Paulatim vero et aliae civitates arma nuclearia fabricaverunt. Usque ad hos dies novem civitates arma nuclearia adeptae sunt: Civitates Foederatae Americae, [[Russia]], [[Britannia Maior]], [[Francia]], [[Res publica popularis Sinarum]], [[Israel]], [[India]], [[Pakistania]], [[Corea Septentrionalis]]. Quibus civitatibus hoc tempore omnino 16&thinsp;300 fere globi nucleares per [[certamen armorum]] sunt.<ref>[http://fas.org/issues/nuclear-weapons/status-world-nuclear-forces/ Quo] vide!</ref> Quae sufficiunt ad [[exstinctio humana|omnem hominum generationem pluries interficiendam]], quod Anglice appellant ''overkill''. Ut horum armorum diffusio prohibeatur et eo modo orbis terrarum ab eis securior fiat, multi in gravissimis muneribus huius saeculi ducunt. Quamvis [[exarmatio nuclearis|abolitio armorum nuclearium]] adhuc frustra postulata sit, exempli gratia [[Pactio de armis nucleariis]] et [[Foedus de interdictione armorum nuclearium]], tamen nonnulla inter gentes foedera pacta sunt, ut saltem numerus eorum diminuatur. == Notae == <references /> == Bibliographia == === Scripta (plus minusve) publica === * Glasstone, Samuel et Philip J. Dolan. [[1977]]. ''The Effects of Nuclear Weapons''. 3a. ed. Vasingtoniae: U.S. Government Printing Office * ''NATO Handbook on the Medical Aspects of NBC Defensive Operations.'' [[1996]]. (Pars I – Arma nuclearia). Vasingtoniae: Departments of the Army, Navy, and Air Force. * Smyth, Henry DeWolf. [[1945]]. ''Atomic Energy for Military Purposes''. Princetoniae: Princeton University Press. (Smyth Report – prima armorum nuclearium relatio a regimine Civitatum Foederatarum Americae concessa). === Scripta peritorum === * Auer, Peter (1995). ''Von Dahlem nach Hiroshima. Die Geschichte der Atombombe.'' Berolini: Aufbau. ISBN 3-351-02429-0. * Bethe, Hans Albrecht (1991). ''The Road from Los Alamos''. Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 0-671-74012-1. * Coulmas, Florian (2005). ''Hiroshima: Geschichte und Nachgeschichte''. Monaci: Beck. ISBN 3-406-52797-3. * DeVolpi, Alexander / Minkov, Vladimir E. / Simonenko, Vadim A. / Stanford, George S. (2004). ''Nuclear Shadowboxing: Contemporary Threats from Cold War Weaponry''. Fidlar Doubleday. * Fuchs, Klaus / Werner, Ruth / Panitz, Eberhard (2003). ''Treffpunkt Banbury oder Wie die Atombombe zu den Russen kam''. Berolini: Das neue Berlin. ISBN 3-360-00990-8. * Hansen, Chuck (1988). ''U.S. Nuclear Weapons: The Secret History''. Arlington (TX): Aerofax. * Hansen, Chuck (1995). ''The Swords of Armageddon: U.S. nuclear weapons development since 1945.'' Sunnyvale (CA): Chukelea Publications. * Holloway, David (1994). ''Stalin and the Bomb''. New Haven: Yale University Press. ISBN 0-300-06056-4. * Jungk, Robert (1958). ''Heller als tausend Sonnen''. Bernae: Alfred Scherz. * Jungk, Robert (1959). ''Strahlen aus der Asche. Geschichte einer Wiedergeburt''. Bernae: Alfred Scherz. * Karlsch, Rainer / Zeman, Zbynek (2002). ''Urangeheimnisse''. Berolini: Links. ISBN 3-86153-276-X. * Karlsch, Rainer (2005). ''Hitlers Bombe''. Monaci: Deutsche Verlags-Anstalt. ISBN 3-421-05809-1. * Koch, Egmont R. (2005). ''Atomwaffen für Al Qaida. „Dr.No“ und das Netzwerk des Terrors.'' Berolini: Aufbau Verlag. ISBN 3-351-02588-2. * The Manhattan Engineer District (1946). ''The Atomic Bombings of Hiroshima and Nagasaki'' * Mania, Hubert (2010). ''Kettenreaktion. Die Geschichte der Atombombe''. Reinbek prope Hamburgum: Rowohlt. ISBN 978-3-498-00664-8. * Nagai, Paul Takashi (1955). ''Die Glocken von Nagasaki: Geschichte der Atombombe''. Monaci: Rex. ISBN 3-89575-056-5. (Relatio medici superstitis) * Nespoli, Gian Luigi / Zambon, Giuseppe (1997). ''Hiroschima, Nagasaki''. Francofurti ad Moenum: Edition Zambon. ISBN 3-88975-055-9. * Office of Technology Assessment (1979). ''The Effects of Nuclear War''. * Rhodes, Richard (1995). ''Dark Sun: The Making of the Hydrogen Bomb''. Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 0-684-82414-0. * Rhodes, Richard (1986). ''The Making of the Atomic Bomb''. Novi Eboraci: Simon and Schuster. ISBN 0-684-81378-5. * Simon, Helmut (1997). ''Atomwaffen vor dem Internationalen Gerichtshof''. Monasterii: Lit. ISBN 3-8258-3243-0. * Weart, Spencer R. (1988). ''Nuclear Fear: A History of Images.'' Cantabrigiae Msasachusettae: Harvard University Press. ISBN 0-674-62836-5. * Weart, Spencer R. (2012). ''The Rise of Nuclear Fear''. Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press. ISBN 0-674-05233-1. * Sternstein, Wolfgang (2001). ''Atomwaffen abschaffen!''. ISBN 3-933325-05-6. * Walker, Mark (1990). ''Die Uranmaschine. Mythos und Wirklichkeit der deutschen Atombombe.'' Berolini: Siedler. ISBN 3-88680-359-7. === Libri imaginum === * Light, Michael (2003). ''100 Sonnen''. Monaci: Knesebeck. ISBN 3-89660-190-3. === Libri ficti === * Ibuse, Masuji. [[1985]]. ''Schwarzer Regen''. Francofurti ad Moenum: Fischer-Taschenbuch-Verlag. ISBN 3-596-25846-4. Kipphardt, Heinar. [[1964]]. ''In der Sache J. Robert Oppenheimer''. Francofurti ad Moenum. ISBN 3-499-12111-5. * Oppel, Jean-Hugues. [[2007]]. ''Réveillez le président''. Éditions Payot et rivages. ISBN 978-2-7436-1630-4. (liber fictus de Franciae armis nuclearibus etiam res vere gestas continens). == Nexus externi == {{CommuniaCat|Nuclear weapons|Arma nuclearia|3=S}} * [http://www.wilsoncenter.org/program/nuclear-proliferation-international-history-project Litterarum monumenta et commentationes de diffusione armorum apud: ''Nuclear Proliferation International History Project''] (Anglice) * [http://www.atomwaffena-z.info Lexicon interretiale armorum nuclearium] (Theodisce) * [http://nuclearweaponarchive.org/Nwfaq/Nfaq0.html Nuclear Weapons FAQ] (Anglice) * [http://www.safog.com/home/atombombe.html Descriptiiones bombae atomicae] (Theodisce) * [https://web.archive.org/web/20190707192738/http://armscontrol.de/ Cura et deminutio armorum] (Theodisce) * [http://nuclearweaponarchive.org/Usa/Tests/Crossrd.html Probationes bombae atomicae Civitatum Foederatarum Americae] (descriptio prolixa, Anglice) * [http://www.glasnost.de/militaer/95atomstud.html Probationes armorum nuclearium] (Theodisce) * [https://web.archive.org/web/20111230005817/http://www.ij-healthgeographics.com/content/6/1/5 Vulnerability of populations and the urban health care systems to nuclear weapon attack] Imitatio et analysis impetus armis nuclearibus contra urbes Americanas facti (Anglice) * [https://web.archive.org/web/20030627012241/http://www.cdi.org/program/issue/index.cfm?ProgramID=32&issueid=110 Center for Defense Information (USA)] De periculis armorum nuclearium imminentibus (Anglice) * [http://www.loc.gov/rr/scitech/tracer-bullets/nuclearweaponstb.html Nuclear Weapons], Science Tracer Bullet, Library of Congress (Anglice) * Commentatio societatis [[ICAN]] anni 2012, quae describit, quomodo pecuniae ad arma nuclearia conficienda sive emenda pariantur: [http://www.ippnw.de/commonFiles/pdfs/Atomwaffen/DivestmentReport.pdf "A Global Report on the Financing of Nuclear Weapons Producers"], (PDF apud [http://www.ippnw.de/startseite/artikel/18c6e9b310/deutsche-banken-unterstuetzen-die-he.html www.ippnw.de]) (Anglice) * [http://www.sipri.org/research/armaments/nuclear-forces Commentatio societatis SIPRI de copia armorum nuclearium toto orbe terrarum] (Anglice) {{physica-stipula}} {{1000 paginae}} {{Myrias|Technologia}} [[Categoria:Arma nociva]] [[Categoria:Inventiones Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Radiactivitas]] 9d1yvs5xvy5nanttz1z7z0r3du1di7g 0 201669 3984866 3432912 2026-08-31T17:57:52Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984866 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Dommery_%28Ardennes%29_mairie.JPG|thumb|250px|Dommery: [[vici conciliabulum]] ]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 08141.png|thumb|left|250px|Dommery: communis tabula]] ''' Dommery ''' est commune [[Francia|Francicum]] 194 incolarum (anno [[2008]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Arduenna (praefectura Franciae)|Arduennae]] in regione [[Campania et Arduenna]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Arduennae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat| Dommery |Dommery }} * {{INSEE commune|08141|de=Dommery}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Arduennae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Arduennae]] 17o00kqu0l13y4wv76jm9w6mesp68fl 0 202977 3984875 3944186 2026-08-31T18:24:00Z Cyprianus Marcus 66550 3984875 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Theodorus Henricus Godofredus''' vulgo ''Heinrich'' '''Keil''' (natus [[Gressow]] iuxta [[Vismaria]]m die [[25 Maii]] [[1822]]; mortuus [[Friedrichroda]] in Thuringia die [[27 Augusti]] [[1894]]) fuit [[philologus]] et [[professor]] qui [[universitas|universitates]] [[Universitas Gottingensis|Gottingensem]] et [[Universitas Bonnensis|Bonnensem]] frequentavit.<ref name="catalogus">[http://www.catalogus-professorum-halensis.de/keilheinrich.html Catalogus professorum Halensis (Quelle: UAH PA 8735 Keil)].</ref> [[Germania|Germanicus]]. Anno [[1882]], socius [[Academia Scientiarum Borussica|Academiae Scientiarum Borussicae]] electus est. == Opera selecta== * ''Observationes criticae in Propertium'', Phil. Diss. Bonnae 1843. * ''Observationum criticarum in Catonis et Varronis de re rustica libros caput secundum'', Hab.-Schr. Salinis Saxonicis 1848. * ''Analecta grammatica'', Salinis Saxonicis 1848. * ''Observationes criticae in [[Marcus Porcius Cato maior|Catonis]] et [[Marcus Terentius Varro|Varronis]] de re rustica libros'', Salinis Saxonicis 1849. * ''Sex. Propertii Elegiae''. Edidit Henricus Keil, Lipsiae 1850 (aliae editiones Lipsiae 1857; 1867). * ''C. Plini Caecili Secundi epistularum libri novem. Epistularum ad Traianum liber''. Panegyricus. Recognovit Henricus Keil, Lipsiae 1853 (ultima editio Lipsiae 1896). * ''Grammatici latini'', 7 Tomi., Lipsiae 1856–80 (ND Hildesiae 1961; 1981). * ''Quaestiones grammaticae'', Salinis Saxonicis 1860. * ''Plinii Secundi Epistolae'', Lipsiae 1870 (cum indice a [[Theodorus Mommsen|Theodoro Mommsen]] parato). * ''M. Porci Catonis De agri cultura liber. M. Terenti Varronis Rerum rusticarum libri tres''. Ex recensione Henrici Keilii, 2 Tomi., Lipsiae 1884–1891 (ut 3. Tomi.: Richard Krumbiegel: ''Indices verborum'', Lipsiae 1897–1902). == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == * C. Häberlin: Heinrich Keil, In: ''Biographisches Jahrbuch für Altertumskunde'', 19. Jg., 1896 (1897), pag. 49-80 == Nexus externi == * [http://bibliothek.bbaw.de/kataloge/literaturnachweise/keil/literatur.pdfLiteraturnachweise aus dem Bestand der Akademiebibliothek der BBAW (PDF)]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Lifetime|1822|1894|Keil, Henricus}} [[Categoria:Philologi Germaniae]] [[Categoria:Historici Germaniae]] [[Categoria:Auctores Theodisci]] jmfwthglpt4bfp36302kd15bbnlm2et 10 213246 3984923 3271363 2026-08-31T20:18:38Z Grufo 64423 +nexuli recensorii 3984923 wikitext text/x-wiki {{Capsa navigationis | formula = Ministri oeconomiae Francici | titulus = Ministri vectigalium et rerum oeconomicarum Francici 1959– | imago = {{Insigne|Francia|scriptum=nil|amplitudo=55px|nexus=Francia}} |corpus = [[Antonius Pinay]] 1959 · [[Wilfridus Baumgartner]] 1960 · [[Valerius Giscard d'Estaing]] 1962 · [[Michael Debré]] 1966 · [[Mauritius Couve de Murville]] 1968 · [[Franciscus Xaverius Ortoli]] 1968 · [[Valerius Giscard d'Estaing]] 1969 · [[Ioannes Petrus Fourcade]] 1974 · [[Raimundus Barre]] 1976 · [[Robertus Boulin]] 1977 · [[Renatus Monory]] 1978 · [[Iacobus Delors]] 1981 · [[Petrus Bérégovoy]] 1984 · [[Eduardus Balladur]] 1986 · [[Petrus Bérégovoy]] 1988 · [[Michael Sapin]] 1992 · [[Edmundus Alphandéry]] et [[Nicolaus Sarkozy]] 1993 · [[Alanus Madelin]] 1995 · [[Ioannes Arthuis]] 1995 · [[Dominicus Strauss-Kahn]] 1997 · [[Christianus Sautter]] 1999 · [[Laurentius Fabius]] 2000 · [[Franciscus Mer]] 2002 · [[Nicolaus Sarkozy]] 2004 · [[Herveus Gaymard]] 2004 · [[Theodericus Breton]] 2005 · [[Ioannes Ludovicus Borloo]] 2007 · [[Christina Lagarde]] 2007 · [[Franciscus Baroin]] 2011 · [[Petrus Moscovici]] 2012 · [[Michael Sapin]] (cum [[Arnaldus Montebourg|Arnaldo Montebourg]] 2014, cum [[Emmanuel Macron|Emmanuele Macron]] 2014) · [[Bruno Le Maire]] 2017 | sub = [[Opus:Geopoliticum|Opus geopoliticum]]&nbsp;• [[Porta:Unio Europaea|Porta Unionis Europaeae]]&nbsp;• [[Opus:Politica Franciae|Porta Franciae]] | sub2 = [[Formula:Praesides Franciae|Praesides Franciae]]&nbsp;• [[Formula:Primi ministri Franciae|Primi ministri Franciae]]}}<noinclude> [[Categoria:Formulae Franciam spectantes]] [[Categoria:Res politicae Francicae|ß]] [[Categoria:Formulae navigationis ministrorum ab oeconomia|Francia]] </noinclude> i0cdd5le4q76z3ewcu3no4tdqikf8qs 10 214428 3984922 3357224 2026-08-31T20:18:02Z Grufo 64423 +nexuli recensorii 3984922 wikitext text/x-wiki {{Capsa navigationis | formula = Ministri Francici Balladur | titulus = Ministri principales rectionis Francicae [[Eduardus Balladur|Eduardi Balladur]] 1993-1995 (praeside [[Franciscus Mitterrand|Francisco Mitterrand]]) | imago = {{Insigne|Francia|scriptum=nil|amplitudo=55px|nexus=Francia}} | corpus = [[Michaela Alliot-Marie]]&nbsp;• [[Edmundus Alphandéry]]&nbsp;• [[Michael Barnier]]&nbsp;• [[Franciscus Bayrou]]&nbsp;• [[Bernardus Bosson]]&nbsp;• [[Alanus Carignon]]&nbsp;(1993-1994)&nbsp;• [[Herveus de Charette]]&nbsp;• [[Bernardus Debré]]&nbsp;(1994-1995)&nbsp;• [[Franciscus Fillon]]&nbsp;• [[Alanus Juppé]]&nbsp;• [[Franciscus Léotard]]&nbsp;• [[Gerardus Longuet]]&nbsp;(1993-1994)&nbsp;• [[Alanus Madelin]]&nbsp;• [[Petrus Méhaignerie]]&nbsp;• [[Philippus Mestre]]&nbsp;(1993-1995)&nbsp;• [[Carolus Pasqua]]&nbsp;• [[Dominicus Perben]]&nbsp;• [[Ioannes Puech]]&nbsp;• [[Iosephus Rossi]]&nbsp;• [[Andreas Rossinot]]&nbsp;(1994-1995)&nbsp;• [[Michael Roussin]]&nbsp;(1993-1994)&nbsp;• [[Nicolaus Sarkozy]]&nbsp;• [[Iacobus Toubon]]&nbsp;• [[Simona Veil]] | sub = [[Opus:Geopoliticum|Opus geopoliticum]]&nbsp;• [[Porta:Unio Europaea|Porta Unionis Europaeae]]&nbsp;• [[Consilia ministrorum civitatum Europaearum hodiernarum]] | sub2 = {{Consilia Francica}}}}<noinclude> [[Categoria:Formulae Franciam spectantes]] [[Categoria:Res politicae Francicae|ß]] [[Categoria:Formulae navigationis consiliorum ministrorum|Francia]] </noinclude> 2ivnuwz6w9ixqp3gfqg9ob62i2f1uek 0 216135 3984971 3984825 2026-09-01T01:31:10Z Cyprianus Marcus 66550 3984971 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]] '''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur. Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communia et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur. Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent. Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent: * Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent. * Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent. * 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent. * 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent. === A === {{div col|3}} * [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small> * [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small> * [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small> * [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small> * [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small> * [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small> * [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small> * [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small> * [[Aldendorpevilla]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'') * [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small> * [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small> * [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small> * [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen'')</small> * [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small> * [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')</small> * [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small> * [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small> * [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small> * [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small> * [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small> * [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small> * [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small> * [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small> * [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small> * [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small> * [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small> * [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small> * [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small> * [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small> * [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small> * [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small> * [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small> * [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small> * [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg'')</small> * [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small> * [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden und des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small> * [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small> * [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small> * [[Assini]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'')</small> * [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small> * [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]<ref name="Asylum">Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine "asylum" reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino "asylum" orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', "asylum'". Itaque "Asylum" non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'')</small> * [[Aszi]]<ref name="Hermann">Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'')</small> * [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')</small> * [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]]<ref name="Graesse"/><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small> {{div col end}} === B === {{div col|3}} * [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small> * [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small> * [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small> * [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Balge'')</small> * [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small> * [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small> * [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small> * [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small> * [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small> * [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small> * [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small> * [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small> * [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small> * [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small> * [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small> * [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small> * [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small> * [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small> * [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small> * [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small> * [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small> * [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small> * [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small> * [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small> * [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small> * [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small> * [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small> * [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small> * [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small> * [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small> * [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small> * [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small> * [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small> * [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small> * [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small> * [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small> * [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small> * [[Bersinium]]<ref name="Kaemling 1987">Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'')</small> * [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small> * [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small> * [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small> * [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small> * [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small> * [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small> * [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small> * [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small> * [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen'')</small> * [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small> * [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small> * [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small> * [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small> * [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small> * [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small> * [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small> * [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small> * [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small> * [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small> * [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small> * [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small> * [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small> * [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small> * [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small> * [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small> * [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small> * [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small> * [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small> * [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small> * [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small> * [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small> * [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small> * [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small> * [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small> * [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small> * [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small> * [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small> * [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small> * [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small> * [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small> * [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small> * [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde'')</small> * [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small> * [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small> * [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small> * [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small> * [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small> * [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small> * [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small> * [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small> * [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small> * [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small> * [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bücken''; [[Saxonice]] ''Bücken'')</small> * [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small> * [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small> * [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small> * [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small> * [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small> * [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small> * [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small> * [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small> * [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small> * [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small> * [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small> * [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small> {{div col end}} === C === {{div col|3}} * [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small> * [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small> * [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small> * [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small> * [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small> * [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small> * [[Coeli Porta]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] ''Himmelpforten''; [[Saxonice]] ''Himmelpoorten'')</small> * [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'') * [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small> * [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small> {{div col end}} === D === {{div col|3}} * [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small> * [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small> * [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small> * [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small> * [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small> * [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small> * [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small> * [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small> * [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small> * [[Deinsta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small> * [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small> * [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small> * [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small> * [[Derenthalia]]<ref name="-thalia">Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-thal''' : -''thalia'', -''dalia'' (...)". Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small> * [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small> * [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small> * [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small> * [[Diddersa]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small> * [[Diekholza]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small> * [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small> * [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau'')</small> * [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small> * [[Dinklaga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small> * [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small> * [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small> * [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small> * [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small> * [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small> * [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small> * [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small> * [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small> * [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small> * [[Draga (Albis)|Draga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small> * [[Drentweda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small> * [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small> * [[Drochtersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small> * [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small> * [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small> * [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small> * [[Dunum (Saxonia Inferior)|Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small> * [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small> {{div col end}} === E === {{div col|3}} * [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small> * [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf'' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small> * [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small> * [[Edemissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small> * [[Egestorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small> * [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small> * [[Eggermuhla]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen'')</small> * [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small> * [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small> * [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small> * [[Eima (Circulus Hildesiensis)|Eima]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> </small>(in [[Circulus Hildesiensis|Circulo Hildesiensi]]<ref name="Circulus Hildesiensis">Fingitur nomen "Circulus Hildesiensis" -Theodisce ''Landkreis Hildesheim'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Hildesiensis-e" ad [[Hildesia]]m refertur. Hac de urbe, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small> * [[Eima (Circulus Holtisminnensis)|Eima]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Holtisminnensis|Circulo Holtisminnensi]]<ref name="Circulus Holtisminnensis">Fingitur nomen "Circulus Holtisminnensis" -Theodisce ''Landkreis Holzminden'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Holtisminni]]" -ad quod gentilicium "Holtisminnensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small> * [[Eimka]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small> * [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small> * [[Elba (Saxonia Inferior)|Elba]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small> * [[Elbingeroda]]<ref name="-roda"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small> * [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small> * [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small> * [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small> * [[Embsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'')</small> * [[Emda]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'')</small> * [[Emmelkampus]]<ref name="Emmelkampus">Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur "(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'')</small> * [[Emmendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'')</small> * [[Emphstece]]<ref name="Emphstece">Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm_source=chatgpt.com ''www.emstek.de'']; ubi dicitur "(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece" (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'')</small> * [[Emsbura]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'')</small> * [[Emtinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'')</small> * [[Engda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'')</small> * [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'')</small> * [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small> * [[Erkeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Erkerode''; [[Saxonice]] ''Erkero'')</small> * [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small> * [[Ericetum Magnum]]<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'')</small> * [[Escheda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eschede''; [[Saxonice]] ''Esche'')</small> * [[Eschershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'')</small> * [[Esena]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'')</small> * [[Essel]] <small>([[Theodisce]] ''Essel''; [[Saxonice]] ''Äsel'')</small> * [[Esterwega]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede'')</small> * [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(ad [[Visurgis|Visurgem]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small> * [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]<ref name="Landkreis Stade">Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small> * [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small> * [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small> * [[Eversmeer]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'')</small> * [[Evessum]]<ref name="NOB 2004">Niedersächsisches Ortsnamenbuch (2004). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''' (NOB III). [[Gottinga]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Evessen'')</small> * [[Eydelstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'')</small> * [[Eyendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'')</small> * [[Eystharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup'')</small> {{div col end}} === F === {{div col|3}} * [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small> * [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small> * [[Farva]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Farven''; [[Saxonice]] ''Farm'')</small> * [[Fassberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Faßberg'')</small> * [[Filsum]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'')</small> * [[Firrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'')</small> * [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small> * [[Flotide]]<ref name="Flotide">De nominibus "Flotide" {{caa|780|802}}, "Flathi" {{caa|1013}}, "Flatide" {{caa|1142}}, "Flothethe" {{caa|1187}}, "Vlothe" {{caa|1189}} et "Flotethe" {{caa|1194}}, vide: Udolph, Jürgen. [https://web.archive.org/web/20160729194352/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/Ortsnamen-Uebersicht-fuer-Buchstaben-F,ortsnamenforscher111.html ''Ortsnamenforscher'']. ''NDR 1 Niedersachsen''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Flöthe'')</small> * [[Frankenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Frankenfeld'')</small> * [[Freda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Freden'')</small> * [[Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'')</small> * [[Frera]]<ref name="-a"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'')</small> * [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'')</small> * [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'')</small> * [[Frideburgum]]<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'')</small> * [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedland]]<ref name="Friedland">Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam "Friedlandia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Friedland'')</small> * [[Frisoyta]]<ref name="Frisoyta">Vide [https://www.researchgate.net/publication/363707446_Der_Status_animarum_im_Hochstift_Munster_und_die_Alphabetisierung_im_landlichen_Raum_eines_geistlichen_Furstentums_im_17_und_18_Jahrhundert ''Der Status animarum im Hochstift Münster und die Alphabetisierung im ländlichen Raum eines geistlichen Fürstentums im 17. und 18. Jahrhundert''], ubi dicitur "(...) Specificatio catholic[orum] et acatholicorum in Frisoyta (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Friesoythe''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ait''; [[Saxonice]] ''Aithe'')</small> * [[Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'')</small> * [[Furstenberga]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fürstenberg'')</small> {{div col end}} === G === {{div col|3}} * [[Ganderkesea]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'')</small> * [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27; [http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small> * [[Gandesberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gandesbergen'')</small> * [[Garbsa]]<ref name="-a"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Garbsen'')</small> * [[Garlstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garlstorf''; [[Saxonice]] ''Garlstörp'')</small> * [[Garrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Garrel'')</small> * [[Garstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garstedt''; [[Saxonice]] ''Gastää'')</small> * [[Gartovia]]<ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gartow'')</small> * [[Geesta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'')</small> * [[Geestlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Geestland'')</small> * [[Gehrda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gehrde'')</small> * [[Georgsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Georgsdorf'')</small> * [[Gerdavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gerdau'')</small> * [[Gerdinum]]<ref name="Gerdinium">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/gehrden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der spätere Flecken möglicherweis erstmals als ''Gerdinum'' im Verzeichnis der Schenkungen (''Traditionen'') an das Kloster Corvey erwähnt, das um 826/76 angelegt wurde (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gehrden''; [[Saxonice]] ''Gieren'')</small> * [[Gersta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'')</small> * [[Geteloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Getelo''; [[Saxonice]] ''Getel'')</small> * [[Gevensleba]] <ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'')</small> * [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small> * [[Gieboldehusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'')</small> * [[Giesa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Giesen'')</small> * [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small> * [[Gilta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gilten'')</small> * [[Glandorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Glandorf'')</small> * [[Gleicha]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gleichen'')</small> * [[Gnarrenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gnarrenburg''; [[Saxonice]] ''Gnarrenborg'')</small> * [[Godenstorfium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gödenstorf''; [[Saxonice]] ''Gö’nstörp'')</small> * [[Goldbiki]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'')</small> * [[Goldenstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Goldenstedt''; [[Saxonice]] ''Gollnste'')</small> * [[Golencampus]]<ref name="campus-i">Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gölenkamp''; [[Saxonice]] ''Göllenkamp'')</small> * [[Gorenthin]]<ref name="Gorenthin">Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1857hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur "(...) villam Gorenthin '' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Göhrde''; [[Saxonice]] ''Göhr''; [[Polabice]] ''Djöra'')</small> * [[Gorleba]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gorleben'')</small> * [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small> * [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small> * [[Grafhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'')</small> * [[Grasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'')</small> * [[Grasleba]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'')</small> * [[Grethemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grethem''; [[Saxonice]] ''Graitn'')</small> * [[Grona (Leina)|Grona]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gronau'')</small> * [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small> * [[Grunendicum]]<ref name="-dicum">Germanica toponyma cum suffixis ''-diek'' aut ''-deich'' aut ''-dijk'' aut ''-dyk'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dicum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Isendicum]] apud {{Graesse}}; aut [[Mardicum]] apud ''Dictionnaire universel françois et latin, vulgairement appelé Dictionnaire de Trévoux''.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grünendeich''; [[Saxonice]] ''Greundiek'')</small> * [[Guderhandviertel]] <small>([[Theodisce]] ''Guderhandviertel''; [[Saxonice]] ''Gauderhandviddel'')</small> * [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small> * [[Gusbornium]]<ref name="-bornium">Germanica toponyma cum suffixo ''-born'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bornium-ii", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Calenbornium (prope Aram)|Calenbornium prope Aram]] et [[Calenbornium (prope Caesariacum)|Calenbornium prope Caesariacum]] (Theodisce ''Kalenborn''); [[Calenbornium-Scheurenum]] (Theodisce ''Kalenborn-Scheuern''); [[Hasbornium (Eiflia)|Hasbornium]] (Theodisce ''Hasborn''); [[Leidenbornium]] (Theodisce ''Leidenborn''); [[Lichtenbornium]] (Theodisce ''Lichtenborn''). Quae omnia toponyma ex articulo Vicipaediae Latinae de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Rhenaniae_et_Palatinatus indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus] desumpta sunt, ubi apte referuntur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gusborn'')</small> * [[Gyhum]] <small>([[Theodisce]] ''Gyhum''; [[Saxonice]] ''Jeem'')</small> {{div col end}} === H === {{div col|3}} * [[Hademstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hademstorf''; [[Saxonice]] ''Hamstorp'')</small> * [[Haeslinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Heeslingen''; [[Saxonice]] ''Heeßel'')</small> * [[Haga (Saxonia Inferior)|Haga]]<ref name="Haga">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „ Haga“ (um 1409) (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hage''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Haag'')</small> * [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref><ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'')</small> * [[Haga Bremensis]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref><ref>Latinum gentilicium "Bremensis-e" Theodiscum syntagma ''im Bremischen'' vertit.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hagen im Bremischen''; [[Saxonice]] ''Hagen'')</small> * [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small> * [[Hagenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'')</small> * [[Halbemontium]]<ref name="-montium">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-mond'' aut ''-mont'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-montium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-mond, mont''' : -''montium, mons'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Halbemond'')</small> * [[Halla (Holtisminni)|Halla]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(in Montibus [[Visurgis]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')</small> * [[Halla (Comitatus Binethensis)|Halla]]<ref name="Halla prope Neuenhusam">Theodiscum toponymum ''Halle'' plerumque toponymo "Halla-ae" latinizatur. Qua de latinizatione, vide complures Hallae apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(prope [[Neuenhusa]]m<ref name="-husa"/>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')</small> * [[Halvesbostel]] <small>([[Theodisce]] ''Halvesbostel''; [[Saxonice]] ''Hassbossel'')</small> * [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small> * [[Hamberga]]<ref name="-berga"/> <small>([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'')</small> * [[Hambuhra]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Hambühren''; [[Saxonice]] ''Hambüren'')</small> * [[Hamelhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hämelhausen''; [[Saxonice]] ''Hämelhusen'')</small> * [[Hamersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Hamersen''; [[Saxonice]] ''Homersen'')</small> * [[Hamma (Saxonia Inferior)|Hamma]]<ref name="-ah">Germanica aut Semitica aut Indoiranica toponyma cum terminatione ''-ah'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Exempli gratiā: [[Calvela]], [[Maliana]], Parra, [[Widenla]], [[Zellia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hammah''; [[Saxonice]] ''Hammoh'')</small> * [[Handeloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Handeloh'' seu olim ''Handorf bei Tostedt''; [[Saxonice]] ''Handörp'')</small> * [[Handorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Handorf''; [[Saxonice]] ''Handörp'')</small> * [[Hantharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'')</small> * [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small> * [[Hanstadium (Circulus Harburgensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanstää'')</small> * [[Hanstadium (Circulus Ulsenensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanster'')</small> * [[Hardegsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hardegsen'')</small> * [[Harmstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Harmstorf''; [[Saxonice]] ''Harmsdörp'')</small> * [[Harna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren'')</small> * [[Harpstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Harpstedt''; [[Saxonice]] ''Harpstäe'')</small> * [[Harsfeldum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld'')</small> * [[Harsum]] <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Harsum'')</small> * [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small> * [[Hasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hasbergen''; [[Saxonice]] ''Hasbergen'')</small> * [[Hasburgum]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Haßbergen'')</small> * [[Hasela (Saxonia Inferior)|Hasela]]<ref name="Hasela">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hassel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Dort ist die ''villa Hasela'' erwähnt, also das Dorf Hassel (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hassel'')</small> * [[Hasla]]<ref name="Hasla">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hesel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Der früheste schriftliche Beleg für den Ort findet sich als ''Hasla'' in einem Urbar der Abtei Werden, das sich auf das 10. Jh. datieren lässt (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hesel'')</small> * [[Hassendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hassendorf''; [[Saxonice]] ''Hassendörp'')</small> * [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'')</small> * [[Hatta]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hatten'')</small> * [[Hattorpium ad Harthicos Montes]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hattorf am Harz'')</small> * [[Hauslinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Häuslingen''; [[Saxonice]] ''Hüßel'')</small> * [[Haverla]]<ref name="Haverla">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) um 941 (Fä. Mitte 12. Jh., kop. 17. Jh.) ''Haverlae'' (...) 1319 ''Haverla'' (UB H Hild. IV 464 S. 247) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Haverlah''; [[Saxonice]] ''Haberlah'')</small> * [[Hechthusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hechthausen''; [[Saxonice]] ''Heckthusen'')</small> * [[Hedebere]]<ref name="Hedebere">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) ''Antiquum Hedebere seu Minus, Novum Hedebere seu Maius'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hedeper''; [[Saxonice]] ''Heper'')</small> * [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'')</small> * [[Heemsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heemsen'')</small> * [[Heessa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'')</small> * [[Heidenavia (Saxonia Inferior)|Heidenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heidenau'')</small> * [[Heina (Saxonia Inferior)|Heina]]<ref name="Heina">Vide [https://hgv-hhm.de/ortsnamen-13-19-jahrhundert.html?utm ''Heimat- und Geschichtsverein für Heinade-Hellental-Merxhausen E.V.''], ubi dicitur "(...) ''villa Heina'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinade'')</small> * [[Heinbockel]] <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinbockel'')</small> * [[Heiningensis Locus]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Heiningen''; [[Saxonice]] ''Heinig'')</small> * [[Heinsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinsen'')</small> * [[Heli (Saxonia Inferior)|Heli]]<ref name="Heli">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) ''in villa Heli'' (...) ''Heloon'' (...) ''collatio ecclesie Helen'' (...) ''Thidericus de Helenen'' (...) ''plebanos ecclesiarum de Helen'' (...) ''in campo sive marke ville Helen'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hehlen'')</small> * [[Hellwega]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hellwege''; [[Saxonice]] ''Hellweeg'')</small> * [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small> * [[Helpsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen'')</small> * [[Helvesiecca]]<ref name="-siek">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)". Hoc in casu, applicatur terminatio latinizans formae antiquae suffixi ''-siek'' -quae ''-sieck'', ut accidit in toponymis velut ''Bannensieck'', cuius hodierna forma ''Bannensiek'' est. Qua de ultima antiqua forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=2955251 ''Arcinsys''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Helvesiek''; [[Saxonice]] ''Helsch'')</small> * [[Hemminga (Saxonia Inferior)|Hemminga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hemmingen'')</small> * [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemmoor'')</small> * [[Hemsbunda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hemsbünde''; [[Saxonice]] ''Heemsbünnen'')</small> * [[Hemslinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemslingen'')</small> * [[Hemsloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hemsloh''; [[Saxonice]] ''Hemzel'' seu ''Hemsel'' seu ''Hemßel'')</small> * [[Hepstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hepstedt''; [Saxonice]] ''Hepst'' seu ''Heps'')</small> * [[Herrum]]<ref name="Herrum">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter.''], ubi dicitur "(...) ''Majori villa Herre'' (...) ''Maiori Here'' (...) ''Minori Herro'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heere'')</small> * [[Hertzberga ad Harthicos Montes]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Herzberg am Harz'')</small> * [[Herzlaka]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'')</small> * [[Hespa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'')</small> * [[Heuerssa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'')</small> * [[Heya]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heyen'')</small> * [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small> [[Hilgermissen]] * [[Hillersa]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'')</small> * [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'')</small> * [[Himberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'')</small> * [[Hinte]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hinte''; [[Saxonice]] ''Hint'')</small> * [[Hipstedt]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Hittbergen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Hitzacker]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small> * [[Hodenhagen]] * [[Höhbeck]] * [[Hohenhameln]] * [[Hohne]] * [[Hohnhorst]] * [[Hohnstorf (Albis)]] * [[Holdorf (Niedersachsen)|Holdorf]] * [[Holenberg]] * [[Holle]] * [[Hollenstedt]] * [[Hollern-Twielenfleth]] * [[Hollnseth]] * [[Holste]] * [[Holtgast]] * [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small> * [[Holtland]] * [[Holzen (prope Eschershusam)|Holzen]] * [[Honengesbuthele]]<ref name="Honengesbuthele">Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur "(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'')</small> * [[Hoogstede]] * [[Hörden ad Harthicos montes]] * [[Horneburg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Horstedt (Niedersachsen)|Horstedt]] * [[Hoya]] <small>[[urbs]]</small> * [[Hoyerhagen]] * [[Hoyershausen]] * [[Hude (Oldenburg)]] * [[Hüde]] * [[Hülsede]] * [[Husum (bei Nienburg)|Husum]] * [[Hutta Georgii et Mariae]]<ref name="hutta-ae">Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo "Hutta-ae", quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.</ref><ref name="Georgius">[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Georfii" vertitur].</ref><ref name="Maria">[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Mariae" vertitur].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte'')</small> * [[Hüven]] {{div col end}} === I === {{div col|3}} * [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small> * [[Ihlienworth]] * [[Ihlow (Frisia Orientalis)|Ihlow]] * [[Ilsede]] * [[Ingeleben]] * [[Isenbüttel]] * [[Isernhagen]] <small>commune sui iuris</small> * [[Isterberg]] * [[Itterbeck]] {{div col end}} === J === {{div col|3}} * [[Jade (Saxonia Inferior)|Jade]] * [[Jameln]] * [[Jelmstorf]] * [[Jembke]] * [[Jemgum]] * [[Jerxheim]] * [[Jesteburg]] * [[Jork]] * [[Jühnde]] * [[Juist]] {{div col end}} === K === {{div col|3}} * [[Kakenstorf]] * [[Kalbe (Niedersachsen)|Kalbe]] * [[Kalefeld]] * [[Karwitz]] * [[Katlenburg-Lindau]] * [[Kettenkamp]] * [[Kirchbrak]] * [[Kirchdorf (bei Sulingen)|Kirchdorf]] * [[Kirchgellersen]] * [[Kirchlinteln]] * [[Kirchseelte]] * [[Kirchtimke]] * [[Kirchwalsede]] * [[Kissenbrück]] * [[Klein Berßen]] * [[Klein Meckelsen]] * [[Kluse (Emsland)|Kluse]] * [[Kneitlingen]] * [[Kneta Maior]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'')</small> * [[Köhlen]] * [[Königsmoor]] * [[Kranenburg (Oste)|Kranenburg]] * [[Krebeck]] * [[Krummendeich]] * [[Krummhörn]] * [[Kührstedt]] * [[Küsten]] * [[Kutenholz]] {{div col end}} === L === {{div col|3}} * [[Laar]] * [[Laatzen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Lachendorf]] * [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small> * [[Lage (Saxonia Inferior)|Lage]] * [[Lähden]] * [[Lahn (Hümmling)|Lahn]] * ''[[Lamspringe]]'' * [[Lamstedt]] * [[Landesbergen]] * [[Landolfshausen]] * [[Landwehr (Gemeinde)|Landwehr]] * [[Langelsheim]] <small>[[urbs]]</small> * '''[[Langen (bei Bremerhaven)|Langen]]''' <small>(b.Bremerhaven)</small> * [[Langen (Emsland)|Langen]] <small>(Emsland)</small> * [[Langendorf (Elbe)|Langendorf]] * [[Langenhagen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Langeoog]] * [[Langlingen]] * [[Langwedel (Weser)|Langwedel]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Lastrup]] * [[Lathen]] * [[Lauenau]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Lauenbrück]] * [[Lauenförde]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Lauenhagen]] * [[Leese]] * [[Leezdorf]] * [[Lehe (Emsland)|Lehe]] * [[Lehre (Niedersachsen)|Lehre]] * [[Lehrte]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Leiferde]] * [[Lembruch]] * [[Lemförde]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Lemgow]] * [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small> * [[Lengede]] * [[Lengenbostel]] * [[Lengerich (Emsland)|Lengerich]] * [[Lenne (Niedersachsen)|Lenne]] * [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small> * [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Orientofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small> * [[Liebenau (Niedersachsen)|Liebenau]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Liebenburg]] * [[Lilienthal]] * [[Lindern (Oldenburg)]] * [[Lindhorst]] * [[Lindwedel]] * [[Lingen (Ems)]] <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Linsburg]] * [[Lintig]] * [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small> * [[Lohne (Oldenburg)]] <small>[[urbs]]</small> * [[Löningen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Lorup]] * [[Loxstedt]] * [[Lübberstedt]] * [[Lübbow]] * [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small> * [[Luckau (Saxonia Inferior)|Luckau]] * [[Lüder (Lüneburger Heide)|Lüder]] * [[Lüdersburg]] * [[Lüdersfeld]] * [[Lüerdissen]] * [[Luhden]] * [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small> * [[Lunne]]<ref name="Lunne">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)". Latinum autem gentilicium "Haselunnensis-e" est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne'')</small> * [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]<ref name="Lunni">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur "(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'')</small> * [[Lütetsburg]] * ''[[Lutter am Barenberge]]'' * [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small> {{div col end}} === M === {{div col|3}} * [[Maasen]] * [[Magna Palus]]<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum toponymicum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [[https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'')</small> * [[Maius Vrelstede]]<ref name="Maius Vrelstede">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'')</small> * [[Marienhafe]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Marienhagen]] * [[Mariental (Niedersachsen)|Mariental]] * [[Marklohe]] * [[Marl (Dümmer)|Marl]] * [[Marschacht]] * [[Martfeld]] * [[Marxen]] * [[Mechtersen]] * [[Meckelsa Maior]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Groot Meckels'')</small> * [[Meerbeck]] * [[Meine]] * [[Meinersen]] * [[Melbeck]] * [[Melle]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Mellinghausen]] * [[Menslage]] * [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small> * [[Merzen]] * [[Messenkamp]] * [[Messingen]] * [[Midlum (Land Wursten)|Midlum]] * [[Misselwarden]] * [[Mittelnkirchen]] * [[Mittelstenahe]] * [[Moisburg]] * [[Molbergen]] * [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small> * [[Moormerland]] * [[Moorweg]] * [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Müden (Alara)]] * [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]] * [[Mundia Hannoverana]]<ref name="Mundia Hannoverana">Vide [https://spatial.demo.geocode.earth/explore/place/wof/101810167?utm ''Geocode Earth''], ubi dicitur "(...) LAT preferred '''Mundia Hannoverana''' (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hann. Münden'' seu ''Hannoversch Münden''; [[Saxonice]] ''Hannöversch Münnen'')</small> * [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small> * [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small> {{div col end}} === N === {{div col|3}} * [[Nahrendorf]] * [[Natendorf]] * [[Neetze]] * [[Negenborn]] * [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]] * [[Neubörger]] * [[Neu Darchau]] * [[Neuenhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Neuenhaus''; [[Saxonice]] ''Neenhuus'')</small> * [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small> * [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small> * [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small> * [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small> * [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small> * [[Neuenkirchen-Vörden]] * [[Neuharlingersiel]] * [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]] * [[Neukamperfehn]] * [[Neulehe]] * [[Neuschoo]] * [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Neu Wulmstorf]] * [[Niederlangen]] * [[Niedernwöhren]] * [[Niemetal]] * [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]] * [[Nienstädt]] * [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small> * [[Nordholz]] * [[Nordleda]] * [[Nordsehl]] * [[Nordstemmen]] * [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small> * [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small> * [[Nortmoor]] * [[Nortrup]] * [[Nottensdorf]] * [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small> * [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small> {{div col end}} === O === {{div col|3}} * [[Oberlangen]] * [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]] * [[Obernfeld]] * [[Obernholz]] * [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Ochtersum]] * [[Odisheim]] * [[Oederquart]] * [[Oerel]] * [[Oesinga Maior]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'')</small> * [[Oetzen]] * [[Ohne]] * [[Ohrum]] * [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> * [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small> * [[Oldendorf (Luhe)]] * [[Osloß]] * [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small> * [[Osteel]] * [[Osten (Oste)|Osten]] * [[Osterbruch]] * [[Ostercappeln]] * [[Ostereistedt]] * [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Osterwald]] * [[Ostrhauderfehn]] * [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Otter]] * [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small> * [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Ovelgönne]] * [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small> * [[Oyten]] {{div col end}} === P === {{div col|3}} * [[Padingbüttel]] * [[Palus Hagensis]]<ref name="Palus Hagensis">[https://www.latin-is-simple.com/de/vocabulary/noun/13172/#google_vignette Theodiscum toponymicum suffixum ''-marsch'' Latino vocabulo "palus paludis" vertitur] et Latinum gentilicium "Hagensis-e", quod ad [[Haga (Saxonia Inferior)|Hagam]] refertur, Theodiscum gentilicium praefixum ''Hager-'' vertitur. Quo de gentilicio et toponymo, vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „Haga“ (um 1409) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hagermarsch'')</small> * [[Palus Hilcae]]<ref name="Hilkenbrook">Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam "Hilca-ae" refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine "palus, paludis" reddi potest. Berg autem est mons, montis, ut EWA, s. v. berg: «Berg, mons». Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum "palus, paludis" redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet "Palus Hilcae".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'')</small> * [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Parsau]] * [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Pegestorf]] * [[Pennigsehl]] * [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small> * [[Pohle]] * [[Pollhagen]] * [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small> * [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small> * [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small> * [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small> * [[Prezelle]] * [[Prinzhöfte]] {{div col end}} === Q === {{div col|3}} * [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small> * [[Quendorf]] * [[Querenhorst]] * [[Quernheim]] {{div col end}} === R === {{div col|3}} * [[Räbke]] * [[Radbruch]] * [[Raddestorf]] * [[Rastdorf]] * [[Rastede]] * [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]] * [[Rechtsupweg]] * [[Reeßum]] * [[Regesbostel]] * [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small> * [[Rehden]] * [[Rehlingen]] * [[Reinstorf]] * [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]] * [[Renkenberge]] * [[Rennau]] * [[Reppenstedt]] * [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small> * [[Rhade]] * [[Rhauderfehn]] * [[Rhede (Ems)]] * [[Rhumspringe]] * [[Ribbesbüttel]] * [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]] * [[Rieste]] * [[Ringe]] * [[Ringstedt]] * [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Ritterhude]] * [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small> * [[Rodewald]] * [[Rohrsen]] * [[Roklum]] * [[Rollshausen]] * [[Römstedt]] * [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Rosche]] * [[Rosdorf]] * [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]] * [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small> * [[Rötgesbüttel]] * [[Rüdershausen]] * [[Rühen]] * [[Rullstorf]] {{div col end}} === S === {{div col|3}} * [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small> * [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small> * [[Salzbergen]] * [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small> * [[Salzhausen]] * [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Samern]] * [[Sandbostel]] * [[Sande (Frisia)|Sande]] * [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small> * [[Sassenburg]] * [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small> * [[Sauensiek]] * [[Schapen]] * [[Scharnebeck]] * [[Scheden]] * [[Scheeßel]] * [[Schellerten]] * [[Schiffdorf]] * [[Schladen-Werla]] * [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small> * [[Schnega]] * [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Scholen]] * [[Schönewörde]] * [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small> * [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small> * [[Schwaförden]] * [[Schwanewede]] * [[Schwarme]] * [[Schwarmstedt]] * [[Schweindorf]] * [[Schweringen]] * [[Schwerinsdorf]] * [[Schwienau]] * [[Schwülper]] * [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]] * [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]] * [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small> * [[Seggebruch]] * [[Sehlde]] * [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]] * [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Selsingen]] * [[Semmenstedt]] * [[Seulingen]] * [[Sibbesse]] * [[Sickte]] * [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Sittensen]] * [[Soderstorf]] * [[Sögel]] * [[Söhlde]] * [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]] * [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small> * [[Soltendieck]] * [[Sottrum]] * [[Spahnharrenstätte]] * [[Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'')</small> * [[Spiekeroog]] * [[Sprakensehl]] * [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small> * [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small> * [[Staffhorst]] * [[Staufenberg]] * [[Stavern]] * [[Stedesdorf]] * [[Steimbke]] * [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]] * [[Steinfeld (Oldenburg)]] * [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]] * [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]] * [[Stelle]] * [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]] * [[Stemshorn]] * [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Stinstedt]] * [[Stöckse]] * [[Stoetze]] * [[Stolzenau]] * [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small> * [[Südbrookmerland]] * [[Suderburg]] * [[Südergellersen]] * [[Südheide]] * [[Sudwalde]] * [[Suhlendorf]] * [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Süpplingen]] * [[Süpplingenburg]] * [[Süstedt]] * [[Sustrum]] * [[Surwold]] * [[Suthfeld]] * [[Syke]] <small>[[urbs]]</small> {{div col end}} === T === {{div col|3}} * [[Tappenbeck]] * [[Tarmstedt]] * [[Tespe]] * [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Orientalifrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small> * [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small> * [[Thedinghausen]] * [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small> * [[Thomasburg]] * [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small> * [[Thuine]] * [[Tiddische]] * [[Tiste]] * [[Toppenstedt]] * [[Tostedt]] * [[Tosterglope]] * [[Trebel]] * [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small> * [[Tülau]] * [[Twieflingen]] * [[Twilpstede Maius]]<ref name="Twilpstede Maius">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm_source=chatgpt.com ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg'']{{Nexus deficit|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) 1311 ''Twilpstede Maiori'' (...) 1311 ''Twilpstede Maiori et Minori'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Twülpstedt''; [[Saxonice]] ''Groot Twülpstidde'')</small> * [[Twist (Emsland)|Twist]] * [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small> {{div col end}} === U === {{div col|3}} * [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Uehrde]] * [[Uelsen]] * [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small> * [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small> * [[Ummern]] * [[Undeloh]] * [[Upgant-Schott]] * [[Uplengen]] * [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small> * [[Utarp]] {{div col end}} === V === {{div col|3}} * [[Vahlberg]] * [[Vahlbruch]] * [[Vahlde]] * [[Vallis Ambrae]]<ref name="Ambra">Latino de toponymo "Ambra" (Theodisce ''Emmer''), vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Vallis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo "vallis-is"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmerthal''; [[Saxonice]] ''Emmerdaal'')</small> * [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small> * [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small> * [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Varrel]] * [[Vastorf]] * [[Vechelde]] * [[Velpke]] * [[Veltheim (Ohe)]] * [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small> * [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small> * [[Vicus Vetus Hassicus]]<ref name="Vicus Vetus Hassicus">Vide [https://www.fallingrain.com/world/GM/06/Hessisch_Oldendorf.html?utm ''www.fallingrain''], ubi dicitur "(...) '''Other (Latin) names: Vicus Vetus Hassicus,Vicus Vetus Hassicus,Hessisch-Oldendorf,Hessisch-Oldendorf''' (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hessisch Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Eolendörpe'')</small> * [[Vierden]] * [[Vierhöfen]] * [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small> * [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small> * [[Vintlum]]<ref name="Vintlum">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/schneverdingen-peter-und-paul/?utm_source=chatgpt.com ''Schneverdingen, Peter und Paul''], ubi dicitur "(...) ''capella in honorem sancti Anthonii in villa Vintlo parrochie Snewerdinge'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fintel'')</small> * [[Visbek]] * [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small> * [[Vögelsen]] * [[Vollersode]] * [[Voltlage]] * [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small> * [[Vordorf]] * [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]] * [[Vrees]] {{div col end}} === W === {{div col|3}} * [[Waake]] * [[Waddeweitz]] * [[Wagenfeld]] * [[Wagenhoff]] * [[Wahrenholz]] * [[Walchum]] * [[Walkenried]] * [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small> * [[Wallmoden]] * [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Wangelnstedt]] * [[Wangerland]] * [[Wangerooge]] * [[Wanna]] * [[Warberg]] * [[Wardenburg]] * [[Warmsen]] * [[Warpe]] * [[Wasbüttel]] * [[Wathlingen]] * [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small> * [[Weener]] <small>[[urbs]]</small> * [[Weenzen]] * [[Wehrbleck]] * [[Welle]] * [[Wendeburg]] * [[Wendisch Evern]] * [[Wennigsen]] * [[Wenzendorf]] * [[Werdum]] * [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small> * [[Werpeloh]] * [[Wesendorf]] * [[Weste (Niedersachsen)|Weste]] * [[Westergellersen]] * [[Westerholt]] * [[Westertimke]] * [[Westerwalsede]] * [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]] * [[Westoverledingen]] * [[Wetschen]] * [[Wettrup]] * [[Weyhausen]] * [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small> * [[Wieda]] * [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small> * [[Wiefelstede]] * [[Wielen]] * [[Wienhausen]] * [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small> * [[Wietmarschen]] * [[Wietze]] * [[Wietzen]] * [[Wietzendorf]] * [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> * [[Wilstedt]] * [[Wilsum]] * [[Wingst]] * [[Winkelsett]] * [[Winnigstedt]] * [[Winsen (Aller)]] * [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small> * [[Winzenburg]] * [[Wippingen]] * [[Wirdum]] * [[Wischhafen]] * [[Wistedt]] * [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small> * [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small> * [[Wittmar]] * [[Wittorf]] * [[Wohnste]] * [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small> * [[Wollbrandshausen]] * [[Wollershausen]] * [[Wölpinghausen]] * [[Wolsdorf]] * [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]] * [[Woltershausen]] * [[Worde]]<ref name="Worde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'')</small> * [[Worpswede]] * [[Wremen]] * [[Wrestedt]] * [[Wriedel]] * [[Wulfsen]] * [[Wulften ad Harthicos montes]] * [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> * [[Wurster Nordseeküste]] * [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small> {{div col end}} === Y === {{div col|3}} * [[Yppenerdhe]]<ref name="Yppenerdhe">Vide [https://www.gross-ippener.de/gemeinde/geschichte.html?utm ''Groß Ippene''], ubi dicitur "(...) Parrochia Yppenerdhe (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Ippener''; [[Saxonice]] ''Groot Ippner'')</small> {{div col end}} === Z === {{div col|3}} * [[Zernien]] * [[Zetel]] * [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small> * [[Zorge]] {{div col end}} ==Notae== <references /> [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]] b1jio8woh1g8v61vyjr65gp1qepo8sx 0 234203 3984865 3445247 2026-08-31T17:56:55Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984865 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Map commune FR insee code 31138.png|250 px|thumb|Charlas: communis tabula]] '''Charlas''' est commune [[Francia|Francicum]] 225 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Garunna Superior|Garunnae Superioris]] in regione australi [[Meridianum et Pyrenaei|Meridiano et Pyrenaeis]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Occitania Ruscino Meridianum et Pyrenaei|Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Garunnae Superioris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Charlas|Charlas}} * {{INSEE commune|31138|de=Charlas}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=8438 De hoc communi apud cassini.ehess.fr] * [http://www.mairiedecharlas.oxatis.com/ Huius communis pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Garumnae superioris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Garumnae superioris]] 5e30a4rwy2207vrxjw86awdz6e4zubw 0 239821 3984870 3981619 2026-08-31T18:17:38Z Cyprianus Marcus 66550 3984870 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Eversmeer''' ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Widmundensis|Circuli Widmundensis]]. Cum aliis parvis communibus se ad [[Holtriem (commune generale)|Holtriem]] commune generale coniunxit. == Historia == [[Fasciculus:EwigesMeer(neu).jpg|thumb|left|Palus "Maris Aeterni" apud Eversmeer vicum sita]] Eversmeer, commune Frisiae Orientalis, nomen cepit a palude "Ewiges Meer" (Latine ''mare aeternum''). Annis [[1744]] ad [[1806]] [[Frisia orientalis|Frisia Orientalis]], antea autonomus ducatus, ad [[Borussia]]m pertinuit. Tum ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Eversmeer [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Eversmeer pars novi Circuli Widmundensis factum est, qui circulus autem ab anno [[1977]] usque ad [[1980]] dissolutus erat. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Tum multi fugati e regionibus a [[Polonia]] et [[Russia]] occupatis hanc in hanc regionem venerunt. Anno [[1972]] Eversmeer pars [[Holtriem (commune generale)|Holtriem]] communis generalis factum est. Hodie multi perigrinatores refectionis causa in commune veniunt. == Nexus externi == {{CommuniaCat}} * [https://web.archive.org/web/20111203180524/http://samtgemeinde.holtriem.de/GEMEINDEN/Eversmeer.aspx Eversmeer apud paginam interretialem communis generalis Holtriem] [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] pwy9kc1wq03f66s4swwxzgkljpu2tsp 0 241575 3984969 3505821 2026-09-01T01:11:25Z Cyprianus Marcus 66550 3984969 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Suurhusen_kirche.jpg|thumb|left|Ecclesia in vico Suurhusen, cum turri obliquissimo omnis orbis terrarum]] '''Hinte''' est commune [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]] in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] [[Saxonia Inferior]]e situm. Ad Hinte commune vici Hinte, Westerhusen, Groß Midlum, Canhusen, Osterhusen, Loppersum, Suurhusen atque Cirkwehrum pertinent. == Historia == Vici eius communis partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 regio ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Hinte regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quae post annum [[1866]] iterum pars Borussiae fuit. Ab anno [[1885]] Hinte vici pars novi Circuli Emdae facti sunt, ab anno [[1932]] ad novum circulum Norden pertinuerunt. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Hinte coniuncti sunt et anno [[1977]] Hinte circulo Norden dissoluto ad circulum Auriacum transiit. == Nexus externi == {{commonscat}} * [http://www.hinte.de/ pagina officialis] [[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Constituta 1972]] j0dpyxxwm44kwzol4cjzzewv9fd4h2h 0 242182 3984973 3592982 2026-09-01T07:15:12Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3984973 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Derovere - La chiesa parrocchiale di San Giorgio.JPG|thumb|Dorovera]] '''Dorovera'''<ref name="graesse">{{Graesse}}}</ref> (alia nomina: ''Duo Robores''<ref name="graesse" />) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Derovere|Derovere]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 320 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Provincia Cremonensis|Provincia Cremonensi]] situm. Incolae ''Doroverenses'' appellantur. == Insigne == <gallery> Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]'' </gallery> == Clari cives == == Ecclesia Catholica Romana == * [[Dioecesis Cremonensis]], == Fractiones, vici et loci in municipio == === Fractiones === ''Ca' de' Bonavogli''. == Municipia finitima == ''Ca' d'Andrea, Cappella de' Picenardi, Cella Dati, Cingia de' Botti, Pieve San Giacomo''. {{NexInt}} * [[Langobardia]]m (''regionem''), * [[Provincia Cremonensis|Provinciam Cremonensem]], * [[Cremona]]m (''urbem''), * [[Municipium Italiae]]. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20170812070011/http://www.comune.derovere.cr.it/ Situs publicus] {{CommuniaCat|Derovere|Doroveram}} == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Map of comune of Derovere (province of Cremona, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Provincia Cremonensi. Imago:Derovere - Municipio.JPG|Doroverae: Palatium Municipale. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Municipia in provincia Cremonae]] 2h94fv15h4f99ybtu9cw7zyyugvyh2v 8 243017 3984929 3971781 2026-08-31T21:45:18Z ASarabadani (WMF) 187806 Allow thumb.wikimedia.org alongside upload.wikimedia.org ([[phab:T427465]]) 3984929 javascript text/javascript /** * Direct imagelinks to Commons * * @source https://www.mediawiki.org/wiki/Snippets/Direct_imagelinks_to_Commons Revision 2026-04-16 * @author Krinkle */ if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber', 0 ) >= 0 ) { mw.loader.using( [ 'mediawiki.util' ] ).then( function () { mw.hook( 'wikipage.content' ).add( function ( $content ) { var uploadBaseRe = /^(https:)?\/\/(?:upload|thumb)\.wikimedia\.org\/wikipedia\/commons/; var localFileNSString = mw.config.get( 'wgFormattedNamespaces' )['6'] + ':'; var server = '(https:)?' + mw.util.escapeRegExp( mw.config.get( 'wgServer' ) ); var localBasePath = new RegExp( '^(?:' + server + ')?' + mw.util.escapeRegExp( mw.util.getUrl( localFileNSString ) ) ); var localBaseScript = new RegExp( '^(?:' + server + ')?' + mw.util.escapeRegExp( mw.util.wikiScript() + '?title=' + mw.util.wikiUrlencode( localFileNSString ) ) ); var commonsBasePath = 'https://commons.wikimedia.org/wiki/File:'; var commonsBaseScript = 'https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:'; $content.find( 'a.image, a.mw-file-description' ).each( function ( i ) { if ( uploadBaseRe.test( $( this ).find( 'img' ).attr( 'src' ) ) ) { this.href = this.href .replace( localBasePath, commonsBasePath ) .replace( localBaseScript, commonsBaseScript ); } } ); } ); } ); } cpglb1t9tmmfmeo2mwetrhgbfw1mysf 0 243246 3984910 3984038 2026-08-31T19:08:15Z Cyprianus Marcus 66550 3984910 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Ludwig-Bechstein.jpg|thumb|Ludovicus Bechstein.]] '''Ludovicus''' vulgo ''Ludwig'' '''Bechstein''' (natus [[Vimaria]]e die [[24 Novembris]] [[1801]]; mortuus [[Mainingia]]e die [[14 Maii]] [[1860]]) fuit [[scriptor]], [[bibliothecarius]], et tabularius [[Germania|Germanicus]]. Nostris temporibus notae sunt adhuc eius ''[[fabella puerilis|fabellae pueriles]].'' Amicitiam longam habuit cum [[ludovicus Storch|Ludovico Storch]]. == Vita== Bechstein erat filius spurius dominae Ioannae Carolinae Dorotheae Bechstein et [[Francia|Francogallici]] exsulis Ludovici Dupontreau. Avunculus Ioannes Matthaeus Bechstein eum anno [[1810]] adoptavit, ex quo anno filius adoptivus nomen gentile Bechstein assumpsit. Avunculus Ludovico facultatem dedit, ut gymnasium Mainingiae frequentaret et erudiretur in taberna medicamentaria quadam [[Arnstadium|Arnstadii]] (1818-1821); ibi assistens erat usque ad annum [[1824]]. Iam anno [[1823]] nomine C. Bechstein opusculum praetitulatum "Populares fabellae Thuringienses" in lucem prolatum est. Post hoc operabatur apud pharmacopolam in loco suo natali (usque ad annum 1826) proprie tamquam provisor apud pharmacothecam a [[cygnus|cygno]] dictam in urbe [[Bad Salzungen]] ([[circulus Wartburg]]). Attamen satisfactionem in [[ars medicamentaria|arte medicamentaria]] invenire non potuit. Dux Bernardus II ([[Saxonia-Meiningen]]) ei stipendium dari iussit, ut studeret historiae philosophiae litteris. Tempus studiosi initium cepit anno [[1829]] [[Lipsia]]e, et ex anno [[1830]] [[Monachium|Monachii]] continuabatur. Lipsiae Bechstein etiam bursarius creatus est. Anno [[1831]] Bechstein factus est ducalis [[bibliothecarius]] Mainingiae, et duobus annis post praefuit Ducali bibliothecae publicae. Bechstein anno [[1832]] societatem historicam regionalem condidit nomine "Hennebergischer altertumsforschender Verein," cuius dux erat usque annum [[1857]]. Bechstein bis feminas in [[matrimonium]] duxit. Anno 1832 ei nupsit Carolina Wiskemann proveniens e vico Oechsen ([[circulus Wartburg]]). Eorum infans erat [[Reinholdus Bechstein]], qui [[philologus|philologi munere]] functurus erat. Post obitum Carolinae anno 1834, Bechstein, post intervallum duorum annorum, iterum maritus factus est, Theresiae Schulz orientis ab oppido [[Untermaßfeld]] ([[circulus Schmalkalden-Meiningen]]). Cum ista habuit septem liberos, inter quos notandus est Adolphus Aemilius Ludovicus Bechstein (1843–1914), clarus delineator. Anno 1834, editi sunt annales Mainingienses (1676-1824). Anno 1840 Bechstein honoris caussa nominatus est Consultor aulicus et in domum propriam in via Halbestadtstraße sitam immigravit. Anno 1842 factus est francomurarius in lobia quae dicebatur ''Charlotte zu den drei Nelken''. Anno 1848 praefectus creatus est archivi ''Gemeinschaftliches Hennebergisches Archiv''. == Momentum litterarium == Opera eius lyrica sicut mythistoriae et historicae fabulae (e.g. ''Der Dunkelgraf'' de obscuro quodam grafione apud [[Hilpertohusa]]m habitanti) hodie valde negleguntur: econtra fabellarum anthologiae et nostris temporibus leguntur. Anno 1845 sub titulo ''Deutsches Märchenbuch'' apparuerunt. Iam anno 1823 opusculum tenerum de fabulis [[Thuringia]]e editum est. Paedagogicas ob causas Bechstein identidem poliebat fabulas suas. Talium anthologiarum scopus proculdubio erat etiam confirmatio superbiae nationalis in Germaniae. Fabulas semiveras etiam colligebat. Cuius fructus erat anno 1853 publicatus liber ''Deutsches Sagenbuch''. Quamvis sit minus popularis, tamquam florilegium etiam nunc in usu est. Similiter scripta eius, in quibus de Thuringia agitur, anastatice impressa sunt, ut volumen quodpiam in serie quae vocatur ''Das malerische und romantische Deutschland''. His omnibus Bechstein voluerat addere volumen de mythologicis, quod autem propter decessum maturum fieri non potuit. Librum de patre adoptivo qui praetitulatur ''Dr. Johann Matthäus Bechstein und die Forstacademie Dreißigacker. Ein Doppel-Denkmal von Ludwig Bechstein'' imprimi curavit anno 1855. Iste liber est prima biographia de Germanico homine saltuario. == Honores == De Bechstein certiores fimus e.g. tabula commemorativa quae reperitur in domo eius Mainingiae ubi etiam via portat eius nomen. Schola elementaris, puteus et taberna medicamentaria in Untermaßfeld reverentiam domno Bechstein nominibus suis apportant. In visitando museo litterario - quod invenitur intus in sic dicto Baumbach-domo Mainingiae - angulus creationibus Bechsteinensibus dedicatus est. Ex anno 2001 exstat praemium vocatum ''Thüringer Märchen- und Sagenpreis Ludwig Bechstein'', quod adiudicatur confabulatoribus editoribus delineatoribus honore dignis. == Opera == * ''Thüringische Volksmärchen'', 1823, Verlag Rockstuhl, Reprint 2002, ISBN 3-936030-71-5 * ''Die Weissagung der Libussa'', 1829, Verlag Rockstuhl, Reprint, ISBN 3-936030-91-X * ''Mährchenbilder und Erzählungen'', 1829 * ''Die Haimons-Kinder'' (Gedichte), 1830 * ''Erzählungen und Phantasiestücke'', 1831 * ''Arabesken'' (Novellen), 1832 * ''Novellen und Phantasiegemälde'', 1832 * ''Grimmenthal'' (Roman), 1833, Verlag Rockstuhl, Reprint 2003, ISBN 3-936030-84-7 * ''Der Fürstentag'' (Roman), 1834 * ''Luther'' (Gedicht), 1834, Verlag Rockstuhl, Reprint, ISBN 3-936030-94-4 * ''Novellen und Phantasieblüten'', 1835 * ''Der Sagenschatz und die Sagenkreise des Thüringerlandes'', 1835-38, Georg Olms Verlag, Reprint 2003, ISBN 3-487-11991-9 * ''Gedichte'', 1836 * ''Fahrten eines Musikanten'' (Novellen), 1837 * ''Grumbach'' (Roman), 1839 * ''Aus Heimat und Fremde'' (Erzählungen), 1839 * ''Clarinette'' (Roman), 1840 * ''Der Sagenschatz des Frankenlandes'', 1842 * ''Deutsches Märchenbuch'', 1845, Georg Olms Verlag, Reprint 2003, ISBN 3-487-11991-9 * ''Berthold der Student'' (Roman), 1850 * ''Die Manuskripte Peter Schlemihls'', 1851 * ''Deutsches Sagenbuch'', 1853, Georg Olms Verlag, Reprint 2003, ISBN 3-487-12501-3 * ''Volkserzählung'' , 1853, Verlag Rockstuhl, Reprint, ISBN 3-936030-92-8 * ''Hainsterne'' (Erzählungen), 1853 * ''Der Dunkelgraf'' (Roman), 1854 * ''Zweihundert deutsche Männer in Bildnissen und Lebensbeschreibungen'', 1854 * ''Hexengeschichten'', 1854, Georg Olms Verlag, Reprint 1984, ISBN 3-487-08260-8 * ''Romantische Sagen und Märchen'', 1855, Verlag Rockstuhl, Reprint 2003, ISBN 3-936030-93-6 * ''Dr. Johann Matthäus Bechstein und die Forstacademie Dreißigacker. Ein Doppel-Denkmal von Ludwig Bechstein'', Meiningen 1855 * ''Neues deutsches Märchenbuch'', 1856 * ''Die Geheimnisse eines Wundermannes'', 1856 * ''Thüringer Sagenbuch'', 1858, Verlag Rockstuhl, Reprint 2001 in zwei Bänden, ISBN 3-936030-07-3 und ISBN 3-936030-08-1 * ''Wartburg'' (Gedichte), 1859 * ''Thüringens Königshaus'', 1860 == Bibliographia == * Rainer Bens: ''Einige „Aussteiger aus der Pharmazie“.'' (= Quellen und Studien zur Geschichte der Pharmazie; 53). Deutscher Apotheker-Verlag, Stuttgart 1989, ISBN 3-7692-1226-6 * Alfred Erck, Hannelore Schneider: ''Aus unveröffentlichten Briefen Ludwig Bechsteins.'' In: Palmbaum, Bucha bei Jena, 9 (2001),1/2. S. 21-28. * Hans Graetz, Andreas Seifert: ''Ludwig Bechsteins Briefe an Catharina und Wilhelm Sattler.'' In: Jahrbuch des Hennebergisch-Fränkischen Geschichtsvereins, Meiningen, 19 (2004) S. [289]-314. * Silke Hermann: ''Ludwig Bechstein als Bibliothekar in Meiningen.'' In: Jahrbuch des Hennebergisch-Fränkischen Geschichtsvereins, Meiningen, 16,1 (2001) S. 71- 90. * Karin Richter, Rainer Schlundt (Hrsg.): ''Lebendige Märchen- und Sagenwelt. Ludwig Bechsteins Werk im Wandel der Zeiten''. Schneider-Verlag Hohengehren, Baltmannsweiler 2003, ISBN 3-89676-739-9 * Harald Lönnecker: ''„In Leipzig angekommen, als Füchslein aufgenommen“ – Verbindungen und Vereine an der Universität Leipzig im langen 19. Jahrhundert'', in: Blecher, Jens/Wiemers, Gerald Hrsg.): Die Matrikel der Universität Leipzig, Teilbd. II: Die Jahre 1833 bis 1863, Weimar 2007, S. 13-48. * Harald Lönnecker: ''Zwischen Völkerschlacht und Erstem Weltkrieg – Verbindungen und Vereine an der Universität Leipzig im 19. Jahrhundert'', Koblenz 2008. * Konrad Marwinski: ''Bechstein, Ludwig : Dichter, Märchen- und Sagensammler, Archivar, Bibliothekar, Landeshistoriker, 24. Nov. 1801 Weimar - 14. Mai 1860 Meiningen.'' In: Lebenswege in Thüringen, 2002, 2 (2002), S. 20-24 * Hanns-Peter Mederer: ''Die Hoftheater Meiningen und Coburg-Gotha 1831 - 1848. Ludwig Bechsteins Briefe an Friedrich Wilhelm von Kawaczynski.'' Rockstuhl, Bad Langensalza 2007, ISBN 978-3-938997-75-8 * Hanns-Peter Mederer: ''Stoffe aus Mythen. Ludwig Bechstein als Kulturhistoriker, Novellist und Romanautor.'' Deutscher Universitäts-Verlag, Wiesbaden 2002, ISBN 3-8244-4497-6 * Johannes Mötsch: ''Ludwig Bechstein als Archivar.'' In: Jahrbuch des Hennebergisch-Fränkischen Geschichtsvereins, Meiningen, 16,1 (2001) S. 53-70 * Heiko Postma: ''Märchenblumen und der süße Reiz der Sage. Über den Forscher und Sammler, Poeten und Erzähler Ludwig Bechstein (1801-1860)'' jmb-Verlag, Hannoverae 2008, ISBN 978-3-940970-06-0 * Burghart Schmidt: ''Ludwig Bechstein und die literarische Rezeption frühneuzeitlicher Hexenverfolgung im 19. Jahrhundert.'' (= Veröffentlichungen des Arbeitskreises für Historische Hexen- und Kriminalitätsforschung in Norddeutschland; 4). DOBU, Hamburg 2004, ISBN 3-934632-09-2 * Klaus Schmidt: ''Untersuchungen zu den Märchensammlungen von Ludwig Bechstein.'' Leipzig 1935 (Nachdruck: Olms, [[Hildesia]]e u. a., ISBN 3-487-07520-2) * Susanne Schmidt-Knaebel: ''Textlinguistik der einfachen Form.'' Lang, Frankfurt am Main u. a. 1999, ISBN 3-631-31191-5 * Susanne Schmidt-Knaebel: ''„Man muß doch jemand haben, gegen den man sich ausspricht“. Ludwig Bechsteins Briefe an Dr. Ludwig Storch.'' Shaker, Aachen 2000, ISBN 3-8265-7952-6 * Heinrich Wagner: ''Ludwig Bechstein als Historiker.'' In: Jahrbuch des Hennebergisch-Fränkischen Geschichtsvereins, Meiningen, 16,1 (2001) S. 21-32 * Heinrich Weigel: ''Der „Wartburg-Poet“ Ludwig Bechstein (1801–1860).'' In: Wartburg-Jahrbuch, Bd. 10, 2001 (2002), S. 119-142 * Heinrich Weigel: ''Ludwig Bechstein in Briefen an Zeitgenossen.'' Lang, Frankfurt am Main u. a. 2007, ISBN 3-631-54270-4 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ludwig Bechstein|Ludovicum Bechstein}} {{Grc|Λουδοβίκος Μπέχσταϊν}} *[https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&query=118654292 In Germanica bibliotheca nationali] *[https://web.archive.org/web/20160304124215/http://literaturnetz.org/autoren/ludwig_bechstein Bechstein apud literaturnetz.org] * [https://web.archive.org/web/20160304124215/http://literaturnetz.org/autoren/ludwig_bechstein Opera in interrete] * [http://gutenberg.spiegel.de/autor/ludwig-bechstein-46 Opera apud ''gutenberg.spiegel.de''] * [https://web.archive.org/web/20050204060728/http://1000-maerchen.de/ludwig-bechstein/index.html Fabellae in interrete] * [http://www.goethezeitportal.de/index.php?id=3074 Ludwig Bechstein: Schwan, kleb an. Textus et imagines] {{Lifetime|1801|1860|Bechstein, Ludwig}} [[Categoria:Arnstadium]] [[Categoria:Bibliothecarii Germaniae]] [[Categoria:Francomurarii]] [[Categoria:Pharmacopolae]] [[Categoria:Scriptores fabularum]] [[Categoria:Scriptores Germaniae]] fn1fvd9uacdxzhugn2bhibxtii4hy4a 0 244605 3984880 3951451 2026-08-31T18:30:12Z Cyprianus Marcus 66550 3984880 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Bundesarchiv Bild 183-19204-2132, Berlin, Bertolt Brecht und Hanns Eisler.jpg|thumb|upright=1.4|Ioannes Eisler (laeva) et [[Bertoldus Brecht]], summus amicus et collaborator, [[1950]].]] [[Fasciculus:Hanns Eisler 1917.jpg|thumb|Eisler [[miles]], [[1917]].]] [[Fasciculus:Grab Hanns-u-Steffy-Eisler Blumen-fuer-Hanns-Eisler 50ster-Todestag LWS1029.JPG|thumb|[[Sepulcrum]] Eisler et Steffy [[uxor]]is tertiae, quinquagensimo anniversario [[mors|mortis]] compositoris die photographatum. Sepulcrum est unum ex 800 [[sepulcra honoris|sepulcris honoris]]<!--Theodisce: Ehrengrab--> a republica conservatis.]] '''Ioannes Eisler''' ([[Theodisce]] ''Hanns Eisler,'' [[6 Iulii]] [[1898]]—[[6 Septembris]] [[1962]]) fuit [[compositor]] [[Austria]]cus, qui [[hymnus nationalis|hymnum civitatis]] [[Res publica democratica Germanica|Reipublicae Democraticae Germanicae]] ex verbis ab [[Ioannes Robertus Becher|Ioanne Roberto Becher]] scriptis composuit. Diuturna consociatione [[ars|artifice]] cum [[Bertoldus Brecht|Bertoldo Brecht]] [[musica]]que pro [[pellicula|pelliculis]] composita innotuit. [[Hochschule für Musik "Hanns Eisler"]] ex eo appellatur. Magister eius [[Arnoldus Schoenberg]] at sibi excommunicavit differntiae opionis politicae causa. ==Scripturae Eisleranae== *''A Rebel in Music: Selected Writings.'' Novi Eboraci: International Publishers, 1978. OCLC 2632915.<!-- ==Notae== <references/>--> ==Bibliographia== *Betz, Albrecht. [[1976]]. ''Hanns Eisler: Musik einer Zeit, die sich eben bildet.'' Monaci. ISBN 3921402174. *Betz, Albrecht. [[1982]]. ''Hanns Eisler Political Musician.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 9780521240222. *Biermann, Wolf. [[1982]]. [https://web.archive.org/web/20070610232750/http://eislermusic.com/biermann.htm Subject: Hanns Eisler: A Composer's Life.] Introductio James J. Miller. Primum editus in ''Communications'' 18(2):21-35 (International Brecht Society). *Boyd, Caleb. [[2013]]. [http://gradworks.umi.com/15/36/1536841.html "'They Called Me an Alien': Hanns Eisler's American Years, 1935–1948."] M.A. thesis, Arizona State University. *Freeman, Ira Henry. [[1949]]. [http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70D10F63859157A93C0AB178ED85F4D8485F9 A Communist's Career – The 'Story of Eisler – For Thirty Years His Has Been a Life Of Adventure on Three Continents.] ''The New York Times,'' 22 Maii. *Jackson, Margaret R. [[2003]]. ''Workers, Unite! The Political Songs of Hanns Eisler, 1926–1932.'' Tallahassee: Florida State University School of Music. [https://web.archive.org/web/20060913094244/http://etd.lib.fsu.edu/theses/available/etd-11172003-180442/unrestricted/MargaretJackson.pdf PDF.] *Lang, Andrew. [[2005]]. [https://web.archive.org/web/20150501220420/http://eislermusic.com/huac.htm ''Hanns Eisler: Life: Eisler in the McCarthy Era.''] North American Hanns Eisler Forum. *Levi, Erik. [[1998]]. [https://web.archive.org/web/20170914204106/http://eislermusic.com/eriklevi.htm ''Hanns Eisler: Life: BBC Composer of the Month.''] North American Hanns Eisler Forum. *Pistiak, Arnold. [[2009]], [[2011]]. Skovbostrand 1937: Nein und Ja. Erinnerung an Hanns Eislers Kantaten auf Texte von Ignazio Silone und Bertolt Brecht. In ''Feuchtwanger und Exil: Glaube und Kultur 1933–1945: "Der Tag wird kommen,"'' ed. Frank Stern, 305–331. Feuchtwanger Studies, 2. Bernae: Peter Lang. ISBN 9783034301886. *Schebera, Jürgen. [[1978]]. ''Hanns Eisler im USA-Exil: zu den politischen, ästhetischen und kompositorischen Positionen des Komponisten 1938–1948.'' [Primum 1976, thesis PhD.] Berolini et Meisenheimii: Akademie Verlag, and Hain. ISBN 3445017433. *Weber, Horst. [[2012]]. ''"I am not a hero, I am a composer": Hanns Eisler in Hollywood.'' Hildesiae: Olms Verlag. ISBN 9783487147871. *Wißmann, Friederike. [[2012]]. ''Hanns Eisler – Komponist, Weltbürger, Revolutionär.'' Monaci: Edition Elke Heidenreich bei Bertelsmann.ISBN 3921402174. ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Hanns Eisler|Ioannem Eisler}} *[http://orelfoundation.org/index.php/composers/article/hanns_eisler/ De Ioanne Eisler,] orealfoundationlorg (Societas Fundata Orel) *[https://www.breitkopf.com/work/8223/hanns-eisler-gesamtausgabe-hega Editio Plena Ioannis Eisler,] www.breitkopf.com *[http://vault.fbi.gov/Hanns%20Eisler Fasciculus FBI de Ioanne Eisler,] vault.fbi.gov *[https://web.archive.org/web/20190707131808/http://eislermusic.com/ Forum Ioannis Eisler Americae Septentrionalis,] eislermusic.com *[http://www.georgeisler.at/ Pinacotheca Georgii Eisler,] www.georgeisler.at *[https://web.archive.org/web/20130823091648/http://www.tonttu.com/projects/page22 Propositum Ioannis Eisler,] www.tonttu.com *[https://web.archive.org/web/20160303213512/http://www.hanns-eisler.com/index/index.php?Seite=&Sprache=en Societas Ioannis Eisler Internationalis,] www.hanns-eisler.com *{{IMDb name|0006058|Hanns Eisler}} {{Lifetime|1898|1962|Eisler, Ioannes}} [[Categoria:Compositores Austriae]] [[Categoria:Compositores Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Compositores Germaniae]] [[Categoria:Discipuli Arnoldi Schoenberg]] [[Categoria:Incolae Austriae]] [[Categoria:Incolae Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Incolae Germaniae]] [[Categoria:Iudaei]] [[Categoria:Marxistae]] [[Categoria:Pelliculae]] [[Categoria:Serialismus]] cddg7umj258xzqaigcvwj4km8m871k9 0 244857 3985007 3981170 2026-09-01T09:52:08Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3985007 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Scodra}}<ref name=":0">"Scutarum, Chrysopolis, Epitaurum, Scodra, Scodrensis, Skadar, Uranopolis": {{Graesse}} (ed. 1972) vol. 3 p. 351</ref><ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum]</ref><ref name="CathHier">Vb. adiect. "Scodrensis, Scutarensis": {{CathHierDiocese|shko|Archidioecesis Scodrensis-Pulatensis}}; [https://books.google.vg/books?id=YThOAAAAYAAJ&pg=PA340&lpg=PA340&dq=%22Scutarum%22&source=bl&ots=uTcOwa7-yB&sig=ACfU3U038t0CGtSzpQp435BjAsTr2K31ww&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwjvjpnq3pbtAhVWTDABHXixD0kQ6AEwCHoECAEQAg#v=onepage&q=%22Scutarum%22&f=false Monumenta spectantia historiam slavorum meridionalium, Volumi 24-25 - Academia Scientiarum et Artium Slavorum Meridionalium, 1893]</ref> {{victio|Scodra|ae|f}} vel {{res|Scutarum}}<ref name=":0" /><ref>[https://books.google.vg/books?id=YThOAAAAYAAJ&pg=PA340&lpg=PA340&dq=%22Scutarum%22&source=bl&ots=uTcOwa7-yB&sig=ACfU3U038t0CGtSzpQp435BjAsTr2K31ww&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwjvjpnq3pbtAhVWTDABHXixD0kQ6AEwCHoECAEQAg#v=onepage&q=%22Scutarum%22&f=false Monumenta spectantia historiam slavorum meridionalium, Volumi 24-25 - Academia Scientiarum et Artium Slavorum Meridionalium, 1893]</ref> {{victio|Scutarum|i|n}} ([[Lingua Albanica|Albanice]]: ''Shkodër'') est [[urbs]] [[Albania]]e et caput [[Praefectura Scodrensis|Praefecturae Scodrensis]]. Prope ripas [[lacus Labeatum]] stat. [[Fasciculus:Skadar, nádvoří pevnosti Rozafat.jpg|thumbnail|Castellum Scodrense]] ==Nomina== Nomina latina urbis sunt<ref name=":0">"Scutarum, Chrysopolis, Epitaurum, Scodra, Scodrensis, Skadar, Uranopolis": {{Graesse}} (ed. 1972) vol. 3 p. 351</ref>: ''Scodra, Scutarum, Chrysopolis, Epitaurum, Skadar, Uranopolis''. Urbani<ref name="CathHier">Vb. adiect. "Scodrensis, Scutarensis": {{CathHierDiocese|shko|Archidioecesis Scodrensis-Pulatensis}}; [https://books.google.vg/books?id=YThOAAAAYAAJ&pg=PA340&lpg=PA340&dq=%22Scutarum%22&source=bl&ots=uTcOwa7-yB&sig=ACfU3U038t0CGtSzpQp435BjAsTr2K31ww&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwjvjpnq3pbtAhVWTDABHXixD0kQ6AEwCHoECAEQAg#v=onepage&q=%22Scutarum%22&f=false Monumenta spectantia historiam slavorum meridionalium, Volumi 24-25 - Academia Scientiarum et Artium Slavorum Meridionalium, 1893]</ref> ''Scodrenses''<ref name="CathHier" /> seu ''Scutarenses'' appellantur. == Geographia == Tres fluvii sunt in Scodra: [[Buna]], [[Drilo]] et [[Kir]]. == Historia == Antiquitis Scodra [[Illyri|Illyrici]] populi [[Ardiaei]] et [[Labeatae]] incolebant. Scodra a [[Imperium Romanum|Romanis]] annexa est anno [[168 a.C.n]], cum [[Gentius]] ab [[Lucius Anicius Gallus]] victus est. == Ecclesia Catholica Romana == Scodra, cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pulata||de|qid=Q1974458}}, est [[sedes episcopalis metropolitana]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], nomine "[[archidioecesis Scodrensis-Pulatensis]]"<ref name="CathHier" /> == Notae == <references /> == Nexus externi == * [http://www.bashkiashkoder.gov.al/ Proprius municipii situs interretialis] {{Ling|Albanice}} {{fontes geographici}} {{CommuniaCat|Shkodër|Scutarum}} [[Categoria:Scodra|!]] [[Categoria:Sedes episcopales Albaniae]] 9cuouu75pvmuv7j0r2x0pmzg9kwx9pa 3985008 3985007 2026-09-01T09:53:48Z Grufo 64423 3985008 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Scodra}}<ref name=":0">"Scutarum, Chrysopolis, Epitaurum, Scodra, Scodrensis, Skadar, Uranopolis": {{Graesse}} (ed. 1972) vol. 3 p. 351</ref><ref>[http://www.asciatopo.altervista.org/illyria.html Antonio Sciarretta's Toponymy - Ancient Toponymy: Illyricum]</ref><ref name="CathHier">Vb. adiect. "Scodrensis, Scutarensis": {{CathHierDiocese|shko|Archidioecesis Scodrensis-Pulatensis}}; [https://books.google.vg/books?id=YThOAAAAYAAJ&pg=PA340&lpg=PA340&dq=%22Scutarum%22&source=bl&ots=uTcOwa7-yB&sig=ACfU3U038t0CGtSzpQp435BjAsTr2K31ww&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwjvjpnq3pbtAhVWTDABHXixD0kQ6AEwCHoECAEQAg#v=onepage&q=%22Scutarum%22&f=false Monumenta spectantia historiam slavorum meridionalium, Volumi 24-25 - Academia Scientiarum et Artium Slavorum Meridionalium, 1893]</ref> ({{pns|ae|f|Scodra}}) vel {{res|Scutarum}}<ref name=":0" /><ref>[https://books.google.vg/books?id=YThOAAAAYAAJ&pg=PA340&lpg=PA340&dq=%22Scutarum%22&source=bl&ots=uTcOwa7-yB&sig=ACfU3U038t0CGtSzpQp435BjAsTr2K31ww&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwjvjpnq3pbtAhVWTDABHXixD0kQ6AEwCHoECAEQAg#v=onepage&q=%22Scutarum%22&f=false Monumenta spectantia historiam slavorum meridionalium, Volumi 24-25 - Academia Scientiarum et Artium Slavorum Meridionalium, 1893]</ref> ({{pns|i|n|Scutarum}}; [[Lingua Albanica|Albanice]]: ''Shkodër'') est [[urbs]] [[Albania]]e et caput [[Praefectura Scodrensis|Praefecturae Scodrensis]]. Prope ripas [[lacus Labeatum]] stat. [[Fasciculus:Skadar, nádvoří pevnosti Rozafat.jpg|thumbnail|Castellum Scodrense]] == Nomina == Nomina latina urbis sunt<ref name=":0">"Scutarum, Chrysopolis, Epitaurum, Scodra, Scodrensis, Skadar, Uranopolis": {{Graesse}} (ed. 1972) vol. 3 p. 351</ref>: ''Scodra, Scutarum, Chrysopolis, Epitaurum, Skadar, Uranopolis''. Urbani<ref name="CathHier">Vb. adiect. "Scodrensis, Scutarensis": {{CathHierDiocese|shko|Archidioecesis Scodrensis-Pulatensis}}; [https://books.google.vg/books?id=YThOAAAAYAAJ&pg=PA340&lpg=PA340&dq=%22Scutarum%22&source=bl&ots=uTcOwa7-yB&sig=ACfU3U038t0CGtSzpQp435BjAsTr2K31ww&hl=it&sa=X&ved=2ahUKEwjvjpnq3pbtAhVWTDABHXixD0kQ6AEwCHoECAEQAg#v=onepage&q=%22Scutarum%22&f=false Monumenta spectantia historiam slavorum meridionalium, Volumi 24-25 - Academia Scientiarum et Artium Slavorum Meridionalium, 1893]</ref> ''Scodrenses''<ref name="CathHier" /> seu ''Scutarenses'' appellantur. == Geographia == Tres fluvii sunt in Scodra: [[Buna]], [[Drilo]] et [[Kir]]. == Historia == Antiquitis Scodra [[Illyri|Illyrici]] populi [[Ardiaei]] et [[Labeatae]] incolebant. Scodra a [[Imperium Romanum|Romanis]] annexa est anno [[168 a.C.n]], cum [[Gentius]] ab [[Lucius Anicius Gallus]] victus est. == Ecclesia Catholica Romana == Scodra, cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pulata||de|qid=Q1974458}}, est [[sedes episcopalis metropolitana]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], nomine "[[archidioecesis Scodrensis-Pulatensis]]"<ref name="CathHier" /> == Notae == <references /> == Nexus externi == * [http://www.bashkiashkoder.gov.al/ Proprius municipii situs interretialis] {{Ling|Albanice}} {{fontes geographici}} {{CommuniaCat|Shkodër|Scutarum}} [[Categoria:Scodra|!]] [[Categoria:Sedes episcopales Albaniae]] m3k2jtun5iwc06h8kres1o17rq5x1po 0 244907 3984884 3617876 2026-08-31T18:35:05Z Cyprianus Marcus 66550 3984884 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:Clock_group.svg|thumb|[[Horologium]] tempus monstrat secundum modulum 12.]] '''Arithmetica modularis''' est [[arithmetica]] [[numerus integer|numerorum integrorum]] ratio. Theoria arithmeticae modularis a [[Carolus Fridericus Gauss|Carolo Friderico Gauss]] in ''[[Disquisitiones arithmeticae|Disquisitionibus Arithmeticis]]'' (anno 1801) edita est. Numeri integri ''a'' et ''b'' dicuntur ''congrui secundum m'' si differentia ''b - a'' per numerum ''m'' [[divisio (mathematica)|dividi]] potest (sive numerus ''m'' differentiam ''b'' - ''a'' metitur, sive (''b'' - ''a'')/''m'' est integer). ''Modulum'' appellamus ''m'', et [[congruentia (theoria numerorum)|congruentiam]] notatione<math display="block">a \equiv b \pmod{m}</math>denotamus. == Proprietates == Numeri congrui in arithmetica modulari sunt numeris aequalibus in arithmetica ordinaria similes: * <math display="inline">a \equiv a</math> * Si <math display="inline">a \equiv b</math>, erit <math display="inline">b \equiv a</math> * Si <math display="inline">a \equiv b</math> et <math display="inline">b \equiv c</math>, erit <math display="inline">a \equiv c</math> * Si <math display="inline">a \equiv b</math> et <math display="inline">c \equiv d</math>, erit <math display="inline">a+c \equiv b+d</math> * Si <math display="inline">a \equiv b</math> et <math display="inline">c \equiv d</math>, erit <math display="inline">ac \equiv bd</math> * Si <math display="inline">a \equiv b</math>, erit <math display="inline">a^k \equiv b^k</math>(ubi <math display="inline">k \ge 0</math>) At si <math display="inline">ka \equiv kb \pmod{m}</math>, poterunt ''a'' et ''b'' esse incongrui. * Si autem <math display="inline">ka \equiv kb \pmod{m}</math> et ''k'' ad ''m'' est primus, erit <math display="inline">a \equiv b</math>. Si <math display="inline">a \equiv b \pmod{m}</math>, poterunt <math display="inline">c^a</math>et <math display="inline">c^b</math>esse incongrui secundum modulum ''m''. * Si autem <math display="inline">a \equiv b \pmod{\varphi(m)}</math> (ubi φ est [[Euleri functio φ]]) et ''c'' ad ''m'' est primus, erit quidem <math display="inline">c^a \equiv c^b \pmod{m}</math> ([[theorema Euleri]]). == Exemplum == Exempli causa, ponamus modulum 6; habemus <math display="inline">5 + 8 \equiv 1 \pmod{6}</math>, quia 5 + 8 = 13, et 13 - 1 per 6 [[divisio (mathematica)|divisibilis]] est. Secundum modulum 6, numeros hoc modo addimus: {| class="wikitable" style="text-align: right;" |+ Additio secundum modulum 6 ! + ! scope="col" | 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 |- ! scope="row" | 0 | 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 |- ! scope="row" | 1 | 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 0 |- ! scope="row" | 2 | 2 || 3 || 4 || 5 || 0 || 1 |- ! scope="row" | 3 | 3 || 4 || 5 || 0 || 1 || 2 |- ! scope="row" | 4 | 4 || 5 || 0 || 1 || 2 || 3 |- ! scope="row" | 5 | 5 || 0 || 1 || 2 || 3 || 4 |- |} Etiam possumus multiplicare secundum modulum 6: {| class="wikitable" style="text-align: right;" |+ Multiplicatio secundum modulum 6 ! + ! scope="col" | 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 |- ! scope="row" | 0 | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- ! scope="row" | 1 | 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 |- ! scope="row" | 2 | 0 || 2 || 4 || 0 || 2 || 4 |- ! scope="row" | 3 | 0 || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- ! scope="row" | 4 | 0 || 4 || 2 || 0 || 4 || 2 |- ! scope="row" | 5 | 0 || 5 || 4 || 3 || 2 || 1 |- |} Quod 6 est [[numerus compositus]], habemus numeros a, b ut sit a × b ≡ 0: 2 × 3, 4 × 3. (Quod, sine modulo, 2 × 3 = 6 et 4 × 3 = 6 × 2: hoc est, 6 metitur 2 × 3 et 4 × 3.) Si autem modulus est [[numerus primus]], integri secundum talem modulum sunt [[corpus (mathematica)|corpus]]. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Modular arithmetic|arithmeticam modularem}} * [http://mathworld.wolfram.com/ModularArithmetic.html De arithmetica modulari] apud Wolfram MathWorld == Bibliographia == [[Gauss]], Carolus Fridericus. [[1801]]. ''[[Disquisitiones arithmeticae]].'' Lipsiae: Fleischer. Retractatus [[Hildesia]]e: Olms-Wiedmann, 2006, cum introductione a Norbert Schappacher scripta. {{Myrias|Mathematica}} [[Categoria:Arithmetica]] [[Categoria:Theoria numerorum]] mr4a4s8a9egr2p8s03viiiv1po3oj84 0 247363 3984903 3613044 2026-08-31T19:02:36Z Cyprianus Marcus 66550 3984903 wikitext text/x-wiki [[File:Westeingang Paulinzella.JPG|thumb|Introitus occidentalis]] '''Sanctae Paulinae cella'''<ref>Sleumer, Albert: ''Kirchenlateinisches Wörterbuch'', eldonejo Olms, [[Hildesia]]e 2006, p.586</ref> (Theodisce: ''Paulinzella'') priscum monasterium [[ordo Sancti Benedicti|Ordinis Sancti Benedicti]] est in valle amoena torrentis Rottenbach situm, in oppido [[Königsee]] in [[Circulus Saalfeld-Rudolstadt|Circulo Saalfeld-Rudolstadt]]. Fundatum est paulum post annum 1100 a [[saxonia|Saxonica]] nobili quadam nomine Paulinae medio in saltu. Mox ecclesiam construxerunt cuius restantia hodie inter gravissima totius [[Germania]]e vestigia [[ars Romanica|artis Romanicae]] numeratur. == Historia== [[File:-72-1 Paulinzella.jpg|thumb|Depositorium decimarum - ubi hodie museum]] Usque ad medium saeculum XIV complexus tamquam monasterium duplex erectus est, antequam solum coenobium monialium fieret. Arboribus caesis, piscinis, hortis pomorum olerumque monachae terram colebant fortitudinem oeconomicam gravionum Schwarzburgensium augentes, qui terras colendas dederant. Post mortem Paulinae (anno 1107) nomen pristinum Sanctae Mariae cellae mutatum est in hodiernum. Canonizatio Paulinae, quam inde ab initio in animo habebant, non statim facta est. Unde accidit quod neque hic locus ad peregrinationes ad sanctam hic sepultam aptari potuit. Nihilominus de vita Paulinae multae res traditae sunt, quae eam pietate ingenti insignitam monstrant. In construenda ecclesia ideas novas [[Hirsaugia]]e secuti sunt, sub cuius iurisdictione Sanctae Paulinae cella erat. Hirsaugenses delabentes mores monasticos renovari volebant instar monasterii [[cluniacum|Cluniacensis]]. Structio ecclesiae annis ab 1105 ad 1160 facta est. Mox chorus missas celebratum sese praestitit. Consecratio anni 1124 post finem navis portaeque facta est. Novissima pars ecclesiae area antica cum turribus est. Haud antea ambitus quattuor alarum et aedificia monasterialia in meridie ecclesiae sita fieri incohabantur. Abbatis domus - ubi nunc castellum venatorium est - et repositorium decimarum ''(Zinsboden)'' istius temporis (i.e. post 1150) sunt. ==Reformationis terror et Motus romantici reconciliatio== [[File:Kloster Paulinzella, Thüringen, 170316, ako (4).jpg|thumb|Complexus omnis]] Post sic dictam [[Reformatio]]nem monasterium anno 1534 suppressum est et rursus in possessionem gravionum Schwarzburgensium venit. Qui anno 1542 domum officialem installari iusserunt atque post annum 1600 castellum venatorium; conventus domos demoliti sunt. Ecclesiae fulmine icta pluries farsa est antequam anno 1680 chorus remotus est; tegulis superfluis in navi meridionali ecclesiae anticae oratorium castellanum fecerunt. Quod autem temporaneum tantummodo erat. Longe et aedificia monastica et ecclesia quasi lautumiae erant. Anno 1718 omnia abdere nonnulli in animo habebant, quod consilium feliciter impletum non est. Circa annum 1800 ruinae et generatim Medii Avi memoria magis magisque valebant multique peregrinatum ad Sanctae Paulinae cellam migrabant velut [[Fridericus Schiller]] et [[Ioannes Volfgangus Goethe]]. Tunc et primi passus restauratorii suscepti sunt. ==Functio nostris diebus== [[File:Museum Paulinzella.jpg|thumb|Museum in castellov venatorio]] Ab anno 1994 monasterium pristinum et castellum venatorium sub umbra Fundationis ''Thüringer Schlösser und Gärten'' est. Ruinae libere adiri possunt. In castello museum inserebant ubi de historia monasterii, de rebus saltuariis (inter saltuarios excellit certus Carolus Christophorus de Lengefeld, mortuus anno 1775) et de gaudiis officiisque venatorum certior fis. Mensibus aestivis visitatoribus expositionem nomine ''Vom Steinbeil bis zur Motorsäge - A securi lapidea ad serram automatariam'' admirare licet. ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Horst H. Müller: ''Thüringer Wald und Randgebiete'', Tourist Verlag, Berolini 1977, p. 527–530 * Dennis Buchert: ''Das Kloster Paulinzella''. Grin Verlag, Monaci/Ravensburg 2008, ISBN 3-640-23324-7 * Museumsverband Thüringen (ed.): ''Museen in Thüringen'', Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-0, p. 137 == Externi nexus== {{Commonscat|Kloster Paulinzella|Sanctae Paulinae cellam}} * [https://www.thueringerschloesser.de/objekt/kloster-paulinzella/ Informationes apud Fundationem Thüringer Schlösser und Gärten] [[categoria:Thuringia]] [[categoria:Monasteria Germaniae]] [[categoria:abbatiae Benedictinorum]] pk8nrpcdixbyhms94zzzcubc983u3gw 0 254273 3985012 3590828 2026-09-01T10:04:16Z Demetrius Talpa 81729 /* Extensio et subdivisio */ 3985012 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Portus Roterodami''' apud [[Mare Germanicum]] in [[Nederlandia]] est unus ex maximis [[Portus|portibus]] orbis terrarum et maximus [[Europa]]e. Circa 60000 homines in portu laborant. == Historia == Apud [[Imperium Romanum|Romanos]] naves [[Classis Germanica]]e super flumen [[Rhenus|Rhenum]] usque ad marem navigabant. Medio Aevo portus urbis [[Roterodamum|Roterodami]] apud fluvium ''Maas nova'' oritur, hodie nomine ''Portus vetus''. == Extensio et subdivisio == Saeculo 19 urbs Roterodamum magnam canalem ''Nieuwe Waterweg'' effodere curavit et novas ripas et areas aquarum construere. Saeculo 20 novae areae ''Portus Rheni'' (apud flumen Rhenum) et ''Portus Vacali'' {apud[[Vacalus|Vacalum]]) facit, anno [[1929]] novum ''Portum olei'' qui maximi momenti ad transportandum [[petroleum]] ad Europam est; propter constructionem [[Navis petrolearia|navium oleiferarum]] ingentum iterum maior ''Portus Europaeus'' constructus est. Cum anno [[1966]] prima [[navis]] transportans [[continerium|contineria]] portum Roterodami advenuit, urbe nova aedificia ad [[vectura]]m huius generis instituere oportuit. Portus ''Eemhaven'' Roterodamicus hodie maximus portus Europae [[Vectura intermodalis|vecturae intermodalis]] contineriorum inter navigationem, vecturam [[Autocinetum onerarium|autocinetorum onerariorum]] et [[ferrivia]]m est. 102 [[Ciconia contineriorum|ciconiae contineriorum]] adhibitae fuerunt anno 2007. Portus ''Maasvlakte'' profundus maximas naves recepit, e.g. magnam navem ferri ''Berge Stahl''. Anno 2012 longa [[Moles (agger)|moles]] novam terram ''Maasvlakte secundam'' a mari separavit ad extensionem areae portus. == Pinacoteca == <gallery> Oude Haven en Maasbruggen 1939.jpg|Portus vetus Roterodami Rhine Ore - IMO 8802923 - Callsign JMMN p4, Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2006.jpg|Naves et ciconiae Roterodami Target p1 03-05-08.jpg|Navis 'Target' Bunga Seroja Satu IMO 9315379, at the Amazone harbour, Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2007.jpg|Navis contineriorum apud Roterodamum Hyundai Bangkok Amazonehaven, at the Amazone harbour, Port of Rotterdam, Holland 19-Apr-2007.jpg|[[Ciconia (machina)|Ciconiae]] et navis contineriorum anno 2007 MAJESTIC MAERSK , SD SALVOR , SD STINGRAY & RT MAGIC..jpg|Navis 'Majestic Maersk' apud portum 9-028 Rotterdam ECT.jpg|Continerium 'CMA' super carrum continerioferum automaticum BERGE STAHL (14332115250).jpg|Navis 'Berge Stahl' portu Europae Roterodami Nordatlantic p2 at the '4e Petroleumhaven', Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2006.jpg|Navis 'Nordatlantic' in portu petrolei Roterodami Mooring boat with container ship.jpg|Navicula funem navis magnae ad ripam trahans ZP Montelena IMO-8207719 in the Calandkanaal, Holland 19-Jul-2007.jpg|Navis 'Montelena' navem onerariam 'Aegean Freedom' trahans </gallery> {{NexInt}} * [[Angulus Hollandiae]] * [[Bulk carrier]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ports and harbours in Rotterdam|Portum Roterodami}} * [http://www.portofrotterdam.com/de/Pages/default.aspx situs proprius Portus] [[Categoria:Nederlandia]] [[Categoria:Portus maris Germanici]] [[Categoria:Rhenus]] [[Categoria:Roterodamum]] [[Categoria:Vectura]] raqap4rum5j9j6x440h5642nhwvcmtm 3985013 3985012 2026-09-01T10:04:32Z Demetrius Talpa 81729 /* Extensio et subdivisio */ 3985013 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Portus Roterodami''' apud [[Mare Germanicum]] in [[Nederlandia]] est unus ex maximis [[Portus|portibus]] orbis terrarum et maximus [[Europa]]e. Circa 60000 homines in portu laborant. == Historia == Apud [[Imperium Romanum|Romanos]] naves [[Classis Germanica]]e super flumen [[Rhenus|Rhenum]] usque ad marem navigabant. Medio Aevo portus urbis [[Roterodamum|Roterodami]] apud fluvium ''Maas nova'' oritur, hodie nomine ''Portus vetus''. == Extensio et subdivisio == Saeculo 19 urbs Roterodamum magnam canalem ''Nieuwe Waterweg'' effodere curavit et novas ripas et areas aquarum construere. Saeculo 20 novae areae ''Portus Rheni'' (apud flumen Rhenum) et ''Portus Vacali'' {apud [[Vacalus|Vacalum]]) facit, anno [[1929]] novum ''Portum olei'' qui maximi momenti ad transportandum [[petroleum]] ad Europam est; propter constructionem [[Navis petrolearia|navium oleiferarum]] ingentum iterum maior ''Portus Europaeus'' constructus est. Cum anno [[1966]] prima [[navis]] transportans [[continerium|contineria]] portum Roterodami advenuit, urbe nova aedificia ad [[vectura]]m huius generis instituere oportuit. Portus ''Eemhaven'' Roterodamicus hodie maximus portus Europae [[Vectura intermodalis|vecturae intermodalis]] contineriorum inter navigationem, vecturam [[Autocinetum onerarium|autocinetorum onerariorum]] et [[ferrivia]]m est. 102 [[Ciconia contineriorum|ciconiae contineriorum]] adhibitae fuerunt anno 2007. Portus ''Maasvlakte'' profundus maximas naves recepit, e.g. magnam navem ferri ''Berge Stahl''. Anno 2012 longa [[Moles (agger)|moles]] novam terram ''Maasvlakte secundam'' a mari separavit ad extensionem areae portus. == Pinacoteca == <gallery> Oude Haven en Maasbruggen 1939.jpg|Portus vetus Roterodami Rhine Ore - IMO 8802923 - Callsign JMMN p4, Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2006.jpg|Naves et ciconiae Roterodami Target p1 03-05-08.jpg|Navis 'Target' Bunga Seroja Satu IMO 9315379, at the Amazone harbour, Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2007.jpg|Navis contineriorum apud Roterodamum Hyundai Bangkok Amazonehaven, at the Amazone harbour, Port of Rotterdam, Holland 19-Apr-2007.jpg|[[Ciconia (machina)|Ciconiae]] et navis contineriorum anno 2007 MAJESTIC MAERSK , SD SALVOR , SD STINGRAY & RT MAGIC..jpg|Navis 'Majestic Maersk' apud portum 9-028 Rotterdam ECT.jpg|Continerium 'CMA' super carrum continerioferum automaticum BERGE STAHL (14332115250).jpg|Navis 'Berge Stahl' portu Europae Roterodami Nordatlantic p2 at the '4e Petroleumhaven', Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2006.jpg|Navis 'Nordatlantic' in portu petrolei Roterodami Mooring boat with container ship.jpg|Navicula funem navis magnae ad ripam trahans ZP Montelena IMO-8207719 in the Calandkanaal, Holland 19-Jul-2007.jpg|Navis 'Montelena' navem onerariam 'Aegean Freedom' trahans </gallery> {{NexInt}} * [[Angulus Hollandiae]] * [[Bulk carrier]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ports and harbours in Rotterdam|Portum Roterodami}} * [http://www.portofrotterdam.com/de/Pages/default.aspx situs proprius Portus] [[Categoria:Nederlandia]] [[Categoria:Portus maris Germanici]] [[Categoria:Rhenus]] [[Categoria:Roterodamum]] [[Categoria:Vectura]] jev3egcqc4iiw5ounhwi7mbdoosxx0n 3985014 3985013 2026-09-01T10:04:51Z Demetrius Talpa 81729 /* Extensio et subdivisio */ 3985014 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Portus Roterodami''' apud [[Mare Germanicum]] in [[Nederlandia]] est unus ex maximis [[Portus|portibus]] orbis terrarum et maximus [[Europa]]e. Circa 60000 homines in portu laborant. == Historia == Apud [[Imperium Romanum|Romanos]] naves [[Classis Germanica]]e super flumen [[Rhenus|Rhenum]] usque ad marem navigabant. Medio Aevo portus urbis [[Roterodamum|Roterodami]] apud fluvium ''Maas nova'' oritur, hodie nomine ''Portus vetus''. == Extensio et subdivisio == Saeculo 19 urbs Roterodamum magnam canalem ''Nieuwe Waterweg'' effodere curavit et novas ripas et areas aquarum construere. Saeculo 20 novae areae ''Portus Rheni'' (apud flumen Rhenum) et ''Portus Vacali'' (apud [[Vacalus|Vacalum]]) facit, anno [[1929]] novum ''Portum olei'' qui maximi momenti ad transportandum [[petroleum]] ad Europam est; propter constructionem [[Navis petrolearia|navium oleiferarum]] ingentum iterum maior ''Portus Europaeus'' constructus est. Cum anno [[1966]] prima [[navis]] transportans [[continerium|contineria]] portum Roterodami advenuit, urbe nova aedificia ad [[vectura]]m huius generis instituere oportuit. Portus ''Eemhaven'' Roterodamicus hodie maximus portus Europae [[Vectura intermodalis|vecturae intermodalis]] contineriorum inter navigationem, vecturam [[Autocinetum onerarium|autocinetorum onerariorum]] et [[ferrivia]]m est. 102 [[Ciconia contineriorum|ciconiae contineriorum]] adhibitae fuerunt anno 2007. Portus ''Maasvlakte'' profundus maximas naves recepit, e.g. magnam navem ferri ''Berge Stahl''. Anno 2012 longa [[Moles (agger)|moles]] novam terram ''Maasvlakte secundam'' a mari separavit ad extensionem areae portus. == Pinacoteca == <gallery> Oude Haven en Maasbruggen 1939.jpg|Portus vetus Roterodami Rhine Ore - IMO 8802923 - Callsign JMMN p4, Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2006.jpg|Naves et ciconiae Roterodami Target p1 03-05-08.jpg|Navis 'Target' Bunga Seroja Satu IMO 9315379, at the Amazone harbour, Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2007.jpg|Navis contineriorum apud Roterodamum Hyundai Bangkok Amazonehaven, at the Amazone harbour, Port of Rotterdam, Holland 19-Apr-2007.jpg|[[Ciconia (machina)|Ciconiae]] et navis contineriorum anno 2007 MAJESTIC MAERSK , SD SALVOR , SD STINGRAY & RT MAGIC..jpg|Navis 'Majestic Maersk' apud portum 9-028 Rotterdam ECT.jpg|Continerium 'CMA' super carrum continerioferum automaticum BERGE STAHL (14332115250).jpg|Navis 'Berge Stahl' portu Europae Roterodami Nordatlantic p2 at the '4e Petroleumhaven', Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2006.jpg|Navis 'Nordatlantic' in portu petrolei Roterodami Mooring boat with container ship.jpg|Navicula funem navis magnae ad ripam trahans ZP Montelena IMO-8207719 in the Calandkanaal, Holland 19-Jul-2007.jpg|Navis 'Montelena' navem onerariam 'Aegean Freedom' trahans </gallery> {{NexInt}} * [[Angulus Hollandiae]] * [[Bulk carrier]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ports and harbours in Rotterdam|Portum Roterodami}} * [http://www.portofrotterdam.com/de/Pages/default.aspx situs proprius Portus] [[Categoria:Nederlandia]] [[Categoria:Portus maris Germanici]] [[Categoria:Rhenus]] [[Categoria:Roterodamum]] [[Categoria:Vectura]] k4v42wtrtxn1vo8wwijqmrvqm9zh23w 3985016 3985014 2026-09-01T10:05:25Z Demetrius Talpa 81729 /* Historia */ 3985016 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Portus Roterodami''' apud [[Mare Germanicum]] in [[Nederlandia]] est unus ex maximis [[Portus|portibus]] orbis terrarum et maximus [[Europa]]e. Circa 60000 homines in portu laborant. == Historia == Apud [[Imperium Romanum|Romanos]] naves [[Classis Germanica]]e super flumen [[Rhenus|Rhenum]] usque ad marem navigabant. Medio Aevo portus urbis [[Roterodamum|Roterodami]] apud fluvium ''Mosam novam'' oritur, hodie nomine ''Portus vetus''. == Extensio et subdivisio == Saeculo 19 urbs Roterodamum magnam canalem ''Nieuwe Waterweg'' effodere curavit et novas ripas et areas aquarum construere. Saeculo 20 novae areae ''Portus Rheni'' (apud flumen Rhenum) et ''Portus Vacali'' (apud [[Vacalus|Vacalum]]) facit, anno [[1929]] novum ''Portum olei'' qui maximi momenti ad transportandum [[petroleum]] ad Europam est; propter constructionem [[Navis petrolearia|navium oleiferarum]] ingentum iterum maior ''Portus Europaeus'' constructus est. Cum anno [[1966]] prima [[navis]] transportans [[continerium|contineria]] portum Roterodami advenuit, urbe nova aedificia ad [[vectura]]m huius generis instituere oportuit. Portus ''Eemhaven'' Roterodamicus hodie maximus portus Europae [[Vectura intermodalis|vecturae intermodalis]] contineriorum inter navigationem, vecturam [[Autocinetum onerarium|autocinetorum onerariorum]] et [[ferrivia]]m est. 102 [[Ciconia contineriorum|ciconiae contineriorum]] adhibitae fuerunt anno 2007. Portus ''Maasvlakte'' profundus maximas naves recepit, e.g. magnam navem ferri ''Berge Stahl''. Anno 2012 longa [[Moles (agger)|moles]] novam terram ''Maasvlakte secundam'' a mari separavit ad extensionem areae portus. == Pinacoteca == <gallery> Oude Haven en Maasbruggen 1939.jpg|Portus vetus Roterodami Rhine Ore - IMO 8802923 - Callsign JMMN p4, Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2006.jpg|Naves et ciconiae Roterodami Target p1 03-05-08.jpg|Navis 'Target' Bunga Seroja Satu IMO 9315379, at the Amazone harbour, Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2007.jpg|Navis contineriorum apud Roterodamum Hyundai Bangkok Amazonehaven, at the Amazone harbour, Port of Rotterdam, Holland 19-Apr-2007.jpg|[[Ciconia (machina)|Ciconiae]] et navis contineriorum anno 2007 MAJESTIC MAERSK , SD SALVOR , SD STINGRAY & RT MAGIC..jpg|Navis 'Majestic Maersk' apud portum 9-028 Rotterdam ECT.jpg|Continerium 'CMA' super carrum continerioferum automaticum BERGE STAHL (14332115250).jpg|Navis 'Berge Stahl' portu Europae Roterodami Nordatlantic p2 at the '4e Petroleumhaven', Port of Rotterdam, Holland 08-Jul-2006.jpg|Navis 'Nordatlantic' in portu petrolei Roterodami Mooring boat with container ship.jpg|Navicula funem navis magnae ad ripam trahans ZP Montelena IMO-8207719 in the Calandkanaal, Holland 19-Jul-2007.jpg|Navis 'Montelena' navem onerariam 'Aegean Freedom' trahans </gallery> {{NexInt}} * [[Angulus Hollandiae]] * [[Bulk carrier]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Ports and harbours in Rotterdam|Portum Roterodami}} * [http://www.portofrotterdam.com/de/Pages/default.aspx situs proprius Portus] [[Categoria:Nederlandia]] [[Categoria:Portus maris Germanici]] [[Categoria:Rhenus]] [[Categoria:Roterodamum]] [[Categoria:Vectura]] c43xmauhlc4yob9p03rqaxq2w7qay05 0 255046 3984942 3984613 2026-08-31T22:49:49Z Cyprianus Marcus 66550 3984942 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Capsa subdivisionis Vicidata}} [[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|In oppido [[Meppea]] flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]] [[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis.]] '''Circulus Terrae Emesensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est ex antiquis circulis ''Aschendorfensi-Humlingensi'', ''Meppea'' atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]] est. == Historia == Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|Principatum episcopalem Monasterii]] pertinuit. Ab anno [[1806]] Terra Emesensis ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit<ref>[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]</ref>. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] "Area occupationis Polonica" administrata est<ref>[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]</ref>. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. == Communia circuli == Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt: * [[Emsbura]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae) * [[Geesta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260) * [[Harna]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255) * [[Linga (Amisia)|Linga]], oppidum (52.503) * [[Lunne]]<ref name="Lunne">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)". Latinum autem gentilicium "Haselunnensis-e" est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504) * [[Meppea]] oppidum et caput circuli (34.549) * [[Papenburg]], oppidum (35.981) * [[Rhede (Amisia)|Rhede]] (4175) * [[Salzbergen]] (7535) * [[Twist]] (9499) * [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140) ** [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466) ** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419) ** [[Kluse]] (1587) ** [[Lehe]] (999) ** [[Neubörger]] (1544) ** [[Neulehe]] (762) ** [[Thorpum]]<ref name="Thorpum"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983) ** [[Walchum]] (1457) ** [[Wippingen]] (923) * [[Frera (commune generale)|Frera]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304) ** [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879) ** [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597) ** [[Frera]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000) ** Messingen (1058) ** Thuine (1770) * [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050) ** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097) ** [[Herzlaka]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248) ** [[Lähden]] (4705) * [[Lathen (commune generale)|Lathen]] commune generale (11.237) ** [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909) ** [[Lathen]], sedes administrationis (6159) ** [[Niederlangen]] (1208) ** [[Oberlangen]] (951) ** [[Renkenberge]] (715) ** [[Sustrum]] (1295) * [[Lengerich (commune generale)|Lengerich]] commune generale (9093) ** [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359) ** [[Gersta]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209) ** [[Hantharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841) ** [[Langen]] (1451) ** [[Lengerich]], sedes administrationis (2658) ** [[Wettrup]] (575) * [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005) ** [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987) ** [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788) ** [[Esterwega]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179) ** [[Palus Hilcae]]<ref name="Hilkenbrook">Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam "Hilca-ae" refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine "palus, paludis" reddi potest. Berg autem est mons, montis, ut EWA, s. v. berg: «Berg, mons». Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum "palus, paludis" redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet "Palus Hilcae".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806) ** [[Surwold]] (4245) * [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997) ** [[Bersinium]]<ref name="Kaemling 1987">Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).</ref> ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656) ** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747) ** [[Hüven]] (519) ** [[Klein Berßen]] (1127) ** [[Sögel]], sedes administrationis (7335) ** [[Spahnharrenstätte]] (1511) ** [[Stavern]] (1066) ** [[Werpeloh]] (1036) * [[Spella (commune generale)|Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018) ** [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]<ref name="Lunni">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur "(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877) ** [[Schapen]] (2327) ** [[Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814) ** [[Werlte]] commune generale (16.749) ** [[Lahn]] (897) ** [[Lorup]] (3184) ** [[Rastdorf]] (1015) ** [[Vrees]] (1695) ** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum in anno domini 2017 est. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}} * [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli] {{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}} {{geo-stipula}} {{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}} [[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Constituta 1977]] ab5ouf6nn1rxeym3bpf31ur8zdboxgu 0 259446 3984826 3984750 2026-08-31T12:25:44Z IacobusAmor 1163 ~ (10K) 3984826 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Umberto Boccioni, 1913, Dynamism of a Cyclist (Dinamismo di un ciclista), oil on canvas, 70 x 95 cm, Gianni Mattioli Collection, on long-term loan to the Peggy Guggenheim Collection, Venice.jpg|thumb|[[Dynamismus birotarius]], tabula anno [[1913]] ab [[Humbertus Boccioni|Humberto Boccioni]] picta]] '''Futurismus'''{{Convertimus}} ([[Italiane]] ''futurismo'', [[Russice]] ''футуризм'') fuit motus artium, litterarum, ac societatis, in [[Italia]] ineunte [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] ortus, a [[Philippus Thomas Marinetti|Philippo Thomas Marinetti]], cuius sectatores [[celeritas|celeritatem]], [[technologia]]m, [[iuventus|iuventutem]], ac [[violentia|vires]] diligebant, et [[autocinetum|autocinetis]], [[aëroplanum|aëroplanis]], [[urbs|urbibus]]que industrialibus favebant. Inter clarissimos futuristas Italianos numerantur [[Iacobus Balla]], [[Humbertus Boccioni]], [[Ludovicus Russolo]], [[Carolus Dalmazzo Carrà|Carolus Carrà]], [[Ioannes Severini|Ioannes (''Gino'') Severini]]. [[Fasciculus:Natalia Goncharova, 1913, The Cyclist, oil on canvas, 78 x 105 cm, The Russian Museum, St.Petersburg.jpg|thumb|upright=0.8|[[Natalia Gončarova]], ''Birotarius''. 1913.]] == Futurismus in Russia== Extra Italiam, motus in [[Russia]] pervulgatus est, ubi pictores fratres Burliuk, [[Natalia Gončarova]], [[Helga Rozanova]], [[Caritas Popova]], [[Spes Udaltsova]], aliique in hoc genere laborabant; futurismus Russicus in [[poesis|poesi]] maius valuit nominibus [[Alexius Kručënych|Alexii Kručënych]], [[Velimirus Chlebnikov|Velimiri Chlebnikov]], [[Vladimirus Majakovskij|Vladimiri Majakovskij]]. Hic circulus, praesertim [[Moscua|Moscuensis]] (sed non solum) primo se ''budetliane'' nuncupaverat ([[neologismus]] 'incolas [terrae, quae solum] erit (''budet'')' significans, postea se ''futurismi'' [[vocabulum|vocabulo]] extraneo nominavit; hi [[poeta]]e pictoribus tum [[cubismus|cubismo]] faventibus stricte coniuncti fuerunt, et nonnunquam hic ramus futurismi Russici ''cubofuturismus'' nominatur, [[Petropolis|Petropoli]] ab anno [[1911]], alter circulus futuristarum ortus est, qui se ''ego-futurismum'' appellabat; eorum poeta clarissimus [[Inguarus Severjanin]] fuit, sed et [[Georgius Ivanov (poeta)|Georgius Ivanov]], [[Basiliscus Gnedov]], [[Ioannes Ignat'ev]], aliique participes eius fuerunt. Erant et alii futuristarum greges, exempli gratia, [[Centrifuga (grex)|Centrifuga]] Moscuensis [[Sergius Bobrov|Sergii Bobrov]], ubi [[Boris Pasternak]] et [[Nicolaus Aseev]] opera sua prima ediderunt. [[Fasciculus:Landscape. Futurist Composition (Rozanova, 1913).jpg|thumb|upright=0.8|[[Helga Rozanova]], ''Topia. Compositio futuristica'', 1913.]] {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Georgius Antheil]] * {{Creanda|en|Futurist architecture|Architectura futuristica}} * [[Avant-garde]] * [[Cubismus]] * [[Expressionismus]] * [[Alfredus Hitchcock]] * {{Creanda|en|Modernity|Modernitas}} * [[Zaum]] {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Berghaus, Gunter. [[2009]]. ''Futurism and the technological imagination,'' Rodopi. ISBN 978-9042027473. * Berghaus, Gunter. ''International Yearbook of Futurism Studies.' De Gruyter. * Chiancone-Schneider, Donatella, ed. [[2010]]. ''Zukunftsmusik oder Schnee von gestern? Interdisziplinarität, Internationalität und Aktualität des Futurismus.'' Coloniae.<!--2010 Congress--> * Coen, Ester. [[1988]]. ''Umberto Boccioni.'' Novi Eboraci: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 9780870995224. * Conversi, Daniele. [[2009]]. "Art, Nationalism and War: Political Futurism in Italy (1909–1944)." ''Sociology Compass'' 3 (1): 92–117. * D'Orsi Angelo. [[2009]]. ''Il Futurismo tra cultura e politica: Reazione o rivoluzione?'' Editore: Salerno. * Gentile, Emilo. [[2003]]. ''The Struggle for Modernity: Nationalism, Futurism, and Fascism.'' Praeger Publishers. ISBN 0-275-97692-0.<!-- * I poeti futuristi, dir. M. Albertazzi, w. essay of G. Wallace and M. Pieri, Trento, La Finestra editrice, 2004. ISBN 88-88097-82-1.--> * Mancin, M. [[2006]]. ''Futurism & Sport Design.'' Montebelluna-Cornuda, Antiga Edizioni. ISBN 88-88997-29-6. * Rainey, Lawrence, Christine Poggi, et Laura Wittman, eds.. [[2009]]. ''Futurism: An Anthology.. Portu Novo: Yale University Press. ISBN 9780300088755. * Rodker, John. [[1927]]. ''The future of futurism.'' Novi Eboraci: E. P. Dutton & Company. * Pratella, Francesco Balilla. ''Manifesto of Futurist Musicians.'' * Zaccaria, Gino. [[2021]]. ''The Enigma of Art: On the Provenance of Artistic Creation.'' Brill. [https://brill.com/view/title/59609 Situs interretialis.] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Futurism|Futurismum}} {{Vicicitatio|Futurism|Futurismum}} * [http://www.theartstory.org/movement-futurism.htm De futurismo] apud ''The Art Story'' {{ling|Anglice}} * [https://web.archive.org/web/20160616092344/http://www.francescomorante.it/pag_3/310.htm "Futurismo"], Francesco Morante, ''Storia dell'Arte'' {{ling|Italiane}} * [https://web.archive.org/web/20120130200736/http://slova.org.ru/n/futurizm/ Футуризм], Слова — Серебряный век {{ling|Russice}} [[Categoria:Ars moderna]] [[Categoria:Futurismus| ]] {{Myrias|Ars}} jmto0f7u4m8h69jm18v08vfry7y55jl 3984978 3984826 2026-09-01T08:50:42Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984978 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Umberto Boccioni, 1913, Dynamism of a Cyclist (Dinamismo di un ciclista), oil on canvas, 70 x 95 cm, Gianni Mattioli Collection, on long-term loan to the Peggy Guggenheim Collection, Venice.jpg|thumb|[[Dynamismus birotarius]], tabula anno [[1913]] ab [[Humbertus Boccioni|Humberto Boccioni]] picta]] {{res|Futurismus}}{{Convertimus}} ([[Italiane]] ''futurismo'', [[Russice]] ''футуризм'') fuit motus artium, litterarum, ac societatis, in [[Italia]] ineunte [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] ortus, a [[Philippus Thomas Marinetti|Philippo Thomas Marinetti]], cuius sectatores [[celeritas|celeritatem]], [[technologia]]m, [[iuventus|iuventutem]], ac [[violentia|vires]] diligebant, et [[autocinetum|autocinetis]], [[aëroplanum|aëroplanis]], [[urbs|urbibus]]que industrialibus favebant. Inter clarissimos futuristas Italianos numerantur [[Iacobus Balla]], [[Humbertus Boccioni]], [[Ludovicus Russolo]], [[Carolus Dalmazzo Carrà|Carolus Carrà]], [[Ioannes Severini|Ioannes (''Gino'') Severini]]. [[Fasciculus:Natalia Goncharova, 1913, The Cyclist, oil on canvas, 78 x 105 cm, The Russian Museum, St.Petersburg.jpg|thumb|upright=0.8|[[Natalia Gončarova]], ''Birotarius''. 1913.]] == Futurismus in Russia== Extra Italiam, motus in [[Russia]] pervulgatus est, ubi pictores fratres Burliuk, [[Natalia Gončarova]], [[Helga Rozanova]], [[Caritas Popova]], [[Spes Udaltsova]], aliique in hoc genere laborabant; futurismus Russicus in [[poesis|poesi]] maius valuit nominibus [[Alexius Kručënych|Alexii Kručënych]], [[Velimirus Chlebnikov|Velimiri Chlebnikov]], [[Vladimirus Majakovskij|Vladimiri Majakovskij]]. Hic circulus, praesertim [[Moscua|Moscuensis]] (sed non solum) primo se ''budetliane'' nuncupaverat ([[neologismus]] 'incolas [terrae, quae solum] erit (''budet'')' significans, postea se ''futurismi'' [[vocabulum|vocabulo]] extraneo nominavit; hi [[poeta]]e pictoribus tum [[cubismus|cubismo]] faventibus stricte coniuncti fuerunt, et nonnunquam hic ramus futurismi Russici ''cubofuturismus'' nominatur, [[Petropolis|Petropoli]] ab anno [[1911]], alter circulus futuristarum ortus est, qui se ''ego-futurismum'' appellabat; eorum poeta clarissimus [[Inguarus Severjanin]] fuit, sed et [[Georgius Ivanov (poeta)|Georgius Ivanov]], [[Basiliscus Gnedov]], [[Ioannes Ignat'ev]], aliique participes eius fuerunt. Erant et alii futuristarum greges, exempli gratia, [[Centrifuga (grex)|Centrifuga]] Moscuensis [[Sergius Bobrov|Sergii Bobrov]], ubi [[Boris Pasternak]] et [[Nicolaus Aseev]] opera sua prima ediderunt. [[Fasciculus:Landscape. Futurist Composition (Rozanova, 1913).jpg|thumb|upright=0.8|[[Helga Rozanova]], ''Topia. Compositio futuristica'', 1913.]] {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Georgius Antheil]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Architectura futuristica||en|qid=Q333353}} * [[Avant-garde]] * [[Cubismus]] * [[Expressionismus]] * [[Alfredus Hitchcock]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Modernitas||en|qid=Q11084414}} * [[Zaum]] {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Berghaus, Gunter. [[2009]]. ''Futurism and the technological imagination,'' Rodopi. ISBN 978-9042027473. * Berghaus, Gunter. ''International Yearbook of Futurism Studies.' De Gruyter. * Chiancone-Schneider, Donatella, ed. [[2010]]. ''Zukunftsmusik oder Schnee von gestern? Interdisziplinarität, Internationalität und Aktualität des Futurismus.'' Coloniae.<!--2010 Congress--> * Coen, Ester. [[1988]]. ''Umberto Boccioni.'' Novi Eboraci: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 9780870995224. * Conversi, Daniele. [[2009]]. "Art, Nationalism and War: Political Futurism in Italy (1909–1944)." ''Sociology Compass'' 3 (1): 92–117. * D'Orsi Angelo. [[2009]]. ''Il Futurismo tra cultura e politica: Reazione o rivoluzione?'' Editore: Salerno. * Gentile, Emilo. [[2003]]. ''The Struggle for Modernity: Nationalism, Futurism, and Fascism.'' Praeger Publishers. ISBN 0-275-97692-0.<!-- * I poeti futuristi, dir. M. Albertazzi, w. essay of G. Wallace and M. Pieri, Trento, La Finestra editrice, 2004. ISBN 88-88097-82-1.--> * Mancin, M. [[2006]]. ''Futurism & Sport Design.'' Montebelluna-Cornuda, Antiga Edizioni. ISBN 88-88997-29-6. * Rainey, Lawrence, Christine Poggi, et Laura Wittman, eds.. [[2009]]. ''Futurism: An Anthology.. Portu Novo: Yale University Press. ISBN 9780300088755. * Rodker, John. [[1927]]. ''The future of futurism.'' Novi Eboraci: E. P. Dutton & Company. * Pratella, Francesco Balilla. ''Manifesto of Futurist Musicians.'' * Zaccaria, Gino. [[2021]]. ''The Enigma of Art: On the Provenance of Artistic Creation.'' Brill. [https://brill.com/view/title/59609 Situs interretialis.] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Futurism|Futurismum}} {{Vicicitatio|Futurism|Futurismum}} * [http://www.theartstory.org/movement-futurism.htm De futurismo] apud ''The Art Story'' {{ling|Anglice}} * [https://web.archive.org/web/20160616092344/http://www.francescomorante.it/pag_3/310.htm "Futurismo"], Francesco Morante, ''Storia dell'Arte'' {{ling|Italiane}} * [https://web.archive.org/web/20120130200736/http://slova.org.ru/n/futurizm/ Футуризм], Слова — Серебряный век {{ling|Russice}} [[Categoria:Ars moderna]] [[Categoria:Futurismus| ]] {{Myrias|Ars}} 6qgdvja47lhzk27w5coohccjq0nqxqg 0 260108 3984883 3764723 2026-08-31T18:33:58Z Cyprianus Marcus 66550 3984883 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:Completing the square.ogv|thumb|Completio quadrati est methodus per quam possumus aequationes polynomiales solvere]] '''Solutio aequationis,''' in [[mathematica]], est valor [[quantitas variabilis|quantitatis variabilis]], vel [[copia]] valorum, qui [[aequatio]]nem veram facit. Exempli gratia, si aequatio est ''x + 3 = 5,'' solutio est 2, quia 2 + 3 = 5. Solutiones eiusdem aequationis possunt differe secundum dominium quantitatis variabilis. Exempli causa, sit aequatio: <math>x^2 + 2 = 0</math> Si dominium ''x'' est [[numerus realis|numeri reales]], copia solutionum est vacua. Si autem dominium ''x'' est [[numerus complexus|numeri complexi]], solutiones sunt <math>\{+ \sqrt{2}, - \sqrt{2}\}.</math> Copia solutiones [[polynomium|aequationis polynomialis]] in una variabli continet tot numeros quot est gradus polynomium, si dominium variabilis est [[corpus (mathematica)|corpus]] completum, nisi quod solutiones possunt pluries attinere. Exempli gratia, aequatio <math>x^2 - 4x + 4, x \in \R,</math> habet solutio 2, bis: <math>x^2 - 4x + 4 = (x - 2)(x - 2)</math> Quantitates variables possunt vel numeri, vel [[matrix (mathematica)|matrices]], vel [[functio]]nes, vel quaelibet aliae res mathematicae. Si dominium est integri, aequatio dicitur [[aequatio diophantina]], et modus solvendi [[theoria numerorum]] utitur. Cum mathematici modos solvendarum aequationum polynomialum quaesiverunt, theoriam [[corpus (mathematica)|corporum]] et [[algebra abstracta|algebram abstractam]] invenierunt. Solutio [[aequatio differentialis|aequationis differentialis]] est [[functio]]. Exempli gratia, <math> \frac{df(x)}{dx} = x^2</math> est aequatio differentialis cuius solutio est [[integrale]] <math>f(x) = \frac{x^3}{3} + C</math>. Theoria aequationum differentialum est pars mathematicae magni momenti in [[physica]] necnon aliis scientiis. {{NexInt}} *[[Systema aequationum]] *[[Systema aequationum linearium]] == Bibliographia == * Aigner, Martin, et Günter M. Ziegler. [[2001]]. ''Proofs from THE BOOK,'' editio altera. Berolini: Springer. * Anton, Howard. [[1977]]. ''Elementary Linear Algebra.'' Novi Eboraci: John Wiley &amp; Sons.* Artin, Emil. [[1944]]. ''Galois Theory,'' editio altera. South Bend: University of Notre Dame Press. * Birkhoff, Garrett, et Saunders MacLane. [[1965]]. ''A Survey of Modern Algebra.'' Editio tertia. Novi Eboraci: Macmillan. * Bourbaki, Nicolas Bourbaki. [[2007]]. ''Algèbre, chapitres 1 à 3'' Éléments de mathematique. Berolini: Springer Verlag. * Braun, Martin. 1978. ''Differential Equations and their Applications.'' Novi Eboraci: Springer. * Gauss, Carl Friederich. [[1801]]. ''Disquisitiones Arithmeticae.'' Lipsiae: Fleischer. Retractatus [[Hildesia]]e: Olms-Wiedmann, 2006, cum introductione a Norbert Schappacher scripta. * Gowers, Timothy, ed. [[2008]]. ''The Princeton Companion to Mathematics.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-11880-2. * Livio, Mario. [[2005]]. ''The Equation That Couldn't be Solved: How Mathematical Genius Discovered the Language of Symmetry.'' Novi Eboraci: Simon & Schuster. ISBN 978-0-7432-5820-3. {{math-stipula}} {{Myrias|Mathematica}} [[Categoria:Mathematica]] 5c67mcu3yia5j3w6xtg8wbvjkhmpimc 0 262176 3984987 3983593 2026-09-01T09:18:38Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984987 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:University of Sydney Main Quadrangle.jpg|thumb|upright=1|Universitas Sidneiensis, ubi Mackie primis studiis academicis se dedit.]] {{res|Ioannes. Lesleius Mackie}} ([[Anglice]] ''John Leslie Mackie'', [[1917]]&ndash;[[1981]], fuit [[philosophus]] [[Australia|Australiensis]], [[Sydneium|Sydneii]] natus, qui non mediocriter ad [[metaphysica]]m, [[philosophia scientiae|philosophiam scientiae]], [[logica]]m, [[philosophia religionis|philosophiam religionis]] contulit. Praecipue quidem [[ethica|philosophia morali]] innotuit, in qua [[relativismus moralis|relativismo]] et [[scepticismus moralis|scepticismo morali]] favit. [[Cogitatio]]ne sua non solum [[doctrina]]s [[David Humius|Davidis Humii]] et [[Ioannes Locke|Ioannis Locke]] complexus est, sed etiam [[Eduardus Westermarck|Eduardi Westermarck]], philosophi et [[anthropologia|anthropologi]] [[Finnia|Finnici]], adpulsu relativismum moralem acriter defendit. Etiam [[Ricardus Dawkins|Ricardo Dawkins]], [[zoologia|zoologo]] [[Anglia|Anglico]] usus [[atheismus|atheismum]] suum confirmavit. == De vita == [[Fasciculus:UK-2014-Oxford-Oriel College 01.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Collegium Orielense (Oxonia)|Collegium Orielense]], ubi Mackie litteris humanioribus studuit.]] Ioannes Lesleius Mackie [[Sydneium|Sydneii]] natus est die [[27 Augusti]] 1917, cum [[Alexander Mackie]] eius pater praepositus erat collegii megistrorum (''Teachers’ College'') Sydneiensis; mater autem Annie Burnett Duncan ludi magistrae officio fungebatur. [[Schola]]e studiis in ''Knox Grammar School'' finitis, in tabulas [[Universitas Sidneiensis|Universitatis Sidneiensis]] nomen rettulit ubi [[linguae classicae|linguis classicis]] nec non [[philosophia]]e studuit, [[Ioannes Anderson (philosophus)|Ioanne Anderson]] duce, primatumque in his studiis obtinuit. Anno [[1938]], [[Baccalaureus|Baccalaureus Artium]] factus, [[Oxonia]]m transiit studia [[Literae Humaniores|humaniora]] navaturus in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Collegium Orielense (Oxonia)|Collegio Orielensi|en|qid=Q81170}} [[Universitas Oxoniensis|Universitatis Oxoniensis]] ubi Baccalaureus Artium cum primatu factus est anno [[1940]]. Quamvis laboribus [[secundum bellum mundanum|belli]] impediretur, gradum [[Magister Artium|Magistri Artium]] anno [[1944]] obtinuit. [[Fasciculus:University College Oxford.jpg|thumb|upright=0.8|Collegium Universitatis Oxoniensis.]] Syndeium anno [[1946]] reversus, in [[universitas|universitate]] de philosophia morali et politica acroases facere coepit. Anno fere post Joannam Armiger Meredith in [[matrimonium]] duxit. Deinde anno [[1955]] in [[Nova Zelandia]] adpositus est cathedrarius, qui philosophiam et [[psychologia]]m apud [[Universitas Otagoënsis|Universitatem Otagoensem]] doceret, sed paulo post anno [[1959]] Sydneium rediit, ut Ioanni Anderson, quo exeuntibus [[anni 1930|annis 1930]] philosophiae professore usus erat. Anno [[1963]] iterum Australiam reliquit, ut inauguralis philosophiae [[Universitas Eboracensis|Universitatis Eboracensis]] [[professor]] fieret, quo munere functus est, donec anno [[1967]] socius [[Collegium Magnae Aulae Universitatis (Oxonia)|Collegii Universitatis Oxoniensis]] electus est. in quo [[praelector]]is officio functus est. Anno [[1974]] socius [[Academia Britannica|Academiae Britannicae]] factus est. Mackie Oxoniae die [[12 Decembris]] [[1981]] mortem obiit. == De libris == * 1973: ''Truth, Probability and Paradox: Essays in Philosophical Logic.'' Clarendon Press. * 1974: ''The Cement of the Universe. A Study of Causation.'' Clarendon Press. * 1976: ''Problems from Locke.'' Oxford University Press. * 1977: ''Ethics. Inventing Right and Wrong.'' Penguin Books. * 1980: ''Hume’s Moral Theory.'' Routledge & Kegan Paul. * 1982: ''Miracle of Theism. Arguments for and against the Existence of God.'' Clarendon Press. J. L. Mackie, quamquam multas dum vivit [[commentatio|symbolas]] philosophicas scripsit, ne unum quidem librum divulgavit ante annum [[1973]], quo ''Truth, Probability and Paradox'' librum argumentis copiosum edidit, quo sex commentationes de [[analysis|analysi]], [[veritas|veritate]], [[sententia condicionalis|sententiis condicionalibus]], [[probabilitas|probabilitate]], [[paradoxum|paradoxis]], [[proclivitas|rerum proclivitate]] disserentes continentur. Qui liber velut [[cornu copiae]] est quaestionum ad logicam philosophicam pertinentium. Praesertim singulariter paradoxa logica et [[semantica]] pertractavit. Postero anno librum ''The Cement of the Universe'' inscriptum edidit, quo notionem [[causalitas|causalitatis]], rem contortam et aculeatam, explicare conatur, et quidem bono successu. Deinde anno [[1976]] ''Problems from Locke'' in vulgus editum est, quo libro Mackie diserte varias quaestiones philosophicas tractat, quarum mentio facta est a [[Iohannes Lockius|Iohanne Lockio]] in opere quod de intellectu humano scripsit (''An Essay Concerning Human Understanding'', [[1690]]).<ref>Tralatio Latina: Iohannis Lockii Armigeri Libri IV. ''De Intellectv Hvmano'': Denvo Ex Novissima Editione Idiomatis Anglicani, Longe Accvratiori In Pvriorem Stylvm Latinvm Translati, a Gotthelff Henr. Thiele. Lipsiae: Georgi, 1741.</ref> Cogitata Lockii saepe ita expedit, ut a lectoribus hodiernis facilius intellegi possint. In libro ''Ethics. Inventing Right and Wrong'' anno post edito de [[ethica|philosophia morali]] quaestiones pertractat acriterque pro [[relativismus moralis|relativismo]] stat, nam dicit in ethica nullos valores obiectivos inveniri posse: non esse universales veritates morales, quamvis cotidiana praecepta moralia hominibus speciem veritatis praebeant. Quem statum rerum Mackie "theoriam erroris" (''error theory'') appellat. Deinde anno [[1980]] doctrinam moralem [[David Humius|Davidis Humii]] tractat libro ''Hume’s Moral Theory'' inscripto, quo conatur (nec vero sine bono succesu) ea, quae ab Humio e moralitate cogitata sunt, ad ea, quae ipse de moralitate docuit in libro prioris anni, accommodare. In libro postumo, ''Miracle of Theism'', Mackie [[philosophia religionis|philosophiam religionis]] pertractat. Quamquam ipse [[atheismus|atheista]], tamen partes iudicis aequi agit in exponendis de dei exsistentia controversiis. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Grave, Selwyn Alfred. 1984. ''A History of Philosophy in Australia.'' Brisbane: University of Queensland Press. * Menzies, Peter. 2012. [https://web.archive.org/web/20191011214300/http://adb.anu.edu.au/biography/mackie-john-leslie-14214 Mackie, John Leslie (1917-1981)]. ''Australian Dictionary of Biography''. {{Anni vitae|1917|1981|Mackie, Ioannes Lesleius}} [[Categoria:Alumni Universitatis Oxoniensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Sidneiensis]] [[Categoria:Auctores Anglici]] [[Categoria:Ethica]] [[Categoria:Eruditi Australiae]] [[Categoria:Philosophi]] [[Categoria:Scriptores Australiae]] i1f9wbeox2ciblepn2u9c1zfi4jps09 0 266092 3984913 3798369 2026-08-31T19:10:36Z Cyprianus Marcus 66550 3984913 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Paolo Monti - Servizio fotografico (Napoli, 1969) - BEIC 6353776.jpg|thumb|Aeschinis [[statua]] in [[Villa Papyrorum]] [[Herculaneum|Herculanensi]]. [[Museum Archaeologicum Nationale (Neapolis)]]. [[Paulus Monti]] photographavit anno [[1969]]. Etenim Aeschines veterum oratorum morem laudabat qui manu involuta et modesto habitu coram populo orabant<ref>''[[Contra Timarchum|In Timarchum]]'' 25-6 et [[Demosthenes]], [[De falsa legatione (Demosthenes)|De falsa legatione]] 251 de statua [[Salamis|Salaminia]] dicensː ''τὸν Σόλων᾿ ἀνακεῖσθαι τῆς τῶν τότε δημηγορούντων σωφροσύνης παράδειγμα, εἴσω τὴν χεῖρ᾿ ἔχοντ᾿ ἀναβεβλημένον'' = '[[Solon|Solonem]] exemplum illorum oratorum modestiae proferri, manu involuta...' Quocirca Timarchi et Demosthenis gesticulationem vituperabat.</ref>]] '''Aeschines''' (Graece Αἰσχίνης; natus [[Athenae|Athenis]] ca. [[390 a.C.n.|390]], mortuus [[314 a.C.n.]]) fuit unus e [[decem oratores Attici|decem oratoribus Atticis]] praecipue notus ob [[Demosthenes|Demosthenis]] inimicitiam (Laërt. 2. 7.). Atrometi et Glaucotheae [[filius]], tribu Cothocides erat.<ref>[[Demosthenes]], ''[[De corona (Demosthenes)|De corona]]'' 180. Athen. 6 p 631 et Phot Cod 264.</ref> == De familia == Ab ipso Aeschine de familia optime certiores facti sumusː nam in ''[[De falsa legatione (Aeschines)|oratione de Falsa legatione]]''<ref>146-152.</ref> tum cum mortem deprecabatur omnes ad tribunal ei adstabantː pater Atrometus nonaginta quatuor annos tum natus (circa 437 a.C.n. igitur natus erat) qui tempore [[Triginta Tyranni|trigintavirum]] in exsilium profectus erat ac deinde cum populo redierat. Ut multi rem familiarem in bello amiserat et ludi magister vitam quaesivit.<ref>Demosthenem, ''[[De falsa legatione (Demosthenes)|De falsa legatione]]'' 249. Anno proximo mortuus est (''[[Contra Ctesiphontem]]'' 191-2).</ref> Fratrem maiorem quoque memorat Philocharem qui [[Iphicrates|Iphicratis]] miles fuit et tunc iam tertium [[Strategus|strategus]] electus erat. Item fratrem minorem Aphobetum, qui legatus ad Persarum regem quondam missus erat et civitatis reditus administravit<ref>De fratribus vide etiam Demosthenem, ''[[De falsa legatione (Demosthenes)|De falsa legatione]]'' 237-9.</ref>. Item socerum Philodemum et eius filios Philonem et Epicratem. Postremo liberos adhuc parvos quos Aeschines e Philodemi filia genuitː filiam unam et duo mares. Secundum Demosthenem Aeschinis mater ad occulta [[Mysterium fidei|mysteria]] initiabat<ref>Demosthenem, ''[[De falsa legatione (Demosthenes)|De falsa legatione]]'' 249 et alibi, in primis ''[[De corona (Demosthenes)|de Corona]]'' 259-260 (ad cultum Bacchicum pertinere videbantur). Quae omnia ex illis orationibus in ''Vitas Aeschinis'' translata sunt.</ref>. == De vita publica == Non minus quam sex<ref>Septima mutilata in papyro antiqua reperta estː [[Collection des Universités de France]] I p.10.</ref> breves vitas Aeschinis nobis reliquit docta antiquitasː unam e ''Vitis decem oratorum'' falso [[Plutarchus|Plutarcho]] tributis, duas anonymas, aliam Apollonii cuiusdam inscriptam, aliam e [[Photius I (patriarcha Constantinopolitanus)|Photii]] ''[[Bibliotheca (Photius)|bibliotheca]]'', aliam in [[Suda]] encyclopaedia repertam, quae omnes in manuscriptis operibus varie praeponebantur. Nihilo minus optimi fontes et maxima fide digni sunt ipsae Demosthenis et Aeschinis orationes, si quidem critico iudicio leganturː nam alter detrectatorie, alter apologetice res ab Aeschine gestas referebat. Coram auditoribus qui eum norant tamen habebantur. Humili loco natus Aeschines adolescens [[tragoedia]]s ob pulchram vocem actitavit,<ref>[[Demosthenes]], ''[[De corona (Demosthenes)|De corona]]'' 180, 249, 262-5 et ''[[De falsa legatione (Demosthenes)|De falsa legatione]]'' 200, 246-7. Alfred P. Dorjahn, "[https://www.jstor.org/stable/3289467 Some Remarks on Aeschines' Career as an Actor]", ''The Classical Journal'', 1929ː 223-229</ref> deinde scriba et [[Bule|Consilii]] amanuensis fuit<ref>[[Demosthenes]], ''[[De falsa legatione (Demosthenes)|De falsa legatione]]'' 70ː ὑπογραμματεύων γὰρ ὑμῖν καὶ ὑπηρετῶν τῇ βουλῇ... Cf ibidem 200 et 249.</ref> unde et ad [[res publica|rempublicam]] accessit.<ref>Cic 4 Rep 11 et Augustin 2 Civ D 11</ref> Tum plures legationes obiit inter quas illam de Pace ad [[Philippus II (Macedonum rex)|Philippum]] ([[346 a.C.n.]]) in qua proditionis accusatus a Demosthene est.<ref>Id Orat. 531</ref> Paulo antea in [[Arcadia|Arcadiam]] missus erat ad societatem Graecorum contra Philippum efficiendam.<ref>''[[De falsa legatione (Aeschines)|Oratio de Falsa legatione]]'' 79 et 157 et 164. [[Demosthenes]], ''[[De falsa legatione (Demosthenes)|De falsa legatione]]'' 10-12.</ref> Cur postea sententiam suam de Macedonibus tota re mutarit nescimus nisi una cum Demosthene pecunia accepta opinamur. Certe in iudicio de legatione ([[343 a.C.n.]]) potentium tum virorum, Eubuli et [[Phocion|Phocionis]], patrocinio<ref>''[[De falsa legatione (Aeschines)|de falsa legatione]]'' 184</ref> fretus triginta suffragiis in 501 iudicibus poenam effugit. Simul stipendia solita merebatː [[Pugna apud Mantineam (362 a.C.n.)|apud Mantineam pugnavit]] ([[362 a.C.n.]]) et postea in [[Euboea]] cum stratego Phocione circa [[350 a.C.n.]] unde victoriam apud Tamynas ipse populo Atheniensi renuntiavit atque corona donatus est.<ref>''[[De falsa legatione (Aeschines)|Oratio de Falsa legatione]]'' 167-170.</ref> Maximum peccatum anno [[339 a.C.n.]] commisit cum oratione accusatoria erga [[Amphissa|Amphissenses]] in [[Amphictyonia]] habita quartum bellum sacrum movit et Macedonibus iter in Graeciam aperuit, stultitia an proditione ut volebat Demosthenes incertum<ref>Certe de hoc facto diu postea ipse gloriatur ''[[Contra Ctesiphontem]]'' 107-124. Cf Demosthenes, ''[[De corona (Demosthenes)|De Corona]]'' 140-159.</ref> est. Tamen populus Atheniensis ab illo bello abstinuit quia post haec eventa Demostheni magis quam Aeschini fidem habuit quem a re publica gerenda prohibuerunt. Philippo mortuo et [[Alexander Magnus|Alexandro]] [[Asia]]m tenente<ref>Cic Opt gen orat. 7.</ref> patrocinio [[Macedonia|Macedonum]] confisus, [[Ctesiphon]]tem in [[ius]] vocavit, quod decernendis Demostheni honoribus ipse contra leges fecisset,<ref>Quintil 3 6 3; 5, 13,41 et 7 1 2</ref> sed victus in illo de corona certamine et damnatus, cum multae solvendae impar esset [[Rhodus|Rhodum]] exulavit.<ref>Phot l. c.</ref> Ibi cum [[schola]]m aperuisset,<ref>Quintil 12 10 19.</ref> et "legeretur illa Demosthenis oratio, quam adversus cum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus, suspirans ait: ''Quid si ipsam audissetis bestiam, sua verba resonantem'' ut tradit [[Hieronymus]]."<ref>ep 53 al 403 n 2; Adde [[Cicero|Cic]] 3 ''[[De oratore|Orat]]'' 56.213 et Plin 7 31 1, [[Valerius Maximus|Val Max]] 8 10 ext 1, et Jul Val Gest Alex M 2 7 sqq. Quae tamen fortasse nihil aliud fuit quam pia fabula nihil historici retinens.</ref> [[Cicero]] Aeschinis et Demosthenis [[oratio]]nes inter se contrarias convertit.<ref>Opt gen orat 8 et seqq. coll. 3 Tusc 26, et Orat 8, Hieronym ep 57. al 101 n. 5.</ref> Orationem Aeschinis qua Timarchum de impudicitia accusavit laudat Gellius.<ref> 18 3.</ref> Praeter has exstant etiam eius ''oratio de male gesta Legatione'' et ''XII Epistolae'' quae nunc spuriae creduntur.<ref>Confer ''De editione orationis Contra Ctesiphontem'' et de "Aeschinis quae feruntur epistulis" quae [http://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1928_num_7_4_6571_t1_1511_0000_3]</ref> Rhodo Samum navigavit ibique vitam finivit.<ref>teste Phot loc. cit. Qui plura habet de eo passim in ''Bibliotheca'' col Philostr Vit Sophist 1 18 et Pseudo Plutarch Vita X Oratt.</ref> Memorant e Latinis cum laude Cicero<ref>praeter ll. cc. Brut 9 82 et 84, 5 Fin 2.</ref> et alii.<ref>Jul Vict p 212 et 261 Orell, Plin 2 ep 3, Ammian. 30 4 5, Capell 5 § 432; Tacit Dial de Orat 15 et 25 Augustin 2 contr Crescon 1 et Quintil 2 17 12, 11 3 7 et 168, coll 1 10 67 et alibi </ref> == Opera servata <!--<ref>Tituli et argumentum ab editione Didot dempta</ref> --> == Tres tantum orationes Aechinis norant antiquiː quartam ''Deliaca'' inscriptam et hodie deperditam reiciebant tamquam apocrypham. Omnes orationes exstantes in Demosthenem directae sunt, cui in rebus publicis Aeschines maxime adversabaturː * '''[[Contra Timarchum]]''' (ΚΑΤΑ ΤΙΜΑΡΧΟΥ)ː post legationem ad Philippum et [[Pax Philocratis|Philocratis pacem]] (346 a.C.n.) Demosthenis partes huic Timarcho mandaverunt Aeschinem ob falsam legationem proditionis accusaret. At Aeschines eos praevenit dum lege [[Solon|Solonis]] fretus vetante in coetibus populum adloqui qui corpus ad alienam libidinem vendidissent, censoria probatione apud iudices ei denuntiata,<ref>2ː ἐπήγγειλα αὐτῷ τὴν δοκιμασίαν ταυτηνί = ''hoc eum censorio iudicio reum feci'' (Didot). Cf. ibidem 32.</ref> hac oratione eum capitis deminutione (ἀτιμία) damnare conatur. Quod ei successit atque ita accusationes de legatione differre potuit. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k282287/f34.image.r=.langFR Textus Graecus, Latina versione adposita] * '''[[De falsa legatione (Aeschines)|De male gesta legatione]]''' (ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΡΕΣΒΕΙΑΣ) ː quarto post anno ([[343 a.C.n.]]) Aeschines ob eandem legationem a Demosthene proditionis iterum accusatur et sese purgat. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k282287/f69.item.r=.langFR.zoom Textus Graecus, Latina versione adposita] * '''[[Contra Ctesiphontem]]''' ( Κατὰ Κτησιφῶντος) circa 330 a.C.n. habita haec oratio Ctesiphontem accusat quod decretum coronam auream Demostheni conferens contra leges (γραφὴ παρανόμν) scripserit atque ad populum tulerit. Maxima tamen orationis parte demonstrare vult Aeschines quam indignus sit Demosthenes qui talem honorem acciperet. Demosthenes [[De corona (Demosthenes)|oratione De Corona]] respondit. Quia in hoc iudicio Aeschines quintam suffragiorum partem non rettulit magna pecuniae summa multatus est. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k282287/f102.item.r=.langFR.zoom Textus Graecus, Latina versione addita] Duodecim epistulae Aeschinis inscriptae olim circumferebantur quae olerumque ad axsilium spectantː hodie omnium consensu apocryphae iudicantur.<ref>[https://archive.org/details/epistolographoih00hercuoft/page/32/mode/2up A Rudolfo Hercher hic recensitae et Latine conversae].</ref> == De posteritatis iudicio == Iam ab initio Aeschines sub Demosthenis umbra latuit qui sine dubio oratorium certamen apud posteros vicit. Cicero eum ut Demosthenem "ornate, graviter, copiose" dicere aestimabat<ref>''[[Orator (Cicero)|Orator]]'' 29</ref>; alibi levitatem et splendorem eius verborum<ref>Ibid. 110.</ref> laudat, alibi sonitum.<ref>''[[De oratore]]'' III.28</ref> In summa eodem dicendi genere atque Demosthenes usum esse iudicat, at non tam bene. [[Dionysius Halicarnasseus]] ne monographia quidem eum dignatus est. Quintilianus eum 'latiorem, audentiorem, excelsiorem'<ref>XII.10.23.</ref> quam alii dicebat sed cum Demosthene comparatus 'carnis plus habere, minus lacertorum'<ref>X.1.77.</ref> videbatur. Hodieque Graecis litteris qui student Aeschinem in coniunctione cum ''[[De corona (Demosthenes)|De corona]]'' oratione eius adversarii legunt. == Notae == <references /> == Fontes == * [[Aristoteles]], ''Rhetorica'' * [[Cicero]], ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 36, 285, 290 et ''[[Orator (Cicero)|Orator]]'' 26, 29, 57, 110-1, 235 et ''De optimo genere oratorum'' VII et ''[[De oratore]]'' III.213. * [[Demosthenes]], ''[[De falsa legatione (Demosthenes)|De falsa legatione]]'' * [[Dionysius Halicarnasseus|Dionysius Halicarnasseu]]s, ''Demosthenes'' 35.3-8 et 55-57. * [[Plinius minor|Plinius Minor]], libro nono ''Epistularum'' 26.10-12 * [[Quintilianus]], ''Institutio oratoria'' II.17.12, IV.4.5, X.1.22 et 77, XI.3 et 168, XII.10.19 et 23. * Vitae decem oratorum Plutarcho tributae [https://remacle.org/bloodwolf/historiens/Plutarque/viedixoratgr.htm#ESC apud Remacle] == Plura legere si cupis == *Aubrey Diller, "[https://www.jstor.org/stable/23061133 The Manuscript Tradition of Aeschines' Orations]", ''Illinois Classical Studies'', 1979ː 34-64 *Gulielmus Dindorfius (edidit), ''[https://books.google.fr/books?id=S_kkAAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Scholia graeca in Aeschinem et Isocratem ex codicibus aucta et emendata]'', Hildesiae, 1970 *Andrew R. Dyck, "[https://www.jstor.org/stable/642298 The Function and Persuasive Power of Demosthenes' Portrait of Aeschines in the Speech 'On the Crown']", ''Greece & Rome'', 1985ː 42-48 *M. Edwards, "[https://www.jstor.org/stable/10.1163/j.ctv29sfvbx.33 Aeschines]", in ''Narrators, Narratees, and Narratives in Ancient Greek Literature: Studies in Ancient Greek Narrative'', 2004ː 349-354 *Sophie Gotteland, "[https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_2006_num_119_2_4676 La sirène et l'enchanteur : portraits croisés d'Eschine et de Démosthène à la tribune]", ''Revue des Études Grecques'', 2006ː 588-608 *Edward M. Harris, ''Aeschines and Athenian Politics'', Oxford University Press, 1995 [https://books.google.fr/books?id=r0F1U5paODcC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://bmcr.brynmawr.edu/1995/1995.09.09/ Recensio critica] * M. C. Howatson (ed.), The Oxford Companion to Classical Literature, Londini, sumptibus Oxford University Press, 1989, 2a ed., 640 pp. (ISBN 978-0-19-866121-4) *Jan Fredrik Kindstrand, ''The stylistic Evaluation of Aeschines in Antiquity'', [[Upsalia|Uppsala]], 1982 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1984_num_53_1_2135_t1_0362_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/bude_1247-6862_1983_num_42_4_1671_t1_0427_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1983_num_96_455_1366_t2_0323_0000_2 Tertia recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1987_num_89_1_5553_t1_0199_0000_3 Quarta recensio critica] [https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-hellenic-studies/article/abs/j-f-kindstrand-the-stylistic-evaluation-of-aeschines-in-antiquity-studia-graeca-upsaliensia-18-stockholm-almqvist-wiksell-international-1982-pp-104-sw-kr-59/27F6EDFC8B904922E4631454B7B21958 Quinta recensio critica] *Jean Lenaerts, ''Papyrus littéraires et tradition textuelle : le cas d'Eschine'', Bruxellis, 2020 (Papyrologica Bruxellensia, ISSN 0078-9402 ; 40) *Georg Marchand, ''[https://books.google.fr/books?id=nsanSKt8fCsC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Charakteristik des Redners Aeschines]'', Cassel, 1876 * Jean-Fabrice Nardelli, "[https://www.persee.fr/doc/gaia_1287-3349_2003_num_7_1_1430 Citations épiques chez les orateurs attiques : le cas d'Eschine]", ''GAIA. Revue interdisciplinaire sur la Grèce ancienne'', 2003ː 355-377 * Cletus Pavanetto, Graecarum Litterarum Institutiones, pars altera, sumptibus LAS, Romae, 1997 (ISBN 88-213-0361-6) * G. Ramming, ''Die politischen Ziele und Wege des Aeschines'', Erlangen, 1965 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1968_num_70_1_3815_t1_0168_0000_3 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1969_num_82_391_1101_t2_0662_0000_2 Altera recensio critica] [https://www.cambridge.org/core/journals/classical-review/article/abs/gunter-ramming-die-politisch-ziele-und-wege-des-aischines-erlangen-diss-pp-140-erlangen-privately-printed-1965-paper/B5537E6552D373A21BA4B9D953A5E700# Tertia recensio critica] *Galen O. Rowe, "[https://www.jstor.org/stable/2936022 The Portrait of Aeschines in the Oration on the Crown]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1966ː 397-406 *Joele Sadourny, "[https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1979_num_81_1_4051 À la recherche d'une politique ou les rapports d'Eschine et de Philippe de Macédoine de la prise d'Olynthe à Chéronée]", ''Revue des Études Anciennes'', 1979ː 19-36 *Ruth Webb, "[https://journals.openedition.org/etudesanciennes/173 Eschine et le passé athénien : narration, imagination et construction de la mémoire]''", Cahiers des études anciennes'', 2009ː 129-147 *Guy Westwood, ''The rhetoric of the past in Demosthenes and Aeschines : oratory, history, and politics in classical Athens'', Oxonii, 2020 [https://books.google.fr/books?id=DKDgDwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] [https://bmcr.brynmawr.edu/2021/2021.03.41/ Recensio critica] [https://revistas.ucm.es/index.php/GERI/article/view/80381 Altera recensio critica] * Nancy Worman, "[https://www.jstor.org/stable/1562208 Insult and Oral Excess in the Disputes between Aeschines and Demosthenes]", ''The American Journal of Philology'', 2004ː 1-25 **"[https://www.jstor.org/stable/10.1163/j.ctv29sfv4t.29 Aeschines and Demosthenes]" in ''Characterization in Ancient Greek Literature: Studies in Ancient Greek Narrative'', vol. 4, 2018ː 428-442 == Nexus externi == * [http://remacle.org/bloodwolf/orateurs/eschine/table.htm Aeschinis orationes] {{ling|graece}} et {{ling|francogallice}} *[https://fr.wikisource.org/wiki/Histoire_de_la_litt%C3%A9rature_grecque/Chapitre_XXXIII Alexis Pierron (1850) apud Vicifontem] {{Lifetime|saeculo 4 a.C.n.|314 a.C.n.|Aeschines}} [[Categoria:Auctores Graeci]] [[Categoria:Oratores]] [[Categoria:Scriptores Graeciae]] [[Categoria:Politici Graeci antiqui]] 2ay02nojvd7h2ctpkzlw6ber7oz5tvh 10 267289 3984921 3850028 2026-08-31T20:17:08Z Grufo 64423 +nexuli recensorii 3984921 wikitext text/x-wiki {{Capsa navigationis | formula = Primi ministri Franciae | titulus = Primi ministri Franciae 1959– | imago = {{Insigne|Francia|scriptum=nil|amplitudo=55px|nexus=Francia}} | corpus = [[Michael Debré]]&nbsp;1959&nbsp;• [[Georgius Pompidou]]&nbsp;1962&nbsp;• [[Mauritius Couve de Murville]]&nbsp;1968&nbsp;• [[Iacobus Chaban-Delmas]]&nbsp;1969&nbsp;• [[Petrus Messmer]]&nbsp;1972&nbsp;• [[Iacobus Chirac]]&nbsp;1974&nbsp;• [[Raimundus Barre]]&nbsp;1976&nbsp;• [[Petrus Mauroy]]&nbsp;1981&nbsp;• [[Laurentius Fabius]]&nbsp;1984&nbsp;• [[Iacobus Chirac]]&nbsp;1986&nbsp;• [[Michael Rocard]]&nbsp;1988&nbsp;• [[Editha Cresson]]&nbsp;1991&nbsp;• [[Petrus Bérégovoy]]&nbsp;1992&nbsp;• [[Eduardus Balladur]]&nbsp;1993&nbsp;• [[Alanus Juppé]]&nbsp;1995&nbsp;• [[Leonillus Jospin]]&nbsp;1997&nbsp;• [[Ioannes Petrus Raffarin]]&nbsp;2002&nbsp;• [[Dominicus de Villepin]]&nbsp;2005&nbsp;• [[Franciscus Fillon]]&nbsp;2007&nbsp;• [[Ioannes Marcus Ayrault]]&nbsp;2012&nbsp;• [[Manuel Valls]]&nbsp;2014&nbsp;• [[Bernardus Cazeneuve]]&nbsp;2016&nbsp;• [[Eduardus Philippe]]&nbsp;2017&nbsp;• [[Ioannes Castex]]&nbsp;2020&nbsp;• [[Elisabetha Borne]]&nbsp;2022&nbsp;• [[Gabriel Attal]]&nbsp;2024&nbsp;• [[Michael Barnier]]&nbsp;2024 | sub = [[Opus:Geopoliticum|Opus geopoliticum]]&nbsp;• [[Porta:Unio Europaea|Porta Unionis Europaeae]]&nbsp;• [[Opus:Politica Franciae|Porta Franciae]]&nbsp;• [[Gubernatores civitatum Europaearum hodiernarum]] | sub2 = [[Formula:Gubernatores civitatum sociarum Unionis Europaeae|Gubernatores civitatum sociarum Unionis Europaeae]]&nbsp;• [[Formula:Praesides Franciae|Praesides Franciae]]&nbsp;• [[Formula:Praesides consilii Franciae|Praesides consilii Franciae 1871–1959]]<br /> Ministri&nbsp;[[Formula:Ministri agriculturae Francici|ab agricultura]]&nbsp;• [[Formula:Ministri oecologiae Francici|a circumiectu]]&nbsp;• [[Formula:Ministri culturae Francici|a cultura]]&nbsp;• [[Formula:Ministri eruditionis Francici 1959–|ab eruditione]]&nbsp;• [[Formula:Ministri eruditionis superioris Francici|ab eruditione superiore]]&nbsp;• [[Formula:Ministri iustitiae Francici|ab iustitia]]&nbsp;• [[Formula:Ministri laboris Francici|a labore]]&nbsp;• [[Formula:Ministri munitionis Francici|a munitione]]&nbsp;• [[Formula:Ministri oeconomiae Francici|ab oeconomia]]&nbsp;• [[Formula:Ministri rerum externarum Francici 1959–|a rebus externis]]&nbsp;• [[Formula:Ministri rerum internarum Francici|a rebus internis]]&nbsp;• [[Formula:Ministri valetudinis Francici|a valetudine]]}}<noinclude> [[Categoria:Formulae Franciam spectantes]] [[Categoria:Res politicae Francicae|ß]] [[Categoria:Formulae navigationis gubernatorum civitatum|Francia]] </noinclude> 2msbx6j4mb6dyd7fnhev0u3ksx56kal 0 267392 3984959 3984552 2026-09-01T00:03:34Z Cyprianus Marcus 66550 3984959 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} [[Fasciculus:Municipalities in OS.svg|300px|right|Communia in circulo Osnabrugensi]] '''Circulus Osnabrugae'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Osnabrück''; [[Saxonice]] ''Landkreis Ossenbrügge''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Ossenbrääch''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat. == De rebus gestis == Ager circuli ab anno [[1803]] ad [[Ducatus Luneburgensis|Ducatum Luneburgensem]] pertinuit. Anno [[1805]] cum toto Ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum|Franciam]] pertinuit. Ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1974]] fines hodiernas accipit. == Communia circuli == Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncta sunt: * [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück. </ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'') (15.263 incolae) * [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> ([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'') (12.637) * [[Belmum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'') (13.581) * [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> ([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'') (14.370) * [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche''), urbs (36.013) * [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'') (7839) * [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald''), urbs (9390) * [[Glandorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Glandorf'') (6664) * [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref><ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> ([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'') (13.475) * [[Hasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hasbergen''; [[Saxonice]] ''Hasbergen'') (10.901) * [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> ([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'') (10.243) * [[Hutta Georgii et Mariae]]<ref name="hutta-ae">Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo "Hutta-ae", quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.</ref><ref name="Georgius">[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Georfii" vertitur].</ref><ref name="Maria">[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Mariae" vertitur].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte''), commune sui iuris et [[urbs]] (31.520) * [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig''), urbs (10.548) * [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Laer'') (9268) * [[Melle]], oppidum(46.039) * [[Ostercappeln]] (9566) * [[Wallenhorst]] (23.018) * [[Artlandia (commune generale)|Artlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artland'') commune generale (22.839) ** [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'') (4572) ** [[Menslage]] (2462) ** [[Nortrup]] (2960) ** [[Quakenbrück]], oppidum et sedes administrationis (12.845) * [[Bersenbrugum (commune generale)|Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> ([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'') commune generale (28.870) ** [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiquo archidiaconatu Anchemii)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> (3910) ** [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> (7314) ** [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785"/> ([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge''), urbs et sedes administrationis (8315) ** [[Eggermuhla]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Eggermühlen'') (1703) ** [[Gehrda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Gehrde'') (2504) ** [[Kettenkamp]] (1688) ** [[Rieste]] (3436) * [[Furstenavia (commune generale)|Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'') commune generale (15.873) ** [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] ''Berge'') (3518) ** [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> ([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'') (2945) ** [[Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau''), urbs et sedes administraionis (9410) * [[Neuenkirchen (commune generale)|Neuenkirchen]] commune generale (10.162) ** [[Merzen]] (3921) ** [[Neuenkirchen]], sedes administrationis * (4498) ** [[Voltlage]] (1743) {{NexInt}} * [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]] == Nexus externi == {{commonscat|Landkreis Osnabrück|Circulum Osnabrugensem}} * [http://landkreis-osnabrueck/ Pagina officialis]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Notae == <references /> {{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}} {{geo-stipula}} {{DEFAULTSORT:Osnabrugensis circulus}} [[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Constituta 1885]] iz0s4ow7eq5k48mxi08t1wth5y35njf 0 267412 3984968 3984483 2026-09-01T01:01:26Z Cyprianus Marcus 66550 3984968 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} '''Circulus Stadae'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Stade''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Stade''; [[Saxonice]] ''Landkreis Stood''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat. == De rebus gestis == Ager circuli ab anno [[1719]] ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit, post [[Bella Coalitionum|Bella Napoleonica]] ad novum [[Regnum Hannoveranum]]. Ab anno [[1866]] pars [[Borussia]]e fuit. Anno [[1932]] fines circuli auctae sunt. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1972]] fines hodiernas accipit. == Communia circuli == Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communi generalia coniuncta sunt: * [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> ([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu''), urbs Hanseatica et commune sui iuris (40.173 incolae) * [[Drochtersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'') (11.292) * [[Jork]] (12.050) * [[Stadae]] caput circuli et urbs Hanseatica (46.378) * [[Abensium (commune generale)|Abensium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiquo archidiaconatu Anchemii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis, decimis et pagis ditionis Stadiensis (Caput de parochia Abensii)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> commune generale (8958) ** [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> ([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens''), sedes administrationis (3945) ** [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'') (2660) ** [[Sauensiek]] (2353) * [[Fredenbiki (commune generale)|Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'') commune generale (12.704) ** [[Deinsta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst)'') (1999) ** [[Fredenbiki]]<ref name="-biki"/> ([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek''), sedes administrationis (6072) ** [[Kutenholz]] (4633) * [[Harsefeld (commune generale)|Harsfeldum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld'') commune generale (20.929) ** [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'') (5273) ** [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> ([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'') (1987) ** [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'') (795) ** [[Harsfeldum]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld''), oppidum et sedes administrationis (12.874) * [[Horneburg (commune generale)|Horneburg]] commune generale (12.388) ** [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> ([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'') (1180) ** [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> ([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'') (1717) ** [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'') (2034) ** [[Horneburg]], sedes administrationis (6026) ** [[Nottensdorf]] (1431) * [[Kadingia Septentrionalis (commune generale)|Kadingia Septentrionalis]]<ref name="Kadingia">Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/18/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1868hist%29.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur "(...) ad eundem Gerlagum pertinentium, seu ultra Albiam seu in Kadingia sitorum (...)".</ref><ref name="Septentrionalis">Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&nr=3 "septentrionalis-e"] Theodiscum praefixum aut vocabulum ''Nord(-)'' vertit.</ref> ([[Theodisce]] ''Nordkehdingen''; [[Saxonice]] ''Noordkeden'') commune generale (7375) ** [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'') (1017) ** [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'') oppidum (1872) ** [[Krummendeich]] (490) ** [[Oederquart]] (1040) ** [[Wischhafen]] (2956) * [[Lühe (commune generale)|Lühe]] commune generale (9844) ** [[Grunendicum]]<ref name="-dicum">Germanica toponyma cum suffixis ''-diek'' aut ''-deich'' aut ''-dijk'' aut ''-dyk'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dicum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Isendicum]] apud {{Graesse}}; aut [[Mardicum]] apud ''Dictionnaire universel françois et latin, vulgairement appelé Dictionnaire de Trévoux''.</ref> ([[Theodisce]] ''Grünendeich''; [[Saxonice]] ''Greundiek'') (1871) ** [[Guderhandviertel]] ([[Theodisce]] ''Guderhandviertel''; [[Saxonice]] ''Gauderhandviddel'') (1111) ** [[Hollern-Twielenfleth]] (3360) ** [[Mittelnkirchen]] (1076) ** [[Neuenkirchen]] (838) ** [[Steinkirchen]], sedes administrationis (1588) * [[Oldendorf-Himmelpforten (commune generale)|Oldendorf-Himmelpforten]] commune generale (17.963) ** [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'') (1007) ** [[Coeli Porta]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Himmelpforten''; [[Saxonice]] ''Himmelpoorten''), sedes administrationis (5127) ** [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> ([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'') (990) ** [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> ([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'') (763) ** [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'') (1428) ** [[Hamma (Saxonia Inferior)|Hamma]]<ref name="-ah">Germanica aut Semitica aut Indoiranica toponyma cum terminatione ''-ah'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Exempli gratiā: [[Calvela]], [[Maliana]], Parra, [[Widenla]], [[Zellia]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hammah''; [[Saxonice]] ''Hammoh'') (3066) ** [[Heinbockel]] ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinbockel'') (1420) ** [[Kranenburg]] (726) ** [[Oldendorf]] (2982) ** [[Worde]]<ref name="Worde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'') (454) == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]] == Nexus externi == {{commonscat|Landkreis Stade|Circulum Stadae}} * [http://www.landkreis-stade.de/ Pagina officialis] {{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}} {{DEFAULTSORT:Stadae circulus}} [[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]] [[Categoria:Constituta 1885]] jt1ydnmjkiblvxradq8zg0np419vbgd 0 270356 3984885 3854880 2026-08-31T18:38:20Z Cyprianus Marcus 66550 3984885 wikitext text/x-wiki [[File:1968 Enkonduko Libroscienco.jpg|thumb|''Enkonduko en la lingvosciencon de Esperanto'', 1968 (collectio bibliographica)]] '''Reinardus Haupenthal''' (natus die [[17 Februarii]] [[1945]] [[Crana]]e in [[Bavaria]], mortuus [[Vasio]]ne die [[29 Septembris]] [[2016]]) fuit [[Germania|Germanicus]] glottologus et [[lingua Esperantica|Esperanticorum]] velut idiomatis [[Volapük]] fautor studiosus necnon magister linguae Theodiscae et religionis [[ecclesia Catholica|catholicae]]. Donec rude donatus esset (annis 1990 exeuntibus) in [[Saravia]] (in urbe Scheidt) vixit; postea [[Malaucena]]e vitam degebat. ==Vita== Studebat linguis, theologiae, philosophiae et arti paedagogicae in [[saravipons|Universitate Saravipontana]]. Multos annos res [[Unio Esperantica Saraviensis|Unionis Esperanticae Saraviensis]] (SEL) gerebat et interlinguistica in universitate docuit. Annos XV sic dictas Fines septimanae culturales ''(Kulturaj Semajnfinoj)'' moderatus est quas frequentabant eminentes esperantistae (e.g. [[Gulielmus Auld]], [[Margarita Boulton]], de Diego, Duc Goninaz, Neergaard, Ragnarsson, Régulo Pérez, [[stephanus Szerdahelyi|Szerdahelyi]], Wells). [[Bibliotheca]]m suam cum collectionibus amplissimis de variis [[lingua constructa|linguis constructis]] [[bibliotheca publica Bavarica|Bibliothecae publicae Bavaricae]] donavit.<ref>Bayerische Staatsbibliothek: [https://web.archive.org/web/20120508221643/http://www.bsb-muenchen.de/Einzeldarstellung.403+M562baccbf1d.0.html Zwischen Utopie und Wirklichkeit: Konstruierte Sprachen für die globalisierte Welt ''Inter utopio kaj realo: Konstruitaj lingvoj por la globalizita mondo''], exhibitio anni 2012.</ref> Filia una ei uxorique fuit. Ex annis 1960, [[pseudonymum]] ''Artur E. Iltis'' adhibuit. Quod nomen dedit quoque ''Edition Iltis,'' domui editoriae sibi conditae. Annis a 1973 ad 1974, moderabatur ''Internacia Pedagogia Revuo,'' [[periodicum]] paedagogicum, sub aegide [[Associatio Esperanticum docentium internationalis|Associationis Esperanticum docentium internationalis]], annis a 1973 ad 1988 commentarios ''Dialogo'', annis a 1985 ad 1987 periodicum ''Volapükabled'' et annis a 1989 ad 1995 ''Iltis-Forumo''. Imprimis bene meritus est de historia linguae Volapük et de vita [[Ioannes Martinus Schleyer|Ioannis Martini Schleyer]], eius inventoris. Annis inter 1968 et 2010 libros libellosque CCLX edidit (post annum 2010 adhuc novi libri XXX in lucem prolati sunt), linguis Esperantica, Theodisca et aliis. Interpres fuit quoque, e.g. [[Goethius|Goethii]] ''Werther iuvenis'' anno 2015. Summatim iam anno 2006 bibliographia eius comprehendit 854 res. == Opera selecta == * 1976: (moderator) ''Plansprachen. Beiträge zur Interlinguistik.'' Wege der Forschung 325. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft. * 1977: ''Katalog der Plansprachenliteratur der Universitätsbibliothek Saarbrücken. Katalogo de la planlingva literaturo de la universitata biblioteko Saarbrücken.'' Saarbrücken: Saarländischer Esperanto-Bund. * 1982: ''Johann Martin Schleyer (1831–1912). Autor der Plansprache Volapük.'' Festvortrag anlässlich seines 150. Geburtstages gehalten im Martin-Schleyer-Gymnasium zu Lauda-Königshofen am 17. Oktober 1981. Saarbrücken: Iltis. * 1982: ''Volapük die Weltsprache: Entwurf einer Universalsprache für alle Gebildete der ganzen Erde.'' [[Hildesia]]e, [[Turicum|Turici]], [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci): Georg Olms Verlag. * 1984: ''Der erste Volapük-Kongreß. Friedrichshafen, August 1884. La unua Volapük-kongreso. Friedrichshafen, Aŭgusto 1884.'' Dokumente und Kommentare. Dokumentoj kaj Komentoj. Saarbrücken: Iltis. * 1985: Kion Kerckhoffs skribis al Schleyer. ''Dialogo'' 13.1(45), p. 19–20. * 1989: ''Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.'', (Überlingen, 1889). == Nexus externi == * {{DNB-Portal|118978233}} * [http://www.harrassowitz-verlag.de/pcgi/a.cgi?ausgabe=index&T=1196559098765{haupt_harrassowitz=http://www.harrassowitz-verlag.de/pcgi/a.cgi?T=1196559098765&alayout=489&ausgabe=detail&aref=3076} Operum elenchus] *[http://sezonoj.ru/2016/10/haupenthal/ De vita Haupenthal in periodico "La Balta Ondo"] == Notae == <references /> {{lifetime|1945|2016|Haupenthal, Reinardus}} [[Categoria:Auctores Esperantici]] [[Categoria:Philologi Germaniae]] [[Categoria:Fautores Volapük]] [[categoria:Theologi Germaniae]] [[categoria:Paedagogi Germaniae]] hy8630nv4rdhseqeabxvgxvc76cm6cd 0 272122 3984874 3717216 2026-08-31T18:22:31Z Demetrius Talpa 81729 3984874 wikitext text/x-wiki {{L}} {{Capsa urbis Vicidata}} '''Gdovia,'''<ref>[https://books.google.ru/books?id=DZxoAAAAcAAJ&pg=RA1-PA162&dq=%22Gdoviam%22&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwj78ILLhfrYAhWEfiwKHRx0CdQQ6AEISTAF#v=onepage&q=Gdoviam&f=false ''Respublica Moscoviæ et urbes: Accedunt quædam latinè nunquam antehae edita'' (Lugduni Batavorum, 1630), pp. 153, 162]</ref> vulgo '''''Gdov''''' ([[Russice]] Гдов), [[urbs]] est in [[Russia]], sedes administrativa districtus Gdoviensis [[regio Pscoviensis|regionis Pscoviensis]] (cuius urbs septentrionalissima est). Prope [[lacus Peipus|Peipus]] lacus sita est. Gdovia, cuius annus mentionis primae in annalibus est [[1322]], olim arx erat, dein sedes administrativa districtus factus est. Circa 3500 incolas nunc habet. ==Nota== <references /> [[Fasciculus:Gdov station.jpg|thumb|left|Gdoviae statio ferriviaria]] ==Nexus externi== {{communiaCat|Gdov|Gdoviam}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20180126074244/http://gdov.reg60.ru/poselenija/gdov Pagina de Gdovia in situ interretiali districtus Gdoviensis] {{ling|Russice}} {{urbs-stipula}} [[Categoria:Urbes regionis Pscoviensis]] [[Categoria:Condita 1322]] 2neykg2qshpfywd7fyrkmdn0vz3nn0k 0 272651 3985010 3980817 2026-09-01T09:58:10Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3985010 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:SB - Altay shaman with drum.jpg|thumb|[[Chartula cursualis]] [[Russia|Russica]] in [[photographema]]te anno [[1908]] ab S. I. Borisov condito samanam ethnicitatis sane [[Chakassi|Chakassum]] depingit.<ref>Hoppál 2005: 77, 287.</ref><ref>Znamensky 2005: 128.</ref>]] [[Fasciculus:Khagdaev1.JPG|thumb|upright=0.8|left|Samanus [[Buriati|Buriatus]] in [[Olchon|Olchone insula]] [[Siberia]]e.]] {{res|Samanismus}}{{Convertimus}}<ref>Post vocabulum [[Neograece|Neograecum]] σαμανισμός; cf. "samanus," nomen [[Latine|Latinum]] infra datum</ref> (ab [[vocabulum|vocabulo]] [[lingua Evenkensis|Evenkensi]] ''šamán'')<ref>Janhunan 1986: 194:97.</ref> est [[mos]] quo exercitator (samanus) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Mutatus conscientiae status|mutatos conscientiae status|en|qid=Q852859}} ad [[mundus|mundum]] [[spiritualitas|spiritualem]] percipiendum attingit ut eius [[energia]]s [[transcendentalismus|transcendentales]] in hunc [[mundus|mundum]] afferat atque cum eis [[communicatio|communicet]].<ref>Hoppál 1987: 76.</ref> == De samanis == Samanus<ref>Cf.: "Mystae eorum nuncupantur Samani et plerque sunt fatidici" ([[Georgius Crisanius|Georgii Crisanii]] [https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Файл:Сибирь_в_XVII_веке_1890.pdf&page=137 ''Historia de Siberia'' (Moscuae 1890), 124]). Vel hunc locum: "putat hunc locum [[templum]] gentis cuiusdam a samanis ductae fuisse" (Iconoclastes, [http://ephemeris.alcuinus.net/scientiae.php "Templum samanisticum in Polonia repertum,"] ''Ephemeris, 2 Septembris 2017).</ref> vicissim est [[homo]] qui in [[mundus|mundum]] [[evocatio|spirituum benevolentium et malevolentium]] penetrare posse habetur, qui usitate in [[stupor|statum stuporis]] per [[ritus]] intrat, cum [[divinatio]]nem [[sanatio]]nemque efficit.<ref>{{cite web|url=http://www.askoxford.com/concise_oed/shaman?view=uk|title=OxfordDictionaries - Dictionary, Thesaurus, & Grammar|publisher=}}</ref> [[Vocabulum]] ''saman'' originem trahat in [[lingua Evenkensis|lingua Evenkensi]], una e [[linguae Tungusicae|linguis Tungusicis]] [[Asia Septentrionalis|Asiae Septentrionalis]]. Secundum [[Juha Janhunen]] ethnolinguistam, "investigatores [[vocabulum]] in omnibus [[sermo]]nibus Tungusicis attestantur,<ref>[[Anglice]]: "the word is attested in all of the Tungusic idioms."</ref> sicut [[lingua Negidalica|Negidalica]], [[lingua Evenensis|Evenensis]], [[lingua Udegeica|Udegeica]], [[lingua Orotchensis|Orotchensis]], [[lingua Nanaica|Nanaica]], [[lingua Orokica|Orokica]], [[lingua Mandshurica|Mandshurica]], et [[lingua Ulchica|Ulchica]], et "nihil sumptionem contradicere videtur significationem ''samanum'' etiam e Proto-Tungusica derivasse,"<ref>[[Anglice]] "nothing seems to contradict the assumption that the meaning 'shaman' also derives from Proto-Tungusic."</ref> et originem fortasse trahat abhinc millenniorum saltem duo.<ref>Janhunen 1986: 97–98.</ref> Vocabulum ad [[cultura Occidentalis|culturam Occidentalem]] [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] introductum est, postquam [[Russia|Russi]] populos [[Siberia]]e cognoverunt. == De doctrina == [[Fasciculus:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een shamaan op Zuid-Boeroe bezweert boze geesten de kinderen te verlaten waarbij hij een geldstuk en een sirihnoot offert TMnr 10001031.jpg|thumb|upright=0.7|left|Samanus [[Insulae Maluku|Insularum Moluccanarum Australium]] spiritus malos qui [[puer]]os occupant [[exorcismus|exorcizat]]. [[Buru]] [[Indonesia]]e, 1920.]] [[Fasciculus:Witsen's Shaman.JPG|thumb|upright=1|Prima samani [[Sibiria|Sibirici]] [[pictura]], a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Witsen|Nicolao Witsen|en|qid=Q510776}} [[explorator]]e [[Nederlandia|Nederlandico]] adumbrata, qui [[narratio]]nem suarum peregrinationum inter homines Samoiedicos et Tungusicos anno [[1692]] scripsit. Ipse, hanc imaginem ''Presbyter Diaboli'' appellans, homini [[unguis|ungues]] pro [[pes|pedibus]] dedit, ut eius proprietates [[daemon]]icae melius significarentur.<ref>Hutton 2001: 32.</ref>]] [[Vocabulum]] ''shamanismus'' primum ab [[anthropologus|anthropologis]] [[cultura Occidentalis|Occidentalibus]] adhibebatur qui antiquam [[Turci|Turcorum]] [[Mongoles|Mongolorumque]] [[religio]]nes observabant, praeter religiones hominum vicinorum qui [[linguae Tungusicae|Tungusice]] et [[linguae Samoiedicae|Samoiedice]] loquebantur. Nonnulli anthropologi Occidentales, varietatem [[traditio]]num [[religio]]sarum observantes, vocabulum sensu latissimo adhibere coeperunt, ad usus magico-religiosos non cognatos describendos intra [[religio ethnica|religiones ethnicas]] aliarum regionum [[Asia]]e, [[Africa]]e, [[Australasia]]e repertos, et adeo ignotarum [[America]]e regionum, quia hos usus inter se similes esse credebant.<ref>Alberts 2015: 73–79.</ref> [[Fasciculus:Flowering San Pedro cactus.jpg|thumb|upright=0.8|''[[Echinopsis pachanoi]]'' [[flos|florens]], [[cactus]] entheogenica quae plus quam 3000 annorum in samanismo adhibetur.<ref>{{cite web|url=http://www.mescaline.com/sanpedro/|title=A Brief History of the San Pedro Cactus|}}.</ref> Hodie, longe plurimum [[mescalinum|mescalini]] e cactis columnaribus extrahitur, non e ''[[Lophophora williamsii]],'' quae vulnerabilis est.<ref>{{cite web|url=http://www.iucnredlist.org/details/151962/0|title=Lophophorawilliamsii|}}.</ref>;]] [[Fasciculus:Raven Rattle, 19th century, 05.588.7292.jpg|thumb|upright=0.8|Crepitaculum corvidum, saeculo undevicensimo. [[Museum Brooklynense]].]] [[Fasciculus:Goldes shaman priest in his regalia.png|thumb|upright=0.8|Samanus-sacerdos [[Goldes]] [[ethnos|ethnous]] in eius [[vestimentum|vestimentis]] sacris.]] [[Fasciculus:Shaman.jpg|thumb|upright=0.8|Samanus [[Sami]]anus et eius [[tympanum]].]] [[Fasciculus:Bobohizans.jpeg|thumb|upright=0.8|''[[Bobohizan]]'' [[Borneum Septentrionale|Bornei Septentrionalis]], circa 1921.]] [[Fasciculus:AinuBearSacrificeCirca1870.jpg|thumb|upright=0.8|[[Iomante|Sacrificium ursinum Ainuense]]. [[Pictura]] in [[volumen|volumine]] [[Iaponia|Iaponicum]], circa 1870.]] [[Fasciculus:Chuonnasuan, the last shaman of the Oroqen, in July 1994 (Photo by Richard Noll).jpg|thumb|upright=0.8|Samanus [[Oroqen gens|Oroqensis]] [[Sinae|Sinarum]] septentrionalium.]] [[Fasciculus:Sami shamanic drum.JPG|thumb|upright=0.8|[[Noaidi|Tympanum samanicum Samiense]] in [[Museum Scientiae Arcticum]], [[Rovaniemi]] in oppido [[Finnia]]e.]] [[Fasciculus:Mayan priest performing healing.jpg|thumb|upright=0.8|[[Sacerdotium Mayanum|Sacerdos Mayanus]] [[ritus]] curationis ad [[Tikal]] facit.]] [[Fasciculus:Chaman Amazonie 5 06.jpg|thumb|upright=0.8|Samanus e [[cultura]] ''shuara'' in [[silva Amazonica]] [[Aequatoria]]e, Iunio 2006.]] [[Fasciculus:Urarina shaman B Dean.jpg|thumb|upright=0.8|Samanus [[Urarina]], 1988.]] [[Mircea Eliade]] scribit "Prima huius rei multiplicis definitio, et fortasse minime periculosa, erit: samanismus est 'ars [[ecstasis religiosa]]e.'"<ref>[[Anglice]] "A first definition of this complex phenomenon, and perhaps the least hazardous, will be: shamanism = 'technique of religious ecstasy.'"</ref><ref name = Eli72>Eliade 1972: 3–7.</ref> Samanismus propositum amplectitur quod dicit samanos esse nuntios vel internuntios inter mundum [[homo|hominum]] et mundum [[spiritus|spirituum]]; etenim ei dicuntur [[morbus|morbos]] per [[anima]]m emendatam tractare. Levare [[trauma]]ta quae animum vel spiritum affligunt physicum singuli [[corpus]] recurat. Samanus praeterea [[supernaturale|regna supernaturalia]] vel [[planities (esotericismus)|planities esotericas]] intrat ac quaestiones solvendas quae communitatem affligunt. Samani alios mundos vel dimensiones visere possunt ad animas dementes ducendas et ad [[morbus|morbos]] [[anima]]e humanae a rebus alienis affectos melius faciendos. Operatur samanus plerumque intra mundum spiritualem, qui vicissim mundum humanum afficit. Aequilibrium restituere malum amovit.<ref name = Eli72/> {{NexInt}} * [[Animismus]] * [[Apophenia]] * [[Carolus Castaneda]] * [[Coniunx spiritualis]] * [[Himiko]] * [[Medicina praehistorica]] * [[Musica samanica]] * [[Neosamanismus]]<!-- + [[Neuroanthropologia]]--> * [[Neurotheologia]] * [[Paganismus]] * [[Panentheismus]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sanatio||en|qid=Q1581290}} * [[Spiritualitas]] * [[Supernaturale]] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== * Alberts, Thomas. [[2015]]. ''Shamanism, Discourse, Modernity.'' Farnhamiae: Ashgate. ISBN 9781472439864. * Barüske, Heinz. [[1969]]. ''Eskimo Märchen.'' Die Märchen der Weltliteratur.'' Dusseldorpii et Coloniae: Eugen Diederichs Verlag. * Boglár, Lajos. [[2001]]. ''A kultúra arcai: Mozaikok a kulturális antropológia köreiből.'' TÁRStudomány. Budapestini: Napvilág Kiadó. ISBN 9639082945. * Bolin, Hans. [[2000]]. Animal Magic: "The mythological significance of elks, boats and humans in north Swedish rock art." ''Journal of Material Culture'' 5(2): 153–176. * Czaplicka, M. A. [[1914]]. [http://www.sacred-texts.com/sha/sis/sis05.htm Types of shaman.] In [http://www.sacred-texts.com/sha/sis/sis00.htm ''Shamanism in Siberia: Aboriginal Siberia: A study in social anthropology.''] Praefatio R. R. Marett. Oxoniae: Sommerville College, University of Oxford, Clarendon Press. ISBN 1605060607. * Dana, Kathleen Osgood. [[2004]]. "Áillohaš and his image drum: the native poet as shaman." ''Nordlit'' 15 (aestas). Faculty of Humanities, University of Tromsø. * Deschênes, Bruno. [[2002]]. [https://web.archive.org/web/20020803064325/http://www.mustrad.org.uk/articles/inuit.htm Inuit Throat-Singing.] ''Musical Traditions'' The Magazine for Traditional Music throughout the World. * Diószegi, Vilmos. [[1968]]. ''Tracing shamans in Siberia: The story of an ethnographical research expedition.'' E Hungarica in Anglicum conversus ab Anita Rajkay Babó. Oosterhout: Anthropological Publications. * Diószegi, Vilmos. [[1962]]. [http://mek.oszk.hu/01600/01639/''Samanizmus.''] Élet és Tudomány Kiskönyvtár. Budapestini: Gondolat. * Diószegi, Vilmos. [[1958]], [[1998]]. ''A sámánhit emlékei a magyar népi műveltségben. Budapestini: Akadémiai Kiadó. ISBN 9630575426. * DuBois, Thomas A. [[2009]]. ''An introduction to shamanism.'' Cantabrigiae et Novi Eboraci: Cambridge University Press. ISBN 9780521873536, ISBN 0521873533, ISBN 9780521695367 (charta), ISBN 0521695368 (charta). * Fienup-Riordan, Ann. [[1994]]. ''Boundaries and Passages: Rule and Ritual in Yup'ik Eskimo Oral Tradition.'' Normaniae Oclahomae: University of Oklahoma Press. ISBN 0585121907. * Fock, Niels. [[1963]]. ''Waiwai: Religion and society of an Amazonian tribe.'' Nationalmuseets skrifter, Etnografisk Række (Ethnographical series), VIII. Hafniae: National Museum of Denmark. * Freuchen, Peter. [[1961]]. ''Book of the Eskimos.'' Clevelandiae et Novi Eboraci: The World Publishing Company. ISBN 449308022. * Gulia, Kuldip Singh. [[2005]]. ''Human Ecology of Sikkim: A Case Study of Upper Rangit Basin.'' Dellii: Kalpaz Publications. ISBN 8178353253. * Hajdú, Péter, ed. [[1975]]. "A rokonság nyelvi háttere." In ''Uráli népek: Nyelvrokonaink kultúrája és hagyományai.'' Budapestini: Corvina Kiadó. ISBN 9631309002. * Hoppál, Mihály. [[1994]]. ''Sámánok, lelkek és jelképek.'' Budapestini: Helikon Kiadó. ISBN 9632082982. * Hoppál, Mihály. [[1998]]. "A honfoglalók hitvilága és a magyar samanizmus." In ''Folklór és közösség,'' 40–45. Budapestini: Széphalom Könyvműhely. ISBN 9639028142. * Hoppál, Mihály. [[2005]]. ''Sámánok Eurázsiában.'' Budapestini: Akadémiai Kiadó. ISBN 9630582953. * Hoppál, Mihály. [[2006]]. "Sámánok, kultúrák és kutatók az ezredfordulón." In ''Sámánok és kultúrák,'' ed. Mihály Hoppál, Botond Szathmári, et András Takács, 9–25. Budapestini: Gondolat. ISBN 9639450286. * Hoppál, Mihály. [[2007]]. "Eco-Animism of Siberian Shamanhood." In ''Shamans and Traditions.'' Bibliotheca Shamanistica, vol 13: 17–26. Budapestini: Akadémiai Kiadó. ISBN 9789630585217. * Hoppál, Mihály. [[2007]]. "Is Shamanism a Folk Religion?v In ''Shamans and Traditions.'' Bibliotheca Shamanistica, vol. 13: 11–16. Budapestini: Akadémiai Kiadó. ISBN 9789630585217. * Janhunen, Juha. [[1986]]. "Siberian shamanistic terminology.v ''Suomalais-ugrilaisen Seuran toimituksia / Memoires de la Société finno-ougrienne'' 194: 97–117. * Hugh-Jones, Christine. [[1980]]. ''From the Milk River: Spatial and Temporal Processes in Northwest Amazonia.'' Cambridge Studies in Social and Cultural Anthropology. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0521225442. * Hugh-Jones, Stephen. [[1980]]. ''The Palm and the Pleiades: Initiation and Cosmology in Northwest Amazonia.'' Cambridge Studies in Social and Cultural Anthropology. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0521219523. * Kleivan, Inge, et B. Sonne. [[1985]]. ''Eskimos: Greenland and Canada.'' Iconography of religions, sectio VIII, "Arctic Peoples," fasciculus 2. Institute of Religious Iconography • State University Groningen. Lugduni Batavorum: E. J. Brill. ISBN 9004071601. * Lupa. [[2012]]. [https://books.google.com/books?id=XfkRR25whnsC&lpg=PP1&dq=New%20Paths%20to%20Animal%20Totems&pg=PP1#v=onepage&q&f=false''NewPaths to Animal Totems.''] Woodbury Minnesotae: Llewellyn Worldwide. ISBN 9780738733371. * Menovščikov, G. A. (= Г. А. Меновщиков). [[1968]]. "Popular Conceptions, Religious Beliefs and Rites of the Asiatic Eskimoes." In ''Popular beliefs and folklore tradition in Siberia,'' ed. Vilmos Diószegi. Budapestini: Akadémiai Kiadó. * Nagy, Beáta Boglárka. [[1998]]. "Az északi szamojédok." In ''Finnugor kalauz,'' ed. Márta Csepregi, 221–234. Series Panoráma. Budapestini: Medicina Könyvkiadó. ISBN 9632438132. * Nattiez, Jean Jacques. ''Inuit Games and Songs • Chants et Jeux des Inuit. Musiques & musiciens du monde • Musics & musicians of the world.'' Monte Regii: Research Group in Musical Semiotics, Faculty of Music, University of Montreal. * Noll, Richard, et Kun Shi. [[2004]]. "Chuonnasuan (Meng Jin Fu), The Last Shaman of the Oroqen of Northeast China." ''韓國宗敎硏究 (''Journal of Korean Religions''). Seuli: 西江大學校: 宗教硏究所 (Sŏgang Taehakkyo: Chonggyo Yŏnʾguso) 6: 135–162. [http://www.desales.edu/assets/desales/SocScience/Oroqen_shaman_FSSForumAug07.pdfPDF.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Reinhard, Johan. [[1976]]. "Shamanism and Spirit Possession: The Definition Problem." In ''Spirit Possession in the Nepal Himalayas,'' ed. J. Hitchcock et R. Jones, 12–20. Dellii Novi: Vikas Publishing House. * Shimamura, Ippei. [[2014]]. ''The Roots Seekers: Shamanism and Ethnicity among the Mongol Buryats.'' Yokohamae Iaponiae: Shumpusha. * Turner, Robert P., David Lukoff, Ruth Tiffany Barnhouse, et Francis G. Lu. [[1995]]. "Religious or Spiritual Problem: A Culturally Sensitive Diagnostic Category in the DSM-IV." ''Journal of Nervous and Mental Disease'' 183(7): 435–444. * Voigt, Miklós. [[2000]]. "Sámán – a szó és értelme." In ''Világnak kezdetétől fogva: Történeti folklorisztikai tanulmányok,'' 41–45. Budapestini: Universitas Könyvkiadó. ISBN 9639104396. * Witzel, Michael. [[2011]]. "Shamanism in Northern and Southern Eurasia: Their distinctive methods and change of consciousness." ''Social Science Information'' 50 (1): 39–61. doi:10.1177/0539018410391044. ==Bibliographia addita== * Campbell, Joseph. [[1959]], [[1976]]. ''The Masks of God: Primitive Mythology.'' Novi Eboraci et Londinii: Penguin Books. ISBN 0140194436. * Harner, Michael. [[1980]]. ''The Way of the Shaman: A Guide to Power and Healing.'' Harper & Row Publishers. * de Miller, Richard, ed. [[1980]]. ''The Don Juan Papers: Further Castaneda Controversies.'' Sanctae Barbarae Californiae: Ross-Erikson. * Devereux, George. [https://www.jstor.org/stable/667052Shamans as Neurotics.] ''American Anthropologist,'' New Series, 63(5): pars 1:1088–1090. * Fikes, Jay Courtney. [[1993]]. ''Carlos Castaneda: Academic Opportunism and the Psychedelic Sixties.'' Millennia Press Canada. ISBN 0969696000. * Hultkrantz, Åke, ed. honoris causa. [http://www.folkscene.hu/magzines/shaman/about.htmShaman]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''Journal of the International Society for Shamanistic Research.'' * Jenkins, Philip. [[2004]]. ''Dream Catchers: How Mainstream America Discovered Native Spirituality.'' Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 0195161157. * Kehoe, Alice. [[2000]]. ''Shamans and Religion: An Anthropological Exploration in Critical Thinking.'' Londinii: Waveland Press. ISBN 1577661621. * Manners, David Charles. [[2011]]. ''In the Shadow of Crows.'' Oxoniae: Signal Books. ISBN 1904955924. * Paper, Jordan D. [[1995]]. ''The Spirits are Drunk: Comparative Approaches to Chinese Religion.'' Albaniae Novi Eboraci: State University of New York Press. ISBN 0791423158. * Smith, Frederick M. [[2006]]. ''[https://books.google.com/books?id=CuB7K3bDWDsCTheSelf Possessed: Deity and Spirit Possession in South Asian Literature]{{Nexus deficitur|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. Novi Eboraci: Columbia University Press. ISBN 0231137486. * Tedlock, Barbara. [[1992]]. ''Time and the Highland Maya.'' University of New Mexico Press. ISBN 0826313582. * Tomášková, Silvia. [[2013]]. ''Wayward Shamans: the prehistory of an idea.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 9780520275324. * Weber, Michel. [[2015]]. [https://www.academia.edu/6011320/_Shamanism_and_proto-consciousness_2015_ Shamanism and proto-consciousness.] In ''Deus Unicus,'' ed. René Lebrun, Julien De Vos, et É. Van Quickelberghe. Actes du colloque «Aux origines du monothéisme et du scepticisme religieux» organisé à Louvain-la-Neuve les 7 et 8 juin 2013 par le Centre d’histoire des Religions Cardinal Julien Ries et Pierre Bordreuil in memoriam. Turnhout, Brepols, coll. Homo Religiosus, série II, 14, pp. 247–260. * Znamenski, Andrei. [[2003]]. ''Shamanism in Siberia: Russian Records of Siberian Spirituality.'' Dordrech et Bostoniae: Kluwer/Springer. ISBN 1402017405. * Znamensky, Andrei A. [[2005]]. Az ősiség szépsége: altáji török sámánok a szibériai regionális gondolkodásban (1860–1920). In ''Csodaszarvas: Őstörténet, vallás és néphagyomány,'' 1:117–134, ed. Ádám Molnár. Budapestini: Molnár Kiadó. ISBN 9632182006. ==Nexus externi== {{wiktionary|Shamanism|samanismum}} {{CommuniaCat|Shamanism|samanismum}} * Jon, A. Asbjorn. [http://www.folklore.ee/folklore/vol10/pdf/teuton.pdf Shamanism and the Image of the Teutonic Deity, Óðinn.] * Lintrop, Aaso. [http://haldjas.folklore.ee/~aado/ ''Studies in Siberian Shamanism and Religions of the Finno-Ugrian Peoples.''] Folk Belief and Media Group, Estonian Literary Museum. * Noll, Richard, et Kun Shi. [https://web.archive.org/web/20200811191558/https://www.desales.edu/assets/desales/SocScience/Oroqen_shaman_FSSForumAug07.pdfChuonnasuan] ''(Meng Jin Fu), The Last Shaman of the Oroqen of Northeast China.''] * Reichel-Dolmatoff, Gerardo. [https://web.archive.org/web/20041027152526/http://www.theecologist.info/page9.html ''A View from the Headwaters.''] De oecologia Amazonica. * Sem, Tatyana. [http://www.museum.state.il.us/exhibits/changing/journey/healing.htmlShamanic Healing Rituals.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Russian Museum of Ethnography. * [https://web.archive.org/web/20190121215816/http://www.akhathai.org/ AFECT.] Societas eleemosynaria in Thailandia septentrionali * [http://newagefraud.org/ New Age Frauds and Plastic Shamans.] Societas contra fraudem. * [http://www.krupar.com/index.php?file=www/en/gallery/gallery.html&cat=5 ''Shamanism in Siberia.''] Photographemata Standa Krupar. [[Categoria:Anthropologia religionis]] [[Categoria:Doctrina samanaeorum]] [[Categoria:Samanismus| ]] [[Categoria:Sanatio supernaturalis]] [[Categoria:Spiritualitas]]<!--[[Categoria:Alternative medical systems]]--> {{Myrias|Philosophia}} 88pzqxpleo278tby58w2m4afuyb5emw 0 272969 3984895 3575428 2026-08-31T18:53:04Z Cyprianus Marcus 66550 3984895 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Egypt 1450 BC.svg|thumb|upright=1.2|Maxima Regni Novi [[magnitudo]] terrestris, [[saeculum 15 a.C.n.|saeculo quinto decimo a.C.n.]]]] [[Fasciculus:Tutmask.jpg|thumb|[[Persona Tutankhamun]] regis, qui, [[filius]] [[Akhenaten]], priscam Aegypti [[religio]]nem restituit. [[Iuvenis]] autem mortuus est, ut rex magni momenti suo tempore non haberetur, sed [[inventio]] anno [[1922]] eius [[sepulcrum|sepulcri]] intacti (KV62) ab [[Howardus Carter|Howardo Carter]] eum [[signum]] Aegypti antiquae in mundo hodierno fecit.]] '''Regnum Novum Aegypti,''' etiam '''Imperium Aegyptium''' appellatum, est [[aevum]] in [[historia]] [[Aegyptus antiqua|Aegypti antiquae]] inter [[saeculum|saecula]] [[saeculum 16 a.C.n.|16]] et [[saeculum 11 a.C.n.|11 a.C.n.]], quod [[domus]] [[domus duodevicensima Aegypti|duodevicensimam]], [[domus undevicensima Aegypti|undevicensimam]], [[domus vicensima Aegypti|vicensimamque]] comprehendit. [[Computatio radiocarbonica]] initium Regni Novi inter [[1570 a.C.n.]] et [[1544 a.C.n.]] ponit.<ref>Ramsey et al. 2010.</ref> Regnum Novum [[interregnum secundum Aegypti|interregnum secundum]]<!--?Second Intermediate Period--> secutum est, [[interregnum tertium Aegypti|interregnum tertium]] antecedit. Prosperrimum fortasse fuit [[Aegyptus|Aegypti]] tempus, et culmen eius [[potestas|potestatis]] exposuit.<ref>Shaw 2000: 481.</ref> Posterior huius aevi pars, sub domibus undevicensima et vicensima (1292–1069 a.c.n.), etiam aevum Rhamsesidum<!--?en:Ramessid--> appellatur, ex undecim [[pharao]]nibus qui se Rhamses appellabant post [[Rhamses I]], domus undevicensimae conditorem. Regnum Novum, fortasse propter alienum [[Hyksos]] regimen per secundum interregnum, claustra inter [[Levans|Levantem]] et Aygyptum propriam facere conatum est, et hoc tempore Aegyptus eius maximas terras continebat. Similiter, rectores Regni Novi [[saeculum 17 a.C.n.|saeculo septimo decimo]] per secundum interregnum, impetibus prosperrimis respondentes a [[Regnum Cus|Regno Cus]]{{dubsig}}<!--Kush-->, [[civitas|civitate]] potente ad [[meridies|meridiem]] versus iacente effectibus,<ref>Alberge 2003.</ref> suam auctoritatem procul ad [[meridies|meridiem]] in [[Nubia]]m extenderunt, latasque terras in [[Oriens Proximus|Oriente Proximo]] continebant. In [[septentrio]]nibus, varii [[historia militaris Aegypti antiaquae|exercitus Aegypti]] pugnabant exercitus [[Hetthaei|Hetthaeorum]] ad [[Syria]]m hodiernam temperandam. ==Historia== ===Ortus Novi Regni=== Domus duodevicensima nonnullos e clarissimis pharaonibus continebat, inter quos [[Ahmosis I]], [[Hatshepsut]], [[Thutmosis III]], [[Amenhotep III]], [[Akhenaten]], [[Tutankhamun]]. Insignissime Hatshepshut, [[regina regnans]] [[commercium externum]] augere conata est per magnam [[negotium|negotii]] expeditionem ad [[Punt]] missam. Thutmosis III ("[[Napoleo]] Aegyptius") [[exercitus|exercitum]] amplificavit, quocum [[imperium]] a decessoribus creatum solidavit. Quo facto, [[potestas]] [[divitiae]]que Aegypti maximum adeptae sunt, Amenhopis regnante. Thutmose III (circa 1479–1425 a.C.n.) regnante, [[nomen]] ''[[pharao]],'' olim [[palatium]] regalem significans, nomen hominis regnantis factum est.<ref>Redmount 1998: 89–90.</ref> ==Pinacotheca== <gallery> Fasciculus:Relief of a Nobleman, ca. 1295-1070 B.C.E. 36.261.jpg|Vir [[nobilitas|nobilis]], circs 1295–1070 a.C.n. [[Museum Brooklynense]] Fasciculus:Ahmes Nefertari Grab 10.JPG|Ahmose-Nefertari regina Fasciculus:Hatshepsut-SmallSphinx MetropolitanMuseum.png|Hatshepsut ut [[sphinx]]. [[Filia]] Thutmose I, communiter cum Thutmose III privigno regnavit, sed omnem potestatem mox prehendens, se pharaonem declaravit. Fasciculus:Il tempio di Hatshepsut.JPG|[[Templum]] Hatshepsut reginae ad Deir el-Bahari ''Djeser-Djeseru'' appellabatur, [[antiquitas|antiquitate]] 'sacrum sacrorum' significans. Fasciculus:Thutmosis III wien front.jpg|[[Thutmosis III]], [[miles]] et unus e Thutmosidis, late appellatur [[Napoleo]] Aegyptius. Eius victoriae [[Levans|Levantis]] terras et auctoritatem Aegypti maxime auxerunt. Fasciculus:Egypt.ColossiMemnon.01.jpg|Colossus Memnonis, [[Amenhotep III]] repraesentans, prope Luxor stat. Fasciculus:QueenTiy01-AltesMuseum-Berlin.png|[[Tiye]], [[plebs|plebeia]] nata, regina per [[matrimonium]] cum Amenhotep III facta est. [[Mulier]]es Regni Novi in comititu regis auctoritatem habebant, et Tiye rem publicam pro marito et [[filius|filio]] regebat. Fasciculus:GD-EG-Caire-Musée061.JPG|[[Akhenaten]], natus Amenhotep IV, fuit [[filius]] Tiye reginae. Priscam [[religio]]nem Aegyptiam reiiciens, [[Aten]] [[deitas|deitati]] maximae favit. Fasciculus:Amenhotep.jpg|[[Caput]] Akhenaten. Fasciculus:S F-E-CAMERON EGYPT 2006 FEB 00671.JPG|Singuli templi Rhamsis II ad Abu Simbel Fasciculus:Nefertari Temple Abu Simbel May 30 2007.jpg|Templum Nefertari ad Abu Simbel Fasciculus:Egypt-Memphis-Giant-Ramses-II.jpg|Gigas Rhamses II Fasciculus:Abu Simbel Temple May 30 2007.jpg|Templum Rhamsis II ad Abu Simbel Fasciculus:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|Abu Simbel </gallery> {{NexInt}} [[Fasciculus:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|upright=0.8|[[Imago]] Nefertiti, [[uxor]]is Akhenaten, quae una cum marito regebat. Ea fortasse etiam [[pharao]] [[sui iuris|suo iure]] regebat. Fortasse erat Pharao Neferneferuaten ipsa.]] [[Fasciculus:Hitt Egypt Perseus.png|thumb|upright=0.8|Imperia Aegyptiorum et [[Hetthaei|Hetthaeorum]] tempore [[Proelium apud Kadesh|Proelii apud Kadesh]] fere.]] {{div col|2}} *[[Aten]] *[[Canaan]] *[[Historia Aegypti antiquae]] *[[Nefertiti]] *[[Phoenicia]] *[[Proelium apud Kadesh]] *[[Seti I]] {{div col end}} ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Alberge, Dalya. [[2003]]. [http://www.thetimes.co.uk/tto/news/uk/article1955811.ece Tomb reveals Ancient Egypt's humiliating secret.] Londinii: ''[[The Times]],'' 28 Iulii. *Bierbrier, M. L. [[1975]]. ''The Late New Kingdom In Egypt, C. 1300-664 B.C.: A Genealogical and Chronological Investigation.'' Warminster Angliae: Aris & Phillips. *Freed, Rita A., Yvonne Markowitz, et Sue H. d’Auria, eds. [[1999]]. ''Pharaohs of the Sun: Akhenaten, Nefertiti, Tutankhamun.'' Londinii: Thames & Hudson. *Freed, Rita E. [[1981]]. ''Egypt's Golden Age: The Art of Living in the New Kingdom, 1558–1085 B.C.'' Bostoniae: Museum of Fine Arts. *Kemp, Barry J. [[2012]]. ''The City of Akhenaten and Nefertiti: Amarna and Its People.'' Londinii: Thames & Hudson. *Morkot, Robert. [[2015]]. ''A Short History of New Kingdom Egypt.'' Londinii: Tauris. *Radner, Karen. [[2014]]. ''State Correspondence in the Ancient World: From New Kingdom Egypt to the Roman Empire.'' Novi Eboraci: Oxford University Press. *Ramsey, Christopher Bronk, et al. [[2010]]. [https://dx.doi.org/10.1126/science.1189395 Radiocarbon-Based Chronology for Dynastic Egypt.] ''Science'' 328(5985)(18 Iunii): 1554–1557. *Redford, Donald B. [[1990]]. ''Egypt and Canaan In the New Kingdom.'' Beʾer Sheva: Ben Gurion University of the Negev Press. *Redmount, Carol A. [[1998]]. Bitter Lives: Israel in and out of Egypt. In ''The Oxford History of the Biblical World,'' ed. Michael D. Coogan. Oxoniae: Oxford University Press. *Sadek, Ashraf I. [[1987]]. ''Popular Religion In Egypt During the New Kingdom.'' [[Hildesia]]e: Gerstenberg. *Shaw, Ian, ed. [[2000]]. ''The Oxford History of Ancient Egypt.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0198150342. *Spalinger, Anthony John. [[2005]]. ''War in Ancient Egypt: The New Kingdom.'' Malden Massachusettae: Blackwell Publishing. *Thomas, Angela P. [[1988]]. ''Akhenaten’s Egypt.'' Shire Egyptology 10. Princes Risborough: Shire. *Tyldesley, Joyce A. [[2001]]. ''Egypt's Golden Empire: The Age of the New Kingdom.'' Londinii: Headline Book Publishing. ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Egyptian New Kingdom|Regnum Novum Aegypti}}<!-- {{Wikivoyage|Egyptian Empire|Imperium Aegyptium}}--> *[https://web.archive.org/web/20030226162220/http://www.on-the-matrix.com/mideast/NewKingdom.asp "Middle East on the Matrix: Egypt, The New Kingdom."] Photographemata multorum Regni Novi situum historicorum. *[http://www.aldokkan.com/egypt/new_kingdom.htm" New Kingdom of Egypt."] Aldokkan. [[Categoria:Regnum Novum Aegypti| ]]<!-- [[Category:States and territories established in the 16th century BC]] [[Category:States and territories disestablished in the 11th century BC]] [[Category:Former empires]] [[Category:Former kingdoms]] [[Category:2nd millennium BC in Egypt]] [[Category:2nd-millennium BC establishments in Egypt|.New]] [[Category:2nd-millennium BC disestablishments in Egypt|.New]]--> {{Myrias|Historia}} 15up0migigwlcp53mcnx33644dfqu1a 0 273163 3984999 3981989 2026-09-01T09:31:20Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984999 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Cinchona pubescens | image =Starr 020501-0057 Cinchona pubescens.jpg | image_width = 240px | image_caption = Flores et folia | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Rubiales]] | familia = [[Rubiaceae]] | subfamilia = [[Cinchonoideae]] | tribus = [[Cinchoneae]] | genus = ''[[Cinchona]]'' | species = ''C. pubescens'' | binomial = Cinchona pubescens | binomial_authority = [[Martinus Vahl|Vahl]] | synonyms = }} {{ires|Cinchona pubescens}} ([[binomen]] a [[Martinus Vahl|Martino Vahl]] anno [[1790]] statutum) est species arborum in [[Andes|Andibus]] [[America australis|Americae australis]] sponte virens, alibi etiam culta propter corticem unde medicamentum febrifugum [[quinina]] extrahitur. Inter synonymos ''C. succirubra'' citatur. == Bibliographia == ; Fontes antiquiores * ante 1633 : Antonio de la Calancha, ''Coronica moralizada del orden de San Agustín en el Perú'' (Barcinone, 1638) {{Google Books|FXZkAAAAcAAJ|p. 59}} ("árbol de calenturas") * ante 1653 : "Del árbol de calenturas" in [[Barnabas Cobo|Bernabé Cobo]], ''Historia del Nuevo Mundo'' (1890-1893)[https://archive.org/details/historiadelnuevo0002unse/page/100/mode/2up vol. 2 pp. 100-101] * 1737 : [[Iosephus de Jussieu|Joseph de Jussieu]], ''Description de l'arbre à quinquina: mémoire inédit (1737)'' (Lutetiae, 1936) [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k90339p/f6.image Textus] * 1738 : La Condamine, "Sur l'arbre du quinquina" in ''Histoire de l'Académie royale des Sciences'' {{Google Books|yOAEAAAAQAAJ|pp. 226-243}} * 1790 : Martin Vahl in ''Skrifter af Naturhistorie-Selskabet'' vol. 1 p. 19 * 1792 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hippolytus Ruiz|Hipólito Ruiz|en|qid=Q733976}}, ''Quinología o tratado del árbol de la quina ó cascarilla''. Matriti: Viuda e hijo de Marin [https://bibdigital.rjb.csic.es/idurl/1/9554 Textus] * 1862 : Clements R. Markham, ''Travels in Peru and India while superintending the collection of Chinchona plants and seeds in South America, and their introduction into India''. Londinii: Murray [https://archive.org/details/travelsinperuind00mark Textus] apud ''Internet Archive'' * 1880 : George King, ''A manual of Cinchona cultivation in India''. Calcuttae: Superintendent of Government Printing [https://archive.org/details/manualofcinchona00kinguoft Textus] apud ''Internet Archive'' * 1880 : Clements R. Markham, ''Peruvian bark: a popular account of the introduction of chinchona cultivation into British India''. Londinii: Murray [https://archive.org/details/b21960264 Textus] apud ''Internet Archive'' ; Eruditio recentior * "Cinchona" in Merlin Willcox et al., edd., ''Traditional Medicinal Plants and Malaria'' (CRC Press, 2004) {{Google Books|L3lZiwsCZoYC|pp. 22-46}} == Nexus externi == {{CommuniaCat}} {{Vicispecies}} {{Fontes biologici}} * "[http://www.tropicos.org/Name/27900681?projectid=34 Cinchona pubescens] in Charlotte M. Taylor et al., ''Selected Rubiaceae Tribes and Genera'' apud ''TROPICOS'' [[Categoria:Species plantarum]] [[Categoria:Taxa 1848]] [[Categoria:Plantae medicinales]] [[Categoria:Rubiaceae]] [[Categoria:Fruges Americae australis]] [[Categoria:Taxa Vahl]] [[Categoria:Malaria]] {{Titulus italicus}} pfx88f9nqdkxsr6u3nblonkgwbukjja 0 273229 3985004 3981357 2026-09-01T09:46:10Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3985004 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Taxobox | image = Salvia aethiopis jd alp 0.jpg | image_caption = ''Salvia hispanica'' non iam florens | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | subclassis = [[Asteridae]] | ordo = [[Lamiales]] | familia = [[Lamiaceae]] | subfamilia = [[Nepetoideae]] | tribus = [[Mentheae]] | genus = ''[[Salvia]]'' | species = '''''Salvia hispanica''''' | species_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} {{ires|Salvia hispanica}} ([[binomen]] a [[Carolus Linnaeus|Carolo Linnaeo]] anno [[1753]] statutum) est [[species]] [[planta]]rum in [[Mexicum|Mexico]] et [[America media]] culta propter semina [[Omega-3|oleifera]] edulia quae inter victualia adhibentur. == Bibliographia == {{Valor nutritivus | name = Semina siccata ''Salviae hispanicae'' | water = 5.80 g | cholesterol = 0 mg | ash = 4.80 | kcal = 436 | protein = 16.54 g | fat = 30.74 g | satfat = 3.330 | transfat = 0.140 g | monofat = 2.309 | polyfat = 23.665 | omega3fat = 17.830 g | omega6fat = 5.835 g | carbs = 7.72 g | fiber = 34.4 g | calcium_mg = 631 | iron_mg = 7.72 | magnesium_mg = 335 | phosphorus_mg = 860 | potassium_mg = 407 | sodium_mg = 16 | zinc_mg = 4.58 | manganese_mg = 2.723 | vitC_mg = 1.6 | thiamin_mg = 0.62 | riboflavin_mg = 0.17 | niacin_mg = 8.83 | folate_ug = 49 | vitA_ug = 54 | vitE_mg = 0.5 | note = [http://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/3610?fgcd = &man = &lfacet = &count = &max = 35&sort = &qlookup = 12006&offset = &format = Full&new = &measureby = ''USDA Plants Database''] | float = right }} ; Fontes antiquiores * ante 1530 : ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrícula de Tributos||es|qid=Q3039404}}'' * ante 1542 : ''[[Codex Mendoza]]'' (liber pictus, c. 1534/1542) f. 18v-20r etc.; cf. Frances Berdan, Patricia Anawalt, ''The Essential Codex Mendoza'' (Berkeleiae, 1997) pp. 32-36 etc. * ante 1557 : {{ec|id=Oviedo (ante 1557)|c=[[Gundisalvus Fernández de Oviedo y Valdés|Gonzalo Fernandez de Oviedo y Valdés]], ''[[Historia general y natural de las Indias, islas y tierra-firme del mar Océano|La historia general delas Indias]]'' (José Amador de los Rios, ed., ''Historia general y natural de las Indias, islas y tierra-firme del mar Océano'' [4 voll. Matriti: Real Academia de la Historia, 1851-1855] [https://archive.org/details/historiageneral02fernguat/page/536/mode/2up vol. 2ii p. 536] }} * ante 1560 : [[Franciscus Cervantes de Salazar|Francisco Cervantes de Salazar]], ''Crónica de la Nueva España'' (1914) [https://archive.org/details/cronicadelanueva00cervuoft/page/296/mode/2up p. 296] * c. 1560 : ''[[Matrícula de Huexotzinco]]'' * ante 1569 : {{ec|id=Sahagún (ante 1569)|c=[[Bernardinus de Sahagun]], ''[[Historia general de las cosas de Nueva España]]'' ("Codex Florentinus")}} * ante 1581 : {{ec|id=Duran (ante 1581)|c= [[Didacus Duran]], ''[[Codex Duran|Historia de las Indias de Nueva-España y islas de Tierra Firme]]'' (Mexicopoli, 1867-1880) vol. 1 [https://archive.org/stream/historiadelasind01dur#page/246/mode/2up pp. 246-247] etc.}} ; Eruditio recentior * Joseph P. Cahill, "Ethnobotany of Chia, Salvia hispanica L. (Lamiaceae)" in ''Economic Botany'' vol. 57 (2003) pp. 604–618 [https://link.springer.com/article/10.1663%2F0013-0001%282003%29057%5B0604%3AEOCSHL%5D2.0.CO%3B2 Epitome] * [[Sophia Coe|Sophie D. Coe]], ''America's First Cuisines'' (Austinopoli: University of Texas Press, 1994) [https://archive.org/details/americasfirstcui00coes/page/88/mode/2up pp. 89-90] == Nexus externi == {{CommuniaCat}} {{Vicispecies}} {{Fontes biologici}} [[Categoria:Fruges Americae mediae]] [[Categoria:Lamiaceae]] [[Categoria:Nuces et semina edulia]] [[Categoria:Plantae oleaginosae]] [[Categoria:Species plantarum]] [[Categoria:Taxa Linnaei]] [[Categoria:Taxa 1753]] [[Categoria:Victualia]] m9xfcgh0tcbk5pmvim7nq64ycsvd9if 0 273942 3984904 3882568 2026-08-31T19:03:17Z Cyprianus Marcus 66550 3984904 wikitext text/x-wiki '''Rupertus Kniele''' (natus [[1844]]; mortuus [[1911]]) fuit [[scriptor]] [[germania|Germanus]] et [[Volapük|linguae Volapük]] fautor. [[Allmendingen (Badenia-Virtembergia)]] in oppido operam [[linguistica|rebus linguisticis]] dabat. ''[[Circuitus orbis terrae]]'' [[periodicum|periodico]] multas symbolas mandavit. == Vitam pro motione linguae mundanae constituendae== Anno 1889 Kniele primus historiam idiomatis motionisque Volapük conscripsit, quae ''Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük'' praetitulatur. Praeses motioni isti in [[Virtembergia]] creatus est, ubi sodalitatem regionalem erexerat. Postquam res Volapük magis magisque ob congressum [[Lutetia]]e anno 1889 habitum periclitatae sunt, discipulus fidelis [[Ioannes Martinus Schleyer|Ioannis Martini Schleyer]] mansit. Versionem linguae artificiosae originalem acriter defendit contra reformationes ab [[Augustus Kerckhoffs|Augusto Kerckhoffs]] propositas. Idem fecerat magister primus [[Carolus Lenze]], quippe qui aliquando hunc linguisticum motum omnino relicturus esset. Nonnullos annos post, Kniele nihilominus notiones Kerckhoffs sibi assumpsit et emendatas amplius producere voluit. Anno autem 1895 motionem Volapük omnino deseruit neque in rebus linguae mundanae ullius porro agere pergebat. == Opera == * 1884. ''Weltsprachliche Humoristika. Eine Sammlung kurzer Scherze, Witze etc. Deutsch und weltsprachlich. Zugleich Übungsbuch in der Weltsprache, 'volapük'.'' Überlingen: Feyel. * 1884. ''Der erste Kongress der Weltsprache-Freunde. Allmendingen. (Dönu päpübon ün 1984 in: ''Der erste Volapük-Kongreß. Friedrichshafen, August 1884. La unua Volapük-kongreso. Friedrichshafen, Aŭgusto 1884.'' Dokumente und Kommentare. Dokumentoj kaj Komentoj. Saarbrücken: Iltis.) * 1885.''Deutsch-weltsprachliche Handelskorrespondenz. 200 kaufmännische Briefe in 10 verschiedenen Gattungen.'' Überlingen: Feyel. * 1886a. ''Weltsprache-Kalender für das Jahr 1886.'' Verf. von Rupert Kniele. Constantiae: Schleyer. (Dönu pepüböl ün 1986, kobü pospenäd, fa Reinhard Haupenthal, ma dabükot balid; Saarbrücken: Editions Iltis.) * 1886b. Der erste württembergische Weltspracheverein. Seine Entstehung und Entwicklung. In Kniele 1886a (dabükot 2id, 1986: 36-46). * 1887. ''Vortrag des Herrn Obervorstandes und vpa.-plofed's Kniele Rupert, gehalten bei der 5. Generalversammlung des Württ. Weltsprachevereins am 1. Mai in Stuttgart.'' Apud: Bericht aus württ. Blättern... 1887, pads: 6-17. * 1887. ''Öffentlicher Vortrag des Herrn Weltsprache-Obervorstandes und -Plofed's Rupert Kniele über die Ausbreitung der Weltsprache Volapük gelegentlich der fünften Generalversammlung des ersten württembergischen Weltsprachevereins in Stuttgart am 1. und 2. Mai 1887.'' Konstanz a.B.: Schleyer. * 1888. Schleyer's Heim und seine ersten Schüler. Apud: ''[[Circuitus orbis terrae|Rund um die Welt]]'', 1888/89, nüm: 9, pads: 129-139; nüm: 10, pads: 148-150. * 1888?. ''Herr [[Leopoldus Einstein|Leopold Einstein]] und La lingvo internacia.'' Überlingen: Feyel. * 1888?. ''Ein offenes Wort zu den Münchener Vorgängen. I-IV. Überlingen: Feyel. * 1888?. ''Spodel tedelik Volapüka.'' (Dabükot rigädik jiniko peperon. Dabinons tradutods kil: ini Linglänapük fa hiel [[G. Krause]], ini Litaliyänapük fa hiel T. Villani, ed i jiniko ini Svedänapük fa hiel G. Liedbeck.) * 1889. ''Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük.'' Verlag von A. Schoy, Buchhandlung, Ueberlingen a. B. (Dönu päpübon ün 1984 fa Reinhard Haupenthal, Saarbrücken: Editions Iltis.) ([[:de:s:Das erste Jahrzehnt der Weltsprache Volapük|Vödem rigädik, ma dabükot balid]]). == Bibliographia == * [[Reinardus Haupenthal|Haupenthal, Reinhard]]. 1982. ''Volapük-Bibliographie.'' [[Hildesia]]e, Turici, Neoeboraci: Georg Olms Verlag. (Päpüböl kobü dabükot nulik ela ''Volapük die Weltsprache'' ela Schleyer.) * Haupenthal, Reinhard. 1989. Nachwort zum Neudruck. In Kniele (1889), dabükot balid fa Reinhard Haupenthal, pads: 133-149; Saraviponte: Edition Iltis. * Spielmann, Sigmund. 1887. ''Volapük-Almanach für 1888, verfasst von Sigmund Spielmann. I. Jahrgang. Lekaled volapüka plo yel balmil jöltum jölsejöl, pelautöl fa Spielmann Sigmund. Yelüp balid.'' Lipsiae: Mayer. {{lifetime|1844|1911|Kniele, Rupertus}} [[categoria:Fautores Volapük]] [[categoria:Philologi Germaniae]] 9scrxyh9eym7cdkpver68uyae6six1n 0 275014 3984873 3844950 2026-08-31T18:21:17Z LilyKitty 18316 de theoria simiarum infinitarum 3984873 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:CiceroBust.jpg|thumb|M. Tullius Cicero sexagesimum fere agens annum]] '''''De natura deorum''''' est [[philosophia|opus philosophicum]] anno [[45 a.C.n.]] [[M. Tullius Cicero|Marci Tulli Ciceronis]] de doctrina [[Platonismus|Academiae]], [[Placita Stoicorum|Stoicae]], necnon [[Epicurus|Epicuraeorum]] sectae disserens. == Quomodo placita philosophorum exposuerit == Cicero tribus operis voluminibus [[Marcus Iunius Brutus|M Iunio Bruto]] dicatis finxit sermonem compluribus cum amicis circa annum [[76 a.C.n.]] in domu Cottae habitum se verbatim reddidisse. Mentionem enim fecit [[Quintus Lucilius Balbus|Quinti Lucilii Balbi]], [[Gaius Velleus|Gai Vellei]], necnon [[Gaius Aurelius Cotta]], qui se passim tacente vario sermone suam doctrinam exponunt. Exoritur quidem Velleius in primo libro placita Epicureorum exhibere repugnante vero Cotta. Secundo in libro Balbus causam [[Placita Stoicorum|Stoicorum]] agens, denique ultimo in libro a Cotta refellitur. == Editiones == * ''De natura deorum'', curante M. van den Bruwaene, Latomus, Bruxellae 1970 {{NexInt}} *[[Ipse dixit]] *[[Scientia religionum]] *[[Theoria simiarum infinitarum]] (E Libro II, 93 in quo theoria [[atomus|atomorum]] Graeca negatur.) == Nexus externi == * [http://thelatinlibrary.com/cicero/nd.shtml Textus] apud ''Latin Library'' *[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2007.01.0037 Idem apud Perseus] {{Cicero tituli}} [[Categoria:Marcus Tullius Cicero]] [[Categoria:Libri philosophici]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Rei Publicae]] [[Categoria:Philosophia religionis]] [[Categoria:Scripta 45 a.C.n.]] fmkqu5pd6gr3lo7r4g9gqwa3wgns0ge 0 276499 3984894 3976986 2026-08-31T18:51:37Z Cyprianus Marcus 66550 3984894 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:1967, ALAIN VAN DIEVOET par son PERE LEON, 46cm x 28, dessin sur japon.jpg|thumb|Alaenus Divutius, poëta Latinus (1967).]] '''Alaenus Divutius'''<ref>e.g. "Alaeni Divutii Poematia", in : ''Vita Latina'', n° 64, Avenione, mensis Decembris, 1976, p. 44.</ref> ([[Francogallice]] ''Alain van Dievoet,'' natus [[Sanctus Iudocus ten Hoye|Naudae Sancti Iudoci]] in [[vicus|vico]] urbano [[Bruxellae|Bruxellarum]] die [[18 Martii]] [[1948]]; mortuus die [[27 Augusti]] [[2024]]) fuit [[poëta]] [[Lingua Latina|Latinus]] natione [[Belgica|Belga]]. == De scriptis eius == Alaenus Divutius, iam ab [[adulescentia]] indulsit [[Musae|Musis]] Latinis, sese deditque studio [[lingua Latina|linguae Latinae]], composuitque anno [[1965]] librum Latinum cui titulus ''Sententiae,'' quo continebantur variae cogitationes eius tam prosa [[oratio]]ne quam [[carmen|carmine]] conscriptae. Postea, anno [[1967]], scripsit farraginem [[carmen|carminum]] [[Lingua Francogallica|Francogallice]] scriptorum, cui titulus ''Les Parfums du Styx.'' Etiam multa [[Erasmus|Erasmi]] et [[Huldericus de Hutten|Hutteni]] opera conversa in [[sermo]]nem Francogallicum edidit. Ita primus omnium fuit qui in [[Francogallice|linguam Francogallicam]] ''Spongiam'' Erasmi atque Hutteni ''Expostulationem'' convertit. Etiam [[acroasis|acroases]] nonnullas fecit de [[humanismus|humanismo]], et in variis commentariis etiam [[historia|res historicas]] scribere aggressus est. Recens edidit nonnulla carmina nova in libro cui titulus est ''Alaudae ephemeridis nova series''; fasciculus primus, curavit [[Anna Elissa Radke]], domus editoria Olms, in urbibus [[urbs Novum Eboracum|Novo Eboraco]], [[Turicum|Turico]], [[Hildesia]], anno [[2005]], a pagina 133 ad paginam 139. Varia quoque itinera fecit, a [[Rubeae promunturium|Rubeae promunturio]], ubi vidit solem mediae noctis, usque ad [[Marocum]], [[Turcia]]m, [[Italia]]m, [[Sicilia]]m, [[Germania]]m, [[Scotia]]m, immortalemque [[Graecia]]m. Nunc semper, procul a strepitibus mundi, Musis Latinis indulgere pergit. == Exemplaria carminum == Alaenus Divutius scripsit carmina varia<ref>Germain Marc’hadour, ''Melissa et le butin néo-latin de Bruxelles et Louvain par une abeille angevine'', ''Moreana'', 2002, vol.39 (numerus 150) (2), p. 143-152 (nomen citatur).</ref>, ut exempli gratia, hoc epitaphium commemorativum in honorem heroum mortuorum in [[Turres Geminae|Turribus Geminis]]<ref>"Epitaphium innumerorum innocentium in turribus gemellis Novi Eboraci atrociter interfectorum", titulo "Carmina nova", ''Alaudae ephemeridis nova series'', [[urbs Novum Eboracum|Novi Eboraci]], [[Turicum|Turici]], [[Hildesia]]e, apud domum editoriam Olms, 2005, a pagina 133 ad p.139. Hoc carmen etiam editum est in : Peter Glatz, ''Res Politica. Lateinische texte zu Politik und Gesellschaft'', Wien, Helfried Gschwandtner (Hg.), 2006, p. 61.</ref>, [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]], die [[Impetus 11 Septembris|11 Septembris]] [[2001]], quod est hoc: ;'''EPITAPHIVM MORTVORUM IN TVRRIBUS GEMELLIS''' :Ite viatores et mundo dicite vasto ::nos hic innocuos mole iacere sub hac, :nos cives placidos, patres matresque quietos. ::[[Cor]]dibus in nostris nullum odium fuerat. :Nosque laborantes rapuit [[mors]] invidiosa, ::nunc sumus heroes, nunc sumus astra poli. aut hanc laudem urbis [[Emporiae|Emporiarum]]<ref>[http://www.webcitation.org/query?id=1256601929609201&url=www.geocities.com/albinus_latinus/amici/amici/alanus/alanus.htm "Laus Emporiarum"].</ref>: ::::::'''LAUS EMPORIARVM''' ::EMPORIAE, QVAE TE FUIT VRBES INTER IBERAS ::IGNIS OLYMPIACI FACE SACRA DIGNIOR VNQVAM? ::NAM TV SOLA PIE MANES ET MOENIA PRISCA ::NON OBLITA COLIS, CELEBRANDO FESTA DEORVM. ::VRBS VERE FELIX TVA NI BONA SPERNERIS OLIM! aut hoc carmen de vere novo<ref>[http://www.lvpa.de/pep.php?site=adb Publicatum in situ LVPAE].</ref> : ::::'''VER NOVUM ANNI 2001''' ::En crescunt flores hortis, recinuntque volucres, :::ver redit in pratis, montibus atque mari, ::sed redeat quoque ver in pectora nostra, repellens :::curas letiferas tristitiamque nigram. aut hoc epithalamium<ref>''Melissa'', n° 94, Bruxellis, 2000, p. 8.</ref> in nuptias [[Philippus (rex Belgarum)|Philippi]] et [[Mathilda d'Udekem d'Acoz|Mathildis]] heredum coronae Belgicae qui matrimonium contraxerunt Bruxellis die 4 mensis decembris anno 1999mo : ::::'''EPITHALAMIUM IN NUPTIAS PHILIPPI ET MATHILDIS HEREDUM CORONAE BELGICAE''' ::Nunc rosea vos dulcis amor veneresque corona :: exornant laetos. Mox vos graviora onerabunt ::aurea serta Iovis. Sed amor leviora benigne ::reddat quam flores, gravia aurea munia regum. ==Scripta Alaeni Divutii== * 1965 : ''Alaeni Divutii, Sententiae, prosa oratione ac carmine scriptae'', Bruxellis, 1965. * 1967 : Alain van Dievoet, ''Les parfums du Styx'', farrago carminum francogallice scriptorum, Bruxellis, 1967. * 1970 : « Poematia nonnulla (1 : ''En vobis Musae'' ; 2 : ''Epigramma inscribendum in acropodio Apoxyomeni Lysippi'' ; 3 : ''De die 21 mensis Julii Anni 1969, qua primum homo lunam calcavit'') », in : ''Hic'', n° 1, 7éme année, périodique, éd. responsable : Cercle classique de l'[[Universitas Catholica Lovaniensis|Université catholique de Louvain]], 3030-Heverlee, 1970, p. 15. * 1971 : « Hexametri inscribendi in monumento Lovanii Novi, 12 februarii 1971 », in : ''Hic'', n° 3, 7éme année, périodique, éd. responsable : Cercle classique de l'[[Universitas Catholica Lovaniensis|Université catholique de Louvain]], 3030, Heverlee, 1971, p. 9. * 1971 : « Versus inscribendi basi Victoriae Samothracicae » (carmen graece scriptum, Lovanii, 9 decembris 1970), in : ''Hic'', n° 3, 7éme année, périodique, éd. responsable : Cercle classique de l'[[Universitas Catholica Lovaniensis|Université catholique de Louvain]], 3030-Heverlee, p. 16. * 1976 : Alaenus Divutius, "De lingua latina rediviva in urbe nova", in :''[[Vita Latina]]'', n°62, Avenione, mensis iunii, 1976, p.48. * 1976 : "Alaeni Divutii Poematia" (1 : ''En vobis Musae'' ; 2 : ''Epigramma inscribendum in acropodio Apoxyomeni Lysippi'' ; 3 : ''De die 21 mensis Julii Anni 1969, qua primum homo lunam calcavit''), in : ''[[Vita Latina]]'', n°64, Avenione, mensis decembris, 1976, p.44. * 1976: "Epistula ad Patrem [[Caelestis Eichenseer|Caelestem Eichenseer]], data Bruxellis 15.11.1976" (Alaenus Divutius), in : ''[[Vox Latina]]'', Saraviponti, tomus 12, fasc. 46, 1976, p.359. * 1977 : "Pro Alexandrae Poggi Mediolanensis versibus nuper vituperatis" (carmen), in : ''Vox Latina'', Saraviponti, tomus 13, fasc. 47, 1977, p.73. * 1980 : Alain van Dievoet, "Un disciple belge de Grinling Gibbons, le sculpteur [[:fr:Pierre Van Dievoet|Pierre van Dievoet]] (1661-1729), et son œuvre à Londres et Bruxelles", in ''le Folklore Brabançon'', Bruxellis, mense martio 1980, n°225, p.65 ad 91. * 1981 : "De deltaplano" (carmen), in : ''Vox Latina'', Saraviponti, tomus 17, fasc. 63, 1981, p.15. * 1984 : "De Goliardis sive clericis vagantibus", in : ''[[Melissa]]'', n° 1, Bruxellis, 1984, p.2 ad 3. * 1985 : "De Palaestra Bonae Mentis ab Erycio Puteano (1574-1646) olim condita", in : ''Melissa'', n° 5, Bruxellis, 1985, p. 2 et 7. * 1986 : "Carmen Francisci Rabelaesi de [[garum|garo]]", in : ''Melissa'', Bruxellis, mense iulio 1986, n°13, p.5. * 1986 : "Domus Erasmi feliciter a pernicie servabitur", in : ''Melissa'', Bruxellis, mense iulio 1986, n°13, p.8. * 1986 : Alain van Dievoet, « Généalogie de la famille van Dievoet originaire de Bruxelles, dite van Dive à Paris », dans Le Parchemin, éd. Office généalogique et héraldique de Belgique, Bruxelles, 1986, no 245, p. 273 à 293. * 1987 : "Quomodo in Circulo Lupiano dies anniversarius secundus celebratus sit", in : Vox Latina, Saraviponti, tomus 23, fasc. 88, 1981, p. 268 ad 271. * 1987 : "De ludis Coloniae Ulpiae Traianae, anno 1987 editis", in : ''Melissa'', n° 21, Bruxellis, 1987, p. 15. * 1988 : "De sepulchro Petri Breugelii in urbe Bruxellarum", in : ''Melissa'', n° 26, Bruxellis, 1988, p. 16. * 1990 : "De novis libris. Petrus Wolf, Ambitus sive descriptio interioris urbis Basileae, ex officina Bauer-Brandenberger, Basilea, 1989" (existimatio libri), in : ''Melissa'', n° 39, Bruxellis, 1990, p. 7. * 1992 : Alain van Dievoet, "Les Adages pythagoricens d’Érasme.", in : ''Anderlechtensia'', Bruxellis, prima pars mense septembri, n°65, p.8 ad 19. Secunda pars : mense decembri 1992, n°66, p.7 ad 16. * 1992 : "Exomologèse ou manière de se confesser, par Désiré Erasme de Rotterdam. Traduit du latin par Alain Van Dievoet.", in : ''le Folklore Brabançon'', Bruxellis, mense novembri 1992, n°275, p.281 ad 309. * 1992 : Alain van Dievoet, "À propos des premiers Adages d’Érasme. Conférence prononcée au Musée Érasme à Anderlecht le samedi 22 février 1992 par Alain van Dievoet", in : ''Anderlechtensia'', Bruxellis 1993, mense martio, n° 67, p.22 ad 28. * 1992 : "De vera pronuntiatione Latina", in : ''Melissa'', n° 50, Bruxellis, 1992, p. 16. * 1992 : ''Les premiers adages d'Erasme'', par [[:fr:Richard Camand|Amand Coekelberghs]] et Alain Van Dievoet, Bruxellis, Éditions du bélier, 1992. * 1993 : "De inscriptionibus Latinis Fori Maximi Bruxellensis", in : ''Melissa'', n° 52, Bruxellis, 1993, p.14 ad 16. * 1993 : Alain van Dievoet, "Érasme et le problème de la confession. Conférence prononcée à la Maison d’Erasme à Anderlecht le samedi 5 décembre 1992 par Alain Van Dievoet", in : ''Anderlechtensia'', Bruxellis 1993, n°68, p.22 ad 32. * 1993 : "Réponse de Dés. Erasme de Rotterdam contre le libelle d’un homme fiévreux, traduit du latin par Alain Van Dievoet en 1990 d’après l’édition d’avril 1529.", in : ''Anderlechtensia'', Bruxellis, 1993, n°69, p.6 ad 16. Secunda pars : Anderlechtensia, Bruxellis 1993, n°70, p.23 ad 33. * 1994 : "Epistola data Bruxellis ad Patrem [[Caelestis Eichenseer|Caelestem Eichenseer]]", 01.07.1994, ''[[Vox Latina]]'', fasc. 117 (tom. 30, a. 1994), p. 443. * 1994-1997 : "L’éponge d’Erasme contre les éclaboussures de [[Huldericus de Hutten|Hutten]], traduit du latin par Alain Van Dievoet. (Prima pars), in : ''Anderlechtensia'', Bruxellis, 1994, n°71, p.11 ad 22. (Secunda pars)", in : ''Anderlechtensia'', Bruxellis, 1994, n°72, p.33 ad 44. Tertia pars, in : ''Anderlechtensia'', Bruxellis, 1994, n°74, p.35 ad 40. Quarta pars : in, ''Anderlechtensia'', Bruxellis, n°75, p.23 ad 25 ; V, n° 79, mars 1996, pp. 41-43 ; Vbis, n° 81, septembre 1996 ; VI, n° 82, décembre 1996, pp. 25-28 ; VII, 1997, n°84, juin 1997, pp. 35-40 ; VIII, n° 85, septembre 1997, pp. 25-29 ; IX, n° 86, décembre 1997, pp. 21-26 ; X, n° 89, septembre 1998, pp. 29-34. * 1994 : "Erasme et [[Huldericus de Hutten|Hutten]], un conflit de génération au XVIème siècle. Conférence prononcée à la Maison d’Erasme à Anderlecht, le samedi 26 février 1994.", in : ''le Folklore Brabançon'', Bruxellis, mense iulio 1994, n°282, p.103 ad 119. * 1995: "Vertalingen uit het Latijn naar het Frans, van gedichten van Nicolaes Cleynaerts, in Rouwdichten van Nicolaes Cleynaerts ter gelegenheid van Erasmus’overlijden, van Joris Tulkens", in : ''Anderlechtensia'', Bruxellis, n°76, 1995, pp.5 ad 11. * 1995 : Alain van Dievoet, "Vert d’herbe", in collectione cui titulus, ''Et si l’herbe était verte, ici, aussi. Recueil'', Bruxellis, CFC-Editions, 1995, pp.105 ad 108[http://www.aml-cfwb.be/catalogues/general]. * 1995 : "Domus Erasmi. Carmen in honorem Ioannis Petri Vanden Branden", in farragine cui titulus, ''Miscellanea Jean-Pierre Vanden Branden'', Bruxellis, 1995, p.4. * 1995 : Alain van Dievoet, "Concedo Nulli", in farragine cui titulus, ''Miscellanea Jean-Pierre Vanden Branden'', Bruxellis, 1995, pp.429 ad 437. * 1995: "Recensio libri [[Rainardus Brune|Rainardi Brune]] cui titulus ''Avena Strigosa''", in ''Melissa'', 64, 1995, pp. 14-15. * 1996 : Alain van Dievoet, "Sept poésies françaises", in farragine cui titulus, ''Maniplus Nugarum'', Leichlingae, Domus Edtoria Rainardi Brune, 1996, p. 53 ad 65. * 1997: ''Éloge de la médecine d’Érasme'' ; traduction française de Dominique Bockstael, remaniée par Alain Van Dievoet et Jean-Pierre Vanden Branden, Bruxellis , Labor, 1997. * 1997 : ''Apologie d’Erasme de Rotterdam, …. qui lui servira de réponse aux deux invectives d’Edward Lee'', traduit du latin par Alain Van Dievoet, Bruxellis, in domo editoria La lettre volée, 1997, p.77 ad 147. * 1997 : ''14 Adages d’Erasme d’Olivier Smolders traduits en latin par Alain Van Dievoet'', Bruxellis, les Editions du Scarabée à la Maison d’Erasme, 1997. * 1999 : "[[Epitaphium]] Semirae Adamu", poema, [[Vox Latina]], fasc. 135 (tom. 35, anno 1999), p. 87. * 1999 : "[[Epitaphium]] Semirae Adamu", (Carmen), in : ''Melissa'', n° 88, Bruxellis, 1999, p. 11. * 2000 : "Epithalamium Philippi et Mathildis heredum coronae Belgicae qui matrimonium contraxerunt Bruxellis die 4 mensis decembris anno 1999", (carmen) in : ''Melissa'', n° 94, Bruxellis, 2000, p. 8. * 2001-2004 : "L'expostulation, ou plainte de [[Huldericus de Hutten|Ulrich de Hutten]] contre Érasme de Rotterdam, prêtre et théologien", traduit du latin par Alain Van Dievoet, in ''Anderlechtensia'', n° 99, mars 2001, pp. 33-36 ; n° 100, juin 2001, pp. 28-32 ; n° 101, septembre 2001, pp. 25-30; IV, n° 103, mars 2002, pp. 25-30 ; V, n° 106, décembre 2002, pp. 5-9 ; VI, n° 107, mars 2003, pp. 15-20 ; VII, n° 109, septembre 2003, pp. 27-32 ; VIII, n° 111, mars 2004, pp. 26-32 ; IX, n° 112, juin 2004, pp. 13-15 ; X, n° 114, décembre 2004, pp. 23-28 ; ... * 2001 : "Elegeia. De morte matris", (carmen) in : ''Melissa'', fasciculo 101°, Bruxellis, 2001, p. 16. * 2001 : "Ver novum anni 2001" (carmen), in : ''Melissa'', fasciculo 153°, Bruxellis, 2009, p. 16. * 2001 : "[[Anna Elissa Radke|Ad Annam Elissam Radke]]" (carmen), in : ''Melissa'', fasciculo 103°, Bruxellis, 2001, p. 14. * 2002 : "Musa Latina amicos latine canit : Ad [[Theodoricus Sacré|Theodoricum Sacré]] ; Ad [[Stephanus Feye|Stephanum Feye]], [[Schola Nova|Scholae Novae]] scholarcham et conditorem ; In honorem Augusti Ancarani amici librorum ; Ad [[Gaius Licoppe|Gaium Licoppe]], latinitatis vivae defensorem et propagatorem", in : ''Melissa'' (carmina quattuor), fasciculo 107, Bruxellis, 2002, p. 16. * 2003 : Alain van Dievoet, « Une famille d'orfèvres d'origine bruxelloise à Paris : les VAN DIEVOET dits VANDIVE », dans : Généalogie en Yvelines, n. 66, décembre 2003 * 2004 : Alain van Dievoet, "Quand le savoir-faire des orfèvres bruxellois brillait à Versailles", in ''Cahiers bruxellois'', Bruxellis, 2004, pp. 19-66. * 2005 : Alain van Dievoet, "Compte-rendu", in ''Cahiers bruxellois'', Bruxellis, 2005, tomus XXXVIII, pp. 209-211. * 2005 : "Carmina nova" in fasciculo ''Alaudae ephemeridis nova series''; fasciculus primus, curavit [[Anna Elissa Radke]], domus editoria Olms, in urbibus [[urbs Novum Eboracum|Novo Eboraco]], [[Turicum|Turico]], [[Hildesia]], anno 2005, a pagina 133 ad p.139. * 2006 : "Epitaphium innumerorum innocentium in turribus gemellis Novi Eboraci atrociter interfectorum" : Peter Glatz, Res Politica. Lateinische texte zu Politik und Gesellschaft, Wien, Helfried Gschwandtner (Hg.), 2006, p. 61 (ISBN9783209049131 ; früher: 3209049130). * 2006 : ''Consultation des plus utiles sur la guerre à mener contre les Turcs'',(''Consultatio de bello Turcis inferendo''), Érasme ; traduit du latin par Alain Van Dievoet ; préface de Jean-Pierre Vanden Branden, Bruxellis , Éditions du Hazard, 2006. * 2008 : ''Louange de la sottise. Éloge de la dive Moria : déclamation d'[[Erasmus|Érasme de Rotterdam]]'', traduit nouvellement du latin et annoté par Alain Van Dievoet ; préfacé par Jean-Pierre Vanden Branden, Bruxellis, Éditions du Hazard, 2008. * 2008 : "In memoriam [[Norbertus Thiel|Norberti Thiel]] : Planctus de morte Norberti Silesii Thilonis, vita functi idibus iuliis anni 2008" (carmen), in : ''Melissa'', fasciculo 145°, Bruxellis, 2008, p. 6. * 2008 : "Ad [[Genovefa Immè|Genovefam Immè]], amicissimam, unicam Galliae vatem Latinam", carmen, in : ''Melissa'', fasciculo 146°, Bruxellis, 2008, p. 12. * 2008 : "De pallio Dalaei Lamae", in : ''Melissa'', fasciculo 146°, Bruxellis, 2008, p. 16. * 2008 : Alain van Dievoet, "l'hôtel Astoria", dans, ''Sgraffito'', n° 53, 2008, p.27. * 2008: Alain van Dievoet, "L'architecte Henri van Dievoet (1869-1931)", in ''Sgraffito'', Bulletin trimestriel, Groupe d'études et de recherches peintures murales-sgraffites culturel, GERPM-SC asbl 72, rue des Champs-Élysées 1050, Bruxelles, n°55 juillet-août-septembre 2008, pp.3-14. * 2009 : Alain van Dievoet, "Projets non réalisés de l'architecte Henri Van Dievoet", dans ''Sgraffito'', Bulletin trimestriel, Groupe d'études et de recherches peintures murales-sgraffites culturel, GERPM-SC asbl 72, rue des Champs-Élysées 1050, n° 60, Bruxelles, octobre-novembre-décembre 2009, pp.226 à 28. * 2009: "Ad Genovefam Immè amicissimam unicam Galliae vatem Latinam", carmen, in : M. A. S. (Memento Audere Semper), n° 79, Pali (Pau), 2009, p. 15. * 2009 : "De interpretatione", in : ''Melissa'', fasciculo 148°, Bruxellis, 2009, p. 15. * 2009 : "De [[Oetsius|Oetsio]] sive [[Sigurthus|Sigfrido]]", in : ''Melissa'', fasciculo 151°, Bruxellis, 2009, p. 8. * 2009 : "In maria arena iacta", in : ''Melissa'', fasciculo 153°, Bruxellis, 2009, p. 16. * 2010 : "Vox siluit", (de morte cantoris [[Lucianus Pavarotti|Luciani Pavarotti]]), in ''Melissa'', n° 157, Bruxellis, 2010, p. 15. * 2010 : Alain van Dievoet, "Lignages de Bruxelles et d'ailleurs", in: ''Les lignages de Bruxelles. De brusselse geslachten'', n° 166, Bruxellis, 2010, pp. 363-371. * 2011 : ''Saint Jérôme, 'Comment traduire au mieux. Lettre à Pammachius' (fragments)'', traduit du latin par Alain van Dievoet octobre 2010, Bruxellis, Les Éditions du Haszard, 2011. * 2011 : "Vox silentii tacuit" (de morte mimi Marcelli Marceau), in ''Melissa'', n° 161, 2011, p. 15. * 2011 : "Ecce, Gai, annos celebras frequentes" (carmen genethliacum in honorem [[Gaius Licoppe|Gai Licoppii]]), in ''Melissa'', n° 163, 2011, p. 16. * 2011 : "De pretio mitulorum", in : ''Melissa'', n° 164, Bruxellis, 2011, p. 16. * 2013 : Alain van Dievoet, "En marge du costume de Lignager de Manneken Pis : vers une meilleure connaissance iconographique des membres du magistrat et des lignages de Bruxelles", in : ''Les Lignages de Bruxelles. De brusselse geslachten'', n° 170, Bruxellis, 2013, pp. 495 ad 505. * 2013 : " De novis zuavis pontificiis ", in : ''Melissa'', n° 175, Bruxellis, 2013, p. 16. * 2014 : [https://web.archive.org/web/20140415133322/http://www.paris-sorbonne.fr/IMG/pdf/9_VanDievoet.pdf "Geneviève Immè, dernière poétesse latine de France"], in : [https://web.archive.org/web/20190514081345/http://lettres.sorbonne-universite.fr/Camenae-16,21040 ''Camenae'', 16], Paris-Sorbonne, 2014. * 2018 : Alain van Dievoet, « Traduction d'une charte de Reinhilde de 1078 », introduction par Marcel Jacobs, in ''Anderlechtensia'', n° 155, Bruxellis, 2018, p. 14. * 2019 : « Complément à l'article "Une charte de 1078 (bis)", transcription du texte latin par Alain Van Dievoet », in : ''Anderlechtensia'', n° 1546, 2019, p. 2. * 2023 : Translatio in linguam francogallicam carminum [[Anna Elissa Radke|Annae Elissae Radke]] quibus titulus : ''Laudes Ucrainae. Gedichte''. Würzburg: Verlag Königshausen & Neumann, 2023 (ISBN|978-3-8260-7875-0). Avec les  traductions : en allemand par [[Anna Elissa Radke]], en français par Alain van Dievoet, en polonais par Joanna Rostropowicz, en espagnol par [http://www.filologiaclasicacadiz.com/sandra-i-ramos-maldonado Sandra I. Ramos Maldonado]{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (avec la collaboration de quatre étudiants) et en ukrainien par Ludmyla Shevchenko. == Acroases Alaeni Divutii (Conférences, Vorträge) == * 1992 : "A propos des premiers Adages d’Érasme. Conférence d'Alain Van Dievoet prononcée au Musée Érasme à Anderlecht le samedi 22 février 1992. * 1993, Dienstag, 9. März 1993, : Alain Van Dievoet spricht über „Erasmus von Rotterdam als Philosoph der Freundschaft“<ref>Ruhr-Nachrichten, n° 57, Dienstag, 9. März 1993 : Latinist referiert über Erasmus. Werne. Der Circulus Lupianus hat in diesem Monat einen Referentn aus Brüssel zu Gast. Es handelt sich um den Latinisten Alain van Dievoet. Er spricht über „Erasmus von Rotterdam als Philosoph der Freundschaft“.</ref>, [[Verina]]e ([[Werne]]), Baumhove, der Vortrag beginnt um 19.30. *1993 : Érasme et le problème de la confession. Conférence d'Alain Van Dievoet prononcée à la Maison d’Érasme à Anderlecht le samedi 5 décembre 1992. * 1994 : Érasme et [[Huldericus de Hutten|Hutten]], un conflit de génération au XVIème siècle. Conférence d'Alain Van Dievoet prononcée à la Maison d’Érasme à Anderlecht, le samedi 26 février 1994. * 1997 : le jeudi 18 décembre 1997, ''Lectures des 14 adages d'Érasme'', parus aux Éditions du Scarabée à la Maison d'Érasme, en latin par Alain Van Dievoet en français par Olivier Smolders, à Kanal 20, bd. Barthélémy, 20, Bruxelles. * 2018 : « ''Contes, mythes et légendes à travers la musique'' », concert-conférence à l'auditorium Maene, Bruxellis, die 27 mensis Aprilis 2018. == Notae == <references/> {{NexInt}} * [[Auctores neolatini]] * [[Divutius]] * [[Melissa]] == Nexus externi == * {{PND|140901280}} * [https://web.archive.org/web/20201024145651/https://opac.kbr.be/Library/search.aspx?SC=DEFA&QUERY=Alain+van+Dievoet+&QUERY_LABEL=#/Search/(query:(Page:0,PageRange:3,QueryString:'Alain%20van%20Dievoet',ResultSize:-1,ScenarioCode:DEFA,SearchContext:0,SearchLabel: Scripta Alaeni Divutii quae servantur in Bibliotheca Regia Belgica] * [http://suberic.net/~marc/vandievoetpoematanumerata.html Index poematum] * [http://www.lvpa.de/pep.php?site=adb Carmina latina Alaeni Divutii et aliorum.] * [http://www.webcitation.org/query?id=1256601929609201&url=www.geocities.com/albinus_latinus/amici/amici/alanus/alanus.htm Carmen Alaeni Divutii] === World Cat{{dubsig}} === * [http://www.worldcat.org/identities/viaf-290839196/ World Cat, scripta Alain Van Dievoet 1.] * [http://worldcat.org/identities/viaf-1060155042719672401543/ World Cat, scripta Alain Van Dievoet 2.] * [http://worldcat.org/identities/viaf-978152636058120050941/ World Cat, scripta Alain Van Dievoet 3.] {{Lifetime|1948|2024|Divutius, Alaenus}} [[Categoria:Auctores Latini hodierni]] [[Categoria:Gens Divutia]] [[Categoria:Participes primi Seminarii latinitatis vivae Vestendensis]] [[Categoria:Poetae Latini Belgiae]] [[Categoria:Scriptores Belgicae]] [[Categoria:Scriptores Melissae]] [[Categoria:Scriptores Vocis Latinae]] oqxq2aj7ga65sjbl3tn14fo4hgm5xgj 0 277311 3984979 3984822 2026-09-01T08:53:56Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984979 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{Videdis|Apollonius}} {{res|Apollonius Pergaeus}} ([[Graece]] {{Graece|Ἀπολλώνιος ὁ Περγαῖος}}), anno 262 a.C.n. Pergae natus et anno 189 mortuus, mathematicus Graecus fuit, ''Conicorum'' illustrium auctor. == Vita == {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Perge|Pergae|de|qid=Q719815}} natus et educatus [[Alexandria]]m migravit, ubi in schola [[Euclides|Euclidis]] geometriae studebat et post ipse docebat. Pergam revertit et ibi scholam Musaeo Alexandrino similem condit, sed mortuus est, ut putant, Alexandriae. Filium habuit, quem in libro suo memorat. == ''Conica'' == Euclides Apollonii magister librum nobis ignotum de sectionibus coni composuit. Octo libros ''Conica'' Apollonii habebant, quorum quattuor textus Graecus servatus est. Liber primus definitiones [[Sectio conica|sectionum conicarum]] continet, libri a secundo usque ad quartum de focibus et asymptotis et polis et aliis punctis sectionum conicarum 387 theoremata habent. Trium librorum solum versio [[lingua Arabica|Arabica]], a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Thebit||en|qid=Q250568}} facta, nota est. De libro octavo [[Pappus Alexandrinus]] quaedam refert. [[Edmundus Halley]] ''Conica'' cum reconstructione libri octavi anno 1710 edidit. [[Iohannes Keplerus]] ''Conicis'' usus est, ut orbitas ellipticas [[planeta|planetarum]] demonstret. == Opera alia == Multos alios libros a Pappo nominatos, sed perditos, Apollonius composuit, e.g.: * Λόγου ἀποτομή in duobus libris, 180 theoremata continens, cuius versio Arabica nota est; * Χωρίου ἀποτομή in duobus libris, 124 theoremata continens; * Διωρισμένη τομή in duobus libris, 83 theoremata continens; * Ἐπαφαί in duobus libris, 60 theoremata continens; * Τόποι ἐπίπεδοι in duobus libris, 147 theoremata continens; * Περὶ τοῦ κοχλίου, quem [[Proclus]] memorat, de lineis in superficie cylindri. ==De Apollonio== * Coolidge J.L. ''A history of the conic sections and quadric surfaces''. Clarendon Press, Oxford, 1945. (Repr.: Dover, NY, 1968) * Decorps-Foulquier M. ''Recherches sur les Coniques d’Apollonios de Pergé et leurs commentateurs grecs''. Paris: Klincksieck, 2000. * Neugebauer O. ''Studien zur Geschichte der antiken Algebra'', II. ''Apollonius-Studien. Quellen und Studien zur Geschichte der Mathematik, Astronomie und Physik''; B2, 1932, s. 215—254. * Taisbak C. M. ''Discovering Apollonius’ circles''. In: ''Proceedings of the Third International Conference on Ancient Mathematics'', Delphi, 1996. * Zeuthen H.G. ''Die Lehre vor den Kegelschnitten im Altertum''. Copenhagen, 1886. (Repr.: Hildesiae, Georg Olms, 1966) ==Nexus externi== * [https://archive.org/details/apolloniiconicam00apol/page/n5 ''Conicorum'' versio Latina], ab [[Isaacus Barrow|Isaaco Barrow]] facta {{fontes biographici}} [[Categoria:Nati 262 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 190 a.C.n.]] [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Mathematici Graeci antiqui]] [[Categoria:Astronomi Graeci antiqui]] {{Myrias|Homines}} lm48wsmkhqysadwdzi65tmcmrrpnzc3 0 279399 3984986 3983878 2026-09-01T09:17:20Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3984986 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Quemadmodum}} [[Fasciculus:As the hart panteth for the water - Knollwood mausoleum.jpg|thumb|Primus psalmi versus in fenestra anni [[2018]] picta, in [[mausoleum|mausoleo]] [[Maywood Heights]] in vico [[Ohium|Ohii]].]] {{res|Psalmus 42}} (enumeratione Graeca {{res|psalmus 41}} dictus) [[liber Psalmorum|libri Psalmorum]] verbo {{lres|Quemadmodum}} incipit; etiam habet [[superscriptio]]nem: “Magistro chori. [[Maskil]]. Filiorum [[Core]]” (sic in [[Nova Vulgata]]). In hoc psalmo psalmista dicit se in tribulatione sua [[Deus|Deum]] eiusque auxilium desiderare.<ref>“Longing for God and His Help in Distress”, titulus in ''[[New Revised Standard Version]]'' apud [https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalm+42&version=NRSV BibleGateway].</ref> In [[psalterium Romanum|psalterio Romano]], verbis “Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum” incipit. Qua versione [[Ioannes Petrus Aloysius Praenestinus]] in claro [[motetus|moteto]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sicut cervus (Praenestinus)|Sicut cervus|en|qid=Q65080500}} usus est. == Verba psalmi == Haec sunt verba psalmi 42 (41) ex versione [[vulgata Clementina]]: {{Versus numerati| In finem. Intellectus filiis [[Core]]. Quemadmodum desiderat [[cervus]] ad [[fons|fontes]] aquarum, ita desiderat [[anima]] mea ad te, Deus. Sitivit anima mea ad Deum fortem, vivum; quando veniam, et apparebo ante faciem Dei? Fuerunt mihi [[lacrimae]] meae panes die ac [[nox|nocte]], dum dicitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus? Haec recordatus sum, et effudi in me [[anima]]m meam, quoniam transibo in locum [[tabernaculum|tabernaculi]] admirabilis, usque ad domum Dei, in voce exsultationis et confessionis, sonus epulantis. Quare tristis es, anima mea? et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi, salutare vultus mei, et Deus meus. Ad meipsum anima mea conturbata est: propterea memor ero tui de terra [[Iordanes|Iordanis]] et [[Hermon]]iim a monte modico. Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum; omnia excelsa tua, et fluctus tui super me transierunt. In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte canticum eius; apud me oratio Deo vitae meae. Dicam Deo: Susceptor meus es; quare oblitus es mei? et quare contristatus incedo, dum affligit me inimicus? Dum confringuntur ossa mea, exprobraverunt mihi qui tribulant me inimici mei, dum dicunt mihi per singulos dies: Ubi est Deus tuus? Quare tristis es, anima mea? et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi, salutare vultus mei, et Deus meus. }} == Lectio Christiana == “Sicut Novi Testamenti inspirati [[scriptor]]es, primae communitates Christianae librum relegunt Psalmorum in eis Christi canentes mysterium”.<ref>Catechismus Catholicae Ecclesiae, [https://www.vatican.va/archive/catechism_lt/p4s1c1a3_lt.htm] numerus 2641.</ref> === Titulus Psalmi === “In Psalterio Liturgiae Horarum, unicuique psalmo praemittitur titulus de eius sensu et momento pro humana credentis vita. Hi tituli in libro Liturgiae Horarum tantum ad utilitatem psallentium proponuntur”. <ref>[https://web.archive.org/web/20260420142124/https://breviar.sk/la/docs/smernice_lh.htm Institutio generalis de Liturgia Horarum, 111.]</ref> Titulus Psalmi 42 est ''Desiderium Domini et templi eius''. === Descriptio Psalmi === [[Ioannes Calvinus]], theologiae [[Reformatio]]nis fautor, sic argumentum psalmi descripsit: <blockquote> Primo ostendit [[David (rex)|David]], quum profugus erraret ob [[Saul (rex)|Saulis]] saevitiam, nihil sibi fuisse acerbius quam prohiberi a [[Sanctuarium|Sanctuarii]] accessu, quod Dei cultum terrenis omnibus ommodis praeferret. Deinde quam difficilis cum desperatione sibi fuerit lucta, commemorat. Precem etiam et gratiae Dei meditationem admiscet confirmandae spei suae causa. Postremo interius illud cum moerore suo certamen repetit.<ref>In librum Psalmorum, Iohannis Calvini commentarius (Oliva Roberti Stephani, 1557), argumentum Psalmi 42, [https://viewer.hlb-wuppertal.de/viewer/image/1366186432524/212/LOG_0046/ p. 200].</ref></blockquote> == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Psalm 42|Psalmum 42}} * [https://www.academic-bible.com/en/online-bibles/biblia-sacra-vulgata/read-the-bible-text/bibel/text/lesen/stelle/19/410001/ Psalmus 41]{{Nexus deficit|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in versione Vulgata Stuttgartensi (iuxta Hebraicum) * [https://web.archive.org/web/20140109114302/http://vulsearch.sourceforge.net/html/Ps.html#x41_1 Psalmus 41] in Vulgata Clementina (versione Gallicana) * [http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_vt_psalmorum_lt.html#PSALMUS%2042 Psalmus 42] in [[Nova Vulgata]] * [https://www.chabad.org/library/bible_cdo/aid/16263#showrashi=true Psalmus 42 cum commentario Rashi] {{ling|Hebraice|Anglice}} {{Psalmi}} {{reli-stipula}} [[Categoria:Liber Psalmorum]] p0v0kx1lfqgofxp6ox3xwx6a1rhondv 0 284201 3984992 3982509 2026-09-01T09:24:47Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984992 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Dicuilus}}, qui saeculis VIII et IX vixit, fuit [[monachus]] [[Hibernia|Hibernicus]], [[astronomus]] et [[geographus]]. Duo opera Dicuili noscimus, ''De mensura orbis terrae'', circa annum 825 scriptum, et ''Librum de astronomia'', ab anno 814 ad annum 818 compositum. In ''De mensura orbis'' non solum capta e libris [[Plinius maior|Plinii]], [[Solinus|Solini]], [[Orosius|Orosii]] et [[Isidorus Hispalensis|Isidori Hispalensis]] narrat, sed etiam a monacho quodam Fideli, qui tempore Dicuili [[Nilus|Nilum]], litora [[Mare Rubrum|maris Rubri]] et [[Palaestina|Terram Sanctam]] visitaverat, audita necnon [[Islandia]]e [[Faeroae|Faeroarumque]] descriptionem vix non primam addidit. == Opera et editiones == * [http://archive.org/stream/proceedingsroya21acadgoog#page/n773/mode/2up ''Liber de astronomia''] (Mario Esposito: ''An Unpublished Astronomical Treatise by the Irish Monk Dicuil''. In: ''Proceedings of the Royal Irish Academy'' Bd. 26, 1906/07, Section C, S. 379–446). * ''Liber de mensura orbis terrae'': ** [https://archive.org/stream/liberdemensurao00walcgoog editio prima] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Athanasius Walckenaer|Caroli Walckenaer|fr|qid=Q860169}}, Parisiis 1807. ** [http://digital.bib-bvb.de/view/bvbsingle/single.jsp?dvs=1507302135083~115&locale=de_DE&VIEWER_URL=/view/bvbsingle/single.jsp?&DELIVERY_RULE_ID=39&bfe=view/action/singleViewer.do?dvs=&frameId=1&usePid1=true&usePid2=true editio Ioannis Antonii Letronne]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Parisiis 1814. ** [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10621818_00005.html editio Gustavi Parthey], Berolini 1870. ** editio Iacobi I. Tierney et Ludovici Bieler, Dublini 1967 (= ''Scriptores latini Hiberniae'' Bd. 6). ==Nexus interni== *[[Hibernicus exul]] ==Nexus externi== {{Fontes biographici}} [[Categoria:Nati saeculo 8]] [[Categoria:Mortui saeculo 9]] [[Categoria:Geographi Latini antiqui]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] [[Categoria:Incolae Hiberniae]] [[Categoria:Astronomi Hiberniae]] oai13clxjvi5jta6nu7ci97d5xq22ni 0 290778 3984983 3984224 2026-09-01T09:04:01Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984983 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis}} {{Nomen | genus = Femininum | origo = Latina | significatio = “qui lauream habet” | imago = Medal commemorating Laura Maria Caterina Bassi, Italy, 1732 Wellcome L0059010.jpg | capitulum = Nomisma physicae Italicae [[Laura Bassi|Laurae Bassi]] }} {{res|Laura}} est praenomen femininum originis Latinae. {{res|[[Laurus (nomen)|Laurus]]}} est forma masculina.<ref>''Behind the Name'', s.v. “[https://www.behindthename.com/name/laura Laura]”. {{Ling|Anglice}}.</ref> == In linguis frequentibus formae == * ''[[Anglice]]'': Laura * ''[[Batavice]]'': Laura * ''[[Dacoromanice]]'': Laura * ''[[Francogallice]]'': Laure * ''[[Hispanice]]'': Laura * ''[[Lusitanice]]'': Laura * ''[[Polonice]]'': Laura * ''[[Russice]]'': Лаура (''Laura'') * ''[[Slovenice]]'': Lavra * ''[[Theodisce]]'': Laura == Mulieres == * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Laura Alonso Padín||fr|qid=Q1807694}} * [[Laura Bassi]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Laura Battiferri||it|qid=Q426217}} * [[Laura Boldrini]] * [[Laura Bosio]] * [[Laura Bush]] * [[Laura Chinchilla]] * [[Laura Hope Crews]] * [[Laura Dern]] * [[Laura Grimaldi]] * [[Laura Mancinelli]] * [[Laura Morante]] * [[Laura Prepon]] * [[Laura Pyper]] * [[Laura Vandervoort]] * [[Laura Wyss]] == Notae == <references /> ==Nexus interni== * [[467 Laura]], asteroides [[Categoria:Praenomina feminina]] [[Categoria:Praenomina Anglica]] [[Categoria:Praenomina Batava]] [[Categoria:Praenomina Dacoromanica]] [[Categoria:Praenomina Hispanica]] [[Categoria:Praenomina Italica]] [[Categoria:Praenomina Lusitana]] [[Categoria:Praenomina Theodisca]] egzcvloxmi5a1ycvkmnlnoz0tp1s3in 0 291821 3985005 3981330 2026-09-01T09:47:49Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3985005 wikitext text/x-wiki {{Coord|28|0|N|112|0|W|region:MX_type:waterbody_scale:5000000|display=title}} [[Fasciculus:Wpdms nasa topo gulf of california.jpg|thumb|[[Tabula geographica]] Sinum Californiae [[color]]e [[caeruleus|caeruleo pallido]] monstrat.]] [[Fasciculus:Giant pacific manta.jpg|thumb|upright=0.8|''[[Manta]]'' [[Oceanus Pacificus|Pacifica]] et urinator [[homo|humanus]] in Sinu Californiae.]] {{res|Sinus Californiae}},<ref>Bernhardus Varenius, ''Geographia Generalis, In qua affectiones generales Telluris explicantur'' (Amstelodami: Ex officina Elzeviriana, 1664), 181.</ref><ref>[[Paulus VI]] [[papa]], constitutio apostolica de HERMOSILLENSIS - TIGIUANAËNSIS (MEXICALENSIS): "ad quintum chilometrum a litore Sinus Californiae." [https://w2.vatican.va/content/paul-vi/la/apost_constitutions/documents/hf_p-vi_apc_19660325_mexicalensis.pdf PDF].</ref> vel '''Sinus Californicus''',{{FD ref}} est [[mare marginale]] [[Oceanus Pacificus|Oceani Pacifici]] quod [[Paeninsula Californiae Inferioris|Paeninsulam Californiae Inferioris]] a [[Mexicum|Mexico]] [[continens|continentali]] separat. A [[civitates Mexici|civitatibus]] [[California Inferior]]e, [[Meridiana California Inferior]]e, [[Sonora]], et [[Sinaloa]] finitur, [[litus|litore]] circiter 4000 [[chiliometrum|chiliometra]] longo. Inter [[flumen|flumina]] quae in [[sinus|sinum]] defluunt sunt [[Flumen Coloratum|Coloratum]], [[Flumen Fuerte|Fuerte]], [[Flumen Mayo (Mexicum)|Mayo]], [[Flumen Sinaloa|Sinaloa]], [[Flumen Sonora|Sonora]], [[Flumen Yaqui|Yaqui]]. [[Superficies]] sinus est circiter 160&thinsp;000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum.]] [[Altitudo]] a paene [[zerum]] ad vadum trans [[aestuarium]] prope [[Yuma (Arizona)|Yumam]] ad plus quam 3000 [[metrum|metra]] variat, propter [[geologia]]m multiplicem, ad [[tectonica laminarum|tectonicam laminarum]] pertinentem;<ref name="Brusca">Brusca 1973.</ref> [[Iugum Pacificum orientale|iugi Pacifici orientalis]] sinus initium est. Sinus putatur unum ex diversissimis [[tellus|telluris]] [[mare|maribus]], [[habitatio]] plus quam 5000 [[species|specierum]] [[invertebrata|microinvertebratorum]].<ref>Campos, Rosa de Campos, et Angel de León-González 2009.</ref> Nonnullae eius [[regio]]nes sunt [[patrimonium totius mundi]] [[UNESCO]]ense. Sinus Californiae aliquot [[nomen proprium|nominibus propriis]] appellatur, inter quae sunt ''Mare Cortesii,''<ref>[[Anglice]] ''Sea of Cortez'' et ''Sea of Cortés.''</ref> ex [[Ferdinandus Cortesius|Ferdinando Cortesio]] [[conquisitatores Hispani|conquistatore]] [[Hispania|Hispanico]], et ''Mare Minianum.''<ref>[[Anglice]] ''Vermilion Sea.''</ref> Sinus per [[America Latina|Americam Latinam]] [[Hispanice]] appellatur ''Mar de Cortés,'' ''Mar Bermejo,'' et ''Golfo de California.'' ==Fauna== Inter magna [[animalia]] quae in sinu habitant sunt ''[[Phocoena sinus]],'' ''[[Megaptera novaeangliae]],'' ''[[Eschrichtius robustus]],'' ''[[Orcinus orca]],'' duae [[species]] ''[[Manta]]rum,'' ''[[Dosidicus gigas]],'' ''[[Dermochelys coriacea]],'' ''[[Balaenoptera physalus]],'' ''[[Physeter macrocephalus]],'' et insigniter ''[[Balaenoptera musculus]],'' maximum [[mundus|mundi]] animal. Inter parva animalia in sinu [[endemismus|endemica]] numeratur ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Stathmonotus sinuscalifornici||en|qid=Q2118001}},'' [[piscis]] [[familia (taxinomia)|familiae]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chaenopsidae|Chaenopsidarum|en|qid=Q1592966}}. {{NexInt}} * [[Geographia Mexici]] * [[Ferdinandus Konščak]], [[missionarius]] [[Iesuitae|Iesuitus]] et [[cartographus]] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== * Brusca, Richard C. [[1973]]. ''A Handbook to the Common Intertidal Invertebrates of the Gulf of California.'' Tucson Arizonae: University of Arizona Press. ISBN 978-0-8165-0356-8. [https://archive.org/details/handbooktocommon00brus/page/10 Paginae 10–15.] [https://archive.org/details/handbooktocommon00brus/page/10 Archivum, pagina 10.] * Brusca, Richard C., ed. [[2010]]. ''The Gulf of California: Biodiversity and Conservation. University of Arizona Press. * Campos, Ernesto, Alma Rosa de Campos, et Jesús Angel de León-González. [[2009]]. "Diversity and ecological remarks of ectocommensals and ectoparasites (Annelida, Crustacea, Mollusca) of echinoids (Echinoidea: Mellitidae) in the Sea of Cortez, Mexico." '' Parasitology Research'' 105 (2): 479–87. doi:10.1007/s00436-009-1419-8. PMID 19337754. s2cid 19481500. * Chenaut, Victoria. [[1985]]. ''Los pescadores de Baja California: costa del Pacífico y Mar de Cortés.'' Tlalpan Mexici D.F.: SEP Cultura, Centro de Investigaciones y Estudios Superiores en Antropología Social, Museo Nacional de Culturas Populares. ISBN 968496062X. * Enea, Sparky, as told to Audry Lynch. [[1991]]. ''With Steinbeck in the Sea of Cortez.'' Los Osos Californiae: Sand River Press. ISBN 0944627560. * MacDonald, Gregory. [[2019]]. ''Isle of the Amazons In the Vermilion Sea.'' Kansanopoli Missuriae: 39 West Press. ISBN 978-1-946358-14-1. * Thomson, Donald A., et Nonie McKibbin. [[1976]]. ''Gulf of California fishwatcher's guide.'' Illust. Jenean Thomson. Tucson Arizoniae: Golden Puffer Press. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Gulf of California|Sinum Californiae}} {{Wikisource|Gulf of California|Sinum Californiae}} {{Fontes geographici}} * [http://bajaex.com/protect-wild-baja/ Amici Inferioris Feri.] (Friends of Wild Baja.) * [https://web.archive.org/web/20151103082949/http://cedointercultural.org/ CEDO Intercultural.] * [http://www.desertmuseum.org/center/seaofcortez/ Museum Desertorum.] {{DEFAULTSORT:Californiae, sinus}} [[Categoria:Res geographicae Mexici]] [[Categoria:Sinus Californiae| ]] [[Categoria:Sinus Oceani Pacifici]] {{Myrias|Geographia}} 2oafwbml449y3vu89a996lycini83d6 0 296621 3985002 3981531 2026-09-01T09:36:47Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3985002 wikitext text/x-wiki {{Vicificanda}} {{Capsa urbis Vicidatorum}} {{res|Addrup}} est oppidulum communis [[Assini|Assinorum]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'') in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiori]] in [[Circulus Cloppenburgensis|circulo Cloppenburgensi]]. == Historia == Anno [[950]] primum memoratur. [[Ducatus Oldenburgensis]] pars fuit. == Cives praeclari == * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Caspar Henricus Borgess||en|qid=Q5049022}} ([[1824]]–[[1890]]), {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Archidioecesis Detroitensis|episcopus Detroitensis|en|qid=Q1364441}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Clemens Große Macke||de|qid=Q1100170}} (* [[1959]]), fuit legatus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|senatus terrae Saxoniae Inferioris||en|qid=Q319994}}. ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{fontes geographici}} * [https://addrup.de Situs interretialis] {{CommuniaCat|Addrup}} [[Categoria:Loci habitati Germaniae]] [[Categoria:Saxonia Inferior]] e16ocxffxos7d6optrg3kxvp0k19nj8 0 298223 3984854 3638042 2026-08-31T17:05:55Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3984854 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Kix aerial photo.jpg|thumb|upright=0.8|Despectus in Aëroportum Internationalem Kansaiensem.]] [[Fasciculus:KIX-PTB.JPG|thumb|upright=0.8|Aedificia aëroportus.]] [[Fasciculus:Kansai Airport Map.png|thumb|upright=0.8|Carta aëroportus.]] '''Aëroportus Internationalis Kansaiensis''',{{FD ref}} [[abbreviatio|imminutus]] '''KIX''', est [[aëroportus]] internationalis ante [[Osaca]]m, primum die [[4 Septembris]] [[1994]] perfectus, qui in [[insula]] artificiosa sedet. Aedificia aëroportus a [[Rentius Piano|Rentio Piano]] constituta sunt. Hic aëroportus duo [[aërodromus|aërodromos]] possidet; unus 3500 [[metrum|metra]] X 60 metra (perfectus anno 1994) et secundus 4000 metra X 60 metra (perfectus anno 2007). Summa [[area (geometria)|area]] hodie circa 1068 [[hectarium|hectarii]] est. ==Notae== <references/> == Nexus externi == *[https://web.archive.org/web/20251229081106/https://www.kansai-airport.or.jp/en/ De aëroportu.] [[Categoria:Aeroportus]] [[Categoria:Constituta 1994]] [[Categoria:Osaka]] 5ub9o60f200y0zd0e0g3eywid0rkh7z 0 299023 3984868 3643635 2026-08-31T18:06:26Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984868 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-3}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Ardem Parapoutian''' (natus anno 1967) est [[biologia|biologus]] [[biologia molecularis|molecularis]] et [[neurologia|neurologus]] [[Civitates Foederatae|Americanus]] origine [[Libanus]] gente [[Armenii]]. Anno [[2021]] [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae]] accepit cum [[David Julius]] ratione studii [[systema sensorium|systematis sensorii]] de [[temperatura thermodynamica|thermodynamica]] et [[dolor]]e.<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/summary/ De Praemio Nobeliano Medicinae anno 2021] apud nobelprize.org.</ref> Alma mater eius [[Universitas Californiensis Berkeleiensis]] est. == Notae == <references/> {{Lifetime|1967||Patapoutian, Ardem}} [[Categoria:Biologi Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Praemium Nobelianum Medicinae]] jtiqm5jdxnzsul2sq5csxofkuoic5w2 0 299591 3984915 3875471 2026-08-31T19:13:10Z Cyprianus Marcus 66550 3984915 wikitext text/x-wiki {{Auxilium interviciale | en = Tonary | de = Tonar }} {{Latinitas|-5}} [[Fasciculus:Tonary of the Auch region (Aquitaine, end 10th century).jpg|thumb|Tonarium cum notatione aquitana [[Augusta Auscorum|Augustae Auscorum]] ([[:fr:Bibliothèque nationale de France|F-Pn]] lat. [[#Pbn1118|1118]], f.105')]] {{Res|Tonarium}}<ref name=Blaise>Albert Blaise, ''Lexicon latinitatis medii aevi'' (Turnhout: 1975).</ref> seu {{Res|(libellus) tonarius}},<!-- Ubi? (Pagina?) <ref name=Cange>{{DuCange}}</ref> --><ref name=DMLBS>{{DMLBS|tonarius}}.</ref> seu {{Res|tonale}},<ref name=DMLBS /> in [[Christianitas Occidentalis|Christianitate Occidentali]] est libellus qui partem librorum cantuum ([[Graduale|gradualis]] atque [[Antiphonarium officii|antiphonarii]]) constituit, qui varios [[Cantus Gregorianus|cantus Gregorianos]] secundum [[Octoechos|tonos ecclesiasticos]] (quorum species octavae sub nomine [[Modus (musica)|modi]] descriptae sunt) intra octoplicem tonorum formulam per [[incipit|incepta textualia]] disponit. In antiphonariis tonaria [[Antiphona|antiphonas]] {{Creanda|en|Horae canonicae|horarum canonicarum}} saepe comprehendunt, in gradualibus (libris cantuum [[Missa|Missae]]) omnia genera cantus antiphonalis cum psalmis et sine psalmis tractant. Antiphonae librorum gradualium ([[introitus]] et [[communio|communiones]]) et antiphonarii psalmum in libro indicatum introducunt et in [[Psalmodia|psalmodia]] repetuntur. <!-- Exemplum ad monstrandum sectionem cum nexibus --> ==Usus et forma tonarius== [[Fasciculus:Tonary fragment of Saint-Riquier.jpg|thumb|Tonarium Sancti Richarii<ref>Notum sub eum nomen apud Huglo ([[#Hug1971|1971]], 26-28), scriptum ab scriptorio Sancti Richardi vel [[Abbatia Corbeia|Corbeiae]].</ref>, unum fontem notum antiquissimum tonarium conservatum in psalterio dicto Caroli Magni ([[:fr:Bibliothèque nationale de France|F-Pn]] fundus lat. Cod. [[#Riquier|13159]], f.167)|366x366px]] Primum tonarium notum est [[#Riquier|fragmentum]] in [[psalterium|psalterio]] [[Saint-Riquier|monasterii Sancti Richarii]] saeculi VIII inventum. Hoc tonarium pars psalterii erat et octo divisiones habebat secundum nomina byzantina octo tonorum nominatas: «Autentus protus», «Plai protus», «Deuterus» etc. Sine intonationibus et formulis psalmodiae tonarium nondum psalmodiae psalmorum et canticorum iunctum erat, sed indicem selectorum cantuum Missae habebat, non solum antiphonas ad introitum ('''AN''' seu '''A'''), sed etiam responsoria gradualia ('''RG''' seu '''R'''), versus alleluiaticos ('''AlL'''), offertoria ('''OF''') et communiones ('''Adco''' seu '''Adc''').<ref>Fortasse fragmentum in forma completa aliam partem libro antiphonario dedicatam habebat, sed hoc tonarium non videtur tantum ad usum psalterii aptum.</ref> Utilitas pristinorum tonariorum erat deductio toni cantus plani generaliter ''a posteriori''.<ref>''A posteriori'' sunt verba a Petro Jeffery allata ([[#Jef2001|2001]]). Deductio tonorum apud tonarium distinctio est ab usu cantorum byzantinorum. Signaturae sonorum ({{lang|grc|ἦχοι}}) ab scriptoribus {{lang|grc-latn|troparologii}} sine notatione musicali conservati a saeculo sexto (fragmenta papyri) usae erant. Signatura alius soni aliam melodiam facit.</ref> In breviariis et sacramentariis ut [[#SanctiDionysii|sacramentario graduali Sancti Dionysii]] sunt solum symbola tonalia apud marginem paginae secundum nomenclaturam byzantinam ut «A Prot», quod abbreviat «autentus protus» (alternatim toni numerati ut '''.I.''' per tonum primum secundum systema Hucbaldi ut in [[#Pbn1085|antiphonario ecclesiae Sancti Salvatoris]] usi erant). Tonarium potest introductionem in antiphonarium ut [[#Hartker1|antiponarium Hartkeris]] Coenobio Sangallense cum indice antiphonarum completo in ordinem terminationum in psalmodia nominati «differentiae» seu «figurae».<ref>Ad initium (pagina 1) doxologium breve est scriptum in letteris maiusculis «GLORIA PATRI ET FILIO / ET SPIRITUI SCO[*] SICUT / ERAT IN PRINCIPIO ET / NUNC ET SEMPER [ET IN] E U A E U O U A E» cum neumis sangallensis supra, deinde «SECULORUM AMEN» cum neumis. Paginae tonarius sunt separatae in duo libros antiphonarii (codices [[#Hartker1|390]] et [[#Hartker2|391]] ad initium) sine ordine, sed in magna perturbatione. Restitutio tonarius est addendum ad cod, sang. 390 ab manu recentiore (pp. [http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0390/V1 V1]-V4) atque quae paginae sunt perditae seu laesae.</ref> Appendix tonarius libro graduale tractat solum genera cantuum antiphonalium Missae ut introitum et communionem. Exemplum est tonarium libro [[#Einsiedeln|graduale monasterii Einsiedeln]] quo solum pars communionum conservatus est. Communius est libellus tonarius tropario-prosario ut [[#Pbn909|tropario-prosarium Ademari]] ubi libellus tonarius (quaequinque pars libellum appelatur) incipit cum parte supra antiphonarium (antiphonae et responsoria prolixa) (f.251) et deinde cum parte supra librum gradualem (f.255), hinc cuncta genera cantuum Missae indicati sunt. Quoque tonarium sub formam tactatum notatus est, inde potest esse partem collectionis tractatuum de musica ut [[#CommWerden|tonarium Hogeri Werdensis]] cum diagrammis notationis Dasianae, [[#BernoTonar|tonarium Bernonis Prumiensis]] cum neumis sangallensis manuscripto monasterii Laureshamensis ubi differentiae sub nomina graeca secundum Hucbaldem ordinatae sunt, vel [[#MC318|tonarium cum neumis italicis]] collectione Archicoenobii Montis Casini. Tonarium unicum est [[#MOfH159|librum gradualis tonarius monasterii Sancti Benigni]] scriptum sub abbatem Willelmum Volpianis ubi cuncta genera cantuum Missae sunt separata in libellos. Quisque libellus est subdivisus octo partibus secundum ordinem octo tonorum. Deinde Willelmus continuavit ut abbatem conditorem in [[Normannia]] ubi sua notatio est diffusa. === Symbola 8 tonorum === [[Hucbald Sancti Amandi|Hucbald]] descripsit sub nomina graeca phthongorum tetrachordum finalium: <blockquote>Quatuor a primis tribus, id est, lichanos hypaton [λιχανὸς ὑπάτων '''D'''], hypate meson [ὑπάτη μέσων '''E'''], parypate meson [παρυπάτῃ μέσων '''F'''], lichanos meson [λιχανὸς μέσων '''G'''], quatuor '''modis''' vel '''tropis''', quos nunc '''tonos''' dicunt, hoc est, '''protus''' [ὁ πρῶτος], '''deuterus''' [ὁ δεύτερος], '''tritus''' [ὁ τρίτος], '''tetrardus''' [ὁ τέταρτος], perficiendis aptantur: ita ut singulae earum quatuor chordarum geminos sibi '''tropos''' regant subiectos, principalem [τὸν κύριον], qui '''autentus''' [αὐθέντης], et lateralem, qui '''plagius''' [ὁ πλάγιος] appellatur: lichanos hypaton [λιχανὸς ὑπάτων '''D'''] scilicet '''autentum protum''' et '''plagium''' eiusdem, id est, '''[tonorum] primum''' et '''secundum''': hypate meson [ὑπάτη μέσων '''E'''] '''autentum deuterum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] tertium''' et '''quartum''': Parypate meson [παρυπάτῃ μέσων '''F'''] '''autentum tritum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] quintum''' et '''sextum''': lichanos meson [λιχανὸς μέσων '''G'''] '''autentum tetrardum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] septimum''' et '''octavum''': ita ut ad aliquam ipsarum quatuor quantavis ultra citraque variabiliter circumacta, necessario omnis, quaecumque fuerit, redigatur cantilena. Unde et eaedem '''finales''' appellatae, quod finem in ipsis cuncta, quae canuntur, accipiant. Eas cum notulis paullo praesentibus positis annotamus. In graviorem cmpcf. Item acutiorem fcpm. ————Hucbald, ''De harmonica institutione''<ref>Editio Gerbertis ([[#Huc1784|1784]], i:119).</ref></blockquote> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center" align="center" style="text-align:center;" |+ Phthongi et symbola tonorum |- ! tetrachordum !! graeco !! transliteratum !! Hucbald !! = !! [[Guido Aretinus]] !! Tonus |- | protus || {{lang|grc|λιχανὸς ὑπάτων}} || «lichanos hypaton» || F<ref name="Digamma">Digamma sub formam "F".</ref> || = || D sol re || I & II |- | deuterus || {{lang|grc|ὑπάτη μέσων}} || «hypate meson» || σ || = || E la mi || III & IV |- | tritus || {{lang|grc|παρυπάτη μέσων}} || «parypate meson» || ρ || = || F fa ut || V & VI |- | tetrardus || {{lang|grc|λιχανὸς μέσων}} || «lichanos meson» || Μ || = || G sol re ut || VII & VIII |} Tractatus Hucbaldi per se est tonarium, ut manuscriptum [[Leodium (provincia)|leodinense]] [[Bibliotheca Nationalis Rei publicae Bohemicae|CZ-Pu]] Cod. [[#Leodium|273]], f.[https://imagines.manuscriptorium.com/loris/AIPDIG-NKCR__XIX_C_26____15DAGD6-cs/ID0027v/full/full/0/default.jpg 27'] ostendit. Verbum '''phthongus''' locum memoriae notarum significat, et solum quattuor phthongi sufficiunt ad octo modos construendos, qui sunt species octavae cum speciebus pentachordorum et tetrachordorum. Itaque '''tonus primus''' (autentus protus) et '''secundus''' (plagius protus) finalem «lychanos hypaton» (D sol re) habent cum modis «dorio» et «hypodorio»: '''D'''—a—d et A—'''D'''—a. Toni autenti octavam super finalem habent, plagii pentachordum in alto et tetrachordum deorsum. Similiter sunt autentus et plagius deuterus ('''tonus tertius''' et '''quartus''') cum finali «hypate meson» (E la mi) modisque «phrygio» et «hypophrygio»: '''E'''—b mi—e et B mi—'''E'''—b mi. Atque autentus et plagius tritus ('''tonus quintus''' et '''sextus''') cum finali «parypate meson» (F fa ut) modos «lydium» et «hypolydium» habent: '''F'''—c—f et C—'''F'''—c. Denique autentus tetrardus eiusque plagius ('''tonus septimus''' et '''octavus''') cum finali «lychanos meson» (G sol ut) modos «mixolydium» et «hypermixolydium» habent (nomen apud Boethium notum pro modo octavo, postea in medio aevo etiam «hypomixolydium» dictum): '''G'''—d—g et D—'''G'''—d (ut modus dorius, sed divisus quarta specie pentachordi super finalem G). Periodus Hucbaldi etiam duo systemata symbolorum tonalium et ordinem tonorum explicat, id est autentum protum, plagium protum, autentum deuterum etc. secundum [[Octoechos|octoechum]] graecum vel suam enumerationem tonorum I-VIII, quae primum apud Hucbaldum nuntiata est. === Variae formae tonariorum === '''Tonaria''' sunt distincta secundum formam et longitudinem: * Potest essere tractatum cum descriptionibus octo tonorum, eorum troporum et modorum ut tractatum Hucbaldis<ref>[[Bibliotheca Nationalis Rei publicae Bohemicae|CZ-Pu]] cod. [[#Leodium|273]], ff.19-28'.</ref> vel compendium ''alia musica''.<ref>[[Bibliotheca Nationalis Francica|F-Pn]] fund. lat. [[#Pbn8663|8663]] & [[#Pbn7211|7211]].</ref> * Forma brevis deducendum tonos via incipit cantuum vel symbolum tonale apud marginem sacramentari. * Forma communior cum intonationibus ({{lang|grc-latn|echemata}}) et psalmodiis notatis.<ref>[[Bibliotheca Nationalis Rei publicae Bohemicae|CZ-Pu]] cod. [[#Leodium|273]], ff.4-11: «Primus igitur lydius [!], qui grece inscribitur autentus prothus, id est magister vel princeps primus». Hic tractatus est scriptus cum atramento rubro et neumis lotharingiis. Proprietas scriptoris quod verba graeca ut «dyatesseron» et «dyapente» sunt scripta «·iiii[or]·cordarum» vel «·v·cordarum» ut verbum «corda» substituit «phthongus» seu «nota».</ref> Incipita cantuum sunt ordinata secundum terminationes psalmodiae quas sunt «differentias» sive «figuras». Hoc tonarium continet cunctas vel selectas antiphonas libris gradualis (antiphonas ad introitum et antiphonas ad communionem) et libris antiphonarii. * Forma multum rara substituit principium incipitorum ab cantu completo cum neumis et faciat librum completum ut librum gradualem. Apud Willelmum Volpianis liber gradualis est divisus a variabus libellibus ut libellum antiphonarum (introitus et communiones), libellum responsoriarum gradualium, libellum versorum alleluiaticorum, libellum tractuum sive prosarium. Proprietas tonarii est quod cuncta pars sive libellus est divisus ab octo partibus secundum ordinem octo tonorum.<ref>Ordo ut erat explicatus ab Hucbaldo.</ref> Exemplum est tonarium libris gradualis cum fragmento antiphonarii Willelmi Volpianis per abbatiam Sancti Benigni ([[:fr:Faculté de médecine de Montpellier|F-MOf]] cod. [[#MOfH159|H159]]). === Tonaria et traditio cantuum === == Echemata et nomina eorum == Cantor Aurelianus Reomensis rogavit cantorem graecum quid est significationem syllabarum usi apud intonationes (echemata). Dialogus est nuntiatus capitulo nono eius tractatus ''Musica disciplina'' quae habet formam tonarii incipiens ut hinc: <blockquote><span style="color:red">Capitulum VIIII QUAE IPSIS INSCRIBANT</span>[UR] <span style="color:red">TONIS</span><br/> Ceterum nomina quae ipsis inscribuntur tonis, ut est in primo tono: <span style="color:red">NONANNOEANE</span>. et in secundo: <span style="color:red">NOEANE</span> et cetera queque moveri solet animus quia in se contineant significationis.<br/> Etenim quendam interrogavi Grecum: «In Latina quid interpretarentur lingua?» Respondit se nihil interpretari sed esse apud eos letantis adverbia. Quantoque maior est vocis concentus eo plures inscribuntur sillabe, ut in autentu proto, qui principium est, sex inseruntur sillabe, videlicet he: [<span style="color:red">NONANNOEANE</span>.]<br/> In autentu deutero, in autentu trito, quoniam minoris sunt meriti, quinque tantummodo eis inscribuntur sillabae, ut est: <span style="color:red">NOIOEANE</span>.<br/> In plagis autem eorum consimilis est litteratura, scilicet <span style="color:red">NOEANE</span>, sive secundum quosdam <span style="color:red">NOEAGIS</span>.<br/> Memoratus denique adiuncxit Grecus huiusmodi, inquiens:<br/> «Nostra in lingua videntur habere consimilitudinem qualem arantes sive angarias minantes exprimere solent, excepto quod haec letantis tantummodo sit vox nihilque aliud exprimentis; estque tonorum in se continens modulationem.»<br/> De quorum vigore ob sermonis iterationem arbitror lectitantibus me fastidium intulisse. Unde ad authentum protum stilum vertamus.<br/> ———Aurelianus Reomensis, ''De musica disciplina''<ref>Fons: [[:fr:Valenciennes|F-VAL]] cod. [[#AurTo|148]], f.71'. Editio Laurentii Gushee ([[#Aur1975|1975]], pp.83-84).</ref></blockquote> Manuscriptum editionis est diagraphum factum ab cantore abbatiae Sancti Amandi. Sera manus verosimilis alii cantoris addebat neumas palæofranconas super syllabas intonationis tonorum primum et secundum qui permittet reconstructionem duo echematorum secundum usum localem abbatiae: [[Fasciculus:Aurelianus Reomensis Echemeta.jpg|thumb|center|Echemata autenti et plagii proti cum addendis neumis palæofranconis in capitulo IX ''Musica disciplina'' Aureliani Reomensis ([[:fr:Valenciennes|F-VAL]] cod. [[#AurTo|148]], f.71')|523x523px]] == Pinacotheca == <gallery style="text-align: center;"> Tonary of Saint-Bénigne de Dijon.jpg|Pars [[psalmus 71|psalmi 71 (70)]] in tonario saeculi X a [[Gulielmus (abbas Sancti Benigni)|Gulielmo]], abbate [[ecclesia cathedralis Divionensis|Sancti Benigni]] scripto Bamberg, State Library, Varia1.jpg|Tonarium saeculi X vel XI cum interpretatione tonorum TonarAdemar.jpg|Tonarium saeculi XI [[abbatum Sancti Martialis|abbati Sancti Martialis]] cum interpretatione tonorum </gallery> {{NexInt}} *[[Octoechos]] == Notae == <references /> == Fontes manusciptorum == {{Pars vicificanda}} ===Tonaria et Sacramentaria gradualia (VIII-IX saeculis)=== * {{cite web |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84267835/f337.image |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 13159, f. 167 |work=Fragmentum tonarii Sancti Richarii in libro dicto "Psalterio Caroli Magni" |location=Abbatia [[Saint-Riquier|Sancti Richarii]] vel [[Abbatia Corbeia|Corbeiae]] |date=DCCC |access-date=15 January 2012 |ref=Riquier }}. * {{cite web |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8426787t/f63.item |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 17436, f. 29 |work=Sacramentarium cum libro graduale, sequentiario et antiphonario |location=Monasterium Sancti Corneli [[Compendium|Compendi]] |date=DCCCLX–DCCCLXXX |access-date=15 January 2012 |ref=AntCarol }}. * {{cite web |last=Rodrade |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 12050, ff. 3–16 |work=Sacramentarium graduale ordinatum Episcopi Ambiani destinatum ad Corbeiam |location=[[Abbatia Corbeia]] |date=DCCCLIII |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8426782r/f9.item |access-date=30 December 2011 }}. *{{cite web |title=Laudunum, Bibliotheca municipi, Cod. 118, ff. A.1'-A.12' |url=https://bibliotheque-numerique.ville-laon.fr/idurl/1/1459 |work=Sacramentarium graduale cum lectionario |location=[[Sanctus Dionysius (Sequana et Fanum Dionysii)|Abbatia realis Sancti Dionysii]] |date=DCCCXC-CM |access-date=16 April 2024m |ref=SanctiDionysii }}. *{{cite web |last=Aurelianus Reomensis |title=Valenciennes, Bibliotheca municipi, Cod. 148, ff. 71'-86' |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8452635b/f147.item |work=Tres tonaria «Quae ipsis inscribantur tonis» cum ceteribus intonationibus et neumis palaeofranconis adiunctis postea infra tractatum nominatum «Musica disciplina» (cap. IX-XIX) |location=Monasterium Sancti Amandi, [[Saint-Amand-les-Eaux]] |date=DCCCLXXX–DCCCLXXXV |access-date=8 October 2012 |ref=AurTo }}. ===Cantores Lotharingiae=== * {{cite web |title=Mettis, Mediatheca, Cod. 351, ff. 66–76 |url=https://www.flickr.com/photos/bmmetz/12499624274/in/album-72157640923158474/ |work=Tonarium [[Mettis|Mettensis]] |date=DCCCLXXVIII |access-date=27 July 2014 |ref=Mettensis }}. * {{cite web |title=Praga, Bibliotheca Nationalis Rei publicae Bohemicai (Bohemice Narodní knihovna), Cod. 273 olim Universitní knihovna cod. XIX.C.26, ff. 1–11 |url=https://new.manuscriptorium.com/apis/resolver-api/en/catalog/default/detail/manuscriptorium%7CRASTIS-NKCR__XIX_C_26____15DAGD6-cs |work=Tonarium scriptum attramento rubro («Primus igitur lydius...» [ff. 4-11]) in tractato incipiens «Ratio breviter super musicum cum tonario» (Tonarium leodiense) cum neumis lotharingis vel notis graecis (simile ad compendium «alia musica») in collectione tractatuum de musica |location=[[Leodium]] Belgiae |date=MC |access-date=16 April 2024 |ref=Leodium }}. ===Cantores Alamanniae=== * {{cite web |title=Monasterium Einsiedeln, Bibliotheca institutum, Cod. 121, pp. 417-427 |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/sbe/0121/417/large |work=Psalmodia communionum libris gradualis et sequentiarum [[Notker Balbulus|Notkeris]] |location=Monasterium Einsiedeln |date=CMLX–CMLXX |access-date=4 January 2012 |ref=Einsiedeln }}. * {{cite web |last=Hartker |title=Coenobium Sangallense, Bibliotheca institutum, Cod. Sang. 390, pp. 1-5 |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0390/1/large |work=Antiphonarium Hartkeris |location=[[Monasterium Principale Sancti Galli|Coenobium Sangallense]] |date=CMXC-M |access-date=30 December 2011 |ref=Hartker1 }}. * {{cite web |last=Hartker |title=Coenobium Sangallense, Bibliotheca institutum, Cod. Sang. 391, pp. 1–8, 261–264 |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0391/1/large |work=Antiphonarium Hartkeris, pars secunda |location=[[Monasterium Principale Sancti Galli|Coenobium Sangallense]] |date=CMXC-M |access-date=30 December 2011 |ref=Hartker2 }}. * {{cite web |last=Arator Diaconus |title=Dresda, Bibliotheca civitatis Saxoniae, Cod. A 199, f. 37 |url=http://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/76220/81 |work=Fragmentum tonarius cum notatione sangallense ad finem De actibus apostolorum Aratoris Diaconi cum glossa in alta antiqua theodisca |location=[[Augusta Vindelicorum]]? |date=M }}. * {{cite web |last=Hoger Werdensis |title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, Msc.Var.1, ff. 42'-46' |url=https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb00140707?page=86%2C87 |work=Fragmentum «Commemoratio brevis de tonis et psalmis modulandis» cum notatione Dasiana collectione tractatuum de musica |location=Werden? |date=M |access-date=16 April 2024 |ref=CommWerden }}. * {{cite web |title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, Msc.Lit.5, ff. 5–27 |url=https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb00140775?page=12%2C13 |work=Tonarium Augiensis |location=[[Augia Dives|Augia insula]] |date=MI |access-date=16 April 2024 |ref=Reichenau }}. * {{cite web |title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, Msc.Lit.5, ff. 187–196 |url=https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb00140775?page=376%2C377 |work=Tonarium tropario et sequentiario Augiense [[Notker Balbulus|Notkeris Balbuli]] et [[Theodulfus Aurelianensis|Theodulfi Aurelianensis]] |location=[[Augia Dives]] |date=MI |access-date=16 April 2024 |ref=Reichenau2 }}. * {{cite web |last=Hartvic (copiatrum) |title=Monacum, Bibliotheca civitatis Bavariae, Cod. Clm 14272, ff. 62'-64' |url=http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00034237/image_64 |work=Tonarium cum signis Dasiae |location=Abbatia Sancti Emmerami [[Ratisbona]]e |date=MVI–MXXVIII |access-date=2 January 2012 |ref=Ratisbona }}. * {{cite web |last=Hartvic (copiatrum) |title=Monacum, Bibliotheca civitatis Bavariae, Cod. Clm 14272, ff. 173'-174 |url=http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00034237/image_175 |work=Fragmentum tractatus «Commemoratio brevis de tonis et psalmis modulandis» cum signis Dasiae |location=Abbatia Sancti Emmerami [[Ratisbona]]e |date=MVI–MXXVIII |access-date=2 January 2012 |ref=FragmentCom }}. * {{cite web |last=Hartvic (copiatrum) |title=Monacum, Bibliotheca civitatis Bavariae, Cod. Clm 14272, ff. 175–181 |url=http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00034237/image_176 |work=Tonarium compendio «alia musica» cum intonationibus notatibus, psalmodiis et rubricis addendis formam tonarium |location=Abbatia Sancti Emmerami [[Ratisbona]]e |date=MVI–MXXVIII |access-date=2 January 2012 |ref=AliaHartvic }}. * {{cite web |last=Berno Augiensis |title=Coenobium Sangallense, Bibliotheca institutum, Cod. Sang. 898, pp. 2–25 |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0898/5/large |work=Tractatus nominatus «De consona tonorum diversitate» cum tonario infra «Bernonis Epistolae cum sermonibus et hymnis», collectione regis Henricu III |location=[[Monasterium Principale Sancti Galli|Coenobium Sangallense]] |date=XI saeculo |access-date=30 December 2011 |ref=BernoDeConsona }}. * {{cite web |last=Berno Augiensis |title=Roma, Bibliotheca Apostolica Vaticana, Cod. pal. lat. 1344, ff. 19–33' |url=http://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_1344/0047 |work=«Musica seu Prologus in Tonarium» cum nominibus graecibus finalium secundum Hucbaldem [[Saint-Amand-les-Eaux|Sancti Amandi]] et addenda (intonationes cum notatione sangallense) |location=Monasterium Laureshamense |date=ML |access-date=22 October 2013 |ref=BernoTonar }}. * {{cite web |title=Guelpherbytum, Bibliotheca Augusta, Cod. Guelph. 1050 Helmstadiensis (cat. 1152), ff. 16'-27' |url=http://diglib.hab.de/mss/1050-helmst/start.htm?image=00036 |work=Index intonationum et incipitorum antiphonarum sub differentias cum notatione sangallense, tonarium completum simile tonario mettense et ipso Hartkeris |date=XIII saeculo |ref=WHAB1050 }}. ===Cantores Aquitaniae=== ==== Tonaria monastica ==== * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1240, ff. 62'-64' |work=Troparium ecclesiae Sancti Salvatoris Mundi scriptum ab scriptorio abbatiae Sancti Martiali |location=[[Augustoritum]] |date=CMXXXIII–CMXXXVI |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b6000528g/f134.image |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1240 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1084, ff. 155–164' |work=Libellus tonarius cum tropario-prosario et sequentiario |location=Monasterium Sancti Gerardis [[Aureliacum|Aureliaco]] |date=sero X saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432316d/f323.image |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1084 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1085, ff. 3'-110' |work=Antiphonarium breviarium ecclesiae Sancti Salvatoris Mundi, cum addendibus symbolibus tonorum Rogeris et Ademaris Cabannensiorum apud scriptorium abbatiae Sancti Martiali |location=[[Augustoritum]] |date=finis X saeculi |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432277r/f12.item |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1085 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1121, ff. 202–206' |work=Libellus tonarius antiphonarum antiphonarii, introitorum et communionum libris gradualis cum tropario-sequentiaro abbatiae Sancti Martiali, manuscriptum scriptum ab Ademaro Cabanensis et alibus |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432272p/f413.image |location=[[Augustoritum]] |date=MXXV |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1121 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 909, ff. 251–257' |work=Libellus tonariorum supra antiphonas seu responsoria et de libro graduale cum tropario-sequentiario abbatiae Sancti Martiali |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84323046/f509.image |location=[[Augustoritum]] |date=MXXXII |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn909 }}. ==== Tonaria ecclesiarum cathedralium ==== * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1118, ff. 104–113' |work=Libellus tonarius introitorum communionumque libris gradualis et responsoriorum antiphonariumque antiphonarii cum tropario-prosario et sequentiario redactus ab Rogero et Ademaro Cabannensibus apud scriptorium levocensem Sancti Martiali |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432314k/f217.image |location=[[Augusta Auscorum]] |date=CMLXXXVII–CMXCVI |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1118 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 776, ff. 147–154' |work=Fragmentum tonarii ad finem libris gradualis |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84546727/f301.image |location=Monasterium et ecclesia Sancti Michaelis [[Galliacum|Galliaco]] apud [[Albia]]m |date=MLXXIX |access-date=20 December 2012 |ref=Pbn776 }}. *{{cite web |title=Londinium, Bibliotheca Brittanica, Cod. Harl. 4951, ff. 295'–301' |url=http://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=harley_ms_4951_f295v |work=Tonarium in libro graduale adveniens ecclesiam cathedralem Sancti Stefani vulgo Saint Etienne |location=[[Tolosa]] |date=MLXXX-MC |access-date=30 December 2011 |ref=Har4951 }}. *{{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 780, ff. 123'-130 |work=Tonarium in libro graduale ecclesiae cathedralis Sanctorum Justi et Pastori |location=[[Narbo]] |date=MLXXX-MC |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b6000736q/f254.item |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn780 }}. ===Cantores Lutetiae et confoederationis monasticae cluniacensis=== * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 12584, ff. 216 |work=Tonarium XII saeculi in libro graduali et antiphonario |location=Abbatia Sancti Mauri Fossarum vulgo Saint-Maur-des-Fossés, [[Vallis Matronae]] |date=XI saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8422977w/f435.image |access-date=30 December 2011 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 13252, ff. 71–76' |work=Tonarium troparii, |location=Abbatia Sancti Germani Propinquorum vulgo Saint-Germain-des-Prés, [[Lutetia]]e |date=XI saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8422979q/f145.image |access-date=30 December 2011 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 8663, ff. 50'-51 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432469w/f108.item |work=Tonarium infra compendio «Alia musica» collectione tractatuum de musica |location=[[Sanctus Benedictus ad Ligerim (abbatia)|Abbatia Sancti Benedicti ad Ligerim]] |date=X saeculo |access-date=15 January 2012 |ref=Pbn8663 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 7211, ff. 54–71 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432471z/f115.item |work=Tonarium compendii «Alia musica» collectione tractatuum de musica |location=Abbatia Sancti Petri [[Luxovium|Luxovio]] |date=XII saeculo |access-date=15 January 2012 |ref=Pbn7211 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 17296, f. 11' |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b6000532c/f34.item |work=Antiphonarium cum differentiis rubrificatis |location=[[Sanctus Dionysius (Sequana et Fanum Dionysii)|Abbatia realis Sancti Dionysii]] |date=MCXL–MCL |access-date=15 January 2012 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, Cod. nal 443, ff. 29–33 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8426266x/f65.image |work=Fragmentum tonarii manuscripto |location=[[Sanctus Benedictus ad Ligerim (abbatia)|Abbatia Sancti Benedicti ad Ligerim]] |date=MCC |access-date=2 January 2012 }}. * {{cite web |title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, Msc.Lit.115, ff. 68'-74 |url=http://bvbm1.bib-bvb.de/webclient/DeliveryManager?custom_att_2=simple_viewer&pid=2957869&childpid=2958009 |work=Tonarium tractatus «Practica artis musice» Amerii dicta Codice Motetuum Bambergae |location=[[Lutetia]]e |date=MCCLXXV–MCCLXXXV |access-date=4 April 2014 |ref=Ba }}. ===Cantores ordinis Cistercensis=== * {{cite web |last=Berno Augiensis |title=Lipsia, Bibliotheca Universitatis, Cod. 1493, ff. 53–60 |work=Tonarium cum neumis sangallensis a Berno Augiensis collectione tractatuum, abbatia Sancti Petri [[Merseburga]], liber deinde translatus ad monasterium cisterciensem Altzella |location=Saxoniae |date=MLXXV |url=https://digital.ub.uni-leipzig.de/object/viewid/0000011638 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, Cod. nal 1410, ff. 159'-166' |work=Antiphonarium abbatiae Sanctae Mariae |location=Abbatia [[Morimundum|Morimundi]], Dioecesis [[Mediolanum|Mediolani]] |date=XII saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84324835/f333.item |access-date=30 December 2011 }}. * {{cite web |title=Vindobona, Bibliotheca Nationalis Austriaca, Cod. 1799**, ff. 216-222' (Digit. No. 454-467) |url=http://data.onb.ac.at/rec/AL00163408 |work=Tonarium antiphonarii cisterciensis |location=[[Abbatia B.M.V. de Runa|Abbatia de Runa]], [[Styria]]e |date=MCCXXV–MCCXLIX |access-date=14 April 2012 |ref=Rein }}. ===Cantores ordinis Dominicanae=== *{{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 16663, ff. 54'-57 |work=Tonarium cum notatione alphabetica infra tractatum de musica a Hieronymo Moraviae |location=[[Lutetia]]e |date=MCCLXXX-MCCC |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432480x/f113.item |access-date=30 December 2011 }}. *{{cite web |title=Bibliotheca civitatis Victoriae, RARESF 096.1, Cod. R66A, ff. 1'-4 |work=Tonarium cum neumis quadratis antiphonario Pinciaci |location=Monasterium Sancti Ludovici [[Pinciacum|Pinciaco]] |date=MCCCXXXV–MCCCXLV |url=http://www.lib.latrobe.edu.au/MMDB/images/Poissy/FOL_001V.htm |access-date=16 May 2012 }}. ===Cantores Italiae=== * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, Fundus lat., Cod. 7202, f. 52' |work=Tonarium cum signis Dasiae, tractatus nominatus «Inchiriadon» infra collectionem tractatuum |location=Collegio fratrorum Domenicanam Colberti, [[Venetia]]e |date=XI saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432473s/f112.item |access-date=30 December 2011 }}. *{{cite web |title=Roma, Bibliotheca Casanatensis, Cod. 54, f. 102'-103 |url=http://opac.casanatense.it/Record.htm?Record=19932397124917505799 |work=Tonarium effictum codicis Nonantolae |location=[[Augia Dives|monasterii Augiensis]] |date=XI saeculo |access-date=30 December 2011 }}. *{{citation |last=Odo Aretinus |title=Archicoenobium Montis Casini, Bibliotheca archicoenobii, Cod. 318, pp. 126–127 |work=«Formulas super ad nos» in collectione tractatuum de musica |location=[[Mons Casinus|Archicoenobium Sancti Benedicti Montis Casini]] |date=MLXXX-MC |url=https://omnes.dbseret.com/montecassino/view.jsp?cid=IT-FR0084_00318&did=IT-FR0084_00318_0126 |ref=OdoMs }}. *{{citation |title=Archicoenobium Montis Casini, Bibliotheca archicoenobii, Cod. 318, pp. 122–123 |work=«De octo tonora per ordinem» in collectione tractatuum de musica |location=[[Mons Casinus|Archicoenobium Sancti Benedicti Montis Casini]] |date=MLXXX-MC |url=https://omnes.dbseret.com/montecassino/view.jsp?cid=IT-FR0084_00318&did=IT-FR0084_00318_0122 |ref=8tonora }}. *{{citation |title=Archicoenobium Montis Casini, Bibliotheca archicoenobii, Cod. 318, pp. 127–157 |work=Tonarium cum neumis Beneventanis in collectione tractatuum de musica |location=[[Mons Casinus|Archicoenobium Sancti Benedicti Montis Casini]] |date=MLXXX-MC |url=https://omnes.dbseret.com/montecassino/view.jsp?cid=IT-FR0084_00318&did=IT-FR0084_00318_0127 |ref=MC318 }}. ===Cantores Anglosaxoniae=== * {{cite web |title=Cantabrigia, Collegio «Corpus Christi», Bibliotheca «Parker», Cod. 260, ff. 51'-53' |url=https://parker.stanford.edu/parker/catalog/canvas-e3d38a2a58b1e0321fdf4a567e2b2a6d |work=Fragmentum tractatus «Commemoratio brevis de tonis et psalmis modulandis» in collectione |location=Ecclesia Christi, [[Cantuaria]]e |date=CMXC-M |access-date=17 March 2018 |ref=CommCb }}. * {{cite web |author=Vulfstan Cantor |title=Cantabrigia, Collegio «Corpus Christi», Bibliotheca «Parker», Cod. 473, ff. 70–73' |work=Tonarium troparii Wintoniae |location=[[Wintonia]] |date=MXX-MXL |url=https://parker.stanford.edu/parker/catalog/canvas-3bd582974883028cbcd3043b11412c52 |access-date=17 March 2018 |ref=WinTr }}. ===Cantores normanni=== * {{cite web |last=Willelmus Volpianis |title=Monspessulanus, Bibliotheca inter universitates olim Facultas Medicinae, Cod. H159 |url=https://ged.biu-montpellier.fr/florabium/jsp/nodoc.jsp?NODOC=2020_DOC_MONT_MBUM_6 |work=Tonarium notatum in completo supra librum gradualem et fragmentum antiphonarii |location=Abbatia Sancti Benigni [[Divio|Diviensis]] |date=M |access-date=16 April 2024 |ref=MOfH159 }}. * {{cite web |title=Matritum, Bibliotheca Nationalis Hispaniae, Cod. 288, ff. 4–12 |url=http://bdh.bne.es/bnesearch/detalle/bdh0000012335 |work=Tonarium troparii et sequentiarii normanno-siculi |location=Ecclesia cathedralis normanna in insula [[Sicilia (regio Italiae)|Sicilia]] fortasse [[Panormus|Panormo]] |date=MC |access-date=16 April 2024 |ref=Mn288 }}. *{{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus latin, Cod. 10508, ff. 150'-156' |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8422969b/f306.item |work=Tonarium troparii et prosarii orientem Italiae |location=Abbatia Sancti Ebrulphi Uticensis, [[Olina (praefectura Franciae)|Olina]]e, [[Normannia]]e |date=XII saeculo |access-date=2 June 2011 |ref=lat10508 }}. == Editiones == * {{Cite book | edition = [[Hildesia]]e 1963 reimpressio | editor-last = Gerbert | editor-first = Martin | chapter = Ubaldi seu Hucbaldi Monachi Elnonensis opuscula de musica | title = Scriptores Ecclesiastici de Musica Sacra Potissimum | volume = 1 | pages = 103–125 | location = St Blaise | date = 1784 | chapter-url = http://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/HUCHAR | ref = Huc1784 }}. * {{Cite book | publisher = American Institute of Musicology | editor-last = Gushee | editor-first = Lawrence | title = Aureliani Reomensis Musica disciplina | series = Corpus scriptorum de musica | location = Rome | date = 1975 | volume = 21 | pages = 53–135 | url = https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/AURMD_TEXT.html | ref = Aur1975 }}. == Bibliographia == * {{cite book | publisher = Société française de musicologie | last = Huglo | first = Michel | title = Les Tonaires: Inventaire, Analyse, Comparaison | location = Paris | series = Publications de la Société française de musicologie | volume = 2 | date = 1971 | ref = Hug1971 | url = http://www.musmed.fr/AdMMAe/reprints.htm }}. * {{cite book | publisher = Boydell Press | isbn = 978-0-85115-800-6 | pages = 147–209 | last = Jeffery | first = Peter | title = The Study of Medieval Chant: Paths and Bridges, East and West; In Honor of Kenneth Levy | contribution = The Earliest Oktōēchoi: The Role of Jerusalem and Palestine in the Beginnings of Modal Ordering | location = Woodbridge, Suffolk | date = 2001 | ref = Jef2001 }}. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Tonaries|tonaria}} * {{cite web |last=Demollière |first=Marie-Reine |publisher=Blogue de la Scola Mettensis |title=Les échêmata NOEANE et NOEAGIS dans les tonaires carolingiens |location=Metz |date=22 septembre 2013 |url=https://www.scolametensis.com/2013/09/22/noeane-noeagis/ }} [[Categoria:Ecclesia Catholica]] [[Categoria:Liturgia]] [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Religio Christiana]] [[Categoria:Tonaria|!]] 9du2a7ythhxa1c4vznoulwezvj68gr9 3984977 3984915 2026-09-01T08:49:52Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984977 wikitext text/x-wiki {{Auxilium interviciale | en = Tonary | de = Tonar }} {{Latinitas|-5}} [[Fasciculus:Tonary of the Auch region (Aquitaine, end 10th century).jpg|thumb|Tonarium cum notatione aquitana [[Augusta Auscorum|Augustae Auscorum]] ([[:fr:Bibliothèque nationale de France|F-Pn]] lat. [[#Pbn1118|1118]], f.105')]] {{Res|Tonarium}}<ref name=Blaise>Albert Blaise, ''Lexicon latinitatis medii aevi'' (Turnhout: 1975).</ref> seu {{Res|(libellus) tonarius}},<!-- Ubi? (Pagina?) <ref name=Cange>{{DuCange}}</ref> --><ref name=DMLBS>{{DMLBS|tonarius}}.</ref> seu {{Res|tonale}},<ref name=DMLBS /> in [[Christianitas Occidentalis|Christianitate Occidentali]] est libellus qui partem librorum cantuum ([[Graduale|gradualis]] atque [[Antiphonarium officii|antiphonarii]]) constituit, qui varios [[Cantus Gregorianus|cantus Gregorianos]] secundum [[Octoechos|tonos ecclesiasticos]] (quorum species octavae sub nomine [[Modus (musica)|modi]] descriptae sunt) intra octoplicem tonorum formulam per [[incipit|incepta textualia]] disponit. In antiphonariis tonaria [[Antiphona|antiphonas]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Horae canonicae|horarum canonicarum|en|qid=Q946731}} saepe comprehendunt, in gradualibus (libris cantuum [[Missa|Missae]]) omnia genera cantus antiphonalis cum psalmis et sine psalmis tractant. Antiphonae librorum gradualium ([[introitus]] et [[communio|communiones]]) et antiphonarii psalmum in libro indicatum introducunt et in [[Psalmodia|psalmodia]] repetuntur. <!-- Exemplum ad monstrandum sectionem cum nexibus --> ==Usus et forma tonarius== [[Fasciculus:Tonary fragment of Saint-Riquier.jpg|thumb|Tonarium Sancti Richarii<ref>Notum sub eum nomen apud Huglo ([[#Hug1971|1971]], 26-28), scriptum ab scriptorio Sancti Richardi vel [[Abbatia Corbeia|Corbeiae]].</ref>, unum fontem notum antiquissimum tonarium conservatum in psalterio dicto Caroli Magni ([[:fr:Bibliothèque nationale de France|F-Pn]] fundus lat. Cod. [[#Riquier|13159]], f.167)|366x366px]] Primum tonarium notum est [[#Riquier|fragmentum]] in [[psalterium|psalterio]] [[Saint-Riquier|monasterii Sancti Richarii]] saeculi VIII inventum. Hoc tonarium pars psalterii erat et octo divisiones habebat secundum nomina byzantina octo tonorum nominatas: «Autentus protus», «Plai protus», «Deuterus» etc. Sine intonationibus et formulis psalmodiae tonarium nondum psalmodiae psalmorum et canticorum iunctum erat, sed indicem selectorum cantuum Missae habebat, non solum antiphonas ad introitum ('''AN''' seu '''A'''), sed etiam responsoria gradualia ('''RG''' seu '''R'''), versus alleluiaticos ('''AlL'''), offertoria ('''OF''') et communiones ('''Adco''' seu '''Adc''').<ref>Fortasse fragmentum in forma completa aliam partem libro antiphonario dedicatam habebat, sed hoc tonarium non videtur tantum ad usum psalterii aptum.</ref> Utilitas pristinorum tonariorum erat deductio toni cantus plani generaliter ''a posteriori''.<ref>''A posteriori'' sunt verba a Petro Jeffery allata ([[#Jef2001|2001]]). Deductio tonorum apud tonarium distinctio est ab usu cantorum byzantinorum. Signaturae sonorum ({{lang|grc|ἦχοι}}) ab scriptoribus {{lang|grc-latn|troparologii}} sine notatione musicali conservati a saeculo sexto (fragmenta papyri) usae erant. Signatura alius soni aliam melodiam facit.</ref> In breviariis et sacramentariis ut [[#SanctiDionysii|sacramentario graduali Sancti Dionysii]] sunt solum symbola tonalia apud marginem paginae secundum nomenclaturam byzantinam ut «A Prot», quod abbreviat «autentus protus» (alternatim toni numerati ut '''.I.''' per tonum primum secundum systema Hucbaldi ut in [[#Pbn1085|antiphonario ecclesiae Sancti Salvatoris]] usi erant). Tonarium potest introductionem in antiphonarium ut [[#Hartker1|antiponarium Hartkeris]] Coenobio Sangallense cum indice antiphonarum completo in ordinem terminationum in psalmodia nominati «differentiae» seu «figurae».<ref>Ad initium (pagina 1) doxologium breve est scriptum in letteris maiusculis «GLORIA PATRI ET FILIO / ET SPIRITUI SCO[*] SICUT / ERAT IN PRINCIPIO ET / NUNC ET SEMPER [ET IN] E U A E U O U A E» cum neumis sangallensis supra, deinde «SECULORUM AMEN» cum neumis. Paginae tonarius sunt separatae in duo libros antiphonarii (codices [[#Hartker1|390]] et [[#Hartker2|391]] ad initium) sine ordine, sed in magna perturbatione. Restitutio tonarius est addendum ad cod, sang. 390 ab manu recentiore (pp. [http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0390/V1 V1]-V4) atque quae paginae sunt perditae seu laesae.</ref> Appendix tonarius libro graduale tractat solum genera cantuum antiphonalium Missae ut introitum et communionem. Exemplum est tonarium libro [[#Einsiedeln|graduale monasterii Einsiedeln]] quo solum pars communionum conservatus est. Communius est libellus tonarius tropario-prosario ut [[#Pbn909|tropario-prosarium Ademari]] ubi libellus tonarius (quaequinque pars libellum appelatur) incipit cum parte supra antiphonarium (antiphonae et responsoria prolixa) (f.251) et deinde cum parte supra librum gradualem (f.255), hinc cuncta genera cantuum Missae indicati sunt. Quoque tonarium sub formam tactatum notatus est, inde potest esse partem collectionis tractatuum de musica ut [[#CommWerden|tonarium Hogeri Werdensis]] cum diagrammis notationis Dasianae, [[#BernoTonar|tonarium Bernonis Prumiensis]] cum neumis sangallensis manuscripto monasterii Laureshamensis ubi differentiae sub nomina graeca secundum Hucbaldem ordinatae sunt, vel [[#MC318|tonarium cum neumis italicis]] collectione Archicoenobii Montis Casini. Tonarium unicum est [[#MOfH159|librum gradualis tonarius monasterii Sancti Benigni]] scriptum sub abbatem Willelmum Volpianis ubi cuncta genera cantuum Missae sunt separata in libellos. Quisque libellus est subdivisus octo partibus secundum ordinem octo tonorum. Deinde Willelmus continuavit ut abbatem conditorem in [[Normannia]] ubi sua notatio est diffusa. === Symbola 8 tonorum === [[Hucbald Sancti Amandi|Hucbald]] descripsit sub nomina graeca phthongorum tetrachordum finalium: <blockquote>Quatuor a primis tribus, id est, lichanos hypaton [λιχανὸς ὑπάτων '''D'''], hypate meson [ὑπάτη μέσων '''E'''], parypate meson [παρυπάτῃ μέσων '''F'''], lichanos meson [λιχανὸς μέσων '''G'''], quatuor '''modis''' vel '''tropis''', quos nunc '''tonos''' dicunt, hoc est, '''protus''' [ὁ πρῶτος], '''deuterus''' [ὁ δεύτερος], '''tritus''' [ὁ τρίτος], '''tetrardus''' [ὁ τέταρτος], perficiendis aptantur: ita ut singulae earum quatuor chordarum geminos sibi '''tropos''' regant subiectos, principalem [τὸν κύριον], qui '''autentus''' [αὐθέντης], et lateralem, qui '''plagius''' [ὁ πλάγιος] appellatur: lichanos hypaton [λιχανὸς ὑπάτων '''D'''] scilicet '''autentum protum''' et '''plagium''' eiusdem, id est, '''[tonorum] primum''' et '''secundum''': hypate meson [ὑπάτη μέσων '''E'''] '''autentum deuterum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] tertium''' et '''quartum''': Parypate meson [παρυπάτῃ μέσων '''F'''] '''autentum tritum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] quintum''' et '''sextum''': lichanos meson [λιχανὸς μέσων '''G'''] '''autentum tetrardum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] septimum''' et '''octavum''': ita ut ad aliquam ipsarum quatuor quantavis ultra citraque variabiliter circumacta, necessario omnis, quaecumque fuerit, redigatur cantilena. Unde et eaedem '''finales''' appellatae, quod finem in ipsis cuncta, quae canuntur, accipiant. Eas cum notulis paullo praesentibus positis annotamus. In graviorem cmpcf. Item acutiorem fcpm. ————Hucbald, ''De harmonica institutione''<ref>Editio Gerbertis ([[#Huc1784|1784]], i:119).</ref></blockquote> {| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center" align="center" style="text-align:center;" |+ Phthongi et symbola tonorum |- ! tetrachordum !! graeco !! transliteratum !! Hucbald !! = !! [[Guido Aretinus]] !! Tonus |- | protus || {{lang|grc|λιχανὸς ὑπάτων}} || «lichanos hypaton» || F<ref name="Digamma">Digamma sub formam "F".</ref> || = || D sol re || I & II |- | deuterus || {{lang|grc|ὑπάτη μέσων}} || «hypate meson» || σ || = || E la mi || III & IV |- | tritus || {{lang|grc|παρυπάτη μέσων}} || «parypate meson» || ρ || = || F fa ut || V & VI |- | tetrardus || {{lang|grc|λιχανὸς μέσων}} || «lichanos meson» || Μ || = || G sol re ut || VII & VIII |} Tractatus Hucbaldi per se est tonarium, ut manuscriptum [[Leodium (provincia)|leodinense]] [[Bibliotheca Nationalis Rei publicae Bohemicae|CZ-Pu]] Cod. [[#Leodium|273]], f.[https://imagines.manuscriptorium.com/loris/AIPDIG-NKCR__XIX_C_26____15DAGD6-cs/ID0027v/full/full/0/default.jpg 27'] ostendit. Verbum '''phthongus''' locum memoriae notarum significat, et solum quattuor phthongi sufficiunt ad octo modos construendos, qui sunt species octavae cum speciebus pentachordorum et tetrachordorum. Itaque '''tonus primus''' (autentus protus) et '''secundus''' (plagius protus) finalem «lychanos hypaton» (D sol re) habent cum modis «dorio» et «hypodorio»: '''D'''—a—d et A—'''D'''—a. Toni autenti octavam super finalem habent, plagii pentachordum in alto et tetrachordum deorsum. Similiter sunt autentus et plagius deuterus ('''tonus tertius''' et '''quartus''') cum finali «hypate meson» (E la mi) modisque «phrygio» et «hypophrygio»: '''E'''—b mi—e et B mi—'''E'''—b mi. Atque autentus et plagius tritus ('''tonus quintus''' et '''sextus''') cum finali «parypate meson» (F fa ut) modos «lydium» et «hypolydium» habent: '''F'''—c—f et C—'''F'''—c. Denique autentus tetrardus eiusque plagius ('''tonus septimus''' et '''octavus''') cum finali «lychanos meson» (G sol ut) modos «mixolydium» et «hypermixolydium» habent (nomen apud Boethium notum pro modo octavo, postea in medio aevo etiam «hypomixolydium» dictum): '''G'''—d—g et D—'''G'''—d (ut modus dorius, sed divisus quarta specie pentachordi super finalem G). Periodus Hucbaldi etiam duo systemata symbolorum tonalium et ordinem tonorum explicat, id est autentum protum, plagium protum, autentum deuterum etc. secundum [[Octoechos|octoechum]] graecum vel suam enumerationem tonorum I-VIII, quae primum apud Hucbaldum nuntiata est. === Variae formae tonariorum === '''Tonaria''' sunt distincta secundum formam et longitudinem: * Potest essere tractatum cum descriptionibus octo tonorum, eorum troporum et modorum ut tractatum Hucbaldis<ref>[[Bibliotheca Nationalis Rei publicae Bohemicae|CZ-Pu]] cod. [[#Leodium|273]], ff.19-28'.</ref> vel compendium ''alia musica''.<ref>[[Bibliotheca Nationalis Francica|F-Pn]] fund. lat. [[#Pbn8663|8663]] & [[#Pbn7211|7211]].</ref> * Forma brevis deducendum tonos via incipit cantuum vel symbolum tonale apud marginem sacramentari. * Forma communior cum intonationibus ({{lang|grc-latn|echemata}}) et psalmodiis notatis.<ref>[[Bibliotheca Nationalis Rei publicae Bohemicae|CZ-Pu]] cod. [[#Leodium|273]], ff.4-11: «Primus igitur lydius [!], qui grece inscribitur autentus prothus, id est magister vel princeps primus». Hic tractatus est scriptus cum atramento rubro et neumis lotharingiis. Proprietas scriptoris quod verba graeca ut «dyatesseron» et «dyapente» sunt scripta «·iiii[or]·cordarum» vel «·v·cordarum» ut verbum «corda» substituit «phthongus» seu «nota».</ref> Incipita cantuum sunt ordinata secundum terminationes psalmodiae quas sunt «differentias» sive «figuras». Hoc tonarium continet cunctas vel selectas antiphonas libris gradualis (antiphonas ad introitum et antiphonas ad communionem) et libris antiphonarii. * Forma multum rara substituit principium incipitorum ab cantu completo cum neumis et faciat librum completum ut librum gradualem. Apud Willelmum Volpianis liber gradualis est divisus a variabus libellibus ut libellum antiphonarum (introitus et communiones), libellum responsoriarum gradualium, libellum versorum alleluiaticorum, libellum tractuum sive prosarium. Proprietas tonarii est quod cuncta pars sive libellus est divisus ab octo partibus secundum ordinem octo tonorum.<ref>Ordo ut erat explicatus ab Hucbaldo.</ref> Exemplum est tonarium libris gradualis cum fragmento antiphonarii Willelmi Volpianis per abbatiam Sancti Benigni ([[:fr:Faculté de médecine de Montpellier|F-MOf]] cod. [[#MOfH159|H159]]). === Tonaria et traditio cantuum === == Echemata et nomina eorum == Cantor Aurelianus Reomensis rogavit cantorem graecum quid est significationem syllabarum usi apud intonationes (echemata). Dialogus est nuntiatus capitulo nono eius tractatus ''Musica disciplina'' quae habet formam tonarii incipiens ut hinc: <blockquote><span style="color:red">Capitulum VIIII QUAE IPSIS INSCRIBANT</span>[UR] <span style="color:red">TONIS</span><br/> Ceterum nomina quae ipsis inscribuntur tonis, ut est in primo tono: <span style="color:red">NONANNOEANE</span>. et in secundo: <span style="color:red">NOEANE</span> et cetera queque moveri solet animus quia in se contineant significationis.<br/> Etenim quendam interrogavi Grecum: «In Latina quid interpretarentur lingua?» Respondit se nihil interpretari sed esse apud eos letantis adverbia. Quantoque maior est vocis concentus eo plures inscribuntur sillabe, ut in autentu proto, qui principium est, sex inseruntur sillabe, videlicet he: [<span style="color:red">NONANNOEANE</span>.]<br/> In autentu deutero, in autentu trito, quoniam minoris sunt meriti, quinque tantummodo eis inscribuntur sillabae, ut est: <span style="color:red">NOIOEANE</span>.<br/> In plagis autem eorum consimilis est litteratura, scilicet <span style="color:red">NOEANE</span>, sive secundum quosdam <span style="color:red">NOEAGIS</span>.<br/> Memoratus denique adiuncxit Grecus huiusmodi, inquiens:<br/> «Nostra in lingua videntur habere consimilitudinem qualem arantes sive angarias minantes exprimere solent, excepto quod haec letantis tantummodo sit vox nihilque aliud exprimentis; estque tonorum in se continens modulationem.»<br/> De quorum vigore ob sermonis iterationem arbitror lectitantibus me fastidium intulisse. Unde ad authentum protum stilum vertamus.<br/> ———Aurelianus Reomensis, ''De musica disciplina''<ref>Fons: [[:fr:Valenciennes|F-VAL]] cod. [[#AurTo|148]], f.71'. Editio Laurentii Gushee ([[#Aur1975|1975]], pp.83-84).</ref></blockquote> Manuscriptum editionis est diagraphum factum ab cantore abbatiae Sancti Amandi. Sera manus verosimilis alii cantoris addebat neumas palæofranconas super syllabas intonationis tonorum primum et secundum qui permittet reconstructionem duo echematorum secundum usum localem abbatiae: [[Fasciculus:Aurelianus Reomensis Echemeta.jpg|thumb|center|Echemata autenti et plagii proti cum addendis neumis palæofranconis in capitulo IX ''Musica disciplina'' Aureliani Reomensis ([[:fr:Valenciennes|F-VAL]] cod. [[#AurTo|148]], f.71')|523x523px]] == Pinacotheca == <gallery style="text-align: center;"> Tonary of Saint-Bénigne de Dijon.jpg|Pars [[psalmus 71|psalmi 71 (70)]] in tonario saeculi X a [[Gulielmus (abbas Sancti Benigni)|Gulielmo]], abbate [[ecclesia cathedralis Divionensis|Sancti Benigni]] scripto Bamberg, State Library, Varia1.jpg|Tonarium saeculi X vel XI cum interpretatione tonorum TonarAdemar.jpg|Tonarium saeculi XI [[abbatum Sancti Martialis|abbati Sancti Martialis]] cum interpretatione tonorum </gallery> {{NexInt}} *[[Octoechos]] == Notae == <references /> == Fontes manusciptorum == {{Pars vicificanda}} ===Tonaria et Sacramentaria gradualia (VIII-IX saeculis)=== * {{cite web |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84267835/f337.image |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 13159, f. 167 |work=Fragmentum tonarii Sancti Richarii in libro dicto "Psalterio Caroli Magni" |location=Abbatia [[Saint-Riquier|Sancti Richarii]] vel [[Abbatia Corbeia|Corbeiae]] |date=DCCC |access-date=15 January 2012 |ref=Riquier }}. * {{cite web |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8426787t/f63.item |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 17436, f. 29 |work=Sacramentarium cum libro graduale, sequentiario et antiphonario |location=Monasterium Sancti Corneli [[Compendium|Compendi]] |date=DCCCLX–DCCCLXXX |access-date=15 January 2012 |ref=AntCarol }}. * {{cite web |last=Rodrade |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 12050, ff. 3–16 |work=Sacramentarium graduale ordinatum Episcopi Ambiani destinatum ad Corbeiam |location=[[Abbatia Corbeia]] |date=DCCCLIII |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8426782r/f9.item |access-date=30 December 2011 }}. *{{cite web |title=Laudunum, Bibliotheca municipi, Cod. 118, ff. A.1'-A.12' |url=https://bibliotheque-numerique.ville-laon.fr/idurl/1/1459 |work=Sacramentarium graduale cum lectionario |location=[[Sanctus Dionysius (Sequana et Fanum Dionysii)|Abbatia realis Sancti Dionysii]] |date=DCCCXC-CM |access-date=16 April 2024m |ref=SanctiDionysii }}. *{{cite web |last=Aurelianus Reomensis |title=Valenciennes, Bibliotheca municipi, Cod. 148, ff. 71'-86' |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8452635b/f147.item |work=Tres tonaria «Quae ipsis inscribantur tonis» cum ceteribus intonationibus et neumis palaeofranconis adiunctis postea infra tractatum nominatum «Musica disciplina» (cap. IX-XIX) |location=Monasterium Sancti Amandi, [[Saint-Amand-les-Eaux]] |date=DCCCLXXX–DCCCLXXXV |access-date=8 October 2012 |ref=AurTo }}. ===Cantores Lotharingiae=== * {{cite web |title=Mettis, Mediatheca, Cod. 351, ff. 66–76 |url=https://www.flickr.com/photos/bmmetz/12499624274/in/album-72157640923158474/ |work=Tonarium [[Mettis|Mettensis]] |date=DCCCLXXVIII |access-date=27 July 2014 |ref=Mettensis }}. * {{cite web |title=Praga, Bibliotheca Nationalis Rei publicae Bohemicai (Bohemice Narodní knihovna), Cod. 273 olim Universitní knihovna cod. XIX.C.26, ff. 1–11 |url=https://new.manuscriptorium.com/apis/resolver-api/en/catalog/default/detail/manuscriptorium%7CRASTIS-NKCR__XIX_C_26____15DAGD6-cs |work=Tonarium scriptum attramento rubro («Primus igitur lydius...» [ff. 4-11]) in tractato incipiens «Ratio breviter super musicum cum tonario» (Tonarium leodiense) cum neumis lotharingis vel notis graecis (simile ad compendium «alia musica») in collectione tractatuum de musica |location=[[Leodium]] Belgiae |date=MC |access-date=16 April 2024 |ref=Leodium }}. ===Cantores Alamanniae=== * {{cite web |title=Monasterium Einsiedeln, Bibliotheca institutum, Cod. 121, pp. 417-427 |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/sbe/0121/417/large |work=Psalmodia communionum libris gradualis et sequentiarum [[Notker Balbulus|Notkeris]] |location=Monasterium Einsiedeln |date=CMLX–CMLXX |access-date=4 January 2012 |ref=Einsiedeln }}. * {{cite web |last=Hartker |title=Coenobium Sangallense, Bibliotheca institutum, Cod. Sang. 390, pp. 1-5 |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0390/1/large |work=Antiphonarium Hartkeris |location=[[Monasterium Principale Sancti Galli|Coenobium Sangallense]] |date=CMXC-M |access-date=30 December 2011 |ref=Hartker1 }}. * {{cite web |last=Hartker |title=Coenobium Sangallense, Bibliotheca institutum, Cod. Sang. 391, pp. 1–8, 261–264 |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0391/1/large |work=Antiphonarium Hartkeris, pars secunda |location=[[Monasterium Principale Sancti Galli|Coenobium Sangallense]] |date=CMXC-M |access-date=30 December 2011 |ref=Hartker2 }}. * {{cite web |last=Arator Diaconus |title=Dresda, Bibliotheca civitatis Saxoniae, Cod. A 199, f. 37 |url=http://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/76220/81 |work=Fragmentum tonarius cum notatione sangallense ad finem De actibus apostolorum Aratoris Diaconi cum glossa in alta antiqua theodisca |location=[[Augusta Vindelicorum]]? |date=M }}. * {{cite web |last=Hoger Werdensis |title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, Msc.Var.1, ff. 42'-46' |url=https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb00140707?page=86%2C87 |work=Fragmentum «Commemoratio brevis de tonis et psalmis modulandis» cum notatione Dasiana collectione tractatuum de musica |location=Werden? |date=M |access-date=16 April 2024 |ref=CommWerden }}. * {{cite web |title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, Msc.Lit.5, ff. 5–27 |url=https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb00140775?page=12%2C13 |work=Tonarium Augiensis |location=[[Augia Dives|Augia insula]] |date=MI |access-date=16 April 2024 |ref=Reichenau }}. * {{cite web |title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, Msc.Lit.5, ff. 187–196 |url=https://www.digitale-sammlungen.de/view/bsb00140775?page=376%2C377 |work=Tonarium tropario et sequentiario Augiense [[Notker Balbulus|Notkeris Balbuli]] et [[Theodulfus Aurelianensis|Theodulfi Aurelianensis]] |location=[[Augia Dives]] |date=MI |access-date=16 April 2024 |ref=Reichenau2 }}. * {{cite web |last=Hartvic (copiatrum) |title=Monacum, Bibliotheca civitatis Bavariae, Cod. Clm 14272, ff. 62'-64' |url=http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00034237/image_64 |work=Tonarium cum signis Dasiae |location=Abbatia Sancti Emmerami [[Ratisbona]]e |date=MVI–MXXVIII |access-date=2 January 2012 |ref=Ratisbona }}. * {{cite web |last=Hartvic (copiatrum) |title=Monacum, Bibliotheca civitatis Bavariae, Cod. Clm 14272, ff. 173'-174 |url=http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00034237/image_175 |work=Fragmentum tractatus «Commemoratio brevis de tonis et psalmis modulandis» cum signis Dasiae |location=Abbatia Sancti Emmerami [[Ratisbona]]e |date=MVI–MXXVIII |access-date=2 January 2012 |ref=FragmentCom }}. * {{cite web |last=Hartvic (copiatrum) |title=Monacum, Bibliotheca civitatis Bavariae, Cod. Clm 14272, ff. 175–181 |url=http://daten.digitale-sammlungen.de/bsb00034237/image_176 |work=Tonarium compendio «alia musica» cum intonationibus notatibus, psalmodiis et rubricis addendis formam tonarium |location=Abbatia Sancti Emmerami [[Ratisbona]]e |date=MVI–MXXVIII |access-date=2 January 2012 |ref=AliaHartvic }}. * {{cite web |last=Berno Augiensis |title=Coenobium Sangallense, Bibliotheca institutum, Cod. Sang. 898, pp. 2–25 |url=http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0898/5/large |work=Tractatus nominatus «De consona tonorum diversitate» cum tonario infra «Bernonis Epistolae cum sermonibus et hymnis», collectione regis Henricu III |location=[[Monasterium Principale Sancti Galli|Coenobium Sangallense]] |date=XI saeculo |access-date=30 December 2011 |ref=BernoDeConsona }}. * {{cite web |last=Berno Augiensis |title=Roma, Bibliotheca Apostolica Vaticana, Cod. pal. lat. 1344, ff. 19–33' |url=http://bibliotheca-laureshamensis-digital.de/bav/bav_pal_lat_1344/0047 |work=«Musica seu Prologus in Tonarium» cum nominibus graecibus finalium secundum Hucbaldem [[Saint-Amand-les-Eaux|Sancti Amandi]] et addenda (intonationes cum notatione sangallense) |location=Monasterium Laureshamense |date=ML |access-date=22 October 2013 |ref=BernoTonar }}. * {{cite web |title=Guelpherbytum, Bibliotheca Augusta, Cod. Guelph. 1050 Helmstadiensis (cat. 1152), ff. 16'-27' |url=http://diglib.hab.de/mss/1050-helmst/start.htm?image=00036 |work=Index intonationum et incipitorum antiphonarum sub differentias cum notatione sangallense, tonarium completum simile tonario mettense et ipso Hartkeris |date=XIII saeculo |ref=WHAB1050 }}. ===Cantores Aquitaniae=== ==== Tonaria monastica ==== * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1240, ff. 62'-64' |work=Troparium ecclesiae Sancti Salvatoris Mundi scriptum ab scriptorio abbatiae Sancti Martiali |location=[[Augustoritum]] |date=CMXXXIII–CMXXXVI |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b6000528g/f134.image |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1240 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1084, ff. 155–164' |work=Libellus tonarius cum tropario-prosario et sequentiario |location=Monasterium Sancti Gerardis [[Aureliacum|Aureliaco]] |date=sero X saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432316d/f323.image |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1084 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1085, ff. 3'-110' |work=Antiphonarium breviarium ecclesiae Sancti Salvatoris Mundi, cum addendibus symbolibus tonorum Rogeris et Ademaris Cabannensiorum apud scriptorium abbatiae Sancti Martiali |location=[[Augustoritum]] |date=finis X saeculi |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432277r/f12.item |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1085 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1121, ff. 202–206' |work=Libellus tonarius antiphonarum antiphonarii, introitorum et communionum libris gradualis cum tropario-sequentiaro abbatiae Sancti Martiali, manuscriptum scriptum ab Ademaro Cabanensis et alibus |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432272p/f413.image |location=[[Augustoritum]] |date=MXXV |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1121 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 909, ff. 251–257' |work=Libellus tonariorum supra antiphonas seu responsoria et de libro graduale cum tropario-sequentiario abbatiae Sancti Martiali |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84323046/f509.image |location=[[Augustoritum]] |date=MXXXII |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn909 }}. ==== Tonaria ecclesiarum cathedralium ==== * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 1118, ff. 104–113' |work=Libellus tonarius introitorum communionumque libris gradualis et responsoriorum antiphonariumque antiphonarii cum tropario-prosario et sequentiario redactus ab Rogero et Ademaro Cabannensibus apud scriptorium levocensem Sancti Martiali |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432314k/f217.image |location=[[Augusta Auscorum]] |date=CMLXXXVII–CMXCVI |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn1118 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 776, ff. 147–154' |work=Fragmentum tonarii ad finem libris gradualis |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84546727/f301.image |location=Monasterium et ecclesia Sancti Michaelis [[Galliacum|Galliaco]] apud [[Albia]]m |date=MLXXIX |access-date=20 December 2012 |ref=Pbn776 }}. *{{cite web |title=Londinium, Bibliotheca Brittanica, Cod. Harl. 4951, ff. 295'–301' |url=http://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=harley_ms_4951_f295v |work=Tonarium in libro graduale adveniens ecclesiam cathedralem Sancti Stefani vulgo Saint Etienne |location=[[Tolosa]] |date=MLXXX-MC |access-date=30 December 2011 |ref=Har4951 }}. *{{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 780, ff. 123'-130 |work=Tonarium in libro graduale ecclesiae cathedralis Sanctorum Justi et Pastori |location=[[Narbo]] |date=MLXXX-MC |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b6000736q/f254.item |access-date=30 December 2011 |ref=Pbn780 }}. ===Cantores Lutetiae et confoederationis monasticae cluniacensis=== * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 12584, ff. 216 |work=Tonarium XII saeculi in libro graduali et antiphonario |location=Abbatia Sancti Mauri Fossarum vulgo Saint-Maur-des-Fossés, [[Vallis Matronae]] |date=XI saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8422977w/f435.image |access-date=30 December 2011 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 13252, ff. 71–76' |work=Tonarium troparii, |location=Abbatia Sancti Germani Propinquorum vulgo Saint-Germain-des-Prés, [[Lutetia]]e |date=XI saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8422979q/f145.image |access-date=30 December 2011 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 8663, ff. 50'-51 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432469w/f108.item |work=Tonarium infra compendio «Alia musica» collectione tractatuum de musica |location=[[Sanctus Benedictus ad Ligerim (abbatia)|Abbatia Sancti Benedicti ad Ligerim]] |date=X saeculo |access-date=15 January 2012 |ref=Pbn8663 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 7211, ff. 54–71 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432471z/f115.item |work=Tonarium compendii «Alia musica» collectione tractatuum de musica |location=Abbatia Sancti Petri [[Luxovium|Luxovio]] |date=XII saeculo |access-date=15 January 2012 |ref=Pbn7211 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 17296, f. 11' |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b6000532c/f34.item |work=Antiphonarium cum differentiis rubrificatis |location=[[Sanctus Dionysius (Sequana et Fanum Dionysii)|Abbatia realis Sancti Dionysii]] |date=MCXL–MCL |access-date=15 January 2012 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, Cod. nal 443, ff. 29–33 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8426266x/f65.image |work=Fragmentum tonarii manuscripto |location=[[Sanctus Benedictus ad Ligerim (abbatia)|Abbatia Sancti Benedicti ad Ligerim]] |date=MCC |access-date=2 January 2012 }}. * {{cite web |title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, Msc.Lit.115, ff. 68'-74 |url=http://bvbm1.bib-bvb.de/webclient/DeliveryManager?custom_att_2=simple_viewer&pid=2957869&childpid=2958009 |work=Tonarium tractatus «Practica artis musice» Amerii dicta Codice Motetuum Bambergae |location=[[Lutetia]]e |date=MCCLXXV–MCCLXXXV |access-date=4 April 2014 |ref=Ba }}. ===Cantores ordinis Cistercensis=== * {{cite web |last=Berno Augiensis |title=Lipsia, Bibliotheca Universitatis, Cod. 1493, ff. 53–60 |work=Tonarium cum neumis sangallensis a Berno Augiensis collectione tractatuum, abbatia Sancti Petri [[Merseburga]], liber deinde translatus ad monasterium cisterciensem Altzella |location=Saxoniae |date=MLXXV |url=https://digital.ub.uni-leipzig.de/object/viewid/0000011638 }}. * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, Cod. nal 1410, ff. 159'-166' |work=Antiphonarium abbatiae Sanctae Mariae |location=Abbatia [[Morimundum|Morimundi]], Dioecesis [[Mediolanum|Mediolani]] |date=XII saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84324835/f333.item |access-date=30 December 2011 }}. * {{cite web |title=Vindobona, Bibliotheca Nationalis Austriaca, Cod. 1799**, ff. 216-222' (Digit. No. 454-467) |url=http://data.onb.ac.at/rec/AL00163408 |work=Tonarium antiphonarii cisterciensis |location=[[Abbatia B.M.V. de Runa|Abbatia de Runa]], [[Styria]]e |date=MCCXXV–MCCXLIX |access-date=14 April 2012 |ref=Rein }}. ===Cantores ordinis Dominicanae=== *{{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus lat., Cod. 16663, ff. 54'-57 |work=Tonarium cum notatione alphabetica infra tractatum de musica a Hieronymo Moraviae |location=[[Lutetia]]e |date=MCCLXXX-MCCC |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432480x/f113.item |access-date=30 December 2011 }}. *{{cite web |title=Bibliotheca civitatis Victoriae, RARESF 096.1, Cod. R66A, ff. 1'-4 |work=Tonarium cum neumis quadratis antiphonario Pinciaci |location=Monasterium Sancti Ludovici [[Pinciacum|Pinciaco]] |date=MCCCXXXV–MCCCXLV |url=http://www.lib.latrobe.edu.au/MMDB/images/Poissy/FOL_001V.htm |access-date=16 May 2012 }}. ===Cantores Italiae=== * {{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, Fundus lat., Cod. 7202, f. 52' |work=Tonarium cum signis Dasiae, tractatus nominatus «Inchiriadon» infra collectionem tractatuum |location=Collegio fratrorum Domenicanam Colberti, [[Venetia]]e |date=XI saeculo |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432473s/f112.item |access-date=30 December 2011 }}. *{{cite web |title=Roma, Bibliotheca Casanatensis, Cod. 54, f. 102'-103 |url=http://opac.casanatense.it/Record.htm?Record=19932397124917505799 |work=Tonarium effictum codicis Nonantolae |location=[[Augia Dives|monasterii Augiensis]] |date=XI saeculo |access-date=30 December 2011 }}. *{{citation |last=Odo Aretinus |title=Archicoenobium Montis Casini, Bibliotheca archicoenobii, Cod. 318, pp. 126–127 |work=«Formulas super ad nos» in collectione tractatuum de musica |location=[[Mons Casinus|Archicoenobium Sancti Benedicti Montis Casini]] |date=MLXXX-MC |url=https://omnes.dbseret.com/montecassino/view.jsp?cid=IT-FR0084_00318&did=IT-FR0084_00318_0126 |ref=OdoMs }}. *{{citation |title=Archicoenobium Montis Casini, Bibliotheca archicoenobii, Cod. 318, pp. 122–123 |work=«De octo tonora per ordinem» in collectione tractatuum de musica |location=[[Mons Casinus|Archicoenobium Sancti Benedicti Montis Casini]] |date=MLXXX-MC |url=https://omnes.dbseret.com/montecassino/view.jsp?cid=IT-FR0084_00318&did=IT-FR0084_00318_0122 |ref=8tonora }}. *{{citation |title=Archicoenobium Montis Casini, Bibliotheca archicoenobii, Cod. 318, pp. 127–157 |work=Tonarium cum neumis Beneventanis in collectione tractatuum de musica |location=[[Mons Casinus|Archicoenobium Sancti Benedicti Montis Casini]] |date=MLXXX-MC |url=https://omnes.dbseret.com/montecassino/view.jsp?cid=IT-FR0084_00318&did=IT-FR0084_00318_0127 |ref=MC318 }}. ===Cantores Anglosaxoniae=== * {{cite web |title=Cantabrigia, Collegio «Corpus Christi», Bibliotheca «Parker», Cod. 260, ff. 51'-53' |url=https://parker.stanford.edu/parker/catalog/canvas-e3d38a2a58b1e0321fdf4a567e2b2a6d |work=Fragmentum tractatus «Commemoratio brevis de tonis et psalmis modulandis» in collectione |location=Ecclesia Christi, [[Cantuaria]]e |date=CMXC-M |access-date=17 March 2018 |ref=CommCb }}. * {{cite web |author=Vulfstan Cantor |title=Cantabrigia, Collegio «Corpus Christi», Bibliotheca «Parker», Cod. 473, ff. 70–73' |work=Tonarium troparii Wintoniae |location=[[Wintonia]] |date=MXX-MXL |url=https://parker.stanford.edu/parker/catalog/canvas-3bd582974883028cbcd3043b11412c52 |access-date=17 March 2018 |ref=WinTr }}. ===Cantores normanni=== * {{cite web |last=Willelmus Volpianis |title=Monspessulanus, Bibliotheca inter universitates olim Facultas Medicinae, Cod. H159 |url=https://ged.biu-montpellier.fr/florabium/jsp/nodoc.jsp?NODOC=2020_DOC_MONT_MBUM_6 |work=Tonarium notatum in completo supra librum gradualem et fragmentum antiphonarii |location=Abbatia Sancti Benigni [[Divio|Diviensis]] |date=M |access-date=16 April 2024 |ref=MOfH159 }}. * {{cite web |title=Matritum, Bibliotheca Nationalis Hispaniae, Cod. 288, ff. 4–12 |url=http://bdh.bne.es/bnesearch/detalle/bdh0000012335 |work=Tonarium troparii et sequentiarii normanno-siculi |location=Ecclesia cathedralis normanna in insula [[Sicilia (regio Italiae)|Sicilia]] fortasse [[Panormus|Panormo]] |date=MC |access-date=16 April 2024 |ref=Mn288 }}. *{{cite web |title=Lutetia, Bibliotheca Nationalis Francica, fundus latin, Cod. 10508, ff. 150'-156' |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8422969b/f306.item |work=Tonarium troparii et prosarii orientem Italiae |location=Abbatia Sancti Ebrulphi Uticensis, [[Olina (praefectura Franciae)|Olina]]e, [[Normannia]]e |date=XII saeculo |access-date=2 June 2011 |ref=lat10508 }}. == Editiones == * {{Cite book | edition = [[Hildesia]]e 1963 reimpressio | editor-last = Gerbert | editor-first = Martin | chapter = Ubaldi seu Hucbaldi Monachi Elnonensis opuscula de musica | title = Scriptores Ecclesiastici de Musica Sacra Potissimum | volume = 1 | pages = 103–125 | location = St Blaise | date = 1784 | chapter-url = http://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/HUCHAR | ref = Huc1784 }}. * {{Cite book | publisher = American Institute of Musicology | editor-last = Gushee | editor-first = Lawrence | title = Aureliani Reomensis Musica disciplina | series = Corpus scriptorum de musica | location = Rome | date = 1975 | volume = 21 | pages = 53–135 | url = https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/AURMD_TEXT.html | ref = Aur1975 }}. == Bibliographia == * {{cite book | publisher = Société française de musicologie | last = Huglo | first = Michel | title = Les Tonaires: Inventaire, Analyse, Comparaison | location = Paris | series = Publications de la Société française de musicologie | volume = 2 | date = 1971 | ref = Hug1971 | url = http://www.musmed.fr/AdMMAe/reprints.htm }}. * {{cite book | publisher = Boydell Press | isbn = 978-0-85115-800-6 | pages = 147–209 | last = Jeffery | first = Peter | title = The Study of Medieval Chant: Paths and Bridges, East and West; In Honor of Kenneth Levy | contribution = The Earliest Oktōēchoi: The Role of Jerusalem and Palestine in the Beginnings of Modal Ordering | location = Woodbridge, Suffolk | date = 2001 | ref = Jef2001 }}. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Tonaries|tonaria}} * {{cite web |last=Demollière |first=Marie-Reine |publisher=Blogue de la Scola Mettensis |title=Les échêmata NOEANE et NOEAGIS dans les tonaires carolingiens |location=Metz |date=22 septembre 2013 |url=https://www.scolametensis.com/2013/09/22/noeane-noeagis/ }} [[Categoria:Ecclesia Catholica]] [[Categoria:Liturgia]] [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Religio Christiana]] [[Categoria:Tonaria|!]] 57eo4mtzmv23tgt6638n9udowou9eir 0 299941 3984998 3982049 2026-09-01T09:30:46Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984998 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus|lingua=en}} [[Fasciculus:Closet of Sir Kenelme Digbie title page.jpg|thumb|''The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened'' (1669): titulus]] {{ores|The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened|lingua=en}} est liber de re coquinaria, atque praesertim de confectione [[hydromeli]]tis vel [[medus|medi]], e manuscriptis seu schedis [[Kenelmus Digbius|Kenelmi Digbii]] paratus. Auctore anno [[1665]] mortuo, permissione filii eius editio anno [[1669]] ab amanuensi confecta est. Nomine amanuensis non dato, suggeri potest Georgium Hartman hoc opus divulgavisse, qui anno anteriori ''[[Choice and Experimented Receipts in Physick and Chirurgery]]'' e collectionibus Kenelmi Digbii simili modo ediderat. Idem anno [[1682]] florilegium divulgavit praecepta selecta e libris ambobus comprehendens, titulo novo ''The True Preserver and Restorer of Health''. Praecepta fere 335 hoc libro recitantur, quorum fere 80 aliis inventoribus attribuuntur. Brevi adnotatione editoris anonymi praefato, insequuntur * Praecepta primae divisionis, potiones fortes comprehendentis, videlicet: ** [[hydromel]] (''meath, metheglin''), variis herbis aromatibusque additis, 103 ** vinum e cerasis, e [[ribes rubrum|ribis rubris]], ex uvis passis, e fragariis (''morello wine, cherry wine, currants wine, stepponi, strawberry wine''), 6 ** [[alla]]m vel [[cervesia]]m modo Anglico una cum [[pomacium]] (''ale, cider''), 10 * Praecepta secundae divisionis, cui rubrica ''Of Cookery'' "De re coquinaria" praeponitur, 219 Fere 12 praecepta [[Francia|Francica]] esse referuntur aut sub nominibus [[Francogallice|Francogallicis]] dantur; perpauca [[Italia|Italica]] ([[panis coctus]]: ''Pan cotto, as the Cardinals use in Rome''),<ref>{{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|Pp. 167-168 editionis 1669}}</ref> [[Hispania|Hispanica]], [[Nederlandia|Hollandica]], [[Germania|Germanica]] esse videntur. Praeceptorum trium [[Portugallia|Portugallensium]] duo ad reginam [[Catharina de Bragantia|Catharinam Bragantiae]] comitissamque Penalvae ancillam reginalem adscribuntur. Ambo in arte coquinaria Lusitanica hodie usque celebrantur, videlicet [[cydoniatum]] vel ''marmelada'' (''White marmulate the Queens way'') et ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|gemada||pt|qid=Q10288658}}'' (''The way that the Countess de Penalva makes Portuguez eggs for the Queen'').<ref>{{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|Pp. 241-242 et 296-297 editionis 1669}}. Comitissa Penalvae anno 1662 in Angliam profecta est, anno 1665 ibi mortua est ([https://courtofficers.ctsdh.luc.edu/indices/Index%2002%20Household%20of%20Queen%20Catherine%201662b.pdf vide "Penalva"])</ref> [[Fasciculus:Hartman True Preserver 1682 tp.jpg|thumb|George Hartman, ed., ''The True Preserver and Restorer of Health'' (1682): titulus]] == Editiones == * 1669 : ''The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened''. Londinii: Henry Brome; [https://archive.org/details/AncientHistory-WorksInPublicDomainpublishedBefore1923PartFive/TheClosetOfTheEminentlyLearnedSirKenelmeDigbieKtOpened1669/mode/2up Textus e micropellicula] {{Google Books|yc1EAQAAMAAJ|Textus e fac-simile demptus}} [https://www.gutenberg.org/ebooks/16441 editio interretialis] apud ''Project Gutenberg'' * 1671 : 2a ed. Londinii: Henry Brome; [https://archive.org/details/AncientHistory-WorksInPublicDomainpublishedBefore1923PartFive/TheClosetOfTheEminentlyLearnedSirKenelmeDigbieKtOpened1671/mode/2up Textus e micropellicula] * 1677 : 3a ed. Londinii: Henry Brome [https://archive.org/details/closetofeminentl00digb Textus] apud ''Internet Archive''; [https://archive.org/details/AncientHistory-WorksInPublicDomainpublishedBefore1923PartFive/TheClosetOfTheEminentlyLearnedSirKenelmeDigbieKtOpened1677/ Textus e micropellicula] * 1682 (florilegium) : George Hartman, ed., ''The True Preserver and Restorer of Health, being a choice collection of select and experienced remedies for all distempers incident to men, women, and children. selected from and experienced by the most famous physicians and chyrurgeons in Europe, together with excellent directions for cookery ... with the description of an ingenious and useful engin for dressing of meat and for distilling th[e] choicest cordial waters with-out wood coals, candle or oyl; published for the publick good''. Londinii {{Google Books|j8abvtnQqM0C}} [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A42984.0001.001?view=toc editio interretialis] apud Michiganenses * 1911 : Anne Macdonell, ed., ''The Closet of Sir Kenelm Digby Knight Opened ... with introduction, notes, and glossary''. Londinii: Philip Lee Warner, 1910 [https://archive.org/details/closetofsirkenel00digb Textus] apud ''Internet Archive'' * 1967 : ''The Closet of Sir Kenelme Digbie Opened, London, 1669'' (editio fac-simile primae editionis). ''Mallinckrodt Collection of Food Classics'', vol. 6 {{Google Books|yc1EAQAAMAAJ}} * 1997 : Jane Stevenson, Peter Davidson, edd., ''The Closet of the Eminently Learned Sir Kenelme Digbie Kt. Opened (1669) ... with introduction, notes and appendices''. Londinii: Prospect Books, 1997. ISBN 978-0-907325-76-5 == Notae == <references /> == Bibliographia == * Priscilla Bain, Maggie Black, "A Glance at the Life of Sir Kenelm Digby, Knight, at his cookbook called The Closet Opened ..." in Harlan Walker, ed., ''Cooks and Other People: proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cookery 1995'' (Londinii: Prospect Books, 1996) {{Google Books|lpOqTUucwhUC|pp. 27-34}} * Clarissa Dickson Wright, ''A History of English Food'' (Londinii: Random House, 2011. ISBN 978-1-905-21185-2) pp. 223–229 [[Categoria:Libri de re coquinaria]] [[Categoria:Libri de potionibus fortibus]] [[Categoria:Scripta 1669]] [[Categoria:Litterae Anglicae]] 76ftyqvtoel5m627tijp55469d7084t 0 300053 3984996 3982180 2026-09-01T09:27:48Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984996 wikitext text/x-wiki {{res|Idolorum caput}}<ref>[[Ioannes Georgius Theodorus Graesse|J. G. Th. Graesse]], ''[[Orbis Latinus]]'', [https://daten.digitale-sammlungen.de/0005/bsb00050913/images/index.html?id=00050913&groesser=&fip=193.174.98.30&no=&seite=277 1972, vol. 1, p. 275].</ref> ([[Russice]] ''Болванский нос, Bolvanskij Nos'') est [[promunturium]], in extremitate septentrionali [[Vaigatia]]e insulae situm; ad fretum [[Pylae Karicae|Pylas Karicas]] inter maria [[mare Barentsii|Barentsii]] et [[mare Karense|Karense]] spectat. In promunturio [[templum]] [[Lingua Nenetica|Neneticum]] erat, quod {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Stephanus Borough||en|qid=Q5293188}} nauta [[Anglia|Anglicus]] anno 1556 vidit, quodque fuse describit. A [[missionarius|missionariis]] anno 1828 incensum est. Annis ab 1984 ad 1987, expeditio [[archaeologia|archaeologica]] templi reliquias investigavit. ==Notae== <references /> ==Bibliographia== * Хлобыстин Л.П. ''Святилища острова Вайгач'' // Древности славян и финно-угров. Petropoli, 1992 ==Nexus externi== {{fontes geographici}} * [[:s:ru:ЭСБЕ/Вайгач|De Idolorum capite]] in ''[[Lexicon encyclopaedicum Brockhaus et Efron|Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron]]'' {{ling|Russice}} * [https://web.archive.org/web/20211120115958/https://www.culture.ru/objects/1822/bolvanskii-nos-v-neneckom-avtonomnom-okruge De investigatione archaeologica Idolorum capitis] {{ling|Russice}} * [https://web.archive.org/web/20211120121418/https://sevprostor.ru/istorija/abandoned-facilities/213-bolvanskiy.html [[Statio meteorologica]] relicta in Idolorum capite] {{ling|Russice}} * [https://wikimapia.org/#lang=en&lat=70.415635&lon=59.001389&z=11&m=h&show=/10143389/Bolvanskiy-Nos Idolorum caput] apud ''Vicimapia'' * [http://www.getamap.net/maps/russia/nenetskiy_avtonomnyy_okrug/_bolvanskiynos_mys/ Idolorum caput] apud ''GETaMAP'' {{nexus absunt}} [[Categoria:Promunturia Russiae Europaeae]] [[Categoria:Regio Archangelopolitana]] [[Categoria:Districtus autonomus Neneticus]] [[Categoria:Mare Karense]] [[Categoria:Promunturia Russiae Asiaticae]] mb9fr3ygvu2x74ir65r0c1cfspf0kb2 0 300434 3984890 3846763 2026-08-31T18:45:17Z Cyprianus Marcus 66550 3984890 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Fallingwater3.jpg|thumb|Fallingwater.]] [[Fasciculus:Fallingwater walkway cover.jpg|thumb|[[Via]] ad Fallingwater quae a domo ad domum hospitum ducit.]] [[Fasciculus:Fallingwater, also known as the Edgar J. Kaufmann, Sr., residence, Pennsylvania, by Carol M. Highsmith.jpg|thumb|upright=1|Conspectus in Fallingwater ex [[Bear Run]].]] [[Fasciculus:FallingwaterPathway.jpg|thumb|upright=1|Via et aditus Fallingwater.]] [[Fasciculus:Fallingwater sitting area.jpg|thumb|upright=1|Una e partibus interioribus Fallingwater.<!--showing a sitting area with furnishings designed by Wright-->.]] '''Fallingwater''' ('Aqua Cadens') est [[domus]] a [[Franciscus Lloyd Wright|Francisco Lloyd Wright]] [[architectus|architecto]] [[Civitates Foederatae|Americano]] in [[Terra Alta Laurel]] [[Pennsylvania]]e [[meridies|meridianae]] et [[occidens|occidentalis]] anno [[1939]] designata, circiter 110 [[chiliometrum|chiliometra]] ad meridiem et [[oriens|orientem]] [[Pittsburgum|Pittsburgi]] versus patens.<ref>{{Cite web|title=Fallingwater|url=https://waterlandlife.org/fallingwater/|access-date=2021-09-07|website=Western Pennsylvania Conservancy|language=en}}.</ref> Pars [[aedificium|aedificii]] super [[aqua cadens|aquam cadentem]] in [[Bear Run]] ('Cursu Ursorum') in [[regio]]ne Mill Run in [[Stewart Township (Fayette Comitatus Pennsylvaniae)|Stewart Township]] in [[Montes Allegheniani|Montibus Alleghenianis]] exstructa est. Domus usui [[Edgarus J. Kaufmann|Edgari J. Kaufmann]], possessoris [[Kaufmann's|Kaufmann's Department Store]], et Lilianae [[uxor]]is finibus [[hebdomas|hebdomadum]] proderat. Aedificio nondum confecto, ''[[Time]]'' [[magazina]] Fallingwater "opus pulcherrimum"<ref>[[Anglice]] "most beautiful job."</ref> Wrightianum appellavit,<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,758888-4,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312200808/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,758888-4,00.html|url-status=dead|archive-date=12 Martii 2008|title=Usonian Architech|date=[[1938]]-01-17|work=Time magazine 17 Ianuarii [[1938]]|access-date=2008-01-27}}.</ref> ac domus inter "indicem vitalem viginti octo locorum antequam morieris visendorum"<ref>[[Anglice]] "Life List of 28 Places to See Before You Die."</ref> a ''[[Smithsonian (magazina)|Smithsonian]]'' [[periodicum|periodico]] perscribitur.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/specialsections/lifelists/lifelist.html?onsite_source=relatedarticles&onsite_medium=internallink&onsite_campaign=SmithMag&onsite_content=28%20Places%20to%20See%20Before%20You%20Die—the%20Taj%20Mahal,%20Grand%20C|title=Smithsonian Magazine—Travel—The Smithsonian Life List|work=''Smithsonian,'' Ianuarius 2008|access-date=2010-08-19}}.</ref> Domus inter tabulas publicas [[National Historic Landmark]]s anno [[1966]] relata est. Anno [[1991]], socii [[Institutum Architectorum Americanum|Instituti Architectorum Americani]] Fallingwater "optimum architecturae Americanae opus omnium temporum" censuit, annoque [[2007]], locum vicensimum nonum in indice Architectura Grata Americae<ref>[[Anglice]] "America's Favorite Architecture."</ref> secundum Institutum Architectorum Americanum tenebat.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/documents/2007/feb/buildings/150buildings.pdf|title=AIA 150}}.</ref> Domus et septem aliae constructiones Wrightianae inter [[patrimonium totius mundi]] mense Iulio anni [[2019]] perscriptae sunt, titulo "Architectura Saeculi Vicensimi Francisci Lloyd Wright."<ref>[[Anglice]] "The 20th-Century Architecture of Frank Lloyd Wright."</ref><ref name="whs">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1496 |title=The 20th-Century Architecture of Frank Lloyd Wright |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=7 Iulii 2019}}.</ref> == Notae == <references/> ==Bibliographia== * Brand, Stewart. (1994) [[1995]]. ''How Buildings Learn: What Happens after They're Built.'' Penguin Books. ISBN 0-14-013996-6. [https://archive.org/details/howbuildingslear00bran Situs interretialis.] * Haberlik, Christina. [[2001]]. ''50 Klassiker. Architektur des 20. Jahrhunderts.'' [[Hildesia]]e: Gerstenberg Verlag. ISBN 3-8067-2514-4. * Hoffmann, Donald. (1978) [[1993]]. ''Frank Lloyd Wright's Fallingwater: The House and Its History.'' Ed. secunda. Dover Publications. ISBN 0-486-27430-6. * Kaufmann Jr., Edgar. [[1986]]. ''Fallingwater: A Frank Lloyd Wright Country House.'' Abbeville Press. * McCarter, Robert. [[2002]]. ''Fallingwater Aid (Architecture in Detail).'' Phaidon Press. ISBN 0-7148-4213-3. *Storrer, William Allin. [[2006]]. ''The Frank Lloyd Wright Companion.'' Sicagi: University of Chicago Press ISBN 0-226-77621-2. * Toker, Franklin. [[2005]]. ''Fallingwater Rising: Frank Lloyd Wright, E. J. Kaufmann, and America's Most Extraordinary House.'' Novi Eboraci: Knopf. * Trapp, Frank. [[1987]]. ''Peter Blume.'' Novi Eboraci: Rizzoli. * Waggoner, Lynda S., et Western Pennsylvania Conservancy. [[1996]]. ''Fallingwater: Frank Lloyd Wright's Romance with Nature.'' Universe Publishing. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Fallingwater}} {{coord|39|54|22|N|79|28|5|W|type:landmark_region:US-PA|display=inline,title}} *[http://www.fallingwater.org Situs interretialis domus proprius.] *[http://waterlandlife.org/163/ Situs interretialis Western Pennsylvania Conservancy proprius.] *[https://web.archive.org/web/20150906235528/http://archrecord.construction.com/news/2011/07/110728-Fallingwater.asp Commentarius in ''Architectural Record.''] *[https://web.archive.org/web/20160302052009/http://old.post-gazette.com/ae/20030925fallingwater0925fnp3.asp Commentarius in ''Pittsburgh Post-Gazette.''] *[https://sketchfab.com/models/33353446001647109c079ff5296382a6 Exemplar realitatis virtualis partis exterioris et terrae.] Sketchfab. *[http://www.wright-house.com/frank-lloyd-wright/fallingwater-pictures/F1SW-fallingwater-in-fall.html Photographemata.] [[Categoria:Aedificia Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Confecta 1939]] [[Categoria:Historia architecturae]] [[Categoria:Musea Pennsilvaniae]] [[Categoria:Franciscus Lloyd Wright]] {{Myrias|Ars}} 4gqnpb4t3z9sxekiroqragfn09kv1xp 0 305449 3984899 3744473 2026-08-31T18:59:49Z Cyprianus Marcus 66550 3984899 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:Clytemnestra by John Collier, 1882.jpg|thumb|Clytemnestra e cubiculo sanguine respersa exit postquam bipenni Agamemnonem occidit. John Collier pinxit (1882). Cf versus 897ː ''Armat bipenni Tyndaris dextram furens''. ]] '''''Agamemnon''''' est [[fabula cothurnata|fabula cothurnata]] (hoc est [[tragoedia]] Latine scripta sed [[fabula]]m et [[persona]]s Graecas praebens) a [[Lucius Annaeus Seneca minor|Seneca]] [[scriptor]]e Latine anno incerto composita. [[Rex|Regem]] ab [[uxor]]e [[Clytaemestra]] caesum, tritam fabulam, [[Ars scaenica|scaenice]] retractat. Cum simili [[Agamemnon (Aeschylus)|Aeschylea tragoedia]] eam comparare libet<ref>John Lavery, "[https://doi.org/10.2307/40236254 Some Aeschylean Influences on Seneca's Agamemnon]", ''Materiali e discussioni per l'analisi dei testi classici'', 2004ː 183-194</ref> quae prima pars fuit trilogiae [[Orestea|Oresteae]]. Quamquam personae eaedem sunt multum differuntː primo Seneca ad prologum Thyestis umbram ex [[Inferi|Inferis]] evocavit (quod idem cum [[Tantalus|Tantali]] umbra in ''[[Thyestes (Seneca)|Thyeste]]'' facit), ita maleficum fatum velut personificans. Praeterea intimis Clytaemnestrae deliberationibus adesse lectores et spectatores possunt cum [[nutrix|nutricem]] aut Aegisthum familiariter adloquitur. Econtra apud [[Aeschylus|Aeschylum]] tantum mendacia ad decipiendum populum destinata ab ea audimus. Episodia nuntii et [[Cassandra]]e vaticinantis similiores sunt etsi de tempestate multo longior est Seneca nec apud Aeschylum Cassandra regum regis caedem tamquam Troianorum victoriam interpretatur<ref>Versus 869ː ''uicimus uicti Phryges''. </ref>. Quin etiam Seneca Orestem cum Strophio fugientem et Electram in carcerem ductam addidit quae a tragoedia Graeca absunt. Certe in hoc congruunt ambo poetae quod praesens scelus cum praeteritis (Tantalus, [[Atreus]] et Thyestes) et cum futuris (Orestae matricidium) coniungunt velut ac si Seneca et ipse trilogiam componere voluisset cuius prima fabula ''Thyestes'' et secunda ''Agamemnon'' et fortasse tertiam mors ei praeripuisset. == Personae == * [[Thyestes|Thyestis]] umbra * [[Chorus Graecus|Chorus]] [[Mycenae|Mycenaearum]] et secundus chorus [[Troia|Troadum]] * Clytaemestra * Agamemnon * Nutrix * [[Aegisthus]] * [[Cassandra]] * Strophius (pater [[Pylades|Pyladis]]) * Eurybates (Agamemnonis praeco) * [[Orestes]] et Pylades sunt personae mutae. Res Mycenis pro Atridarum palatio geruntur. == Summarium == * '''Prologus''' (1-56)ː umbra Thyestis ex inferis elapsa domum ubi quondam vixit revisit. Scit enim diem vindictae iam adesse cum filius Aegisthus, quem ob hoc ipsum<ref>Versus 48-9ː ''Causa natalis tui, Aegisthe, venit''.</ref> e propria filia Pelopia ab Apolline doctus genuit, filium [[Atreus|Atrei]] Agamemnonem occisurus est. Mox ne sol diem recuset in infernas tenebras recessit. * '''Primus chori cantus''' (57-107)ː chorus Mycenaearum Fortunae inconstantiam canit, quam saepe reges e summo imperio in praeceps deturbaritǃ<ref>Versus 58-9ː ''Fortuna ... in praecipiti dubioque locas nimis excelsos''.</ref> *'''Primum episodium''' (108-309)ː Clytaemestra reditu mariti turbata de peccato scelere obruendo cogitat, a quo consilio eam deterrere conatur nutrix<ref>Versus 203-4ː ''Regina, frena temet et siste impetus // et quanta temptes cogita''</ref>. Aegistho tum advenienti Clytemestra cum marito in gratiam redire se velle primo dicit et nutrix ei incesta natalicia exprobrat<ref>Pater enim idemque avus Thyestes ei erat (versus 293).</ref>. Sed postquam statim atque regina iusserit moriturum se esse pollicetur Clytaemestra mitigatur et eum in secretum ducit ubi commune<ref>Versus 307ː ''quae iuncta peccat debet et culpae fidem''.</ref> de instanti periculo consilium caperent. * '''Secundus chori cantus''' (310-391)ː Mycenaeae feminae Achaeorum victoriam celebrant atque [[Hymnus|hymnum]] in deos Apollinem, [[Iuno|Iunonem]], [[Minerva|Minervam]], [[Diana|Dianam]] [[Iuppiter|Iovemque]] ordiuntur. *'''Secundum episodium''' (392-588)ː praeco Eurybates Agamemnonis adventum nuntiat. Clytemestrae de [[Menelaus|Menelai]] sorte inquirenti tempestatem quae Graecorum classem redeuntem disrupit longissime describit. *'''Tertius chori cantus''' (589-658)ː Mycenaeae captivae nimium vitae amorem inter humanas calamitates numerant et patriam fraude amissam deplorant. *'''Tertium episodium''' (659-807)ː modo canentes modo loquentes Cassandra et chorus sibi invicem respondent. Furore divino correpta Cassandra imminentem caedem videt et seram Dardanorum victoriam celebrat. Tum advenit Agamemnon triumphi securusː Cassandram exhaustam et humi iacentem famulis fovendam tradit et fiduciae plenus cum uxore domum intrat. *'''Quartus chori cantus''' (808-866)ː chorus Mycenaearum labores [[Hercules|Herculis]], [[Heros|herois]] Argivi, celebrat *'''Quartum episodium''' (867-1012)ː Cassandra Agamemnonis caedem quae intus geritur et sola videt choro et spectatoribus narrat. Deinde fugiens et Orestem secum ducens quem celare vult Electra e domo procurrit. Tum felici casu Strophius [[Phocis|Phocidum]] rex et Atridarum hospes ex [[Olympia (urbs)|Olympia]] cum filio Pylade ad Agamemnonem salutandum advenit. Postquam gesta ab Electra audivit Orestem in currum ascendere iubet atque quam celerrime extra fines asportat. Clytemestrae ubinam esset filius Orestes quaerenti Electra resistit atque tantum "in securo" respondet. Aegisthus dominae auxilio accurrens virginem in carcerem conici et Clytemnestra mariti paelicem Cassandram ad mortem duci iubet. == Sententiae == Ut in ceteris Senecae operibus in ''Agamemnone'' inveniuntur sententiae breves et memorabiles tam politicae quam morales, quales eas cudere amabat philosophus idemque rhetorː ''mors misera non est commori cum quo uelis'' (202) ''nam sera numquam est ad bonos mores uia'' (242) ''nec regna socium ferre nec taedae sciunt'' (259) ''det ille ueniam facile cui uenia est opus'' (267) ''Non intrat umquam regium limen fides'' (285) ''Pretio parata uincitur pretio fides'' (versus 287) ''... clades scire qui refugit suas'' ''grauat timorem; dubia plus torquent mala'' (versus 419-20) ''o quam miserum est nescire mori!'' (versus 610) ''Lacrimas lacrimis miscere iuuat'' (664) == Notae == <references /> == Editio cum commentario == *R. J. Tarrant, ''Seneca. Agamemnon. Edited with a Commentary'', Cambridge University Press, 1976 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1978_num_47_1_1902_t1_0282_0000_3 Recensio critica] [https://bmcr.brynmawr.edu/2021/2021.02.14/ Altera recensio critica] == Plura legere si cupis == *Johanna Brandt, ''Argumentative Struktur in Senecas Tragödien : eine Untersuchung anhand der "Phaedra" und des "Agamemnon"'', [[Hildesia]]e, 1986 [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1990_num_92_1_4424_t1_0162_0000_3 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1991_num_60_1_2329_t1_0407_0000_2 Altera recensio critica] *William M. Calder, "[https://www.jstor.org/stable/268515 Seneca's Agamemnon]", ''Classical Philology'', 1976ː 27-36 *Elaine Fantham, "[https://www.jstor.org/stable/3296918 Seneca's "Troades" and "Agamemnon": Continuity and Sequence]", ''The Classical Journal'', 1982ː 118-129 *Denis Henry et B. Walker, "[https://www.jstor.org/stable/266895 Seneca and the "Agamemnon": Some Thoughts on Tragic Doom]", ''Classical Philology'', 1983ː 1-10 *P. Riemer, (1997). "[https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-476-04271-2_11 Zur dramaturgischen Konzeption von Senecas Agamemnon]". In: Zimmermann, B. (eds) ''Griechisch-römische Komödie und Tragödie II'', J.B. Metzler, 1997 *Alessandro Schiesaro, "[https://journals.openedition.org/pallas/1726 Seneca’s Agamemnon: the Entropy of Tragedy]", Pallas, 2014ː 179-191 *''[https://drive.google.com/file/d/13n_i8NIwjX5-E-m7q0gjrga_Z6Z1s9NT/view Nicolai Treveti Expositio L. Annaei Senecae Agamemnonis]'' (edidit Petrus Meloni), Palumbo, 1961 *A. Vedelago, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s12138-018-0462-1 The Interplay Between Aeschylus and Seneca in James Thomson’s Agamemnon]", ''International Journal of the Classical Tradition'', 2020ː 40–61 == Nexus externi == *[http://www.thelatinlibrary.com/sen/sen.agamemnon.shtml Textus apud Latin library.] [[Categoria:Italiae scripta]] [[Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii]] [[Categoria:Scripta saeculo 1]] [[Categoria:Lucius Annaeus Seneca]] [[Categoria:Tragoediae]] hrrh8rqc37svkc34vzwatb10ekbyqtu 0 306525 3984991 3983431 2026-09-01T09:24:12Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984991 wikitext text/x-wiki {{flumen|Vilia|[[Fasciculus:VilniusModernBuildings.jpg|thumb|Vilia [[Vilna]]e sita ]] | 510| 177 | 182 | 24 942,3| Paludes a [[Minscum|Minsco]]<br>septentrionem versus|[[Nemenus]] | [[Ruthenia Alba]],<br>[[Lituania]]}} {{res|Vilia}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=[[Reinoldus Heidensteinius|Reinoldi Heidensteinii]] [https://books.google.ru/books?hl=fr&id=gd3hnWzGE4UC&q=Vilia#v=snippet&q=Vilia&f=false ''De bello Moscovitico'', in: ''Historiae Ruthenicae scriptores exteri saeculi XVI'', vol. I, p. 123]. <br>Vel '''Wilia''', — {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Christophorus Gatterer|Ioannis Christophori Gatterer|de|qid=Q68320}} [https://books.google.ru/books?hl=fr&id=kXpFnSPe72gC&q=Wiliae#v=snippet&q=Wiliae&f=false ''De Sarmatica Letticorum populorum origine'', in: Commentationes Societatis regiae scientiarum Gottingensis, vol. XII, Gottingae 1794, p. 208].|2=Q68320}} ([[Albaruthenice]] ''Вілія'') vel '''Neris'''<ref>Pauli Rabikauskas [https://books.google.ru/books?hl=fr&id=FM6MK4TNkO4C&focus=searchwithinvolume&q=Neris ''Relationes status dioecesium in magno ducatu Lituaniae ...,'', 1971, pp. 26, 104].</ref> (sic et [[Lituanice]]) est flumen [[Ruthenia Alba|Rutheniae Albae]] et [[Lituania]]e, [[Nemenus|Nemeni]] accola maximus. Longitudinis 510 [[chm]] est. In [[palus|paludibus]] a [[Minscum|Minsco]] [[septentrio]]nem versus oritur, et in Ruthenia Alba per [[regio]]nes [[Regio Minscensis|Minscensem]] et [[Regio Grodnensis|Grodnensem]] fluit. Prope ad Vileikam urbem [[receptaculum aquae]] [[receptaculum aquae Viliense|Viliense]] situm est. In [[Lituania]] per districtus [[Districtus Counae|Counensem]] er [[Districtus Vilnensis|Vilnensem]] fluit, ubi [[Vilna]] civitatis [[caput (urbs)|caput]] et [[Couna]] urbs antiquissima et nobilissima ad Viliam sitae sunt. In Couna Vilia in Nemenum effunditur. ==Notae== <references /> ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Neris|Viliam}} {{fontes geographici}} * [[:s:ЭСБЕ/Вилия, приток Немана|De Vilia]] in ''[[Lexicon encyclopaedicum Brockhaus et Efron|Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron]]'' {{ling|Russice}} [[Categoria:Flumina Lituaniae]] [[Categoria:Flumina Rutheniae Albae]] [[Categoria:Regio Grodnensis]] [[Categoria:Regio Minscensis]] [[Categoria:Regio Vitebscensis]] [[Categoria:Systema Nemeni fluminis]] c0bs6kjwg72ssmtgg3sxdh84itqf2af 10 308783 3984960 3976046 2026-09-01T00:12:05Z Grufobot 173822 Novum censum addidi 3984960 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{#if:x||</noinclude>{{safesubst:<noinclude />{{{1}}} | prex = {{{3|}}} | ops = {{{4|}}} | ?! = <!-- Noli hunc versum mutare! Don't change this line! -->{{subst:annales/tabulae/census|202609}} | 202609 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=296538|2=142240|3=0|4=3975437|5=211239|6=194|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260901001205}} | 202608 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=295654|2=142053|3=0|4=3966525|5=209967|6=186|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260801000021}} | 202607 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=295011|2=141922|3=0|4=3959802|5=208738|6=181|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260701000021}} | 202606 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=294430|2=141760|3=0|4=3953801|5=207516|6=203|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260601000022}} | 202605 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=293975|2=141569|3=0|4=3948688|5=206039|6=227|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260501000022}} | 202604 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=293290|2=141153|3=0|4=3943093|5=204675|6=195|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260401000022}} | 202603 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=292909|2=141094|3=0|4=3936577|5=203383|6=221|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260301001158}} | 202602 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=292072|2=140997|3=0|4=3929643|5=202153|6=219|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260201001333}} | 202601 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=291413|2=140887|3=0|4=3923367|5=200736|6=207|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20260101011247}} | 202512 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=291062|2=140767|3=0|4=3918919|5=199309|6=230|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20251201010217}} | 202511 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=290705|2=140658|3=0|4=3914508|5=198003|6=228|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20251101010022}} | 202510 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=290127|2=140570|3=0|4=3907123|5=196726|6=190|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20251001000021}} | 202509 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=289682|2=140469|3=0|4=3901606|5=195582|6=133|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250901010021}} | 202508 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=288828|2=140385|3=0|4=3895661|5=194723|6=149|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250801010021}} | 202507 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=287776|2=140311|3=0|4=3889423|5=193867|6=159|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250701011117}} | 202506 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=287359|2=140244|3=0|4=3883918|5=193004|6=169|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250601000949}} | 202505 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=286952|2=140131|3=0|4=3878456|5=191748|6=158|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250501000022}} | 202504 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=286574|2=140007|3=0|4=3874403|5=190695|6=153|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250401000022}} | 202503 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=286306|2=139916|3=0|4=3871113|5=189636|6=152|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250301003621}} | 202502 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=286138|2=139844|3=0|4=3866873|5=188701|6=170|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250201000020}} | 202501 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=285766|2=139734|3=0|4=3861546|5=187645|6=138|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20250101000004}} | 202412 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=285396|2=139664|3=0|4=3855546|5=186773|6=144|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20241201000021}} | 202411 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=285088|2=139573|3=0|4=3851003|5=185919|6=155|7=8|8=21|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20241101000021}} | 202410 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=284850|2=139474|3=0|4=3846314|5=185021|6=145|7=8|8=18|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20241001000021}} | 202409 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=284309|2=139356|3=0|4=3840191|5=184109|6=146|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240901000104}} | 202408 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=283838|2=139219|3=0|4=3834154|5=183171|6=158|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240801000020}} | 202407 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=283518|2=139093|3=0|4=3830142|5=182215|6=161|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240701000021}} | 202406 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=283358|2=139015|3=0|4=3826653|5=181185|6=146|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240601000020}} | 202405 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=282792|2=138922|3=0|4=3820224|5=180097|6=165|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240501000021}} | 202404 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=282544|2=138898|3=0|4=3815869|5=178994|6=147|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240401031656}} | 202403 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=282357|2=138827|3=0|4=3811454|5=177828|6=151|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240301000009}} | 202402 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=281769|2=138680|3=0|4=3806008|5=176783|6=170|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240201000036}} | 202401 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=280990|2=138450|3=0|4=3798534|5=175529|6=152|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20240101013141}} | 202312 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=280750|2=138365|3=0|4=3793498|5=174455|6=165|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20231201000007}} | 202311 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=280437|2=138263|3=0|4=3789473|5=173394|6=133|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20231101000031}} | 202310 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=280145|2=138202|3=0|4=3784894|5=172353|6=148|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20231001005606}} | 202309 = {{safesubst:<noinclude />{{{2}}}|1=279698|2=138140|3=0|4=3779344|5=171349|6=161|7=8|8=17|9=1|10=1|11=0|12=0|13=0|14=0|15=0|16=0|17=0|18=0|19=0|20=0|21=20230901000112}} }}<noinclude>}}{{Documentatio}}</noinclude> rrdpu0ss30tvg04nmb4s4dfnof0mlc7 0 311241 3984997 3982073 2026-09-01T09:29:59Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3984997 wikitext text/x-wiki {{res|ISOTYPE}} ([[Anglice]] ''International System of Typographic Picture Education'' ‘Formula Eruditionis per Tabulas Typographicas inter Gentes Apta’) est modus nexuum [[societas humana|socialium]], [[technologia|technologicorum]], [[biologia|biologicorum]], [[historia|historicorumque]] [[pictura|tabularum pictarum]] ostendendorum. Constat in grege abstractorum regulatorumque [[symbolum|symbolorum]], qui, una cum peculiaribus indiciis de modo easdem figuras coniungendi, iteratione in serie utendo, ad notiones sociales et scientificas repraesentandas adhibentur.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Bresnahan|first=Keith|year=2011|title="An Unused Esperanto": Internationalism and Pictographic Design, 1930–70|journal=Design and Culture|volume=3|issue=1|pages=5–24 |doi=10.2752/175470810X12863771378671|s2cid=147279431 }}</ref> Cum haec ratio apud {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|museum oeconomiae societatisque Vindobonense||en|qid=Q306628}} inter annos [[1925]] et [[1934]] primum orta esset, innotuit nomine Rationis Vindobonensis pro [[Statistica]] Picta.{{Convertimus|sicut=[[Anglice]]|barbarice=Vienna Method of Pictorial Statistics}} Conditor et rector musei, [[Otto Neurath]], fuit creator et contemplator princeps talis rationis, [[Gerardus Arntz|Gerardo Arntz]] pictore tabularum. Nomen "ISOTYPE" ad hanc rationem significandam circa anno [[1935]] adhibitum est, cum studiosi huius disciplinae [[fascismus|fascismo]] in [[Austria]] orto coacti essent ut [[Vindobona]]m relinquerent. == Bibliographia == * Otto Neurath, ''International picture language''. London: Kegan Paul, 1936. Facsimile reprint: Department of Typography & Graphic Communication, University of Reading, 1980. * [http://www.isotyperevisited.org/1975/01/the-significance-of-isotype.html Michael Twyman, ‘The significance of Isotype’], 1975 * [[Robin Kinross]], ‘On the Influence of Isotype’. ''Information Design Journal'', ii/2, 1981, pp.&nbsp;122–30. * Marie Neurath and [[Robin Kinross]]. ''The transformer: principles of making Isotype charts''. London: [[Hyphen Press]], 2009. * Otto Neurath, ''From hieroglyphics to Isotype: a visual autobiography''. London, [[Hyphen Press]], 2010. * Christopher Burke, Eric Kindel, Sue Walker (eds), ''[https://hyphenpress.co.uk/products/books/978-0-907259-47-3 Isotype: design & contexts, 1925–1971]''. London, [[Hyphen Press]], 2013 * {{cite book | last=Lewi | first=Paul J. | author-link=Paul Lewi | title=Speaking of Graphics| year=2006 | url=http://www.datascope.be/sog.htm}} ==Notae== <references/> [[Categoria:Infographica]] [[Categoria:Linguae artificiosae]] a7933mxfjgovhymn1s54ljxte5a2e23 1 312637 3984939 3919542 2026-08-31T22:34:17Z Grufo 64423 Paginam disputationis feci tabularium 3984939 wikitext text/x-wiki {{Antiquae disputationes | ab = 2024-05-09 | ad = 2024-05-11 }} == Die 9 Maii 2024 — Estne haec pagina ad “[[Tonarium]]” movenda? == <!-- Noli haec verba removere si formula die 9 Maii 2024 hora 22:19:38 petita nondum forma finali patescit. -->{{Disputatio petitoria Vicipaediae|Movenda|20240509221938}} Capite [[:en:Tonary#Bibliography|Tonary § Bibliography]] apud Vicipaediam Anglicam viso, mihi videtur forma “tonarium” esse usitatior formā “tonarius”, et postremo puriore Latinitate ({{*cf}} “glossarium”, “tabularium”, “calendarium”, et cetera). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:19, 9 Maii 2024 (UTC) :Ita est, sed «tonarius» est [https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/ comunius], aeque «tonale» et «intonarium» esistunt. Latina media aetatis mediae est plena varietatum. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 00:47, 10 Maii 2024 (UTC) :: {{cc|Sed «tonarius» est [https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/ comunius]}}: Attamen in illa pagina quinquies “tonarium” oppetimus, tamquam quinquies oppetimus “tonarius” (e celeri inquisitione machinaria). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:28, 10 Maii 2024 (UTC) :::Ita est! Mihi opportet disputatio variare titulum, sed non restituere titulum articulus qui. Terminus praelatus apud ceteri cantores ut Odo (Aretinus) erat «tonarium», apud Reginum «tonarius», apud altri «Libellus tonarius» (terminus «libellus» est communis parlandum partibus libris tropario-prosarii)! Pagina allata potest utilis inspicere prioritates auctorum eo quod utor solum nominativo «tonarius». :::[[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:41, 10 Maii 2024 (UTC) :::: Non bene intellego. Quid significet “Mihi opportet disputatio variare titulum, sed non restituere titulum articulus qui”? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 07:30, 10 Maii 2024 (UTC) :::::Mihi opportet '''esse''' disputatio variare titulum '''hic''', sed non disputatio restituere titulum articulus qui. Summa summarum, no. Titulus «tonarius» est rectus vel non est falsus. :::::Tibi ago gratiam pro receptio benignam et gratiam habere patie+tiam cum mea latina salebrosa. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:11, 10 Maii 2024 (UTC) :::::: Sed haec est disputatio ubi de ''tonario'' vel ''tonali'' loquimur. Titulus huius disputationis congruendus est titulo paginae quae ''tonarium'' vel ''tonale'' tractat (quae hodie “Tonarius” appellatur, sed cras fortasse appellabitur “Tonarium”; ergo hodie haec disputatio “Disputatio:Tonarius” appellatur, sed cras fortasse appellabitur “Disputatio:Tonarium” – {{*ie}} una pagina tantum disputationis de hac re nobis habenda est, et una cum sua commentatione movenda erit). Cur velis hanc disputationem movere? Certe titulus “tonarius” non est “falsus”, sed hic quaerimus num sit ''optimus''. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:34, 10 Maii 2024 (UTC) ::::::: {{tpe|P.S.|p=}} Video te [[Specialis:Diff/3831163/3831164|nova de nomine “tonarius” huic disputationi addidisse]]. Ea mihi suadent hoc initium paginae: “'''Tonarium''' vel '''(libellus) tonarius''' vel '''tonale''' est …”. Sed titulus unus tantum nobis eligendus est principalis, et adhuc credo optimum esse “Tonarium”. Porro posthac opperiar ut et alii suas sententias hic ferent. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:00, 10 Maii 2024 (UTC) ::::::::Ita est, nominativus convertet ad genitivum coniunctione «libellus tonariūs». Interest monstrare usum flexibilem linguae aetate media, etsi comprehendo non esse facilis tolerare haec flexibilitatem apud ceteri philologos. ::::::::Cambiabam periodum in altu quod non eram accuratus. Remigio Prumiensis praeferebat «tonariūs», solum Odo «tonarium». Hodie sapimus esse Odonem Aretinum et non Odonem Cluniacensem. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:05, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::Aliud per «tonarium» semper est solutionem optimam et faciliorem. Articulus anglicus est longus, secundum me potuerit magnam motivationem perseverare laboram cum nonnullis verbis allatis. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:35, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::: Inter linguam Latinam et [[Linguae Romanicae|Linguas Romanicas]] est continuum, sed quidam fines nobis pingendi sunt ut intelligibilitas servetur, praesertim cumque lingua mediaevalis videatur esse propior linguis Romanicis quam Latinitati classicae. Exempli gratia, tu verbo “cambiandi” hic usus es, at tale verbum, si interlocutor tuus nec Italice neque Francogallice neque Hispanice loquitur, difficile intellegetur (quia est mediaevale). Facile autem interlocutor tuus verbum classicum “mutandi” intelleget. Hoc dicto, hic non disputatur num oporteat Latinitatem mediaevalem corrigere, sed qui sit, fontes inspiciendo, modus optimus hanc rem referendi. Vocabulum “tonarium” est certe commune ([https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432272p], [https://fragmentarium.ms/description/F-o6ug/2784], [https://macsphere.mcmaster.ca/handle/11375/22181], [https://birgittine.org/chant/75425]). Aliqua commune est etiam vocabulum “tonarius”. Formam idoneam eligere possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 10:16, 10 Maii 2024 (UTC) ::::::::::::Latinitate classica nonne videtur ''tonarius'' homo, ''tonarium'' res? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:26, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::::No, legete articulum in anglice. Etiam terminus «sonus» traducendum terminum graecum {{lang|el|ὁ ἦχος}} erat mediaevalis. Non erat in aetate Hellenismus. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:00, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::: {{cc|Latinitate classica nonne videtur tonarius homo, tonarium res?}}: Ita. ''In substantivis'', suffixum -arius, -aria adhibebatur {{swikten|Category:Latin terms suffixed with -arius (agent noun)|ad opera data indicanda|}} (e.g. argentarius, metallarius, fontanarius, apothecarius, et cetera). Sed aliquando (rarius) -arius, -a, -um etiam est ''adiectivum'' relationis (e.g. secundarius, -a, -um, aquarius, -a, -um, etc.), ergo “libellus tonarius” mihi videtur esse forma acceptabilis. At hic est unus ex his casibus ubi si nomen masculinum vel femininum removetur (− “libellus”) nomen absolutum pro rebus fit neutrale (“tonarium”). Ignoro nomina classica suffixo -arius (non -arium) quae res, non homines, indicant. Si non omnino absunt, sunt rara. Idcirco mea opinio est paginam esse movendam ad ''tonarium'', quia fontes habemus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:15, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::::Multum gratiae. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:25, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::Secundum me interest comprendere ut facio in modo justo. Itaque mi quaero, si decerno uti termino «tonarius». In praesens mea quaestio est tantum modesta. Certe sum perditus inter linguas italica et latina... :::::::::::Comprehendo justam declinationem est ipsam /u/, si est «tonarius». Inde est feminile? :::::::::::Video tuae coniunctiones et lego termines electas ab expertibus, sed non reperio istae termines fontibus scriptis. Ademarus e.g. scribebat tituli verba nominandum quisque tonum ecclesiasticum (Pa1021, f.201') anno MXXV: :::::::::::<blockquote>AVTENTVS PROTVS HOC EST AVCTORITAS PRIMA</blockquote> :::::::::::Iam alius scriptor scribebat isto modo (Pa1084, f.155) anno CMXXXVI. :::::::::::Concludo plurimae fontes non habent titulum. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 13:52, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::: {{cc|Lego termines electi ab expertibus, sed non reperio istae termines fontibus scriptis}}: Etiamsi lingua mea quoque sit Italica, mihi ignosce si non omnia verba tua intellego. Apud Vicipaediam, periti cuiusdam disciplinae de quibus loqueris ''sunt fontes'' (“fontes secundarii”). Tu “fontes primarios” quaeris, at isti non sunt semper praeferendi fontibus secundariis. Exempli gratia, fortasse quidam codex se appellabat neque “tonarius” neque “tonarium”, sed haec sunt nomina quibus ''alii'' tales libros appellabant, et in his casibus fontes secundarii sunt magni momenti. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:46, 10 Maii 2024 (UTC) {{Recessus|::::::::::::}} Concludo non esse disputationem definitionum, sed disputationem rerum atque artis memoriae musicae. Colpa mea est. Dicebam habere patientiam. Cogito esse utilis inspicere meas descriptiones fontium articulo cum cautione. Adhuc maximum studium erat factum ab Michele Huglo (opus doctorale): {{cite book | publisher = Société française de musicologie | last = Huglo | first = Michel | title = Les Tonaires: Inventaire, Analyse, Comparaison | location = Paris | series = Publications de la Société française de musicologie | volume = 2 | date = 1971 | ref = Hug1971 | url = http://www.musmed.fr/AdMMAe/reprints.htm }} [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 15:07, 10 Maii 2024 (UTC) : Quod non intellego est: Cur non tibi placeat “tonarium” eligi titulum principalem, etiamsi plures fontes habeamus? Porro, si (e.g.) saeculo decimo et undecimo (cum grammatica Latina magnopere dolebat) nomen cummune fuit “tonarius”, at saeculis duodecimo, tertio decimo, et cetera, fuit “tonarium”, cur sit forma mendax ''in titulo'' nobis praeferenda? Exempli gratia, [[Odo Cluniacensis|Odonis Cluniacensis]] ''{{Vf|Opuscula de musica (Odo Cluniacensis)|Opuscula de musica}}'', quae nomine “tonarius” utuntur, tam multas mendas grammaticales habent ut dubitem quin adhiberi possint exemplum bonae linguae… --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:45, 10 Maii 2024 (UTC) ::Non sum contra sive pro «tonarius» vel «tonarium», sed sapio tractatum ipsum non esse ab Odone Cluniacense et Gerbert appellavit eumdem «Tonarium»! ::{{Cite journal |authors=Michel Huglo & Clyde Brockett |title=Odo [Oddo] |journal=New Grove Dictionary of Music and Musicians |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.20255 |date=24 February 2010 }} [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 20:19, 10 Maii 2024 (UTC) ::: Optime. Dehinc, post brevem moram (ut alii sententas suas ferant), paginam ad [[Tonarium]] movere possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:51, 11 Maii 2024 (UTC) :::: Postremo paginam movi, sed Latinitas in numeratione fontium magnopere corrigenda est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:22, 12 Maii 2024 (UTC) == Gulielmus (abbas Sancti Benigni) == Video articulum preparatum per Gulielmus. Non est clarus quam formam est justam. Gulielmus natus est insula Sancti Julii [[Pedemontium|Pedemontio]], inde nominatus est [[It:Guglielmo da Volpiano|Guglielmo da Volpiano]] in [[Linguae Italicae|Italica]], [[Fr:Guillaume de Volpiano|Guillaume de Volpiano]] in [[Lingua Francogallica|lingua francogallica]], [[En:William of Volpiano|William of Volpiano]] in [[Lingua Anglica|Anglica]] et [[De:Wilhelm von Dijon|Wilhelm von Dijon]] in [[Lingua Theodisca|Theodisca]]. Legebam esse educatum Gulielmum in lingua Occitana-Theodisca adhuc praesentem in Pedemontio. Ipsam linguam parentes Robertus et Pirinzia loquivunt (aeque Nicolangelo D'Acunto et Simona Moretti da [https://www.treccani.it/enciclopedia/guglielmo-da-volpiano-santo_(Dizionario-Biografico)/ Treccani] loquunt origine aristocratiae germanicae). Itaque etiam forma Vilelmus vel Wilhelmus fieri potest. Alumnus Raulus Glaber in Normannia scripsit «Vita Domni VVillelmi Abbatis primi Fiscannensis» ([[Fr:Bibliothèque nationale de France|F-Pn]] lat. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9068454c/f223.item 5390, f.222]). Aliqui condiciones? [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 11:23, 10 Maii 2024 (UTC) == Disputatio verbi «modus» == Propono altrum verbum: tonus ecclesiasticus. Modus est interpretatio verbi graeci {{lang|el|ἡ ἁρμονία}} et referet margo melodiarum ({{lang|el|τὸ μέλος, pl. τὰ μέλη}}). Tonus invicem habet non solum unam melodiam, sed etiam plurimas: {{lang|el|τὰ μέλη}}. Formulae melodiae sunt intonationes ({{lang|el|τὰ ἠχήματα}}) ut anima certi toni, cuncta formula certae melodiae (melius: certi melus) constituit incisiones secundum textum cantus (periodus, membrum, articulus), terminationes apertae vel fortes vel concludentes. Una melodia ({{lang|el|τὸ μέλος}}) componere cantum exemplum est. Quisque tonus habet propriam psalmodiam atque differentias (terminationes psalmodiae adaptatas ad initium antiphonarum). Igitur musicologia loquit de synthesi inter theoriam antiquitatis et musicam praesentem (cantus planus ordinatus secundum octo tonos). Nomina ut lydius, dorius, hypodorius referrent modos: F—c—f, D—a—d, A—D—a etc. referrent locos et tribuos. Nunc sunt nomina octo tonorum cantus ecclesiastici. Tamen secundum institutionem harmonicarum lydius non erat speciem octavae D—d, sed e—E aeta antiqua. Non sapimus ut synthesis erat facta. Oktoechos ({{lang|el|ὁ ὀκτώηχος}}) secundum libellum tonarius definitur ab analysi cantus secundum artem memoriae musicae, deinde classificatio melodiarum '''a posteriori''' deducendum tonum suum. Simul non solum adiuva memoriae cantus, sed etiam mutat cantum. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 16:47, 10 Maii 2024 (UTC) : “[[:Categoria:Modi musici|Modus]]” est vocabulum speciali significatione usitatissimum in fontibus. Non est mutandum. Interpretatio ''tonorum'' Pythagoricorum, e quibus modi mediaevales orti sunt, fuit mendax. Propter ea, multi hodie praeferunt modos mediaevales appellare “primum modum” vel “protum”, “secundum modum” vel “deuterum”, “tertium modum”, etc., ad vicem “modi Dorici”, “modi Hypodorici”, “modi Phrygii”, etc. Vide: [[:en:Modus (medieval music)#Modal scales|Modus (medieval music) § Modal scales]] apud Vicipaediam Anglicam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:15, 10 Maii 2024 (UTC) Hucbald explicuit classificationem a posteriori tractatu ''De harmonica institutione''. Editio Gerbertis ([https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/HUCHAR 1784, i:119]): ''Quatuor a primis tribus, id est, lichanos hypaton [λιχανὸς ὑπάτων '''D'''], hypate meson [ὑπάτη μέσων '''E'''], parypate meson [παρυπάτῃ μέσων '''F'''], lichanos meson [λιχανὸς μέσων '''G'''], quatuor '''modis''' vel '''tropis''', quos nunc '''tonos''' dicunt, hoc est, '''protus''' [ὁ πρῶτος], '''deuterus''' [ὁ δεύτερος], '''tritus''' [ὁ τρίτος], '''tetrardus''' [ὁ τέταρτος], perficiendis aptantur: ita ut singulae earum quatuor chordarum geminos sibi '''tropos''' regant subiectos, principalem [τὸν κύριον], qui autentus [αὐθέντης], et lateralem, qui plagius [ὁ πλάγιος] appellatur: lichanos hypaton [λιχανὸς ὑπάτων '''D'''] scilicet '''autentum protum''' et '''plagium''' eiusdem, id est, '''[tonorum] primum''' et '''secundum''': hypate meson [ὑπάτη μέσων '''E'''] '''autentum deuterum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] tertium''' et '''quartum''': Parypate meson [παρυπάτῃ μέσων '''F'''] '''autentum tritum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] quintum''' et '''sextum''': lichanos meson [λιχανὸς μέσων '''G'''] '''autentum tetrardum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] septimum''' et '''octavum''': ita ut ad aliquam ipsarum quatuor quantavis ultra citraque variabiliter circumacta, necessario omnis, quaecumque fuerit, redigatur cantilena. Unde et eaedem '''finales''' appellatae, quod finem in ipsis cuncta, quae canuntur, accipiant. Eas cum notulis paullo praesentibus positis annotamus. In graviorem cmpcf. Item acutiorem fcpm.'' --[[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 17:22, 10 Maii 2024 (UTC) : Credo mihi esse clarum quid modi mediaevales sint. Quod non mihi est clarum est cur locutionem “toni ecclesiastici” in locum vocabuli pervulgati “modi” substituere velis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:33, 10 Maii 2024 (UTC) ::Instrumentum utilissimum est ''Lexicon musicum Latinum medii aevi'', sed non commendo initiare primam quaesitionem per verbum «modus» quid habet mille significationes. Ecce: :::http://www.woerterbuchnetz.de/LmL ::'''Modus''' (ἡ ἁρμονία) in contesto hinc: species octavae, tetrachordi (quartae) et pentachordi (quintae). Nota sunt altrae divisiones tetrachordi, non solum tonus et semitonium dicta pythagorica. Definitio est simplex. ::'''Tropus''' (ὁ τρόπος) in contesto hinc: quaerere intervallos ex quattuor punctibus (protus, deuterus, tritus et tetrardus) atque dieses adiuva divisionum monochordis. Hucbald scripsit: ::''Unde et eaedem finales appellatae, quod finem in ipsis cuncta, quae canuntur, accipiant. Eas cum notulis paullo praesentibus positis annotamus. In graviorem cmpcf. Item acutiorem fcpm.'' ::Quare? ::Distinctio inter psaltes byzantinos et cantores latinos Regni Francorum, solum unum tetrachordum habet '''quattuor finales''', ut cunctas melodias atque gravioras et acutioras transponere debet. Byzantini protopsaltes (vel kathegoumenoi Italiae, verbum locale Messina et Rossano) continuant protus, deuterus, tritus, tetrardus, protus etc. passandum magis quam duo octavas, deinde descendunt cum intonationibus plagium sonorum (τὰ ἠχήματα τῶν πλάγιων ἤχων). Faciunt per intervalla transpositiones (αἱ μεταβολαὶ κατὰ τόνον notatae apud latinos sub verbum '''absonia''': [https://woerterbuchnetz.de/?sigle=LmL&lemid=A00013 LmL]), invicem apud cantores latinos transpositio est partem classificationis. Ab Boethio praeberent octo modi, non duodecim! Non significat cuncta melodia est transposita ad tetrachordum finalium, quandoque cantores canunt in ecclesia. ::'''Tonus''' est tonalitas modale, selectas formulas melus, intonationes (echemata) cum tropis, sequentiis, organis (modibus cantandum in polyphonia dictum diaphoniam, discantum et organum) etc. (verba Hucbaldi erant «redigatur cantilena»), articulationem prosodiae textuum et constructionem grammaticae in cantu. Significat cantores tantum instructi sunt, ut sunt non solum capaces cantare supra textum sine notitia melodiae, sed etiam elaborare et decorare cantum. Duo systemata, tonus I-VIII, nomina secundum terminologiam graecam ut autentus (ἦχος πρῶτος) et plagius proti (ἦχος πλάγιος τοῦ πρώτου), autentus deuteri (ἦχος δεύτερος) etc. Psalmodia est partem unusquisque tonus, excepta psalmodia toni pelegrini. ::Nunc spero omnia clara esse. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 18:18, 10 Maii 2024 (UTC) ::: Sed quemadmodum et ubi, ''apud hanc paginam'', “tonum ecclesiasticum” in locum “modi” substituere velis? Possisne exemplum praebere? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:55, 11 Maii 2024 (UTC) ::::Immo. ::::Ut me cognosti, non debet nullam movere. Articulus modi tractat juste species octavae, invicem definitio et ordo specierum desunt (non solum octavarum, sed etiam tetrachordarum et pentachordarum). Desunt etiam articuli ubi rei ut «tonus» vel «tropus» tractati sunt ('''tropus''' est formam poesiae et compositionem musicae in caso troporum meloformarum, sed etiam verbum studendum rei '''musicae''' cum significatione transpositio octavarum apud harmonicos hellenicos). Tonus ecclesiasticum debet psalmodiam, echemata, usum intervallorum (atque diesum) et formulas melus tractare, sed etiam verbum apud Graecos «sonus» (ὁ ἦχος) est. «Sonus» valet articulum proprium quod differentiae ne sunt tantae. Melius est invicem articulum unum titolatum '''Oktoechos''' ubi octi toni tonarius (apud [[Franci]]) et Patriarchatibus Hierosolimitanum (tractatus dictus Hagiopolites, etsi scriptum monasterio Studionis) et Constantinopolitanum (enechemata cantus cathedralis Sanctae Sophiae) tractati sunt, idem cunctae differentiae inter eos. Verbum «tonarius» vel «tonarium» est derivatum ab verbo «tonus», non dicunt «modarium»! Ubi microtonos facere debet, dicet liber gradualis completum tonarius Willelmi Volpianis cum notatione letterarum et neumis mediofranciis. Atque commendo articulum «systema» in rebus musicae (verbum «musica» est petitum ab graeco ἡ μουσική, quandoque ars liberalis tractandum musicam praesentem occupat disciplina harmonicarum). Bisdiapason apud Boethium est '''systema magnum et perfectum''' (ametabolon), sed notatus erant duo altra (1) '''systema Dasiae''' presentatum ''Musica et Scolica enchiriadis'', et (2) verba allata ab Aurelio Cassiodoro tractandum '''systema minus perfectum''' quindecim tonorum tractatu ab «Aureliano» Reomensis (capitulum sub titulum in atramento rubro «Quod habeat musica cum numero maximam concordiam» [[Fr:Valenciennes|F-VAL]] Cod. 148, f.[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8452635b/f138.item 67]), iam notatus et explicatum in modo profondiore ab [[Martianus Capella|Martiano Capella]] libro nono ''Satyriconis''. Accipis distinctionem inter tres verba modus, tropus et tonus? Hodie loquit nimium modorum quod educatio est mala. Abusus veniet ab lingua anglica (articulus «[https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.43718 mode] [II. Medieval modal theory]» Haroldis Powers dictionario ''New Grove'' est optimus, sed dat exemplum significationis exuberantis lingua anglica). In lingua latina acuratum esse debet. Est privilegium! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:37, 11 Maii 2024 (UTC) :{{cc|Possisne exemplum praebere?}} :Exemplum ad monstrandum quod? [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:44, 11 Maii 2024 (UTC) :: [[Tonarius|Haec]] est nostra pagina: ubi, ''apud nostram paginam'', velis “tonum ecclesiasticum” scribere? In cuius locum velis “tonum ecclesiasticum” substituire? Exempli gratia, ubi, apud hoc initium? :: {{Citatio|1={{Res|Tonarius}},<!--Ubi? (Pagina?) <ref name=Cange>{{DuCange}}</ref>--> seu {{Res|tonarium}} seu {{Res|tonale}}, in [[Christianitas Occidentalis|Christianitate Occidentali]] est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|liber liturgicus||en|qid=Q3831847}} qui varias [[Cantus Gregorianus|cantuum Gregorianorum]] res secundum [[modus (musica)|modum]] (''[[tonus|tonum]]'' [[aevum medium|aevo medio]] appellatum) eorum cantilenarum intra eorum octoplicem modorum formulam per [[incipit|incepta textualia]] perscribit. Tonaria [[antiphona]]s {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Horae canonicae|horarum canonicarum|en|qid=Q946731}} saepe comprehendunt, quarum modus formulam adiungentis textus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Recitatio|recitati|en|qid=Q1680700}} constituit ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tonus psalmodicus|toni psalmodici|en|qid=Q16613003}} si antiphona cum [[psalmus]] canitur, aut toni canticulorum si antiphona cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Canticulum|canticulo|en|qid=Q1033831}} canitur), sed [[cantus planus|cantus planos]] [[responsorium|responsoriorum]] vel [[Missa]]e cum recitatione formulaica non consociatos etiam aut potius prescribere possunt.}} :: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:27, 11 Maii 2024 (UTC) :::Intellego. Articulus «tonus» est sine historia et inutilis quod ignorat verbum in contesto artis liberalis musica. Commendo articulum novum «Oktoechos» et '''tonum ecclesiasticum''' sostituire tonum debet: :::''Tonarius, seu tonarium seu tonale, in Christianitate Occidentali est partem dictus libellum libris cantuum (graduale atque antiphonarium) qui varias cantuum Gregorianorum res secundum [[Oktoechos|tonum ecclesiasticum]] (cuius species octavae sub verbum [[Modus (musica)|modum]] descriptae sunt) eorum cantilenarum intra eorum octoplicem tonorum formulas per incepta textualia perscribit.'' :::Continuatio: :::''In antiphonaribus tonaria antiphonas horarum canonicarum saepe comprehendunt, in gradualibus (libris cantuum Missae) tractant cuncta genera cantus antiphonalis cum et sine psalmis. Antiphonae libris gradualis (introitus et communiones) et antiphonari introducunt [[psalterium|psalmum]] indicatum libro et sunt iterati in [[psalmodia]].'' :::Verbum justum per tonos psalmodicos (etsi verba sint correcta) est «psalmodia» (gr. {{lang|el|ἡ ψαλμοδία}}), sed articulus «Tonarius» offert opportunitatem monstrare differentias ad exemplum imaginarum manuscriptorum. Alternatim sit articulum «psalmodia» ubi etiam psalmodia a Mediolano ed a Constantinopoli possunt res. Nota psalmodia invitatorii est antiquora, psalmodia simplex verisimilis innovationem carolingam. Continuamus cum nova parte (nexi cum # eant ad fontem): ''<nowiki>==Usus et forma tonarius==</nowiki>'' ''Primum tonarium notus est [[#Riquier|fragmentum in psalterio monasterii Sancti Richarii]] saeculi VIII inventum. Istud tonarium erat partem psalterii, sed nondum iunctum ad psalmodiam psalmorum et canticorum quod pauci canti Missae sunt indicati, non solum antiphonae, sed etiam offertoria ('''OFF'''). Utilitas pristinorum tonarium erat classificationem toni canto plano generaliter. In breviaribus et sacramentaribus ut [[#SanctiDionysii|sacramentarium graduale Sancti Dionysii]] sunt solum rubrices tonales margine paginae.'' ''Tonarium potest introductionem in antiphonarium ut [[#Hartker1|antiponarium Hartkeris]] Coenobio Sangallense cum indice antiphonarum completo in ordinem terminationum in psalmodia nominati «differentiae» seu «figurae».<ref>Ad initium (pagina 1) doxologium breve est scriptum in letteris maiusculis «GLORIA PATRI ET FILIO / ET SPIRITUI SCO[*] SICUT / ERAT IN PRINCIPIO ET / NUNC ET SEMPER [ET IN] E U A E U O U A E» cum neumis sangallensis supra, deinde «SECULORUM AMEN» cum neumis. Paginae tonarius sunt separatae in duo libros antiphonarii (codices 390 et 391 ad initium) sine ordine, sed in magna perturbatione. Restitutio tonarius est addendum ad cod, sang. 390 ab manu recentiore (pp. [http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0390/V1 V1]-V4) atque quae paginae sunt perditae seu laesae.</ref> Appendix tonarius libro graduale tractat solum genera cantuum antiphonalium Missae introit et communio. Exemplum est tonarium libro [[#Einsiedeln|graduale monasterii Einsiedeln]] quo solum pars communionum conservatus est. Communius est libellus tonarius tropario-prosario ut [[#Pbn909|tropario-prosarium Ademari]] ubi libellus tonarius (quaequinque pars libellum appelatur) incipit cum parte supra antiphonarium (antiphonae et responsoria) (f.251) et deinde cum parte supra librum gradualem (f.255), hinc cuncta genera cantuum Missae indicati sunt. Quoque tonarium sub formam tactatum notatus est, inde potest esse partem collectionis tractatuum de musica ut [[#CommWerden|tonarium Hogeri Werdensis]] cum diagrammis notationis Dasianae, [[#BernoTonar|tonarium Bernonis Prumiensis]] cum neumis sangallensis manuscripto monasterii Laureshamensis ubi differentiae sub nomina graeca secundum Hucbaldem ordinati sunt, vel [[#MC318|tonarium cum neumis italicis]] collectione Archicoenobii Montis Casini. Tonarium unicum est [[#MOfH159|librum gradualis tonarius monasterii Sancti Benigni]] scriptum sub abbatem Willelmum Volpianis ubi cuncta genera cantuum Missae sunt separata in libellos. Quisque libellus est subdivisus octo partibus secundum ordinem octo tonorum. Deinde Willelmus continuavit ut abbatem conditorem in [[Normannia]] ubi sua notatio est diffusa.'' Deinde classificationem formarum offerre opportet ut articulo anglico «Variae formae tonarius». [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 07:22, 12 Maii 2024 (UTC) : Credo vocabulum {{locutio|modi}} non esse mutandum. Etiamsi Latinitas mediaevalis verbum {{locutio|toni}} adhibebat, hodie {{locutio|modus}} est nomen commune, adhibitum {{em|ad quemcumque}} ordinem tonorum appellandum et haud in musica mediaevali tantum restrictum; idcirco sunt locutiones “modi Graeci”, “modi hodierni” – {{*cf}} [[Olivarius Messiaen|Olivarii Messiaen]] “modos restrictā transpositione” (Francogallice {{barbarice|modes à transposition limitée}}) – et cetera. Nostra commentatio iam dicit tales modos “aevo medio appellatos esse ''tonos''”. Postremo, Latinitas mediaevalis est una pars tantum cunctae Latinitatis, et nobis [[Vicipaedia:Noli fingere|non est fingendum]] quid fontes hodie praeferant. Hoc dicto, credo nomen vetus ({{*ie}} “toni mediaevales”, vel “ecclesiastici”) esse memorandum (sicut iam facimus). Immo capitulum de historia modorum est bene desideratum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:49, 13 Maii 2024 (UTC) :: {{Eg}} Vide {{DuCange|tetrardus}}. “{{dfn|TETRADUS}}, Quartus canendi {{lectio|modus}}, complectens tonos duos, septimum et octavum.”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:09, 13 Maii 2024 (UTC) :::Orthographia «Tetradus» vero rara est! :::Tetrardus ut apud Hucbaldem est communius. Etiam apud compendium «alia musica»: :::''Quorum videlicet troporum, sive etiam sonorum, primus graeca lingua dicitur Protus; secundus Deuterus; tertius Tritus; quartus Tetrardus: qui singuli a suis finalibus deorsum pentachordo, quod est diapente, differunt. Superius vero tetrachordum, quod est diatessaron, requirunt, ut unusquisque suam speciem diapason teneat, per quam evagando, sursum ac deorsum libere currat. Cui scilicet diapason plerumque exterius additur, qui emmelis, id est, aptus melo vocatur.'' :::''Sciendum quoque, quod Dorius maxime proto regitur, similiter Phrygius deutero, Lydius trito, mixolydius tetrardo. Quos sonos in quibusdam cantilenis suae plagae quodammodo tangendo libant, ut plaga proti tangat protum, deuteri deuterum, triti tritum, tetrardi tetrardum. Et id fas est experiri in gradalibus antiphonis.'' :::Afferit articulo «[[En:Hagiopolitan Octoechos#8 diatonic echoi of the Hagiopolitan Octoechos|Hagiopolitan Octoechos]]». [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:42, 13 Maii 2024 (UTC) ::Ne dicam dolo, id est muscipula comprehendere verba «modus» et «tonus» cognomitatos. (On pourrait faire ça dans la langue de Olivier Messiaen, mais jamais en latin ! En plus, il parle des modes aujourd'hui se référant à la synthèse médiévale, et des modes chez les anciens pour se référer à la signification chez les théoriciens hélléniques, mais qui comprend vraiment la différence entre Ptolémé et Boèce ? Ça commence déjà là...) Ne scripsi in alto. Verbum «modus» dicet omnia et nulla. ::Hinc scribo qui sunt quattuor modos apud graecos, sed non apud latinos: ::1) Modus dorius regnat sonos proti (autentum cum finale a atque plagium cum finale D): D—a—d. ::2) Modus phrygius regnat sonos deuteri (autentum cum finale b atque plagium cum finale E): E—b—e. ::3) Modus lydius regnat sonos triti (autentum cume finale c atque plagium dictum «sonus grave» cum finale F): F—c—f. ::4) Modus mixolydius regnat sonos tetrardi (autentum cum finale G atque plagium cum finale C): C—G—c. Ideo tractat quaestionem emmelis quod est mutatio et transitio inter modos phrygium et mixolydium! ::Hi quattuor sufficient! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:52, 13 Maii 2024 (UTC) ::: {{Cc|Verbum «modus» dicet omnia et nulla}}: …secundum definitionem quam tutemet elegisti. Attamen secundum communem definitionem hodiernam, {{dfn|modus}} est ordo tonorum semitonorumque (et positio “notae dominantis” casu modorum mediaevalium, ad modos plagales et authenticos separandos). Vide e.g. [https://archive.org/details/SupplementumPatrum/page/n67/mode/2up?view=theater hic]: “Ut autem de singulis reddaris certior, scias primum {{lectio|modum}}, videlicet protum …”; et postea [https://archive.org/details/SupplementumPatrum/page/n69/mode/2up?view=theater hic]: “Secundum {{lectio|modus}}, videlicet deuterus, qui …”; et cetera. {{Cc|Hinc scribo qui sunt quattuor modos apud graecos, sed non apud latinos}}: Modi mediaevales sunt quidem octo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 10:25, 13 Maii 2024 (UTC) ::::Recte! ::::Modus in contesto hinc (synthesis inter harmonias et tonos ecclesiaticos) sunt species diapason seu octavae atque tetrachordi et pentachordi. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 10:33, 13 Maii 2024 (UTC) ::::: “Contextus hic” est Vicipaedia, ubi “modus” significat quod tu appellas “tonum”, quia hoc est vocabulum quod saeculis sequentibus innotuit ad octo “tonos ecclesiasticos” indicandos… --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 10:39, 13 Maii 2024 (UTC) ::::::Tonus ecclesiasticum et sonus ({{lang|el|ὀ ἦχος}}) sunt verba mediaevalia et sunt nata ab synthesi cum arte musicae. Praeterea verbum tonus appellatur intervallum pythagoricum in proportione una parte inter novem (8:9) monochordis. ::::::Debet respondere ad periodum: {{cc|Modi mediaevales sunt quidem octo.}} ::::::Id est quaestionem systematis: ::::::1) Systema magnum et perfectum ({{lang|el|τὸ σύστημα ἀμετάβολον}}) cum mixtura tetrachordium coniunctorum et disiunctorum, bisdiapason apud Boethium traducendum Ptolemaeum habet octo modos. ::::::2) Systema Dasianum (Musica et Scolica enchiriadis) cum tetrachordis disiuncis (diezeugmena in sensu separatis ab tono) notatum apud graecos sub nomen systema rotae ({{lang|el|τὸ σύστημα τοῦ τροχοῦ}}, notatio mediobyzantina et descriptum tractatibus {{lang|el|παπαδικαὶ}}) habet quattuor modos. «Alia musica» demonstrat quod cantores latini habebant notitiam profundam differentiarum tractandum octoechos graecorum et ipsos tonarius. ::::::3) Systema minus perfectum cum tetrachordis coniunctis (synemmenis) descriptum ab Aurelio Cassiodoro (verba allata ab Aureliano Reomensis superior attuli cum nexo ad manuscriptum F-VAL cod. 148 faciendum exemplum articuli «systemata in musica») et Martiano Cappella (sine notitia notationis Alypii) habet invicem quindecim modos. ::::::Prospectus historicus est desideratum plurium articulorum quod nimis saepe deest, sed etiam contestum cum altris verbis. Verbum «modus» est essentialem intellegentia verborum «tonus ecclesiasticus», «tropus» atque «systema musicae» vel «systemata musicae», sed quodque verbum habet propriam definitionem ut explicavi superior. Articulus «modus» species octavae et tetrachordi tractare debet, sed articulus «oktoechos/octoechus» echemata, formulas melus, psalmodiam, invicem numquam species! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 11:19, 13 Maii 2024 (UTC) :::::::Quod est? Continuamus laborem articuli? Scripsi cuncti tres articuli anglici de oktoecho, de tonario et de musica byzantina. Ipsi de oktoecho in graeco et in arabo interpretati sunt. Hinc invicem feci exemplum proprium secundum necessitates. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 05:11, 14 Maii 2024 (UTC) :::::::: Non sum sic peritus de modalitate mediaevali ut certe discernere possim utrum modi mediaevales fuerint vero octo an quattuor, neque utrum modi plagales semper fuerint distincti ab authenticis an potius differentes “notae dominantes” gradatim emerserint. Cantibus Gregorianis annum unum tantum studui. Sed hic de nomine adhibendo disputatur, non de numero modorum. De hoc sententiam meam iam dedi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 05:55, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::Ut scripsi numerum modorum pendere ab systemate. Soni et toni in ecclesia a Roma, Mediolano, Constantinopoli vel Hierosolimitano semper sunt octo in canto liturgico. Quaestio non pendet ab musica ubi numerus modorum variat vi, sed ab theologia et ab liturgia secundum institutionem cyclorum octo hedomadarum. Ea de causa tractati ''Musica et Scolica enchiriadis'' temptant integrare octo modos, sed ad irritum cadet quod quarta (A–D) sub quattuor octavae modorum autenticorum est foris systematis Dasiani. Systema Dasianum erat utilis cantandum discantum (in polyphonia). Non est clarum si Aurelianus Reomensis intellexerit verba allata ab Aurelio Cassiodoro vel si systema quindecim modorum erat usum in canto plano. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:32, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::: {{Tpe|Postilla}} Nostra pagina [[Modus (musica)]] haud modos mediaevales tantum narrat, sed omnes modi musicales illic tractari possunt. At si vis, novam paginam de modis mediaevalibus tantum, [[Oktoechos]] appellatam, creare potes. Sed illic semper tibi scribendum erit “modi (aevo medio ''toni'' appellati)” – i.e. nomenclatura hodierna tibi adhibenda est, quam lectores non periti de aevo medio intellegere possint. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:16, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::Debet essere clarum usum nomenclaturae hodiernae esse nebulam ignorantiae. Fieri potest in lingua anglica ubi verba sunt peta, sed in lingua latina et graeca verba habent significationem diligentem. Estis hinc per curam et diligentiam ipsam. Sapimus experientiam non esse facilis. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:45, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::: Haud ignorantia codicem anni 1686 duxit ad [https://archive.org/details/SupplementumPatrum/page/n69/mode/2up?view=theater verbum “modum” praeferendum], sed ordinaria evolutio linguae. Nullum verbum classicum Latinum neque Graecum “modos mediaevales” significabat, quia nondum erant “modi mediaevales” in antiquitate. Et in antiquitate ambo vocabula “tonus” et “modus” res magnopere dissimiles eius indicabant de quo hic disputamus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:58, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::::Sufficiat sapere significationem verborum «modus» et separare significationes inter verba «tonus», «tropus» et «modus». Sine dubio erat synthesis. Cistercienses habere magnam illusionem notati sunt, sed clarum est selectare nomenclaturam ab Hucbaldo (ligetis verba allata superior). Itaque usi sunt vera terminologia mediaevale, etiam correcta et non ignara! Ecce [https://chmtl.indiana.edu/tml/12th/ANOCIST fons] aeta Sancti Bernardi et unum articulum dedicatum reo ab Christiano Meyer. {{Cite journal | volume = 89 | issue = 1 | pages = 57–92 | last = Meyer | first = Christian | title = Le tonaire cistercien et sa tradition | journal = Revue de Musicologie | year = 2003 | url = https://www.jstor.org/stable/4494836 | ref = Mey2003 }}. :::::::::::Mi quaesivisti exemplum et vobis eum dedi: {{cc|varias cantuum Gregorianorum res secundum tonum ecclesiasticum (cuius species octavae sub verbum modum descriptae sunt) eorum cantilenarum intra eorum octoplicem tonorum formulas per incepta textualia perscribit}}. :::::::::::Nunc est apud vos ne ministrare eo et continuare articulum initiandum. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 07:08, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::::: Habemusne fontes qui “tonos ecclesiasticos” scribunt? Si absunt, vocabulum non est fingendum. Credo ipsam ecclesiam, recentiore Latinitate, vocabulum “modi” adhibuisse – exempli gratia, quemadmodum appellabat [[Ioannes Baptista Martini]] “modos mediaevales” cum contrapunctum docebat Mozart? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:47, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::::::Cardinale Martini erat magnum professorem et mentorem conservatorii Bononiae, non solum contrapuncti de eo scrivet librum notatum. Possum dare explicationes quod species octavae erant reos ad contrapunctum tractandum ab quindecimo saecolo, sed non est relevandum nostro contesto. :::::::::::::Cunctae fontes Quadrivii tractunt tonos, tropos et modos (atque liber tonarius apud Cistercienses)! :::::::::::::Fortasse articulus anglicus «[[En:Mode (music)|modus]]» adiuveat qui tractat cuncta systemata et historiam ab hellenibus et interpretationes differentes. Proprietas tonarium est duo optiones (ordo est claram, sed non ipsam apud protopsaltes byzantinos ut {{lang|grc|ῆχος πρῶτος, δεύτερος, τρίτος, τέταρτος, πλάγιος τοῦ πρώτου}} etc.): :::::::::::::1) Terminologia graeca ut «autentus Protus», «plagis» seu «plagius proti», «autentus deuterus» etc. :::::::::::::2) Terminologia secundum Hucbaldum ut «tonus primum» seu «primus», «secundum», «tertium» etc. :::::::::::::3) Nomina specierum octavae vel modorum sunt modum dorium (D—d), modum hypodorium (A—a), modum phrygium (E—e) etc. Apud Boethium sunt octo modos cuius octavum appellatur «hypermixolydium» (non «hypomixolydium»!). Non est stricte necessarius quod est dorium (D—d), differentia est pentachordum in alto et tetrachordum deorsum (D—'''G'''—d), non '''D'''—a—d ut modus dorius! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 17:42, 15 Maii 2024 (UTC) {{Recessus|:::::::::::::}} Iterum: Non dubito quin Latinitate mediaevali id quod hodie appellamus “modum” saepe appellatum sit “tonus”, sed non credo Latinitatem mediaevalem nobis esse sine contextu adhibendam. Si vis, in pagina scribere potes “modos” appellatos esse “tonos” medio aevo, sed haud obliviscens nostros lectores eos appellare “modos” (postremo recentiores “modus maior” et “modus minor” lectoribus perclari sunt). Pagina huius obliviscens non est bona pagina. [[:en:Mode (music)|Pagina Anglica]] mihi videtur esse bonum exemplum imitandum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:24, 15 Maii 2024 (UTC) :Quid est synthesis, sed haec tres verba non confondere debet. Melius per comprehensionem synthesis est articulum anglicum «[[En:Hagiopolitan Octoechos|Oktōēchos hagiopolitanos]]». :Hinc aliud exemplum cum imagine notationis Dasianae, titulus fontis «[https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb00140707?page=86,87 Incipit commemoratio brevis de tonis et psalmis modulandis]». Non est «commemoratio de modis et psalmodia modorum»! Ligetis fontes et videtis manuscripta! D–d ut species octavae est aequalis, sed quaestio qui phthongus est finalem est quaestionem toni, non modi. Si G sol ut est finalem et non D sol re, sapimus species tetrachordi et pentachordi, sed disputatio psalmodiae et echematis non tangit modum, tangit tonum. Hodie et in medio aevo! Nunc propono substituire verbum «modus» ab verbo «species octavae», adiuvat evitare confusionem. Deinde utemur verbum «modus» denuo. :Hodie modos esse octo scalas conservatoribus instructunt, sed non sapunt nullam tonorum, phthongorum ipsorum ut finalis et tonos cadentiales neque formularum melus. Quid est non solum errorem et ignorantiam, sed etiam negationem patrimonii. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 19:49, 15 Maii 2024 (UTC) == Articulus novus «Octoechos» == Fortasse melius sit paginam “[[Octoechos]]” creare quam ultra disputare? Exactae definitiones toni, modi et tropi, lectoribus monitis, illic scribi possunt. P.S. Melius “c” quam “k” apud Vicipaediam – i.e. “Octoechos”, non “Oktoechos”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:47, 16 Maii 2024 (UTC) :Dedi exemplum et sumus paene ad finem laboris priusquam laborem magnam ut sit articulus «Oktoechos». Ago gratiam pro commutatio vivida et non iam turbo vos. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 07:40, 17 Maii 2024 (UTC) : Noster [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] paginam “[[Octoechos]]” incepit. Si cum eo collaborabis, haec mihi videtur esse opportunitas commentetionem Latinam meliorem Anglicā scribendi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:09, 17 Maii 2024 (UTC) ::Quando articulus hinc finitus est, possumus etiam facere articulum concisum «[[Octoechos]]» cum prospectu medio aevo. Octoechos constantinopolitanus habet 14 sonos, non 16. Nunc estis longissimo via cum 4 articulibus. Primum videre laborem collectivum hinc debet, cum commentaribus latinibus vel anglicibus... [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:14, 18 Maii 2024 (UTC) ::"Nunc estis longissimo via cum 4 articulibus." [[LOL]]. Incertum videtur num aliquis [[examen Turing]]ense suscipere possit? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:46, 18 Maii 2024 (UTC) ::: :o) It depends on you! I made many suggestions, how one can do own articles here. If you just prefer to translate some of my articles as some did before you, I will have (after some months or years, whatever it takes) a look at them, and I can improve things. But I need some proof that teamwork leads here to a fine article. I copied the sources, you did not like my Latin describing the sources (which is fine for me, I am always curious to learn). But you label and tag something instead of correcting my mistakes. Thus, I made here very concrete suggestions how the article starts to refer to the images that you chose here (and it was on your behalf). But nothing happens here, even it could be done in just a few minutes. It is not so complicated. Make this article right and we might look for other articles. I think I was generous with suggestions... I just think these are lovely subjects and you could do something nice, since this is the language here. If my presence is preventing you from doing it, I will just go. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:22, 18 Maii 2024 (UTC) ::::You must be confusing me with someone else; I didn't tag the sources (Grufo did), nor did I choose the images (Lesgles did). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:52, 18 Maii 2024 (UTC) :::::That is all fine teamwork, I did something further, but you need to copy it into the article and then you will see, how the links work (the #-links jump directly to the source, if it corresponds with the index given in the field "ref"). I wrote it here, since Grufo asked for suggestions, so that you can improve my Latin if necessary. :::::I inserted now everything that you see, how it works, the suggested changes of the introductory section have less unknown terms (that you sing also cantica, not canticula—it is actually an anglicism, just think of canticum canticorum, another poetic part of the Tanakh, and there you are–, with psalmody, you treat in an own article about psalmody which does not exist yet). I did not change the syntax of the existing period, but just replaced certain terms by more adequate ones. I also moved one of the pictures from the gallery into the text, that you see how to integrate them. For the picture of William of Volpiano's tonary, you need to do a proper analysis (have a look [[En:Antiphonary of St. Benigne|here]]). :::::Now you are free to do, whatever you like. Improve the text there or delete the new section again (please note that I went there more into detail to describe the inserted picture, the chant genres and its incipits have been checked carefully) or rewrite the whole thing... But please, do something instead of spreading tags, because until now this stub was not only insufficient, it had also serious mistakes, because your Latin might be better than mine, but some terms were simply in the wrong place (there are just two chant books with musical notation and they must be named here, I inserted the links to the relevant articles)! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:54, 19 Maii 2024 (UTC) ::::::The Latin text began as a translation of the ''English'' article; you'd have greater influence in the world of information by directing your efforts at improving the ''English'' text. ¶ An ''articulus'' in classical Latin is basically a 'joint, knuckle, finger', with extended senses of a 'single word' in grammar and a 'heading, part, section' in texts. For the English word ''article'' in reference to newspapers, magazines, or encyclopedias, you probably want the Latin ''commentariolus'' or ''commentarius'' or ''commentatio'' or even ''res.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:47, 19 Maii 2024 (UTC) :::::::I know, the «commentarius» like the «glossae» at the margin is rather this page, why not «argumentum», even «vox» or «index vocis»? Just to remind you, I used it that way above talking about the syntax of language and how to rebuild it in chant (the hand was also used as a metaphor for the period, thus you have «membra» and «articuli»). But «res» is also not the right word (although I love the philosophical implication that one has to stay with the things referred here, not with lunatic definitions, exactly the motivation of the rich exchange here!), because it refers to the "subject" of the article (the term works in Italian, never in Latin). The correct term by the way for an encyclopædia in English is entry, better than article which rather refers to a contribution in a journal. But nevertheless, the modern term article stems from the finger-part, not the other way round, and the same is true for "period" which still exists in English with the original meaning until the present day. :::::::What can we do for it? As I already wrote, using this language as you do here is a privilege, because you do understand the proper meaning of any word in the original sense! :::::::By the way, the original article "Octoechos" became very long and some administrators insisted to split it chronologically into three parts. But they made this additional article to refer to its three parts and others put many other contents to it afterwards. I would not waste a second to improve all this nonsense, because if you read my articles, you will already understand why John of Damascus could not have invented the Octoechos. Just do it, if you like! This is, why I mentioned four articles. The three parts refer all to Byzantine music history which is probably not so useful here. :::::::For this very reason I suggested here (see above) to refer it geographically ('''1''') to the Oktoechos of sticherarion notation (the so-called Hagiopolitan Oktoechos) which was the model for the Western tonary, even if the treatise called «Hagiopolites» was obviously an introduction to the unnotated chant book «tropologion» in the Constantinopolitan redaction (of the Mone Stoudiou). There the hymnography was oriented to the Patriarchate of Jerusalem, while the ('''2''') Oktoechos of the cathedral rite at Hagia Sophia (with liturgical and court cermonies) was quite different. As I said the former was the basis on which Carolingian cantors invented their tonary with ('''3''') an Oktoechos of their own design. :::::::I did not correct the term Gregorian chant (although the use in plural is extremely weird to say the least! Note that my source list offers more specific groups, I admit «Alamanniae» is pretty weird, too, but St Gall neumes were not only used in the Alpine aerea around Lake Constance, but in southern and central Germany, Switzerland and Austria) in the article, because there is not such a thing like an Ambrosian or Roman tonary. But the name "Gregorian" derived from an illusion, because Charlemagne asked Pope Hadrian for a sacramentary of Gregory the Great whom Charlemagne imagined to be the founder of the Schola cantorum. Of course, Hadrian gave him a contemporary one which was a «Hadrianum», not a «Gregorianum»! Those philologists who call it «Gregorianum» are everything, but not historians! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:59, 19 Maii 2024 (UTC) == Quaestiones apertae == We are all here to do good. The biggest problem in the bibliography is the use of the italic. We don't write ''Tonarium Augiensis (effictum anno MI in [[Augia Dives|Augia insula]])'' but rather ''Tonarium Augiensis'' (effictum anno MI in [[Augia Dives|Augia insula]]). Other times the problem is the Latin; for example, what is the meaning of the ablative (dative?) here in “tropario et sequentiario”? ''Tonarium tropario et sequentiario Augiense ...'' Or what is the meaning of the genitive in “notationis sangallensis” here? ''... sub differentias cum notationis sangallensis'' And so on. I would be happy to improve the Latin, but I cannot improve what I don't understand. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:04, 18 Maii 2024 (UTC) :I see, please just ask all your questions and I am at your disposition. I opened here a new section, where you can ask all of them! :1) I have no control over the italics, because I simply used the wikipedia cite:template <nowiki>{{cite web|title=title|work=description}}</nowiki> (the option «fontem recensere» is required to change the content in the field or to insert new fields). Please look up yourself, how it works! If you do not like the italics you have to change the style sheets (which work slightly differently according to the language). But since you would like to change the format within one field, you should use an extra field for the "date", but I am not sure it works with Roman numbers: :*{{cite web|last=Hermannus Contractus|author-link=Hermannus Contractus|title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, collocation|work=Tonarium Augiensis|date=MI|location=[[Augia Dives|Augia insula]]}}. Code: <nowiki>{{cite web|last=Hermannus Contractus|author-link=Hermannus Contractus|title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, collocation|work=Tonarium Augiensis|date=MI|location=[[Augia Dives|Augia insula]]}}</nowiki> :You see, it does! The matter is not closed, how it looks here, because you have to see how it works with applications like a zotero plugin, just to tell you that there was reason, why I put so many information into the field "work": just to do it as simple as possible (in Latin it is quite a challenge, how to build it in own period)! But you are limited here, you can use two dates connected with a middle long stroke, if the datation roughly says 11th century, you must choose a precise number like "ML". I guess that can be fixed to your satisfaction. :As you can see, you can also specify another field for location. Thus, we can easily avoid that I have to use the combination of ablativus and genitivus. So far, I preferably used the genitivus for the provenance like: «Tonarium libro... abbatiae...(anno)». :2) With «Tonarium tropario et sequentiario Augiense» I actually meant "Tonary within the Troper-sequentiary of Reichenau" and used the ablativus. Was I wrong? :3) A description such as «sub differentias cum notationis sangallensis» means psalmody sorted under «differentiae» (acc.pl.) (the term means psalmody endings) which are notated with St Gall neumes (expressed here as instrumentalis constructed with ablativus plural by use of the conjunction «cum»). It is not genitive singular, but ablative plural (notatio is feminine): «notationibus sangallensibus». I changed it to the singular since I did not use the term neume. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 07:56, 19 Maii 2024 (UTC) ::I am sorry, but I do not understand your tag language. If you know a more comprehensible word for the tonal symbols such as «AuPr» or simply «I.» (please have a look at the manuscript), you are free to use it. I leave the detailed description to you. The terms psalmodia, psalm and canticum I had already explained here, you are welcome to open two other articles for the missing items «psalmodia» and «cantica» (I even made concrete suggestions concerning its content), in case you have not already explained the latter in the article «psalterium». You better recommend the English version. The German wikipedians are as lazy as you are. The article was in a desperate condition for many years, since someone tried to translate a paragraph from the English version based on an automatic translation. I fixed it with the proper terms in German and added a paragraph with a description of the state of the art. Now they will just need another year to patrol my changes! Desperate case... [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:52, 21 Maii 2024 (UTC) ::: I would be happy if this article improved thanks to your contributions, ''but your Latin cannot be understood'', therefore English and German Wikipedia are the only possible alternatives. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:10, 21 Maii 2024 (UTC) ::::Even from the point of view of my poor Latin, the article has already considerably improved thanks to me, your Latin whoever that was, was in no way clearer and the terms used here were simply wrong (if not wrong concerning orthography and grammar, definitely used in the wrong place). Thus, I can happily return the compliment. If you have further questions, just ask them here in plain language (I do understand many and will answer back in the one chosen by you). For now, I suggest you describe the historical development of tonaries, fill in some nice quotations from Latin treatises (you do not even need to bother about a translation, but adapt the editions to the manuscripts, because there are many imprecisions). I offered here already a rich number of quotations (with Greek terminology translated into Latin with my correct reconstruction of the Greek terms as well as the one with tonus suggested by Hucbald). And do not use terms like « mode » the French way, when you deal in Latin with «modus» (even if I adore Messiaen's teaching of « chant grégorien »). And just enjoy yourselves being here and doing such a work in a nicer and more profound way. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:23, 21 Maii 2024 (UTC) ::::: I don't understand your attitude. I gave the courtesy of [[Specialis:Diff/3833572/3833791|annotating the corrections to do]]. You only need to apply them (you have to hover with your mouse or click to see them). Is there something you do not agree with of what I wrote? What are you complaining about? I stopped at some point because ''I don't have to go through every sentence that other editors write''. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:09, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::Obviously not just the articles here need improvement. Do not waste your time wondering about "my attitude", just work on yours, because you will not change me. ::::::I expected that you inserted my paragraphs with your corrections, because I made my suggestions here (using the paragraphs almost unchanged just by replacing the wrong terms) on your request. But since you did nothing whatsoever, I was forced to insert my suggestions on my own. Now, do not expect me to remove the tags, since you feel so superior concerning Latin. I am grateful for my experience and the exchange here and I have no regrets whatsoever and also no complaints to make. But there are several "attitudes" here and they prevented us to become one team. ::::::This is the reason, why I decided not to disturb you here any longer. I might have an eye here from time to time, and that is it. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:32, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::: {{Cc|Now, do not expect me to remove the tags, since you feel so superior concerning Latin}}: I am not sure you get the spirit of Wikipedia. This is a completely voluntary project. Editors edit what they want, if the want, when they want. Nobody ''has'' to do anything. The purpose of writing ''scholia'' instead of applying the corrections myself is what I already said earlier: ''I do not understand what you write'', and therefore I cannot completely correct the text. The page cannot remain in this state, and since this is a voluntary project nobody ''has'' to change it. But you can ''likely'' expect that someone will remove altogether the parts that cannot be understood if the page remains in this state. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:46, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::::Instead of making all these observations, why do you not just ask your questions here, and I add for you "whenever you like"? I asked you already several times to do so and thus, realised that you are not familiar with cite templates which are extremely useful, because readers can fill their bibliographies just by one click. ::::::::I would rather not comment here on the "spirit of wikipedia"... You are just lucky that secret services have usually no skills in Latin language to spam here around and bully and even exclude other users abusing their administrative rights which should never have given to them. Not even those who invented and programmed wikipedia, are any longer willing to contribute to the English wikipedia, because the idea of free exchange has been raped and perverted into a propaganda machine. They said it in public interviews! This is just another aspect of what I meant, when I wrote: «Est privilegium!» ::::::::If you could preserve for yourself a rather naive attitude, it is fine for me, but you all do lack passion here. Unfortunately, most articles are very poor in content, and concerning a topic like this you have a rich corpus of sources and a developed rich language you can explore in treatise literature. ::::::::There was few I could learn there from you, but maybe I should just leave you here to discover it on your own. But I assure you that I did all I could to make you more familiar with certain terms. They are notoriously used here in a way which reveals that some authors do not understand them properly. ::::::::I try to explain it. If you deal with languages like Greek and Latin, you cannot use these terms like they are used in those languages which borrowed them from there. Thus, you might like a certain article, because it was written well in a certain language, but in Latin you have direct access to certain terms which needs more care, whether it is or is not a loanword. Thus, I wrote so much about Greek loanwords here which have become in modern languages the loanword of a loanword! When Hannah Arendt wrote her book about '''totalitarianism''', she also dealt with her mother tongue where this term, almost unpronounceable in English, was just "totale Herrschaft". She refered directly to the Nazis' use of the language which was ugly, but simple. ::::::::The biggest problem of the "wikipedian spirit" is a certain hen attitude. The worst case is the German wikipedia, where they reduced themselves to watchdogs of their own edits as if they have eaten wisdom in baskets. It is almost impossible to improve anything there without becoming outspoken to a degree that the English would perceive as rude! Unfortunately, when you really know them, you also know that you should not waste any time with them, because otherwise, they will get even worse. In other languages they could develop contents much further–for the very simple reason that edits do not need to be approved. The key is to be friendly and encouraging (which I think you are), and interfere less (which was quite ok here, but you got a lot of feedback, probably too much for your taste). There can be no doubt that less interference is much less demanding and also less work, but maybe you like here a familiar atmosphere and I do respect that... Here you have the result (the «glossae» here are almost in a Carolingian way excessive). ::::::::I tried to help you here, since I am the one you tried to translate (as you already admitted). You can ignore me, I feel not offended. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 11:17, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::::: {{Cc|Instead of making all these observations, why do you not just ask your questions here, and I add for you "whenever you like"?}}: Sure. Why do you write :::::::::: ''Primum tonarium not'''us''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''Primum tonarium not'''um''''' ::::::::: ? What does it mean :::::::::: ''Sed nondum iunctum ad psalmodiam psalmorum et canticorum quod pauci canti Missae sunt indicati'' ::::::::: ? Why do you write :::::::::: ''Utilitas pristinorum tonar'''ium''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''Utilitas pristinorum tonari'''orum''''' ::::::::: ? Why do you write :::::::::: ''erat classificationem'' ::::::::: instead of :::::::::: ''erat classificatio'' ::::::::: ? (Moreover ''classificatio'' is not classical Latin.) And also, why do you write :::::::::: ''ton'''i''' cant'''o''' plan'''o''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''ton'''orum''' cant'''ūs''' plan'''i''''' ::::::::: ? Why do you write :::::::::: ''in breviar'''ibus''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''in breviar'''iis''''' ::::::::: ? Why do you write :::::::::: ''in sacramentar'''ibus''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''in sacramentar'''iis''''' ::::::::: ? What does this word mean :::::::::: ''rubrices'' ::::::::: ? I am not sure how you could find this Q&A here more useful than the ''scholia'' I wrote in the article, when at the end of the day it is the article that needs to be modified. ::::::::: {{Cc|But in Latin you have direct access to certain terms which needs more care, whether it is or is not a loanword}}: I perfectly understand your point. What you don't understand though is that the Latin you access is medieval Latin, which not always takes into account how Latin was before and how it became afterwards. ''Musical modes have not been discussed '''in Latin''' only by medieval people'', which means that medieval nomenclature might need contextualization. Furthermore this is Wikipedia, and [[Specialis:Diff/3785214/3785220|even Suetonius]] sometimes might need to be “wikified” before being transcribed here. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:59, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::::::Be assured there is no tag language in the world that can replace a personal exchange. You are quite fluent in it (I was amazed by it!), but I fear it was rather wasted on me. ::::::::::1) {{cc|Primum tonarium notus}}: Not by me, I am afraid! I just moved the picture from the gallery and added a verification of the source in the caption. But in the role of a Latin student I would say «notum». I can only guess that the contributor wished to say "one of the oldest known sources for a tonary" which I would translate as «unum fontem notum antiquissimum tonarium conservatum» ::::::::::2) {{cc|Utilitas pristinorum tonariorum}}: I might remind you that I suggested in the first section, where we discussed the title of the whole article and if it needs to be moved, to use both forms in a flexible way. I guess that Aquitanian cantors would definitely use the expression «libellus tonarius» and then «tonarius» is a genitive and tonarius is a u-declination like melus which has according to my poor Latin the other genitive plural ending. But if you decide to use it here as a conventional neutrum declination in order to avoid a confusion of the reader, I would leave the last word to you or you insert ū. ::::::::::3) {{cc|erat classificatio}}: I am aware of it, but here I refer to a contribution by Peter Jeffery who used the Latin expression «a posteriori» in English. I can insert the reference, if you like. The argument is that Greek {{lang|grc-latn|tropologia}} used between the 5th and 12th centuries have been a chant book without musical notation, but a modal signature like πλ Β to indicate the {{lang|grc|ἦχος}} (sonus in Latin) of the hymn. Here the signature decides what the cantor does. Concerning the tonary we deal with a modal classification ''a posteriori'' which decides about the '''tonus'''. ::::::::::4) {{cc|tonorum cantūs plani}}: I actually prefer the genitive singular of '''tonus''', cantus planus is a pars pro toto, it could be introitus, communio, also offertorium or any other chant genre, but you decide whether ablative or genitive is better. ::::::::::5) {{cc|in breviariis}} and {{cc|in sacramentariis}}: I am always lost, when I have to use the ending -ibus and when -iis. ::::::::::6) {{cc|What does the word «rubrices» mean}}: A note at the margin as I already wrote. If you have a look at the manuscript you see that a later hand added a symbol of tonal classification either according to the Byzantine or Hucbald's system to each hymn in the book of Mass chant (therefore Gradual). In case of the Gradual-Sacramentary of Saint Denis, it is the Byzantine system. At the height of the communio «Dominus dabit benignitatem» (f. A1', first page of the Gradual beginning with Advent) there is a modal signature A PROT at the margin for «Autentus Protus». The scribe did not care to classify any other chant of the same Mass. ::::::::::Of course, I do understand the difference between Middle and Classical Latin, since I was instructed with the classical texts like anyone else. I also do understand the stylistic differences. But so far I came not across users who are able to build periods the way Cicero did, and I assume that sticking to classical vocabulary has more to do with dictionaries used here which is rather laziness than confronting the question, whether such limitation is useful for medieval subjects. In my professional context it is the discussion which is an Ancient term stemming from harmonics, and which of them like tonus and sonus are used as medieval terms with a specific meaning related to medieval church music. Aristoxenos did not know a term like {{lang|grc|ἦχος}}. It did not exist yet. And if someone says that the octave D—d is supposed to be Dorian, not even Boethius could have understood what gave you this idea! This is what our whole discussion here is about! The LmL is very good, really wonderful, but the Greek language is missing and I know the editors well enough that I would even say I doubt that they do know and understand the Ancient Greek context. It is a deficit, a bilingual form would be more adapted to the subject! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:14, 21 Maii 2024 (UTC) {{Recessus|::::::::::}} {{Cc|I might remind you that I suggested ... to use both forms in a flexible way}} : And indeed they both appear in the page. But to which one of the two forms (i.e. ''tonarius'' or ''tonarium'') would “Utilitas pristinorum tonarium” belong? What case is “tonarium” in that sentence? {{Cc|I am aware of it}} : If you are aware, why did you write “classificationem” in the accusative case? {{Cc|I actually prefer the genitive singular of tonus}} : You wrote “classificationem toni canto plano”, which I would translate as “Classification in a plain song of the mode” (btw, the ablative of ''cantus'' is ''cantu''). {{Cc|I am always lost, when I have to use the ending -ibus and when -iis}} : But then why instead of thanking and trying to learn you protest when someone tries to help? {{Cc|A note at the margin as I already wrote.}} : Could you quote one dictionary in which the word “rubrices” appears? And, once again, what do the other things that you did not address mean? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:39, 21 Maii 2024 (UTC) :On the contrary, I am touched that you pay so much attention to my mistakes. :I apologise that I left one of your questions unanswered. The translation of {{cc|Istud tonarium erat partem psalterii, sed nondum iunctum ad psalmodiam psalmorum et canticorum quod pauci canti Missae sunt indicati, non solum antiphonae ad introitum ('''AN''' seu '''A'''), sed etiam responsoria gradualia ('''RG''' seu '''R'''), versus alleluiatici ('''AlL'''), offertoria ('''OF''') et communiones ('''Adco''' seu '''Adc''').}} is: :"This particular tonary was part of a psalter, but not yet in combination with psalmody of psalm verses and canticles [you see that I even saved your idea to mention cantica here, but I postponed it for the discussion of this early source, since it is a psalter which has the canticles as well, but its tonary's focus on Mass chant, where canticles do usually not appear except for the Old Gallican rite, has nothing to do with a psalter! Nevertheless, since this is just a fragment, one might guess that this early tonary had already a lost second part treating the psalmody of the antiphonary related to antiphonae and responsoria prolixa.] because just a few Mass chant was listed here, not only introits and communiones [which are sung as refrain during psalmody], but also graduals, alleluia verses, and offertoria. [You can change the order of the items adapted to my translation, if it makes more sense for you, in the Latin text I just followed the order of the Mass as in the tonary, because it refers to the picture.]" :The other example, also quoted here in the complete context: {{cc|Utilitas pristinorum tonariūum/tornariorum erat classificationem toni cantū plano generaliter ''a posteriori''.}}, I would translate this way: :"The use of early tonaries was the classification of the church tone in plainchant in general ''a posteriori''/ afterwards [in the sense of applied afterwards to an existing oral transmission of plainchant. You see that I avoided to apply the plural as you did above with Gregorian chant, because the plural for such a term since it means a memory for a local repertoire, is problematic and also not so elegant. The use of ablative here separates the modal classification from plainchant, while a doubled genitive might confuse some readers.]." :The footnote explains that this Latin expression was chosen by Peter Jeffery, that a modal classification was deduced in tonaries, but implied in the Eastern chantbook {{lang|grc-latn|tropologion}} or {{lang|grc-latn|troparologion}}, because another modal signature set before a hymn text would simply change the whole melody. :This is important as a characterisation of the tonaries' nature, but back to the beginning. This early kind of tonary, though it was copied by the same hand, does not really fit to a psalter, because the psalmody and its ''differentiae'' were not properly explained or notated by letters or neumes as they were in later tonaries. It was nothing more than a modal classification and here also used to classify the church tone of genres like ''offertorium, responsorium graduale'' and ''alleluia verse''. They had either no psalmody of psalm verses as in the former case, or a more elaborated recitation of a short psalm (in Milan also called «psalmellus») like during the latter ones, where a specialised cantor recited the psalmellus as a soloist between the repetition of the responsorium by the choir. But concerning its musical morphology psalmody as melodic pattern (formulae melus) was the basis, as the hexameter was concerning the psalms as one of the poetic parts of the Tanakh (other parts were composed as prosa and must be read, while these poetic parts like the biblical odes were sung). [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 00:22, 22 Maii 2024 (UTC) ::'''Rubrica''': probably a term such as «symbolum tonale» could do the job together with an explanation «secundum Hucbaldem ad exemplum '''VII.''' per tonum septimum vel secundum terminologiam byzantinam ad exemplum '''A Tetr''' per autentum tetrardi». The latter was used in the Gradual-Sacramentary of Saint Denis. The tonary fragment of Saint Riquier and these rubrified symbols on the margin of a sacramentary might look quite different on a first sight, but their purpose was just modal classification and nothing more. Thus, not too useful in a psalter, but at least you could choose the psalmody according to a certain church tone. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:31, 22 Maii 2024 (UTC) ::: I am not at all focused on your mistakes – in fact I only signaled them in the article, as it is the duty of anyone who cares about Vicipaedia. You, on the contrary, wanted to open an entire discussion here about them. :::* As I wrote in my scholium, ''istud'' maps ''codesto'' in Italian; would you use ''codesto'' in that case? If the answer is no, then you have to replace ''istud'' with ''hoc''. :::* As for the first sentence that I marked with {{Fn|Verba obscura}}, what I don't understand is “quod pauci canti Missae sunt indicati”: with “indicati” do you mean “reported”, “listed” (i.e. transcribed)? In that case I would just rewrite it as “quia pauci sunt cantūs Missae”. If you really want to use the verb “to list”, you can use “enumemerare”. “Indicare” here does not work. :::* The plural of ''cantus'' is ''cantūs''. :::* ''Tonarius {{pns|us|m}}'' is not a word. It's either ''tonarius {{pns|i|m}}'' or ''tonarium {{pns|i|n}}''. So the genitive plural is only ''tonariorum''. :::* ''Rubrices'' is not a word either; the word you are looking for is ''rubrica'' {{pns|ae|f}} – but I still do not understand its usage here. If it is a particular meaning used in the middle age, you can add double quotes around the (corrected) word followed by an explanation of the special meaning in brackets. That is: «sunt “rubricae” tantum tonal<ins>ium</ins> ({{*ie}} … [ACCLARATIO VERBI “RUBRICAE”] …) <ins>apud</ins> margine<ins>m</ins> paginae». ::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:19, 22 Maii 2024 (UTC) ::::All I understand from your remarks is that I chose the words well. I never used codesto in Italian, but it seems right here. It is not «enumerare», I think you got seduced by the term item I used. It is neither a transcription. As an ethnologist I do often transcriptions fixing the precise pronunciation by IPA symbols and using notations that people in my field do not always understand. How can I explain? If you use mensural notation for Troubadours chant you might call such a reception a transcription (because the rhythm of Troubadours chant has nothing in common with the philosophy of mensural chant, you do something that does not really work). Just risk a look at the manuscript and you will understand immediately. The picture is right there. The tonary has nothing else than the incipit which is basically the representation of chant in every breviary. The text has nothing strange for cantors, because they used sacramentaries, where the whole text was written down as you can see in the sacramentary of Saint Denis. The melody they knew by heart! ::::The adjective «pauci» is important, because German philologists like Hartmut Möller made a distinction of the short form, which means the list just offer some examples, but is not complete, while Hartker tried hard to list all antiphons which do exist in the antiphonary. The Germans call the latter case full tonary, thus Saint Riquier is the short form, while Hartker made a full tonary. I personally prefer the term full tonary to point at the fully notated version of William of Volpiano. Thus, even under risk to appear here overcritically, I think indicate works fine. It is definitely not «quia pauci sunt cantūs Missae», it does not mean that if few examples appear here that this was the whole repertoire of mass chant as your choice of words insinuate, but there is no doubt that all of these few examples are taken from the Holy Mass, not from anywhere else. I think I made myself clear about it with my guess that there might have been a second part for the other chant book antiphonary, even if it is just guess-work. A psalter is just a psalter, it does not matter, where psalmody appears. The book was usually used by monks to memorise the text as a whole, and according to the Benedictine rule, it should be done within two weeks, that the whole psalter was recited with psalmody. Well... theory and practice! But there can be no doubt, that the division of the psalter was essential to memorise it (in Byzantium the term was kathismata and it was also organised in liturgical cycles). ::::Forget about the term "rubrica", it just sprang to my mind, since this modal signatures had been written at the margin, but my last suggestion should work to refer to these signatures. But if you think that the conjunction apud with accusative works better than the usual locative, it is fine for me. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 21:09, 22 Maii 2024 (UTC) ::::: {{Cc|All I understand from your remarks is that I chose the words well}}: Of course! How could it be otherwise! “Istud tonarium erat …” translates in English as “That tonary near to you, reader, but which is far from me, the writer, was …”. {{Cc|I never used codesto in Italian}}: Believe me, I can see that. Anyway I am done. Maybe others can relate better with your attitude. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:56, 22 Maii 2024 (UTC) ::::::I understand this must be frustrating. ::::::I try to say it this way, a demonstrativum which has a deictic quality that an English translation like "Such a particular tonary like this here" would fit (as reference to the inserted picture). I do not know, if your description is helpful, but at least you mentioned nothing to object against its use here. It refers to its context like the preceding period, but as well to the picture. ::::::I chose the verb indicare, since the term index is in it. Maybe as the master of tags here you have also in wiki certain symbols. Enumerate in wiki would be <nowiki>#</nowiki>, right? Now have a look at the manuscript. Do you see items listed by numbers in the manuscript? I do not. ::::::There are items, but in wiki they are organised <nowiki>*</nowiki>. But if you have a close look at the early fragment, you see that the items are ordered in some way. First "A" which means «antiphona ad introitum», then "RG" which means «responsorium graduale», then "All" which means «versus alleluiaticus», then "OF" which means «offertorium», and finally "adc" which means «antiphona ad communionem». ::::::This order corresponds to the one of proper mass chant in the order as it appears during the celebration of the mass (the introit is the one sung entering the church, then those in connection with scriptural lessons etc.) which in Latin is called «proprium missae» which means the chant of every day or better: the chant that changes everyday. If you have some experience with those manuscripts, Latin or Greek, you can further check (even if there are just few items for each chant genre), how is the order between the items of each category. Whether Greek or Latin, the order is either beginning with advent until the feasts of November like Saint Martin, or like the order established by the Stoudites monks who started the sanctoral with 1 September, the feast of Symeon Stylitis, until the end of August (also Slavic manuscripts are organised that way). And if the sanctoral is not separated from the cycle of moveable feasts, the latter usually begins after the 2 February of the sanctoral with Septuagesima (the long Lenten tide) and ends with Pentecost or Allsaints (since Orthodox Christians celebrate it one week after Pentecost). ::::::Trust me, I wrote you everything you need to know, how the items are organised or might be organised! And yes, there might be a reason, why I chose here certain terms and not others. But if you have a suggestion, let me know it, and we will see, if it is really better. Forgive me, if this is not always the case. My Latin is a baby language that is not always comprehensible (or usually incomprehensible). You can see that I thought about the details carefully, but only a few readers will grasp all of them. My suggestion is to elaborate further on it. Maybe just one short period, that this is a short form with just few examples. Then explain step by step the principles, how the items are organised. ::::::Really important is only that the function of the early tonaries is to find the «tonus» in the sense of church tone behind each chant. In English you can also say mode, because it refers broadly as an ethnomusicological term to any kind of melody type, even raga in India or dastgah in the Persian speaking countries. But do not try this in Latin, since it lacks precision. The church tones are more alive in practice, the term «modus» concerns the melodic frame which can change to other species of the fourth (tetrachordum) or the fifth (pentachordum). If you have a composition classified as «tonus secundus» according to Hucbald, the beginning might start modestly within a third between D and F and the melos might later rise to a G, then it changes in such a profound way that D is no longer base note, but C as if C—G is now the melodic frame (which is another species of pentachord). But it all is included in the term «tonus secundus» without having changed to another one. :::::: For now I leave you in peace, but we have worked really hard here and this is very good. I can remove your scholia, if you like, but only if you explicitely allow me to do so. If you prefer to do it on your own, since this is your article, I will not change anything. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:16, 23 Maii 2024 (UTC) ::::::: {{cc|I can remove your scholia, if you like, but only if you explicitely allow me to do so. If you prefer to do it on your own, since this is your article}}: This is not at all “my article”, and no one “owns” pages on Wikipedia. If removing the scholia means applying the suggestions I would be very happy if you did that. If instead it meant leaving the mistakes I don't see the sense of it. But if you are really convinced that everything you wrote is correct you can still ask for a second opinion at our [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 10:06, 23 Maii 2024 (UTC) ::::::::You must have misunderstood me. The article is far from perfection and still needs a lot of work, but I got from you definitely more than just a second opinion. Officially you are absolutely right, this is supposed to be collective work (and I usually ask other colleagues who are experts in the field to have a second look at articles), but unofficially it usually is someone's, you learn that quite early from certain reactions... In my defense I can at least say that I only delete contents in case they are profoundly wrong or just misleading, but usually I try hard to integrate everything I find, even your canticles! Forgive me for saying so, but I think you categorically avoid istud, but in this particular case I am still convinced, it is what I was looking for. If you will later correct it, I will accept it anyway. ::::::::You might be interested about how to find out about the calendaric order of the chant incipits. In musicology we have many databases, but there is also a less historical one which might also attract non-musicologists to use. It is not so historical, but relates to a current vision of so-called "Gregorian chant" as officially canonised by the Vatican. It is a Belgian website, its name derives from « chant grégorien »: ::::::::https://gregorien.info ::::::::And it can be used to find out to which Mass during the year each chant belongs. The page cannot only be used in French, but also in English and German. It also provides links to digitised manuscripts. But the first incipit in the introitus group, you will not find there. It does not mean, it did not exist, but that it does not belong to the officially accepted mainstream repertoire. Many examples of the Gregorian chant redaction have not been officially accepted, including the «hymnus trium puerorum» which has not been printed in the Graduale triplex. One has also to be a singer of exceptional skills to sing it. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 21:30, 23 Maii 2024 (UTC) ::::::::: Thank you for the ''Chant grégorien'' website. I have not been able to find the ''Hymnus trium puerorum'' though. Is it [http://www.gregorianbooks.com/p.php?p=AR397|0|554|900|232,AR12|454|260|350|648|nopr,PS220|t8G*,AR397|0|554|900|232 this one]? I have a ''Graduale Triplex'' at home, but I have not been opening it for many years (I am not specialized in medieval music). The rule about ''iste'' is pretty simple: you '''never''' use it unless you are in a direct speech with an interlocutor. I used it earlier in this talk page when I wrote «{{lectio|Tu}} “fontes primarios” quaeris, at {{lectio|isti}} non sunt semper praeferendi …». The pronoun is called [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=iste “the demonstrative of the second person”] for a reason. You can easily translate ''istud'' with “your” (and so “istud tonarium” = “your tonary”). If there is no direct interlocutor (i.e. “tu”) you can just forget about ''istud''. Once again, I invite you to ask for second opinions. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:00, 23 Maii 2024 (UTC) ::::::::::No, not that one which is easy. You cannot find it, because it was not officially approved as part of "Gregorian chant", despite it was a composition of Carolingian cantors indeed! More Gregorian is hardly possible. It is due to this institutional limitation, why I would not recommend this database to musicologists, although it is quite well done. We have other databases which simply relate to the sources and this composition was widespread everywhere. There is no reason to suppress and to exclude it. ::::::::::The Ambrosian and Old Beneventan version was quite different. In the context of Mozarabic and Gallican chant it was a chant genre of its own used in combination with prophetic lessons called «Benedictiones». The texts of canticum 7 and 8 (thus, very present in each psalter) were also excluded as apokryphic parts of prophet Daniel, but I think the real reason was, that cantors today are not up to perform it, because it is very long and elaborated. But a group of singers under the Czech composer David Eben who is also very engaged in Gregorian chant, made a recording. It had no roots in the Roman tradition, but they replaced it anyway by Gregorian chant. My personal observation is that the difference between Carolingian and Roman redaction of melodies is based on the tonary. Roman cantors had been always the prototype of any reform, but nobody really cared about the difference (although it was mentioned by chroniclers such as John the Deacon—in English wikipedia "Johannes Hymonides"—, Notker Balbulus and later by Adémar de Chabannes), since they did not need notation nor did they need tonaries. They had {{lang|grc-latn|cheironomiai}} like in Constantinople, and by the way also the same titles for the singers, since Latin was the legal language in both Romes! We also have almost no tonaries in Italy with four prominent exeptions. The famous tonary of Montecassino, the one in a Roman library which was a copy of the Reichenau tonary, the Siculo-Norman one in Madrid which shares the background of Cluny as a centre of reform and William of Volpiano's school in Normandy who was educated as cantor in Cluny under abbot Mayeul. And later a Domenican one which belongs to a monastery at a Lombardian Borgo called Morimondo. ::::::::::Here is the copy in the tonary of William of Volpiano's school: ::::::::::It starts on [https://ged.biu-montpellier.fr/florabium/jsp/nodoc.jsp?NODOC=2020_DOC_MONT_MBUM_6 folio 75 recto]. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:19, 24 Maii 2024 (UTC) == De origine psalterii Gallicani == Ligetis articulum anglicum «[[En:Psalter of Charlemagne|Psalterio Caroli Magni]]» dedicatum ad manuscriptum ubi letteratura disputandum scriptorium est indicata. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 11:17, 19 Maii 2024 (UTC) == "Music" as a term in English, Arabic and Latin == stems from the Greek term {{lang|grc|ἡ μουσικὴ}} and, as I wrote here above it was used, when the Antique science (which the Pythagoreans just called an exercise, {{lang|grc|τὸ μάθημα}}, actually the term which became in English "mathematics" or shorter: "maths" since the quadrivium consists of four) of harmonics ({{lang|grc|αἱ ἁρμονικαὶ}}) was applied to contemporary "music"! The term was used the same way in Arabic and it was borrowed also there from Greek, and treatises under this title treat the autochthone music theory dealing with {{lang|ar-latn|naġme}} (melody-types to avoid the term mode which would be at least not incorrect in English) and {{lang|ar-latn|īqā‘at}} (rhythms), the earlier term preceding {{lang|ar-latn|maqām‘at}} which became not in use in this context before 1400. Boethius used «Institutione musica», although his translation of Claudius Ptolemy—as creative as it was—could not be called a synthesis yet. The scribe who copied this treatise at the scriptorium of Einsiedeln ([[De:Stiftsbibliothek Einsiedeln|CH-E]] cod. [https://doi.org/10.5076/e-codices-sbe-0358 358], p.[http://www.e-codices.unifr.ch/de/sbe/0358/145/0/ 145]), wrote the very knowledgeable title: INSTITVTIONIS MUSICAE ID EST ARMONICAE [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 10:54, 20 Maii 2024 (UTC) == Labor apud articulum «Guido Aretinus» == It might be that you understand a certain weakness in my Latin, when I am using too modern vocabulary coming from Italian, but be assured that the level of content in the Latin wikipedia is still appalling. I realised it, when I used a link to Guido Aretinus which should be a main topic here. You should look that the level of such articles is here on top in comparison with other languages. The author did not even understand the difference between modern solfeggio and the medieval method taught by Guido of Arezzo (after a few months an article like this needs the necessary improvement without discouraging the author). I quoted in a footnote Pier Francesco Tosi to explain the difference which is one of the earliest sources testifying the common use of modern solfeggio. Tosi only mentions that singers should not start singing the real text until they have properly learnt the melody by using the syllables of solfeggio which means it was already well established at his time. Frans Sweerts (1628) mentions that a Belgian music paedagogue and publisher Hubert Waelrant who died in 1595 and was his teacher, invented the seventh syllable "sy". He also mentioned that the same favoured a new system of six syllables (bocédisation) which was no longer oriented to Guido's hexachords, but used under the name "Belgian voices" («voces belgicae») singing a diatonic octave. He proposed for both systems a seventh syllable and used "do" instead of "ut". I admit I hardly know what to do with you here. There are so many sources and you should just quote them and writing something around these quotations instead of spreading such useless nonsense! Now, you have an article about Guido which can teach wikipedia in other languages, how to do things (apart from the biographical part which is still on a zero level), but one can hardly know here, where to start, because the articles are almost all desperate concerning their contents. Please just stick to the sources (so many of them have been digitised, please quote them and make a difference to editions and question the latter by a comparison with the sources). There are so many nice things one could do with a medium such as wikipedia! Although the number of articles (entries) here is amazing, I am always surprised what is missing here. There are almost no articles about medieval Latin authors of music treatises, not even famous ones like Hucbald of Saint Amand, Aurelianus of Réôme, and many others. Those articles which exist, are usually so poor in content that they do not even separate the biography from the attributed works. There are very few articles just dedicated to one these works (so that I think the latter can be hardly a priority, except a user wishes and chooses to dedicate to a certain one). At least get those articles right dealing with medieval and antique issues, especially when authors are involved who used Latin as their language! It will also help to improve your understanding of the Latin terms. As I already wrote we are all here to learn something. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:44, 16 Iulii 2024 (UTC) 0hzdmvim7t0b3ru3ndk1ic5vuks5vjd 3984940 3984939 2026-08-31T22:34:49Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Disputatio:Tonarium]] ad [[Disputatio:Tonarium/Tabularium 1]] sine redirectione: Veteres disputationes ad tabularium movi 3984939 wikitext text/x-wiki {{Antiquae disputationes | ab = 2024-05-09 | ad = 2024-05-11 }} == Die 9 Maii 2024 — Estne haec pagina ad “[[Tonarium]]” movenda? == <!-- Noli haec verba removere si formula die 9 Maii 2024 hora 22:19:38 petita nondum forma finali patescit. -->{{Disputatio petitoria Vicipaediae|Movenda|20240509221938}} Capite [[:en:Tonary#Bibliography|Tonary § Bibliography]] apud Vicipaediam Anglicam viso, mihi videtur forma “tonarium” esse usitatior formā “tonarius”, et postremo puriore Latinitate ({{*cf}} “glossarium”, “tabularium”, “calendarium”, et cetera). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:19, 9 Maii 2024 (UTC) :Ita est, sed «tonarius» est [https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/ comunius], aeque «tonale» et «intonarium» esistunt. Latina media aetatis mediae est plena varietatum. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 00:47, 10 Maii 2024 (UTC) :: {{cc|Sed «tonarius» est [https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/ comunius]}}: Attamen in illa pagina quinquies “tonarium” oppetimus, tamquam quinquies oppetimus “tonarius” (e celeri inquisitione machinaria). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:28, 10 Maii 2024 (UTC) :::Ita est! Mihi opportet disputatio variare titulum, sed non restituere titulum articulus qui. Terminus praelatus apud ceteri cantores ut Odo (Aretinus) erat «tonarium», apud Reginum «tonarius», apud altri «Libellus tonarius» (terminus «libellus» est communis parlandum partibus libris tropario-prosarii)! Pagina allata potest utilis inspicere prioritates auctorum eo quod utor solum nominativo «tonarius». :::[[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:41, 10 Maii 2024 (UTC) :::: Non bene intellego. Quid significet “Mihi opportet disputatio variare titulum, sed non restituere titulum articulus qui”? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 07:30, 10 Maii 2024 (UTC) :::::Mihi opportet '''esse''' disputatio variare titulum '''hic''', sed non disputatio restituere titulum articulus qui. Summa summarum, no. Titulus «tonarius» est rectus vel non est falsus. :::::Tibi ago gratiam pro receptio benignam et gratiam habere patie+tiam cum mea latina salebrosa. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:11, 10 Maii 2024 (UTC) :::::: Sed haec est disputatio ubi de ''tonario'' vel ''tonali'' loquimur. Titulus huius disputationis congruendus est titulo paginae quae ''tonarium'' vel ''tonale'' tractat (quae hodie “Tonarius” appellatur, sed cras fortasse appellabitur “Tonarium”; ergo hodie haec disputatio “Disputatio:Tonarius” appellatur, sed cras fortasse appellabitur “Disputatio:Tonarium” – {{*ie}} una pagina tantum disputationis de hac re nobis habenda est, et una cum sua commentatione movenda erit). Cur velis hanc disputationem movere? Certe titulus “tonarius” non est “falsus”, sed hic quaerimus num sit ''optimus''. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:34, 10 Maii 2024 (UTC) ::::::: {{tpe|P.S.|p=}} Video te [[Specialis:Diff/3831163/3831164|nova de nomine “tonarius” huic disputationi addidisse]]. Ea mihi suadent hoc initium paginae: “'''Tonarium''' vel '''(libellus) tonarius''' vel '''tonale''' est …”. Sed titulus unus tantum nobis eligendus est principalis, et adhuc credo optimum esse “Tonarium”. Porro posthac opperiar ut et alii suas sententias hic ferent. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:00, 10 Maii 2024 (UTC) ::::::::Ita est, nominativus convertet ad genitivum coniunctione «libellus tonariūs». Interest monstrare usum flexibilem linguae aetate media, etsi comprehendo non esse facilis tolerare haec flexibilitatem apud ceteri philologos. ::::::::Cambiabam periodum in altu quod non eram accuratus. Remigio Prumiensis praeferebat «tonariūs», solum Odo «tonarium». Hodie sapimus esse Odonem Aretinum et non Odonem Cluniacensem. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:05, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::Aliud per «tonarium» semper est solutionem optimam et faciliorem. Articulus anglicus est longus, secundum me potuerit magnam motivationem perseverare laboram cum nonnullis verbis allatis. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:35, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::: Inter linguam Latinam et [[Linguae Romanicae|Linguas Romanicas]] est continuum, sed quidam fines nobis pingendi sunt ut intelligibilitas servetur, praesertim cumque lingua mediaevalis videatur esse propior linguis Romanicis quam Latinitati classicae. Exempli gratia, tu verbo “cambiandi” hic usus es, at tale verbum, si interlocutor tuus nec Italice neque Francogallice neque Hispanice loquitur, difficile intellegetur (quia est mediaevale). Facile autem interlocutor tuus verbum classicum “mutandi” intelleget. Hoc dicto, hic non disputatur num oporteat Latinitatem mediaevalem corrigere, sed qui sit, fontes inspiciendo, modus optimus hanc rem referendi. Vocabulum “tonarium” est certe commune ([https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432272p], [https://fragmentarium.ms/description/F-o6ug/2784], [https://macsphere.mcmaster.ca/handle/11375/22181], [https://birgittine.org/chant/75425]). Aliqua commune est etiam vocabulum “tonarius”. Formam idoneam eligere possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 10:16, 10 Maii 2024 (UTC) ::::::::::::Latinitate classica nonne videtur ''tonarius'' homo, ''tonarium'' res? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:26, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::::No, legete articulum in anglice. Etiam terminus «sonus» traducendum terminum graecum {{lang|el|ὁ ἦχος}} erat mediaevalis. Non erat in aetate Hellenismus. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:00, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::: {{cc|Latinitate classica nonne videtur tonarius homo, tonarium res?}}: Ita. ''In substantivis'', suffixum -arius, -aria adhibebatur {{swikten|Category:Latin terms suffixed with -arius (agent noun)|ad opera data indicanda|}} (e.g. argentarius, metallarius, fontanarius, apothecarius, et cetera). Sed aliquando (rarius) -arius, -a, -um etiam est ''adiectivum'' relationis (e.g. secundarius, -a, -um, aquarius, -a, -um, etc.), ergo “libellus tonarius” mihi videtur esse forma acceptabilis. At hic est unus ex his casibus ubi si nomen masculinum vel femininum removetur (− “libellus”) nomen absolutum pro rebus fit neutrale (“tonarium”). Ignoro nomina classica suffixo -arius (non -arium) quae res, non homines, indicant. Si non omnino absunt, sunt rara. Idcirco mea opinio est paginam esse movendam ad ''tonarium'', quia fontes habemus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:15, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::::Multum gratiae. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:25, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::Secundum me interest comprendere ut facio in modo justo. Itaque mi quaero, si decerno uti termino «tonarius». In praesens mea quaestio est tantum modesta. Certe sum perditus inter linguas italica et latina... :::::::::::Comprehendo justam declinationem est ipsam /u/, si est «tonarius». Inde est feminile? :::::::::::Video tuae coniunctiones et lego termines electas ab expertibus, sed non reperio istae termines fontibus scriptis. Ademarus e.g. scribebat tituli verba nominandum quisque tonum ecclesiasticum (Pa1021, f.201') anno MXXV: :::::::::::<blockquote>AVTENTVS PROTVS HOC EST AVCTORITAS PRIMA</blockquote> :::::::::::Iam alius scriptor scribebat isto modo (Pa1084, f.155) anno CMXXXVI. :::::::::::Concludo plurimae fontes non habent titulum. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 13:52, 10 Maii 2024 (UTC) :::::::::::: {{cc|Lego termines electi ab expertibus, sed non reperio istae termines fontibus scriptis}}: Etiamsi lingua mea quoque sit Italica, mihi ignosce si non omnia verba tua intellego. Apud Vicipaediam, periti cuiusdam disciplinae de quibus loqueris ''sunt fontes'' (“fontes secundarii”). Tu “fontes primarios” quaeris, at isti non sunt semper praeferendi fontibus secundariis. Exempli gratia, fortasse quidam codex se appellabat neque “tonarius” neque “tonarium”, sed haec sunt nomina quibus ''alii'' tales libros appellabant, et in his casibus fontes secundarii sunt magni momenti. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:46, 10 Maii 2024 (UTC) {{Recessus|::::::::::::}} Concludo non esse disputationem definitionum, sed disputationem rerum atque artis memoriae musicae. Colpa mea est. Dicebam habere patientiam. Cogito esse utilis inspicere meas descriptiones fontium articulo cum cautione. Adhuc maximum studium erat factum ab Michele Huglo (opus doctorale): {{cite book | publisher = Société française de musicologie | last = Huglo | first = Michel | title = Les Tonaires: Inventaire, Analyse, Comparaison | location = Paris | series = Publications de la Société française de musicologie | volume = 2 | date = 1971 | ref = Hug1971 | url = http://www.musmed.fr/AdMMAe/reprints.htm }} [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 15:07, 10 Maii 2024 (UTC) : Quod non intellego est: Cur non tibi placeat “tonarium” eligi titulum principalem, etiamsi plures fontes habeamus? Porro, si (e.g.) saeculo decimo et undecimo (cum grammatica Latina magnopere dolebat) nomen cummune fuit “tonarius”, at saeculis duodecimo, tertio decimo, et cetera, fuit “tonarium”, cur sit forma mendax ''in titulo'' nobis praeferenda? Exempli gratia, [[Odo Cluniacensis|Odonis Cluniacensis]] ''{{Vf|Opuscula de musica (Odo Cluniacensis)|Opuscula de musica}}'', quae nomine “tonarius” utuntur, tam multas mendas grammaticales habent ut dubitem quin adhiberi possint exemplum bonae linguae… --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:45, 10 Maii 2024 (UTC) ::Non sum contra sive pro «tonarius» vel «tonarium», sed sapio tractatum ipsum non esse ab Odone Cluniacense et Gerbert appellavit eumdem «Tonarium»! ::{{Cite journal |authors=Michel Huglo & Clyde Brockett |title=Odo [Oddo] |journal=New Grove Dictionary of Music and Musicians |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.20255 |date=24 February 2010 }} [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 20:19, 10 Maii 2024 (UTC) ::: Optime. Dehinc, post brevem moram (ut alii sententas suas ferant), paginam ad [[Tonarium]] movere possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:51, 11 Maii 2024 (UTC) :::: Postremo paginam movi, sed Latinitas in numeratione fontium magnopere corrigenda est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:22, 12 Maii 2024 (UTC) == Gulielmus (abbas Sancti Benigni) == Video articulum preparatum per Gulielmus. Non est clarus quam formam est justam. Gulielmus natus est insula Sancti Julii [[Pedemontium|Pedemontio]], inde nominatus est [[It:Guglielmo da Volpiano|Guglielmo da Volpiano]] in [[Linguae Italicae|Italica]], [[Fr:Guillaume de Volpiano|Guillaume de Volpiano]] in [[Lingua Francogallica|lingua francogallica]], [[En:William of Volpiano|William of Volpiano]] in [[Lingua Anglica|Anglica]] et [[De:Wilhelm von Dijon|Wilhelm von Dijon]] in [[Lingua Theodisca|Theodisca]]. Legebam esse educatum Gulielmum in lingua Occitana-Theodisca adhuc praesentem in Pedemontio. Ipsam linguam parentes Robertus et Pirinzia loquivunt (aeque Nicolangelo D'Acunto et Simona Moretti da [https://www.treccani.it/enciclopedia/guglielmo-da-volpiano-santo_(Dizionario-Biografico)/ Treccani] loquunt origine aristocratiae germanicae). Itaque etiam forma Vilelmus vel Wilhelmus fieri potest. Alumnus Raulus Glaber in Normannia scripsit «Vita Domni VVillelmi Abbatis primi Fiscannensis» ([[Fr:Bibliothèque nationale de France|F-Pn]] lat. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9068454c/f223.item 5390, f.222]). Aliqui condiciones? [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 11:23, 10 Maii 2024 (UTC) == Disputatio verbi «modus» == Propono altrum verbum: tonus ecclesiasticus. Modus est interpretatio verbi graeci {{lang|el|ἡ ἁρμονία}} et referet margo melodiarum ({{lang|el|τὸ μέλος, pl. τὰ μέλη}}). Tonus invicem habet non solum unam melodiam, sed etiam plurimas: {{lang|el|τὰ μέλη}}. Formulae melodiae sunt intonationes ({{lang|el|τὰ ἠχήματα}}) ut anima certi toni, cuncta formula certae melodiae (melius: certi melus) constituit incisiones secundum textum cantus (periodus, membrum, articulus), terminationes apertae vel fortes vel concludentes. Una melodia ({{lang|el|τὸ μέλος}}) componere cantum exemplum est. Quisque tonus habet propriam psalmodiam atque differentias (terminationes psalmodiae adaptatas ad initium antiphonarum). Igitur musicologia loquit de synthesi inter theoriam antiquitatis et musicam praesentem (cantus planus ordinatus secundum octo tonos). Nomina ut lydius, dorius, hypodorius referrent modos: F—c—f, D—a—d, A—D—a etc. referrent locos et tribuos. Nunc sunt nomina octo tonorum cantus ecclesiastici. Tamen secundum institutionem harmonicarum lydius non erat speciem octavae D—d, sed e—E aeta antiqua. Non sapimus ut synthesis erat facta. Oktoechos ({{lang|el|ὁ ὀκτώηχος}}) secundum libellum tonarius definitur ab analysi cantus secundum artem memoriae musicae, deinde classificatio melodiarum '''a posteriori''' deducendum tonum suum. Simul non solum adiuva memoriae cantus, sed etiam mutat cantum. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 16:47, 10 Maii 2024 (UTC) : “[[:Categoria:Modi musici|Modus]]” est vocabulum speciali significatione usitatissimum in fontibus. Non est mutandum. Interpretatio ''tonorum'' Pythagoricorum, e quibus modi mediaevales orti sunt, fuit mendax. Propter ea, multi hodie praeferunt modos mediaevales appellare “primum modum” vel “protum”, “secundum modum” vel “deuterum”, “tertium modum”, etc., ad vicem “modi Dorici”, “modi Hypodorici”, “modi Phrygii”, etc. Vide: [[:en:Modus (medieval music)#Modal scales|Modus (medieval music) § Modal scales]] apud Vicipaediam Anglicam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:15, 10 Maii 2024 (UTC) Hucbald explicuit classificationem a posteriori tractatu ''De harmonica institutione''. Editio Gerbertis ([https://chmtl.indiana.edu/tml/9th-11th/HUCHAR 1784, i:119]): ''Quatuor a primis tribus, id est, lichanos hypaton [λιχανὸς ὑπάτων '''D'''], hypate meson [ὑπάτη μέσων '''E'''], parypate meson [παρυπάτῃ μέσων '''F'''], lichanos meson [λιχανὸς μέσων '''G'''], quatuor '''modis''' vel '''tropis''', quos nunc '''tonos''' dicunt, hoc est, '''protus''' [ὁ πρῶτος], '''deuterus''' [ὁ δεύτερος], '''tritus''' [ὁ τρίτος], '''tetrardus''' [ὁ τέταρτος], perficiendis aptantur: ita ut singulae earum quatuor chordarum geminos sibi '''tropos''' regant subiectos, principalem [τὸν κύριον], qui autentus [αὐθέντης], et lateralem, qui plagius [ὁ πλάγιος] appellatur: lichanos hypaton [λιχανὸς ὑπάτων '''D'''] scilicet '''autentum protum''' et '''plagium''' eiusdem, id est, '''[tonorum] primum''' et '''secundum''': hypate meson [ὑπάτη μέσων '''E'''] '''autentum deuterum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] tertium''' et '''quartum''': Parypate meson [παρυπάτῃ μέσων '''F'''] '''autentum tritum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] quintum''' et '''sextum''': lichanos meson [λιχανὸς μέσων '''G'''] '''autentum tetrardum''' et '''plagium''' eius, id est, '''[tonorum] septimum''' et '''octavum''': ita ut ad aliquam ipsarum quatuor quantavis ultra citraque variabiliter circumacta, necessario omnis, quaecumque fuerit, redigatur cantilena. Unde et eaedem '''finales''' appellatae, quod finem in ipsis cuncta, quae canuntur, accipiant. Eas cum notulis paullo praesentibus positis annotamus. In graviorem cmpcf. Item acutiorem fcpm.'' --[[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 17:22, 10 Maii 2024 (UTC) : Credo mihi esse clarum quid modi mediaevales sint. Quod non mihi est clarum est cur locutionem “toni ecclesiastici” in locum vocabuli pervulgati “modi” substituere velis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:33, 10 Maii 2024 (UTC) ::Instrumentum utilissimum est ''Lexicon musicum Latinum medii aevi'', sed non commendo initiare primam quaesitionem per verbum «modus» quid habet mille significationes. Ecce: :::http://www.woerterbuchnetz.de/LmL ::'''Modus''' (ἡ ἁρμονία) in contesto hinc: species octavae, tetrachordi (quartae) et pentachordi (quintae). Nota sunt altrae divisiones tetrachordi, non solum tonus et semitonium dicta pythagorica. Definitio est simplex. ::'''Tropus''' (ὁ τρόπος) in contesto hinc: quaerere intervallos ex quattuor punctibus (protus, deuterus, tritus et tetrardus) atque dieses adiuva divisionum monochordis. Hucbald scripsit: ::''Unde et eaedem finales appellatae, quod finem in ipsis cuncta, quae canuntur, accipiant. Eas cum notulis paullo praesentibus positis annotamus. In graviorem cmpcf. Item acutiorem fcpm.'' ::Quare? ::Distinctio inter psaltes byzantinos et cantores latinos Regni Francorum, solum unum tetrachordum habet '''quattuor finales''', ut cunctas melodias atque gravioras et acutioras transponere debet. Byzantini protopsaltes (vel kathegoumenoi Italiae, verbum locale Messina et Rossano) continuant protus, deuterus, tritus, tetrardus, protus etc. passandum magis quam duo octavas, deinde descendunt cum intonationibus plagium sonorum (τὰ ἠχήματα τῶν πλάγιων ἤχων). Faciunt per intervalla transpositiones (αἱ μεταβολαὶ κατὰ τόνον notatae apud latinos sub verbum '''absonia''': [https://woerterbuchnetz.de/?sigle=LmL&lemid=A00013 LmL]), invicem apud cantores latinos transpositio est partem classificationis. Ab Boethio praeberent octo modi, non duodecim! Non significat cuncta melodia est transposita ad tetrachordum finalium, quandoque cantores canunt in ecclesia. ::'''Tonus''' est tonalitas modale, selectas formulas melus, intonationes (echemata) cum tropis, sequentiis, organis (modibus cantandum in polyphonia dictum diaphoniam, discantum et organum) etc. (verba Hucbaldi erant «redigatur cantilena»), articulationem prosodiae textuum et constructionem grammaticae in cantu. Significat cantores tantum instructi sunt, ut sunt non solum capaces cantare supra textum sine notitia melodiae, sed etiam elaborare et decorare cantum. Duo systemata, tonus I-VIII, nomina secundum terminologiam graecam ut autentus (ἦχος πρῶτος) et plagius proti (ἦχος πλάγιος τοῦ πρώτου), autentus deuteri (ἦχος δεύτερος) etc. Psalmodia est partem unusquisque tonus, excepta psalmodia toni pelegrini. ::Nunc spero omnia clara esse. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 18:18, 10 Maii 2024 (UTC) ::: Sed quemadmodum et ubi, ''apud hanc paginam'', “tonum ecclesiasticum” in locum “modi” substituere velis? Possisne exemplum praebere? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:55, 11 Maii 2024 (UTC) ::::Immo. ::::Ut me cognosti, non debet nullam movere. Articulus modi tractat juste species octavae, invicem definitio et ordo specierum desunt (non solum octavarum, sed etiam tetrachordarum et pentachordarum). Desunt etiam articuli ubi rei ut «tonus» vel «tropus» tractati sunt ('''tropus''' est formam poesiae et compositionem musicae in caso troporum meloformarum, sed etiam verbum studendum rei '''musicae''' cum significatione transpositio octavarum apud harmonicos hellenicos). Tonus ecclesiasticum debet psalmodiam, echemata, usum intervallorum (atque diesum) et formulas melus tractare, sed etiam verbum apud Graecos «sonus» (ὁ ἦχος) est. «Sonus» valet articulum proprium quod differentiae ne sunt tantae. Melius est invicem articulum unum titolatum '''Oktoechos''' ubi octi toni tonarius (apud [[Franci]]) et Patriarchatibus Hierosolimitanum (tractatus dictus Hagiopolites, etsi scriptum monasterio Studionis) et Constantinopolitanum (enechemata cantus cathedralis Sanctae Sophiae) tractati sunt, idem cunctae differentiae inter eos. Verbum «tonarius» vel «tonarium» est derivatum ab verbo «tonus», non dicunt «modarium»! Ubi microtonos facere debet, dicet liber gradualis completum tonarius Willelmi Volpianis cum notatione letterarum et neumis mediofranciis. Atque commendo articulum «systema» in rebus musicae (verbum «musica» est petitum ab graeco ἡ μουσική, quandoque ars liberalis tractandum musicam praesentem occupat disciplina harmonicarum). Bisdiapason apud Boethium est '''systema magnum et perfectum''' (ametabolon), sed notatus erant duo altra (1) '''systema Dasiae''' presentatum ''Musica et Scolica enchiriadis'', et (2) verba allata ab Aurelio Cassiodoro tractandum '''systema minus perfectum''' quindecim tonorum tractatu ab «Aureliano» Reomensis (capitulum sub titulum in atramento rubro «Quod habeat musica cum numero maximam concordiam» [[Fr:Valenciennes|F-VAL]] Cod. 148, f.[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8452635b/f138.item 67]), iam notatus et explicatum in modo profondiore ab [[Martianus Capella|Martiano Capella]] libro nono ''Satyriconis''. Accipis distinctionem inter tres verba modus, tropus et tonus? Hodie loquit nimium modorum quod educatio est mala. Abusus veniet ab lingua anglica (articulus «[https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.43718 mode] [II. Medieval modal theory]» Haroldis Powers dictionario ''New Grove'' est optimus, sed dat exemplum significationis exuberantis lingua anglica). In lingua latina acuratum esse debet. Est privilegium! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:37, 11 Maii 2024 (UTC) :{{cc|Possisne exemplum praebere?}} :Exemplum ad monstrandum quod? [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:44, 11 Maii 2024 (UTC) :: [[Tonarius|Haec]] est nostra pagina: ubi, ''apud nostram paginam'', velis “tonum ecclesiasticum” scribere? In cuius locum velis “tonum ecclesiasticum” substituire? Exempli gratia, ubi, apud hoc initium? :: {{Citatio|1={{Res|Tonarius}},<!--Ubi? (Pagina?) <ref name=Cange>{{DuCange}}</ref>--> seu {{Res|tonarium}} seu {{Res|tonale}}, in [[Christianitas Occidentalis|Christianitate Occidentali]] est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|liber liturgicus||en|qid=Q3831847}} qui varias [[Cantus Gregorianus|cantuum Gregorianorum]] res secundum [[modus (musica)|modum]] (''[[tonus|tonum]]'' [[aevum medium|aevo medio]] appellatum) eorum cantilenarum intra eorum octoplicem modorum formulam per [[incipit|incepta textualia]] perscribit. Tonaria [[antiphona]]s {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Horae canonicae|horarum canonicarum|en|qid=Q946731}} saepe comprehendunt, quarum modus formulam adiungentis textus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Recitatio|recitati|en|qid=Q1680700}} constituit ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tonus psalmodicus|toni psalmodici|en|qid=Q16613003}} si antiphona cum [[psalmus]] canitur, aut toni canticulorum si antiphona cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Canticulum|canticulo|en|qid=Q1033831}} canitur), sed [[cantus planus|cantus planos]] [[responsorium|responsoriorum]] vel [[Missa]]e cum recitatione formulaica non consociatos etiam aut potius prescribere possunt.}} :: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:27, 11 Maii 2024 (UTC) :::Intellego. Articulus «tonus» est sine historia et inutilis quod ignorat verbum in contesto artis liberalis musica. Commendo articulum novum «Oktoechos» et '''tonum ecclesiasticum''' sostituire tonum debet: :::''Tonarius, seu tonarium seu tonale, in Christianitate Occidentali est partem dictus libellum libris cantuum (graduale atque antiphonarium) qui varias cantuum Gregorianorum res secundum [[Oktoechos|tonum ecclesiasticum]] (cuius species octavae sub verbum [[Modus (musica)|modum]] descriptae sunt) eorum cantilenarum intra eorum octoplicem tonorum formulas per incepta textualia perscribit.'' :::Continuatio: :::''In antiphonaribus tonaria antiphonas horarum canonicarum saepe comprehendunt, in gradualibus (libris cantuum Missae) tractant cuncta genera cantus antiphonalis cum et sine psalmis. Antiphonae libris gradualis (introitus et communiones) et antiphonari introducunt [[psalterium|psalmum]] indicatum libro et sunt iterati in [[psalmodia]].'' :::Verbum justum per tonos psalmodicos (etsi verba sint correcta) est «psalmodia» (gr. {{lang|el|ἡ ψαλμοδία}}), sed articulus «Tonarius» offert opportunitatem monstrare differentias ad exemplum imaginarum manuscriptorum. Alternatim sit articulum «psalmodia» ubi etiam psalmodia a Mediolano ed a Constantinopoli possunt res. Nota psalmodia invitatorii est antiquora, psalmodia simplex verisimilis innovationem carolingam. Continuamus cum nova parte (nexi cum # eant ad fontem): ''<nowiki>==Usus et forma tonarius==</nowiki>'' ''Primum tonarium notus est [[#Riquier|fragmentum in psalterio monasterii Sancti Richarii]] saeculi VIII inventum. Istud tonarium erat partem psalterii, sed nondum iunctum ad psalmodiam psalmorum et canticorum quod pauci canti Missae sunt indicati, non solum antiphonae, sed etiam offertoria ('''OFF'''). Utilitas pristinorum tonarium erat classificationem toni canto plano generaliter. In breviaribus et sacramentaribus ut [[#SanctiDionysii|sacramentarium graduale Sancti Dionysii]] sunt solum rubrices tonales margine paginae.'' ''Tonarium potest introductionem in antiphonarium ut [[#Hartker1|antiponarium Hartkeris]] Coenobio Sangallense cum indice antiphonarum completo in ordinem terminationum in psalmodia nominati «differentiae» seu «figurae».<ref>Ad initium (pagina 1) doxologium breve est scriptum in letteris maiusculis «GLORIA PATRI ET FILIO / ET SPIRITUI SCO[*] SICUT / ERAT IN PRINCIPIO ET / NUNC ET SEMPER [ET IN] E U A E U O U A E» cum neumis sangallensis supra, deinde «SECULORUM AMEN» cum neumis. Paginae tonarius sunt separatae in duo libros antiphonarii (codices 390 et 391 ad initium) sine ordine, sed in magna perturbatione. Restitutio tonarius est addendum ad cod, sang. 390 ab manu recentiore (pp. [http://www.e-codices.unifr.ch/de/csg/0390/V1 V1]-V4) atque quae paginae sunt perditae seu laesae.</ref> Appendix tonarius libro graduale tractat solum genera cantuum antiphonalium Missae introit et communio. Exemplum est tonarium libro [[#Einsiedeln|graduale monasterii Einsiedeln]] quo solum pars communionum conservatus est. Communius est libellus tonarius tropario-prosario ut [[#Pbn909|tropario-prosarium Ademari]] ubi libellus tonarius (quaequinque pars libellum appelatur) incipit cum parte supra antiphonarium (antiphonae et responsoria) (f.251) et deinde cum parte supra librum gradualem (f.255), hinc cuncta genera cantuum Missae indicati sunt. Quoque tonarium sub formam tactatum notatus est, inde potest esse partem collectionis tractatuum de musica ut [[#CommWerden|tonarium Hogeri Werdensis]] cum diagrammis notationis Dasianae, [[#BernoTonar|tonarium Bernonis Prumiensis]] cum neumis sangallensis manuscripto monasterii Laureshamensis ubi differentiae sub nomina graeca secundum Hucbaldem ordinati sunt, vel [[#MC318|tonarium cum neumis italicis]] collectione Archicoenobii Montis Casini. Tonarium unicum est [[#MOfH159|librum gradualis tonarius monasterii Sancti Benigni]] scriptum sub abbatem Willelmum Volpianis ubi cuncta genera cantuum Missae sunt separata in libellos. Quisque libellus est subdivisus octo partibus secundum ordinem octo tonorum. Deinde Willelmus continuavit ut abbatem conditorem in [[Normannia]] ubi sua notatio est diffusa.'' Deinde classificationem formarum offerre opportet ut articulo anglico «Variae formae tonarius». [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 07:22, 12 Maii 2024 (UTC) : Credo vocabulum {{locutio|modi}} non esse mutandum. Etiamsi Latinitas mediaevalis verbum {{locutio|toni}} adhibebat, hodie {{locutio|modus}} est nomen commune, adhibitum {{em|ad quemcumque}} ordinem tonorum appellandum et haud in musica mediaevali tantum restrictum; idcirco sunt locutiones “modi Graeci”, “modi hodierni” – {{*cf}} [[Olivarius Messiaen|Olivarii Messiaen]] “modos restrictā transpositione” (Francogallice {{barbarice|modes à transposition limitée}}) – et cetera. Nostra commentatio iam dicit tales modos “aevo medio appellatos esse ''tonos''”. Postremo, Latinitas mediaevalis est una pars tantum cunctae Latinitatis, et nobis [[Vicipaedia:Noli fingere|non est fingendum]] quid fontes hodie praeferant. Hoc dicto, credo nomen vetus ({{*ie}} “toni mediaevales”, vel “ecclesiastici”) esse memorandum (sicut iam facimus). Immo capitulum de historia modorum est bene desideratum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:49, 13 Maii 2024 (UTC) :: {{Eg}} Vide {{DuCange|tetrardus}}. “{{dfn|TETRADUS}}, Quartus canendi {{lectio|modus}}, complectens tonos duos, septimum et octavum.”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:09, 13 Maii 2024 (UTC) :::Orthographia «Tetradus» vero rara est! :::Tetrardus ut apud Hucbaldem est communius. Etiam apud compendium «alia musica»: :::''Quorum videlicet troporum, sive etiam sonorum, primus graeca lingua dicitur Protus; secundus Deuterus; tertius Tritus; quartus Tetrardus: qui singuli a suis finalibus deorsum pentachordo, quod est diapente, differunt. Superius vero tetrachordum, quod est diatessaron, requirunt, ut unusquisque suam speciem diapason teneat, per quam evagando, sursum ac deorsum libere currat. Cui scilicet diapason plerumque exterius additur, qui emmelis, id est, aptus melo vocatur.'' :::''Sciendum quoque, quod Dorius maxime proto regitur, similiter Phrygius deutero, Lydius trito, mixolydius tetrardo. Quos sonos in quibusdam cantilenis suae plagae quodammodo tangendo libant, ut plaga proti tangat protum, deuteri deuterum, triti tritum, tetrardi tetrardum. Et id fas est experiri in gradalibus antiphonis.'' :::Afferit articulo «[[En:Hagiopolitan Octoechos#8 diatonic echoi of the Hagiopolitan Octoechos|Hagiopolitan Octoechos]]». [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:42, 13 Maii 2024 (UTC) ::Ne dicam dolo, id est muscipula comprehendere verba «modus» et «tonus» cognomitatos. (On pourrait faire ça dans la langue de Olivier Messiaen, mais jamais en latin ! En plus, il parle des modes aujourd'hui se référant à la synthèse médiévale, et des modes chez les anciens pour se référer à la signification chez les théoriciens hélléniques, mais qui comprend vraiment la différence entre Ptolémé et Boèce ? Ça commence déjà là...) Ne scripsi in alto. Verbum «modus» dicet omnia et nulla. ::Hinc scribo qui sunt quattuor modos apud graecos, sed non apud latinos: ::1) Modus dorius regnat sonos proti (autentum cum finale a atque plagium cum finale D): D—a—d. ::2) Modus phrygius regnat sonos deuteri (autentum cum finale b atque plagium cum finale E): E—b—e. ::3) Modus lydius regnat sonos triti (autentum cume finale c atque plagium dictum «sonus grave» cum finale F): F—c—f. ::4) Modus mixolydius regnat sonos tetrardi (autentum cum finale G atque plagium cum finale C): C—G—c. Ideo tractat quaestionem emmelis quod est mutatio et transitio inter modos phrygium et mixolydium! ::Hi quattuor sufficient! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:52, 13 Maii 2024 (UTC) ::: {{Cc|Verbum «modus» dicet omnia et nulla}}: …secundum definitionem quam tutemet elegisti. Attamen secundum communem definitionem hodiernam, {{dfn|modus}} est ordo tonorum semitonorumque (et positio “notae dominantis” casu modorum mediaevalium, ad modos plagales et authenticos separandos). Vide e.g. [https://archive.org/details/SupplementumPatrum/page/n67/mode/2up?view=theater hic]: “Ut autem de singulis reddaris certior, scias primum {{lectio|modum}}, videlicet protum …”; et postea [https://archive.org/details/SupplementumPatrum/page/n69/mode/2up?view=theater hic]: “Secundum {{lectio|modus}}, videlicet deuterus, qui …”; et cetera. {{Cc|Hinc scribo qui sunt quattuor modos apud graecos, sed non apud latinos}}: Modi mediaevales sunt quidem octo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 10:25, 13 Maii 2024 (UTC) ::::Recte! ::::Modus in contesto hinc (synthesis inter harmonias et tonos ecclesiaticos) sunt species diapason seu octavae atque tetrachordi et pentachordi. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 10:33, 13 Maii 2024 (UTC) ::::: “Contextus hic” est Vicipaedia, ubi “modus” significat quod tu appellas “tonum”, quia hoc est vocabulum quod saeculis sequentibus innotuit ad octo “tonos ecclesiasticos” indicandos… --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 10:39, 13 Maii 2024 (UTC) ::::::Tonus ecclesiasticum et sonus ({{lang|el|ὀ ἦχος}}) sunt verba mediaevalia et sunt nata ab synthesi cum arte musicae. Praeterea verbum tonus appellatur intervallum pythagoricum in proportione una parte inter novem (8:9) monochordis. ::::::Debet respondere ad periodum: {{cc|Modi mediaevales sunt quidem octo.}} ::::::Id est quaestionem systematis: ::::::1) Systema magnum et perfectum ({{lang|el|τὸ σύστημα ἀμετάβολον}}) cum mixtura tetrachordium coniunctorum et disiunctorum, bisdiapason apud Boethium traducendum Ptolemaeum habet octo modos. ::::::2) Systema Dasianum (Musica et Scolica enchiriadis) cum tetrachordis disiuncis (diezeugmena in sensu separatis ab tono) notatum apud graecos sub nomen systema rotae ({{lang|el|τὸ σύστημα τοῦ τροχοῦ}}, notatio mediobyzantina et descriptum tractatibus {{lang|el|παπαδικαὶ}}) habet quattuor modos. «Alia musica» demonstrat quod cantores latini habebant notitiam profundam differentiarum tractandum octoechos graecorum et ipsos tonarius. ::::::3) Systema minus perfectum cum tetrachordis coniunctis (synemmenis) descriptum ab Aurelio Cassiodoro (verba allata ab Aureliano Reomensis superior attuli cum nexo ad manuscriptum F-VAL cod. 148 faciendum exemplum articuli «systemata in musica») et Martiano Cappella (sine notitia notationis Alypii) habet invicem quindecim modos. ::::::Prospectus historicus est desideratum plurium articulorum quod nimis saepe deest, sed etiam contestum cum altris verbis. Verbum «modus» est essentialem intellegentia verborum «tonus ecclesiasticus», «tropus» atque «systema musicae» vel «systemata musicae», sed quodque verbum habet propriam definitionem ut explicavi superior. Articulus «modus» species octavae et tetrachordi tractare debet, sed articulus «oktoechos/octoechus» echemata, formulas melus, psalmodiam, invicem numquam species! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 11:19, 13 Maii 2024 (UTC) :::::::Quod est? Continuamus laborem articuli? Scripsi cuncti tres articuli anglici de oktoecho, de tonario et de musica byzantina. Ipsi de oktoecho in graeco et in arabo interpretati sunt. Hinc invicem feci exemplum proprium secundum necessitates. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 05:11, 14 Maii 2024 (UTC) :::::::: Non sum sic peritus de modalitate mediaevali ut certe discernere possim utrum modi mediaevales fuerint vero octo an quattuor, neque utrum modi plagales semper fuerint distincti ab authenticis an potius differentes “notae dominantes” gradatim emerserint. Cantibus Gregorianis annum unum tantum studui. Sed hic de nomine adhibendo disputatur, non de numero modorum. De hoc sententiam meam iam dedi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 05:55, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::Ut scripsi numerum modorum pendere ab systemate. Soni et toni in ecclesia a Roma, Mediolano, Constantinopoli vel Hierosolimitano semper sunt octo in canto liturgico. Quaestio non pendet ab musica ubi numerus modorum variat vi, sed ab theologia et ab liturgia secundum institutionem cyclorum octo hedomadarum. Ea de causa tractati ''Musica et Scolica enchiriadis'' temptant integrare octo modos, sed ad irritum cadet quod quarta (A–D) sub quattuor octavae modorum autenticorum est foris systematis Dasiani. Systema Dasianum erat utilis cantandum discantum (in polyphonia). Non est clarum si Aurelianus Reomensis intellexerit verba allata ab Aurelio Cassiodoro vel si systema quindecim modorum erat usum in canto plano. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:32, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::: {{Tpe|Postilla}} Nostra pagina [[Modus (musica)]] haud modos mediaevales tantum narrat, sed omnes modi musicales illic tractari possunt. At si vis, novam paginam de modis mediaevalibus tantum, [[Oktoechos]] appellatam, creare potes. Sed illic semper tibi scribendum erit “modi (aevo medio ''toni'' appellati)” – i.e. nomenclatura hodierna tibi adhibenda est, quam lectores non periti de aevo medio intellegere possint. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:16, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::Debet essere clarum usum nomenclaturae hodiernae esse nebulam ignorantiae. Fieri potest in lingua anglica ubi verba sunt peta, sed in lingua latina et graeca verba habent significationem diligentem. Estis hinc per curam et diligentiam ipsam. Sapimus experientiam non esse facilis. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:45, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::: Haud ignorantia codicem anni 1686 duxit ad [https://archive.org/details/SupplementumPatrum/page/n69/mode/2up?view=theater verbum “modum” praeferendum], sed ordinaria evolutio linguae. Nullum verbum classicum Latinum neque Graecum “modos mediaevales” significabat, quia nondum erant “modi mediaevales” in antiquitate. Et in antiquitate ambo vocabula “tonus” et “modus” res magnopere dissimiles eius indicabant de quo hic disputamus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:58, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::::Sufficiat sapere significationem verborum «modus» et separare significationes inter verba «tonus», «tropus» et «modus». Sine dubio erat synthesis. Cistercienses habere magnam illusionem notati sunt, sed clarum est selectare nomenclaturam ab Hucbaldo (ligetis verba allata superior). Itaque usi sunt vera terminologia mediaevale, etiam correcta et non ignara! Ecce [https://chmtl.indiana.edu/tml/12th/ANOCIST fons] aeta Sancti Bernardi et unum articulum dedicatum reo ab Christiano Meyer. {{Cite journal | volume = 89 | issue = 1 | pages = 57–92 | last = Meyer | first = Christian | title = Le tonaire cistercien et sa tradition | journal = Revue de Musicologie | year = 2003 | url = https://www.jstor.org/stable/4494836 | ref = Mey2003 }}. :::::::::::Mi quaesivisti exemplum et vobis eum dedi: {{cc|varias cantuum Gregorianorum res secundum tonum ecclesiasticum (cuius species octavae sub verbum modum descriptae sunt) eorum cantilenarum intra eorum octoplicem tonorum formulas per incepta textualia perscribit}}. :::::::::::Nunc est apud vos ne ministrare eo et continuare articulum initiandum. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 07:08, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::::: Habemusne fontes qui “tonos ecclesiasticos” scribunt? Si absunt, vocabulum non est fingendum. Credo ipsam ecclesiam, recentiore Latinitate, vocabulum “modi” adhibuisse – exempli gratia, quemadmodum appellabat [[Ioannes Baptista Martini]] “modos mediaevales” cum contrapunctum docebat Mozart? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:47, 15 Maii 2024 (UTC) :::::::::::::Cardinale Martini erat magnum professorem et mentorem conservatorii Bononiae, non solum contrapuncti de eo scrivet librum notatum. Possum dare explicationes quod species octavae erant reos ad contrapunctum tractandum ab quindecimo saecolo, sed non est relevandum nostro contesto. :::::::::::::Cunctae fontes Quadrivii tractunt tonos, tropos et modos (atque liber tonarius apud Cistercienses)! :::::::::::::Fortasse articulus anglicus «[[En:Mode (music)|modus]]» adiuveat qui tractat cuncta systemata et historiam ab hellenibus et interpretationes differentes. Proprietas tonarium est duo optiones (ordo est claram, sed non ipsam apud protopsaltes byzantinos ut {{lang|grc|ῆχος πρῶτος, δεύτερος, τρίτος, τέταρτος, πλάγιος τοῦ πρώτου}} etc.): :::::::::::::1) Terminologia graeca ut «autentus Protus», «plagis» seu «plagius proti», «autentus deuterus» etc. :::::::::::::2) Terminologia secundum Hucbaldum ut «tonus primum» seu «primus», «secundum», «tertium» etc. :::::::::::::3) Nomina specierum octavae vel modorum sunt modum dorium (D—d), modum hypodorium (A—a), modum phrygium (E—e) etc. Apud Boethium sunt octo modos cuius octavum appellatur «hypermixolydium» (non «hypomixolydium»!). Non est stricte necessarius quod est dorium (D—d), differentia est pentachordum in alto et tetrachordum deorsum (D—'''G'''—d), non '''D'''—a—d ut modus dorius! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 17:42, 15 Maii 2024 (UTC) {{Recessus|:::::::::::::}} Iterum: Non dubito quin Latinitate mediaevali id quod hodie appellamus “modum” saepe appellatum sit “tonus”, sed non credo Latinitatem mediaevalem nobis esse sine contextu adhibendam. Si vis, in pagina scribere potes “modos” appellatos esse “tonos” medio aevo, sed haud obliviscens nostros lectores eos appellare “modos” (postremo recentiores “modus maior” et “modus minor” lectoribus perclari sunt). Pagina huius obliviscens non est bona pagina. [[:en:Mode (music)|Pagina Anglica]] mihi videtur esse bonum exemplum imitandum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:24, 15 Maii 2024 (UTC) :Quid est synthesis, sed haec tres verba non confondere debet. Melius per comprehensionem synthesis est articulum anglicum «[[En:Hagiopolitan Octoechos|Oktōēchos hagiopolitanos]]». :Hinc aliud exemplum cum imagine notationis Dasianae, titulus fontis «[https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb00140707?page=86,87 Incipit commemoratio brevis de tonis et psalmis modulandis]». Non est «commemoratio de modis et psalmodia modorum»! Ligetis fontes et videtis manuscripta! D–d ut species octavae est aequalis, sed quaestio qui phthongus est finalem est quaestionem toni, non modi. Si G sol ut est finalem et non D sol re, sapimus species tetrachordi et pentachordi, sed disputatio psalmodiae et echematis non tangit modum, tangit tonum. Hodie et in medio aevo! Nunc propono substituire verbum «modus» ab verbo «species octavae», adiuvat evitare confusionem. Deinde utemur verbum «modus» denuo. :Hodie modos esse octo scalas conservatoribus instructunt, sed non sapunt nullam tonorum, phthongorum ipsorum ut finalis et tonos cadentiales neque formularum melus. Quid est non solum errorem et ignorantiam, sed etiam negationem patrimonii. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 19:49, 15 Maii 2024 (UTC) == Articulus novus «Octoechos» == Fortasse melius sit paginam “[[Octoechos]]” creare quam ultra disputare? Exactae definitiones toni, modi et tropi, lectoribus monitis, illic scribi possunt. P.S. Melius “c” quam “k” apud Vicipaediam – i.e. “Octoechos”, non “Oktoechos”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:47, 16 Maii 2024 (UTC) :Dedi exemplum et sumus paene ad finem laboris priusquam laborem magnam ut sit articulus «Oktoechos». Ago gratiam pro commutatio vivida et non iam turbo vos. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 07:40, 17 Maii 2024 (UTC) : Noster [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] paginam “[[Octoechos]]” incepit. Si cum eo collaborabis, haec mihi videtur esse opportunitas commentetionem Latinam meliorem Anglicā scribendi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:09, 17 Maii 2024 (UTC) ::Quando articulus hinc finitus est, possumus etiam facere articulum concisum «[[Octoechos]]» cum prospectu medio aevo. Octoechos constantinopolitanus habet 14 sonos, non 16. Nunc estis longissimo via cum 4 articulibus. Primum videre laborem collectivum hinc debet, cum commentaribus latinibus vel anglicibus... [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:14, 18 Maii 2024 (UTC) ::"Nunc estis longissimo via cum 4 articulibus." [[LOL]]. Incertum videtur num aliquis [[examen Turing]]ense suscipere possit? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:46, 18 Maii 2024 (UTC) ::: :o) It depends on you! I made many suggestions, how one can do own articles here. If you just prefer to translate some of my articles as some did before you, I will have (after some months or years, whatever it takes) a look at them, and I can improve things. But I need some proof that teamwork leads here to a fine article. I copied the sources, you did not like my Latin describing the sources (which is fine for me, I am always curious to learn). But you label and tag something instead of correcting my mistakes. Thus, I made here very concrete suggestions how the article starts to refer to the images that you chose here (and it was on your behalf). But nothing happens here, even it could be done in just a few minutes. It is not so complicated. Make this article right and we might look for other articles. I think I was generous with suggestions... I just think these are lovely subjects and you could do something nice, since this is the language here. If my presence is preventing you from doing it, I will just go. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:22, 18 Maii 2024 (UTC) ::::You must be confusing me with someone else; I didn't tag the sources (Grufo did), nor did I choose the images (Lesgles did). [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 17:52, 18 Maii 2024 (UTC) :::::That is all fine teamwork, I did something further, but you need to copy it into the article and then you will see, how the links work (the #-links jump directly to the source, if it corresponds with the index given in the field "ref"). I wrote it here, since Grufo asked for suggestions, so that you can improve my Latin if necessary. :::::I inserted now everything that you see, how it works, the suggested changes of the introductory section have less unknown terms (that you sing also cantica, not canticula—it is actually an anglicism, just think of canticum canticorum, another poetic part of the Tanakh, and there you are–, with psalmody, you treat in an own article about psalmody which does not exist yet). I did not change the syntax of the existing period, but just replaced certain terms by more adequate ones. I also moved one of the pictures from the gallery into the text, that you see how to integrate them. For the picture of William of Volpiano's tonary, you need to do a proper analysis (have a look [[En:Antiphonary of St. Benigne|here]]). :::::Now you are free to do, whatever you like. Improve the text there or delete the new section again (please note that I went there more into detail to describe the inserted picture, the chant genres and its incipits have been checked carefully) or rewrite the whole thing... But please, do something instead of spreading tags, because until now this stub was not only insufficient, it had also serious mistakes, because your Latin might be better than mine, but some terms were simply in the wrong place (there are just two chant books with musical notation and they must be named here, I inserted the links to the relevant articles)! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:54, 19 Maii 2024 (UTC) ::::::The Latin text began as a translation of the ''English'' article; you'd have greater influence in the world of information by directing your efforts at improving the ''English'' text. ¶ An ''articulus'' in classical Latin is basically a 'joint, knuckle, finger', with extended senses of a 'single word' in grammar and a 'heading, part, section' in texts. For the English word ''article'' in reference to newspapers, magazines, or encyclopedias, you probably want the Latin ''commentariolus'' or ''commentarius'' or ''commentatio'' or even ''res.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:47, 19 Maii 2024 (UTC) :::::::I know, the «commentarius» like the «glossae» at the margin is rather this page, why not «argumentum», even «vox» or «index vocis»? Just to remind you, I used it that way above talking about the syntax of language and how to rebuild it in chant (the hand was also used as a metaphor for the period, thus you have «membra» and «articuli»). But «res» is also not the right word (although I love the philosophical implication that one has to stay with the things referred here, not with lunatic definitions, exactly the motivation of the rich exchange here!), because it refers to the "subject" of the article (the term works in Italian, never in Latin). The correct term by the way for an encyclopædia in English is entry, better than article which rather refers to a contribution in a journal. But nevertheless, the modern term article stems from the finger-part, not the other way round, and the same is true for "period" which still exists in English with the original meaning until the present day. :::::::What can we do for it? As I already wrote, using this language as you do here is a privilege, because you do understand the proper meaning of any word in the original sense! :::::::By the way, the original article "Octoechos" became very long and some administrators insisted to split it chronologically into three parts. But they made this additional article to refer to its three parts and others put many other contents to it afterwards. I would not waste a second to improve all this nonsense, because if you read my articles, you will already understand why John of Damascus could not have invented the Octoechos. Just do it, if you like! This is, why I mentioned four articles. The three parts refer all to Byzantine music history which is probably not so useful here. :::::::For this very reason I suggested here (see above) to refer it geographically ('''1''') to the Oktoechos of sticherarion notation (the so-called Hagiopolitan Oktoechos) which was the model for the Western tonary, even if the treatise called «Hagiopolites» was obviously an introduction to the unnotated chant book «tropologion» in the Constantinopolitan redaction (of the Mone Stoudiou). There the hymnography was oriented to the Patriarchate of Jerusalem, while the ('''2''') Oktoechos of the cathedral rite at Hagia Sophia (with liturgical and court cermonies) was quite different. As I said the former was the basis on which Carolingian cantors invented their tonary with ('''3''') an Oktoechos of their own design. :::::::I did not correct the term Gregorian chant (although the use in plural is extremely weird to say the least! Note that my source list offers more specific groups, I admit «Alamanniae» is pretty weird, too, but St Gall neumes were not only used in the Alpine aerea around Lake Constance, but in southern and central Germany, Switzerland and Austria) in the article, because there is not such a thing like an Ambrosian or Roman tonary. But the name "Gregorian" derived from an illusion, because Charlemagne asked Pope Hadrian for a sacramentary of Gregory the Great whom Charlemagne imagined to be the founder of the Schola cantorum. Of course, Hadrian gave him a contemporary one which was a «Hadrianum», not a «Gregorianum»! Those philologists who call it «Gregorianum» are everything, but not historians! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:59, 19 Maii 2024 (UTC) == Quaestiones apertae == We are all here to do good. The biggest problem in the bibliography is the use of the italic. We don't write ''Tonarium Augiensis (effictum anno MI in [[Augia Dives|Augia insula]])'' but rather ''Tonarium Augiensis'' (effictum anno MI in [[Augia Dives|Augia insula]]). Other times the problem is the Latin; for example, what is the meaning of the ablative (dative?) here in “tropario et sequentiario”? ''Tonarium tropario et sequentiario Augiense ...'' Or what is the meaning of the genitive in “notationis sangallensis” here? ''... sub differentias cum notationis sangallensis'' And so on. I would be happy to improve the Latin, but I cannot improve what I don't understand. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:04, 18 Maii 2024 (UTC) :I see, please just ask all your questions and I am at your disposition. I opened here a new section, where you can ask all of them! :1) I have no control over the italics, because I simply used the wikipedia cite:template <nowiki>{{cite web|title=title|work=description}}</nowiki> (the option «fontem recensere» is required to change the content in the field or to insert new fields). Please look up yourself, how it works! If you do not like the italics you have to change the style sheets (which work slightly differently according to the language). But since you would like to change the format within one field, you should use an extra field for the "date", but I am not sure it works with Roman numbers: :*{{cite web|last=Hermannus Contractus|author-link=Hermannus Contractus|title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, collocation|work=Tonarium Augiensis|date=MI|location=[[Augia Dives|Augia insula]]}}. Code: <nowiki>{{cite web|last=Hermannus Contractus|author-link=Hermannus Contractus|title=Bamberga, Bibliotheca civitatis, collocation|work=Tonarium Augiensis|date=MI|location=[[Augia Dives|Augia insula]]}}</nowiki> :You see, it does! The matter is not closed, how it looks here, because you have to see how it works with applications like a zotero plugin, just to tell you that there was reason, why I put so many information into the field "work": just to do it as simple as possible (in Latin it is quite a challenge, how to build it in own period)! But you are limited here, you can use two dates connected with a middle long stroke, if the datation roughly says 11th century, you must choose a precise number like "ML". I guess that can be fixed to your satisfaction. :As you can see, you can also specify another field for location. Thus, we can easily avoid that I have to use the combination of ablativus and genitivus. So far, I preferably used the genitivus for the provenance like: «Tonarium libro... abbatiae...(anno)». :2) With «Tonarium tropario et sequentiario Augiense» I actually meant "Tonary within the Troper-sequentiary of Reichenau" and used the ablativus. Was I wrong? :3) A description such as «sub differentias cum notationis sangallensis» means psalmody sorted under «differentiae» (acc.pl.) (the term means psalmody endings) which are notated with St Gall neumes (expressed here as instrumentalis constructed with ablativus plural by use of the conjunction «cum»). It is not genitive singular, but ablative plural (notatio is feminine): «notationibus sangallensibus». I changed it to the singular since I did not use the term neume. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 07:56, 19 Maii 2024 (UTC) ::I am sorry, but I do not understand your tag language. If you know a more comprehensible word for the tonal symbols such as «AuPr» or simply «I.» (please have a look at the manuscript), you are free to use it. I leave the detailed description to you. The terms psalmodia, psalm and canticum I had already explained here, you are welcome to open two other articles for the missing items «psalmodia» and «cantica» (I even made concrete suggestions concerning its content), in case you have not already explained the latter in the article «psalterium». You better recommend the English version. The German wikipedians are as lazy as you are. The article was in a desperate condition for many years, since someone tried to translate a paragraph from the English version based on an automatic translation. I fixed it with the proper terms in German and added a paragraph with a description of the state of the art. Now they will just need another year to patrol my changes! Desperate case... [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:52, 21 Maii 2024 (UTC) ::: I would be happy if this article improved thanks to your contributions, ''but your Latin cannot be understood'', therefore English and German Wikipedia are the only possible alternatives. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:10, 21 Maii 2024 (UTC) ::::Even from the point of view of my poor Latin, the article has already considerably improved thanks to me, your Latin whoever that was, was in no way clearer and the terms used here were simply wrong (if not wrong concerning orthography and grammar, definitely used in the wrong place). Thus, I can happily return the compliment. If you have further questions, just ask them here in plain language (I do understand many and will answer back in the one chosen by you). For now, I suggest you describe the historical development of tonaries, fill in some nice quotations from Latin treatises (you do not even need to bother about a translation, but adapt the editions to the manuscripts, because there are many imprecisions). I offered here already a rich number of quotations (with Greek terminology translated into Latin with my correct reconstruction of the Greek terms as well as the one with tonus suggested by Hucbald). And do not use terms like « mode » the French way, when you deal in Latin with «modus» (even if I adore Messiaen's teaching of « chant grégorien »). And just enjoy yourselves being here and doing such a work in a nicer and more profound way. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:23, 21 Maii 2024 (UTC) ::::: I don't understand your attitude. I gave the courtesy of [[Specialis:Diff/3833572/3833791|annotating the corrections to do]]. You only need to apply them (you have to hover with your mouse or click to see them). Is there something you do not agree with of what I wrote? What are you complaining about? I stopped at some point because ''I don't have to go through every sentence that other editors write''. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:09, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::Obviously not just the articles here need improvement. Do not waste your time wondering about "my attitude", just work on yours, because you will not change me. ::::::I expected that you inserted my paragraphs with your corrections, because I made my suggestions here (using the paragraphs almost unchanged just by replacing the wrong terms) on your request. But since you did nothing whatsoever, I was forced to insert my suggestions on my own. Now, do not expect me to remove the tags, since you feel so superior concerning Latin. I am grateful for my experience and the exchange here and I have no regrets whatsoever and also no complaints to make. But there are several "attitudes" here and they prevented us to become one team. ::::::This is the reason, why I decided not to disturb you here any longer. I might have an eye here from time to time, and that is it. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:32, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::: {{Cc|Now, do not expect me to remove the tags, since you feel so superior concerning Latin}}: I am not sure you get the spirit of Wikipedia. This is a completely voluntary project. Editors edit what they want, if the want, when they want. Nobody ''has'' to do anything. The purpose of writing ''scholia'' instead of applying the corrections myself is what I already said earlier: ''I do not understand what you write'', and therefore I cannot completely correct the text. The page cannot remain in this state, and since this is a voluntary project nobody ''has'' to change it. But you can ''likely'' expect that someone will remove altogether the parts that cannot be understood if the page remains in this state. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 09:46, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::::Instead of making all these observations, why do you not just ask your questions here, and I add for you "whenever you like"? I asked you already several times to do so and thus, realised that you are not familiar with cite templates which are extremely useful, because readers can fill their bibliographies just by one click. ::::::::I would rather not comment here on the "spirit of wikipedia"... You are just lucky that secret services have usually no skills in Latin language to spam here around and bully and even exclude other users abusing their administrative rights which should never have given to them. Not even those who invented and programmed wikipedia, are any longer willing to contribute to the English wikipedia, because the idea of free exchange has been raped and perverted into a propaganda machine. They said it in public interviews! This is just another aspect of what I meant, when I wrote: «Est privilegium!» ::::::::If you could preserve for yourself a rather naive attitude, it is fine for me, but you all do lack passion here. Unfortunately, most articles are very poor in content, and concerning a topic like this you have a rich corpus of sources and a developed rich language you can explore in treatise literature. ::::::::There was few I could learn there from you, but maybe I should just leave you here to discover it on your own. But I assure you that I did all I could to make you more familiar with certain terms. They are notoriously used here in a way which reveals that some authors do not understand them properly. ::::::::I try to explain it. If you deal with languages like Greek and Latin, you cannot use these terms like they are used in those languages which borrowed them from there. Thus, you might like a certain article, because it was written well in a certain language, but in Latin you have direct access to certain terms which needs more care, whether it is or is not a loanword. Thus, I wrote so much about Greek loanwords here which have become in modern languages the loanword of a loanword! When Hannah Arendt wrote her book about '''totalitarianism''', she also dealt with her mother tongue where this term, almost unpronounceable in English, was just "totale Herrschaft". She refered directly to the Nazis' use of the language which was ugly, but simple. ::::::::The biggest problem of the "wikipedian spirit" is a certain hen attitude. The worst case is the German wikipedia, where they reduced themselves to watchdogs of their own edits as if they have eaten wisdom in baskets. It is almost impossible to improve anything there without becoming outspoken to a degree that the English would perceive as rude! Unfortunately, when you really know them, you also know that you should not waste any time with them, because otherwise, they will get even worse. In other languages they could develop contents much further–for the very simple reason that edits do not need to be approved. The key is to be friendly and encouraging (which I think you are), and interfere less (which was quite ok here, but you got a lot of feedback, probably too much for your taste). There can be no doubt that less interference is much less demanding and also less work, but maybe you like here a familiar atmosphere and I do respect that... Here you have the result (the «glossae» here are almost in a Carolingian way excessive). ::::::::I tried to help you here, since I am the one you tried to translate (as you already admitted). You can ignore me, I feel not offended. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 11:17, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::::: {{Cc|Instead of making all these observations, why do you not just ask your questions here, and I add for you "whenever you like"?}}: Sure. Why do you write :::::::::: ''Primum tonarium not'''us''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''Primum tonarium not'''um''''' ::::::::: ? What does it mean :::::::::: ''Sed nondum iunctum ad psalmodiam psalmorum et canticorum quod pauci canti Missae sunt indicati'' ::::::::: ? Why do you write :::::::::: ''Utilitas pristinorum tonar'''ium''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''Utilitas pristinorum tonari'''orum''''' ::::::::: ? Why do you write :::::::::: ''erat classificationem'' ::::::::: instead of :::::::::: ''erat classificatio'' ::::::::: ? (Moreover ''classificatio'' is not classical Latin.) And also, why do you write :::::::::: ''ton'''i''' cant'''o''' plan'''o''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''ton'''orum''' cant'''ūs''' plan'''i''''' ::::::::: ? Why do you write :::::::::: ''in breviar'''ibus''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''in breviar'''iis''''' ::::::::: ? Why do you write :::::::::: ''in sacramentar'''ibus''''' ::::::::: instead of :::::::::: ''in sacramentar'''iis''''' ::::::::: ? What does this word mean :::::::::: ''rubrices'' ::::::::: ? I am not sure how you could find this Q&A here more useful than the ''scholia'' I wrote in the article, when at the end of the day it is the article that needs to be modified. ::::::::: {{Cc|But in Latin you have direct access to certain terms which needs more care, whether it is or is not a loanword}}: I perfectly understand your point. What you don't understand though is that the Latin you access is medieval Latin, which not always takes into account how Latin was before and how it became afterwards. ''Musical modes have not been discussed '''in Latin''' only by medieval people'', which means that medieval nomenclature might need contextualization. Furthermore this is Wikipedia, and [[Specialis:Diff/3785214/3785220|even Suetonius]] sometimes might need to be “wikified” before being transcribed here. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:59, 21 Maii 2024 (UTC) ::::::::::Be assured there is no tag language in the world that can replace a personal exchange. You are quite fluent in it (I was amazed by it!), but I fear it was rather wasted on me. ::::::::::1) {{cc|Primum tonarium notus}}: Not by me, I am afraid! I just moved the picture from the gallery and added a verification of the source in the caption. But in the role of a Latin student I would say «notum». I can only guess that the contributor wished to say "one of the oldest known sources for a tonary" which I would translate as «unum fontem notum antiquissimum tonarium conservatum» ::::::::::2) {{cc|Utilitas pristinorum tonariorum}}: I might remind you that I suggested in the first section, where we discussed the title of the whole article and if it needs to be moved, to use both forms in a flexible way. I guess that Aquitanian cantors would definitely use the expression «libellus tonarius» and then «tonarius» is a genitive and tonarius is a u-declination like melus which has according to my poor Latin the other genitive plural ending. But if you decide to use it here as a conventional neutrum declination in order to avoid a confusion of the reader, I would leave the last word to you or you insert ū. ::::::::::3) {{cc|erat classificatio}}: I am aware of it, but here I refer to a contribution by Peter Jeffery who used the Latin expression «a posteriori» in English. I can insert the reference, if you like. The argument is that Greek {{lang|grc-latn|tropologia}} used between the 5th and 12th centuries have been a chant book without musical notation, but a modal signature like πλ Β to indicate the {{lang|grc|ἦχος}} (sonus in Latin) of the hymn. Here the signature decides what the cantor does. Concerning the tonary we deal with a modal classification ''a posteriori'' which decides about the '''tonus'''. ::::::::::4) {{cc|tonorum cantūs plani}}: I actually prefer the genitive singular of '''tonus''', cantus planus is a pars pro toto, it could be introitus, communio, also offertorium or any other chant genre, but you decide whether ablative or genitive is better. ::::::::::5) {{cc|in breviariis}} and {{cc|in sacramentariis}}: I am always lost, when I have to use the ending -ibus and when -iis. ::::::::::6) {{cc|What does the word «rubrices» mean}}: A note at the margin as I already wrote. If you have a look at the manuscript you see that a later hand added a symbol of tonal classification either according to the Byzantine or Hucbald's system to each hymn in the book of Mass chant (therefore Gradual). In case of the Gradual-Sacramentary of Saint Denis, it is the Byzantine system. At the height of the communio «Dominus dabit benignitatem» (f. A1', first page of the Gradual beginning with Advent) there is a modal signature A PROT at the margin for «Autentus Protus». The scribe did not care to classify any other chant of the same Mass. ::::::::::Of course, I do understand the difference between Middle and Classical Latin, since I was instructed with the classical texts like anyone else. I also do understand the stylistic differences. But so far I came not across users who are able to build periods the way Cicero did, and I assume that sticking to classical vocabulary has more to do with dictionaries used here which is rather laziness than confronting the question, whether such limitation is useful for medieval subjects. In my professional context it is the discussion which is an Ancient term stemming from harmonics, and which of them like tonus and sonus are used as medieval terms with a specific meaning related to medieval church music. Aristoxenos did not know a term like {{lang|grc|ἦχος}}. It did not exist yet. And if someone says that the octave D—d is supposed to be Dorian, not even Boethius could have understood what gave you this idea! This is what our whole discussion here is about! The LmL is very good, really wonderful, but the Greek language is missing and I know the editors well enough that I would even say I doubt that they do know and understand the Ancient Greek context. It is a deficit, a bilingual form would be more adapted to the subject! [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 14:14, 21 Maii 2024 (UTC) {{Recessus|::::::::::}} {{Cc|I might remind you that I suggested ... to use both forms in a flexible way}} : And indeed they both appear in the page. But to which one of the two forms (i.e. ''tonarius'' or ''tonarium'') would “Utilitas pristinorum tonarium” belong? What case is “tonarium” in that sentence? {{Cc|I am aware of it}} : If you are aware, why did you write “classificationem” in the accusative case? {{Cc|I actually prefer the genitive singular of tonus}} : You wrote “classificationem toni canto plano”, which I would translate as “Classification in a plain song of the mode” (btw, the ablative of ''cantus'' is ''cantu''). {{Cc|I am always lost, when I have to use the ending -ibus and when -iis}} : But then why instead of thanking and trying to learn you protest when someone tries to help? {{Cc|A note at the margin as I already wrote.}} : Could you quote one dictionary in which the word “rubrices” appears? And, once again, what do the other things that you did not address mean? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:39, 21 Maii 2024 (UTC) :On the contrary, I am touched that you pay so much attention to my mistakes. :I apologise that I left one of your questions unanswered. The translation of {{cc|Istud tonarium erat partem psalterii, sed nondum iunctum ad psalmodiam psalmorum et canticorum quod pauci canti Missae sunt indicati, non solum antiphonae ad introitum ('''AN''' seu '''A'''), sed etiam responsoria gradualia ('''RG''' seu '''R'''), versus alleluiatici ('''AlL'''), offertoria ('''OF''') et communiones ('''Adco''' seu '''Adc''').}} is: :"This particular tonary was part of a psalter, but not yet in combination with psalmody of psalm verses and canticles [you see that I even saved your idea to mention cantica here, but I postponed it for the discussion of this early source, since it is a psalter which has the canticles as well, but its tonary's focus on Mass chant, where canticles do usually not appear except for the Old Gallican rite, has nothing to do with a psalter! Nevertheless, since this is just a fragment, one might guess that this early tonary had already a lost second part treating the psalmody of the antiphonary related to antiphonae and responsoria prolixa.] because just a few Mass chant was listed here, not only introits and communiones [which are sung as refrain during psalmody], but also graduals, alleluia verses, and offertoria. [You can change the order of the items adapted to my translation, if it makes more sense for you, in the Latin text I just followed the order of the Mass as in the tonary, because it refers to the picture.]" :The other example, also quoted here in the complete context: {{cc|Utilitas pristinorum tonariūum/tornariorum erat classificationem toni cantū plano generaliter ''a posteriori''.}}, I would translate this way: :"The use of early tonaries was the classification of the church tone in plainchant in general ''a posteriori''/ afterwards [in the sense of applied afterwards to an existing oral transmission of plainchant. You see that I avoided to apply the plural as you did above with Gregorian chant, because the plural for such a term since it means a memory for a local repertoire, is problematic and also not so elegant. The use of ablative here separates the modal classification from plainchant, while a doubled genitive might confuse some readers.]." :The footnote explains that this Latin expression was chosen by Peter Jeffery, that a modal classification was deduced in tonaries, but implied in the Eastern chantbook {{lang|grc-latn|tropologion}} or {{lang|grc-latn|troparologion}}, because another modal signature set before a hymn text would simply change the whole melody. :This is important as a characterisation of the tonaries' nature, but back to the beginning. This early kind of tonary, though it was copied by the same hand, does not really fit to a psalter, because the psalmody and its ''differentiae'' were not properly explained or notated by letters or neumes as they were in later tonaries. It was nothing more than a modal classification and here also used to classify the church tone of genres like ''offertorium, responsorium graduale'' and ''alleluia verse''. They had either no psalmody of psalm verses as in the former case, or a more elaborated recitation of a short psalm (in Milan also called «psalmellus») like during the latter ones, where a specialised cantor recited the psalmellus as a soloist between the repetition of the responsorium by the choir. But concerning its musical morphology psalmody as melodic pattern (formulae melus) was the basis, as the hexameter was concerning the psalms as one of the poetic parts of the Tanakh (other parts were composed as prosa and must be read, while these poetic parts like the biblical odes were sung). [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 00:22, 22 Maii 2024 (UTC) ::'''Rubrica''': probably a term such as «symbolum tonale» could do the job together with an explanation «secundum Hucbaldem ad exemplum '''VII.''' per tonum septimum vel secundum terminologiam byzantinam ad exemplum '''A Tetr''' per autentum tetrardi». The latter was used in the Gradual-Sacramentary of Saint Denis. The tonary fragment of Saint Riquier and these rubrified symbols on the margin of a sacramentary might look quite different on a first sight, but their purpose was just modal classification and nothing more. Thus, not too useful in a psalter, but at least you could choose the psalmody according to a certain church tone. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:31, 22 Maii 2024 (UTC) ::: I am not at all focused on your mistakes – in fact I only signaled them in the article, as it is the duty of anyone who cares about Vicipaedia. You, on the contrary, wanted to open an entire discussion here about them. :::* As I wrote in my scholium, ''istud'' maps ''codesto'' in Italian; would you use ''codesto'' in that case? If the answer is no, then you have to replace ''istud'' with ''hoc''. :::* As for the first sentence that I marked with {{Fn|Verba obscura}}, what I don't understand is “quod pauci canti Missae sunt indicati”: with “indicati” do you mean “reported”, “listed” (i.e. transcribed)? In that case I would just rewrite it as “quia pauci sunt cantūs Missae”. If you really want to use the verb “to list”, you can use “enumemerare”. “Indicare” here does not work. :::* The plural of ''cantus'' is ''cantūs''. :::* ''Tonarius {{pns|us|m}}'' is not a word. It's either ''tonarius {{pns|i|m}}'' or ''tonarium {{pns|i|n}}''. So the genitive plural is only ''tonariorum''. :::* ''Rubrices'' is not a word either; the word you are looking for is ''rubrica'' {{pns|ae|f}} – but I still do not understand its usage here. If it is a particular meaning used in the middle age, you can add double quotes around the (corrected) word followed by an explanation of the special meaning in brackets. That is: «sunt “rubricae” tantum tonal<ins>ium</ins> ({{*ie}} … [ACCLARATIO VERBI “RUBRICAE”] …) <ins>apud</ins> margine<ins>m</ins> paginae». ::: --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:19, 22 Maii 2024 (UTC) ::::All I understand from your remarks is that I chose the words well. I never used codesto in Italian, but it seems right here. It is not «enumerare», I think you got seduced by the term item I used. It is neither a transcription. As an ethnologist I do often transcriptions fixing the precise pronunciation by IPA symbols and using notations that people in my field do not always understand. How can I explain? If you use mensural notation for Troubadours chant you might call such a reception a transcription (because the rhythm of Troubadours chant has nothing in common with the philosophy of mensural chant, you do something that does not really work). Just risk a look at the manuscript and you will understand immediately. The picture is right there. The tonary has nothing else than the incipit which is basically the representation of chant in every breviary. The text has nothing strange for cantors, because they used sacramentaries, where the whole text was written down as you can see in the sacramentary of Saint Denis. The melody they knew by heart! ::::The adjective «pauci» is important, because German philologists like Hartmut Möller made a distinction of the short form, which means the list just offer some examples, but is not complete, while Hartker tried hard to list all antiphons which do exist in the antiphonary. The Germans call the latter case full tonary, thus Saint Riquier is the short form, while Hartker made a full tonary. I personally prefer the term full tonary to point at the fully notated version of William of Volpiano. Thus, even under risk to appear here overcritically, I think indicate works fine. It is definitely not «quia pauci sunt cantūs Missae», it does not mean that if few examples appear here that this was the whole repertoire of mass chant as your choice of words insinuate, but there is no doubt that all of these few examples are taken from the Holy Mass, not from anywhere else. I think I made myself clear about it with my guess that there might have been a second part for the other chant book antiphonary, even if it is just guess-work. A psalter is just a psalter, it does not matter, where psalmody appears. The book was usually used by monks to memorise the text as a whole, and according to the Benedictine rule, it should be done within two weeks, that the whole psalter was recited with psalmody. Well... theory and practice! But there can be no doubt, that the division of the psalter was essential to memorise it (in Byzantium the term was kathismata and it was also organised in liturgical cycles). ::::Forget about the term "rubrica", it just sprang to my mind, since this modal signatures had been written at the margin, but my last suggestion should work to refer to these signatures. But if you think that the conjunction apud with accusative works better than the usual locative, it is fine for me. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 21:09, 22 Maii 2024 (UTC) ::::: {{Cc|All I understand from your remarks is that I chose the words well}}: Of course! How could it be otherwise! “Istud tonarium erat …” translates in English as “That tonary near to you, reader, but which is far from me, the writer, was …”. {{Cc|I never used codesto in Italian}}: Believe me, I can see that. Anyway I am done. Maybe others can relate better with your attitude. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:56, 22 Maii 2024 (UTC) ::::::I understand this must be frustrating. ::::::I try to say it this way, a demonstrativum which has a deictic quality that an English translation like "Such a particular tonary like this here" would fit (as reference to the inserted picture). I do not know, if your description is helpful, but at least you mentioned nothing to object against its use here. It refers to its context like the preceding period, but as well to the picture. ::::::I chose the verb indicare, since the term index is in it. Maybe as the master of tags here you have also in wiki certain symbols. Enumerate in wiki would be <nowiki>#</nowiki>, right? Now have a look at the manuscript. Do you see items listed by numbers in the manuscript? I do not. ::::::There are items, but in wiki they are organised <nowiki>*</nowiki>. But if you have a close look at the early fragment, you see that the items are ordered in some way. First "A" which means «antiphona ad introitum», then "RG" which means «responsorium graduale», then "All" which means «versus alleluiaticus», then "OF" which means «offertorium», and finally "adc" which means «antiphona ad communionem». ::::::This order corresponds to the one of proper mass chant in the order as it appears during the celebration of the mass (the introit is the one sung entering the church, then those in connection with scriptural lessons etc.) which in Latin is called «proprium missae» which means the chant of every day or better: the chant that changes everyday. If you have some experience with those manuscripts, Latin or Greek, you can further check (even if there are just few items for each chant genre), how is the order between the items of each category. Whether Greek or Latin, the order is either beginning with advent until the feasts of November like Saint Martin, or like the order established by the Stoudites monks who started the sanctoral with 1 September, the feast of Symeon Stylitis, until the end of August (also Slavic manuscripts are organised that way). And if the sanctoral is not separated from the cycle of moveable feasts, the latter usually begins after the 2 February of the sanctoral with Septuagesima (the long Lenten tide) and ends with Pentecost or Allsaints (since Orthodox Christians celebrate it one week after Pentecost). ::::::Trust me, I wrote you everything you need to know, how the items are organised or might be organised! And yes, there might be a reason, why I chose here certain terms and not others. But if you have a suggestion, let me know it, and we will see, if it is really better. Forgive me, if this is not always the case. My Latin is a baby language that is not always comprehensible (or usually incomprehensible). You can see that I thought about the details carefully, but only a few readers will grasp all of them. My suggestion is to elaborate further on it. Maybe just one short period, that this is a short form with just few examples. Then explain step by step the principles, how the items are organised. ::::::Really important is only that the function of the early tonaries is to find the «tonus» in the sense of church tone behind each chant. In English you can also say mode, because it refers broadly as an ethnomusicological term to any kind of melody type, even raga in India or dastgah in the Persian speaking countries. But do not try this in Latin, since it lacks precision. The church tones are more alive in practice, the term «modus» concerns the melodic frame which can change to other species of the fourth (tetrachordum) or the fifth (pentachordum). If you have a composition classified as «tonus secundus» according to Hucbald, the beginning might start modestly within a third between D and F and the melos might later rise to a G, then it changes in such a profound way that D is no longer base note, but C as if C—G is now the melodic frame (which is another species of pentachord). But it all is included in the term «tonus secundus» without having changed to another one. :::::: For now I leave you in peace, but we have worked really hard here and this is very good. I can remove your scholia, if you like, but only if you explicitely allow me to do so. If you prefer to do it on your own, since this is your article, I will not change anything. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 06:16, 23 Maii 2024 (UTC) ::::::: {{cc|I can remove your scholia, if you like, but only if you explicitely allow me to do so. If you prefer to do it on your own, since this is your article}}: This is not at all “my article”, and no one “owns” pages on Wikipedia. If removing the scholia means applying the suggestions I would be very happy if you did that. If instead it meant leaving the mistakes I don't see the sense of it. But if you are really convinced that everything you wrote is correct you can still ask for a second opinion at our [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 10:06, 23 Maii 2024 (UTC) ::::::::You must have misunderstood me. The article is far from perfection and still needs a lot of work, but I got from you definitely more than just a second opinion. Officially you are absolutely right, this is supposed to be collective work (and I usually ask other colleagues who are experts in the field to have a second look at articles), but unofficially it usually is someone's, you learn that quite early from certain reactions... In my defense I can at least say that I only delete contents in case they are profoundly wrong or just misleading, but usually I try hard to integrate everything I find, even your canticles! Forgive me for saying so, but I think you categorically avoid istud, but in this particular case I am still convinced, it is what I was looking for. If you will later correct it, I will accept it anyway. ::::::::You might be interested about how to find out about the calendaric order of the chant incipits. In musicology we have many databases, but there is also a less historical one which might also attract non-musicologists to use. It is not so historical, but relates to a current vision of so-called "Gregorian chant" as officially canonised by the Vatican. It is a Belgian website, its name derives from « chant grégorien »: ::::::::https://gregorien.info ::::::::And it can be used to find out to which Mass during the year each chant belongs. The page cannot only be used in French, but also in English and German. It also provides links to digitised manuscripts. But the first incipit in the introitus group, you will not find there. It does not mean, it did not exist, but that it does not belong to the officially accepted mainstream repertoire. Many examples of the Gregorian chant redaction have not been officially accepted, including the «hymnus trium puerorum» which has not been printed in the Graduale triplex. One has also to be a singer of exceptional skills to sing it. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 21:30, 23 Maii 2024 (UTC) ::::::::: Thank you for the ''Chant grégorien'' website. I have not been able to find the ''Hymnus trium puerorum'' though. Is it [http://www.gregorianbooks.com/p.php?p=AR397|0|554|900|232,AR12|454|260|350|648|nopr,PS220|t8G*,AR397|0|554|900|232 this one]? I have a ''Graduale Triplex'' at home, but I have not been opening it for many years (I am not specialized in medieval music). The rule about ''iste'' is pretty simple: you '''never''' use it unless you are in a direct speech with an interlocutor. I used it earlier in this talk page when I wrote «{{lectio|Tu}} “fontes primarios” quaeris, at {{lectio|isti}} non sunt semper praeferendi …». The pronoun is called [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=iste “the demonstrative of the second person”] for a reason. You can easily translate ''istud'' with “your” (and so “istud tonarium” = “your tonary”). If there is no direct interlocutor (i.e. “tu”) you can just forget about ''istud''. Once again, I invite you to ask for second opinions. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:00, 23 Maii 2024 (UTC) ::::::::::No, not that one which is easy. You cannot find it, because it was not officially approved as part of "Gregorian chant", despite it was a composition of Carolingian cantors indeed! More Gregorian is hardly possible. It is due to this institutional limitation, why I would not recommend this database to musicologists, although it is quite well done. We have other databases which simply relate to the sources and this composition was widespread everywhere. There is no reason to suppress and to exclude it. ::::::::::The Ambrosian and Old Beneventan version was quite different. In the context of Mozarabic and Gallican chant it was a chant genre of its own used in combination with prophetic lessons called «Benedictiones». The texts of canticum 7 and 8 (thus, very present in each psalter) were also excluded as apokryphic parts of prophet Daniel, but I think the real reason was, that cantors today are not up to perform it, because it is very long and elaborated. But a group of singers under the Czech composer David Eben who is also very engaged in Gregorian chant, made a recording. It had no roots in the Roman tradition, but they replaced it anyway by Gregorian chant. My personal observation is that the difference between Carolingian and Roman redaction of melodies is based on the tonary. Roman cantors had been always the prototype of any reform, but nobody really cared about the difference (although it was mentioned by chroniclers such as John the Deacon—in English wikipedia "Johannes Hymonides"—, Notker Balbulus and later by Adémar de Chabannes), since they did not need notation nor did they need tonaries. They had {{lang|grc-latn|cheironomiai}} like in Constantinople, and by the way also the same titles for the singers, since Latin was the legal language in both Romes! We also have almost no tonaries in Italy with four prominent exeptions. The famous tonary of Montecassino, the one in a Roman library which was a copy of the Reichenau tonary, the Siculo-Norman one in Madrid which shares the background of Cluny as a centre of reform and William of Volpiano's school in Normandy who was educated as cantor in Cluny under abbot Mayeul. And later a Domenican one which belongs to a monastery at a Lombardian Borgo called Morimondo. ::::::::::Here is the copy in the tonary of William of Volpiano's school: ::::::::::It starts on [https://ged.biu-montpellier.fr/florabium/jsp/nodoc.jsp?NODOC=2020_DOC_MONT_MBUM_6 folio 75 recto]. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 08:19, 24 Maii 2024 (UTC) == De origine psalterii Gallicani == Ligetis articulum anglicum «[[En:Psalter of Charlemagne|Psalterio Caroli Magni]]» dedicatum ad manuscriptum ubi letteratura disputandum scriptorium est indicata. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 11:17, 19 Maii 2024 (UTC) == "Music" as a term in English, Arabic and Latin == stems from the Greek term {{lang|grc|ἡ μουσικὴ}} and, as I wrote here above it was used, when the Antique science (which the Pythagoreans just called an exercise, {{lang|grc|τὸ μάθημα}}, actually the term which became in English "mathematics" or shorter: "maths" since the quadrivium consists of four) of harmonics ({{lang|grc|αἱ ἁρμονικαὶ}}) was applied to contemporary "music"! The term was used the same way in Arabic and it was borrowed also there from Greek, and treatises under this title treat the autochthone music theory dealing with {{lang|ar-latn|naġme}} (melody-types to avoid the term mode which would be at least not incorrect in English) and {{lang|ar-latn|īqā‘at}} (rhythms), the earlier term preceding {{lang|ar-latn|maqām‘at}} which became not in use in this context before 1400. Boethius used «Institutione musica», although his translation of Claudius Ptolemy—as creative as it was—could not be called a synthesis yet. The scribe who copied this treatise at the scriptorium of Einsiedeln ([[De:Stiftsbibliothek Einsiedeln|CH-E]] cod. [https://doi.org/10.5076/e-codices-sbe-0358 358], p.[http://www.e-codices.unifr.ch/de/sbe/0358/145/0/ 145]), wrote the very knowledgeable title: INSTITVTIONIS MUSICAE ID EST ARMONICAE [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 10:54, 20 Maii 2024 (UTC) == Labor apud articulum «Guido Aretinus» == It might be that you understand a certain weakness in my Latin, when I am using too modern vocabulary coming from Italian, but be assured that the level of content in the Latin wikipedia is still appalling. I realised it, when I used a link to Guido Aretinus which should be a main topic here. You should look that the level of such articles is here on top in comparison with other languages. The author did not even understand the difference between modern solfeggio and the medieval method taught by Guido of Arezzo (after a few months an article like this needs the necessary improvement without discouraging the author). I quoted in a footnote Pier Francesco Tosi to explain the difference which is one of the earliest sources testifying the common use of modern solfeggio. Tosi only mentions that singers should not start singing the real text until they have properly learnt the melody by using the syllables of solfeggio which means it was already well established at his time. Frans Sweerts (1628) mentions that a Belgian music paedagogue and publisher Hubert Waelrant who died in 1595 and was his teacher, invented the seventh syllable "sy". He also mentioned that the same favoured a new system of six syllables (bocédisation) which was no longer oriented to Guido's hexachords, but used under the name "Belgian voices" («voces belgicae») singing a diatonic octave. He proposed for both systems a seventh syllable and used "do" instead of "ut". I admit I hardly know what to do with you here. There are so many sources and you should just quote them and writing something around these quotations instead of spreading such useless nonsense! Now, you have an article about Guido which can teach wikipedia in other languages, how to do things (apart from the biographical part which is still on a zero level), but one can hardly know here, where to start, because the articles are almost all desperate concerning their contents. Please just stick to the sources (so many of them have been digitised, please quote them and make a difference to editions and question the latter by a comparison with the sources). There are so many nice things one could do with a medium such as wikipedia! Although the number of articles (entries) here is amazing, I am always surprised what is missing here. There are almost no articles about medieval Latin authors of music treatises, not even famous ones like Hucbald of Saint Amand, Aurelianus of Réôme, and many others. Those articles which exist, are usually so poor in content that they do not even separate the biography from the attributed works. There are very few articles just dedicated to one these works (so that I think the latter can be hardly a priority, except a user wishes and chooses to dedicate to a certain one). At least get those articles right dealing with medieval and antique issues, especially when authors are involved who used Latin as their language! It will also help to improve your understanding of the Latin terms. As I already wrote we are all here to learn something. [[Usor:Platonykiss|Platonykiss]] ([[Disputatio Usoris:Platonykiss|disputatio]]) 09:44, 16 Iulii 2024 (UTC) 0hzdmvim7t0b3ru3ndk1ic5vuks5vjd 0 313462 3985011 3980766 2026-09-01T10:00:14Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3985011 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:COA Premyslid.svg|thumb|Premyslidarum [[insigne]].]] {{res|Přemyslidae}}<ref>E.g., [https://books.google.ru/books?id=IRD55LfE5sgC&q=Premyslidae#v=snippet&q=Premyslidae&f=false Codex juris Bohemici: tomus I, aetatem Přemyslidarum continens (Pragae: 1867).]</ref> ([[Bohemice]] ''Přemyslovci'') fuerunt [[gens]] [[dux|ducum]] [[rex|regumque]] [[Cechia]]e. Origines Přemyslidarum fabulosae sunt. [[Cosmas Pragensis]] ait Primislaum I (''Přemysl'') [[agricola]]m fuisse, quem [[Libussa]] fatidica Bohemorum [[iudex]] et ducissa virum sibi eligit. Septem duces e posteritati Primislai et Libussae fabulosi fuisse videntur, et solum octavus, [[Bořivoj I (dux Bohemiae)|Borzivoius I]], [[monumentum|monumentis]] historicis secunda parte saeculi noni testificatus est. Ineunte saeculo decimo [[Vratislaus I (rex Bohemiae)|Vratislaus]] a [[Henricus IV (imperator)|Henrico IV]] [[marchia|marchionatus]] [[Misnia]]e{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=E.g. [https://cyfrowe.mnw.art.pl/en/catalog/1010930 tabula] Hugonis Allard.</ref> et [[Lusatia]]e<ref>E.g., [https://www.vintage-maps.com/en/antique-maps/europe/germany/seutter-germany-saxony-upper-lusatia-1730::12162 tabula] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matthaeus Seutter|Matthaei Seutter|de|qid=Q1364039}}, c. 1730.|2=Q1364039}} necnon regis titulum accepit. Filius eius [[Sanctus Venceslaus|Wencleslaus]], a fratre Boleslao anno 929 vel 935 necatus, postea inter sanctos adscitus est et tamquam patronus Bohemiae habetur usque ad praesentem diem. [[Boleslaus I (dux Bohemiae)|Boleslaus I]] et [[Ulricus (dux Bohemiae)|Ulricus]] [[Moravia]]m adiunxerunt, [[Bretislaus I (dux Bohemiae)|Bretislaus I]] [[Silesia]]m, qua perdita potestatem [[Imperium Romanum Sacrum|imperatoris Romani]] agnovit. Titulo regis iterum (anno nempe 1158) a [[Fridericus I (imperator)|Friderico Barba Rubra]] accepto [[Vladislaus I (rex Bohemiae)|Vladislaus II]] utebatur; [[Ottocarus I (rex Bohemiae)|Primislaus Ottocarus I]] regis titulum tertia vice anno 1203 accepto hereditati suae eum tradidit. [[Ottocarus II (rex Bohemiae)|Primislaus Ottocarus II]] nepos eius ([[Venceslaus I (rex Bohemiae)|Venceslai I]] filius) terras omnes usque ad [[mare Adriaticum]] adiunxit ([[Austria]]m, [[Styria]]m, [[Carinthia]]m, [[Carniola]]m, et [[Forum Iulii (terra)|Forum Iulii]]), sed a [[Rudolphus I|Rudolpho I]] victus in pugna periit, filiusque eius [[Venceslaus II (rex Bohemiae)|Venceslaus II]] Bohemiam et Moraviam tantum servavit. [[Venceslaus III (rex Bohemiae)|Venceslaus III]] filius eius adulescens quamquam coronas Bohemiae, [[Polonia]]e et [[Hungaria]]e acceperat, nullam servavit et mox occisus (anno 1306) heredes non reliquit. [[Elisabetha Bohemiae|Elisabetha]] soror eius [[Iohannes (rex Bohemiae)|Ioanni]] e [[Domus Luxemburgica|domo Luxemburgica]] nupta est. Premyslidarum ramus minor a [[Nicolaus I Oppaviensis|Nicolao I]] [[Ottocarus II (rex Bohemiae)|Primislai Ottocari II]] filio notho ducatus [[Oppavia]]e et [[Ratiboria]]e usque ad annum [[1521]] rexit. == Notae == <references /> == Nexus externi == * [https://www.britannica.com/topic/house-of-Premysl ''Encyclopaedia Britannica.''] {{ling|Anglice}}. * [https://old.bigenc.ru/world_history/text/3176807 ''Encyclopaedia Russica magna.''] {{ling|Russice}}. * [https://www.universalis.fr/encyclopedie/les-premyslides/ ''Universalis.''] {{ling|Francogallice}}. * [https://www.collegium-carolinum.de/ ''Collegium Carolinum,''] institutum historiae Bohemicae cognoscendae. * [https://www.manfred-hiebl.de/genealogie-mittelalter/premysliden_herzoege_von_boehmen_maehren/familie_der_premysliden.html Stemma ducum.] [[Categoria:Historia Cechiae]] [[Categoria:Premyslidae|!]] 5letv6l78rg9pyfda52nqx8pga3kpr3 0 313565 3984990 3983501 2026-09-01T09:22:10Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984990 wikitext text/x-wiki {{flumen|Xingu|[[Fasciculus:Nascer do sol em Altamira - Pará - Brasil DSC 0544.JPG|thumb|center|upright=1|Ortus solis super Xingu in [[Alta Mira]] urbe]] | 1980 | | 16&thinsp;000| 513&thinsp;000 | planities elata [[Matogrossensis]] | [[Flumen Amazonum]] | civitates [[Matogrossensis]] <br>et [[Paraensis]].}} {{res|Xingu}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=[https://books.google.ru/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=oTU2AQAAMAAJ&dq=xingu+flumen&focus=searchwithinvolume&q=tres+Bocas ''Pii X pontificis maximi acta'', vol. 1-2, 1905, p. 371]; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hermannus Heuser||en|qid=Q5739821}} [https://books.google.ru/books?newbks=1&newbks_redir=0&hl=ru&id=3uHXTCqfeNgC&dq=Xingú+%3A+ad+occidentem+%2C+primum+cursus+fluminis+Xingú+a+loco+Alta+Mira+usquedum+in+ipsum+influit+parvum+flumen+Rio+Fresco&focus=searchwithinvolume&q=Xingú ''American Ecclesiastical Review'' 45 (1911): 709]; et adi. ''Xinguensis'' in [[binomen|binominibus]] plurimis. Lusitanice "Shingu" legitur.|2=Q5739821}} ([[Lusitanice]] ''Rio Xingú'') est magnum [[flumen]] in [[Brasilia]] situm, 1980 [[chiliometra|chm]] longum. In [[planities elata|planitie elata]] [[Matogrossensis|Matogrossensi]] oritur, ''Culuene'' ibi nominata, et per [[planities elevata|planitiem elevatam]] Brasilianam in demissionem Amazonicam exit; fluxu medio [[cataracta (angustiae)|cataractas]] et [[aqua cadens|aquas cadentes habet]]. In [[Paraensis|civitate Paraensi]] in [[flumen Amazonum]] se effundit, quod Xingu accepto in ramos dividitur [[delta fluminis Amazonum|delta]] formans. Fluxu superiore per [[silva]]s siccas fluit, medio et inferiore per [[silvae pluviales Amazoniae|silvas pluviales Amazoniae]]. [[Iriri]] est fluminis Xinguensis accola maximus. [[Alta Mira]]<ref>''American Ecclesiastical Review'', ibidem.</ref> [[urbs]] ad Xingu sita est. ==Notae== <references/> ==Nexus interni== * [[Territorialis Praelatura Xinguensis]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Xingu River|Xingu}} {{fontes geographici}} [[Categoria:Flumina Brasiliae]] [[Categoria:Para]] [[Categoria:Systema Amazonum fluminis]] [[Categoria:Civitas Matogrossensis]] kd9rzxlxvtsadmnn9wvnfa57ay5b0qh 0 313691 3984982 3984350 2026-09-01T09:02:23Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3984982 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis}} {{Nomen | genus = Masculinum | origo = Graeca seu Germanica | significatio = fortasse “taxus” | imago = Milo of Croton, Attempting to Test His Strength, Is Caught and Devoured by a Lion - Charles Meynier.jpg | capitulum = [[Milo Crotonensis]], athleta Graecus antiquus }} {{res|Milo}} est nomen atque [[praenomen]] masculinum. Olim nomen Graecum antiquum ([[Graece]] Μίλων) erat, '[[Taxus|taxum]]' signicans,<ref>''Behind the Name'', s.v. “[https://www.behindthename.com/name/milon/submitted Milon]”. {{Ling|Anglice}}.</ref> atque hodie saepe est [[apocope]] praenominum [[Linguae Slavicae|Slavorum]] [[Milan]] seu [[Miloslaus]] aut alia forma praenominis [[Anglice|Anglici]] ''[[Miles (nomen)|Miles]]''.<ref name=":0">''Behind the Name'', s.v. “[https://www.behindthename.com/name/milo Milo]”. {{Ling|Anglice}}.</ref> == Qui hoc nomen habuerint == * [[Milo (notarius)]] * [[Milo Crotonensis]] * [[Oran Milo Roberts]] == Qui hoc praenomen habuerint == * [[Milo Iosephus Berkeley]] * [[Milo Đukanović]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Milo O'Shea||en|qid=Q2741618}} * [[Milo Yiannopoulos]] == Tamquam cognomen == * [[Titus Annius Milo]] == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Mons Milo]], oppidum Italicum * ''[[Pro Milone]]'', oratio [[Cicero|Ciceronis]] [[Categoria:Cognomina Romana antiqua]] [[Categoria:Nomina]] [[Categoria:Praenomina masculina]] [[Categoria:Praenomina Anglica]] [[Categoria:Praenomina Italica]] 8g4lm354jml3aab1ha5nkenn5zkwzyt 0 316387 3985000 3981839 2026-09-01T09:31:51Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3985000 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:PRIMA DONNA (Ship) (c112-02-14).jpg|thumb|Prima domina charta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Navis clipperana|navis clipperana|en|qid=Q273081}}.]] [[Fasciculus:Nita Carritte, Musical Courier, 27 July 1895.png|thumb|upright=0.8|Nita Carritte, prima domina, [[Carl Rosa Opera Company]], 1895.]] {{res|Prima domina}}{{Convertimus}} ([[Italiane]] ''primadonna'') in [[opera]] et [[comoedia artis]] est principalis [[cantrix]] in societate operatica, [[mulier]] cui dantur primae [[dramatis personae]]. {{NexInt}} *[[Narcissismus]] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Christiansen. Rupert. [[1984]]. ''Prima Donna: A History.'' Londinii: The Bodley Head. ISBN 0-370-30550-7. Novi Eboraci: Viking, 1985. ISBN 0-670-80482-7. *Somerset-Ward, Richard. [[2004]]. ''Angels and Monsters: Male and Female Sopranos in the Story of Opera, 1600-1900.'' Portu Novo: Yale University Press. ISBN 0-300-09968-1. {{stipula}} [[Categoria:Cantores]] [[Categoria:Comoedia artis]] [[Categoria:Narcissismus]] [[Categoria:Operae]] 68e3c5r6f89y9s2vah384a40gbfnw6g 4 322505 3984927 3983503 2026-08-31T20:52:37Z MediaWiki message delivery 62628 /* Tech News: 2026-36 */ nova pars 3984927 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__<nowiki />[[Categoria:Vicipaedia]][[Categoria:Fora Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]{{Capsa paginae|1= Haec pagina nuntios technicos qui e [[MediaVici]] proveniunt praebet. Vide etiam [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2016|nuntios anni 2016]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2017|nuntios anni 2017]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2018|nuntios anni 2018]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2019|nuntios anni 2019]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2020|nuntios anni 2020]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2021|nuntios anni 2021]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2022|nuntios anni 2022]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2023|nuntios anni 2023]], [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2024|nuntios anni 2024]] et [[Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|nuntios anni 2025]]. }} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == {{Accepta|Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|Tech News: 2026-03|Nuntia ad novum annum mota --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 12 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == {{Accepta|Vicipaedia:Nuntii Technici/2025|Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026|Nuntium ad novum annum motum --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 13:21, 18 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:29, 19 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 26 Ianuarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:43, 2 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:29, 9 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:16, 16 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 23 Februarii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:51, 2 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:52, 9 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 16 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:50, 23 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:25, 30 Martii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:11, 3 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:18, 6 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:18, 13 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:59, 20 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 00:58, 26 Aprilis 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:42, 4 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:21, 18 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:51, 25 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Maii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:08, 1 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:29, 8 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:48, 15 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:04, 23 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|disputatio]])</bdi> 17:11, 23 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:47, 29 Iunii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:56, 6 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:10, 13 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:45, 21 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 Iulii 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:48, 27 Iulii 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:45, 3 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 10 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:02, 17 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 24 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:52, 31 Augusti 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> qftgkn0ryae9v3ycnxtaq4gfex3sjmb 0 324440 3985051 3955267 2026-09-01T11:03:54Z Grufo 64423 Minora 3985051 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lres|Bruma, veris emula}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LVII reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56–70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Bruma, veris emula, sua iam repagula dolet demoliri; demandat Februario, ne se a solis radio sinat deliniri. Omnis nexus elementorum legem blandam sentit amorum. sed Hymeneus eorum iugalem ordinat torum, votis allubescens deorum piorum. Sed Aquilonis ira predonis elementis officit, ne pariant; nec tamen in hoc proficit. sed Hymeneus obicit eius se turbini; in hoc enim numini deserviunt Dione. Felicibus stipendiis Dione freta gaudiis gaudet suos extollere. qui se suo iugo libere non denegant submittere, quam felici vivere vult eos pro munere! Optat Thetis auram quietis, ut celo caput exerat suosque fructus proferat. Ceres quoque secus undam cursitat et tristia sollicitat inferorum numina pro surrepta Proserpina. Elementa supera coeunt et infera. hinc illis vocabula sunt attributa mascula; illis vero feminina congrue sunt deputata nomina, quia rerum semina concipiunt ut femina. Sol, quia regnat in Piscibus celestibus, dat copiam plenariam piscationi, reddens formam turbide Iunoni. Ista Phrison decantabat iuxta regis filiam, egram que se simulabat, dum perrexit per viam Desponsari, sed hec gnanus notans sponso retulit. mox truncatur ut profanus. tandem sponso detulit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen ad sectionem amatoriam pertinet et transitionem a tempore hiberno ad verna gaudia describit, allegoriis mythologicis abundans. Poeta canit de certamine inter hiemem (brumam) et verem, ubi numina sicut [[Hymen|Hymenaeus]], [[Dione]] (Venus), et [[Ceres]] vim amoris et generationis contra frigidum Aquilonem defendunt. Mundus ipse per coniunctionem elementorum marum et femininarum renovatur, quod est thema classicum [[poësis]] goliardicae.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In fine carminis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|strophe||en|qid=Q207804}} epica (8a–8b) additur quae videtur ad legendam quandam [[Germania|Germanicam]] spectare, ubi cantor nomine Phrison coram filia regis canit, ad contextum aulicum vel narrativum carminis indicandum.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] s9sr1qva2ozyyyd0kdk1b5x28ff7p99 3985052 3985051 2026-09-01T11:04:14Z Grufo 64423 3985052 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Bruma, veris emula}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LVII reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56–70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Bruma, veris emula, sua iam repagula dolet demoliri; demandat Februario, ne se a solis radio sinat deliniri. Omnis nexus elementorum legem blandam sentit amorum. sed Hymeneus eorum iugalem ordinat torum, votis allubescens deorum piorum. Sed Aquilonis ira predonis elementis officit, ne pariant; nec tamen in hoc proficit. sed Hymeneus obicit eius se turbini; in hoc enim numini deserviunt Dione. Felicibus stipendiis Dione freta gaudiis gaudet suos extollere. qui se suo iugo libere non denegant submittere, quam felici vivere vult eos pro munere! Optat Thetis auram quietis, ut celo caput exerat suosque fructus proferat. Ceres quoque secus undam cursitat et tristia sollicitat inferorum numina pro surrepta Proserpina. Elementa supera coeunt et infera. hinc illis vocabula sunt attributa mascula; illis vero feminina congrue sunt deputata nomina, quia rerum semina concipiunt ut femina. Sol, quia regnat in Piscibus celestibus, dat copiam plenariam piscationi, reddens formam turbide Iunoni. Ista Phrison decantabat iuxta regis filiam, egram que se simulabat, dum perrexit per viam Desponsari, sed hec gnanus notans sponso retulit. mox truncatur ut profanus. tandem sponso detulit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen ad sectionem amatoriam pertinet et transitionem a tempore hiberno ad verna gaudia describit, allegoriis mythologicis abundans. Poeta canit de certamine inter hiemem (brumam) et verem, ubi numina sicut [[Hymen|Hymenaeus]], [[Dione]] (Venus), et [[Ceres]] vim amoris et generationis contra frigidum Aquilonem defendunt. Mundus ipse per coniunctionem elementorum marum et femininarum renovatur, quod est thema classicum [[poësis]] goliardicae.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In fine carminis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|strophe||en|qid=Q207804}} epica (8a–8b) additur quae videtur ad legendam quandam [[Germania|Germanicam]] spectare, ubi cantor nomine Phrison coram filia regis canit, ad contextum aulicum vel narrativum carminis indicandum.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] 5gdyh2lkyabtkrjj12gp9liqu123loo 3985057 3985052 2026-09-01T11:18:26Z Grufo 64423 /* Descriptio */ 3985057 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Bruma, veris emula}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LVII reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56–70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Bruma, veris emula, sua iam repagula dolet demoliri; demandat Februario, ne se a solis radio sinat deliniri. Omnis nexus elementorum legem blandam sentit amorum. sed Hymeneus eorum iugalem ordinat torum, votis allubescens deorum piorum. Sed Aquilonis ira predonis elementis officit, ne pariant; nec tamen in hoc proficit. sed Hymeneus obicit eius se turbini; in hoc enim numini deserviunt Dione. Felicibus stipendiis Dione freta gaudiis gaudet suos extollere. qui se suo iugo libere non denegant submittere, quam felici vivere vult eos pro munere! Optat Thetis auram quietis, ut celo caput exerat suosque fructus proferat. Ceres quoque secus undam cursitat et tristia sollicitat inferorum numina pro surrepta Proserpina. Elementa supera coeunt et infera. hinc illis vocabula sunt attributa mascula; illis vero feminina congrue sunt deputata nomina, quia rerum semina concipiunt ut femina. Sol, quia regnat in Piscibus celestibus, dat copiam plenariam piscationi, reddens formam turbide Iunoni. Ista Phrison decantabat iuxta regis filiam, egram que se simulabat, dum perrexit per viam Desponsari, sed hec gnanus notans sponso retulit. mox truncatur ut profanus. tandem sponso detulit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen ad sectionem amatoriam pertinet et transitionem a tempore hiberno ad verna gaudia describit, allegoriis mythologicis abundans. Poeta canit de certamine inter hiemem (brumam) et verem, ubi numina sicut [[Hymen|Hymenaeus]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Dione (mythologia)|Dione|en|qid=Q199923}} (mater [[Venus (dea)|Veneris]]), et [[Ceres (dea)|Ceres]] vim amoris et generationis contra frigidum Aquilonem defendunt. Mundus ipse per coniunctionem elementorum marum et femininarum renovatur, quod est thema classicum [[poësis]] goliardicae.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In fine carminis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|strophe||en|qid=Q207804}} epica (8a–8b) additur quae videtur ad legendam quandam [[Germania|Germanicam]] spectare, ubi cantor nomine Phrison coram filia regis canit, ad contextum aulicum vel narrativum carminis indicandum.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] nvz649dz140wtj8g9zsm80v22mumduv 3985058 3985057 2026-09-01T11:18:56Z Grufo 64423 /* Descriptio */ 3985058 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Bruma, veris emula}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LVII reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56–70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| Bruma, veris emula, sua iam repagula dolet demoliri; demandat Februario, ne se a solis radio sinat deliniri. Omnis nexus elementorum legem blandam sentit amorum. sed Hymeneus eorum iugalem ordinat torum, votis allubescens deorum piorum. Sed Aquilonis ira predonis elementis officit, ne pariant; nec tamen in hoc proficit. sed Hymeneus obicit eius se turbini; in hoc enim numini deserviunt Dione. Felicibus stipendiis Dione freta gaudiis gaudet suos extollere. qui se suo iugo libere non denegant submittere, quam felici vivere vult eos pro munere! Optat Thetis auram quietis, ut celo caput exerat suosque fructus proferat. Ceres quoque secus undam cursitat et tristia sollicitat inferorum numina pro surrepta Proserpina. Elementa supera coeunt et infera. hinc illis vocabula sunt attributa mascula; illis vero feminina congrue sunt deputata nomina, quia rerum semina concipiunt ut femina. Sol, quia regnat in Piscibus celestibus, dat copiam plenariam piscationi, reddens formam turbide Iunoni. Ista Phrison decantabat iuxta regis filiam, egram que se simulabat, dum perrexit per viam Desponsari, sed hec gnanus notans sponso retulit. mox truncatur ut profanus. tandem sponso detulit.<ref name="Carminamatoria56-70"/> }} == Descriptio == Hoc carmen ad sectionem amatoriam pertinet et transitionem a tempore hiberno ad verna gaudia describit, allegoriis mythologicis abundans. Poeta canit de certamine inter hiemem (brumam) et verem, ubi numina sicut [[Hymen|Hymenaeus]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Dione (mythologia)|Dione|en|qid=Q199923}} (mater [[Venus (dea)|Veneris]]), et [[Ceres (dea)|Ceres]] vim amoris et generationis contra frigidum Aquilonem defendunt. Mundus ipse per coniunctionem elementorum marum et femininarum renovatur, quod est thema classicum [[poësis]] goliardicae.<ref name="Carminamatoria56-70"/> In fine carminis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|strophe||en|qid=Q207804}} epica (8a–8b) additur quae videtur ad legendam quandam [[Germania|Germanicam]] spectare, ubi cantor nomine Phrisonis coram filia regis canit, ad contextum aulicum vel narrativum carminis indicandum.<ref name="Carminamatoria56-70"/> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Lehtonen, 1995 | c = {{Opus | cognomen = Lehtonen | nomen = Thomas Martinus Samuel | nomenclatura = compendiaria | titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy | annus = 1995 | lingua = en | locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]] | domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]] | isbn = 978-951-717-846-4 }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] kd77hviiffmom9glol8ir9teinh8mhd 1 327773 3984954 3982578 2026-08-31T23:50:38Z Jondel 452 /* Translation of doubtful sentence */ nova pars 3984954 wikitext text/x-wiki {{Attributio extera|es|Cocinero|174868834|partim}} == Hispanice : Cocinero == ---[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:03, 17 Augusti 2026 (UTC) == Translation of doubtful sentence == prof [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 23:50, 31 Augusti 2026 (UTC) q3sc411jo6lvf1xwd6py425qio2hbed 3984955 3984954 2026-08-31T23:51:43Z Jondel 452 /* Translation of doubtful sentence */ 3984955 wikitext text/x-wiki {{Attributio extera|es|Cocinero|174868834|partim}} == Hispanice : Cocinero == ---[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:03, 17 Augusti 2026 (UTC) == Translation of doubtful sentence == :Coquus artifex est homo quis coquit ut munus et pertinet professionem,[Latinitas dolet]sive libere laborans sive in societate quae peritiam coqui requirit.;[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 23:50, 31 Augusti 2026 (UTC) l8tobatezl6baej05l2jw77nf9jjk8i 3984956 3984955 2026-08-31T23:52:47Z Jondel 452 /* Translation of doubtful sentence */ 3984956 wikitext text/x-wiki {{Attributio extera|es|Cocinero|174868834|partim}} == Hispanice : Cocinero == ---[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:03, 17 Augusti 2026 (UTC) == Translation of doubtful sentence == :Coquus artifex est homo quis coquit ut munus et pertinet professionem,[Latinitas dolet]sive libere laborans sive in societate quae peritiam coqui requirit.;es:Un cocinero[1] profesional es la persona que cocina por oficio y profesión, bien sea ejerciendo su trabajo particular o en una empresa que amerite o requiera la labor de un experto en la materia.[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 23:50, 31 Augusti 2026 (UTC) bi4oyjh4ws2p4kqlk7m6h6jzf84bkt0 3984957 3984956 2026-08-31T23:55:34Z Jondel 452 /* Translation of doubtful sentence */ 3984957 wikitext text/x-wiki {{Attributio extera|es|Cocinero|174868834|partim}} == Hispanice : Cocinero == ---[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:03, 17 Augusti 2026 (UTC) == Translation of doubtful sentence == :Coquus artifex est homo quis coquit ut munus et pertinet professionem,[Latinitas dolet]sive libere laborans sive in societate quae peritiam coqui requirit.; es:Un cocinero[1] profesional es la persona que cocina por oficio y profesión, bien sea ejerciendo su trabajo particular o en una empresa que amerite o requiera la labor de un experto en la materia. en:A profesional cook is a person who cooks as a job and profession as a special job or in a company which deserves or requires the labor of an expert in the material.[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 23:50, 31 Augusti 2026 (UTC) 939mz7f2h1bo478li8gwf0cwnupr95l 3984958 3984957 2026-08-31T23:55:53Z Jondel 452 /* Translation of doubtful sentence */ 3984958 wikitext text/x-wiki {{Attributio extera|es|Cocinero|174868834|partim}} == Hispanice : Cocinero == ---[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) [[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 02:03, 17 Augusti 2026 (UTC) == Translation of doubtful sentence == :Coquus artifex est homo quis coquit ut munus et pertinet professionem,[Latinitas dolet]sive libere laborans sive in societate quae peritiam coqui requirit.; es:Un cocinero[1] profesional es la persona que cocina por oficio y profesión, bien sea ejerciendo su trabajo particular o en una empresa que amerite o requiera la labor de un experto en la materia. en:A profesional cook is a person who cooks as a job and profession as a special job or in a company which deserves or requires the labor of an expert in the material.[[Usor:Jondel|Jondel]] ([[Disputatio Usoris:Jondel|disputatio]]) 23:50, 31 Augusti 2026 (UTC) as9sciwother3iey0rcemve84gi5jzd 0 328007 3984984 3984219 2026-09-01T09:09:48Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3984984 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} [[Fasciculus:15 at Everfree Northwest 2025.png|thumb|Persona equina auctoris 15 (''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|ponysona||en|qid=Q133881312}}.'')]] {{res|15}} (natus [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] exeunte) est [[ingeniarius corporum programmatum]] et investigator [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]].<ref name="Kurosawa2021">{{Opus | cognomen = Kurosawa | nomen = Yuki | titulus = ゲームキャラ音声読み上げソフト「15.ai」公開中。『Undertale』や『Portal』のキャラに好きなセリフを言ってもらえる | contextus = AUTOMATON | tempus = 2021-01-19 | lingua = ja | url = https://automaton-media.com/articles/newsjp/20210119-149494/ }}</ref><ref name="Abisola2025">{{Opus | cognomen = Shojobi | nomen = Abisola | titulus = The MIT Project That Paved Way For Modern Voice AI | contextus = Independent Nigeria | tempus = 2025-01-03 | lingua = en | url = https://independent.ng/the-mit-project-that-paved-way-for-modern-voice-ai/ }}</ref> [[Programmatura]]e apud [[Massachusettense Institutum Technologiae]] studens, [[technologia]]m ad [[vox|voces]] artificiose imitandas [[iuvenis]] evolvere coepit.<ref name="Kurosawa2021" /><ref name="Abisola2025" /> Praecipue innotuit situ [[15.ai]], a se creato, opere gratuito atque ad {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lucrum (oeconomica)|lucrum|en|qid=Q26911}} non destinato, qui voces [[persona]]rum ficticiarum imitari potest.<ref name="Clayton2021">{{Opus | cognomen = Clayton | nomen = Natalie | titulus = Make the cast of TF2 recite old memes with this AI text-to-speech tool | contextus = PC Gamer | tempus = 2021-01-19 | lingua = en | url = https://www.pcgamer.com/make-the-cast-of-tf2-recite-old-memes-with-this-ai-text-to-speech-tool/ }}</ref><ref name="Williams2022">{{Opus | cognomen = Williams | nomen = Demi | titulus = Voiceverse NFT admits to taking voice lines from non-commercial service | contextus = NME | tempus = 2022-01-18 | lingua = en | url = https://www.nme.com/news/voiceverse-nft-admits-to-taking-voice-lines-from-non-commercial-service-3140663 }}</ref> Anno [[2022]], [[scandalum plagii Voiceverse NFT|plagium Voiceverse]] patefecit, societatem exempla{{dubsig}} sonora a 15.ai effecta adhibuisse monstrans, [[auctor]]e invito.<ref name="Phillips2022">{{Opus | cognomen = Phillips | nomen = Tom | titulus = Troy Baker-backed NFT firm admits using voice lines taken from another service without permission | contextus = Eurogamer | tempus = 2022-01-17 | lingua = en | url = https://www.eurogamer.net/troy-baker-backed-nft-firm-admits-using-voice-lines-taken-from-another-service-without-permission }}</ref><ref name="Williams2022" /> [[Pseudonymum]] ''15'', eius sententiā, significat quindecim tantum [[secundum|secunda]] [[sonus|soni]] ad vocem imitandam sufficere.<ref name="Abisola2025" /><ref name="Kurosawa2021" /> == Notae == <references /> == Nexus externi == * [https://15.dev/ Interretialis auctoris situs.] {{Anni vitae|saeculo 20||15}} [[Categoria:Alumni Instituti Technologiae Massachusettensis]] [[Categoria:Computatores]] [[Categoria:Ingeniarii]] 5xr87ocd42hflp98w6ugzwihi7m1v6r 0 328129 3984827 2026-08-31T15:06:54Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984827 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Hymont, Eglise Saint-Jean-Baptiste.jpg|thumb|upright=0.8|left|Hymont: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Ioannes Baptista|Sancto Ioanni Baptistae]] dicata.]] {{res|Hymont}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 491 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Hymont|Hymont}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] bk5dblqo7553yri6yvnn4q6hh7sgs2q 1 328130 3984828 2026-08-31T15:08:02Z Pippobuono 54500 attributio 3984828 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Hymont|238960732}} 7pwm86jgeb7427avu6vn3lgo66bsyt9 0 328131 3984829 2026-08-31T15:17:31Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984829 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Hurbache-Eglise1.JPG|thumb|upright=0.8|left|Horbacum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Stephanus|Sanctis Stephano]] [[Sanctus Gangulphus|Gangulphoque]] dicata.]] {{res|Horbacum}} seu '''Urbaciacum'''<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 252.</ref> (Francogallice ''Hurbache'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 285 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Edmundus Gérard]] (1861-1918), legatus parlamenti pro Vosego, demarchus huius communis (1879-1896) fuit. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Hurbache|Horbacum}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 348cesenygvgji3b5bekoo9t6hsgtt4 1 328132 3984830 2026-08-31T15:18:59Z Pippobuono 54500 attributio 3984830 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Hurbache|238960655}} f7np682bavy4rjnpfpn4nr7q1qnsave 0 328133 3984831 2026-08-31T15:23:21Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984831 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Eglise La Houssiere (88).JPG|thumb|upright=0.8|left|La Houssière: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Maria Magdalena|Sanctae Mariae Magdalenae]] dicata.]] {{res|La Houssière}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 507 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Gasto Deblaize]] (1895-1935), sculptor, hic natus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|La Houssière|La Houssière}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 9zd6u77twfk4u91fc8de51rhbj1tjl5 3984832 3984831 2026-08-31T15:24:09Z Pippobuono 54500 /* Nexus externi */ defaultsort 3984832 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Eglise La Houssiere (88).JPG|thumb|upright=0.8|left|La Houssière: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Maria Magdalena|Sanctae Mariae Magdalenae]] dicata.]] {{res|La Houssière}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 507 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Gasto Deblaize]] (1895-1935), sculptor, hic natus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|La Houssière|La Houssière}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} {{DEFAULTSORT:Houssiere, La}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 81q5qnnmhrt6spt6c6rzi90kg0zbj2h 1 328134 3984833 2026-08-31T15:26:02Z Pippobuono 54500 attributio 3984833 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|La Houssière|237874135}} ph143cbqrz3bqtffhmx1r48yjgc3g3k 0 328135 3984834 2026-08-31T15:33:54Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984834 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Eglise La Houssiere (88).JPG|thumb|upright=0.8|left|Housseras: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Maria Magdalena|Sanctae Mariae Magdalenae]] dicata.]] {{res|Housseras}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 485 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Wolfgangus Döblin]] (1915–1940), mathematicus,qui civis Gallicus naturalisatus factus est, hic mortem sibi conscivit, dum copiae Gallicae a Germanis circumvenebantur. * [[Alfredus Döblin]] (1878–1957), scriptor Germanicus qui civis Gallicus naturalisatus factus est et pater Wolfgangi, in coemeterio oppidi cum familia sepultus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Housseras|Housseras}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] kqn3cb4lbuf2t5cj8wmbmossr9qqfvv 3984836 3984834 2026-08-31T15:38:27Z Pippobuono 54500 imago 3984836 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Housseras église 01.JPG|thumb|upright=0.8|left|Housseras: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Pientus|Sancto Piento]] dicata.]] {{res|Housseras}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 485 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Wolfgangus Döblin]] (1915–1940), mathematicus,qui civis Gallicus naturalisatus factus est, hic mortem sibi conscivit, dum copiae Gallicae a Germanis circumvenebantur. * [[Alfredus Döblin]] (1878–1957), scriptor Germanicus qui civis Gallicus naturalisatus factus est et pater Wolfgangi, in coemeterio oppidi cum familia sepultus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Housseras|Housseras}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] awymsphx2gznodm6z468frjwjzzlu3s 0 328136 3984835 2026-08-31T15:37:28Z Ejfbhiuqebhf 214166 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1339694745|Farmington High School (Arkansas)]]" 3984835 wikitext text/x-wiki {{Infobox school|name=Farmington High School|image=Farmington High School, Arkansas 001.jpg|address=12327 N Hwy 170|city=[[Farmington, Arkansas|Farmington]]|state=Arkansas <!-- Do not link per [[WP:SEAOFBLUE]] -->|coordinates={{Coord|36|1|35|N|94|14|48|W|region:US-AR_type:edu|display=inline}}|zipcode=72730|country=USA <!-- Do not link per [[MOS:OL]] -->|district=Farmington School District|teaching_staff=81.63 (on [[full time equivalent|FTE]] basis)<ref name="nces_sch" />|ceeb=040760|us_nces_school_id={{NCES School ID|050609001716|school_name=Farmington High School|access_date=January 5, 2025}}|classes_offered=Regular,<br />Advanced Placement (AP)|ratio=8.32<ref name="nces_sch" />|schooltype=Public comprehensive|system=ADE Smart Core|grades=10–12|campus_type=Suburban|athletic_conference=5A West|slogan=It's Still Our Highway|motto=Our Students are worth it!{{citation needed|date=February 2021}}|accreditation=ADE;<br />AdvancED (1993–)|rival=Prairie Grove Tigers|mascot=[[Northern cardinal|Cardinal]]|team_name=Farmington Cardinals|colors=Scarlet and white <br> {{color box|#FF2400|border=silver}}{{color box|White|border=silver}}|yearbook=Cardinal|status=Open|enrollment=679<ref name="nces_sch" />|enrollment_as_of=2023–2024|grade10=244|grade11=226|grade12=209|feeder_schools=Randall G. Lynch Middle School (4–6) Farmington Jr. High School (7–9)|website={{URL|https://highschool.farmcards.org/o/fhs}}}} '''Schola Superior Farmingtonensis''' est schola publica superior comprehensiva in oppido Farmington, Arkansas, Civitatibus Foederatis Americae sita. Schola educationem secundariam discipulis a decimo ad duodecimum gradum praebet. Una est ex novem scholis publicis superioribus in [[Washington Comitatus (Arcansia)|Comitatu Washington, Arkansas]], et sola schola superior a Districtu Scholarum Farmington administrata. Finis scholae superioris maximam partem Farmingtoniae et partes Fayetteville comprehendit. <ref name="Censusschoolmap">{{Cite web|url=https://www2.census.gov/geo/maps/DC2020/PL20/st05_ar/schooldistrict_maps/c05143_washington/DC20SD_C05143.pdf|title=2020 CENSUS – SCHOOL DISTRICT REFERENCE MAP: Washington County, AR|publisher=[[U.S. Census Bureau]]|accessdate=September 17, 2022}}</ref> Anno MCMXXIV, schola superior latericia erecta est et fere centum discipulos post consolidationem districtus fovit. Decennio 1960, hoc aedificium incendio deleta est, sed aliis aedificiis substituta est. Districtus scholasticus magnum opus anno MMXIV incepit, quod novum centrum artium scaenicarum, scholam superiorem, stadium pediludii et campum athleticum effecit. <ref>{{Cite web|url=http://www.encyclopediaofarkansas.net/encyclopedia/entry-detail.aspx?search=1&entryID=1005|title=Farmington (Washington County)]|publisher=The Encyclopedia of Arkansas History & Culture|accessdate=November 19, 2012}}</ref> == Academici == Schola Superior Farmingtonensis a '''Arkansas Department of Education (ADE)''' comprobata est et ab '''AdvancED''' ab anno 1997 comprobata fuit. Curriculum principale nititur in ratione '''Smart Core''', a ADE evoluta, quae discipulos requirit ut saltem 22 unitates studiorum ante graduationem absolvant. Discipuli cursus ordinarios atque examina absolvunt et etiam cursus '''Advanced Placement (AP)''' sequi possunt. Examinibus AP superatis facultas dari potest ut discipuli credita collegialia obtineant. == Athletica == Mascota et insigne athleticum scholae est '''cardinalis''', dum colores scholae sunt '''coccineus et albus'''. '''Farmington Cardinals''' certaminibus interscholasticis participant sub classificatione '''5A''', in conventu '''5A West''', administrantibus normis '''Arkansas Activities Association'''. Turmae Cardinalium contendunt in his ludis: * pediludio Americano * pila canistra masculina et feminina * baseball * softball * golf masculino et feminino * tennis masculino et feminino * athletica campestri masculina et feminina * cheerleading === Res athletica notabiles === Inter annos '''1972 et 1974''', turma pediludii Americani Farmington Cardinals seriem invictam '''34–0–0''' habuit. Turma '''fastpitch softball''' tres titulos civitatis inter annos '''2000 et 2011''' vicit. Anno '''2020''', turma feminina pilae canistrae titulum civitatis vicit, eum titulo communi cum '''Star City''' habens propter pandemiam COVID-19. Anno '''2023''', turma feminina pilae canistrae iterum titulum civitatis in classificatione 4A vicit et anno '''2024''' titulum suum defendit. Turma masculina pilae canistrae primum in historia scholae ad certamen finale civitatis anno '''2024''' pervenit. Turma a '''Layne Taylor''' ducta est, filio magistri principalis turmae '''Johnny Taylor'''. Taylor plus quam '''3,000 puncta''' in cursu suo scholastico obtinuit et tertius est in tabulis omnium temporum. In pediludio Americano anno '''2024''', Farmington sub moderatione diuturni magistri Arkansasiani '''Tommy Tice''', qui e secessu redierat, usque ad certamen finale civitatis '''5A''' pervenit. In ultimo certamine tamen a '''Parkview Arts and Science Magnet High School''' victa est. Primo anno quo Farmington in classificatione 5A basketball certavit, turma feminina pilae canistrae championship vicit, '''54–44''' contra '''Greene County Tech'''. Turma sub ductu magistri '''Brad Johnson''' sex annos continuos ad certamen finale civitatis pervenit. Cardinales Farmingtonenses in actionibus interscholasticis intra classificationem 5A in conferentia 5A Occidentali certant, ut administratur Consociatio Actionum Arkansasensis . Cardinales turmas in campis pediludii, golf (pueri/puellae), tennis (pueri/puellae), canistriludii (pueri/puellae), baseballi, pilae mollis, athleticae (pueri/puellae), et acclamationis exercent. <ref name="aaa">{{Cite web|url=http://www.ahsaa.org/schools?id=131&school=|title=School Profile, Farmington High School|publisher=Arkansas Activities Association|accessdate=November 19, 2012}}</ref> Inter annos 1972 et 1974, turma pediludii Farmington Cardinals invicta mansit cum indice 34-0-0. Turma pilae mollis celeris tres campionatus civitatis inter annos 2000 et 2011 vicit. Anno MMXX, turma puellarum pilae canistrariae titulum campionum civitatis vicit, cum Star City communicatum, propter [[COVID-19 pandemia|pandemiam COVID-19]] . <ref name="records">{{Cite web|url=http://members.ahsaa.org/public/userfiles/Media/recordbook12.pdf|title=2012–13 Arkansas High School Sports Record Book|publisher=Arkansas Activities Association|accessdate=November 19, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531080716/http://members.ahsaa.org/public/userfiles/Media/recordbook12.pdf|archivedate=May 31, 2013}}</ref> Anno MMXXIII, turma puellarum pilae canistrariae iterum campionatum civitatis Classis IVA vicit et anno MMXXIV iterum ut campiones vicerunt. Turma puerorum pilae canistrariae primum in ludo campionatus civitatis anno 2024 apparuit, ducta a Layne Taylor, filio principis exercitoris Ioannis Taylor. Taylor plus quam tria milia punctorum in cursu suo praeparatorio acquisivit, et nunc tertius omnium temporum in libris recordorum est. <ref>{{Cite web|url=https://wcel.nwaonline.com/news/2024/feb/07/reliving-taylors-3000-career-points/|title=Reliving Taylor's 3,000 career points &#124; Washington County Enterprise-Leader}}</ref> Farmington ad ludum finalem civitatis 5A in pediludio anno 2024 pervenit sub ductu Tommy Tice, ducis Arkansas diuturni, qui e otio rediit ut Cardinales duceret. Tandem a Parkview in certamine pro titulo victi sunt. Primo anno in quinta A in ludo canistri, turma puellarum canistri victoriam reportavit, 54-44 contra Greene County Tech. Sex annos continuos sub ductu Brad Johnson in ludo campionatus civitatis fuerunt. == Referentiae == <references /> == Nexus externi == * Official website {{AAA Class 5A}}{{authority control}} [[Categoria:Versiones nondum recensae]] rgn6sp076xse840nzonqf2tzlkittb8 1 328137 3984837 2026-08-31T15:39:34Z Pippobuono 54500 attributio 3984837 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Housseras|239080722}} 4g815tz4k6ry21jdp9gdge61v1i905p 0 328138 3984839 2026-08-31T15:45:08Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984839 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Houéville, Église Saint-Agnan.jpg|thumb|upright=0.8|left|Houéville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Anianus|Sancto Aniano]] dicata.]] {{res|Houéville}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 43 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Houéville|Houéville}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] bw0uwxf98lucsm12urovzobqik1ewi7 1 328139 3984840 2026-08-31T15:46:37Z Pippobuono 54500 attributio 3984840 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Houéville|238960551}} hlnhy9ngb1q79u79toq0za5p8zt58sd 0 328140 3984841 2026-08-31T15:50:33Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984841 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Houéville, Église Saint-Agnan.jpg|thumb|upright=0.8|left|Houécourt: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Anianus|Sancto Aniano]] dicata.]] {{res|Houécourt}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 421 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Claudius Antonius Gabriel de Choiseul]] (1760-1838), par Franciae, demarchus huius communis. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Houécourt|Houécourt}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] h64gx2m5nb3r1firvkjdea6kvwyb5zx 3984842 3984841 2026-08-31T15:52:23Z Pippobuono 54500 titulus ecclesiae 3984842 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Houécourt, Église Saint-Quentin.jpg|thumb|upright=0.8|left|Houécourt: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Quintinus|Sancto Quintino]] dicata.]] {{res|Houécourt}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 421 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Claudius Antonius Gabriel de Choiseul]] (1760-1838), par Franciae, demarchus huius communis. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Houécourt|Houécourt}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 4f9m5v0zhwslf0noa9vsl65fpzpgife 3984872 3984842 2026-08-31T18:20:01Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984872 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Houécourt, Église Saint-Quentin.jpg|thumb|upright=0.8|left|Houécourt: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Quintinus|Sancto Quintino]] dicata.]] {{res|Houécourt}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 421 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Claudius Antonius Gabriel de Choiseul]] (1760-1838), par Franciae, [[demarchus]] huius communis. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Houécourt|Houécourt}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] sex460f4yx3i3quz8qb1uot8ls7evve 1 328141 3984843 2026-08-31T15:53:28Z Pippobuono 54500 attributio 3984843 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Houécourt|237896541}} 8drth8d6ralst1f2k77op55wmbektss 0 328142 3984844 2026-08-31T15:58:13Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984844 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Herpelmont - Lac des Messires.jpg|thumb|upright=0.8|left|Herpemons: lacum dictum Virorum.]] {{res|Herpemons}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 234.</ref> (Francogallice ''Herpelmont'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 261 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Civis notabilis == * [[Ioannes Bossu]] (1911-1985), diurnarius, vir litterarum et rerum gestarum scriptor, hic sepultus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Herpelmont|Herpemontem}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] ajc2arp6jkb1nhn8ebdbjf5y3fh7569 3984847 3984844 2026-08-31T16:05:21Z Pippobuono 54500 non huius communis 3984847 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Herpelmont - Lac des Messires.jpg|thumb|upright=0.8|left|Herpemons: lacum dictum Virorum.]] {{res|Herpemons}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 234.</ref> (Francogallice ''Herpelmont'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 261 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Herpelmont|Herpemontem}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] kg4a6gy4gt7bu8cltkzt5dwarjn0x3d 0 328144 3984848 2026-08-31T16:07:58Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984848 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Hergugney, Église Saint-Basle de Tantimont.jpg|thumb|upright=0.8|left|Haruniacum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Basolus|Sancto Basolo]] dicata.]] {{res|Haruniacum}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 214.</ref> (Francogallice ''Herpelmont'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 134 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Herpelmont|Haruniacum}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] nej0v1ssoku45rltelmsswah4b9dkfw 3984849 3984848 2026-08-31T16:10:07Z Pippobuono 54500 viculum 3984849 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Hergugney, Église Saint-Basle de Tantimont.jpg|thumb|upright=0.8|left|Haruniacum: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Basolus|Sancto Basolo]] dicata, in viculo Tantinomonte.]] {{res|Haruniacum}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 214.</ref> (Francogallice ''Herpelmont'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 134 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Herpelmont|Haruniacum}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] f1uaigb1nfpklf9vyyol7ka5o79fvmj 1 328145 3984850 2026-08-31T16:10:57Z Pippobuono 54500 attributio 3984850 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Hergugney|237518140}} 7ubvnslk9v65utrhi54jd2qxuukghqz 0 328146 3984851 2026-08-31T16:15:31Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3984851 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Hennezel, Eglise Saint-Stanislas.jpg|thumb|upright=0.8|left|Hennezel: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Stanislaus|Sancto Quintino]] dicata.]] {{res|Hennezel}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 386 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Hennezel|Hennezel}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] s8tfnobwrct9ie8w5nrb5fw8a69m8rw 3984919 3984851 2026-08-31T19:40:06Z Pippobuono 54500 titulus ecclesiae 3984919 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Hennezel, Eglise Saint-Stanislas.jpg|thumb|upright=0.8|left|Hennezel: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Stanislaus|Sancto Stanislao]] dicata.]] {{res|Hennezel}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 386 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Hennezel|Hennezel}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] c0wo77n6q49h0kwo3dxxzj5vnwym3i5 4 328147 3984852 2026-08-31T16:45:34Z Amahoney 24813 no particular reason for this one: just looked good 3984852 wikitext text/x-wiki {{Vicipaedia:Imago mensis/formula | imago = Faust und Mephisto beim Schachspiel 19Jh.jpg | descriptio = [[Faustus]] et [[Mephistopheles]] [[scacci]]s ludunt: nescimus qui saeculo 19o pinxit <noinclude> [[Categoria:Pagina prima]] </noinclude> }} k454zhyy6vq8e2a6qpdpm7uyq9t1yu3 0 328148 3984855 2026-08-31T17:20:38Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 Paginam instituit, scribens ''''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales piezo2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia Neuropeptidum|...' 3984855 wikitext text/x-wiki '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales piezo2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neurinalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad systema nervosum centrale transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] sxk40753byqeadk10aab5v5rrzdnkb4 3984856 3984855 2026-08-31T17:23:18Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984856 wikitext text/x-wiki '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] l3aiyxiwpqvt1342rn9d02tvnwcbny0 3984857 3984856 2026-08-31T17:26:02Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984857 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] 5d50y5tn000ye6vhsbfgghurarvw1ea 3984858 3984857 2026-08-31T17:30:09Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984858 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt<ref>Stephen M. Maricich et alii, "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172890 Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses]", Science, 2009(5934): 1580-2.</ref>. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] fc1i0mcn3zq3fuar2mu88eglt581gfi 3984859 3984858 2026-08-31T17:34:35Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984859 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt<ref>Stephen M. Maricich et alii, "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172890 Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses]", Science, 2009(5934): 1580-2.</ref>. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). == Notae == <references /> [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] 2nz5ybp8o3h49d38reusaj9cvoq9k28 3984860 3984859 2026-08-31T17:38:59Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Notae */ 3984860 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt<ref>Stephen M. Maricich et alii, "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172890 Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses]", Science, 2009(5934): 1580-2.</ref>. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Yudong Zhou, Elena Ezhkova. "[https://www.sciencedirect.com/science/chapter/bookseries/abs/pii/S007021532500047X Development and regeneration of Merkel cells]" in ''Development of Sensory Organs'', Academic Press, 2025: 533-553 [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] 2b14j6pw49z5808ojksct29op3q3yvx 3984861 3984860 2026-08-31T17:42:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3984861 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt<ref>Stephen M. Maricich et alii, "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172890 Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses]", Science, 2009(5934): 1580-2.</ref>. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Klaus Baumann, Zdenek Halata, Ingrid Moll. ''The Merkel Cell: Structure-Development-Function-Cancerogenesis'', Springer, 2003 [https://books.google.fr/books/about/The_Merkel_Cell.html?id=Cotbt-4_8jwC&redir_esc=y Recensio critica] *Yudong Zhou, Elena Ezhkova. "[https://www.sciencedirect.com/science/chapter/bookseries/abs/pii/S007021532500047X Development and regeneration of Merkel cells]" in ''Development of Sensory Organs'', Academic Press, 2025: 533-553 [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] e3yghye4r6dbz6r0bfgtgd8akqa5nxz 3984862 3984861 2026-08-31T17:42:54Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3984862 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt<ref>Stephen M. Maricich et alii, "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172890 Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses]", Science, 2009(5934): 1580-2.</ref>. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Klaus Baumann, Zdenek Halata, Ingrid Moll. ''The Merkel Cell: Structure-Development-Function-Cancerogenesis'', Springer, 2003 [https://books.google.fr/books/about/The_Merkel_Cell.html?id=Cotbt-4_8jwC&redir_esc=y Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Yudong Zhou, Elena Ezhkova. "[https://www.sciencedirect.com/science/chapter/bookseries/abs/pii/S007021532500047X Development and regeneration of Merkel cells]" in ''Development of Sensory Organs'', Academic Press, 2025: 533-553 [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] g31bsiwlmo37f5czaurl8gns4t1ffs1 3984863 3984862 2026-08-31T17:46:59Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3984863 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae imo [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt<ref>Stephen M. Maricich et alii, "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172890 Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses]", Science, 2009(5934): 1580-2.</ref>. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Klaus Baumann, Zdenek Halata, Ingrid Moll. ''The Merkel Cell: Structure-Development-Function-Cancerogenesis'', Springer, 2003 [https://books.google.fr/books/about/The_Merkel_Cell.html?id=Cotbt-4_8jwC&redir_esc=y Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Yudong Zhou, Elena Ezhkova. "[https://www.sciencedirect.com/science/chapter/bookseries/abs/pii/S007021532500047X Development and regeneration of Merkel cells]" in ''Development of Sensory Organs'', Academic Press, 2025: 533-553 [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] [[Categoria: Systema nervosum]] na312y626qgdp19zpxdne5ggv07j8xo 3984864 3984863 2026-08-31T17:55:56Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984864 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae ima [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt<ref>Stephen M. Maricich et alii, "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172890 Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses]", Science, 2009(5934): 1580-2.</ref>. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Klaus Baumann, Zdenek Halata, Ingrid Moll. ''The Merkel Cell: Structure-Development-Function-Cancerogenesis'', Springer, 2003 [https://books.google.fr/books/about/The_Merkel_Cell.html?id=Cotbt-4_8jwC&redir_esc=y Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Yudong Zhou, Elena Ezhkova. "[https://www.sciencedirect.com/science/chapter/bookseries/abs/pii/S007021532500047X Development and regeneration of Merkel cells]" in ''Development of Sensory Organs'', Academic Press, 2025: 533-553 [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] [[Categoria: Systema nervosum]] l4w4clj636eulhs1imrjqblkiq2xb8o 3984869 3984864 2026-08-31T18:08:23Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3984869 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:502 Layers of epidermis.jpg|thumb|Cellula Merkeliana (caerulea) imo epiderme posita.]] '''Cellulae Merkelianae''' sunt cellulae ima [[Epidermis|epidermide]] positae inter papillas [[dermis]] quae [[Canalis ionticus|canales ionticos]] PIEZO2 in [[Membrana cellulae|membrana]] sua exprimunt et [[Fibra nervalis|fibrae neuronalis]] extremam partem cingunt velut vasculum aut capsella. Ita [[Tactus|sensui tactili]] subtili multum conferunt<ref>Stephen M. Maricich et alii, "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.1172890 Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses]", Science, 2009(5934): 1580-2.</ref>. Nam cum cutis pressione aliqua extenditur canales PIEZO2 aperiuntur et cellulae Merkelianae varia [[Neuropeptidum|neuropeptida]] emittunt. Fibra neuronalis (nonnumquam neuritis appellata) cum eis coniuncta et ipsa receptoria PIEZO2 praebet et impulsus [[Electricitas|electricos]] usque ad [[systema nervosum centrale]] transmittit (neuronum corpus cellulare in ganglionibus spinalibus iacet). == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Klaus Baumann, Zdenek Halata, Ingrid Moll. ''The Merkel Cell: Structure-Development-Function-Cancerogenesis'', Springer, 2003 [https://books.google.fr/books/about/The_Merkel_Cell.html?id=Cotbt-4_8jwC&redir_esc=y Nonnullae paginae apud Guglum librorum] *Yudong Zhou, Elena Ezhkova. "[https://www.sciencedirect.com/science/chapter/bookseries/abs/pii/S007021532500047X Development and regeneration of Merkel cells]" in ''Development of Sensory Organs'', Academic Press, 2025: 533-553 [[Categoria:Cutis]] [[Categoria:Sensus]] [[Categoria: Systema nervosum]] 2ef4p836i71z8hkis3jjpkh4c634z3m 1 328149 3984917 2026-08-31T19:35:45Z Pippobuono 54500 attributio 3984917 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Hennezel|239110979}} 449npytu496gne7cj3hyc313w8ol9sr 0 328150 3984933 2026-08-31T22:05:12Z Cyprianus Marcus 66550 Redirigens ad [[Hildesia]] 3984933 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hildesia]] s618q092bt3u1irt4ybmy643qenlijg 0 328151 3984935 2026-08-31T22:19:41Z LilyKitty 18316 Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:Flag of the United Nations.svg|thumb|[[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] [[Vexillum]]]] '''Commissum de iuribus hominum invalidorum''' est [[institutum]] [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] ad custodiam observationis civitatum de [[Pactio de iuribus hominum invalidorum|Pactione de iuribus hominum invalidorum]] protegendum conditum anno [[2006]]. Intiium Commissum sociis 12 homines constitutum sed post ratificationes Pactionis de iuribus hominiu...' 3984935 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Flag of the United Nations.svg|thumb|[[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] [[Vexillum]]]] '''Commissum de iuribus hominum invalidorum''' est [[institutum]] [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] ad custodiam observationis civitatum de [[Pactio de iuribus hominum invalidorum|Pactione de iuribus hominum invalidorum]] protegendum conditum anno [[2006]]. Intiium Commissum sociis 12 homines constitutum sed post ratificationes Pactionis de iuribus hominium invalidorum a 80 cititatibus, 18 socii apud hoc Commissum est.<ref>[[Pactio de iuribus hominum invalidorum]], Articulo 34</ref> Commissum etiam accusationem personales de Protocolo optionis tractat. Et [[Curator supremus Nationum Unitarum iuribus humanis tuendis]] hoc Commusso auxilium legalem dat.<ref>[https://www.ohchr.org/en/treaty-bodies/crpd Commutte on the Rights of Person with Disabilites]</ref> == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Commissum Iurum Humanorum Consociationis Nationum]] == Nexus externi == *[https://www.ohchr.org/en/treaty-bodies/crpd Situs publicus] ([[Anglice]]) [[Categoria:Iura humana]] [[Categoria:Nationes Unitae]] cxqecud1dkh22mydpbjq09c0t8bm3v2 3 328152 3984937 2026-08-31T22:29:39Z Grufo 64423 {{subst:salve}} 3984937 wikitext text/x-wiki <!-- Substitutio formulae {{Salve}} secundum recensionem 3974721 hic incipit -->== Salve, ASarabadani (WMF)! == Gratus in Vicipaediam Latinam acciperis! Ob [[Specialis:Conlationes/ASarabadani (WMF)|contributa tua]] gratias agimus speramusque te delectari posse et manere velle. Cum nostra Vicipaedia parva humilisque sit, paucae et exiguae sunt paginae auxilii, a quibus hortamur te ut incipias: * [[Vicipaedia:Praefatio|Ops nexusque usoribus novis]] ({{Nexus ad alias linguas de opibus nexibusque pro usoribus novis}}) * [[Vicipaedia:De orthographia|De orthographia]] ({{Nexus ad alias linguas de fontibus nominum Latinorum}}) * [[Usor:Iustinus/Translator's Guide|Enchiridion interpretis]] ([[Lingua Anglica|Anglice]] scriptum) * [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] * [[Lexica Neolatina]] * [[Vicipaedia:Lexica Latina interretialia|Lexica Latina interretialia]] * [[Vicipaedia:Fontes nominum Latinorum|Fontes nominum Latinorum]] ({{Nexus ad alias linguas de orthographia}}) * [[Vicipaedia:Fontes nominum locorum|Fontes nominum geographicorum]] * [[Vicipaedia:Index formularum|Index formularum]] Si plura de [[mos|moribus]] et institutis Vicipaedianis scire vis, tibi suademus, roges in nostra [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]], vel roges unum ex [[Vicipaedia:Magistratus|magistratibus]] directe. In paginis encyclopaedicis mos noster non est nomen dare, sed in paginis disputationis memento editis tuis nomen [[Vicipaedia:Subscriptio|subscribere]], litteris impressis <code>--~~<nowiki />~~</code>, quibus insertis nomen tuum et dies apparebit. Quamquam vero in paginis ipsis nisi lingua Latina uti non licet, in paginis disputationum qualibet lingua scribi solet. Quodsi quid interrogare velis, vel [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] vel [[Disputatio Usoris:Grufo|pagina disputationis mea]] tibi patebit. Ave! Spero te “Vicipaedianum” fieri velle!<!-- Substitutio formulae {{Salve}} hic finit --> --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:29, 31 Augusti 2026 (UTC) r8d18fliwzh0ce8ndfw1m8uewcr4up1 1 328153 3984941 2026-08-31T22:35:16Z Grufo 64423 Novam paginam disputationis paravi 3984941 wikitext text/x-wiki {{Hic sunt tabularia disputationum}} Veteres disputationes: {{Specialis:Praefixa/Disputatio:Tonarium/Tabularium}} 1vz18o4jrf42cojwfvn2iormm3x8u6i 0 328154 3984944 2026-08-31T23:11:44Z Cyprianus Marcus 66550 Redirigens ad [[Hildesia]] 3984944 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hildesia]] s618q092bt3u1irt4ybmy643qenlijg 0 328155 3984945 2026-08-31T23:12:13Z Cyprianus Marcus 66550 Redirigens ad [[Hildesia]] 3984945 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hildesia]] s618q092bt3u1irt4ybmy643qenlijg 0 328156 3984947 2026-08-31T23:16:11Z Cyprianus Marcus 66550 Cyprianus Marcus movit paginam [[Hillerse]] ad [[Hillersa]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam 3984947 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hillersa]] acla6t08e2dg5jvqe7apd6ddna64eei 0 328157 3984962 2026-09-01T00:21:12Z Cyprianus Marcus 66550 Cyprianus Marcus movit paginam [[Himbergen]] ad [[Himberga]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam 3984962 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Himberga]] 096phugbbupk4nncz3rzpgaze0o9gf3 0 328158 3984974 2026-09-01T08:26:31Z Grufo 64423 Redirectionem ad “[[Fridericus Ritschl]]” creavi 3984974 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Fridericus Ritschl]] ms8zb2cmgfw7lccojomirfydyjvgxj9