Vicipaedia
lawiki
https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima
MediaWiki 1.47.0-wmf.20
first-letter
Media
Specialis
Disputatio
Usor
Disputatio Usoris
Vicipaedia
Disputatio Vicipaediae
Fasciculus
Disputatio Fasciculi
MediaWiki
Disputatio MediaWiki
Formula
Disputatio Formulae
Auxilium
Disputatio Auxilii
Categoria
Disputatio Categoriae
Porta
Disputatio Portae
Adumbratio
Disputatio Adumbrationis
TimedText
TimedText talk
Modulus
Disputatio Moduli
Event
Event talk
Lacus Superior
0
2900
3988812
3884567
2026-09-17T13:54:20Z
Demetrius Talpa
81729
3988812
wikitext
text/x-wiki
{{latinitas}}
'''Lacus Superior'''<ref>"a Lacu Superiore": [[Ioannes Luyts]], ''Introductio ad geographiam novam et veterem'' (1692) {{Google Books|cYI9AAAAcAAJ|p. 701}}.</ref> est unus e [[Lacus Magni|Lacubus Magnis]], cuius [[aqua]]e et [[litus|litora]] in [[Michigania]], [[Minnesota]], [[Ontario]], et [[Visconsinia]] sita sunt. Qui [[lacus]] est [[index lacuum maximorum|maximus]] e Magnis Lacubus et in America maximus (in orbe terrarum secundus post [[mare Caspium]]). In systemate Lacuum Magnorum supremus habetur (quamquam et in eum aqua aliorim lacorum, quorum maximus [[Nipigon]], colligitur); per [[flumen Sanctae Mariae]] ("rivière Sainte-Marie") aquae lacus Superioris in [[lacus Huronum|lacum Huronum]] defluunt.
[[Fasciculus:Great Lakes Lake Superior.png|thumb|Lacus Superior ([[Caeruleus Berolinus]] pictus) et ceteri Lacus Magni.]]
==Varii loci==
* [[Duluth]] et [[Superior]] (Civitas Lacus Superior) {?}
* [[Insula Regia]]
* [[Marquetta]]
* [[Sinus Tonitralis]]
== Pactio Magnorum Lacuum ==
Anno [[2005]], civitates [[Magni Lacus|Magnorum Lacuum]] [[Ohium]], [[Michigania]], [[Novum Eboracum]], [[Pennsilvania]], [[Illinoesia]], [[Indiana]], [[Visconsinia]], et [[Minnesota]], et [[Ontario]] [[provincia Canadae|provincia Canadiensis]] Pactionem Sustinendarum Opum Aquariarum Magnorum Lacuum et Pelvis Fluminis Sancti Laurentii (''Great Lakes–St. Lawrence River Basin Sustainable Water Resources Compact'') sanxerunt, quam Praeses [[Georgius W. Bush]] [[lex|legem]] Septembri [[2008]] fecit. Pactio, ratio internationalium [[ius|iurum]] aquariorum gerendorum a Consilio Magnorum Lacuum (''Great Lakes Commission''), deductionem [[aqua]]e ex Magnis Lacubus ad civitates remotas obstare intendit, et normas usurpandi conservandique praescribit. Ambae maiores factiones politicae pactionem fulciunt, a [[Senator (CFA)|Senatore]] [[Georgius Voinovich|Georgio Voinovich]] (R-OH) et Gubernatore [[Jennifer Granholm]] (D-MI) promotae, sed ob siccitates frequentis et paucitatem aquae, populo in civitatibus meridio-occidentalibus [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] non grata est.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Lake Superior|Lacum Superiorem}}
{{Fontes geographici}}
{{LacusMagni}}
{{DEFAULTSORT:Superior, lacus}}
[[Categoria:Magni Lacus]]
[[Categoria:Lacus Ontarionis]]
[[Categoria:Lacus Michiganiae]]
[[Categoria:Lacus Minnesotae]]
[[Categoria:Lacus Visconsiniae]]
{{Myrias|Geographia}}
asv4zx8hqocm9exvw594lbop9gp71h9
3988879
3988812
2026-09-17T17:33:47Z
Demetrius Talpa
81729
3988879
wikitext
text/x-wiki
{{latinitas}}
'''Lacus Superior'''<ref>"a Lacu Superiore": [[Ioannes Luyts]], ''Introductio ad geographiam novam et veterem'' (1692) {{Google Books|cYI9AAAAcAAJ|p. 701}}.</ref> est unus e [[Lacus Magni|Lacubus Magnis]], cuius [[aqua]]e et [[litus|litora]] in [[Michigania]], [[Minnesota]], [[Ontario]], et [[Visconsinia]] sita sunt. Qui [[lacus]] est [[index lacuum maximorum|maximus]] e Magnis Lacubus et in America maximus (in orbe terrarum secundus post [[mare Caspium]]). In systemate Lacuum Magnorum supremus habetur (quamquam et in eum aqua aliorum lacorum, quorum maximus [[Nipigon]], colligitur); per [[flumen Sanctae Mariae]] ("rivière Sainte-Marie") aquae lacus Superioris in [[lacus Huronum|lacum Huronum]] defluunt.
[[Fasciculus:Great Lakes Lake Superior.png|thumb|Lacus Superior ([[Caeruleus Berolinus]] pictus) et ceteri Lacus Magni.]]
==Varii loci==
* [[Duluth]] et [[Superior]] (Civitas Lacus Superior) {?}
* [[Insula Regia]]
* [[Marquetta]]
* [[Sinus Tonitralis]]
== Pactio Magnorum Lacuum ==
Anno [[2005]], civitates [[Magni Lacus|Magnorum Lacuum]] [[Ohium]], [[Michigania]], [[Novum Eboracum]], [[Pennsilvania]], [[Illinoesia]], [[Indiana]], [[Visconsinia]], et [[Minnesota]], et [[Ontario]] [[provincia Canadae|provincia Canadiensis]] Pactionem Sustinendarum Opum Aquariarum Magnorum Lacuum et Pelvis Fluminis Sancti Laurentii (''Great Lakes–St. Lawrence River Basin Sustainable Water Resources Compact'') sanxerunt, quam Praeses [[Georgius W. Bush]] [[lex|legem]] Septembri [[2008]] fecit. Pactio, ratio internationalium [[ius|iurum]] aquariorum gerendorum a Consilio Magnorum Lacuum (''Great Lakes Commission''), deductionem [[aqua]]e ex Magnis Lacubus ad civitates remotas obstare intendit, et normas usurpandi conservandique praescribit. Ambae maiores factiones politicae pactionem fulciunt, a [[Senator (CFA)|Senatore]] [[Georgius Voinovich|Georgio Voinovich]] (R-OH) et Gubernatore [[Jennifer Granholm]] (D-MI) promotae, sed ob siccitates frequentis et paucitatem aquae, populo in civitatibus meridio-occidentalibus [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] non grata est.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Lake Superior|Lacum Superiorem}}
{{Fontes geographici}}
{{LacusMagni}}
{{DEFAULTSORT:Superior, lacus}}
[[Categoria:Magni Lacus]]
[[Categoria:Lacus Ontarionis]]
[[Categoria:Lacus Michiganiae]]
[[Categoria:Lacus Minnesotae]]
[[Categoria:Lacus Visconsiniae]]
{{Myrias|Geographia}}
s1cw5p9ehs3ctzh5vpvc1d3ec32t7aa
Lacus Huronum
0
2904
3988813
3988641
2026-09-17T13:55:36Z
Demetrius Talpa
81729
3988813
wikitext
text/x-wiki
{{latinitas}}[[Fasciculus:Great Lakes Lake Huron.png|thumb|Lacus Huronum ([[Caeruleus Berolinus|caeruleus berolinus]] pictus) et ceteri Lacus Magni]]
'''Lacus Huronum'''<ref>"Lacus Magnus Huronum, ''le grand Lac des Hurons'', aliàs Mare Dulce Huronum": {{Creanda|de|Johannes Luyts|Ioannes Luyts}}, ''Introductio ad geographiam novam et veterem'' (1692) {{Google Books|cYI9AAAAcAAJ|p. 701}}; "Huronum Lacus, Huronum Mare Dulce": ''Dictionnaire géographique universel'' (1701) {{Google Books|P3BiAAAAcAAJ|p. 533}}</ref> est unus e [[Lacus Magni|lacubus magnis]] in [[Michigania]] et [[Ontario]]ne.
Lacus Huronum in duas partes divisum est insulis et paeninsulis, quarum boreorientalis minor [[Sinus Georgianus]] ('"Georgian Bay") nominatur. Cum [[lacus Ilinorum|lacu Ilinorum]] freto [[Mackinac]] coniunctum est; sensu hydrographico lacus Huronum (cum sinu Georgiano) et lacus Ilinorum (cum [[sinus Viridis|sinu Viridi]], "Green Bay") unus lacus figurae complexae est, sed duobus lacuum nominibus partes eius semper nominantur.
[[Flumen Sanctae Mariae]] in lacum Huronum aquam [[lacus Superior]]is affert; [[Flumen Sanctae Clarae]] autem e lacu Huronum in [[lacus Sanctae Clarae|lacum Sanctae Clarae]] aquam aufert.
== Pactio Magnorum Lacuum ==
Anno [[2005]], civitates [[Magni Lacus|Magnorum Lacuum]] [[Ohium]], [[Michigania]], [[Novum Eboracum]], [[Pennsilvania]], [[Illinoesia]], [[Indiana]], [[Visconsinia]], et [[Minnesota]], et [[Ontario]] provincia Canadiensis Pactionem Sustinendarum Opum Aquariarum Magnorum Lacuum et Pelvis Fluminis Sancti Laurentii (''Great Lakes–St. Lawrence River Basin Sustainable Water Resources Compact'') sanxerunt, quam Praeses [[Georgius W. Bush]] [[lex|legem]] mense Septembri [[2008]] fecit. Pactio, ratio internationalium [[ius|iurum]] aquariorum gerendorum a Consilio Magnorum Lacuum (''Great Lakes Commission''), deductionem [[aqua]]e ex Magnis Lacubus ad civitates remotas obstare intendit, et normas usurpandi conservandique praescribit. Ambae maiores factiones politicae pactionem fulciunt, a [[Senator (CFGA)|Senatore]] [[Georgius Voinovich|Georgio Voinovich]] (R-OH) et Gubernatore [[Jennifer Granholm]] (D-MI) promotae, sed ob siccitates frequentis et paucitatem aquae, populo in civitatibus meridio-occidentalibus [[CFA|Civitatum Foederatarum]] non grata est.
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Lake Huron|lacum Huronum}}
{{fontes geographici}}
{{LacusMagni}}
{{DEFAULTSORT:Huronum, lacus}}
[[Categoria:Magni Lacus]]
[[Categoria:Lacus Ontarionis]]
[[Categoria:Lacus Michiganiae]]
{{Myrias|Geographia}}
lf5mih46rm2ar5r1jdxe6alt3u8oxvu
3988988
3988813
2026-09-18T01:15:07Z
Grufo
64423
{{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}
3988988
wikitext
text/x-wiki
{{latinitas}}[[Fasciculus:Great Lakes Lake Huron.png|thumb|Lacus Huronum ([[Caeruleus Berolinus|caeruleus berolinus]] pictus) et ceteri Lacus Magni]]
{{res|Lacus Huronum}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=“Lacus Magnus Huronum, ''le grand Lac des Hurons'', aliàs Mare Dulce Huronum”: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Luyts||de|qid=Q1697969}}, ''Introductio ad geographiam novam et veterem'' (1692) {{Google Books|cYI9AAAAcAAJ|p. 701}}; “Huronum Lacus, Huronum Mare Dulce”: ''Dictionnaire géographique universel'' (1701) {{Google Books|P3BiAAAAcAAJ|p. 533}}.|2=Q1697969}} est unus e [[Lacus Magni|lacubus magnis]] in [[Michigania]] et [[Ontario]]ne.
Lacus Huronum in duas partes divisum est insulis et paeninsulis, quarum boreorientalis minor [[Sinus Georgianus]] (“Georgian Bay”) nominatur. Cum [[lacus Ilinorum|lacu Ilinorum]] freto [[Mackinac]] coniunctum est; sensu hydrographico lacus Huronum (cum sinu Georgiano) et lacus Ilinorum (cum [[sinus Viridis|sinu Viridi]], “Green Bay”) unus lacus figurae complexae est, sed duobus lacuum nominibus partes eius semper nominantur.
[[Flumen Sanctae Mariae]] in lacum Huronum aquam [[lacus Superior]]is affert; [[Flumen Sanctae Clarae]] autem e lacu Huronum in [[lacus Sanctae Clarae|lacum Sanctae Clarae]] aquam aufert.
== Pactio Magnorum Lacuum ==
Anno [[2005]], civitates [[Magni Lacus|Magnorum Lacuum]] [[Ohium]], [[Michigania]], [[Novum Eboracum]], [[Pennsilvania]], [[Illinoesia]], [[Indiana]], [[Visconsinia]], et [[Minnesota]], et [[Ontario]] provincia Canadiensis Pactionem Sustinendarum Opum Aquariarum Magnorum Lacuum et Pelvis Fluminis Sancti Laurentii (''Great Lakes–St. Lawrence River Basin Sustainable Water Resources Compact'') sanxerunt, quam Praeses [[Georgius W. Bush]] [[lex|legem]] mense Septembri [[2008]] fecit. Pactio, ratio internationalium [[ius|iurum]] aquariorum gerendorum a Consilio Magnorum Lacuum (''Great Lakes Commission''), deductionem [[aqua]]e ex Magnis Lacubus ad civitates remotas obstare intendit, et normas usurpandi conservandique praescribit. Ambae maiores factiones politicae pactionem fulciunt, a [[Senator (CFGA)|Senatore]] [[Georgius Voinovich|Georgio Voinovich]] (R-OH) et Gubernatore [[Jennifer Granholm]] (D-MI) promotae, sed ob siccitates frequentis et paucitatem aquae, populo in civitatibus meridio-occidentalibus [[CFA|Civitatum Foederatarum]] non grata est.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Lake Huron|lacum Huronum}}
{{fontes geographici}}
{{LacusMagni}}
{{DEFAULTSORT:Huronum, lacus}}
[[Categoria:Magni Lacus]]
[[Categoria:Lacus Ontarionis]]
[[Categoria:Lacus Michiganiae]]
{{Myrias|Geographia}}
n7j5r5eeoe2zhgjbmwipisi3n471xyq
Lacus Magni
0
2927
3988791
3884319
2026-09-17T12:58:59Z
Demetrius Talpa
81729
/* Hydrographia */
3988791
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Great Lakes from space.jpg|thumb|Despectus in omnem Lacuum Magnorum [[regio]]nem ex satellite, die 24 Aprilis 2000.]]
'''Lacus Magni''' sunt [[quinque]] ampliores [[aqua dulcis|aquae dulcis]] [[lacus]], in boreorientali [[America Septentrionalis|America Septentrionali]], secundum [[finis Canadae et Civitatum Foederatarum|finem Canadae et Civitatum Foederatarum]] siti, qui cum [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]] per [[Via Marina Sancti Laurentii|Viam Marinam Sancti Laurentii]]<!--[[Anglice]] ''Saint Lawrence Seaway''--> et [[Via Aquatica Lacuum Magnorum|Viam Aquaticam Lacuum Magnorum]] conectuntur. Ei, in lacubus [[Lacus Superior|Superiore]], [[Michiganus Lacus|Michigano]], [[Lacus Huronorum|Huronorum]], [[Lacus Eriarum|Eriarum]], [[Andiatrocus Lacus|Andiatroco]] consistentes, una sunt maximus lacuum aquae dulcis grex in [[Tellus|orbe terrarum]] notus, quibus sunt 21 centesimas Telluris aqua dulcis [[superficies|superficialis]].<ref>[http://www.epa.gov/glnpo/basicinfo.html "Great Lakes – U.S. EPA,"] apud epa.gov (United States Environmental Protection Agency).</ref><ref>[http://biology.usgs.gov/luhna/chap6.html "Historical Landcover Changes in the Great Lakes Region,"] capitulum 6 ex LUHNA, apud usgs.luhna.</ref><ref>Ghassemi, Fereidoun, ''Inter-Basin Water Transfer'' (Cantabrigiae: Cambridge University
Press, 2007), ISBN 0-521-86969-2.</ref> Superficies 94250 milia quadrata, [[volumen]] (apud datum aquae humilis mensum) 5439 milia cubica est.<ref name="EPAphysical">[http://www.epa.gov/glnpo/physfacts.html "Great Lakes: Basic Information: Physical Facts," apud epa.gov (United States Environmental Protection Agency).</ref> Lacus a nonnullis civibus [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] aliquando Litus Septentrionale, vel [[Litus Tertium]], appellantur.
[[Fasciculus:Great-Lakes-Basin.svg|thumb|Tabula Lacuum Magnorum et eorum [[pelvis siccandi]], cum finibus civitatum, provinciarum, et nationum.]]
[[Fasciculus:Sediment and Algae Color the Great Lakes.jpg|thumb|Lacus Magni post tempestatem Octobri 2011. Tempestas ad [[superficies|superficiem]] lacuum [[sedimentum]] et [[alga]]s elevavit.]]
==Situs==
[[Lacus Ilinorum]] omnis terris [[CFA|Civitatum Foederatarum]] circumcinctus est; ceteros lacus confinium [[Canada]]e et Civitatum Foederatarum transit. Litora eorum septentrionalia provinciae Canadensis [[Ontario]]ni adscriptae sunt, litora meridionalia civitatibus multis.
Partem Americanam litoris septentrionalis [[lacus Superior]]is [[Minnesota]] possidet, litora meridionalia inter [[Visconsinia]]m et [[Michigania]]m divisa sunt. [[Lacus Ilinorum]] partes borealis et orientalis in Michigania sunt, pars occidentalis inter Visconsiniam et [[Illinoesia]]m divisa est, extremitatem australem [[Indiana]] habet. [[Lacus Huronum]] litora australia et occidentalia in Michigania sunt. [[Lacus Erieus|Lacus Eriei]] partem austroccidentalem [[Ohium]] possidet, austrorientalis inter [[Pennsilvania]]m et [[Novum Eboracum]] divisa est. [[Lacus Ontarius|Lacus Ontarii]] litora australia et orientalia in civitate Novi Eboraci sita sunt.
==Hydrographia==
[[Lacus Superior]] area in America maximus in systemate supremus est (quamquam et in eum aqua aliorim lacorum, quorum maximus [[Nipigon]], colligitur); per [[flumen Sanctae Mariae]] ("rivière Sainte-Marie") aquae eius in [[lacus Huronum|lacum Huronum]] defluunt. Lacus Huronum in duas partes divisum est insulis et paeninsulis, quarum boreorientalis minor [[Sinus Georgianus]] ('"Georgian Bay") nominatur. Cum [[lacus Ilinorum|lacu Ilinorum]] freto [[Mackinac]] coniunctum est; sensu hydrographico lacus Huronum (cum sinu Georgiano) et lacus Ilinorum (cum [[sinus Viridis|sinu Viridi]], "Green Bay") unus lacus figurae complexae est, sed duobus lacuum nominibus partes eius semper nominantur. Per [[flumen Sanctae Clarae]] aqua e lacu Huronum in [[lacus Sanctae Clarae|lacum Sanctae Clarae]] minorem defluit, et ex eo per [[Detroitum (flumen)|Detroitum]] fluvium in [[lacus Erieus|lacum Erieum]]. [[Niagara]] flumen ex Erieo in [[lacus Ontarius|lacum Ontarium]] fluit, et ex Ontario [[flumen Sancti Laurentii]] aquam Lacuum Magnorum in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] aufert.
== Nonnullae naves peregrinatoriae ==
{| class="wikitable"
|-
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
!
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
!
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
|-
| [[Niagara (palace steamer)|''Niagara'']]
| 1856
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Christopher Columbus (navis)|Christopher Columbus]]''
| 1892
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Eastland]]''
| 1902
| Civitates Foederatae
|-
| ''[[Milwaukee Clipper]]''
| 1904
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Keewatin]]''
| 1907
| Canada
|
| [[Comet (steamboat)|''Comet'']]
| 1857
| Civitates Foederatae
|}
{{NexInt}}
*''[[Esox lucius]]''
==Notae==
<div class="references-small"><references/></div>
==Bibliographia==
* Anin, Peter. [[2006]]. ''[http://books.google.ca/books?id=VzMeZHaLP_gC&lpg=PP1&dq=inauthor%3A%22Peter%20Annin%22&pg=PP1#v=onepage&q&f=true The Great Lakes Water Wars.]'' Island Press. ISBN 1-55963-087-6.
* Beltran, R., et al. [[1995]]. ''[http://www.epa.gov/glnpo/atlas/glat-ch2.html The Great Lakes: An Environmental Atlas and Resource Book.]'' United States Environmental Protection Agency and Government of Canada. ISBN 0-662-23441-3.
* Coon, W. F., et R. A. Sheets. [[2006]]. ''[http://pubs.usgs.gov/sir/2006/5180/ Estimate of Ground Water in Storage in the Great Lakes Basin,]'' Relatum Investigationum Scientificarum 2006–5180. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
* Grady, Wayne, Bruce M. Littel, et Emily S. Damstra. [[2007]]. [http://books.google.ca/books?id=bnvZ1XrRTGIC&lpg=PP1&dq=Great%20Lakes&pg=PP1#v=onepage&q&f=true ''The Great Lakes: the natural history of a changing region.''] David Suzuki Foundation. ISBN 978-1-55365-197-0.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Great Lakes|Lacus Magnos}}
{{Fontes geographici}}
*[http://www.greatlakes.org/ "Alliance For The Great Lakes,"] greatlakes.org
*[http://www.ec.gc.ca/grandslacs-greatlakes/default.asp?lang=En&n=70283230-1 ''Environment Canada,] apud ec.gc.ca (situs publicus)
*[https://web.archive.org/web/20080511230142/http://www.coastwatch.msu.edu/ "Great Lakes Coast Watch,"] apud coastwatch.msu.edu
*[http://www.glc.org/ "Great Lakes Commission,"] glv.org
*[http://www.divinglore.com/Genesis/USA/Great_Lakes_&_Inland_Sites.htm "Great Lakes Dive Sites," conspectus in Magnos Lacus,] divinglore.com
*[http://GreatLakesEcho.org "Great Lakes Echo,"] greatlakesecho.org
*[http://www.glerl.noaa.gov "Great Lakes Environmental Research Laboratory,"] gleerl.noaa.gov (U.S. Department of Commerce: NOAA)
*[http://www.great-lakes.net/ "Great Lakes Information Network,"] great-lakes.net
*[http://www.ijc.org/ "Internation Joint Commission – Canada and United States,"] ijc.org
*[http://www.iaglr.org/ "International Association for Great Lakes Research,"] iaglr.org
*[http://www.epa.gov/glnpo Lacus Magni,] epa.gov (United States Environmental Protection Agency, situs publicus)
*[https://web.archive.org/web/20050206183038/http://www.hhpl.on.ca/GreatLakes/ "Maritime History of the Great Lakes,"] maritimehistoryofthegreatlakes.ca
* [https://web.archive.org/web/20120302163207/http://www.on.ec.gc.ca/wildlife/factsheets/fs_herring_gulls_table2_e.html De vita fera,] on.ec.gc.ca
{{Coord|45|45|N|84|0|W|region:US_type:waterbody|display=title}}
{{1000 paginae}}
[[Categoria:Systema Sancti Laurentii fluminis]]
[[Categoria:Lacus Canadae]]
[[Categoria:Lacus Civitatum Foederatarum|Magni]]
[[Categoria:Magni Lacus|!]]
{{Myrias|Geographia}}
mjsudhgulz8pdxuewtyipgbgu3pd0lb
3988793
3988791
2026-09-17T13:00:48Z
Demetrius Talpa
81729
3988793
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Great Lakes from space.jpg|thumb|Despectus in omnem Lacuum Magnorum [[regio]]nem ex satellite, die 24 Aprilis 2000.]]
'''Lacus Magni''' sunt [[quinque]] ampliores [[aqua dulcis|aquae dulcis]] [[lacus]], in boreorientali [[America Septentrionalis|America Septentrionali]], secundum [[finis Canadae et Civitatum Foederatarum|finem Canadae et Civitatum Foederatarum]] siti, qui cum [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]] per [[Cursus marinus Sancti Laurentii|Cursum marinum Sancti Laurentii]]<!--[[Anglice]] ''Saint Lawrence Seaway''--> et [[Cursus aquatilis Lacuum Magnorum|Cursum aquatilem Lacuum Magnorum]] conectuntur. Ei, in lacubus [[Lacus Superior|Superiore]], [[Michiganus Lacus|Michigano]], [[Lacus Huronorum|Huronorum]], [[Lacus Eriarum|Eriarum]], [[Andiatrocus Lacus|Andiatroco]] consistentes, una sunt maximus lacuum aquae dulcis grex in [[Tellus|orbe terrarum]] notus, quibus sunt 21 centesimas Telluris aqua dulcis [[superficies|superficialis]].<ref>[http://www.epa.gov/glnpo/basicinfo.html "Great Lakes – U.S. EPA,"] apud epa.gov (United States Environmental Protection Agency).</ref><ref>[http://biology.usgs.gov/luhna/chap6.html "Historical Landcover Changes in the Great Lakes Region,"] capitulum 6 ex LUHNA, apud usgs.luhna.</ref><ref>Ghassemi, Fereidoun, ''Inter-Basin Water Transfer'' (Cantabrigiae: Cambridge University
Press, 2007), ISBN 0-521-86969-2.</ref> Superficies 94250 milia quadrata, [[volumen]] (apud datum aquae humilis mensum) 5439 milia cubica est.<ref name="EPAphysical">[http://www.epa.gov/glnpo/physfacts.html "Great Lakes: Basic Information: Physical Facts," apud epa.gov (United States Environmental Protection Agency).</ref> Lacus a nonnullis civibus [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] aliquando Litus Septentrionale, vel [[Litus Tertium]], appellantur.
[[Fasciculus:Great-Lakes-Basin.svg|thumb|Tabula Lacuum Magnorum et eorum [[pelvis siccandi]], cum finibus civitatum, provinciarum, et nationum.]]
[[Fasciculus:Sediment and Algae Color the Great Lakes.jpg|thumb|Lacus Magni post tempestatem Octobri 2011. Tempestas ad [[superficies|superficiem]] lacuum [[sedimentum]] et [[alga]]s elevavit.]]
==Situs==
[[Lacus Ilinorum]] omnis terris [[CFA|Civitatum Foederatarum]] circumcinctus est; ceteros lacus confinium [[Canada]]e et Civitatum Foederatarum transit. Litora eorum septentrionalia provinciae Canadensis [[Ontario]]ni adscriptae sunt, litora meridionalia civitatibus multis.
Partem Americanam litoris septentrionalis [[lacus Superior]]is [[Minnesota]] possidet, litora meridionalia inter [[Visconsinia]]m et [[Michigania]]m divisa sunt. [[Lacus Ilinorum]] partes borealis et orientalis in Michigania sunt, pars occidentalis inter Visconsiniam et [[Illinoesia]]m divisa est, extremitatem australem [[Indiana]] habet. [[Lacus Huronum]] litora australia et occidentalia in Michigania sunt. [[Lacus Erieus|Lacus Eriei]] partem austroccidentalem [[Ohium]] possidet, austrorientalis inter [[Pennsilvania]]m et [[Novum Eboracum]] divisa est. [[Lacus Ontarius|Lacus Ontarii]] litora australia et orientalia in civitate Novi Eboraci sita sunt.
==Hydrographia==
[[Lacus Superior]] area in America maximus in systemate supremus est (quamquam et in eum aqua aliorim lacorum, quorum maximus [[Nipigon]], colligitur); per [[flumen Sanctae Mariae]] ("rivière Sainte-Marie") aquae eius in [[lacus Huronum|lacum Huronum]] defluunt. Lacus Huronum in duas partes divisum est insulis et paeninsulis, quarum boreorientalis minor [[Sinus Georgianus]] ('"Georgian Bay") nominatur. Cum [[lacus Ilinorum|lacu Ilinorum]] freto [[Mackinac]] coniunctum est; sensu hydrographico lacus Huronum (cum sinu Georgiano) et lacus Ilinorum (cum [[sinus Viridis|sinu Viridi]], "Green Bay") unus lacus figurae complexae est, sed duobus lacuum nominibus partes eius semper nominantur. Per [[flumen Sanctae Clarae]] aqua e lacu Huronum in [[lacus Sanctae Clarae|lacum Sanctae Clarae]] minorem defluit, et ex eo per [[Detroitum (flumen)|Detroitum]] fluvium in [[lacus Erieus|lacum Erieum]]. [[Niagara]] flumen ex Erieo in [[lacus Ontarius|lacum Ontarium]] fluit, et ex Ontario [[flumen Sancti Laurentii]] aquam Lacuum Magnorum in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] aufert.
== Nonnullae naves peregrinatoriae ==
{| class="wikitable"
|-
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
!
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
!
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
|-
| [[Niagara (palace steamer)|''Niagara'']]
| 1856
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Christopher Columbus (navis)|Christopher Columbus]]''
| 1892
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Eastland]]''
| 1902
| Civitates Foederatae
|-
| ''[[Milwaukee Clipper]]''
| 1904
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Keewatin]]''
| 1907
| Canada
|
| [[Comet (steamboat)|''Comet'']]
| 1857
| Civitates Foederatae
|}
{{NexInt}}
*''[[Esox lucius]]''
==Notae==
<div class="references-small"><references/></div>
==Bibliographia==
* Anin, Peter. [[2006]]. ''[http://books.google.ca/books?id=VzMeZHaLP_gC&lpg=PP1&dq=inauthor%3A%22Peter%20Annin%22&pg=PP1#v=onepage&q&f=true The Great Lakes Water Wars.]'' Island Press. ISBN 1-55963-087-6.
* Beltran, R., et al. [[1995]]. ''[http://www.epa.gov/glnpo/atlas/glat-ch2.html The Great Lakes: An Environmental Atlas and Resource Book.]'' United States Environmental Protection Agency and Government of Canada. ISBN 0-662-23441-3.
* Coon, W. F., et R. A. Sheets. [[2006]]. ''[http://pubs.usgs.gov/sir/2006/5180/ Estimate of Ground Water in Storage in the Great Lakes Basin,]'' Relatum Investigationum Scientificarum 2006–5180. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
* Grady, Wayne, Bruce M. Littel, et Emily S. Damstra. [[2007]]. [http://books.google.ca/books?id=bnvZ1XrRTGIC&lpg=PP1&dq=Great%20Lakes&pg=PP1#v=onepage&q&f=true ''The Great Lakes: the natural history of a changing region.''] David Suzuki Foundation. ISBN 978-1-55365-197-0.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Great Lakes|Lacus Magnos}}
{{Fontes geographici}}
*[http://www.greatlakes.org/ "Alliance For The Great Lakes,"] greatlakes.org
*[http://www.ec.gc.ca/grandslacs-greatlakes/default.asp?lang=En&n=70283230-1 ''Environment Canada,] apud ec.gc.ca (situs publicus)
*[https://web.archive.org/web/20080511230142/http://www.coastwatch.msu.edu/ "Great Lakes Coast Watch,"] apud coastwatch.msu.edu
*[http://www.glc.org/ "Great Lakes Commission,"] glv.org
*[http://www.divinglore.com/Genesis/USA/Great_Lakes_&_Inland_Sites.htm "Great Lakes Dive Sites," conspectus in Magnos Lacus,] divinglore.com
*[http://GreatLakesEcho.org "Great Lakes Echo,"] greatlakesecho.org
*[http://www.glerl.noaa.gov "Great Lakes Environmental Research Laboratory,"] gleerl.noaa.gov (U.S. Department of Commerce: NOAA)
*[http://www.great-lakes.net/ "Great Lakes Information Network,"] great-lakes.net
*[http://www.ijc.org/ "Internation Joint Commission – Canada and United States,"] ijc.org
*[http://www.iaglr.org/ "International Association for Great Lakes Research,"] iaglr.org
*[http://www.epa.gov/glnpo Lacus Magni,] epa.gov (United States Environmental Protection Agency, situs publicus)
*[https://web.archive.org/web/20050206183038/http://www.hhpl.on.ca/GreatLakes/ "Maritime History of the Great Lakes,"] maritimehistoryofthegreatlakes.ca
* [https://web.archive.org/web/20120302163207/http://www.on.ec.gc.ca/wildlife/factsheets/fs_herring_gulls_table2_e.html De vita fera,] on.ec.gc.ca
{{Coord|45|45|N|84|0|W|region:US_type:waterbody|display=title}}
{{1000 paginae}}
[[Categoria:Systema Sancti Laurentii fluminis]]
[[Categoria:Lacus Canadae]]
[[Categoria:Lacus Civitatum Foederatarum|Magni]]
[[Categoria:Magni Lacus|!]]
{{Myrias|Geographia}}
n3num4w5no6jquwml5szuwfe660hspu
3988880
3988793
2026-09-17T17:34:14Z
Demetrius Talpa
81729
/* Hydrographia */
3988880
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Great Lakes from space.jpg|thumb|Despectus in omnem Lacuum Magnorum [[regio]]nem ex satellite, die 24 Aprilis 2000.]]
'''Lacus Magni''' sunt [[quinque]] ampliores [[aqua dulcis|aquae dulcis]] [[lacus]], in boreorientali [[America Septentrionalis|America Septentrionali]], secundum [[finis Canadae et Civitatum Foederatarum|finem Canadae et Civitatum Foederatarum]] siti, qui cum [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]] per [[Cursus marinus Sancti Laurentii|Cursum marinum Sancti Laurentii]]<!--[[Anglice]] ''Saint Lawrence Seaway''--> et [[Cursus aquatilis Lacuum Magnorum|Cursum aquatilem Lacuum Magnorum]] conectuntur. Ei, in lacubus [[Lacus Superior|Superiore]], [[Michiganus Lacus|Michigano]], [[Lacus Huronorum|Huronorum]], [[Lacus Eriarum|Eriarum]], [[Andiatrocus Lacus|Andiatroco]] consistentes, una sunt maximus lacuum aquae dulcis grex in [[Tellus|orbe terrarum]] notus, quibus sunt 21 centesimas Telluris aqua dulcis [[superficies|superficialis]].<ref>[http://www.epa.gov/glnpo/basicinfo.html "Great Lakes – U.S. EPA,"] apud epa.gov (United States Environmental Protection Agency).</ref><ref>[http://biology.usgs.gov/luhna/chap6.html "Historical Landcover Changes in the Great Lakes Region,"] capitulum 6 ex LUHNA, apud usgs.luhna.</ref><ref>Ghassemi, Fereidoun, ''Inter-Basin Water Transfer'' (Cantabrigiae: Cambridge University
Press, 2007), ISBN 0-521-86969-2.</ref> Superficies 94250 milia quadrata, [[volumen]] (apud datum aquae humilis mensum) 5439 milia cubica est.<ref name="EPAphysical">[http://www.epa.gov/glnpo/physfacts.html "Great Lakes: Basic Information: Physical Facts," apud epa.gov (United States Environmental Protection Agency).</ref> Lacus a nonnullis civibus [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] aliquando Litus Septentrionale, vel [[Litus Tertium]], appellantur.
[[Fasciculus:Great-Lakes-Basin.svg|thumb|Tabula Lacuum Magnorum et eorum [[pelvis siccandi]], cum finibus civitatum, provinciarum, et nationum.]]
[[Fasciculus:Sediment and Algae Color the Great Lakes.jpg|thumb|Lacus Magni post tempestatem Octobri 2011. Tempestas ad [[superficies|superficiem]] lacuum [[sedimentum]] et [[alga]]s elevavit.]]
==Situs==
[[Lacus Ilinorum]] omnis terris [[CFA|Civitatum Foederatarum]] circumcinctus est; ceteros lacus confinium [[Canada]]e et Civitatum Foederatarum transit. Litora eorum septentrionalia provinciae Canadensis [[Ontario]]ni adscriptae sunt, litora meridionalia civitatibus multis.
Partem Americanam litoris septentrionalis [[lacus Superior]]is [[Minnesota]] possidet, litora meridionalia inter [[Visconsinia]]m et [[Michigania]]m divisa sunt. [[Lacus Ilinorum]] partes borealis et orientalis in Michigania sunt, pars occidentalis inter Visconsiniam et [[Illinoesia]]m divisa est, extremitatem australem [[Indiana]] habet. [[Lacus Huronum]] litora australia et occidentalia in Michigania sunt. [[Lacus Erieus|Lacus Eriei]] partem austroccidentalem [[Ohium]] possidet, austrorientalis inter [[Pennsilvania]]m et [[Novum Eboracum]] divisa est. [[Lacus Ontarius|Lacus Ontarii]] litora australia et orientalia in civitate Novi Eboraci sita sunt.
==Hydrographia==
[[Lacus Superior]] area in America maximus in systemate supremus est (quamquam et in eum aqua aliorum lacorum, quorum maximus [[Nipigon]], colligitur); per [[flumen Sanctae Mariae]] ("rivière Sainte-Marie") aquae eius in [[lacus Huronum|lacum Huronum]] defluunt. Lacus Huronum in duas partes divisum est insulis et paeninsulis, quarum boreorientalis minor [[Sinus Georgianus]] ('"Georgian Bay") nominatur. Cum [[lacus Ilinorum|lacu Ilinorum]] freto [[Mackinac]] coniunctum est; sensu hydrographico lacus Huronum (cum sinu Georgiano) et lacus Ilinorum (cum [[sinus Viridis|sinu Viridi]], "Green Bay") unus lacus figurae complexae est, sed duobus lacuum nominibus partes eius semper nominantur. Per [[flumen Sanctae Clarae]] aqua e lacu Huronum in [[lacus Sanctae Clarae|lacum Sanctae Clarae]] minorem defluit, et ex eo per [[Detroitum (flumen)|Detroitum]] fluvium in [[lacus Erieus|lacum Erieum]]. [[Niagara]] flumen ex Erieo in [[lacus Ontarius|lacum Ontarium]] fluit, et ex Ontario [[flumen Sancti Laurentii]] aquam Lacuum Magnorum in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] aufert.
== Nonnullae naves peregrinatoriae ==
{| class="wikitable"
|-
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
!
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
!
! Nomen navis
! Quo anno facta
! Civitas
|-
| [[Niagara (palace steamer)|''Niagara'']]
| 1856
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Christopher Columbus (navis)|Christopher Columbus]]''
| 1892
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Eastland]]''
| 1902
| Civitates Foederatae
|-
| ''[[Milwaukee Clipper]]''
| 1904
| Civitates Foederatae
|
| ''[[Keewatin]]''
| 1907
| Canada
|
| [[Comet (steamboat)|''Comet'']]
| 1857
| Civitates Foederatae
|}
{{NexInt}}
*''[[Esox lucius]]''
==Notae==
<div class="references-small"><references/></div>
==Bibliographia==
* Anin, Peter. [[2006]]. ''[http://books.google.ca/books?id=VzMeZHaLP_gC&lpg=PP1&dq=inauthor%3A%22Peter%20Annin%22&pg=PP1#v=onepage&q&f=true The Great Lakes Water Wars.]'' Island Press. ISBN 1-55963-087-6.
* Beltran, R., et al. [[1995]]. ''[http://www.epa.gov/glnpo/atlas/glat-ch2.html The Great Lakes: An Environmental Atlas and Resource Book.]'' United States Environmental Protection Agency and Government of Canada. ISBN 0-662-23441-3.
* Coon, W. F., et R. A. Sheets. [[2006]]. ''[http://pubs.usgs.gov/sir/2006/5180/ Estimate of Ground Water in Storage in the Great Lakes Basin,]'' Relatum Investigationum Scientificarum 2006–5180. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
* Grady, Wayne, Bruce M. Littel, et Emily S. Damstra. [[2007]]. [http://books.google.ca/books?id=bnvZ1XrRTGIC&lpg=PP1&dq=Great%20Lakes&pg=PP1#v=onepage&q&f=true ''The Great Lakes: the natural history of a changing region.''] David Suzuki Foundation. ISBN 978-1-55365-197-0.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Great Lakes|Lacus Magnos}}
{{Fontes geographici}}
*[http://www.greatlakes.org/ "Alliance For The Great Lakes,"] greatlakes.org
*[http://www.ec.gc.ca/grandslacs-greatlakes/default.asp?lang=En&n=70283230-1 ''Environment Canada,] apud ec.gc.ca (situs publicus)
*[https://web.archive.org/web/20080511230142/http://www.coastwatch.msu.edu/ "Great Lakes Coast Watch,"] apud coastwatch.msu.edu
*[http://www.glc.org/ "Great Lakes Commission,"] glv.org
*[http://www.divinglore.com/Genesis/USA/Great_Lakes_&_Inland_Sites.htm "Great Lakes Dive Sites," conspectus in Magnos Lacus,] divinglore.com
*[http://GreatLakesEcho.org "Great Lakes Echo,"] greatlakesecho.org
*[http://www.glerl.noaa.gov "Great Lakes Environmental Research Laboratory,"] gleerl.noaa.gov (U.S. Department of Commerce: NOAA)
*[http://www.great-lakes.net/ "Great Lakes Information Network,"] great-lakes.net
*[http://www.ijc.org/ "Internation Joint Commission – Canada and United States,"] ijc.org
*[http://www.iaglr.org/ "International Association for Great Lakes Research,"] iaglr.org
*[http://www.epa.gov/glnpo Lacus Magni,] epa.gov (United States Environmental Protection Agency, situs publicus)
*[https://web.archive.org/web/20050206183038/http://www.hhpl.on.ca/GreatLakes/ "Maritime History of the Great Lakes,"] maritimehistoryofthegreatlakes.ca
* [https://web.archive.org/web/20120302163207/http://www.on.ec.gc.ca/wildlife/factsheets/fs_herring_gulls_table2_e.html De vita fera,] on.ec.gc.ca
{{Coord|45|45|N|84|0|W|region:US_type:waterbody|display=title}}
{{1000 paginae}}
[[Categoria:Systema Sancti Laurentii fluminis]]
[[Categoria:Lacus Canadae]]
[[Categoria:Lacus Civitatum Foederatarum|Magni]]
[[Categoria:Magni Lacus|!]]
{{Myrias|Geographia}}
9zw8g0iyyhzbwv84qtkeyicyafppt6p
2026
0
3793
3988883
3988724
2026-09-17T17:53:48Z
Bartholomite
116968
/* Mense Septembri */
3988883
wikitext
text/x-wiki
{{Eventus currens}}
{{Decennium|203|MMXXVI}}
== Eventa ==
=== Mense Ianuario ===
* 1 Ianuarii: [[Bulgaria]] [[euro]]nem [[moneta]]m induxit.
* 3 Ianuarii: [[Nicolaus Maduro]] [[Venetiola]]e praeses a [[miles|militibus]] [[CFA|Civitatum Foederatarum]] raptus est; [[Caracae]] multis ictibus affliguntur.
* 6 Ianuarii: [[Leo XIV|Leo papa XIV]] [[Iubilaeum anni 2025]] claudit.
* 7 Ianuarii: Necatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Renatae Good||en|qid=Q137723290}} inter Operationem "Metro Surge" ad protestationes [[Minneapolis]] excitat.
* 15 Ianuarii: [[Vicipaedia]], anno 2001 a [[Iacobus Wales|Iacobo Wales]] et [[Laurentius Sanger|Laurentio Sanger]] condita, annum vicesimum quintum celebrat.
* 22 Ianuarii: [[Civitates Foederatae Americae]] ab [[Ordo mundi sanitarius|Ordine Mundi Sanitarii]] se recedunt.
* 28 Ianuarii: [[Sarah Mullally]] prima femina fit quae [[Ecclesia Anglicana|Ecclesiae Anglicanae]] praeest.
* 30 Ianuarii: Tria miliones paginarum ad acta [[Galfridus Epstein|Epstein]] pertinentium publicantur, multae personae publicae clarissimae toto orbe terrarum commemorantur.
=== Mense Februario ===
* 2–6 Februarii: [[Curdistania Syriaca|Curdistaniam Syriacam]] [[Ahmedus Husainus al-Shara|rectio Damasci nova]] sibi adiungit.
* 6 Februarii: [[Olympia hiemalia 2026|Olympia hiemalia]] in [[Italia]] simul [[Mediolanum|Mediolani]], [[Cortina Ampecanorum|Cortinae Ampecanorum]], [[Pralatium|Pralatii]], [[Livignum|Livigni]] et [[Resinae|Ante Silvam]] patefiunt.
* 21 Februarii: Bellum inter [[Afghania]] et [[Pakistania]] erumpit.
* 28 Februarii: Civitas [[Israël]] et [[Civitates Foederatae]] impetum in [[Irania]]m faciunt, impetum praeemptivum appellantes.
=== Mense Martio ===
* 1 Martii: Irania [[Fretum Ormusense]] commeatui maritimo claudit.
* 8 Martii: [[Mojtaba Khamenei|Mojtaba Husainus Khamenei]], [[Ali Khamenei|Alii]] necati filius, magnus dux [[Irania]]e eligitur.
* 31 Martii: In [[Mongolia]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Uchral Nyam-Osor||en|qid=Q110962738}}, post abdicationem Gombojavyn Zandanshatar, primus minister iurat.
=== Mense Aprili ===
* 6 Aprilis: [[Programma Artemis|Artemis II]] cum quattuor astronautis Lunam circumvolat et 11 Aprilis feliciter in Tellurem revertitur.
* 9 Aprilis: [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatae]] et [[Irania]] indutiis pactionem faciunt, colloquiisque ut discrimen inter se componant.
* 26 Aprilis: [[Sebastianus Sawe]] Londinii primus homo [[Cursus Marathonius|cursum Marathonium]] minore tempore quam duabus horis perficit.
=== Mense Maio ===
* 3 Maii: Epidemia [[hantaviridae|hantavirus]] [[Andes|Andini]] ad [[quadragena]]m [[navis]] vectoriae ''Hondius'' ducit, tres mortui.
* 16 Maii: Epidemia [[ebolavirus]] Bundibugyoensis in [[Res publica democratica Congensis|Re publica democratica Congolensi]] declaratur. Contra hunc typum neque cura neque vaccinatio nota est.
* 23 Maii: Protestationes in [[Albania]], quae "Revolutio Phoenicopterorum" appellantur.
* 25 Maii: ''[[Magnifica humanitas]]'', epistola encyclica [[Leo XIV|Leonis XIV]] prima, editur.
=== Mense Iunio ===
* 12 Iunii: [[Elon Musk]] primus fit, qui {{num|1000000000000}} [[dollarium Civitatum Foederatarum|dollariorum Americanorum]] accumulaverit.
* 22 Iunii: [[Keir Starmer]] se ab officio primi ministri [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] abdicaturum nuntiat.
* 24 Iunii: [[Terrae motus]] maior magnitudinis 7.5 in Venetiola complura milia hominum necat multaque aedificia concidit.
=== Mense Iulio ===
* 1 Iulii: [[Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X]] [[Esquinia]]e quattuor [[episcopus|episcopos]] novos sine mandato [[papa]]li consecrat. [[Leo XIV]] papa totam societatem [[excommunicatio|excommunicat]].
* 3 Iulii: [[Keiko Fujimori]] prima muliebris praeses civitatis [[Peruvia|Peruviae]] eligitur.
* 19 Iulii: [[Turma Pedilusoria Nationalis Hispanica]] vincit [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2026)|certamen mundanum pediludii]]. [[Turma Pedilusoria Nationalis Argentina|Argentina]] secunda et [[Turma Pedilusoria Nationalis Anglica|Anglia]] tertia sunt.
* 20 Iulii: [[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] rex [[Andreas Burnham|Andream Burnham]] primum ministrum [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] constituit.
* 26 Iulii: [[Thaddaeus Pogačar]], birotarius [[Slovenia|Slovenicus]], quintum [[Circuitus Franciae|Circuitum Franciae]] vincit.
* 28 Iulii: [[Terrae motus Kumamoto anni 2026|Terrae motus Kumamoto]] accidit.
* 30 Iulii: Octoginta milia [[migratio|migrantium]] [[Septa]]m e [[Marocum|Maroco]] intrant, 111 moriuntur, plerique remittuntur.
=== Mense Augusto ===
* 2 Augusti: [[Arabia Saudiana]], [[Pakistania]] et [[Turcia]] [[Mecca]]e pactum defensionis subscribunt.
* 12 Augusti: [[Defectio solis]] [[Siberia]]e et [[Hiberia]]e.
* 20 Augusti: [[Rojava]] [[Syria]]e plene integra est, iam non amplius [[autonomia]] praedita.
* 26 Augusti: [[Inundatio]] mortifera [[Nepalia]]m et [[Tibetum]] affligit.
* 28 Augusti: [[Hacon VIII]], patre [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldo V]] mortuo, rex [[Norvegia]]e fit.
=== Mense Septembri ===
* 6 Septembris: [[Alternativa pro Germania]] pluralitatem suffragiorum in [[Saxonia et Anhaltium|Saxonia et Anhaltio]] conciliat.
* 16 Septembris: [[Ursula de Leyen]] [[Canada]]m ut socia consociata [[Unionis Europaeae]] invitat.
== Nati ==
{{Nati desiderati}}
== Mortui ==
=== Mense Ianuario ===
* [[8 Ianuarii]]: [[Ludovicus E. Brus]], chimicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1943]].
* [[10 Ianuarii]]: [[Ericus de Däniken]], scriptor [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1935]].
* [[13 Ianuarii]]: [[Georgius Basiliu]], politicus [[Cyprus|Cypri]]; natus est anno [[1931]].
* [[16 Ianuarii]]: [[Ludovica Diogo]], politica [[Mozambicum|Mozambicana]]; nata est anno [[1958]].
* [[24 Ianuarii]]
** [[David Abulafia]], historicus [[Britanniarum regnum|Britannicus]]; natus est anno [[1949]].
** [[Gulielmus Foege]], [[medicus]] et [[epidemiologia|epidemiologus]] [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1936]].
* [[25 Ianuarii]]: [[Yi Haechan]], politicus [[Res publica Coreana|Rei publicae Coreanae]]; natus est anno [[1952]].
* [[26 Ianuarii]]: [[Sia Figiel]], poeta, scriptrix, et pictrix [[Samoa]]na; nata est anno [[1967]].
=== Mense Februario ===
* [[1 Februarii]]: [[Rita Süssmuth]], politica [[Germania|Germanica]]; nata est anno [[1937]].
* [[2 Februarii]]: [[Athanasius Carolus Renoux]], monachus Benedictinus et orientalista Francicus; natus est anno [[1925]].
* [[11 Februarii]]: [[Iacobus van der Beek]], actor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1977]].
* [[15 Februarii]]: [[Robertus Duvall]], actor et moderator cinematographicus Americanus; natus est anno [[1931]].
* [[19 Februarii]]: [[Polycarpus Pengo]], archiepiscopus [[Tanzania|Tanzanicus]]; natus est anno [[1944]].
* [[28 Februarii]]: [[Ali Khamenei]], magnus dux [[Irania]]e, ab [[Israel]]e occiditur; natus est anno [[1939]].
=== Mense Martio ===
* [[1 Martii]]: [[David Oddi filius]], politicus [[Islandia|Islandicus]]; natus est anno [[1948]].
* [[5 Martii]]: [[Antonius Lobo Antunes]], scriptor et psychologus [[Portugallia|Lusitanus]]; natus est anno [[1942]].
* [[8 Martii]]: [[Antonius Iacobus Leggett]], physicus [[Regnum Britanniarum|Britannicus]]; natus est anno [[1936]].
* [[12 Martii]]: [[Ioachimus Wanke]], episcopus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1941]].
* [[14 Martii]]:
**[[Georgius Habermas]], philosophus continentalis et sociologus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1929]].
**[[Christophorus A. Sims]], oeconomiae peritus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1942]].
* [[17 Martii]]: [[Ilia II]], patriarcha Ecclesiae Orthodoxae Georgianae [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1933]].
* [[19 Martii]]:
** [[Humbertus Bossi]], politicus [[Italia|Italianus]]; natus est anno 1941.
** [[Carolus Norris]], artifex martialis [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1940]].
* [[22 Martii]]: [[Leonillus Jospin]], politicus [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1937]].
=== Mense Aprili ===
* [[6 Aprilis]]: [[Christianus Schwarz-Schilling]], politicus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1930]].
* [[7 Aprilis]]: [[Iacobus Whittaker]], alpinista [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1929]].
* [[8 Aprilis]]: [[Carolus Delhez]], presbyter et sociologicus [[Belgica|Belgicus]]; natus est anno [[1951]].
* [[9 Aprilis]]: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Björgvin Halldórsson||en|qid=Q879495}}, musicus [[Islandia|Islandicus]]; natus est anno 1951.
* [[19 Aprilis]]: [[Desmond Morris|Desmondus Morris]], zoologus ethologusque Anglicus; natus est anno [[1928]].
* [[24 Aprilis]]: [[Sophia Zdybicka]], philosopha et monacha [[Polonia|Polonica]]; nata est anno 1928.
=== Mense Maio ===
* [[6 Maii]]: [[Theodorus Turner]], vir negotii et philanthropus Americanus; natus est anno 1938.
* [[8 Maii]]: [[Festus Mogae]], politicus [[Botsuana|Botsuanicus]]; natus est anno 1939.
* [[25 Maii]]: [[Sonny Rollins]], saxophonista iazensis Americanus; natus est anno 1930.
* [[29 Maii]]: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bryan Bergougnoux||en|qid=Q936402}}, lusor harpastum Gallicus; nata est anno [[1983]].
=== Mense Iunio ===
* [[6 Iunii]]: [[Osorius Citora Afonso]], episcopus necatus [[Mozambicum|Mozambicanus]]; natus est anno [[1972]].
* [[14 Iunii]]: [[Oliverius Tree]], cantor histrioque [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1993]].
* [[16 Iunii]]: [[Camillus Ruini]], cardinalis [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1931]].
* [[21 Iunii]]: [[Franciscus Guterres]], politicus [[Timora Orientalis|Timoracus]]; natus est anno [[1954]].
* [[22 Iunii]]: [[Alanus Greenspan]], pristinus praeses [[Systema aerarium foederale|systematis aerarii foederalis Americae]]; natus est anno [[1926]].
=== Mense Iulio ===
* [[8 Iulii]]: [[Anna Widdecombe]], politica Britannica; nata est anno [[1947]].
* [[11 Iulii]]: [[Lindsey Graham]], politicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1955]].
* [[14 Iulii]]: [[Ioannes Michael Maitzen]], astronomus [[Austria]]cus; natus est anno [[1943]].
* [[29 Iulii]]: [[Harrius Mitchell]], politicus Americanus; natus est anno [[1940]].
* [[31 Iulii]]:
** [[Francus Baresi]] pedilusor Italicus; natus est anno [[1960]].
** [[Antonius Mazzi]], presbyter Italicus; natus est anno 1929.
=== Mense Augusto ===
* [[2 Augusti]]: [[Kay Granger]], politica Americana; nata est anno 1943.
* [[3 Augusti]]: [[Iulius Duarte Langa]], cardinalis [[Mozambicum|Mozambicanus]]; natus est anno [[1927]].
* [[6 Augusti]]: [[Franciscus Guccini]], cantor Italicus; natus est anno 1940.
* [[7 Augusti]]: [[Luciana Stassaert]] poetria pictrixque Belgica; nata est anno 1936.
* [[15 Augusti]]: [[Alexander Danilin]], [[psychiater]] [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1960]].
* [[16 Augusti]]: [[Hayden Panettiere]], actrix Americana; nata est anno [[1989]].
* [[17 Augusti]]: [[Stanislaus Lalanne]], episcopus Francicus; natus est anno 1948.
* [[24 Augusti]]: [[Hideki Shirakawa]], chemicus Iaponicus; natus est anno 1936.
* [[25 Augusti]]:
** [[Timotheus Curry]], actor Anglicus; natus est anno [[1946]].
** [[Dolly Parton]], cantrix Americana; nata est anno 1946.
* [[27 Augusti]]: [[Ratko Mladić]], scelestus bellicus Serbicus; natus est anno 1942.
* [[28 Augusti]]: [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldus V]], rex [[Norvegia]]e; natus est anno [[1937]].
* [[31 Augusti]]:
** [[Eduardus Balladur]], polticus Francicus; natus est anno 1929.
** [[Ada Yonath]], [[chemica]] Israeliana; nata est anno 1939.
=== Mense Septembri ===
* [[1 Septembris]]: [[Aentius Bianchi]] theologus Italicus; natus est anno 1943.
* [[2 Septembris]]: [[Gloria Steinem]], diurnalista Americana; nata est anno [[1934]].
* [[4 Septembris]]: [[Galfridus Sutton]], philologus Britannicus; natus est anno 1947.
* [[11 Septembris]]
** [[Astrida (principissa Norvegica)|Astrida]], principissa Norvegica; nata est anno [[1932]].
** [[Emma Bonino]], politica Italica; nata est anno 1948.
* [[14 Septembris]]: [[Petrus Maximilianus]], artifex Germano-Americanus; natus est anno 1937.
== Cultura popularis ==
=== Musica ===
* [[Gratia Abrams]] - ''Daughter from Hell''
* [[Zacharias Bryan]] - ''With Heaven on Top''
* [[Ariana Grande]] - ''Petal''
* [[BTS]] - ''Arirang''
* [[Noë Kahan]] - ''The Great Divide''
* [[Ella Langley]] - ''Dandelion''
* [[Bruno Mars]] - ''The Romantic''
* [[Olivia Rodrigo]] - ''You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love''
* [[Henricus Styles]] - ''Kiss All the Time. Disco, Occasionally''
=== Pelliculae ===
* [[28 Martii]]: ''[[The Super Mario Galaxy Movie]]'' (CFA)
* [[10 Aprilis]]: ''[[Michael (2026 pellicula)|Michael]]'' (CFA)
* [[9 Iunii]]: ''[[Toy Story 5]]'' (CFA)
* [[6 Iulii]]: ''[[The Odyssey (2026 pellicula)|The Odyssey]]'' (CFA & Britannia)
* [[27 Iulii]]: ''[[Spider-Man: Brand New Day]] (CFA)
4gbcc0jk1vtw5bv8upmxmf5h371yt08
Index fluviorum Germaniae
0
4345
3989054
3987806
2026-09-18T10:29:08Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3989054
wikitext
text/x-wiki
{{Scientia dubia}}
{{Pagina polienda|Nonnulla nomina videntur esse ficticia, atque Vicipaedia Theodisca hic adhibita est fons; vide [[Vicipaedia:Noli fingere]].}}
[[Fasciculus:Deutschland Flussgebietseinheiten.png|thumb|right|Praecipuorum [[Germania|Germanicorum]] fluminum graviores naves perferentium diagramma ([[Theodisce]]).]]
[[Fasciculus:Rheinbrücke Konstanz bei Föhn.jpg|thumb|upright=0.8|left|Pons super [[Rhenus|Rhenum]] [[Constantia (Germania)|Constantiae]].]]
[[Fasciculus:Elbe Bad Schandau.jpg|thumb|upright=0.8|right|Commune [[Vallis Ignominiosa]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755">Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et scriptores historiae Germanicae medii aevi''. Altenburgi: Richter; et: Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et Scriptores Historiae Germanicae Medii Aevi'' (Vol. 3, Appendices de provinciis Misnensibus et Saxonicis). Altenburgi: Officina Richteriana; et: Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et Scriptores Historiae Germanicae Medii Aevi'' (Vol. 3, Diplomatarium Misnico-Voigtlandicum). Altenburgi: Officina Richteriana; et: Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et Scriptores Historiae Germanicae Medii Aevi'' (Vol. 3, Appendices de Lusatia Superiore). Altenburgi: Officina Richteriana; et: Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et scriptores historiae Germanicae medii aevi, cum sigillis aeri incisis'' (Vol. 3). Altenburgi: Officina Richteriana.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Schandau'') iuxta [[Albis|Albim]].]]
[[Fasciculus:Aerials Deggendorf 16.06.2006.jpg|thumb|upright=0.8|right|Oppidum Deggendorfium<ref name="Deggendorfium">Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB10372085?p=485&cq=Candidus,%20Pantaleon&lang=de ''Chronica Bavaricae Capucinorum Provinciae : in brevem summam collecta a religionis institutione usque ad eius resuscitationem''], ubi dicitur "(...) P. Ludovicus Sedlmair Deggendorfensis confessarius semper ei propre esse debuit (...) Testes erant Monachium, Straubinga, Deggendorfium, Bulsanum (...)".</ref> iuxta [[Danuvius|Danuvium]].]]
[[Fluvius|Fluvii]] [[Germania]]e se in [[Mare Balticum]], [[Pontus Euxinus|Pontum Euxinum]], et [[Mare Germanicum]] effundunt. Praecipua sunt:
* cum [[Ostium fluminis|ostio]] in [[Mare Balticum]], [[Viadrus]];
* cum ostio in [[Pontus Euxinus|Pontum Euxinum]], [[Danuvius]], cum suis praecipuis [[amnis influens|amnibus influentibus]] [[Aenus|Aeno]], [[Isara|Isarā]], et [[Licus|Lico]];
* cum ostio in [[Mare Germanicum]], [[Rhenus]], cum suis praecipuis amnibus influentibus [[Mosella|Mosellā]], [[Moenus|Moeno]] et [[Nicer|Nicro]]; [[Visurgis]]; et [[Albis]], cum suis praecipuis amnibus influentibus [[Habala|Habalā]] et [[Sala (flumen)|Salā]].
==Secundum longitudinem==
Insequentes indices fluvios Germaniae ordinant secundum totam eorum longitudinem (e fonte in ostium), quamquam eorum longitudo intra Germaniae fines minor sit.
===Flumina 200 chiliometra aut amplius longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina 200 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| Danuvius<ref>Vide articulum "Danuvius" apud Vicipaediam Anglicam, ubi dicitur "Danube -river in Europe; '''Danuvius'' in Latin".</ref> seu Ister<ref name="Hofmann"/> seu Hister<ref>[[Ovidius]], ''Epistulae ex Ponto'' 1.8.11: "urbs ripae vicina binominis Histri".</ref>
| ''Donau''
| align="right" | 2850
| [[Pontus Euxinus]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|
| ''Rhein''
| align="right" | 1233
| [[Mare Germanicum]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Alba<ref name=Gr/> seu Albea<ref name=Gr/> seu Albia<ref name=Gr/> seu Albius<ref name=Gr/> seu Alpia<ref name=Gr/> seu Alvea<ref name=Gr/> seu Heilba<ref name=Gr/> seu Helbia<ref name=Gr/> seu Herlba<ref name=Gr/>
| ''Elbe''
| align="right" | 1094
| [[Mare Germanicum]]
| [[Albis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
| Viadus<ref name=Gr/> seu Odora<ref name=Gr/> seu Oder<ref name=Gr/> seu Odagra<ref name=Gr/> seu Odara<ref name=Gr/> seu Odra<ref name=Gr/> seu Odrita<ref name=Gr/> seu Adora<ref name=Gr/> seu Suevus Flavius<ref name=Gr/> seu Oddera<ref name="Elektroniczny słownik hydronimów Polski">[https://eshp.ijp.pan.pl/search/results/226313 Elektroniczny słownik hydronimów Polski] (Polonice), ubi dicitur "Oddere, Odere, Oddera, Oddore 992 RudnickiNO 21-3".</ref> seu Oddere<ref name="Elektroniczny słownik hydronimów Polski"/> seu Oddore<ref name="Elektroniczny słownik hydronimów Polski"/> seu Oddere<ref name="Elektroniczny słownik hydronimów Polski"/>
| ''Oder''
| align="right" | 854
| [[Mare Balticum]]
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| Musella<ref name=Gr/> seu Mosula<ref name=Gr/> seu Musla<ref name=Gr/>
| ''Mosel''
| align="right" | 544
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| Mogonus<ref name=Gr/> seu Manus<ref name=Gr/> seu Moius<ref name=Gr/> seu Mogus<ref name=Gr/> seu Moino<ref name=Gr/>
| ''Main''
| align="right" | 524
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| Enus<ref name=Gr/> seu Oenus<ref name=Gr/> seu Inus<ref name=Gr/> seu Hinus<ref name=Gr/> seu Innus<ref name=Gr/>
| ''Inn''
| align="right" | 517
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| Wesera seu Wisara seu Wisuraha<ref name=Gr/> seu Wisora<ref name=Gr/> seu Wisura<ref name=Gr/> seu Visera<ref name=Gr/> seu Visara<ref name=Gr/> seu Wissula<ref name=Gr/> seu Wirraha<ref name=Gr/>
| ''Weser''
| align="right" | 451
| [[Mare Germanicum]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
|
| ''Saale''
| align="right" | 413
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| Neccarus<ref name="Hofmann"/><ref name=Gr/> seu Nechara<ref name=Gr/> seu Nectara<ref name=Gr/> seu Necorus<ref name=Gr/>
| ''Neckar''
| align="right" | 384
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| Sprea<ref>{{Mundt}}</ref> seu Spreve<ref name=Gr/> seu Sprewe <ref name=Gr/> seu Sprewa<ref name="Tractatus de duabus...">[https://la.wikisource.org/wiki/Tractatus_de_duabus_Sarmatiis_Europiana_et_Asiana_et_de_contentis_in_eis Tractatus de duabus Sarmatiis Europiana et Asiana et de contentis in eis], ubi dicitur "(...) penes fluvium Sueuum Teutonice Spre seu Sprewa dictum, (...)".</ref> seu Spre<ref name="Tractatus de duabus..."/> seu Suevus<ref>"Suevus", "... ad Suevum" etc. {{Google Books|KRg_AAAAcAAJ|p. 578 et passim}}</ref><ref name="Tractatus de duabus..."/>
| ''Spree''
| align="right" | 382
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| Emisa<ref name="Emisa">[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Periods/Roman/_Texts/Ptolemy/2/10/Mueller*.html Karl Müller's Apparatus and Notes to Ptolemy, Book II, Chapter 10: Germania Magna], ubi dicitur "(...) Amisis vel Amissis codd. Plinii 4, 100; Ἀμασίας Strabo 7, 1, 3; germanice olim Emisa fl. et Emisgow regio, nunc Ems fl. (...)".</ref> seu Amissis<ref name="Emisa"/> seu Amisis<ref name="Emisa"/> seu Amisus<ref name=Gr/> seu Amasis<ref name=Gr/> seu Amasius<ref name=Gr/> seu Emesa<ref name=Gr/> seu Amera<ref name=Gr/>
| ''Ems''
| align="right" | 371
| [[Sinus Dollarius]]<ref>[https://books.google.es/books?id=O6deAAAAcAAJ&pg=PA675&lpg=PA675&dq=%22dollert%22+sinus&source=bl&ots=gvKfvPBBEJ&sig=ACfU3U1HLVN-1obH4z02czxdQrkKEeQdtA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjf-M714PSGAxWJVPEDHeCwAEcQ6AF6BAgfEAM#v=onepage&q=%22dollert%22%20sinus&f=false Allgemeinnütziges Geschicht- und Staaten-Wörterbuch], ubi dicitur "Dollart, Dollert, Sinus Dollarius vel Emdanus (...)".</ref>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| Habola<ref name=Gr/> seu Havila<ref name=Gr/> seu Labola<ref name=Gr/> seu Albola<ref name=Gr/>
| ''Havel''
| align="right" | 325
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Weraha|Weraha Visurgis]]<ref name=Gr/>
| Werra<ref name=Gr/> seu Wirra<ref name=Gr/> seu Wirraha<ref name=Gr/> seu Vagarna<ref name=Gr/> seu Vierra<ref name=Gr/>
| ''Werra''
| align="right" | 298
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Isara (Bavaricus)|Isara]]<ref name=Gr/>
| Isura<ref name=Gr/> seu Isarus<ref name=Gr/> seu Ysera<ref name=Gr/>
| ''Isar''
| align="right" | 292
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Agara]]<ref name=Gr/>
| Agira<ref name=Gr/> seu Agra<ref name=Gr/> seu Egra<ref name=Gr/> seu Oegra<ref name=Gr/> seu Ogra<ref name=Gr/> seu Agria<ref name=Gr/>
| ''Eger''
| align="right" | 291
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| Leinus<ref name=Gr/> seu Lynius<ref name=Gr/> seu Lagina<ref name=Gr/>
| ''Leine''
| align="right" | 281
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller">Vide articulum [https://en.wikipedia.org/wiki/Aller_(Germany) hoc de flumine apud Vicipediam Anglicam], ubi dicitur "The river's name, which was recorded in 781 as ''Alera'', in 803 as ''Elera'', in 1096 as ''Alara'' (...)".</ref>
| Alera<ref name=Gr/><ref name="Aller"/> seu Elera<ref name="Aller"/> seu Aelara<ref name=Gr/> seu Alra<ref name=Gr/>
| ''Aller''
| align="right" | 263
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Alestra]]<ref name="Alestra">Documentum 68, in: Carolus H. Lampe (Ed.): Urkundenbuch der Deutschordensballei Thüringen, 1. Bd., p. 68.</ref>
| Elstera<ref>[https://archive.is/20121129132241/bv-moeckernwahren.de/via/Viadukt_25.pdf DIE BÜRGERZEITUNG FÜR MÖCKERN UND WAHRENDIE WEISSE ELSTER - ein vergessener Fluß?]</ref><ref>{{Graesse}}</ref> seu Elstera Albus<ref>[http://books.google.de/books?id=9ZHWEx8N9OUC&pg=RA1-PA44&lpg=RA1-PA44&dq=Elstera+alba&source=bl&ots=4VyINmTTBp&sig=PywVNQzENKElHEKmuCw_rgrRjks&hl=de&sa=X&ei=0VZnT7jFEMeH4gSTxdCLCA&ved=0CC8Q6AEwAjgK#v=onepage&q=Elstera%20alba&f=false Lexicon manuale, geographiam antiquam et mediam cum latine tum germanice ... von Johann Wilhelm Ferdinand Müller]</ref>
| ''Weiße Elster''
| align="right" | 257
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| Lippia<ref name=Gr/> seu Lippa<ref name=Gr/> seu Libia<ref name=Gr/> seu Luppia<ref name=Gr/> seu Lyppia<ref name=Gr/>
| ''Lippe''
| align="right" | 255
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nissa (flumen)|Nissa]]<ref name=Gr/>
| Nysa<ref name=Gr/> seu Nyza<ref name=Gr/> seu Nycza<ref name=Gr/> seu Nysensis<ref name=Gr/>
| ''Neiße''
| align="right" | 254
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Licus]]<ref name=Gr/>
| Lica<ref>[http://books.google.com/books?id=V-oKH5yTvyAC&pg=PA82-IA1&lpg=PA82-IA1&dq=Lica+Lech&source=bl&ots=k2mj676gV4&sig=_V0jmBjlhnU4yI5oMRn5LnrsmlA&hl=en&ei=WnlITbiBCYjHswaGvJCCAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CBcQ6AEwAQ#v=onepage&q=Lica%20Lech&f=false Poesies: Llibres I i II By Venantius Honorius Clementianus Fortunatus]</ref> seu Lichus<ref name=Gr/> seu Lecha<ref name=Gr/> seu Licoas<ref name=Gr/> seu Lycus<ref name=Gr/> seu Lechus<ref name=Gr/> seu Lemannus<ref name=Gr/> seu Lemannius<ref name=Gr/> seu Lehhae<ref name=Gr/>
| ''Lech''
| align="right" | 248
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Saravus]]<ref name=Gr/>
| Sarra<ref name=Gr/> seu Sara<ref name=Gr/> seu Sangona<ref name=Gr/> seu Saora<ref name=Gr/> seu Saroa<ref name=Gr/>
| ''Saar''
| align="right" | 246
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| Loganus<ref>[http://www.dilibri.de/rlb/content/thumbview/63151 ''37 - (46) - Lahnstenium (ubi Loganum Rhenus suscipit) Confluentia venienti || Lhaanstein, komende van Koblenz - +â+ôbersicht - Landesbibliothekszentrum Rheinland-Pfalz'' apud www.dilibri.de] "Lahnstenium ubi Loganum Rhenus suscipit."</ref> seu Lahna<ref>[http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Full text of "Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome : (in continuation of papers presented to the Parliament, March 27, 1851)"'' apud www.archive.org] "[[Limburgum ad Lahnam]]"</ref> seu Lagana<ref name=Gr/> seu Logana<ref name=Gr/> seu Lona<ref name=Gr/> seu Lanus<ref name=Gr/> seu Lana<ref name=Gr/> seu Lahana<ref name=Gr/>
| ''Lahn''
| align="right" | 242
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Alcmana]]<ref name=Gr/>
| Alcmon<ref name=Gr/> seu Alcmona<ref name=Gr/> seu Alcmonia<ref name=Gr/> seu Alamona<ref name=Gr/> seu Alemo<ref name=Gr/> seu Alemannus<ref name=Gr/> seu Almuna<ref name=Gr/> seu Almonus<ref name=Gr/>
| ''Altmühl''
| align="right" | 227
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Salzaha]]<ref name=Gr/>
| Salsa<ref name=Gr/> seu Ivarus<ref name=Gr/> seu Iuvarus<ref name=Gr/>
| ''Salzach''
| align="right" | 225
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| Fulda<ref name=Gr/> seu Vultaha<ref name=Gr/> seu Wulda<ref name=Gr/>
| ''Fulda''
| align="right" | 218
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| Rurinna<ref name=Gr/>
| ''Ruhr''
| align="right" | 217
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Elda (flumen)|Elda]]<ref>Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Elde#Flussnamen articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste schriftliche Erwähnung fand 786 als ''in Eldam'' statt" (...).</ref>
|
| ''Elde''
| align="right" | 208
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|}
===Flumina inter 199 et 100 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 199 et 100 chiliometra longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis">Vide articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Anglicam, ubi dicitur "n 575, the river was attested as the ''Onestrudis'', in the 7th century it was referred to as the ''Unestrude'', and in 994 as the ''Vnstruod''".</ref>
| Unstroda<ref name=Gr/> seu Unstrada<ref name=Gr/> seu Unstraha<ref name=Gr/> seu Unstravia<ref name=Gr/> seu Unstrota<ref name=Gr/> seu Unestrude<ref name="Onestrudis"/> seu Unstruod<ref name="Onestrudis"/>
| ''Unstrut''
| align="right" | 192
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
| ''Jagst''
| align="right" | 190
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hunta]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
| ''Hunte''
| align="right" | 189
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Egdor]]<ref name="Egdor">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Eider hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Eider (lateinisch Egdor (...) Der Name der Eider leitet sich mit einer gewissen Wahrscheinlichkeit von ''Egidor'' (Fluttor, Schreckenstor) ab und spielt auf den germanischen Meerriesen Ægir an, der für Fluten und damit verbundene Schrecken verantwortlich gemacht wurde. Die nach Volker Schmidt erste lateinische Erwähnung als ''Flumen Egidora'' legt diese Annahme nahe. Weitere Namen der Eider wie ''Egidorae fluminis'' (9. Jh. Reichsannalen), ''fluminis Eydori'' (12. Jh. Saxo Grammaticus), ''Eidera'' (1148 Urkunde Heinrich des Löwen) und ''Eydaer'' (1235 im Erdbuch König Waldemars II.) geben Aufschluss über die Herleitung zum heutigen Namen. ".</ref>
| Eidora<ref name="Egdor"/> seu Egidor<ref name="Egdor"/> seu Eydorus<ref name="Egdor"/> seu Egidona<ref name="Hofmann"/> seu Eidera<ref name="Hofmann"/><ref name="Egdor"/> seu Eydaer<ref name="Egdor"/>
| ''Eider''
| align="right" | 188
| [[Mare Germanicum]]
| [[Egdor]]<ref name="Egdor"/>
|-
| [[Ambra (flumen)|Ambra]]<ref name=Gr/>
|
| ''Amper'' seu ''Ammer''
| align="right" | 185
| [[Isara (Bavaricus)|Isara]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Elstra nigra|Elstra Nigra]]<ref name="Elstra Nigra">[http://books.google.de/books?id=uMPJ7iscKDoC&pg=PA93&lpg=PA93&dq=Alstera+Elster&source=bl&ots=O6jtjv6YLV&sig=zdBuo9mf6Qv4E__kzibsux-uQn0&hl=de&sa=X&ei=P1NnT-HHJYnOswa108jiBQ&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=Alstera%20Elster&f=false Ortsnamenbuch des Mittelelbegebietes von Inge Bily]</ref>
| Elstera Niger<ref>[http://books.google.de/books?id=9ZHWEx8N9OUC&pg=RA1-PA44&lpg=RA1-PA44&dq=Elstera+alba&source=bl&ots=4VyINmTTBp&sig=PywVNQzENKElHEKmuCw_rgrRjks&hl=de&sa=X&ei=0VZnT7jFEMeH4gSTxdCLCA&ved=0CC8Q6AEwAjgK#v=onepage&q=Elstera%20alba&f=false Lexicon manuale, geographiam antiquam et mediam cum latine tum germanice ... von Johann Wilhelm Ferdinand Müller]</ref> seu Altsra<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Schwarze Elster''
| align="right" | 179
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Adrana]]<ref name="Adrana">[https://la.wikisource.org/wiki/Ab_excessu_divi_Augusti_(Annales)/Liber_I#LVI Taciti ''Ab excessū dovo Augusti/Liber I, caput LVI] ubi dicitur "(...) iuventus flumen Adranam nando tramiserat (...)".</ref>
| Adarna<ref name=Gr/> seu Aderna<ref name=Gr/> seu Ederna<ref name=Gr/> seu Ethrina<ref name=Gr/> seu Adrina<ref>Sperber, Rüdiger (1996). "Die Nebenflüsse von Werra und Fulda bis zum Zusammenfluß". ''Hydronymia Germaniae''. Reihe A, Lief. 5. Steiner, Wiesbaden. ISBN 978-3515006453.</ref>
| ''Eder''
| align="right" | 177
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Sura (Mosella)|Sura Mosellae]]<ref name=Gr/>
|
| ''Sauer''
| align="right" | 173
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hassa]]<ref name="Hassa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hase_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Im Jahr 763 wird der Fluss erstmals urkundlich erwähnt (secus fluvium Hassa) (...)".</ref>
| Hasa<ref name=Gr/> seu Asa<ref name=Gr/> seu Assa<ref name=Gr/>
| ''Hase''
| align="right" | 170
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Boda]]<ref name=Gr/>
| Bada<ref name=Gr/> seu Botum<ref name=Gr/> seu Buda<ref name=Gr/>
| ''Bode''
| align="right" | 169
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Regana]]<ref name="Regana">Vide articulum [https://en.wikipedia.org/wiki/Regen_(river)#Etymology hoc de flumine apud Vicipediam Anglicam], ubi dicitur " The Romans called the river variously ''Regana'' (feminine gender), ''Reganus'' (masculine), and ''Reganum'' (neuter)".</ref>
| Reganus<ref name="Regana"/> seu Reganum<ref name="Regana"/>
| ''Regen''
| align="right" | 169
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Cochera]]<ref name="Cochera">[https://books.google.es/books?id=bHVBAAAAcAAJ&pg=RA3-PA63&lpg=RA3-PA63&dq=cochera+fluvius+Kocher&source=bl&ots=9heufonibr&sig=ACfU3U1qKFXUcAKG4YdC_4Y2JchLVTDjZw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi359OEkvWGAxVfbvEDHcChAggQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=cochera%20fluvius%20Kocher&f=false Mercurius Gallobelgicus M. Gothardo Arthusio succenturiatus], ubi dicitur "ibique in Cochera (...) fluvius Kocher".</ref>
| Cochara<ref name=Gr/> seu Kocher<ref name="Cochera"/>
| ''Kocher''
| align="right" | 168
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seyna Minor]]<ref name="Sayn">Fingitur hoc nomen ex vocibus "Seyna" aut "Zeina", quae apparent in {{Graesse}} referentes ad oppidulum Germanicum Theodisce nuncupatum "Sayn", cuius nomen e flumine homonymo derivatur, etiam nuncupato Theodisce ''Saynbach'', quod vicissim dat nomen alio flumini ''Kleiner Saynbach''</ref>
| Zeina Minor<ref name="Sayn"/>
| ''Kleiner Saynbach''
| align="right" | 167
| [[Seyna (flumen)|Seyna]]<ref name="Sayn"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Vidrus]]<ref name=Gr/>
| Vaconna<ref name=Gr/> seu Vechta<ref name=Gr/> seu Vedrus<ref name=Gr/>
| ''Vechte''
| align="right" | 167
| [[Aqua Nigra (flumen)|Aqua Nigra]]<ref>[https://www.google.es/books/edition/Nederlandse_waternamen/HIEdAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22Zwarte+Water%22+%22aqua+nigra%22&dq=%22Zwarte+Water%22+%22aqua+nigra%22&printsec=frontcover Mauritii Schönfeld ''Nederlandse waternamen''], ubi dicitur "Wijdverbreid is ''Zwarte Water'' = lt. ''Aqua nigra'', engels ''Blackwater'' (...)".</ref>
| [[Lacus Yssel]]
|-
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ">Omnia haec nomina finguntur e nominibus Latinis quae {{Graesse}} dat flumini Theodisce ''Mulde'' nuncupato et e adiectivo "Zviccaviensis-e", in libro "Codex Statutorum Zviccaviensium" apparenti et referenti ad urbem [[Cygnea]]m.</ref>
| Milda Zviccaviensis<ref name="MZ"/> seu Milla Zviccaviensis<ref name="MZ"/> seu Mulda Zviccaviensis<ref name="MZ"/> seu Mylda Zviccaviensis<ref name="MZ"/> seu Mlidava Zviccaviensis<ref name="MZ"/>
| ''Zwickauer Mulde''
| align="right" | 166
| [[Mulda]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Naba]]<ref name=Gr/><ref name="Naba">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Naab#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die frühesten Belege sind ''Nabas'' (700), ''Napa'' (885), ''Naba'' (885), ''Nabe'' (1199) und ''Nab'' (1245), (...)".</ref>
| Nabas<ref name="Naba"/> seu Napa<ref name="Naba"/> seu Nabe<ref name="Naba"/> seu Nab<ref name="Naba"/>
| ''Naab''
| align="right" | 165
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
|
| ''Rur''
| align="right" | 164
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schleichgraben]]
|
| ''Schleichgraben''
| align="right" | 155
| [[Elstra nigra|Elstra Nigra]]<ref name="Elstra Nigra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| Segaha<ref name=Gr/> seu Siga<ref name=Gr/>
| ''Sieg''
| align="right" | 155
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Osta (flumen)|Osta]]<ref name=Gr/>
| Hosta<ref name=Gr/>
| ''Oste''
| align="right" | 153
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Wertaha]]<ref name=Gr/>
| Werdaha<ref name=Gr/> seu Virdo<ref name=Gr/> seu Vinda<ref name=Gr/> seu Vindex<ref name=Gr/>
| ''Wertach''
| align="right" | 150
| [[Licus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Iller hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Ihr lateinischer Name war '''Hilaria''' oder auch ''Hilara'' (...)".</ref>
| Hilara<ref name="Hilaria"/><ref name=Gr/> seu Ilara<ref name=Gr/> seu Ilaris<ref name=Gr/> seu Hylarus<ref name=Gr/> seu Ylarus<ref name=Gr/> seu Ilargus<ref name=Gr/>
| ''Iller''
| align="right" | 147
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Mulda|Mulda Albis]]<ref name=Gr/>
| Milda<ref name=Gr/> seu Milla<ref name=Gr/> seu Mylda<ref name=Gr/> seu Mlidava<ref name=Gr/>
| ''Mulde''
| align="right" | 147
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
| Pena<ref name=Gr/> seu Penes<ref name=Gr/> seu Pana<ref name=Gr/> seu Penis<ref name=Gr/> seu Peanis<ref name=Gr/>
| ''Peene''
| align="right" | 136
| [[Lutense]]<ref name="Lutense">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lutense" Lutense"] apud Vicipaediam Theodiscam.</ref>
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ilmena]]<ref name=Gr/>
| Ilma<ref name=Gr/>
| ''Ilm''
| align="right" | 134
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Parra (flumen)|Parra]]<ref name="Bavarikon"/>
|
| ''Paar''
| align="right" | 134
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Rhinus]]<ref name="Bavarikon"/>
|
| ''Rhin''
| align="right" | 133
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Werenza]]<ref name=Gr/>
| Warinza<ref name=Gr/> seu Werna<ref name=Gr/>
| ''Wörnitz''
| align="right" | 132
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Tuberus]]<ref name=Gr/>
| Tubaris<ref name=Gr/> seu Tubara<ref name=Gr/>
| ''Tauber''
| align="right" | 131
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Varnova]]<ref name="Hofmeister II 1891">Hofmeister, A. (1891). ''Die Matrikel der Universität Rostock: Vol. 2''. (Mich. 1499 - Ost. 1611). Stiller'sche Hofbuchhandlung.</ref>
| [[Warnou]]<ref name="Warnou">Vide [https://www.fs-warnemuende.de/ www.fs-warnemuende], ubi dicitur "(...) Das Gewässer, das nördlich von Parchim entspringt, ist erstmals 1160 als Warnou flumen und 1186 als aqua Warnow urkundlich erwähnt (...).</ref>, Warnow<ref name="Warnou"/>
| ''Warnow''
| align="right" | 130
| [[Mare Balticum]]
| [[Chalusus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lena (Rura)|Lena]]<ref name="Lena">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lenne_(Ruhr)#Namehoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Der Fluss wird im 13. Jh. erstmals schriftlich erwähnt (supra oder super Lenam)".</ref>
|
| ''Lenne''
| align="right" | 129
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kila]]<ref name=Gr/>
| Kylia<ref name=Gr/> seu Belgis<ref name=Gr/>
| ''Kyll''
| align="right" | 128
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Scopa (flumen)|Scopa]]<ref name="Albinus 1590">Albinus, P. (1590). ''Meisnischer Land- und Berg-Chronica: In welcher ein volkommene Beschreibung des Landes Meißen, desselben Gelegenheit, Flüsse, Städt, Schlösser''... (Tomus I). Lorentz Seuberlich.</ref>
|
| ''Zschopau''
| align="right" | 128
| [[Mulda]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Lapara Wissingensis]]<ref name="Lapara">Secundum [https://books.google.es/books?id=i-_gDwAAQBAJ&pg=PA21&lpg=PA21&dq=%22Kleine+Laber+%22+flumen&source=bl&ots=sJegxM7pNX&sig=ACfU3U3SJzaPgZCEumBJptUz_l_4myXnmg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj-4uiTsraHAxW_Q_EDHcZbBxYQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%22Kleine%20Laber%20%22%20flumen&f=false ''Historischer Atlas von Bayern''], ubi dicitur "(...) Die Große und die Kleine Laber sind um 790 als "Lapara" belegt (...)", nomen Latinum "Lapara" ad flumina Theodisce ''Große Laber'' et ''Kleine Laber'' nuncupata refert. Ergo, adhibitur adiectivum "parva" seu "magna" seu "alba" seu "Wissingensis" seu "Breitenbrunnensis" historico nomini Latino ut distinguantur haec flumina.</ref>
|
| ''Wissinger Laber''
| align="right" | 127
| [[Lapara Breitenbrunnensis]]<ref name="Lapara"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898">Fabricius, W. (1898). ''Erläuterungen zum geschichtlichen Atlas der Rheinprovinz: Zweiter Band. Die Karte von 1789''. Bonnae: Hermann Behrendt.</ref>
| Naha<ref name=Gr/>
| ''Nahe''
| align="right" | 125
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sala (Moenus)|Sala in pago Salvense]]<ref name="Sala in pago">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%A4nkische_Saale#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Erstmals erwähnt wurde die Fränkische Saale im Jahr 716 als super fluvio Sala in pago Salvense (am Fluss Sala im Saalgau). Im Jahr 777 schrieb man in einem Fuldaer Urkundenbuch: in pago Salecgauio super fluvio Sala (...)".</ref>
|
| ''Fränkische Saale''
| align="right" | 125
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mulda Fribergensis]]<ref name="MF">Omnia haec nomina finguntur e nominibus Latinis quae {{Graesse}} dat flumini Theodisce ''Mulde'' nuncupato et e adiectivo "Fribergensis-e", referenti ad urbem [[Friberga]]m.</ref>
| Milda Fribergensis<ref name="MF"/> seu Milla Fribergensis<ref name="MF"/> seu Mylda Fribergensis<ref name="MF"/> seu Mlidava Fribergensis<ref name="MF"/>
| ''Freiberger Mulde''
| align="right" | 124
| [[Mulda]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Wemma]]<ref name=Gr/>
| Wimma<ref name=Gr/>
| ''Wümme''
| align="right" | 121
| [[Lesmonia]]<ref name="Lesum">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lesum#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Der Fluss wurde im Jahr 1331 als ''ultra Lesmoniam'' erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Nersa]]<ref name=Gr/>
|
| ''Niers''
| align="right" | 118
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bercla]]<ref name="Bercla">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Berkel#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Der Fluss tritt 1322 erstmals urkundlich in Erscheinung (''bercla'') (...)".</ref>
|
| ''Berkel''
| align="right" | 115
| [[Isala]]<ref name="Isala">Vide articulum [https://en.wikipedia.org/wiki/IJssel hoc de flumine apud Vicipediam Anglicam], ubi dicitur "(...) The Romans knew the river as '''Isala''' (...)".</ref>
| [[Isala]]<ref name="Isala"/>
|-
| [[Wippera]]<ref name=Gr/>
|
| ''Wupper''
| align="right" | 115
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Liubasa]]<ref name="Liubasa">Vide articulum [https://fr.wikipedia.org/wiki/Loisach#%C3%89tymologie hoc de flumine apud Vicipediam Francicam], ubi dicitur "(...) Les formes antérieures de noms sont Liubasa (1003), Lyubasa (environ 1052), Liubisaha (1148-1155), Livbisaha (12e siècle), Liubsaha (1258), Leusach (1332), Leusach (1348) (...)".</ref>
| Lyubasa<ref name="Liubasa"/><ref name=Gr/> seu Liubisaha<ref name="Liubasa"/><ref name=Gr/> seu Liubsaha<ref name="Liubasa"/> seu Leusach<ref name="Liubasa"/> seu Loysa<ref name=Gr/>
| ''Loisach''
| align="right" | 114
| [[Isara (Bavaricus)|Isara]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Nida (flumen)|Nida Saravi]]<ref name="Nida">Vide articulum [https://fr.wikipedia.org/wiki/Nied#Hydronymie hoc de flumine apud Vicipediam Francicam], ubi dicitur "Dénommé ''Nida'' dans les inscriptions romaines (...) Anciennes mentions: Neda (1121), Nidden (1200), Nithen (1364) (...)".</ref>
| Neda<ref name="Nida"/> seu Nidden<ref name="Nida"/> seu Nithen<ref name="Nida"/> seu Nita Germanica<ref name="Hofmann"/>
| ''Nied''
| align="right" | 114
| [[Saravus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
| Travea<ref name=Gr/> seu Travenna<ref name=Gr/> seu Travena<ref name=Gr/> seu Chalusus<ref name=Gr/>
| ''Trave''
| align="right" | 114
| [[Mare Balticum]]
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Pagantia]]<ref name=Gr/>
| Pegnesus<ref name=Gr/>
| ''Pegnitz''
| align="right" | 113
| [[Radiantia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Peschsiefen]]
|
| ''Peschsiefen''
| align="right" | 113
| [[Ankerbacum (Rhenus)|Ankerbacum]]<ref name="-bacum">Germanica toponyma cum suffixo ''-bach'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bacum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Forbacum]], [[Gengenbacum]], [[Lambacum]], [[Muorbacum]], [[Orbacum]], [[Rohrbacum]], [[Rosbacum]], [[Rubeacum]], [[Solisbacum]], [[Swabacum]], [[Abacum (Germania)|Abacum]], [[Brubacum]], [[Corbacum]] apud {{Graesse}}.</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Enze]]<ref name="Enze">Vide [https://ia601601.us.archive.org/23/items/bub_gb_G-4IAAAAQAAJ/bub_gb_G-4IAAAAQAAJ.pdf ''Beiträge zur gallo-keltisch... Namenkunde''], ubi dicitur "(...) die ''Enz'' (in den Neckar), c. 1150 Enze fluvius (d i. *Antia) (...)".</ref>
|
| ''Enz''
| align="right" | 112
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dimel]]<ref name="Dimel">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Diemel#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "In historischen Quellen wird die Diemel ebenfalls als ''Dimel, Dymel, Dimella, Dimola, Timella'' (...)".</ref>
| Dymel<ref name="Dimel"/> seu Dimella<ref name="Dimel"/> seu Dimola<ref name="Dimel"/> Timella<ref name="Dimel"/>
| ''Diemel''
| align="right" | 111
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rota (Aenus)|Rota Aeni]]<ref name=Gr/>
|
| ''Rott''
| align="right" | 111
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Ilmena (Albis)|Ilmena]]<ref name=Gr/>
| Ilma<ref name=Gr/>
| ''Ilmenau''
| align="right" | 109
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Vilisa|Vilisa Danubii]]<ref name=Gr/><ref name="Bavarikon"/>
| Vilsa<ref name=Gr/><ref name="Bavarikon"/> seu Vilusa<ref name=Gr/> seu Quintanica<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref> seu Filisa<ref name="Bavarikon"/> seu Filusa<ref name="Bavarikon"/> seu Filsa<ref name="Bavarikon"/> seu Philisa<ref name="Bavarikon"/> seu Vilosa<ref name="Bavarikon"/> seu Vilusa<ref name="Bavarikon"/>
| ''Vils''
| align="right" | 109
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Sala (Salzaha)|Sala Danubii]]<ref name="Saalach">Vide [https://books.google.es/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA455&lpg=PA455&dq=Saalach+%22flumen%22&source=bl&ots=ujlRsntsPa&sig=ACfU3U0SU_fvCyOKvGtwJZrcYzb3TFBxYg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiP45KImveGAxX9RP4FHTzeBMoQ6AF6BAgmEAM#v=onepage&q=Saalach%20%22flumen%22&f=false Deutsches Gewässernamenbuch], ubi dicitur "''''Saalach''', '''die''' (...) ''iuxta fluvium Sala, iuxta fluvio Sala (...)".</ref>
|
| ''Saalach''
| align="right" | 106
| [[Salzaha]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Redera]]<ref name="Riedel 1863">Riedel, A. F., auctore (1863). ''Codex Diplomaticus Brandenburgensis''. Berolini: F.H. Morin.</ref>
|
| ''Große Röder''
| align="right" | 105
| [[Elstra nigra|Elstra Nigra]]<ref name="Elstra Nigra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ovacra]]<ref name="Ovacra">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Oker hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Sie wurde 747 das erste Mal als Ovacra in Zusammenhang mit dem Okerübergang in Ohrum erwähnt, (...)".</ref><ref>[https://www.dmgh.de/mgh_ss_rer_germ_6/index.htm#page/7/mode/1up Annales regni Francorum (MGH SS rer. Germ. 6)], ubi dicitur "(...) super fluvium Ovacra in loco, qui dicitur Orheim, (...)".</ref>
| Obacro<ref>[https://la.wikisource.org/wiki/Annales_regni_Francorum Annales regni Francorum (Vicifons)], ubi dicitur "(...) supra fluvium Obacro in loco, qui dicitur Orhaim".</ref>
| ''Oker''
| align="right" | 105
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Arnefa]]<ref name="Arnefa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Erft#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals urkundlich erwähnt wurde die Erft im Jahre 496/506 vom Geographen von Ravenna als Arnefa. Sie hieß zunächst „Arnapa“, später „Arnefe“ und „Arlefe“. Schließlich fand man 1320 den Namen „Arfe“. Der Name ist eine Komposition aus dem Hydronym -apa und dem germanischen Wort *arna-/*arni- mit der Bedeutung 'sicher, energisch, tüchtig' (...)".</ref>
| Arnapa<ref name="Arnefa"/> seu Arnefe<ref name="Arnefa"/> seu Arlefe<ref name="Arnefa"/> seu Arfe<ref name="Arnefa"/> seu [[Arphta]]<ref name="Lacomblet 1840">Lacomblet, T. J. (1840). ''Urkundenbuch für die Geschichte des Niederrheins oder des Erzstifts Cöln''. H. Voss.</ref>
| ''Erft''
| align="right" | 103
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Misa (flumen Germanicum)|Misa]]<ref name="Misa">Vide articulum [https://en.wikipedia.org/wiki/M%C5%BEe#Etymology hoc de flumine apud Vicipediam Anglicam], ubi dicitur "(...) Originally, the entire stream including the Berounka was called Mže (Latin: ''Misa'', German: ''Mies'') and the name first appeared in the 12th century in Chronica Boemorum. The name was written as ''Mse'', ''Msa'' and ''Mzye'' (...)".</ref>
| Mse<ref name="Misa"/> seu Msa<ref name="Misa"/> seu Mzye<ref name="Misa"/>
| ''Mies''
| align="right" | 103
| [[Berounka]]<ref name="Berounka">Vide [https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/4f/42/18/bd/4f4218bd-603a-4e29-9aa1-5794dcc5fcde/files/Cavan_Alt_02.pdf Asiento para un atlas corológico de la flora occidental, 25], ubi dicitur "in rivo Berounka haud procul a pago Zadní Trebáñ".</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ora (Albis)|Ora Albis]]<ref name=Gr/>
| Ara<ref name=Gr/> seu Oraha<ref name=Gr/> seu Hora<ref name=Gr/>
| ''Ohre''
| align="right" | 103
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ach (Blavius)|Ach Blavii]]
|
| ''Ach''
| align="right" | 102
| [[Blavius]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Vida]]<ref name="Schaltenbrand II 1923">Schaltenbrand, J. (Ed.) (1923). ''Registrum bonorum et redituum archidioecesis Coloniensis ex saeculo XIV'' (Vol. 2). Typis Academicis. </ref>
| [[Wida (flumen)|Wida Rheni]]<ref name="Wida">Helmut Priewer, Mathias Priewer, Gerhard Hachenberg: Warum ist die Wied eine Witt? In: Heimat-Jahrbuch des Landkreises Neuwied 2011, ISBN 3-9809797-8-4, S. 232–235.</ref> seu Vidua<ref name="Stramberg V 1856">Stramberg, C. von. (1856). ''Das Rheinische Antiquarius: Mittelrhein, Der Rheingau'' (Vol. 5). R. F. Hergt.</ref> seu Weda<ref name="Stramberg V 1856">Stramberg, C. von. (1856). ''Das Rheinische Antiquarius: Mittelrhein, Der Rheingau'' (Vol. 5). R. F. Hergt.</ref> seu Vieda<ref name="Fabricius II 1898"/>
| ''Wied''
| align="right" | 102
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ach Frewbergense]]<ref name="Frewberga">Adiectivo "Frewbergensis-e" vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Friedberger Ach''
| align="right" | 100
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Blesa (tributarius Saravi)|Blesa]]<ref name="Blesa">Hadrianus Vallesius, ''Notitia Galliarum ordine litterarum digesta'', [[Lutetia|Parisiis]], 1675, apud Fredericum Leonard, p. 89.</ref>
|
| ''Blies''
| align="right" | 100
| [[Saravus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fuhse]]
|
| ''Fuhse''
| align="right" | 100
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Indistra]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref><ref name="Indistra">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Innerste#Namensherkunft hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name Innerste (frühere Formen lauten auch Inste (1805) oder Inster(-Fluß) (1780[9] und 1742[10]), Inderste (1567), Indistria (1313), Entrista (1065) und Indrista (1013)), könnte auf die indogermanische Wurzel oid = schwellend, kräftig zurückgehen (...)".</ref>
| Inderste<ref name="Indistra"/> seu Indistria<ref name="Indistra"/> seu Entrista<ref name="Indistra"/>
| ''Innerste''
| align="right" | 100
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|}
===Flumina inter 99 et 85 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 99 et 75 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Naba silvatica|Naba Silvatica]]<ref name="Naba silvatica">Fingitur hoc nomen e flumine Nabā (cui vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Naab#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Die frühesten Belege sind ''Nabas'' (700), ''Napa'' (885), ''Naba'' (885), ''Nabe'' (1199) und ''Nab'' (1245), (...)") et versione adiectivo praeposito ''Wald-'' (cui vide [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Wald?wb=gross&nr=1 Navigium], ubi dicitur "'''silvāticus a um''' (''a/o-Deklination'') Wald-, zum Wald gehörig").</ref>
| Nabas Silvatica<ref name="Naba silvatica"/> seu Napa Silvatica<ref name="Naba silvatica"/> seu Nabe Silvaticum<ref name="Naba silvatica"/> seu Nab Silvaticum<ref name="Naba silvatica"/>
| ''Waldnaab''
| align="right" | 99
| [[Naba]]<ref name=Gr/><ref name="Naba"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Ukera]]<ref name="Ukera">Vide [https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110338591.551/html?lang=en degruyter.com], ubi dicitur "(...) '''Ucker, die''' (in Brandenburg)", '''Uecker''' (in Mecklenburg-Vorpommern) (...) 1168 ''fluminis ucrensis,'' 1235 (Kopie) ''parte aque'' (...) ''ukera, trans ukeram,'' (...) ''prope ukram'' (...).</ref>
| Ukara<ref name="Ukera"/> seu Ukra<ref name="Ukera"/> seu Flumen Ucrense<ref name="Ukera"/> seu Ucra<ref name="Bratring 1805">Bratring, F. W. A., auctore (1805). ''Statistisch-topographische Beschreibung der gesammten Mark Brandenburg''. Berolini: Friedrich Maurer.</ref>
| ''Uecker''
| align="right" | 98
| [[Lacus maritimus Stettinensis]]<ref name="LMS">De hoc nomine, confer urbem [[Stettinum]].</ref>
| [[Ukera]]<ref name="Ukera"/>
|-
| [[Alanda (fluvius)|Alanda]]<ref name="Riedel 1841"/>
|
| ''Aland'' seu ''Milde'' seu ''Biese'' seu ''Milde-Biese-Aland''
| align="right" | 97
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Sualmanaha]]<ref name="Sualmanaha">Vide [https://www.hna.de/lokales/schwalmstadt/schwalmstadt-ort68394/der-nebelfluss-und-seine-geschichte-90881979.html hna.de], ubi dicitur "(...) In der älteren Wissenschaft wird behauptet, im 8. und 9. Jahrhundert habe der Fluss „Sualmanaha“, „Suualmanaha“ und „Swalmanaha“ gelautet, was Dampfwasser oder Nebelfluss oder Nebelgewässer bedeutete (...)".</ref>
| Suvalmanaha<ref name="Sualmanaha"/> seu Swalamanaha<ref name="Sualmanaha"/>
| ''Schwalm''
| align="right" | 97
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Oura (Sura)|Oura]]<ref name="Binterim & Mooren II 1831">Binterim, A. J., & Mooren, J. H. (1831). ''Die alte und neue Erzdiözese Köln in ihrer ehemaligen Ausdehnung'' (Vol. 2). Moguntiaci: Kirchheim, Schott und Thielmann. </ref>
| Ura<ref name="Beyer 1860">Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden Mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). Hölscher.</ref>
| ''Our'' seu ''Ur''
| align="right" | 96
| [[Sura (Mosella)|Sura Mosellae]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dame]]<ref name="Dame">Confer [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA86#v=snippet&q=1440&f=false Deutsches Gewässernamenbuch] de regione homonymā, ubi dicitur "(...) provincia, que Dame dicitur (...)".</ref>
|
| ''Dahme''
| align="right" | 95
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Swarza]]<ref name="Swarza">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Schwarzach_(Naab) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Bereits 1250 wurde die „Swarza“ erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Schwarzach''
| align="right" | 95
| [[Naba]]<ref name=Gr/><ref name="Naba"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Wippera (Onestrudis)|Wippera]]<ref name="Wippera Onestrudis">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine Theodisce ''Wipper''. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Wipper''
| align="right" | 95
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Doxa (flumen)|Doxa]]<ref name="Doxa">Vide [https://web.archive.org/web/20241226123407/https://library.oapen.org/bitstream/id/5ca0240d-cb67-447b-838c-e448c1f84200/1003655.pdf Beiträge zur Geschichte der Besiedlung Nord- und Mitteldeutschlands mit Balkanslaven], ubi dicitur "(...) Das ausschlaggebende Grundwort bei den bereits erwähnten und noch zu erwähnenden Formen scheint der Name der ''Dosse'', ein es Nebenflusses der Havel in der Prignitz. zu sein . Die frühesten, im Grunde jedoch spät einsetzenden Belege dieses Hydronyms sind: 1172 ''iuxta...Doxam'' (Helmold 40); 1274 ''dossa''; 1284 ''infra dosam'' (...)".</ref>
| Dossa<ref name="Doxa"/> seu Dosa<ref name="Doxa"/>
| ''Dosse''
| align="right" | 94
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Kinzig_(Rhein)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) 1099: ''ad Chinzechun; ad aliam Chinzichun''[6] 1128: ''flumen'' [Fluss] ''Kinzicha, flumen Kynzichun, ad aliam Kynzicham'' (...)".</ref>
| Chinzichun<ref name="Chinzechun"/> seu Kinzicha<ref name="Chinzechun"/> seu Kynzichun<ref name="Chinzechun"/> seu Kynzicha<ref name="Chinzechun"/>
| ''Kinzig''
| align="right" | 93
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kincicha]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
| ''Kinzig''
| align="right" | 92
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nagalda (flumen)|Nagalda]]<ref name=Gr/>
| Nagalta<ref name=Gr/> seu Nagaltha<ref name=Gr/> seu Naglatensis<ref name=Gr/>
| ''Nagold''
| align="right" | 91
| [[Enze]]<ref name="Enze"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Premantia]]<ref name="Premantia">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Prims#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Eine lateinische Urkunde Karls des Großen von 802 erwähnt den Namen Premantia. Der Flussname Premantia oder Bhrimantia (von „wallen“/„summen“) dürfte der keltischen Epoche entstammen (...)".</ref>
| Bhrimantia
| ''Prims''
| align="right" | 91
| [[Saravus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Glana (Nava)|Glana]]<ref name="Fabricius 1891">Fabricius, W. (1891). ''Die Herrschaften des unteren Nahegebietes: Der Nahegau und seine Umgebung''. Bonnae: Behrend & Co.</ref>
| Glan<ref name="Glan Navae">Vide [https://books.google.es/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA177&lpg=PA177&dq=%22flumen+Glan%22&source=bl&ots=ujmIwlysO7&sig=ACfU3U23l5Qidd06sYVb0KVJREd8YLFvDQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwji5bbFwZ-HAxXgQvEDHdb5ClsQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=%22flumen%20Glan%22&f=false Deutsches Gewässernamenbuch], ubi dicitur "(...) Glan, der r.z. Nahe (z. Rhein) bei Odernheim am Glan (...) ''super flumen Glan'' (...)".</ref> seu Glanus<ref name="">Widder, J. C. (1788). ''Versuch einer vollständigen geographisch-historischen Beschreibung der Kurfürstlichen Pfalz'' (Vol. 3). [[Francofurtum ad Moenum|Francofurti ad Moenum]].</ref>
| ''Glan''
| align="right" | 90
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Helzaha]]<ref name="Helzaha">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Elz_(Rhein)#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Nach Berger (1999) sind die Namen ''Helzaha fluvium'' (763), ''Elzach'' (1234) und ''Elza'' (1335) urkundlich belegt (...)".</ref>
| Elsach<ref name="Helzaha"/> seu Elza<ref name="Helzaha"/> seu Alisontia<ref name=Gr/>
| ''Elz''
| align="right" | 90
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nida (Moenus)|Nida Moeni]]<ref name="Nida Moeni">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Nidda_(Fluss)#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name ''Nidda'' gehört zu den ältesten Gewässernamen Europas. Die im 1. Jahrhundert an der Nidda errichtete Römerstadt Nida deutet darauf hin, dass die Römer den Flussnamen bereits vorfanden. Die älteste mittelalterliche Erwähnung findet sich in einer Urkunde des Lorscher Codex aus dem Jahr 782 (...)".</ref>
|
| ''Nidda''
| align="right" | 90
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Plissa]]<ref name=Gr/>
|
| ''Pleiße''
| align="right" | 90
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Vutahe]]<ref name="Vutahe">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Wutach articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Wutach wird im Jahr 1122 urkundlich erstmals genannt als ''Vutahe'' (...)".</ref>
|
| ''Wutach'' seu ''Gutach''
| align="right" | 90
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aach Zwiveltense]]<ref name="AZ">De adiectivo Zwiveltense, confer articulum de [[Zwiveltum|urbe Zwivelto]].</ref>
|
| ''Zwiefalter Aach''
| align="right" | 89
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Dinkel (flumen)|Dinkel]]
|
| ''Dinkel''
| align="right" | 89
| [[Vidrus]]<ref name=Gr/>
| [[Lacus Yssel]]
|-
| [[Raxa]]<ref name=Gr/>
|
| ''Recknitz''
| align="right" | 88
| [[Mare Balticum]]
| [[Raxa]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lapara magna|Lapara Magna]]<ref name="Lapara"/>
|
| ''Große Laber''
| align="right" | 87
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Stora]]<ref name=Gr/>
| Stura<ref name=Gr/> seu Sturia<ref name=Gr/> seu Stihira<ref name=Gr/>
| ''Stör''
| align="right" | 87
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Abrinca<ref name="Vergleichendes"/> seu Abricca<ref name="Vergleichendes">[http://books.google.de/books?id=NvYRAAAAYAAJ&pg=PA6&lpg=PA6&dq=Abricca&source=bl&ots=eTCBImcOgu&sig=u6nCfXmVmg2Y28LgxVTT_TFVIf4&hl=de&ei=mzfBTpGBMe754QSxqJyoBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCMQ6AEwATge#v=onepage&q=Abricca&f=false Vergleichendes wörterbuch der alten, mittleren und neuen geographie von Friedrich Heinrich Theodor Bischoff, Johann Heinrich Möller]</ref>
| ''Ahr''
| align="right" | 85
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hiera]]<ref name="Hiera">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Gera_(Fluss) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der ursprüngliche Name des Flusses war Erfes (auch Erphes, Erfis oder Erphis), von dem der Name der Thüringer Landeshauptstadt Erfurt abstammt. Der Name Gera als Flussbezeichnung ist seit 1108 (Gerahe) belegt (...) Die lateinische Bezeichnung Hiera für Gera findet sich auch in der Benennung der alten Universität Erfurt als „Hierana“ (die an der Gera gelegene) (...)".</ref>
| Gera<ref name="Hiera"/> seu Erfes<ref name="Hiera"/> seu Erphes<ref name="Hiera"/> seu Erfis<ref name="Hiera"/> seu Erphis<ref name="Hiera"/> seu Gerahe<ref name="Hiera"/>
| ''Gera''
| align="right" | 85
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Prumia (flumen)|Prumia]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
| ''Prüm''
| align="right" | 85
| [[Sura (Mosella)|Sura Mosellae]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Osterbek]]
|
| ''Osterbek''
| align="right" | 85
| [[Alstria]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum">Fingitur hoc hydronymum homonymis e hydronymis "Owe" et "Audan". De hydronymis "Owe" et "Audan" vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ], ubi dicitur "(...) Aue, Name mehrerer Flüsse im Einzugsgebiet von Leine, Unter- und Mittelweser und Unterer Elbe, z. B. Aue (z. Ammersbek z. Alster z. Elbe), 1263 ''ad riuulum, qui dicutur Owe'' (...) Aue, r.z. Leine, entspringt bei Westerhof (Lkr. Northeim, Niedersachsen, D), mündet bei Kreiensen (Lkr. Northeim). – 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) ''in flumen Audan et sic per Audan,'' (...)". Adiectivo "magnum" Theodiscum adiectivum "Große" vertitur.</ref>
| Audan Magnum<ref name="Owe Magnum"/>
| ''Große Aue''
| align="right" | 85
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Schipbeek]]
|
| ''Schipbeek''
| align="right" | 85
| [[Isala]]<ref name="Isala"/>
| [[Isala]]<ref name="Isala"/>
|-
| [[Wippera (Sala)|Wippera Salae]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
| ''Wipper''
| align="right" | 85
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Zuda (flumen)|Zuda]]<ref name="Bavarikon"/>
|
| ''Sude''
| align="right" | 85
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|}
===Flumina inter 84 et 75 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 84 et 75 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Amsara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Amsaris<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref> seu Hemiscara<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref> seu Eimscherna<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Emscher''
| align="right" | 84
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Stepenitz (Albis)|Stepenitz Albis]]<ref name="Stepenitz">Vide ''Usus aquarum, Interdisziplinäre Studien zur Nutzung und Bedeutung von Gewässern im Mittelalter'', , ubi dicitur "(...) 1264) 1570 ''fluuii Stepenitz'' (...)".</ref>
|
| ''Stepenitz''
| align="right" | 84
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Aisca]]<ref name="Aisca">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Aisch#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Früher wurde fälschlicherweise angenommen, dass die Herkunft des Namens Aisch (karolingisch Eisce und Eisge, in einer Urkunde von 1129 Aisca[6]) in seiner ursprünglichen Konnotation fischreich bedeutet (...)".</ref>
| Eisce<ref name="Aisca"/> seu Eisge<ref name="Aisca"/>
| ''Aisch''
| align="right" | 83
| [[Radiantia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wazowniza]]<ref name="Wesenitz">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Wesenitz#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) In der Oberlausitzer Grenzurkunde wurde der Fluss 1241 mehrfach als ''Wazowniza''<sup>7</sup> genannt (...)".</ref>
|
| ''Wesenitz''
| align="right" | 83
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Isala Rhenaniae Septentrionalis-Vestfaliae|Isala Vetus]]<ref name="Hofmann"/>
| Sala<ref name="Hofmann"/>
| ''Issel''
| align="right" | 82
| [[Isala]]<ref name="Isala"/>
| [[Isala]]<ref name="Isala"/>
|-
| [[Duria (Danubius)|Duria Danubii]]<ref name="Duria">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Zusam#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Eine Landschaftsbezeichnung von 898 in pago Dúria („im Gau Dúria“) enthält den alten Namen des Flusses. Dieser stammt vermutlich vom keltisch/gallischen Wort *durā, *duriā, was so viel wie 'Flusslauf' bedeutet.[4] 1268 tritt der Name als Zvsma, 1269 als Zvsem, 1284 als Zeusme (...)".</ref>
| Zusma<ref name="Duria"/> seu Zusem<ref name="Duria"/> seu Zeusme<ref name="Duria"/>
| ''Zusam''
| align="right" | 81
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Helmana]]<ref name=Gr/>
| Elmena<ref name=Gr/>
| ''Helme''
| align="right" | 81
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Isana (Aenus)|Isana Aeni]]<ref name=Gr/>
| Isia<ref name=Gr/> seu Isinisca<ref name=Gr/>
| ''Isen''
| align="right" | 81
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Helbe]]<ref name="Helbe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Helbe#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...)Im Jahr 1267 taucht der Fluss als ''aquam … Helbe'' erstmals in den schriftlichen Urkunden auf (...)".</ref>
|
| ''Helbe''
| align="right" | 80
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Itessa]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Ichesa<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Itz''
| align="right" | 80
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aha (flumen)|Aha]]<ref name="Aha">Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783258481142_A43727966/preview-9783258481142_A43727966.pdf FLüsse der Alpen: Vielfalt in Natur und Kultur], ubi dicitur "(...) ''ad Ahae fluvii'' (...)".</ref>
|
| ''Großache'' seu ''Kitzbüheler Ache'' seu ''Jochberger Ache'' seu ''Kössener Ache'' seu ''Tiroler Achen''
| align="right" | 79
| [[Lacus Chiemensis]]<ref name="Chiemensis">Gerhard Lorenz, [https://www.bavarikon.de/search?terms=Prior+von+Tegernsee&lang=en&facet=creator.name_str%3AGerhard%2C+Lorenz%3B+Verfasser "Brevis Bavariae geographia" (Herbipoli: 1844).]</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Murga (Nigra silva septentrionalis)|Murga Nigra silva septentrionalis]]<ref name=Gr/>
|
| ''Murg''
| align="right" | 79
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wiesent]]<ref name="Wiesent">Vide [https://books.google.es/books?id=6QkAAAAAQAAJ&pg=PA648&lpg=PA648&dq=%22amnis+Wiesent%22&source=bl&ots=ll6FFVN8hL&sig=ACfU3U3LV2O7iOzTO3ktkkn5305tf_T6fw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwijsom6v7iHAxWwfKQEHRnRD_4Q6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%22amnis%20Wiesent%22&f=false ''Bryologia universa seu Systematica ad novam methodum dispositio'', Vol. II], ubi dicitur "(...) In lapidicinis et ad ripa amnis Wiesent prope Erlangam (...)".</ref>
|
| ''Wiesent''
| align="right" | 79
| [[Radiantia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Filisa (Naba)|Filisa Nabae]]<ref name="Bavarikon"/>
| Vilsa<ref name="Bavarikon"/>
| ''Vils''
| align="right" | 78
| [[Naba]]<ref name=Gr/><ref name="Naba"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Mintela]]<ref name=Gr/>
|
| ''Mindel''
| align="right" | 78
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Remisus]]<ref name="Remisus">Vide [https://books.google.de/books?id=FuwzkvZmlVAC&pg=RA2-PT353&lpg=RA2-PT353&dq=Rems+fluvius&source=bl&ots=pqKYOU-Qfo&sig=ACfU3U0iTPhkv6wzJUq8mkuntYSbzkgUaw&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwi04PX82dvmAhVKK5oKHUwGAR8Q6AEwAXoECAcQAQ#v=onepage&q=Rems%20fluvius&f=false FONS LATINITATIS CORVINIANUS BICORNIS, auctore Christophoro Giglingio].</ref>
| Remsa<ref name="Remisus"/> seu Ramasia<ref>[https://books.google.de/books?id=bmITAAAAIAAJ&q=Ramasia&dq=Ramasia&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjX3v-KyNvmAhXQLVAKHZyABysQ6AEIXDAH Fons nominis in ''Heinrich Bebels Facetien drei Bücher'', 1931, pag. 199]</ref>
| ''Rems''
| align="right" | 78
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Frimida]]<ref name="Frimida">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Pfreimd_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ältesten Belege des Namens Pfreimd sind ''Frimida'' (1022/23), ''Frima'' (1024–1031), ''Phrime'' (um 1130; mit der alten Schreibung <ph> für <pf>) und ''Phrimede'' (1156) (...)".</ref>
| Frima<ref name="Frimida"/> seu Phrime<ref name="Frimida"/> seu Phrimede<ref name="Frimida"/>
| ''Pfreimd''
| align="right" | 76
| [[Naba]]<ref name=Gr/><ref name="Naba"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Smuttura]]<ref name=Gr/>
|
| ''Schmutter''
| align="right" | 76
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Ilma (Bavaria)|Ilma]]<ref name=Gr/><ref name="Ilma">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ilm_(Abens)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Im Jahre 821 schrieb man ''Ilma'', 890 ''Ilminam'', 920 ''Ilmim'' und seit 1322 ''Ilm'' (...)".</ref>
| Ilmina<ref name="Ilma"/> seu Ilmin<ref name="Ilma"/> seu Ilm<ref name="Ilma"/>
| ''Ilm''
| align="right" | 75
| [[Abia (Danubius)|Abia Danubii]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Lade]]<ref name="Lade">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Leda_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste schriftliche Nennung (fluuium Lade) stammt aus der ersten Hälfte des 9. Jahrhunderts (...)".</ref>
|
| ''Leda''
| align="right" | 75
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Murga (Neoburgum)|Murga Neoburgensis]]<ref name="Murga NB">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lauter_(Rhein,_Neuburg)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Lauter hieß am Unterlauf in keltisch-römischer Zeit Murga (...)".</ref>
| Lutra<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Lauter'' seu ''Wieslauter''
| align="right" | 75
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Tribula (Penus)|Tribula Peni]]<ref name="Tribula">Vide [https://mvdok.lbmv.de/mjbrenderer?id=mvdok_document_00002847 Die slavischen Ortsnamen in Meklenburg], ubi dicitur "(...) Trebel, Fluß, unterhalb Demmin in die Peene, 1285 aqva, que Tribula dicitur, 1292 supra Treble, 1298 fluvius Trebele (...)".</ref>
| Treble<ref name="Tribula"/>
| ''Trebel''
| align="right" | 75
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
|}
===Flumina inter 74 et 60 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 74 et 60 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Kambeloch]]<ref name="Kambeloch">Vide [https://epub.uni-regensburg.de/31392/1/Katalog%20der%20romanischen%20Ortsnamen%20in%20Bayern.pdf ''Katalog der romanischen Ortsnamen in Bayern''], ubi dicitur "(...) '''Kammel''', Fluss links zur Mindel (z.Donau), ON. Kammlach (Lkr. Unterallgäu), 1243 ''Kambeloch'', < FlN. (kelt.) *''Kambal''- (+ ahd. -''aha'') (...)".</ref>
|
| ''Kammel'' seu ''Kammlach''
| align="right" | 74
| [[Mintela]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Lesura (flumen Germanicum)|Lesura]]<ref name="Lesura">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lieser_(Mosel)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name des Baches ist keltischen Ursprungs.[4] Die früheste Erwähnung der Lieser als ''Lesura'' findet sich in dem um 371 entstandenen Gedicht Mosella von Ausonius.[5] In Vers 365 steht: „Praetereo exilem Lesuram“ (die armselige Lieser übergehe ich).[6] In einem Testament aus dem Dezember 634 wird von Weingütern an der Lieser berichtet, die der Eigentümer besitzt: „Vineas ad Lesuram … quas possedi“.[7] Seit dem späten 8. Jahrhundert wandelt sich das e im Flussnamen ''Lesura'' zu ''i'' oder y, wobei auch der Name Lisera vorkommt. Der heutige Name ''Lieser'' ist erstmals in einer Urkunde aus dem Jahr 1357 beleg (...)".</ref>
| Lisera
| ''Lieser''
| align="right" | 74
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Iesne]]<ref name="Iesne">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/jeetzel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der Ort erstmals im Lüneburger Lehnregister aus der Zeit zwischen 1330 und 1352 als Yesne erwähnt.2 Der gleichnamige Fluss wird bereits in den im frühen 13. Jh. niedergeschriebenen Taten der der Bischöfe von Halberstadt genannt (''in fluvium Iesne'') (...)".</ref>
|
| ''Jeetzel''
| align="right" | 73
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Treya]]<ref name=Gr/>
|
| ''Treene''
| align="right" | 73
| [[Egdor]]<ref name="Egdor"/>
| [[Egdor]]<ref name="Egdor"/>
|-
| [[Mogus rufus|Mogus Rufus]]<ref name=Gr/>
|
| ''Roter Main''
| align="right" | 72
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Soeste]]
|
| ''Soeste''
| align="right" | 72
| [[Iummium (flumen)|Iummium]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wachna]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Waharna<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Werre''
| align="right" | 72
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Abia (Danubius)|Abia]]<ref name=Gr/>
|
| ''Abens''
| align="right" | 71
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Böhme (flumen)|Böhme]]
|
| ''Böhme''
| align="right" | 71
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Vesa]]<ref name="Vesa">Vide [https://books.google.es/books?id=ELmR13uk8BwC&pg=PA1792&lpg=PA1792&dq=Vesdre+%22Vesa%22&source=bl&ots=dWgI2GF9n1&sig=ACfU3U3Fu4SstiopCZsYdLFXxKIkWlO_Qg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiUvcSP-rWHAxX3RPEDHdwiBGY4ChDoAXoECB0QAw#v=onepage&q=Vesdre%20%22Vesa%22&f=false ''Dictionnaire Géographique Et Statistique Sur Un Plan Entièrement Nouveau, Volume 2''], ubi dicitur "(...) '''VESDRE''', lat. ''Vesa'', riv. d'Europe affl. dr. de l'Ourte à Chênée (...)".</ref>
|
| ''Weser''
| align="right" | 71
| [[Urta]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Agger (flumen)|Agger]]
|
| ''Agger''
| align="right" | 70
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sura (Rhenus)|Sura Rheni]]<ref name=Gr/>
|
| ''Sauer''
| align="right" | 70
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Arguna Inferior]]<ref name="ArgInf">Fingitur hoc nomen Latino e nomine fluminis Argunae (Theodisce ''Argen'') et versione adiectivi ''Untere'', "inferior-ius". </ref>
|
| ''Untere Argen''
| align="right" | 69
| [[Arguna]]<ref name="Arguna">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hase_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...)Der Fluss wird 839 erstmals als ''ad Argunam'' schriftlich erwähnt. Er bedeutete ursprünglich 'hell, glänzend, (blitz)schnell' (...)".</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Haidenaab]]
|
| ''Haidenaab''
| align="right" | 69
| [[Naba]]<ref name=Gr/><ref name="Naba"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Nidder]]<ref name="Nidder">Vide [https://geschichtsvereinhoechst.de/wp-content/uploads/2020/05/Hoechster-Geschichtsverein-Geschichtshefte-1978-heft-30-31-kurmainische-schloss-zu-hoechst-am-main.pdf ''Das kurmainzische Schloß zu Höchst am Main''], ubi dicitur "(...) Moenus fluvius, Nidder fluvius (...)".</ref>
|
| ''Nidder''
| align="right" | 69
| [[Nida (Moenus)|Nida Moeni]]<ref name="Nida"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sinna (flumen)|Sinna Salae Moeni]]<ref name=Gr/>
|
| ''Sinn''
| align="right" | 69
| [[Sala (Moeni)|Sala Moeni]]<ref name="Sala in pago"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Weteraha]]<ref name="Weteraha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hase_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde 772 als „Wetteraha“ erstmals schriftlich erwähnt.[5] Weitere Namensformen sind „Weteraha“, „Wettera“, „Wetera“ und „Weter“ (...)".</ref>
| Wettera<ref name="Weteraha"/> seu Wetera<ref name="Weteraha"/> seu Weter<ref name="Weteraha"/>
| ''Wetter''
| align="right" | 69
| [[Nida (Moenus)|Nida Moeni]]<ref name="Nida"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Tollense]]<ref name="Tollense">Vide [https://books.google.es/books?id=THpYAAAAcAAJ&pg=PA1&lpg=PA1&dq=%22flumen+Tollense%22&source=bl&ots=CdYxZN4qYZ&sig=ACfU3U3_0MiH2yDFIhsR5LpriED48tJvfw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjsgNbVl7aHAxXJYPEDHUnIA9cQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%22flumen%20Tollense%22&f=false ''Georgii Tertii ... Regis Magnae Britanniae, Franciae, Hiberniae defensoris''], ubi dicitur "(...) quorum illos LAacus et flumen Tollense Stargardiae et Pomeraniae exteriori vindicant (...)".</ref>
|
| ''Tollense''
| align="right" | 68
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Flöha]]
|
| ''Flöha''
| align="right" | 67
| [[Scopa (flumen)|Scopa]]<ref name="Albinus 1590"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Huna]]<ref name="Huna">Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_naa002197301_01/_naa002197301_01_0003.php ''Naamkunde. Jaargang 5''] ubi dicitur "(...) De '''Haune''', rechterbijrivier van de Fulda te Bad Hersfeld (Land Hessen, Reg.-Bez. Kassel, Landkr. en AG Hersfeld): 747 (onecht stuk, waarschijnlijk van 822-24; hs. kort na het midden der XIIe e.) ''in australem Hûnam ... in Hunam'', 789 (k. kort na het midden der XIIe e. van k. 828) ''fluvii, quae vocatur Huna''(40); ...; 980 (or.) ''in fluvium Huna vocatum ... in Hunaha, de Hunaha''(41). (...)".</ref>
| Hunaha
| ''Haune''
| align="right" | 67
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Labere]]<ref name="Labere">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hase_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals schriftlich erwähnt wurde der Fluss etwa um 1150 als Labere (...)".</ref>
|
| ''Schwarze Laber'' seu ''Schwarze Laaber''
| align="right" | 67
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Schwarzer Schöps]]
|
| ''Schwarzer Schöps''
| align="right" | 67
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Werse]]<ref name="Werse">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Werse#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der älteste urkundliche Beleg des Namens der Werse stammt aus dem Jahr 1189 als ''Werse'', und aus dem Jahr 1279 stammt die Form ''de Wersa''. Für das Jahr 1316 erscheint in Lateinisch der Eintrag ''molendino dicto Wersa'', also ein Mühlort, beziehungsweise eine Wassermühle die (an der) Werse genannt wird (...)".</ref>
| Wersa<ref name="Werse"/>
| ''Werse''
| align="right" | 67
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Löcknitz]]
|
| ''Löcknitz''
| align="right" | 66
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Bilena]]<ref name=Gr/>
| Billena<ref name=Gr/>
| ''Bille''
| align="right" | 65
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Bunaha (flumen)|Bunaha]]<ref name="Bunaha">Fingitur nomen huius fluminis ex [[Baunach|oppido homonymo]]. Latino de nomine huius oppidi, vide [https://www.yumpu.com/de/document/read/5481494/sankt-oswald-baunach-pfarrei-st-oswald-baunach ''Sankt Oswald Baunach''], ubi dicitur "(...) ad Bunaha ubi ecclesia edificata erat (...)".</ref>
|
| ''Baunach''
| align="right" | 65
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ilissus]]<ref name=Gr/>
| Ilsus<ref name=Gr/> seu Iltsa<ref name=Gr/> seu Iltza<ref name=Gr/>
| ''Ilz''
| align="right" | 65
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Lapara parva|Lapara Parva]]<ref name="Lapara"/>
|
| ''Kleine Laber'' seu ''Kleine Laaber''
| align="right" | 65
| [[Lapara magna|Lapara Magna]]<ref name="Lapara"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Nuthe|Nuthe Habalae]]<ref name="Nuthe">Vide [https://books.google.es/books?id=Y-VGAQAAMAAJ&pg=PA497&lpg=PA497&dq=%22fluvius+nuthe%22&source=bl&ots=ew4OufOUqY&sig=ACfU3U1NZgQzw_R5Ctg_Z4y-xjPnhODopA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwje1uS7p7aHAxWFQvEDHTzqD6sQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%22fluvius%20nuthe%22&f=false ''Cornelii Taciti opera quae supersunt''], ubi dicitur "(...) Nuithones, populus Germaniae in comitatu Marchiae Mediae, ubi fluvius ''Nuthe'' (...)".</ref>
|
| ''Nuthe''
| align="right" | 65
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Möhne]]
|
| ''Möhne''
| align="right" | 65
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nister (flumen)|Nister]]<ref name="Nister">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/cellarius1/cellariushistoria.html CHRISTOPHORI CELLARII HISTORIA UNIVERSALIS BREVITER AC PERSPICVE EXPOSITA IN ANTIQUAM, ET MEDII AEV AC NOVAM DIVISA, CUM NOTIS PERPETVIS EDITIO XI. AD NOSTRA USQUE TEMPORA CONTINVATA ET SUMMARIIS AUCTA], ubi dicitur "(...) ''Cochin vocatur castellum ad fluvium Nister, quod pacificatione post hanc victoriam Walachorum principi a Polonis restitutum fuit'' (...)".</ref>
|
| ''Nister''
| align="right" | 64
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rezat]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz">Vide [https://books.google.es/books?id=bqhMAAAAcAAJ&pg=PP12&lpg=PP12&dq=amnis+,+Rezat+feu+Redniz+,+olim+Radiantia+dictus&source=bl&ots=CXb6OXVZC-&sig=ACfU3U0rrGccL2eu9TSN4x0nIlOWdLfgUA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiPxaDRwraHAxVdVPEDHcn8C2wQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=amnis%20%2C%20Rezat%20feu%20Redniz%20%2C%20olim%20Radiantia%20dictus&f=false ''Natalem vicesimum septimum serenissimae principis ac dominae''], ubi dicitur "(...) Rezat seu Redniz, olim Radiantia dictus (...)". Quamquam, secundum hunc librum, nomina "Radiantia" et "Rezat" et "Redniz" synonyma olim erant, eligitur "Rezat" flumini hodie Theodisce ''Fränkische Rezat'' nuncupato; nomen "Radiantia" flumini hodie Theodisce ''Regnitz'' nuncupato; nomen "Redniz" flumini hodie Theodisce ''Rednitz'' nuncupato. Flumini hodie Theodisce ''Schwäbische Rezat'' nuncupato, eligitur nomen "Radentia", secundum articulum de hoc flumine apud Vicipaediam Theodiscam, ubi dicitur "(...) Im Jahr 793 wurde der Fluss erstmals als „Radentia“ erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Fränkische Rezat''
| align="right" | 64
| [[Redniz]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Salica (flumen)|Salica]]<ref name=Gr/>
|
| ''Selke''
| align="right" | 64
| [[Boda]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Wenkbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Wenkbach''
| align="right" | 64
| [[Par-Allna]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Alzus]]<ref name="Alzus">Vide [http://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf ''Lexicon Latinum Hodiernum Lucusaltianum''], ubi dicitur "(...) '''Alz,''' f ''Alzus, i, m'' [ORB p.63]; ''Alezussa, ae, f'' [ORB p.59]; ''Alzissa, ae, f'' [ORB p.63]; ''Alszista, ae, f'' [ORB p.63]; ''Alasa, ae, f'' [ORB p.57]; ''Alaza, ae, f'' [ORB p.57]; ''Alsa, ae,'' f [ORB p.61]; ''Alza, ae, f'' [ORB p.63]; ''Acha, ae, f'' [ORB p.53]; ''Achsa, ae,'' f [ORB p.53]; ''Achza, ae, f'' [ORB p.53] {flumen Germanicum, quod in Aeno influit} (...)".</ref>
| Alezussa,<ref name="Alzus"/> Alzissa,<ref name="Alzus"/> Alszista,<ref name="Alzus"/> Alasa,<ref name="Alzus"/> Alaza,<ref name="Alzus"/> Alsa,<ref name="Alzus"/> Alza,<ref name="Alzus"/> Acha,<ref name="Alzus"/> Achsa,<ref name="Alzus"/> Achza<ref name="Alzus"/>
| ''Alz''
| align="right" | 63
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Saletio (flumen)|Saletio]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| Salia<ref name="Chytraeus 1599">Chytraeus, D. (1599). ''Saxonia, ab anno Christi 1500 usque ad MDXCIX recognita, et ad hoc usque praesentem annum MDC continuata''. [[Lipsia]]e: Impensis Henningi Grosii.</ref>
| ''Selz''
| align="right" | 63
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Salmona]]<ref name="Hofmann"/>
| Salma<ref name="Hofmann"/>
| ''Salm''
| align="right" | 63
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Vilisa (Nicer)|Vilisa Niceri]]<ref name=Gr/>
|
| ''Fils''
| align="right" | 63
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Werma]]<ref name="Werma">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Wern#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Den Namen schrieb man im 8. Jahrhundert ''Werma'' und um das Jahr 1015 ''Werina'' (...)".</ref>
|
| ''Wern''
| align="right" | 63
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Emmera]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Ambra<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Emmer''
| align="right" | 62
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Escheda]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Esta<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Este''
| align="right" | 62
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Milnitz]]<ref name="Milnitz">Vide [https://mvdok.lbmv.de/mjbrenderer?id=mvdok_document_00002847 ''Die slavischen Ortsnamen in Meklenburg''], ubi dicitur "(...) Mildenitz, Nebenfluß der Warnow, 1237 die bach Milnitz, 1256 usque Milnitz fluuium, 1272 aqua Mildenizce (...)".</ref>
| Mildenizce
| ''Mildenitz''
| align="right" | 62
| [[Warnou]]<ref name="Warnou"/>
| [[Warnou]]<ref name="Warnou"/>
|-
| [[Ursena]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Ursene<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Örtze''
| align="right" | 62
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Scuzina]]<ref name=Gr/>
|
| ''Schussen''
| align="right" | 62
| [[Lacus Bodamicus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Zwentine]]<ref name="Zwentine">Vide [https://books.google.es/books?id=JusDAAAAYAAJ&pg=PA690&lpg=PA690&dq=%22Zwentina%22+Schwentine&source=bl&ots=NShweEDAaE&sig=ACfU3U1QJPxuSMkZU_e946z20Z2AyCu0Cg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwieo7P51LaHAxXW1QIHHRflAKkQ6AF6BAgcEAM#v=onepage&q=%22Zwentine%22%20&f=false ''Urkundensammlung der Schledswig-holstein-lauenburgischen ..., Volume 1''], ubi dicitur "(...) Cujus termini sunt in aquilonari parte a Zwentine usque ad Lapides (...) situm in Zwentina fluvio prope clautrum (...)".</ref>
| Zwentina<ref name="Zwentine"/><ref name="Zwentina">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Schwentine#Historisches hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Auch Namensformen wie Zwentina, Zuentina, Suentana sind historisch belegt (...)".</ref> seu Zuentina<ref name="Zwentina"/> seu Suentana<ref name="Zwentina"/>
| ''Schwentine''
| align="right" | 62
| [[Lacus Parvus Ploenensis]]<ref name="LPP">Fingitur huius lacūs nomen (Theodisce ''Kleiner Plöner See'') adiacenti ex urbe [[Ploena|Ploenā]]. Latino de huius urbis nomine, vide {{Graesse}}</ref>
| [[Zwentine]]<ref name="Zwentine"/>
|-
| [[Nemesa]]<ref name="Nemesa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Nims#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Nims wird bereits in römischer Zeit vom Dichter Decim(i)us Magnus Ausonius in seinem Werk "Mosella" als ''Nemesa'' erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Nims''
| align="right" | 61
| [[Prumia (flumen)|Prumia]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Plana (Habala)|Plana]]<ref name="Plana">Riedel, A. F., auctore (1849). ''Codex Diplomaticus Brandenburgensis''. Praecipua pars 1, Volumen 8. Berolini: F.H. Morin.</ref>
|
| ''Plane''
| align="right" | 61
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Amana (flumen)|Amana]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
| ''Ohm''
| align="right" | 60
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ardaha]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Arda<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Aar''
| align="right" | 60
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kraichbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kraichbach'' seu ''Kraich''
| align="right" | 60
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Locha (flumen Germanicum)|Locha]]<ref name="Locha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lauchert#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) In den ersten schriftlichen Nennungen des 13. Jh. heißt der Fluss ''Locha'' (...)".</ref><ref name="Locha2">Vide [https://archive.org/stream/wirtembergische02staagoog/wirtembergische02staagoog_djvu.txt ''Wirtembergisches urkundenbuch; herausgegeben von dem Königlichen staatsarchiv in Stuttgart''], ubi dicitur "(...) qui ex arce nostra Altenburg ad flumen, quod Locha dicitur (...)".</ref>
|
| ''Lauchert''
| align="right" | 60
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Nebula (flumen Germanicum)|Nebula]]<ref name="Nebula">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Nebel_(Fluss)#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Nebel ist 1189 als ''Nebula'' ersturkundlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Nebel''
| align="right" | 60
| [[Warnou]]<ref name="Warnou"/>
| [[Warnou]]<ref name="Warnou"/>
|-
| [[Phunzin]]<ref name="Phunzin">Vide [https://books.google.es/books?id=Z2oAAAAAcAAJ&pg=PA69&lpg=PA69&dq=%22Pfinz%22+fluvius&source=bl&ots=ivgR20gcuE&sig=ACfU3U0GvdH1J3wBfLY8Wl4IQyDP8hsMsA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjn4OGb7LaHAxWlR_EDHQmmDRAQ6AF6BAgaEAM#v=onepage&q=%22Pfinz%22%20fluvius&f=false ''Geographia pagorum vetustae Germaniae cisrhenanorum''], ubi dicitur "(...) PHUNZIN fl. (h. ''Pfin'') a quo pagellus nomen traxit, oritur non longe a Portâ Hercininiae (...)".</ref>
|
| ''Pfinz''
| align="right" | 60
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Pulsnicia (fluvius)|Pulsnicia]]<ref name="Müller 1715">Müller, C. (1715). ''Saxoniae Electoralis Descriptio Historico-Geographica''. Lipsiae: Officina Gleditschiana.</ref>
| Polsniza<ref name="Posse 1883">Posse, O. (Ed.) (1883). ''Codex Diplomaticus Saxoniae Regiae: Haupttheil I, Band 3. Urkunden der Markgrafen von Meißen y Landgrafen von Thüringen (1196–1234)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref> seu Polsnicz<ref name="">Gersdorf, E. G. (Ed.) (1864). ''Urkundenbuch del Hochstifts Meißen (Band 1)''. Lipsiae: Giesecke & Devrient.</ref>
| ''Pulsnitz''
| align="right" | 60
| [[Elstra nigra|Elstra Nigra]]<ref name="Elstra Nigra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Spira (Rhenus)|Spira Rheni]]<ref name="Spira">Vide [https://books.google.es/books?id=FwLmPwST_TIC&pg=PA36&lpg=PA36&dq=%22Speyerbach%22+flumen&source=bl&ots=MMu5IpjCnq&sig=ACfU3U1UUwmNCx1XsPxoC3xBNCcwKc0JDA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwigoozG6LaHAxUpR_EDHZYBDiUQ6AF6BAgYEAM#v=onepage&q=%22Speyerbach%22%20flumen&f=false ''Der Kaiser-Dom zu Speyer: eine topographisch-historische Monographie, Volume 1''], ubi dicitur "(...) inde autem ad flumen Spira (Speyerbach) dictum (...)".</ref>
|
| ''Speyerbach'' seu ''Speyer'' seu ''Speierbach''
| align="right" | 60
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|}
===Flumina inter 59 et 50 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 59 et 50 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Alisontia (Mosella)|Alisontia]]<ref name=Gr/>
|
| ''Elzbach'' seu ''Elz''
| align="right" | 59
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Almana]]<ref name=Gr/>
| Aliso<ref name=Gr/>
| ''Alme''
| align="right" | 59
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fona]]<ref name=Gr/>
|
| ''Fuhne''
| align="right" | 59
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Nitasa]]<ref name="Bavarikon"/>
|
| ''Nette''
| align="right" | 59
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Radiantia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| Rekinzi<ref name="Rekinzi">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Regnitz#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Es ist erstmals in einer lateinischen Urkunde von 1160 als „Rekinzi“ erwähnt (...)".</ref>
| ''Regnitz''
| align="right" | 59
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wiscoz]]<ref name="Wiscoz">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Weschnitz#Flussname hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Auf die Weschnitz wird mit Wiscoz, Wisgots[4] oder ähnlichen Schreibweisen in zahlreichen Urkunden des Lorscher Codex als Referenz für die Lage des Klosters Lorsch Bezug genommen. Auch in anderen lateinischen Publikationen erscheint dieser Name.[5] (...)".</ref>
| Wisgots
| ''Weschnitz''
| align="right" | 59
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lubetowe]]<ref name="Lubetowe">Vide [https://www.sorabicon.de/kulturlexikon/artikel/prov_urb_tjk_d3b/ ''Gewässernamen''], ubi dicitur "(...) danach benannt ist das ''Löbauer Wasser'', das aber 1228/1241 ''Lubotna'' hieß, 1268 ''flumen Lubetowe'' (...)".</ref>
|
| ''Löbauer Wasser''
| align="right" | 58
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Luya|Luya Ilmenae]]<ref name=Gr/>
| Lia<ref name=Gr/>
| ''Luhe''
| align="right" | 58
| [[Ilmena (Albis)|Ilmena]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Manachfialta]]<ref name="Manachfialta">Vide [https://www.bayerische-landesbibliothek-online.de/lc-de-en-liste2.html ''Liber...censualium: Digitale Edition - Nachträge und Einbindungen fol. 39 - 43v''], ubi dicitur "(...) Haienperch totum in circuito inde inter flumina Manachfialta et Slieraha usque ad Hesilintal (...) (...) ''Manachfialta'': TF Mangfall (...) de Hesilintal sursum iuxta Slieraha usque ad Rotenpach inde usque ad cacumen Citolfesecca inde usque ad medietatem Manachvalte. inde iusum iuxta Manachvalta usque ad Hesilental (...) ''Manachvalta'': TF Mangfall (...)".</ref>
| Manachvalta<ref name="Manachfialta"/>
| ''Mangfall''
| align="right" | 58
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Parda (flumen)|Parda]]<ref name="Bavarikon">Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=224&cq=Novigrad%20%E2%9D%ACIstrien%E2%9D%AD%20=%20Cittanova%20d%27Istria&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N - Z''].</ref>
|
| ''Parthe''
| align="right" | 58
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schuntra]]<ref name=Gr/>
| Scontra<ref name=Gr/> seu Scuntra<ref name=Gr/>
| ''Schunter''
| align="right" | 58
| [[Ovacra]]<ref name="Ovacra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Secunda Alestra]]<ref name="Secunda Alestra">Vide [https://nlp.fi.muni.cz/projekty/ahisto/portal/fulltext.php?docid=635&search=Kleine+Elster Monumenta Egrana I], ubi dicitur "(...) die secunda Alestra sicher gleich mit der Elstra minor (der kleinen Elster) einer nicht viel späteren Urkunde (...)".</ref>
| Elstra Minor<ref name="Secunda Alestra"/>
| ''Kleine Elster''
| align="right" | 59
| [[Elstra nigra|Elstra Nigra]]<ref name="Elstra Nigra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Stibarna]]<ref name="Stibarna">Vide [https://archive.org/stream/grndungsgeschic00tibugoog/grndungsgeschic00tibugoog_djvu.txt ''Gründungsgeschichte der stifter, pfarrkirchen, klöster und kapellen im bereiche des alten bisthums Münster, mit ausschluss des ehemaligen friesischen theils''], ubi dicitur "(...) Sülfen Tiegt naͤmlich unweit des Steverfluffes (Stibarna, Stivarna, Stiburna) (...) h „iuxta Stibarna“ bezeichnet wird (...)".</ref>
| Stivarna<ref name="Stibarna"/> seu Stiburna<ref name="Stibarna"/>
| ''Stever''
| align="right" | 58
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Tannbacum (Sala)|Tannbacum Salae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Tannbach''
| align="right" | 58
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Wundreb (flumen)|Wundreb]]<ref name="Wundreb">Fingitur huius fluminis nomen e Latino homonymi oppiduli nomine, secundum [https://archive.org/stream/bub_gb_8rY-AAAAYAAJ/bub_gb_8rY-AAAAYAAJ_djvu.txt ''Regesta sive rerum boicarum autographa ad annum usque MCCC''], ubi dicitur "(...) Ulricua judex de Wundreb (...)".</ref>
|
| ''Wondreb''
| align="right" | 58
| [[Agara]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Darmbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Darmbach''
| align="right" | 57
| [[Rivulus Niger Ginsheimensis Rhenanus]]<ref name="Rivulus Niger"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lein (Cochera)|Lein]]
| Leyn<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Lein''
| align="right" | 57
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Owe Burgdorfiense]]<ref name="Owe Burgd.">Fingitur hoc hydronymum homonymis e hydronymis "Owe" et "Audan" et adiectivo "Burgdorfiense". De hydronymis "Owe" et "Audan" vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ], ubi dicitur "(...) Aue, Name mehrerer Flüsse im Einzugsgebiet von Leine, Unter- und Mittelweser und Unterer Elbe, z. B. Aue (z. Ammersbek z. Alster z. Elbe), 1263 ''ad riuulum, qui dicutur Owe'' (...) Aue, r.z. Leine, entspringt bei Westerhof (Lkr. Northeim, Niedersachsen, D), mündet bei Kreiensen (Lkr. Northeim). – 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) ''in flumen Audan et sic per Audan,'' (...)". De adiectivo "Burgdorfiensis-e", vide {{Graesse}}.</ref>
| Audan Burgdorfiense<ref name="Owe Burgd."/>
| ''Burgdorfer Aue''
| align="right" | 57
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Reineche]]<ref name="Reineche">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Rench#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Rench wurde 1291 erwähnt als ''rivus Reineche'' (...)".</ref>
|
| ''Rench''
| align="right" | 57
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Simmerbach]]<ref name="Simmerbach">Vide [https://books.google.es/books?id=wBQ-AAAAcAAJ&pg=PA22&lpg=PA22&dq=%22rivus+Simmerbach%22&source=bl&ots=cYl1hMp3vI&sig=ACfU3U1uPmMXEYefVbUd15wXK5KAd9wPJg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjmufD1vbmHAxWlBNsEHc5MBDEQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%22rivus%20Simmerbach%22&f=false ''De Tauni montis parte Transrhenana''], ubi dicitur "(...) propagatum rivus Simmerbach transit (...)".</ref>
|
| ''Simmerbach''
| align="right" | 57
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ulster (flumen)|Ulster]]
|
| ''Ulster''
| align="right" | 57
| [[Weraha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Vurmicus|Vurmicus Rurae]]<ref name=Gr/>
| Vurmnis<ref name=Gr/>
| ''Wurm''
| align="right" | 57
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wyda (flumen)|Wyda]]<ref name="Wyda">Fingitur nomen huius fluminis ex [[Wyda|oppido homonymo]]. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
| Weida<ref name="Wyda"/> seu Weitaha<ref name="Wyda"/> seu Wida<ref name="Wyda"/> seu Weyda<ref name="Wyda"/>
| ''Weida''
| align="right" | 57
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Alpha (Isala Vetus)|Alpha Isalae Veteris]]<ref name=Gr/>
|
| ''Bocholter Aa''
| align="right" | 56
| [[Isala Rhenaniae Septentrionalis-Vestfaliae|Isala Vetus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Isala]]<ref name="Isala"/>
|-
| [[Alstria]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Alstra<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref> seu Halstera<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref> seu Affalstria<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Alster''
| align="right" | 56
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ebera]]<ref name="Ebera">Vide [https://web.archive.org/web/20221231091120/http://ebersberger-historie.de/assets/jb_2_web.pdf Weitere Eber-Namen in Deutschland], ubi dicitur "(...) Reiche Ebrach (l. zur Regnitz, 1069 Ebera) (...)".</ref>
|
|''Reiche Ebrach''
| align="right" | 56
| [[Radiantia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hursilla]]<ref name="Hursilla">Vide [https://collections.thulb.uni-jena.de/receive/HisBest_cbu_00084275 ''Collections@Urmel''], ubi dicitur "(...) 979 in fluvio quodam Hursilla vocat qui fluit in Lupinzgovve (...) 1014 de capella ad Hûrselen (...)".</ref>
| Hurselen
| ''Hörsel''
| align="right" | 56
| [[Weraha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Odera (Ruma)|Odera Rumae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Oder''
| align="right" | 56
| [[Ruma (flumen)|Ruma]]<ref name="Bavarikon"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Schuttera]]<ref name="Bavarikon"/>
|
| ''Schutter''
| align="right" | 56
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Swareza]]<ref name="Bavarikon"/>
| Swartza<ref name="Bavarikon"/> seu Swarza<ref name="Bavarikon"/>
| ''Schwarzach''
| align="right" | 56
| [[Redniz]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dillena]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
| ''Dill''
| align="right" | 55
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Guntia (flumen)|Guntia]]<ref name="Hofmann"/>
| Gontia<ref name="Gontia">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCnz#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name wird in der Antike schon im 2./3. Jahrhundert inschriftlich erwähnt (Gontiae sacr(um)). (...)".</ref>
| ''Günz''
| align="right" | 55
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Horone]]<ref name="Horone">Vide articulum [https://fr.wikipedia.org/wiki/Horn_(Schwarzbach)#Hydronymie hoc de flumine apud Vicipediam Francicam], ubi dicitur "(...) Ancienne mention : ''Hornsbach<sup>1</sup>'' (1150). D'après l'aha, « ''zuo deru hoawinum bacha'' ». Une deuxième Horn, appelée maintenant Breidenbach, a formé les localités d'Althorn et Neuhorn qui s'écrivent en 783 « ''in marca Horone''<sup>1</sup> ». (...)".</ref>
| Hornsbach<ref name="Horone"/>
| ''Horn'' seu ''Hornsbach''
| align="right" | 55
| [[Burchalben]]<ref name="Burchalben"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schlinge (flumen)|Schlinge]]
|
| ''Schlinge''
| align="right" | 55
| [[Bielheimerbeek]]
| [[Isala]]<ref name="Isala"/>
|-
| [[Wiese (flumen)|Wiese]]<ref name="Wiese">Vide [https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=bhl-001%3A1913%3A22%3A%3A276 ''Über das Vorkommen von Teesdalia und Subularia in der Schweiz''], ubi dicitur "(...) ad flumen Wiese (...)".</ref>
|
| ''Wiese''
| align="right" | 55
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wisinta]]<ref name="Wisinta">Vide [https://archive.org/details/thringischeges10vereuoft/page/172/mode/2up?view=theater&q=wisinta https://archive.org/details/thringischeges10vereuof]</ref>
| Wisenta<ref name="Wisenta">Vide [https://www.bergfex.de/sommer/thueringen/touren/wanderung/1008459,wandern-um-die-talsperre-loessau/ ''Wandern um die Talsperre Lössau''], ubi dicitur "(...) Im Jahr 1071 wird das Flüsschen erstmals erwähnt, das Gebiet, das sie durchfließt wird als „terra Wisenta“ = Wisentaland bezeichnet (...).</ref>
| ''Wisenta''
| align="right" | 55
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Woblitz]]
|
| ''Woblitz''
| align="right" | 55
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Acher]]
|
| ''Acher''
| align="right" | 54
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Inda (flumen)|Inda]]<ref name="Inda">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Inde_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Der Name der Inde ist als ''Inda'' zuerst belegt für die Zeit der Jahre 496 bis 506 n. Chr. in einer Handschrift des 13./14. Jahrhunderts, welche ihrerseits eine aus dem 7./8. Jahrhundert stammende Kopie der ''Cosmographia'' (4, 24) des Geographen von Ravenna kopiert. Der Ortsname der Klostergründung der Reichsabtei Kornelimünster im frühen 9. Jahrhundert, der zuerst ebenfalls kurz ''Inda'' lautete, erscheint bis 855 als ''Sancti Corneli ad Indam'' (...)".</ref>
|
| ''Inde''
| align="right" | 54
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Köhntop]]
|
| ''Köhntop''
| align="right" | 54
| [[Ukera]]<ref name="Ukera"/>
| [[Ukera]]<ref name="Ukera"/>
|-
| [[Rota (Danubius)|Rota Danubii]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Rot<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Rott<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Rote<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Rot''
| align="right" | 54
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Truna (Alzus|Truna Alzensis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Traun''
| align="right" | 54
| [[Alzus]]<ref name="Alzus"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Vurmicus (Nagalda)|Vurmicus Nagaldae]]<ref name="Vurmicus Nagalda">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Würm''
| align="right" | 54
| [[Nagalda (flumen)|Nagalda]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Elisinza]]<ref name="Elisinza">Vide [http://www.arbre-celtique.com/encyclopedie/alisantia-alisontia-elsenz-16628.htm Encyclopédie de l'Arbre Celtique], ubi dicitur "(...) Nom antique de l'Elsenz, rivière affluente du Neckar (...). Cet hydronyme apparaît ensuite sous les formes ''Elisinza fluvius, sursum Elizinza'' et ''Elisenza'' dans un Acte du roi Otton III, daté du 1<sup>er</sup> janvier 988 (...).</ref>
| Elizinza<ref name="Elisinza"/> seu Elisenza<ref name="Elisinza"/>
| ''Elsenz''
| align="right" | 53
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ferum Bistrice]]<ref name="Ferum Bistrice">Fingitur hoc hydronymum ex adiectivo "ferum" (Theodisce ''Wilde'') et nomine Latino "Bistrice". De hoc ultimo, vide [https://de.wikisource.org/wiki/Zur_Geschichte_der_Besiedelung_der_Dresdner_Gegend Zur Geschichte der Besiedelung der Dresdner Gegend], ubi dicitur "Buistrizi ist der urkundliche, mit dem Flußnamen der Weißeritz (Wisteritz, 1206 flumen Bistrice, 1366 Wistricz) zusammenhängende Name des Burgwards (...)".</ref>
| Ferum Buistrizi<ref name="Ferum Bistrice"/> seu Februm Wisteritz<ref name="Ferum Bistrice"/> seu Ferum Wistricz<ref name="Ferum Bistrice"/>
| ''Wilde Weißeritz''
| align="right" | 53
| [[Bistrice]]<ref name="Bistrice"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Radaha]]<ref name=Gr/>
|
| ''Rodach''
| align="right" | 53
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schwarza (Sala)|Schwarza Salae]]
|
| ''Schwarza''
| align="right" | 53
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schwarzach (Alcmana)|Schwarzach Alcmanae]]
|
| ''Schwarzach'' seu ''Schwarza''
| align="right" | 53
| [[Alcmana]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Steinbacum (Herbipolis)|Steinbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Steinbach''
| align="right" | 53
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aach Linzgauviense]]<ref name="Lizgauviense">Gentilicium "Linzgauviense" ad Linzgauvia refertur. Hoc de toponymo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Linzgau#Mittelalter eius articulum apud Vicipaaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''in pago Linzgauvia'' (...)".</ref>
|
| ''Linzer Aach''
| align="right" | 52
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Alf (flumen)|Alf]]
|
| ''Alf''
| align="right" | 52
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brancia (flumen)|Brancia]]<ref name="Brancia">Vide [https://epub.uni-regensburg.de/31392/1/Katalog%20der%20romanischen%20Ortsnamen%20in%20Bayern.pdf ''Die romanischen Ortsnamen in Bayern''], ubi dicitur "(...) '''Brenz''', Fluss links zur Donau, mündet zwischen Faimingen und Lauingen (Lkr. Dillingen an der Donau), um 774 ''fluvium Brancia'', < (kelt.) *''Brandisa'' (...).</ref>
|
| ''Brenz''
| align="right" | 52
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Murrensis]]<ref name="Murrensis">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Murr_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Er ist bereits in der Bezeichnung der römerzeitlichen Ansiedlung vicus murrensis belegt, die ein bei Benningen oder bei Murrhardt gelegenes Lagerdorf war (...)". Quo ex vico, fingitur Latinum huius fluminis nomen.</ref>
|
| ''Murr''
| align="right" | 52
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nesse (Hursilla)|Nesse Hursillae]]
|
| ''Nesse''
| align="right" | 52
| [[Hursilla]]<ref name="Hursilla"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Queicha]]<ref name="Remling 1852">Remling, F. X. (1852). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Bischöfe von Speyer: Vol. I. Aetates antiquiores et medii aevi''. Kirchheim & Schott.</ref>
| Queich<ref name="Queich">Vide [https://books.google.es/books?id=1ikVoFz9F-MC&pg=PA70&lpg=PA70&dq=%22Queich%22+flumen&source=bl&ots=dVXN9_IKSb&sig=ACfU3U3lXPV-apGeopoOVaDcEsxRaPxROw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjz9LzMuruHAxWXcaQEHbD9DMoQ6AF6BAgqEAM#v=onepage&q=%22Queich%22%20flumen&f=false ''Atlas novus exhibens orbem terraqueum per naturae (...)''], ubi dicitur "(...) LANDAW ''Landavia'' V. satis ampla & nunc egregiè ''munita'' olim ''Imperialis,'' ad Flumen ''Queich'' (...).</ref>
| ''Queich''
| align="right" | 52
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rognitzium (flumen)|Rognitzium]]<ref name="Chytraeus 1593">Chytraeus, D. (1593). ''Chronicon Saxoniae et vicinarum aliquot gentium: ab anno Christi 1500 usque ad 1593''. Impensis haeredum Iacobi Lucii.</ref>
|
| ''Rögnitz''
| align="right" | 52
| [[Zuda (flumen)|Zuda]]<ref name="Bavarikon"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rota (Danubius)|Rota Danubii]]<ref name="Rota Danubii">Fingitur hoc nomen ex homonymis oppidis Theodisce ''Roth''. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Roth'' seu ''Roth am Sand'' seu ''Roth bei Nürnberg''
| align="right" | 52
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Snudra]]<ref name="Snudra">Vide [https://www.philol.uni-leipzig.de/fileadmin/Fakult%C3%A4t_Philo/Namenberatungsstelle/NBS_Webseite/Onomastica_Lipsiensia_Band07_Alt-Leipzig_und_das_Leipziger_Land_2010.pdf ''Alt-Leipzig und das Leipziger Land''], ubi dicitur "(...) '''Schnauder''', die, r → Weißen Elster sö. Groitzsch. 1104 ''infra Wiram et Snudram'', (...).</ref>
|
| ''Schnauder''
| align="right" | 52
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Stepenitz (Trabena)|Stepenitz Trabenae]]
|
| ''Stepenitz''
| align="right" | 52
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Welse (Viadrus)|Welse Viadri]]
|
| ''Welse''
| align="right" | 52
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Alba (Rhenus superior)|Alba Rheni Superioris]]<ref name="Alba">Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''], ubi dicitur "(...) '''Alb, die''' – 1Alb, Obere~, r.z. Rhein (...) 983 ''ortus Albae,'' 1018 ''Alba'', 1065 ''influit Albam, ad ortum Albae, Alba'' (...)".</ref>
|
| ''Alb''
| align="right" | 51
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Chambe]]<ref name="Chambe">Vide [https://www.ffw-hof.de/chronik/entstehung-der-ortschaft-hof.html ''Entstehung der Ortschaft Hof''], ubi dicitur "(...) “Cella ad Chambe super regnum flumen“ (Klösterlein bei Chamb am Regenfluss) (...)".</ref>
|
| ''Chamb''
| align="right" | 51
| [[Regana]]<ref name="Regana"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Eltingmuhlebacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Eltingmühlenbach''
| align="right" | 51
| [[Glane (Amisia)|Glane]]
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Gaspentia]]<ref name=Gr/>
| Gaspenza<ref name=Gr/>
| ''Gersprenz''
| align="right" | 51
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sinckalta]]<ref name="Sinckalta">Vide [https://books.google.es/books?id=8d5lAAAAcAAJ&pg=PA77&lpg=PA77&dq=flumen+%22Singold%22&source=bl&ots=qEiD_QX4Mw&sig=ACfU3U1wTsemX_SdGib3RWUmMUyhhHHpqQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiS3-qvnb6HAxXkVfEDHXWxB40Q6AF6BAgqEAM#v=onepage&q=flumen%20%22Singold%22&f=false ''Jahrs-Bericht des historischen Vereins im Oberdonau-Kreise''], ubi dicitur "(...) Inde ad flumen ''Sinckalta'' (...)".</ref>
|
| ''Singold''
| align="right" | 51
| [[Wertaha]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Alasenza (flumen)|Alasenza]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| Alisinza<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| ''Alsenz''
| align="right" | 50
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Arguna Superior]]<ref name="ArgSup">Fingitur hoc nomen Latino e nomine fluminis Argunae (Theodisce ''Argen'') et versione adiectivi ''Untere'', "superior-ius". </ref>
|
| ''Obere Argen''
| align="right" | 50
| [[Arguna]]<ref name="Arguna"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Burchalben]]<ref name="Burchalben">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html ''Deutsches Gewässernamenbuch: ''], ubi dicitur "(...) Schwarzbachs, l.z. Blies (z. Saar z. Mosel z. Rhein). – 1180 Burchalben, (...)" et [https://books.google.es/books?id=I-9aAAAAcAAJ&pg=PA351&lpg=PA351&dq=Burchalben&source=bl&ots=vXYbdT7nPZ&sig=ACfU3U2vjL9nMi7VLCnfIdvQe0tDfpo3tw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiPv6n0x76HAxUMVKQEHVe7F04Q6AF6BAgfEAM#v=onepage&q=Burchalben&f=false ''Subsidia diplomatica ad selecta juris ecclesiastici Germaniae et...''], ubi dicitur "(...) in confinio ''Vosagi'' situm, rivulis scilicet: ''Hermanesbach, Mosalben, & Burchalben'' (...)".</ref>
|
| ''Schwarzbach'' seu ''Burgalb''
| align="right" | 50
| [[Blesa (tributarius Saravi)|Blesa]]<ref name="Blesa"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Clana (Ambra)|Clana Ambrae]]<ref name="Clana Ambrae">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Glonn_(Amper)#Namensherkunft hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Ihren Namen hat der Fluss aus dem keltischen: „Glanos“, das heißt rein und glänzend, oder „glana“, was so viel wie die „Reine, Heilige“ bedeutet. Die Römer haben diesen Namen übernommen. In Urkunden um das Jahr 770 wurde der Fluss mit „Clana“ bezeichnet (...)".</ref>
|
| ''Glonn''
| align="right" | 50
| [[Ambra (flumen)|Ambra]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Delvunda]]<ref name=Gr/>
|
| ''Delvenau''
| align="right" | 50
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Deya]]<ref name="Deya">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Eyach_(Neckar)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Auch in älteren Berichten findet sich die Bezeichnung „Deya“, so in der Topographia Sueviae von Matthäus Merian von 1643/1656 (...)".</ref>
|
| ''Eyach''
| align="right" | 50
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hisne]]<ref name="Hisne">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ise_(Aller)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals wird die Ise im Jahr 786 (''in ortum Hisne'') urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Ise''
| align="right" | 50
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hollerbacum (Morre)|Hollerbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hollerbach''
| align="right" | 50
| [[Morre (Billbach)|Morre]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mosacus (Isara)|Mosacus]]<ref name=Gr/>
| Mosa<ref name=Gr/>
| ''Moosach''
| align="right" | 50
| [[Isara (Bavaricus)|Isara]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Nemaninga]]<ref name="Mümling"/>
| Mimilingum<ref name="Mümling"/> seu Mimelinga<ref name="Mümling"/> seu Mimininga<ref name="Mümling"/> seu Mimelingen<ref name="Mümling"/> seu Minimingaha<ref name="Mümling"/>
| ''Mümling'' seu ''Mömling''
| align="right" | 50
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nethe (Visurgis)|Nethe]]
|
| ''Nethe''
| align="right" | 50
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Nieplitz]]
|
| ''Nieplitz''
| align="right" | 50
| [[Nuthe]]<ref name="Nuthe"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Riussaia]]<ref name="Riussaia">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Riousiaoua#Etymologisches "Riousiaoua"] apud Vicipaediam Theodiscam, ubi dicitur "(...) Albrecht Greule setzt den Namen mit dem Flussnamen Riß gleich, der in den ältesten Erwähnungen als ''Riussaiam'' (anno 1293) erscheint. (...)".</ref>
|
| ''Riß''
| align="right" | 50
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Salzaha (Rhenus)|Salzaha Rheni]]<ref name="Saalbach Salzaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Saalbach_(Rhein)#Namen_und_Definitionen hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Im Lorscher Codex wird das Gewässer 769 ''fluvius Salzaha'' genannt (...)".</ref>
|
| ''Saalbach'' seu ''Salbach''
| align="right" | 50
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Urdefa (flumen)|Urdefa]]<ref name="Urdefa">Vide [https://web.archive.org/web/20240726221414/http://www.lateinboard.de/topic,4345,-uebersetzung-von-latein-in-deutsch-einer-schenkungsurkunde-vo.html ''Übersetzung von latein in deutsch einer Schenkungsurkunde vo''], ubi dicitur "(...) usque ad locum ubi Urdefa (der Fluss Urft; derVerfasser) cadit (...)".</ref>
|
| ''Urft''
| align="right" | 50
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ursna]]<ref name="Bavarikon"/>
| Orsna<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Ahse''
| align="right" | 50
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Volme]]
|
| ''Volme''
| align="right" | 50
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Zenna (flumen)|Zenna]]<ref name="Zenna">Nomen homonymo ex oppidulo apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=224&cq=Novigrad%20%E2%9D%ACIstrien%E2%9D%AD%20=%20Cittanova%20d%27Istria&lang=de Bavarikon].</ref>
|
| ''Zenn''
| align="right" | 50
| [[Radiantia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|}
===Flumina inter 49 et 40 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 49 et 40 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Ersene]]<ref name="Ersene">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Aue_und_Erse#Geschichte articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "Die Erse wird 1335 zum ersten Mal schriftlich genannt (''in fluvio Ersene'') (...)".</ref>
|
| ''Aue'' seu ''Erse''
| align="right" | 49
| [[Fuhse]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Erubris]]<ref name="Erubris">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Ruwer articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "Die '''Ruwer''' (lat.: ''Erubris, Rubora'') (...)".</ref>
| Rubora<ref name="Erubris"/>
| ''Ruwer''
| align="right" | 49
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gennach (flumen)|Gennach]]
|
| ''Gennach''
| align="right" | 49
| [[Wertaha]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Hamma (flumen)|Hamma]]<ref name="Hamma">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hamme_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird im Jahr 1331 (a flumine Hamma) erstmals urkundlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Hamme''
| align="right" | 49
| [[Lesmonia]]<ref name="Lesum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Mohelnice]]<ref name="Mohelnice">Vide [https://nlp.fi.muni.cz/projekty/ahisto/portal/book/1244?lpage=84&search=mohelnice Codex diplomaticus et epistolaris Regni Bohemiae], ubi dicitur "(...) Fortasse Žadlovice apud Loštice, a Mohelnice (Müglitz) meridiem versus (...)".</ref>
| Müglitz<ref name="Mohelnice"/>
| ''Müglitz''
| align="right" | 49
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Nigra Aqua (Mulda Zviccaviensis)|Nigra Aqua Muldae]]<ref name="Nigra Aqua">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo Helvetico. Cui ultimo, vide [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/000914/2016-09-26/ Neirivue], ubi dicitur "Ehemalige politische Gemeinde FR, Bezirk Greyerz, am linken Saaneufer. 2002 mit Albeuve, Lessoc und Montbovon zur neuen Gemeinde Haut-Intyamon fusioniert. 1277 ''Nigra aqua'', früher dt. ''Schwarzwasser'' (...)".</ref>
|
|''Schwarzwasser''
| align="right" | 49
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Sülz (flumen)|Sülz]]
|
| ''Sülz''
| align="right" | 49
| [[Agger (flumen)|Agger]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Uchte]]
|
|''Uchte''
| align="right" | 49
| [[Alanda (fluvius)|Alanda]]<ref name="Riedel 1841">Riedel, A. F. (1841). ''Codex Diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten'' (Haupttheil I, Band 1). F. H. Morin.</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ussbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Üßbach'' seu ''Ueßbach'' seu ''Üssbach''
| align="right" | 49
| [[Alf (flumen)|Alf]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bilerna]]<ref name="Bühler">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/B%C3%BChler_(Fluss)#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "Die Bühler wird 1024 als ''Bilerna'' erstmals urkundlich genannt (...)".</ref>
|
|''Bühler''
| align="right" | 48
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dreisima]]<ref name="Dreisima">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Dreisam#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "Die ersten urkundlichen Erwähnungen sind von 864 (''Dreisima'') und 1008 (''Treisama'') (...)".</ref>
| Treisama<ref name="Dreisima"/>
|''Dreisam''
| align="right" | 48
| [[Helzaha]]<ref name="Helzaha"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gugelitz]]<ref name="Gugelitz">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/J%C3%A4glitz_(Prignitz)#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "Der schriftliche Erstbeleg stammt aus dem Jahr 1259 (''aquam … Gugelitz'') (...)".</ref>
|
| ''Jäglitz''
| align="right" | 48
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Karthana]]<ref name="Karthana">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Karthane#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "Erstmals urkundlich erwähnt wird der Fluss im Jahr 1274 (''supra karthanam'') (...)".</ref>
|
|''Karthane''
| align="right" | 48
| [[Stepenitz (Albis)|Stepenitz Albis]]<ref name="Stepenitz"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ruma (Layna)|Ruma]]<ref name="Ruma">Vide [https://www.cloeser.org/gewaesser/Gewaesser_Harz_0.8.pdf cloeser.org], ubi dicitur "(...) die Ausgangsform ist aufgrund des erst ab dem 12. Jahrhundert in Form von „Ruma“ urkundlich überlieferten Namens nicht bestimmbar (...)".</ref>
|
|''Rhume''
| align="right" | 48
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Stregus]]<ref name="Stregus">Vide [https://de.wiktionary.org/wiki/Striegis Victionarium Theodiscum], ubi dicitur "(...) Herkunft: (über Stregus, Striguz (...)".</ref>
| Striguz<ref name="Stregus"/>
|''Große Striegis'' seu ''Striegis''
| align="right" | 48
| [[Mulda Fribergensis]]<ref name="MF"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Eberbach|Eberbach Radiantiae]]<ref name="Eberbach">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Rauhe Ebrach, l.z. Regnitz (z. Main), 1297 gegen die Ebrach; Eberbach (indirekt z. Unteren Murg z. Rhein), 1355 ripa Eberbach (...)".</ref>
|
|''Rauhe Ebrach''
| align="right" | 47
| [[Radiantia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gliniza]]<ref name="Gliniza">Confer [https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&sca_esv=43a98bb4673fd18f&sca_upv=1&sxsrf=ADLYWIIODv_ebdbY2kK1Pfejy7VR1TeitQ:1726352083389&q=%22Glinizam%22+Glems&sa=X&ved=2ahUKEwib8b_VusOIAxWBQPEDHRUMCUoQ5t4CegQIGxAB&biw=1280&bih=587&dpr=1.5 hos exitūs] e [[Google|Gugulā]], ubi dicitur "(...) usque in Glinizam locum,. 1172 (Kopie 19. Jh ... Glems, die r.z. Enz (z. Neckar z. Rhein) ... der Glems, GauN. 769 (Kopie 12. Jh.) Glemisgouwe (...)".</ref>
|
| ''Glems''
| align="right" | 47
| [[Enze]]<ref name="Enze"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Holtemna]]<ref name="Holtemna">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Holtemme#Etymologie articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) In den mittelalterlichen Urkunden wurde der Fluss ''Holtemna'' (ca. 1050, 1184), ''Holtempna'' (ca. 1150, 1230, 1241, 1277), ''Holtemne'' (1373, 1378) (...)".</ref>
| Holtempna<ref name="Holtemna"/> seu Holtemne<ref name="Holtemna"/>
|''Holtemme''
| align="right" | 47
| [[Boda]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Nigra Aqua Hoyerswerdensis]]<ref name="Nigra Aqua Hoyerswerdendis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo Helvetico. Cui substantivo, vide [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/000914/2016-09-26/ Neirivue], ubi dicitur "Ehemalige politische Gemeinde FR, Bezirk Greyerz, am linken Saaneufer. 2002 mit Albeuve, Lessoc und Montbovon zur neuen Gemeinde Haut-Intyamon fusioniert. 1277 ''Nigra aqua'', früher dt. ''Schwarzwasser'' (...)"; cui autem adiectivo, confer [https://archive.org/stream/aeltereuniversi00friegoog/aeltereuniversi00friegoog_djvu.txt Aeltere universitäts matrikeln], ubi dicitur "(...) Martinas Sacreiz Hoyerswerdensis Lasatas (...)".</ref>
|
|''Hoyerswerdaer Schwarzwasser''
| align="right" | 47
| [[Elstra nigra|Elstra Nigra]]<ref name="Elstra Nigra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Villa (flumen)|Villa]]<ref name="Villa">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Weil_(Lahn)#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name Weil ist wahrscheinlich vom lateinischen Wort ''villa'' (= Dorf) abgeleite (...)".</ref>
|
|''Weil''
| align="right" | 47
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aa Steinfurtensis]]<ref name="Aa Stein">Fingitur hoc nomen ex nomine fluminum Westphaliensium "Aa" apud {{Lexicon Universale}} et ex adiectivo derivato a toponymo "Steinfurtum" apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Steinfurter Aa''
| align="right" | 46
| [[Vidrus]]<ref name=Gr/>
| [[Lacus Yssel]]
|-
| [[Brienna (flumen)|Brienna]]<ref name="Brienna">Vide [https://epub.uni-regensburg.de/31392/1/Katalog%20der%20romanischen%20Ortsnamen%20in%20Bayern.pdf Katalog der romanischen Ortsnamen in Bayern], ubi dicitur "(...) '''Prien''' am Chiemsee (Lkr. Rosenheim), Flussname ca.1130-ca.1150 ''iuxta Briennam riuolum'' < kelt. *''Brigesnā'' ‘Bergbach’. (...)".</ref>
|
|''Prien''
| align="right" | 46
| [[Lacus Chiemensis]]<ref name="Chiemensis"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Hassenbeck]]<ref name="Hassenbeck">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Glenne#Geschichte_und_Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name „Haustenbach“ findet sich bereits als ''Hassenbeck flu.'' auf einer um 1620 entstandenen Karte des Kartographen Johannes Gigas (...)".</ref>
|
| ''Glenne'' seu ''Haustenbach''
| align="right" | 46
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Pregin]]<ref name="Pregin">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Breg#Namensherkunft articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "Die Breg wurde erstmals 1152/86 in einer lateinischen Quelle (''apud pregin'' „bei der Breg“) erwähnt, 1234 dann als „Brega“ (...)".</ref>
| Brega<ref name="Pregin"/>
| ''Breg''
| align="right" | 46
| [[Brichena]]<ref name="Brigach">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Brigach#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "Der Fluss wird 1084 erstmals urkundlich genannt (''ab fontibus Brichena'') (...)".</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Redniz]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| Radantia<ref name="Radantia">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Rednitz#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) In schriftlichen Quellen erschien der Fluss erstmals im 8. Jahrhundert mit der lateinischen Bezeichnung ''Radantia''. Im 11. Jahrhundert wurde der Name des Flusses als ''Ratenza'' bezeichne (...)".</ref> seu Ratenza<ref name="Radantia"/>
|''Rednitz''
| align="right" | 46
| [[Radiantia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sualmus]]<ref name="Sualmus">Vide [https://web.archive.org/web/20240406062517/https://s852e6eb4f35541c9.jimcontent.com/ Nederlandse waternamen deel 1], ubi dicitur "(...) De Limburgse ''Zwalm'' is een zijrivier van de Mass, (...) welk dorp reeds in de 12de eeuw vermeld wordt als ''de Sualmo'' (...) a. 1238 als ''Salmen'' (...)".</ref>
| Sualmum<ref name="Sualmus"/> seu Salmen<ref name="Sualmus"/>
| ''Schwalm''
| align="right" | 46
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bigge]]<ref name="Bigge">Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_XpMOAAAAYAAJ_2/bub_gb_XpMOAAAAYAAJ_djvu.txt Quellen der westfälischen geschichte], ubi dicitur "(...) Ante portam in ipso flumine Bigge (...)".</ref>
|
| ''Bigge''
| align="right" | 45
| [[Lena (Rura)|Lena]]<ref name="Lena"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bröl]]
|
| ''Bröl'' seu ''Brölbach'' seu ''Homburgische Bröl''
| align="right" | 45
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Delme (flumen)|Delme]]
|
| ''Delme''
| align="right" | 45
| [[Othmunda]]<ref name="Ochtum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hurwinaffa]]<ref name="Horloff">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Horloff#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name Horloff leitet sich von althd. mit der Bedeutung horawin = sumpfig her. Weitere Namensformen sind „Hurwinaffa“ im 8. Jahrhundert und „Hurlyphe“ (1263).[4] Der Bestandteil -off gehört zur -apa-Namensgruppe. Alternative Etymologien gehen aufgrund der Nennungen wie „Hurnufa“ (951) oder „Hornipha“ (1183) (...)".</ref>
| Hurlyphe,<ref name="Horloff"/> Hurnufa,<ref name="Horloff"/> Hornipha<ref name="Horloff"/>
| ''Horloff''
| align="right" | 45
| [[Nida (Moenus)|Nida Moeni]]<ref name="Nida Moeni"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kirnitzsch]]
|
| ''Kirnitzsch'' seu ''Kirnischt''
| align="right" | 45
| [[Albis]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Malxe]]
|
| ''Malxe''
| align="right" | 45
| [[Nissa (flumen)|Nissa]]<ref name=Gr/>
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ach (Ambra)|Ach Ambrae]]
|
| ''Ach'' seu ''Bärenbach'' seu ''Gitzenbach'' seu ''Glötzenbach''
| align="right" | 44
| [[Ambra (flumen)|Ambra]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Alba (Rhenus Altus)|Alba Altorhenana]]<ref name="Alba Altorhenana">Fingitur hoc nomen homonymo e fluvio Albā Rheni Superioris. De cuius ultimi nomine, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''], ubi dicitur "(...) '''Alb, die''' – 1Alb, Obere~, r.z. Rhein (...) 983 ''ortus Albae,'' 1018 ''Alba'', 1065 ''influit Albam, ad ortum Albae, Alba'' (...)".</ref>
|
| ''Alb'' seu ''Hauensteiner Alb''
| align="right" | 44
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bega (Wachna)|Bega]]
|
| ''Bega''
| align="right" | 44
| [[Wachna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Fossa Nigra (Albis)|Fossa Nigra Albis]]<ref name="Fossa Nigra Albis">Substantivum "Fossa-ae" Theodiscam vocem ''Graben'' et adiectivum Latinum "niger nigra nigrum" Theodiscum ''Schwarzer'' vertit.</ref>
|
| ''Schwarzer Graben'' seu ''Schwarzer Bach'' seu ''Weinske''
| align="right" | 44
| [[Albis]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Holzbacum (Wida)|Holzbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Holzbach''
| align="right" | 44
| [[Wida (flumen)|Wida Rheni]]<ref name="Wida"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lapara alba|Lapara Alba]]<ref name="Lapara"/>
|
| ''Weiße Laber''
| align="right" | 44
| [[Alcmana]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Laz (flumen)|Laz]]<ref name="Laz">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lossa_(Unstrut)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ''Lossa'' wird 1140 als ''Laz'' erstmals urkundlich erwähnt. Im Mittelhochdeutschen bedeutet ''laz'' 'lasch, trage'. Der Name ist daher als „das träge Gewässer“ zu deute (...)".</ref><ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Lazses<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Lazs<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Laze<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Lossa''
| align="right" | 44
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Mutdaha|Můtdaha]]<ref name="Mutdaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Modau#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals urkundlich erwähnt wird die Modua 804 („iuxta fluvium Můtdaha“) (...)".</ref>
| Modua<ref name="Mutdaha"/>
| ''Modau''
| align="right" | 44
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rotton]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Rotonus<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Rotonum<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Rotono<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Rothemun<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu
| ''Rottum''
| align="right" | 44
| [[Westernach]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Sura (Salzaha)|Sura Salzahae]]<ref name=Gr/>
|
| ''Sur''
| align="right" | 44
| [[Salzaha]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Wiza]]<ref name="Wiza">Vide [https://www.persee.fr/doc/onoma_0755-7752_2010_num_52_1_1535 Les hydronymes paléoeuropéens et la question de l'origine des Celtes], ubi dicitur "(...) ''Wiesbach''-> Nahe (XII<sup>e</sup> siècle ''Wiza'') (...)".</ref>
|
| ''Wiesbach''
| align="right" | 44
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aa (Monasterium)|Aa Monasteriensis]]<ref name="Hofmann"/>
|
| ''Münstersche Aa''
| align="right" | 43
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ilisina]]<ref name="Ilisina">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ilse_(Oker)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals wird der Fluss im Jahr 1108 (Ilisina) urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Ilse''
| align="right" | 43
| [[Ovacra]]<ref name="Ovacra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lune (Visurgis)|Lune]]
|
| ''Lune''
| align="right" | 43
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Netha|Netha Indistrae]]<ref name="Netha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Nette_(Innerste)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) 1149 wurde der Fluss als „iuxta Netham“ erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Nette''
| align="right" | 43
| [[Indistra]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Primma]]<ref name="Primma">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Pfrimm, die l.z. Rhein (...) super fluvium Primma (...)".</ref>
|
| ''Pfrimm''
| align="right" | 43
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivulus Niger Ginsheimensis Rhenanus]]<ref name="Rivulus Niger"/>
|
| ''Schwarzbach''
| align="right" | 43
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Starzel (Nicer)|Starzel Niceri]]<ref name="Starzel Niceri">Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ_djvu.txt], ubi dicitur "(...) ad sinistram ripam Starzel rivi (...)".</ref>
| Starzell Niceri<ref name="Starzel Niceri"/>
| ''Starzel''
| align="right" | 43
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Zuist]]<ref name="Zuist">Vide [https://de.wiktionary.org/wiki/Swist Victionarium Theodiscum], ubi dicitur "(...) Zuist (Anno 1180), Scuyst (Anno 1223), Zuist (Anno 1283), Zvist (...)".</ref>
| Scuyst<ref name="Zuist"/> seu Zvist<ref name="Zuist"/>
| ''Swist'' seu ''Swistbach''
| align="right" | 43
| [[Arnefa]]<ref name="Arnefa"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Augraben (Tollense)|Augraben Tollensense]]<ref name="Augraben Tollensense">Vide [https://documente.bcucluj.ro/web/bibdigit/fg/BCUCLUJ_FG_115352_1907_004.pdf Ente Istorice], ubi dicitur "(...) in rivulum, qui dicitur Augraben, et in rivulo (...)".</ref>
|
| ''Augraben''
| align="right" | 42
| [[Tollense]]<ref name="Tollense"/>
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Breitaha|Breitaha Cocherae]]<ref name=Gr/>
|
| ''Brettach''
| align="right" | 42
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ennepe]]<ref name="Ennepe">Vide [https://www.gevelsberg.de/media/custom/3061_1280_1.PDF?1571846512 Gevelsberger Geschichte(n)], ubi dicitur "(...) iuxta flumen
quod Ennepe dicitur (...)".</ref>
|
| ''Ennepe''
| align="right" | 42
| [[Volme]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fedarhaun (Alba)|Fedarhaun Albae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Federbach''
| align="right" | 42
| [[Alba (Rhenus superior)|Alba Rheni Superioris]]<ref name="Alba"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Feldaha (Weraha)|Feldaha]]<ref name="Feldaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Felda_(Werra)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Im Erstbeleg im Jahr 786 wird der Fluss ''Feldaha'' genanntt (...)".</ref>
|
| ''Felda''
| align="right" | 42
| [[Weraha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Geeste (flumen)|Geeste]]<ref name="Geeste">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) ultra flumen Geeste (...)".</ref>
|
| ''Geeste''
| align="right" | 42
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Klosterbacum (Othmunda)|Klosterbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Klosterbach''
| align="right" | 42
| [[Othmunda]]<ref name="Ochtum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Linde (Tollense)|Linde]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Linne<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Linde''
| align="right" | 42
| [[Tollense]]<ref name="Tollense"/>
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lutra (Danubius)|Lutra Danubii]]<ref name="Lutra">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine Rhenano. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Lauter'' seu ''Große Lauter''
| align="right" | 42
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Naba Pinifera]]<ref name="Naba Pinifera">Fingitur hoc nomen e flumine Nabā (cui vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Naab#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Die frühesten Belege sind ''Nabas'' (700), ''Napa'' (885), ''Naba'' (885), ''Nabe'' (1199) und ''Nab'' (1245), (...)") et versione adiectivo praeposito ''Fichtel-'' -ad [[Montes Piniferi|Montes Piniferos]] (Theodisce ''Fichtelgebirge''), secundum [https://de.wikipedia.org/wiki/Fichtelnaab#Name articulum hoc de flumini apud Vicipaediam Theodiscam], referente-.</ref>
|
| ''Fichtelnaab''
| align="right" | 42
| [[Naba silvatica|Naba Silvatica]]<ref name="Naba silvatica"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Piparodi]]<ref name="Piparodi">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Bibert#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde im Jahr 810 („duo flumina … Piparodi“) erstmals urkundlich erwähnt. Das altbairische ''Pipar-odi'' bedeutet „Einöde, in der sich Biber aufhalten“ (...)".</ref>
|
| ''Bibert''
| align="right" | 42
| [[Redniz]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sevina]]<ref name="Sevina">Vide [https://web.archive.org/web/20240916021033/https://hrcak.srce.hr/file/36682 FOLIA ONOMASTICA CROATICA 12–13 (2003–2004)], ubi dicitur "(...) ''Seeve'' bei Hamburg, 1202 ''Sevinam'', 1203 ''vsque Seuinam'', 13. Jh. ''per Sevenam'' (...)".</ref>
| Sevena<ref name="Sevina"/>
|''Seeve''
| align="right" | 42
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Streu (Sala Moeni)|Streu]]<ref name="Streu">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Streu_(Fr%C3%A4nkische_Saale)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name Streu wurde im 8. Jahrhundert „Streuue“ und um das Jahr 1030 „Strouua“ geschrieben (...) Auf einer Landkarte von 1628 trägt der gesamte Flusslauf bis Gemünden den Namen „Straÿ Flu“ (Streu Flumen) (...)".</ref>
| Strewe<ref name="Streu"/> seu Strowa<ref name="Streu"/> seu Straÿ<ref name="Streu"/>
|''Streu''
| align="right" | 42
| [[Sala (Moenus)|Sala in pago Salvense]]<ref name="Sala in pago"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Utrana (Michelsbacum)|Utrana]]<ref name="Utrana">Confer [https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&sca_esv=5f79ce677043d4b2&sca_upv=1&sxsrf=ADLYWILyBcSCkYpeCCX-0ZFbac7ATwZ9zQ:1726433592791&q=Otterbach+%22Utrana%22&sa=X&ved=2ahUKEwjD_Zqo6sWIAxXQ2gIHHXBaCYsQ5t4CegQIFRAB&biw=1280&bih=546&dpr=1.5 hunc exitum] e [[Google|Gugulā]], ubi dicitur "(...) Utrana 'Otterbach' (...)".</ref>
|
| ''Otterbach''
| align="right" | 42
| [[Michelsbacum (Rhenus)|Michelsbacum Rheni]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Chessel]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Kessel''
| align="right" | 41
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Elbbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Elbbach''
| align="right" | 41
| [[Laugana]]<ref name="Murray"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fluvius Sanctus (Germania et Cechia)|Fluvius Sanctus]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755"/>
| Zuata<ref name="Zuata"/> seu Zvatowa<ref name="Zuata">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Zwota_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals wird das Gewässer als ''Zvatowa'' in der Weiheurkunde der Plauener St. Johanniskirche von 1122 erwähnt, darin ist sie Teil der Grenze des zugehörigen Kirchsprengels, des Dobnagaus, und damit gleichzeitig Südgrenze des Bistums Naumburg.[7][8] Ebenso wird die Zwota als ''Zuata'' in den Grenzbeschreibungen des Schönbacher Ländchens von 1181 und 1185 erwähn (...)".</ref>
| ''Zwota'' seu ''Zwodau'' seu ''Zwotau''
| align="right" | 41
| [[Agara]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Mesna]]<ref name="Mesna">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Mei%C3%9Fe#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Das Hydronym ist in einer lateinischen Urkunde von 1296 als mesnam erstmals verschriftlicht worden (...)".</ref>
|
| ''Meiße''
| align="right" | 41
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Pene (flumen)|Pene]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Ostpeene''
| align="right" | 41
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Pinnavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Pinnau''
| align="right" | 41
| [[Albis]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Sulzach]]<ref name="Sulzach">Vide [https://archive.org/stream/bub_gb_wRssAAAAYAAJ/bub_gb_wRssAAAAYAAJ_djvu.txt Archiv des Historischen Vereins von Unterfranken und Aschaffenburg], ubi dicitur "(...) quidquid ex una parte fluvii Sulzach situm existit de pratis (...)".</ref>
|
| ''Sulzach''
| align="right" | 41
| [[Werenza]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Apula (fluvius)|Apula]]<ref name="Apula">Vide [https://www.gutenberg.org/files/35900/35900-h/35900-h.htm], ubi dicitur "(...) ''Germany''. Apula, 9th cent. The Appel(bach). (...)".</ref>
|
| ''Appelbach'' seu ''Appel''
| align="right" | 40
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aschaha]]<ref name="Aschaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ascha_(Schwarzach)#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Ascha (ursprünglich: Aschaha, dann: Aschach) (...)".</ref>
| Aschach<ref name="Aschaha"/>
| ''Ascha''
| align="right" | 40
| [[Swarza]]<ref name="Swarza"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Atulla]]<ref name="Attel">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Attel#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Das Dorf Attel wurde bereits 806 als ''Atulla'' urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Attel''
| align="right" | 40
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Biverna (Amisia)|Biverna Amisiae]]<ref name="Biverna">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
| Beverna Amisiae<ref name="Biverna"/>
| ''Bever''
| align="right" | 40
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Brichena]]<ref name="Brigach"/>
|
| ''Brigach''
| align="right" | 40
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dune (Wippera)|Důne]]<ref name="Dune">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Dh%C3%BCnn_(Wupper)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name (1295 ''Důne'') leitet sich vom ahd. Wort ''tuni'' für 'Dröhnen, Getöse' ab. Entsprechend war die ursprüngliche Bedeutung 'wo das Wasser tost' (...)".</ref>
|
| ''Dhünn''
| align="right" | 40
| [[Wippera]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ehle]]
|
| ''Ehle''
| align="right" | 40
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Eitraha]]<ref name="Eitraha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Aitrach_(Iller)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss tritt erstmals im Jahr 838 als ''Eitraha'' schriftlich in Erscheinung, (...)".</ref>
|
| ''Aitrach''
| align="right" | 40
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Erphe]]<ref name="Erphe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Erf_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der schriftliche Erstbeleg der Erf fand 1234 als Erphe statt (...)".</ref>
|
| ''Erfa'' seu ''Erf''
| align="right" | 40
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fluvius Nudus]]<ref name="Schöttgen & Kreysig 1755">Schöttgen, C., & Kreysig, G. C. (1755). ''Diplomataria et scriptores historiae Germanicae medii aevi''. Altenburgi: Richter.</ref>
| Golz<ref name="Golz">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/G%C3%B6ltzsch#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name des Gewässers trat erstmals 1122 als „ad aquam Golz“ (...)".</ref>
| ''Göltzsch'' seu ''Göltsch''
| align="right" | 40
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Gelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Gelbach'' seu ''Gelber Bach'' seu ''Gehlbach''
| align="right" | 40
| [[Laugana]]<ref name="Murray"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hemisa]]<ref name="Hemisa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Emsbach_(Lahn,_Limburg)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ersten schriftlichen Erwähnungen nennen den Fluss ''Hemisa'' (Jahr 795) bzw. ''Emisa'' (805). (...)".</ref>
| Emisa<ref name="Hemisa"/>
| ''Emsbach'' seu ''Ems''
| align="right" | 40
| [[Laugana]]<ref name="Murray"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hessel]]
|
|''Hessel''
| align="right" | 40
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Mandavia]]<ref name="Mandavia">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Mandau#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Damals gab es auch einen Zittauer Stadtteil Mandow und eine porta Mandauie = Mandau-Pforte (...)".</ref><ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
|''Mandau''
| align="right" | 40
| [[Nissa Lusatianus]]<ref name=Gr/>
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Motel (Schilde)|Motel]]
|
|''Motel''
| align="right" | 40
| [[Schilde (Scalen)|Schilde]]
| [[Albis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Neffelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Neffelbach''
| align="right" | 40
| [[Arnefa]]<ref name="Arnefa"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Scalen]]<ref name="Scalen">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Schaale#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Schaale wird in einer Urkunde von 1279 als ''Scalen'' erwähnt. (...)".</ref>
|
|''Schaale''
| align="right" | 40
| [[Zuda (flumen)|Zuda]]<ref name="Bavarikon"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schilde (Scalen)|Schilde]]
|
|''Schilde''
| align="right" | 40
| [[Scalen]]<ref name="Scalen"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Stederavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Stederau'' seu ''Bokeler Bach'' seu ''Röhrser Bach'' seu ''Aue''
| align="right" | 40
| [[Ilmena (Albis)|Ilmena]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Tuistina (Dimel)|Tuistina Dimelensis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref><ref name="Twista Dimelensis">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Arlau (...) prope Twistam (...) Tuistai, (963–1037, Kopie 15. Jh.) (...) Tuistina (...) in Tuista, 1127 in Tviste, 1235 (Kopie) de Twiste, 1240 HG.A.14, S. 419. (Kopie 14./15. Jh.) de Tuiste, 1251 in Thuiste, de Thuiste, 1257 de Twiste (und weitere Belege), 1310 in Twer- ¢ quer-. Duiste, (um 1350) prope tuisten (...)".</ref>
| Twista Dimelensis seu Tuistai Dimelenses seu Tuista Dimelensis seu Twiste Dimelense seu Tuiste Dimelense seu Thuiste Dimelense seu Tuisten Dimelense
|''Twiste''
| align="right" | 40
| [[Dimel]]<ref name="Dimel"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Tussale]]<ref name="Tussale">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/D%C3%BCssel#Etymologie articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Um 1065 wird der Bach als ''Tussale'' (die Brausende, Rauschende, Tosende) bezeichnet (...)".</ref>
|
|''Düssel''
| align="right" | 40
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wipfra (flumen)|Wipfra]]
|
|''Wipfra''
| align="right" | 40
| [[Hiera]]<ref name="Hiera"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Wirma|Wirma Ambrae]]<ref name="Wirma">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/W%C3%BCrm_(Amper)#Namensherkunft hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name Streu wurde im 8. Jahrhundert „Streuue“ und um das Jahr 1030 „Strouua“ geschrieben (...) Der Flussname Würm ist erstmals bezeugt als Uuirma im Jahre 772 und später als Wirmiseo ‚Würmsee‘ (910), Vuirama (956/957), Wirmina (1056), (...)".</ref>
| Wirama<ref name="Wirma"/> seu Wirmina<ref name="Wirma"/>
|''Würm''
| align="right" | 40
| [[Ambra (flumen)|Ambra]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Zurrega (flumen)|Zurrega]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Zorga<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Zorge<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Zorge''
| align="right" | 40
| [[Helmana]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|}
===Flumina inter 39 et 35 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 39 et 35 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Aitra (Danubius)|Aitra Danubii]]<ref name="Aitra">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
|''Aiterach'' seu ''Aitrach''
| align="right" | 39
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Andrefa]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Antrafa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Antrefa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Antreffa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Antrift'' seu ''Antreff''
| align="right" | 39
| [[Sualmanaha]]<ref name="Sualmanaha"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Eckbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Eckbach'' seu ''Leinbach'' seu ''Neugraben'' seu ''Leininger Graben'' seu ''Eck''
| align="right" | 39
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Elantia]]<ref name="Elantia">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Elz_(Neckar)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die römische Auxiliareinheit „Numerus Brittonum Elantiensium“ beinhaltet die erste belegte Nennung des Namens Elz (...)".</ref>
|
| ''Elz'' seu ''Elzbach''
| align="right" | 39
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lutra (Glanis)|Lutra Glanensis]]<ref name=Gr/>
| Ludra,<ref name=Gr/> Luterata,<ref name=Gr/> Hlutraha,<ref name=Gr/> Hlutra<ref name=Gr/>
|''Lauter''
| align="right" | 39
| [[Glan (Nava)|Glan Navae]]<ref name="Glan Navae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mittelradde]]
|
| ''Mittelradde''
| align="right" | 39
| [[Hassa]]<ref name="Hassa"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Nuthe (Albis)|Nuthe Albis]]
|
|''Nuthe''
| align="right" | 39
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Owe Bocense]]<ref name="Owe Bocense">Fingitur hoc hydronymum homonymis e hydronymis "Owe" et "Audan" et adiectivo "Bocensis-e". De hydronymis "Owe" et "Audan" vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ], ubi dicitur "(...) Aue, Name mehrerer Flüsse im Einzugsgebiet von Leine, Unter- und Mittelweser und Unterer Elbe, z. B. Aue (z. Ammersbek z. Alster z. Elbe), 1263 ''ad riuulum, qui dicutur Owe'' (...) Aue, r.z. Leine, entspringt bei Westerhof (Lkr. Northeim, Niedersachsen, D), mündet bei Kreiensen (Lkr. Northeim). – 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) ''in flumen Audan et sic per Audan,'' (...)". De adiectivo "Bocensis-e", vide {{Graesse}}.</ref>
| Audan Bocense<ref name="Owe Bocense"/>
|''Bückeburger Aue'' seu ''Aue''
| align="right" | 39
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rotbacum (Arnefa)|Rotbacum Arnefae]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Rotbach'' seu ''Nöthener Siefen'' seu ''Schliebach'' seu ''Mühlenbach'' seu ''Bruchbach''
| align="right" | 39
| [[Arnefa]]<ref name="Arnefa"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schwartavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| Szwartowe<ref name="Szwartowe">Vide [https://archive.org/details/bub_gb_2TwOAAAAQAAJ Codex diplomaticus Lubecensis], ubi dicitur "(...) quoque in szwartowe a nobis (...)".</ref><ref name="Szw">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Schwartauhoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam]{{Nexus deficit|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) Die erste schriftliche Erwähnung findet sich in einer Urkunde des dänischen Königs Waldemar aus dem Jahr 1215 (''szwartowe'') (...)".</ref>
|''Schwartau''
| align="right" | 39
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Zwonitium (flumen)|Zwonitium]]<ref name="Mencke 1728">Mencke, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum, in quibus scriptores aliquot rariotes nusquam adhuc editi''. [[Lipsia]]e: E. Martini; et: Mencke, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum'' (Tomus I). Lipsiae: Ioannes Christianus Martinus; et: Mencke, J. B. (1728). ''Scriptores rerum Germanicarum, praecipue Saxonicarum'' (Vol. 2). Sumptibus Ioannis Christiani Martini.</ref>
|
|''Zwönitz'' seu ''Zwönitzbach''
| align="right" | 39
| [[Caminizi rivus]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Aach Stockense]]<ref name="ASto">Gentilicium "Stockense" ad [[Stockach|Stockam]] refertur.</ref>
|
| ''Stockacher Aach''
| align="right" | 38
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Angel (flumen)|Angel]]
|
| ''Angel''
| align="right" | 38
| [[Werse]]<ref name="Werse"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Bobritzsch (flumen)|Bobritzsch]]
|
| ''Bobritzsch''
| align="right" | 38
| [[Mulda Fribergensis]]<ref name="MF"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Chira (fluvius)|Chira]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref>
| Kira<ref name="Orbis Latinus A-D"/>
|''Hahnenbach'' seu ''Meinbach'' seu ''Altbach'' seu ''Idarbach''
| align="right" | 38
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Clingbacus (Michelsbacum)|Clingbacus]]<ref name="Kremer 1769">Kremer, C. J. (1769). ''Origines Naborenses sive documenta ad illustrandam historiam palatinam''. Ex Typographia Electorali.</ref>
| Klingbacus<ref name="Kremer 1769"/> seu Clingbach<ref name="AETP III 1775">Academia Electoralis Theodoro-Palatina. (1775). Historia et commentationes Academiae electoralis scientiarum et elegantiorum literarum Theodoro-Palatinae: Tomus III. Typis Academicis.</ref> seu Klingbach<ref name="AETP III 1775"/>
|'' Klingbach''
| align="right" | 38
| [[Michelsbacum (Rhenus)|Michelsbacum Rheni]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ephisa]]<ref name="Codex diplomaticus Fuldensis">Dronke, E. F. J. (Ed.). (1844). ''Codex diplomaticus Fuldensis''. Theodor Fischer. </ref>
| [[Effese]]<ref name="Effese">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Efze#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Im Mittelalter wurde die Efze als Effese bezeichne (...)".</ref><ref name="Effese2">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) 240 Effese, 1250 ad fluvium … Effese (...)".</ref>
|''Efze''
| align="right" | 38
| [[Sualmanaha]]<ref name="Sualmanaha"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Eschach (Nicer)|Eschach Niceri]]
|
|''Eschach''
| align="right" | 38
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Glatta (Rhenus)|Glatta Rheni]]<ref name="Glatta">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo Helvetico apud {{Graesse}}.</ref>
|
|''Glatt''
| align="right" | 38
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Großer Dieckfluss]]
|
|''Großer Dieckfluss''
| align="right" | 38
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Isina]]<ref name="Isina">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Eisbach_(Rhein)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals schriftlich erwähnt wurde die Eis in einer Urkunde des Lorscher Codex aus dem Jahre 766, wo sie ''Isina'' heißt (...)".</ref>
|
|''Eisbach'' seu ''Eis'' seu ''Altbach''
| align="right" | 38
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lachte]]
|
|''Lachte''
| align="right" | 38
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Leimbacum (Rhenus, Bruowele)|Leimbacum Rheni Bruowelense]]<ref name="-bacum"/><ref name="Bruowelense">Gentilicium "Bruowelense" ad oppidum [[Brühl (Badenia)|Bruowele]] refertur.</ref>
|
| ''Leimbach'' seu ''Bettelbach''
| align="right" | 38
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Orcana]]<ref name="Orcana">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Orke#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird 1486 als die Orcken erstmals schriftlich erwähnt. Die gleichnamigen Orte Nieder- bzw. Oberorke erscheinen in den schriftlichen Aufzeichnungen schon im Jahr 1016 als Orcana. Die Deutung des Namens ist unsicher (...)".</ref>
|
| ''Orke''
| align="right" | 38
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Regana Alba]]<ref name="Regana Alba">Vide articulum [https://en.wikipedia.org/wiki/Regen_(river)#Etymology hoc de flumine apud Vicipediam Anglicam], ubi dicitur " The Romans called the river variously ''Regana'' (feminine gender), ''Reganus'' (masculine), and ''Reganum'' (neuter)". Adiectivum Latinum "albus-a-um" Theodiscum ''Weißer'' vertit.</ref>
| Reganus Albus<ref name="Regana Alba"/> seu Reganum Album<ref name="Regana Alba"/>
| ''Weißer Regen'' seu ''Seebach''
| align="right" | 38
| [[Regana]]<ref name="Regana"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Russella|Russella Saravi]]<ref name=Gr/>
| Musella Saravi<ref name=Gr/> seu Roussella<ref name="Rousella">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Rossel_(Saar)#Namen hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Ältere Namen des Flusses sind Roussella (1268), Russella, Rusella (1544) (...)".</ref> seu Rusella
|''Rossel''
| align="right" | 38
| [[Saravus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sosa (flumen)|Sosa]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Söse''
| align="right" | 38
| [[Ruma (Layna)|Ruma]]<ref name="Ruma"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Vechne]]
|
|''Vehne''
| align="right" | 38
| [[Owe (Lacus Zwischenahnensis)|Owe Zwischenahnense]]<ref name="Owe de Bad Zwischenahn">Fingitur hoc hydronymum homonymis e hydronymis "Owe" et "Audan". De hydronymis "Owe" et "Audan" vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ], ubi dicitur "(...) Aue, Name mehrerer Flüsse im Einzugsgebiet von Leine, Unter- und Mittelweser und Unterer Elbe, z. B. Aue (z. Ammersbek z. Alster z. Elbe), 1263 ''ad riuulum, qui dicutur Owe'' (...) Aue, r.z. Leine, entspringt bei Westerhof (Lkr. Northeim, Niedersachsen, D), mündet bei Kreiensen (Lkr. Northeim). – 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) ''in flumen Audan et sic per Audan,'' (...)". Adiectivum "Zwischenahnense" homonymum ad lacum [[Aquae Zwischenahnenses|Aquas Zwischenahnenses]] attingentem refert.</ref>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ad Lunam]]<ref name="Ad Lunam">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lone#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) In der Römerzeit wurde ein Kastell nach dem Fluss benannt („Ad Lunam“) (...)".</ref>
|
|''Lone''
| align="right" | 37
| [[Hurwin]]<ref name="Hürbe">Vide [https://elib.uni-stuttgart.de/bitstream/11682/5853/1/Uni_63.pdf Ortsnamenforschung in Südwestdeutschland], ubi dicitur "(...) Hürbe, z. Brenz z. Donau, 1171 ''de Hurwin'' (...)".</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Agira (Werenza)|Agira Werenzae]]<ref name="Agira">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Eger_(W%C3%B6rnitz)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste schriftliche Erwähnung findet die Eger im Jahr 760 als ''Agira'' (...)".</ref>
|
|''Eger''
| align="right" | 37
| [[Werenza]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Arle (flumen)|Arle]]<ref name="Arle">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Arlau (...) 218 silva que iuncta est Arle (...)".</ref>
|
|''Arlau''
| align="right" | 37
| [[Mare Germanicum]]
| [[Arle (flumen)|Arle]]<ref name="Arle"/>
|-
| [[Berste]]
|
|''Berste''
| align="right" | 37
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Bibara (Danubius)|Bibara]]<ref name="Bibara Danubii">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo Helvetico. Cui ultimo, vide [https://search.ortsnamen.ch/de/record/5029908 ortsnamen.ch], ubi dicitur "(...) et inde sinistrorsum per plateam usque Rammesheim in fluvium Bibara (...)".</ref>
| Bibera<ref name="Bibera Danubii">Fingitur hoc nomen homonymis e fluviis. De quorum ultimorum nomine, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Biber&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''] (...)".</ref> seu Biberaha<ref name="Bibera Danubii"/>
|''Biber''
| align="right" | 37
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Caminizi rivus]]<ref name=Gr/>
|
|'' Chemnitz''
| align="right" | 37
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Glotyr]]<ref name="Glotyr">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) n valle Glotern, 1297 vallem Glotyri, (...)".</ref>
| Glotyrus<ref name="Glotyr"/> seu Glotyrum<ref name="Glotyr"/> seu Glotern<ref name="Glotyr"/>
| ''Glotter'' seu ''Glotterbach''
| align="right" | 37
| [[Dreisima]]<ref name="Dreisima"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lethe (Hunta)|Lethe]]
|
| ''Lethe''
| align="right" | 37
| [[Hunta]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Nuhne]]
|
|''Nuhne''
| align="right" | 37
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Raodhaha|Raodhaha Cocherae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch">Vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Oberrot&f=false Deutsches Gewässernamenbuch], auctore Alberto Greule.</ref>
| Rotaha Cocherae<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Rota<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Fichtenberger Rot''
| align="right" | 37
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seemenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Seemenbach''
| align="right" | 37
| [[Nidder]]<ref name="Nidder"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Selbitz]]
|
|''Selbitz''
| align="right" | 37
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Tribisa]]<ref name=Gr/>
|
|''Triebisch''
| align="right" | 37
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ach Cassiliacense]]<ref name="Cassiliacum">Gentilicium "Cassiliacensis-e" ad urbem Cassiliacum refertur. Huic Latino toponymo, vide [articulum huius urbis apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste Besiedlung bereits in der Steinzeit ist durch Funde an der Iller bei Ferthofen belegt.<sup>[7]</sup> Erste Baufunde stammen aus der Römerzeit. Vermutlich befand sich dort ein kleiner Wacht- und Siedlungsposten. Hierfür kommen zwei Namen, ''Cassiliacum''<sup>[8]</sup> oder ''Viaca'' (...)".</ref>
|
|''Memminger Ach''
| align="right" | 36
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Angere (Rhenus)|Angere Rheni]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Angeren Rheni<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Angera Rheni<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Anger Rheni<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Angero Rheni<ref name="Angero">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Anger_(Rhein)#Namen hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die früheste bekannte urkundliche Erwähnung unter dem Namen ''Angero'' stammt aus dem Jahr 875 (...)".</ref>
|''Angerbach'' seu ''Anger''
| align="right" | 36
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Drahonum]]<ref name="Drahonum">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Dhron#Namehoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ersten schriftlichen Nennungen sind: Drahonum (Ende 4. Jh.) Drona (752) Troganus (802) Drogana (949) (...)".</ref>
| Drona<ref name="Drahonum"/> seu Troganus<ref name="Drahonum"/> seu Drogana<ref name="Drahonum"/> seu Trogona<ref name="Gudenus 1743">Gudenus, V. F. (1743). ''Codex diplomaticus: exhibens anecdota Moguntiaca, iura, provincias, et adiacentes regiones'' (Vol. 1). Typis Ioannis Baptistae.</ref>
|''Dhron''
| align="right" | 36
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Isana (Rhenus)|Isana Rhenana]]<ref name=Gr/>
|
|''Isenach'' seu ''Morschbach''
| align="right" | 36
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Luder (flumen)|Luder]]<ref name="Luder">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/L%C3%BCder_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde im Jahr 820 (''flumen … luder'') erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
|''Lüder'' seu ''Lüderbach''
| align="right" | 36
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Meisaha]]<ref name="Meisaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Maisach_(Amper)#Namensherkunft hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Maisach, 853 erstmals erwähnt als ''Meisaha'', setzt sich zusammen aus althochdeutsch aha ‚Wasser, Wasserlauf, Fluss (...)".</ref>
|
|''Maisach''
| align="right" | 36
| [[Ambra (flumen)|Ambra]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Milize]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Militz<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Milizza<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Milze<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Milizi<ref name="Milizi">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
| ''Milz''
| align="right" | 36
| [[Sala (Moenus)|Sala in pago Salvense]]<ref name="Sala in pago"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nigra Aqua (Alara)|Nigra Aqua Alarae]]<ref name="Nigra Aqua Alarae">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo Helvetico. Cui substantivo, vide [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/000914/2016-09-26/ Neirivue], ubi dicitur "Ehemalige politische Gemeinde FR, Bezirk Greyerz, am linken Saaneufer. 2002 mit Albeuve, Lessoc und Montbovon zur neuen Gemeinde Haut-Intyamon fusioniert. 1277 ''Nigra aqua'', früher dt. ''Schwarzwasser'' (...)".</ref>
|
|''Schwarzwasser''
| align="right" | 36
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rivulus Molendinarius Fredersdorfensis]]<ref name="Mühlenfließ">Theodisca vox ''Mühlenfließ'' in Latinam "Rivulus Molendinarius" verti solet. V.gr. vide: Hoffmann, C. G., auctore (1734). ''Scriptores Rerum Lusaticarum''. Lipsiae & Budissae: David Richter.</ref>
|
| ''Fredersdorfer Mühlenfließ'' seu ''Senitz''
| align="right" | 36
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rubrum Bistrice]]<ref name="Rubrum Bistrice">Fingitur hoc hydronymum ex adiectivo "rubrum" (Theodisce ''Rote'') et nomine Latino "Bistrice". De hoc ultimo, vide [https://de.wikisource.org/wiki/Zur_Geschichte_der_Besiedelung_der_Dresdner_Gegend Zur Geschichte der Besiedelung der Dresdner Gegend], ubi dicitur "Buistrizi ist der urkundliche, mit dem Flußnamen der Weißeritz (Wisteritz, 1206 flumen Bistrice, 1366 Wistricz) zusammenhängende Name des Burgwards (...)".</ref>
| Rubrum Buistrizi<ref name="Rubrum Bistrice"/> seu Rubrum Wisteritz<ref name="Rubrum Bistrice"/> seu Rubrum Wistricz<ref name="Rubrum Bistrice"/>
|''Rote Weißeritz''
| align="right" | 36
| [[Bistrice]]<ref name="Bistrice"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Steina (Vutahe)|Steina Vutahis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Steina'' seu ''Steinach''
| align="right" | 36
| [[Vutahe]]<ref name="Vutahe"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Vilisa (Licus)|Vilisa Lici]]<ref name="Vilisa Lici">Fingitur hoc nomen homonymo e fluvio Vilisā Danubii. De cuius ultimi nomine, vide {{Graesse}}.</ref>
| Vilsa<ref name="Vilisa Lici"/> seu Vilusa<ref name="Vilisa Lici"/> seu Filisa<ref name="Vilisa Lici"/> seu Filusa<ref name="Vilisa Lici"/> seu Filsa<ref name="Vilisa Lici"/> seu Philisa<ref name="Vilisa Lici"/> seu Vilosa<ref name="Vilisa Lici"/> seu Vilusa<ref name="Vilisa Lici"/>
|''Vils''
| align="right" | 36
| [[Licus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Wehre (Weraha)|Wehre Werahae]]
|
|''Wehre'' seu ''Wohra''
| align="right" | 36
| [[Weraha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Bardia (flumen)|Bardia]]<ref name="Bardia">Vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=21&cq=d&lang=en bavarikon.de], ubi dicitur "(...) '''Bardia fluvius:''' Barthe, Fl. in Deutschland, Mü: Barther Bodden (...)".</ref>
|
|''Barthe''
| align="right" | 35
| [[Bodden Bardense]]
| [[Bardia (flumen)|Bardia]]
|-
| [[Else]]
|
| ''Else''
| align="right" | 35
| [[Weraha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Glane (Amisia)|Glane]]
|
| ''Glane''
| align="right" | 35
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Buckavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Buckau''
| align="right" | 35
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Hasela]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Haselach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Haslach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Haßlach''
| align="right" | 35
| [[Radaha]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lutaraha]]<ref name="Lutaraha">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide [https://www.yumpu.com/de/document/read/5481494/sankt-oswald-baunach-pfarrei-st-oswald-baunach ''Sankt Oswald Baunach''], ubi dicitur "(...) Eine erste geschichtliche Erwähnung unter dem Namen „Lutaraha“ fand man aus dem Jahr 853 (...)".</ref>
|
|''Lauterach''
| align="right" | 35
| [[Filisa (Naba)|Filisa Nabae]]<ref name="Bavarikon"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Nibalgaunensis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Nibalgavia<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Nibalcoge<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Nibulgauva<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Nibilgouwe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Eschach'' seu ''Niebel'' seu ''Nibel''
| align="right" | 35
| [[Aitra (Danubius)|Aitra Danubii]]<ref name="Aitra"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Orlah]]<ref name="Orlah">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Orla#Namensherkunft hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird 1192 als Orlah erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Orla'' seu ''Orlah'' seu ''Orlau''
| align="right" | 35
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Scutara]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Scutura<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Schutter''
| align="right" | 35
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Sevena (Odera)|Sevena Oderae]]<ref name="Sevena">Vide [https://www.persee.fr/doc/onoma_0755-7752_2010_num_52_1_1535 Les hydronymes paléoeuropéens et la question de l'origine des Celtes], ubi dicitur "(...) ''Sieber,'' lieu et fleuve de la Harz, 1287 ''inter ... Oderam et Sevenam'' (...)".</ref>
|
| ''Sieber''
| align="right" | 35
| [[Odera (Ruma)|Odera Rumae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Thuite]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Dhute<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Düte''
| align="right" | 35
| [[Hassa]]<ref name="Hassa"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wipperavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Wipperau''
| align="right" | 35
| [[Ilmena (Albis)|Ilmena]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|}
===Flumina inter 34 et 30 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 34 et 30 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Acarse]]<ref name="Acarse">Vide [https://web.archive.org/web/20240919231438/http://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&langType=reviews&lemmaID=3286 Köbler, Gerhard,as in der deutschen Ortsgeschichte, 2016], ubi dicitur "(...) Axtbach (M.) bzw. Beilerbach-Ems, 11. Jh., bei Beelen bei Warendorf, F1-60 AK (?) Acarse, Acarse Erh. Nr. 917 (um 1030) (...)".</ref>
|
| ''Axtbach''
| align="right" | 34
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Aphilste]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Apphilste<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Apphelste<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Apphilstede<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Aphelste<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Appelste<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Apfelstädt''
| align="right" | 34
| [[Hiera]]<ref name="Hiera"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Auma]]
|
| ''Auma''
| align="right" | 34
| [[Wyda (flumen)|Wyda]]<ref name="Wyda"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Erlenbacum (Michelsbacum)|Erlenbacum Michelsbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Erlenbach''
| align="right" | 34
| [[Michelsbacum (Rhenus)|Michelsbacum Rheni]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Eymese]]<ref name="Eymese">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ems_(Eder)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde im Jahr 1401 zum ersten Mal schriftlich erwähnt (''Eymese'') (...)".</ref>
|
|''Ems''
| align="right" | 34
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Glatta (Nicer)|Glatta Niceri]]<ref name="Glatta">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo Helvetico apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Glatt''
| align="right" | 34
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gotlavia]]<ref name="Gotlavia">Vide articulum [https://en.wikipedia.org/wiki/Bad_Gottleuba-Berggie%C3%9Fh%C3%BCbel#Gottleuba homonymo de oppido apud Vicipediam Anglicam], ubi dicitur "(...) Gottleuba was first mentioned in 1363 as ''Gotlavia'' (...)".</ref>
|
| ''Gottleuba''
| align="right" | 34
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Hotepe]]<ref name="Hotepe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hoppecke#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Am Erstbeleg des Ortes Hoppecke von 1113 als ''Hotepe'' wird ersichtlich (...)".</ref>
|
| ''Hoppecke''
| align="right" | 34
| [[Dimel]]<ref name="Dimel"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Moraha]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Můraha<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Murach''
| align="right" | 34
| [[Swarza]]<ref name="Swarza"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Radegast (Stepenitz)|Radegast]]<ref name="Radegast">Vide [https://mvdok.lbmv.de/mjbrenderer?id=mvdok_document_00002847 Die slavischen Ortsnamen in Meklenburg], ubi dicitur "(...) Radegast, Nebenfluß der Stepenitz, 1188, 1202 Radagost, 1255 aqua Radegast, 1258 fluuius Radegost, 1262 Rodogost, 1310 aqua Radagast, (...)".</ref>
| Radagost seu Radegost seu Rodogost seu Radagast
| ''Radegast''
| align="right" | 34
| [[Stepenitz (Trabena)|Stepenitz Trabenae]]
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Roda (Albis)|Roda]]
|
| ''Roda''
| align="right" | 34
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schleuse]]
|
| ''Schleuse''
| align="right" | 34
| [[Weraha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Schlichem]]
|
| ''Schlichem''
| align="right" | 34
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Usa (Weteraha)|Usa]]
|
|''Usa'' seu ''Us'' seu ''Usbach''
| align="right" | 34
| [[Weteraha]]<ref name="Weteraha"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wara (Amana)|Wara]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Waraha<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Wohra''
| align="right" | 34
| [[Amana (flumen)|Amana]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Albis (Adrana)|Albis Adranae]]<ref name="Albis Adranae">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine Theodisce ''Elbe'' dicto. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Elbe''
| align="right" | 33
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Alina]]<ref name="Alina">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ellebach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Ersterwähnung des Ortes Ellen als ''Alina'' lässt den ursprünglichen Namen erahnen (...)".</ref>
|
| ''Ellebach'' seu ''Ellbach'' seu ''Elle''
| align="right" | 33
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Antiquus Viadrus]]<ref name="Antiquus Viadrus">Fingitur hoc hydronymum homonymis ex hydronymo "Viadrus" et variationibus et adiectivo "antiquus-a-um". De hydronymo "Viadrus" vide {{Graesse}} aut [https://eshp.ijp.pan.pl/search/results/226313 Elektroniczny słownik hydronimów Polski] (Polonice), ubi dicitur "Oddere, Odere, Oddera, Oddore 992 RudnickiNO 21-3". Adiectivo "antiquus-a-um" Theodiscum adiectivum "Alte" vertitur.</ref>
| Antiquus Viadus<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiqua Odora<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiquus Oder<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiqua Odagra<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiqua Odara<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiqua Odra<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiqua Odrita<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiqua Adora<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiquus Suevus Flavius<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiqua Oddera<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiquum Oddere<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiquum Oddore<ref name="Antiquus Viadrus"/> seu Antiquum Oddere<ref name="Antiquus Viadrus"/>
| ''Alte Oder''
| align="right" | 33
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Armissia]]<ref name="Armissia">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Erms hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die '''Erms''' (lat. ''Armissia'') (...) Der Name der Erms geht zurück auf das römische ''Armis(s)a'' (...)".</ref>
| Armisa seu Armissa
| ''Erms''
| align="right" | 33
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Guldenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Guldenbach''
| align="right" | 33
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hache (flumen)|Hache]]
|
| ''Hache''
| align="right" | 33
| [[Othmunda]]<ref name="Ochtum">Vide [https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110338591.383/html?lang=en De Gruyter], ubi dicitur "(...) '''Ochtum, die''' (...) 1158 ''inter Othmundam'' (lies ''Ohtmundam'') ''et Wisaram'', 1171 ''usque in Ohtmundam'' (...)".</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Heinbach]]<ref name="Heincbach">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hainbach_(Woogbach)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''super fluvio Heinbach'' (...)".</ref>
|
| ''Hainbach'' seu ''Heimbach'' seu ''Wooggraben'' seu ''Krebsbächel''
| align="right" | 33
| [[Woogbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hostrahun (Danubius)|Hostrahun Danubii]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Ostraha<ref name="Ostraha">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
| ''Ostrach''
| align="right" | 33
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Huhnerbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hühnerbach''
| align="right" | 33
| [[Gennach (flumen)|Gennach]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Hune]]<ref name="Hune">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/H%C3%B6nne#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Um 1230 wird der Fluss als ''Hune'' erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Hönne''
| align="right" | 33
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ilmede]]<ref name="Ilmede">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ilme#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ''Ilme'' wird im Jahr 1322 (''Ilmede'') erstmals schriftlich genann (...)".</ref>
|
| ''Ilme''
| align="right" | 33
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Liuzenaha]]<ref name="Liuzenaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Leitzach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''usque in Liuzenaha'' (...)".</ref>
|
| ''Leitzach''
| align="right" | 33
| [[Manachfialta]]<ref name="Manachfialta"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Lukavica]]<ref name="Lukavica">Vide [https://pdfcoffee.com/ivo-vukcevic-rex-german-or-um-populos-sclavorum-pdf-free.html Ivo Vukcevic Rex Germanorum populos Sclavorum], ubi dicitur "(...) Lukavica— Longawitzi, 1074 (Loquitz) (...)".</ref>
| Longawitzi
| ''Loquitz''
| align="right" | 33
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Lure (flumen)|Lure]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Lauer''
| align="right" | 33
| [[Sala (Moenus)|Sala in pago Salvense]]<ref name="Sala in pago"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nigra Pockavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Niger">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/niger?wb=gross&nr=1 Adiectivo "niger nigra nigrum" Theodiscum adiectivum ''Schwarze'' vertitur].</ref>
| Nigrum Packaw<ref name="Nigrum Packaw">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide [[:de:Pockau#Geschichte]], ubi dicitur "(...) Die erstmalige Erwähnung des Ortes erfolgte im Jahre 1365 als „Packaw“ (...)". Adiectivo "nigrum" Theodiscum adiectivum ''Schwarze'' vertitur.</ref>
| ''Schwarze Pockau''
| align="right" | 33
| [[Flöha]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Nordradde]]
|
| ''Nordradde''
| align="right" | 33
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Oorana]]<ref name="Oorana">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ohrn#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde im Jahr 795 als „Oorana fluvius“ erstmals urkundlich erwähn (...)".</ref>
|
| ''Ohrn''
| align="right" | 33
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Radentia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
|
|''Schwäbische Rezat''
| align="right" | 33
| [[Redniz]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Tanger (flumen)|Tanger]]<ref name="Tanger">Vide [https://archive.org/stream/thietmarimersebu00thieuoft/thietmarimersebu00thieuoft_djvu.txt Thietmari Merseburgensis episcopi Chronicon, post editionem Ioh. M. Lappenbergii recognovit Fridericus Kurze"], ubi dicitur "(...) Tanger rivus, qui prope (...)".</ref>
|
| ''Tanger'' seu ''Vereinigten Tanger''
| align="right" | 33
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Trebe (Alestra)|Trebe]]<ref name="Trebe">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide [[:de:Trieb (Pöhl)#Geschichte|articulum Vicipaediae Theodiscae hoc de oppido]], ubi dicitur "(...) Das Waldhufendorf Trieb wurde im Jahr 1441 erstmals urkundlich als „Trebe“ erwähnt. (...)".</ref>
|
| ''Trieb''
| align="right" | 33
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Warme]]
|
|''Warme'' seu ''Warmebach''
| align="right" | 33
| [[Dimel]]<ref name="Dimel"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wietze (Alara)|Wietze Alarae]]
|
|''Wietze''
| align="right" | 33
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wila (Agger)|Wila]]<ref name="Wila">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide [[:de:Wiehl#Geschichte|articulum Vicipaediae Theodiscae hoc de oppido]], ubi dicitur "(...) 1131 wurde Wiehl unter dem Namen Wila erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Wiehl''
| align="right" | 33
| [[Agger (flumen)|Agger]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wissaha (Bregenze)|Wissaha Bregenzensis]]<ref name="Wissaha">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
| Wissha Bregenzensis<ref name="Wissaha"/>
|''Weißach''
| align="right" | 33
| [[Bregenze]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Abilach]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Ablach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Ablach''
| align="right" | 32
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Boninaha]]<ref name="Boninaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Bina#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Bina wurde im Jahr 790 erstmals als ''Boninaha'' schriftlich genannt (...)".</ref>
|
|''Bina'' seu ''Binastorfer Mühlbach'' seu ''Gassauer Mühlbach''
| align="right" | 32
| [[Rota (Aenus)|Rota Aeni]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Calde (flumen)|Calde]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Kahl''
| align="right" | 32
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Cruofdero]]<ref name="Cruofdero">Vide [file:///C:/Users/34622/Downloads/Heidenkeller%20korrigiert.pdf Kultspuren aus der Zeit der Völkerwanderung im südlichen Taunus?], ubi dicitur "(...) ''Der Bach Kriftel ist auf keiner heutigen Karte mehr zu finden, statt dessen läufter unter den Namen Dattenbach, Goldbach, Schwarzbach von den Taunushöhen'' (...) ''Frühe Namensbelege sind: Cruofdero (1043), Kruftelam und Cruftele (um 1250/60), Krüftel (1355); als zugehörige Ortsnamen sind belegt'' Cruftera (780-802), Crufdera, Cruftere, Cruftero (um 800), Cruftero (890), Acruftele (Okriftel 1103), Cruftelo (1226) (...)".</ref>
| Kruftela<ref name="Cruofdero"/> seu Cruftera<ref name="Cruofdero"/> seu Crufdera<ref name="Cruofdero"/><ref name="Cruofdero"/> seu Cruftere<ref name="Cruofdero"/> seu Cruftero<ref name="Cruofdero"/> seu Cruftero<ref name="Cruofdero"/> seu Acruftele<ref name="Cruofdero"/> seu Cruftelo<ref name="Cruofdero"/>
|''Schwarzbach'' seu ''Dattenbach'' seu ''Goldbach''
| align="right" | 32
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dorsbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Dörsbach''
| align="right" | 32
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dürnach]]
|
|''Dürnach''
| align="right" | 32
| [[Westernach]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Elison]]<ref name="Elison">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Seseke hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der römische Geschichtsschreiber Cassius Dio nennt im Zusammenhang mit den Drusus-Feldzügen (12 bis 8 v. Chr.) einen Fluss namens „Elison“ (...)".</ref>
|
| ''Seseke'' seu ''Sisecke'' seu ''Sesike'' seu ''Zesik''
| align="right" | 32
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Iazaha (Sinna)|Iazaha]]<ref name="Iazaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Jossa_(Sinn)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde ursprünglich Jazaha<sup>[6]</sup>und später Jos<sup>[7]</sup> genannt (...)".</ref><ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Ios<ref name="Iazaha"/>
| ''Jossa'' seu ''Joßa''
| align="right" | 32
| [[Sinna (flumen)|Sinna]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lerna (flumen)|Lerna]]<ref name="Lerna">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hase_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''In Lernam'' (786, Fälschung 12. Jh.) ''lerhna'' (um 1320) (...)".</ref>
| Lerhna
| ''Lehrde''
| align="right" | 32
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Luitra]]<ref name="Luitra">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lauter_(Rhein,_Gernsheim)#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Für die Lauter wurden auch die Namen Ziegelbach und Luitra verwendet (...)".</ref>
|
| ''Lauter'' seu ''Winkelbach'' seu ''Ziegelbach''
| align="right" | 32
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Melia (flumen)|Melia]]<ref name="Melia">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/M%C3%B6hlin_(Rhein)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''iuxta fluvium Melia'' (...)".</ref>
|
| ''Möhlin''
| align="right" | 32
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Murge]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Radolfzeller Aach'' seu ''Hegauer Aach''
| align="right" | 32
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivulus Niger (Falconis petra)|Rivulus Niger Falconis Petrae]]<ref name="Rivulus Niger"/><ref name="Falkensteinerbach"/>
|
| ''Schwarzbach'' seu ''Schwartzbach''
| align="right" | 32
| [[Falconis petra (Cinzele)|Falconis Petra]]<ref name="Falkensteinerbach">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sala (Layna)|Sala Laynae]]<ref name="Sala Laynae">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Saale''
| align="right" | 32
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Südradde]]
|
| ''Südradde''
| align="right" | 32
| [[Hassa]]<ref name="Hassa"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Aha Goetzingensis]]<ref name="Aha Goetzingensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783258481142_A43727966/preview-9783258481142_A43727966.pdf FLüsse der Alpen: Vielfalt in Natur und Kultur]. Gentilicio "Goetzingensis-e" Theodiscum gentilicium "Götzinger" vertitur.</ref>
|
|''Götzinger Achen'' seu ''Götzinger Ache''
| align="right" | 31
| [[Salzaha]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Brachtaha]]<ref name="Brachtaha">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Bracht'' seu ''Hundsbach'' seu ''Horstbach''
| align="right" | 31
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hilda (flumen)|Hilda]]<ref name="Hilda">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ryck#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) „Hildam fluvium“ (...)".</ref>
|
| ''Ryck''
| align="right" | 31
| [[Sinus Gryphiswaldensis]]<ref name="Sinus Gryphiswaldensis">Confer [[Gryphiswalda|urbem]] apud hanc sinum.</ref>
| [[Hilda (flumen)|Hilda]]<ref name="Hilda"/>
|-
| [[Scuntra (Sala Moeni)|Scuntra Salae Moeni]]<ref name=Gr/>
|
| ''Schondra''
| align="right" | 31
| [[Sala (Moenus)|Sala in pago Salvense]]<ref name="Sala in pago"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sebnitium (flumen)|Sebnitium]]<ref name="-itium">Germanica toponyma cum suffixo ''-itz'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-itium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Rockelvitium]], [[Denheritium]], [[Groditium]], [[Oelsnitium (Terra Advocatorum)|Oelsnitium]], [[Olnitium (Montes Metalliferi)|Olnitium]], [[Racovitium]] apud [[Index urbium et communium Saxoniae|articulum de indice urbium et ommunium Saxoniae]].</ref>
|
|''Sebnitz''
| align="right" | 31
| [[Lachsbacum (Albis)|Lachsbacum Albis]]<ref name="-bacum"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Sulz (Alcmana)|Sulz Alcmanae]]
|
| ''Sulz''
| align="right" | 31
| [[Alcmana]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Veerse]]
|
| ''Veerse''
| align="right" | 31
| [[Wemma]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wenne]]
|
|''Wenne''
| align="right" | 31
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wolf (flumen)|Wolf]]
|
| ''Wolf'' seu ''Wolfach''
| align="right" | 31
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Alapa]]<ref name="Alapa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Alpe_(Aller)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der erste Namensbeleg lautete 788 ''Alapam'' (...)".</ref>
|
| ''Alpe''
| align="right" | 30
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Altefeld (flumen)|Altefeld]]
|
| ''Altefeld'' seu ''Schwarzer Fluss'' seu ''Schwarzbach'' seu ''Altfell''
| align="right" | 30
| [[Slyrepha (flumen)|Slyrepha]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Andolfspach]]<ref name="Andolfspach">Vide [https://archive.org/stream/zeitschriftfurdi2185unse/zeitschriftfurdi2185unse_djvu.txt Zeitschrift für die Geschichte des Oberrheins], ubi dicitur "(...) et pratum ad duas carratas feni in Andolfspach (...)".</ref>
|
| ''Andelsbach'' seu ''Andel'' seu ''Andelnbach''
| align="right" | 30
| [[Abilach]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Aufseß (flumen)|Aufseß]]
|
|''Aufseß''
| align="right" | 30
| [[Wiesent]]<ref name="Wiesent"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Biverna (Osta)|Biverna Ostae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Beverna Ostae<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Bever''
| align="right" | 30
| [[Osta (flumen)|Osta]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Branda (flumen)|Branda]]<ref name="Branda">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Brendlorenzen#Name articulum apud Vicipaediam Theodiscam].</ref>
| Brande<ref name="Branda"/> seu Brente<ref name="Branda"/> seu Brante<ref name="Branda"/> seu Brenden<ref name="Branda"/> seu Brenten<ref name="Branda"/> seu Brent<ref name="Branda"/>
| ''Brend''
| align="right" | 30
| [[Sala (Moenus)|Sala in pago Salvense]]<ref name="Sala in pago"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Datze]]
|
| ''Datze''
| align="right" | 30
| [[Tollense]]<ref name="Tollense"/>
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Dumna (flumen)|Dumna]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref>
|
| ''Wustrower Dumme'' seu ''Dumme''
| align="right" | 30
| [[Iesne]]<ref name="Iesne"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Eberbach (Atulla)|Eberbach Atullae]]<ref name="Ebrach">Fingitur hoc hydronymum homonymis ex hydronymo "Eberbach". De hydronymo "Eberbach" vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Rauhe Ebrach, l.z. Regnitz (z. Main), 1297 gegen die Ebrach; Eberbach (indirekt z. Unteren Murg z. Rhein), 1355 ripa Eberbach (...)".</ref>
|
| ''Ebrach''
| align="right" | 30
| [[Atulla]]<ref name="Attel"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Eberbach Medium]]<ref name="Eberbach Medium">Fingitur hoc hydronymum homonymis ex hydronymo "Eberbach" et adiectivo "medius-a-um". De hydronymo "Eberbach" vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Rauhe Ebrach, l.z. Regnitz (z. Main), 1297 gegen die Ebrach; Eberbach (indirekt z. Unteren Murg z. Rhein), 1355 ripa Eberbach (...)". Adiectivo "medius-a-um" Theodiscum adiectivum "Mittlere" vertitur.</ref>
|
| ''Mittlere Ebrach'' seu ''Mittelebrach''
| align="right" | 30
| [[Eberbach]]<ref name="Eberbach"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ech]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| E<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Ehe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Aich''
| align="right" | 30
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Erlenbacum (Nida)|Erlenbacum Nidae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Erlenbach''
| align="right" | 30
| [[Nida (Moenus)|Nida Moeni]]<ref name="Nida Moeni"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Feltchrucha]]<ref name=Gr/>
|
| ''Felda'' seu ''Katharinenbach'' seu ''Sengersbach''
| align="right" | 30
| [[Amana (flumen)|Amana]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fluxus Tygelensis]]<ref name="Fluxus Tygelensis">Theodisca vox ''Fließ'' in Latinam linguam "fluxus-us" vertitur. De gentilicio "Tygelensis-e" vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Berlin-Tegel#Geschichte hunc articulum apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Tegel wird 1322 erstmals urkundlich erwähnt als Kirchdorf ''Tygel''(...)".</ref>
|
|''Tegeler Fließ''
| align="right" | 30
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Gerdavia (flumen)|Gerdavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| Gherdou<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Gerdowe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Gherdowe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Gerdow<ref name="Gerdow">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Gerdau_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name Gerdau (1352 ''Gerdow'') (...)".</ref> seu Gerdauge<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Gerdau''
| align="right" | 30
| [[Ilmena (Albis)|Ilmena]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Gramma (flumen)|Gramma]]<ref name="Gramma">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Gramme hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Im Jahr 1265 wird das Gewässer als Gramma erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
|''Gramme''
| align="right" | 30
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Grindaha]]<ref name="Grindaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Gr%C3%BCndau_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird 1173 als ''Grindaha'' erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
|
|''Gründau''
| align="right" | 30
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Helre]]<ref name="Helre">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Heller_(Sieg) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Bereits am 24. Juni 1350 wurde die Heller in einer Urkunde als „Helre“ erwähnt (...)".</ref>
|
|''Heller''
| align="right" | 30
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ileda]]<ref name="Ileda">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ihle hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird 1114 erstmals urkundlich genannt (''Ileda'') (...)" </ref>
|
|''Ihle''
| align="right" | 30
| Fossa inter [[Habala]]m<ref name=Gr/> et [[Albis|Albem]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Kander (Rhenus)|Kander Rheni]]
|
| ''Kander''
| align="right" | 30
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ketzerbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Ketzerbach''
| align="right" | 30
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Lumme]]<ref name="Lumme">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lumda_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ''Lumda'' wird 1339 als ''Lumme'' erstmals schriftlich erwähnt (...)" </ref>
|
|''Lumda''
| align="right" | 30
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Modenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Modenbach''
| align="right" | 30
| [[Spira (Rhenus)|Spira Rheni]]<ref name="Spira"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Salz]]<ref name="Salz">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) in loco, qui dicitur Salz (...)".</ref>
|
|''Salz'' seu ''Salzbach''
| align="right" | 30
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schiltahe]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Schiltha<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Schiltache<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Schiltach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Schiltach''
| align="right" | 30
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sprotte]]
|
|''Sprotte''
| align="right" | 30
| [[Plissa]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Sura (Net Almanae)|Sura Netensis]]<ref name="Sura (Net Almanae)">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine Theodisce. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Sauer''
| align="right" | 30
| [[Net (Almana)|Net Almanae]]<ref name="Altenau (Alme)">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) sursum usque Net (...)".</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Vidaue]]<ref name="Vidaue">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) iuxta Vidaue (...) ponte iuxta Withaue (...)".</ref>
| Withaue<ref name="Vidaue"/>
|''Weihung''
| align="right" | 30
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Wahnbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Wahnbach''
| align="right" | 30
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wisper]]
|
| ''Wisper''
| align="right" | 30
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Worpena]]<ref name="Worpena">Vide [https://web.archive.org/web/20240924125310/http://www.koeblergerhard.de/wikiling/?f=gold&page=3515 koeblergerhard.de], ubi dicitur "(...) Gewässernamen Wörpe (Worpena 1324) (...)".</ref>
|
| ''Wörpe''
| align="right" | 30
| [[Wemma]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|}
===Flumina inter 29 et 25 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 29 et 25 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Altenavia (ALmana)|Altenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| Net Almanae<ref name="Altenau (Alme)"/>
| ''Altenau''
| align="right" | 29
| [[Almana]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Clana (Manachfialta)|Clana]]<ref name="Clana Manachfialtae">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Glonn_(Mangfall)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name taucht 774 erstmals urkundlich auf (''Clana''). Er leitet sich vom keltischen Adjektiv *glano- für „rein, klar, glänzend“ ab (...)".</ref>
|
| ''Glonn''
| align="right" | 29
| [[Manachfialta]]<ref name="Manachfialta"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Guta (Chinzechun)|Gůta]]<ref name="Guta">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/krieger1904bd1/0422/image,info Topographisches Wörterbuch des Großherzogtums Baden], ubi dicitur "(...) ecclesia Gůta in decanatu Rotwil (...)".</ref>
|
| ''Gutach''
| align="right" | 29
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hostrahun (Hilaria)|Hostrahun Hilariae]]<ref name="Hostrahun">Fingitur hoc nomen homonymo e fluvio. De cuius ultimi nomine, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''].</ref>
|
|''Ostrach''
| align="right" | 29
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Ilaha]]<ref name="Ilaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Illach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird im Jahr 1060 (''Ilaha'') erstmals urkundlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Illach''
| align="right" | 29
| [[Licus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Lotzmane]]<ref name="Lotzmane">Vide [https://www.rechtskarten.de/karten/kaufunger-wald/ Der Königsforst Kaufunger Wald], ubi dicitur "(...) ''silva que adiacet civitati inter Gelstram et Lotzmane amnes posita'', d.h. bis zur Gelster im Südosten und zur Losse im Südwesten (...)".</ref>
|
|''Losse''
| align="right" | 29
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Mare Steinhudense]]<ref name="Mare Steinhudense">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. De hoc flumine, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Meerbach&f=false Etymologie der Gewässernamen], ubi dicitur "(...) '''Meerbach'' (...) riuum quendam effluentem de Stagno quod vocatur mare, 1250 mari (...)". Adiectivum "Steinhudense" refert vicinum ad oppidum Steinhude.</ref>
| Mari Steinhudense<ref name="Mare Steinhudense"/>
| ''Steinhuder Meerbach'' seu ''Aue'' seu ''Bäke''
| align="right" | 29
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Marka (flumen)|Marka]]
|
| ''Marka''
| align="right" | 29
| [[Amisia Sygeltrensis]]<ref name="Sagter Ems">Fingitur hoc hydronymum homonymo ex hydronymo "Amisia" et adiectivo "Sygeltrensis-es". De hydronymis "Amisia" vide {{Graesse}}. De adiectivo "Sygeltrensis-es", vide [articulum Vicipaediae Theodiscae "Saterland"], ubi dicitur "(...) Von der Grafschaft Sögel (''Comitia Sygeltra'') hat das Saterland („Sagelter Land“) auch seinen Namen (...)"</ref>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Panca]]<ref name="Riedel 1843">Riedel, Adolpho Friderico, auctore (1843). ''Codex Diplomaticus Brandenburgensis: Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Quellenschriften''. Berolini: F.H. Morin.</ref>
| [[Pankowe]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Panke''
| align="right" | 29
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rehbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Rehbach''
| align="right" | 29
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Röhr]]
|
| ''Röhr''
| align="right" | 29
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schlucht]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Schlüht<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Schlücht''
| align="right" | 29
| [[Vutahe]]<ref name="Vutahe"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schwülme]]
|
| ''Schwülme''
| align="right" | 29
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Secheimer (Iages)|Secheimer Iagis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Seccaher<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> Iagis seu Seggaha<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> Iagis seu Sekaha<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> Iagis
|''Seckach''
| align="right" | 29
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sormitz]]
|
| ''Sormitz''
| align="right" | 29
| [[Lukavica]]<ref name="Lukavica"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Wetschaft]]
|
| ''Wetschaft''
| align="right" | 29
| [[Laugana]]<ref name="Murray"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wirsenicz (Caminizi rivus)|Wirsenicz Caminizi rivi]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Wersnicz Caminizi rivi<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Würschnitz'' seu ''Beuthenbach''
| align="right" | 29
| [[Caminizi rivus]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Wuta|Wůta]]<ref name="Wůta">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Wilde_Gutach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird bei seiner Ersterwähnung im Jahr 1111 als Wůta bezeichnet (...)".</ref>
|
|''Wilde Gutach''
| align="right" | 29
| [[Helzaha]]<ref name="Helzaha"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Zwinga (Albis)|Zwinga Albis]]<ref name="Zwinga Albis">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Schwinge_(Peene)#Geschichten articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) In einer Urkunde des Herzogs Kasimir II. von 1219 wurde der Bach als „aqua molendini“ (Mühlengewässer) erwähnt.<sup>[4]</sup> Die Erwähnung als „''Zwinga''“ erfolgte 1248 in einer Urkunde des Herzogs Wartislaw III. von Pommern-Demmin (...).</ref>
| Aqua Molendini Albis<ref name="Zwinga Albis"/>
|''Schwinge''
| align="right" | 29
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Amisia Sygeltrensis]]<ref name="Sagter Ems">Fingitur hoc hydronymum homonymo ex hydronymo "Amisia" et adiectivo "Sygeltrensis-es". De hydronymis "Amisia" vide {{Graesse}}. De adiectivo "Sygeltrensis-es", vide [articulum Vicipaediae Theodiscae "Saterland"], ubi dicitur "(...) Von der Grafschaft Sögel (''Comitia Sygeltra'') hat das Saterland („Sagelter Land“) auch seinen Namen (...)"</ref>
|
| ''Sagter Ems'' seu ''Sater Ems''
| align="right" | 28
| [[Lade]]<ref name="Lade"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Bist]]
|
| ''Bist'' seu ''Biest'' seu ''Bießt''
| align="right" | 28
| [[Saravus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Breitaha|Breitaha Iagis]]<ref name="Breitaha Iagis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
|''Brettach''
| align="right" | 28
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dumme Salzwitense]]<ref name="Salzwitense">Gemtilicium "Salzwitense" ad Salzwitam refert. Hoc de oppido, vide {{Graesse}}.</ref>
|
|''Salzwedeler Dumme''
| align="right" | 28
| [[Iesne]]<ref name="Iesne"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Elera (Net)|Elera Netensis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Elra Netensis<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Ellerbach'' seu ''Eller''
| align="right" | 28
| [[Net (Almana)|Net Almanae]]<ref name="Altenau (Alme)"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Esse (Dimel)|Esse Dimelis]]
|
|''Esse''
| align="right" | 28
| [[Dimel]]<ref name="Dimel"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Garda (Nicer)|Garda]]<ref name="Garda">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lein_(Neckar)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Früher hieß der Bach Gartach (988 ''fluvium Garda''), eine Bezeichnung, die sich außer im Namen einiger Orte am Lauf auch in dem des mittelalterlichen Gartachgaus wiederfindet (...)".</ref>
|
|''Lein'' seu ''Leinbach'' seu ''Schreckebach'' seu ''Seebach'' seu ''Gartach''
| align="right" | 28
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hale (Ruma)|Hale]]<ref name="Hale">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hahle_(Rhume)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''aquam ... hale'' (...)".</ref>
|
|''Hahle''
| align="right" | 28
| [[Ruma (Layna)|Ruma]]<ref name="Ruma"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Iutraha (Nicer)|Iutraha Niceri]]<ref name="Iutraha Niceri">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Itter_(Neckar)#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ''Itter'' wird im Jahr 628 (''Iutraha'') erstmals urkundlich erwähnt. Der Name enthielt ursprünglich die Endung -aha, was für „Fließgewässer“ steht. (...)".</ref><ref name=Gr/><ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Yutra<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Iutra<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Iudra<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Euteraha<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Eutere<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Itter'' seu ''Euterbach'' seu ''Itterbach''
| align="right" | 28
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lutra (Slyphera)|Lutra Slypherae]]<ref name="Lutra"/>
|
|''Lauter''
| align="right" | 28
| [[Slyrepha (flumen)|Slyrepha]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Mercene]]<ref name="Mercene">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Merzbach#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Bei Röhe wurde eine römische Siedlung ausgegraben, die vermutlich ''*Marcianum'' hieß (‚Landgut des Marcius‘) und namensgebend für den Fluss und die Flur war. Der Name ist erstmals 1149 als ''Mercene'' verschriftlicht (...)".</ref>
| Marcianum<ref name="Mercene"/>
|''Merzbach''
| align="right" | 28
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mitrana]]<ref name="Mitrana">Vide [https://web.archive.org/web/20241007103209/https://www.bietigheim-bissingen.de/fileadmin/user_upload_stadtverwaltung/newsletter/2022/06_Juni_2022/2022_06_30/Anlage_zur_PM__QR-Naturerlebnispfad_Mettertal.pdf QR-Natur- & Kultur-Erlebnisrundgang Mettertal], ubi dicitur "(...) Der Name Metter ist seit der
Römerzeit belegt. Die Römer nannten das Flüsschen „Matisa“ und „Fluvius Mitrana“ (...)".</ref>
| Matisa
| ''Metter''
| align="right" | 28
| [[Enze]]<ref name="Enze"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Netha|Netha Nersae]]<ref name="Netha Nersae">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Nette_(Innerste)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) 1149 wurde der Fluss als „iuxta Netham“ erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
|''Nette''
| align="right" | 28
| [[Nersa]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Olef]]
|
|''Olef''
| align="right" | 28
| [[Urdefa (flumen)|Urdefa]]<ref name="Urdefa"/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Owe Rodenbergense]]<ref name="Owe Rodenbergense">Fingitur hoc hydronymum homonymis e hydronymis "Owe" et "Audan". De hydronymis "Owe" et "Audan" vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ], ubi dicitur "(...) Aue, Name mehrerer Flüsse im Einzugsgebiet von Leine, Unter- und Mittelweser und Unterer Elbe, z. B. Aue (z. Ammersbek z. Alster z. Elbe), 1263 ''ad riuulum, qui dicutur Owe'' (...) Aue, r.z. Leine, entspringt bei Westerhof (Lkr. Northeim, Niedersachsen, D), mündet bei Kreiensen (Lkr. Northeim). – 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) ''in flumen Audan et sic per Audan,'' (...)". Gentilicium "Rodenbergense" ad [https://de.wikipedia.org/wiki/Rodenberg#Geschichte Castrum Rodenbergum] refert.</ref>
|
|''Rodenberger Aue'' seu ''Aue''
| align="right" | 28
| [[Owe Occidentale]]<ref name="Westaue">Fingitur hoc hydronymum homonymis e hydronymis "Owe" et "Audan". De hydronymis "Owe" et "Audan" vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ], ubi dicitur "(...) Aue, Name mehrerer Flüsse im Einzugsgebiet von Leine, Unter- und Mittelweser und Unterer Elbe, z. B. Aue (z. Ammersbek z. Alster z. Elbe), 1263 ''ad riuulum, qui dicutur Owe'' (...) Aue, r.z. Leine, entspringt bei Westerhof (Lkr. Northeim, Niedersachsen, D), mündet bei Kreiensen (Lkr. Northeim). – 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) ''in flumen Audan et sic per Audan,'' (...)". Adiectivo "Occidentale" Theodiscum praefixum ''West-'' vertitur.</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rivulus Niger (Elisinza)|Rivulus Niger Elisinzae]]<ref name="Rivulus Niger"/>
|
|''Schwarzbach''
| align="right" | 28
| [[Elisinza]]<ref name="Elisinza"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Raodhaha Caeca]]<ref name="Raodhaha Caeca">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Oberrot&f=false Deutsches Gewässernamenbuch]. Adiectivo "caecus-a-um" Theodiscum adiectivum "Blinde" vertitur.</ref>
| Rotaha Caeca<ref name="Raodhaha Caeca"/> seu Rota Caeca <ref name="Raodhaha Caeca"/>
|''Blinde Rot'' seu ''Adelmannsfelder Rot''
| align="right" | 28
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rotaha (Moenus)|Rotaha Moeni]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Rodau''
| align="right" | 28
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Salzbuide]]<ref name="Salzbuide">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Salzb%C3%B6de#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmalige Erwähnung erfährt die Bezeichnung Salzböde in einer Schenkungsurkunde aus dem 8. Jahrhundert, in der eine Edelfrau namens Adelburch ihre Besitzungen in der mündungsnahen Ortschaft „Salzbutine“ (Salzböden) dem Kloster Fulda überträgt. Im Landfriedensvertrag, den Bischof Wernher von Mainz 1265 mit hessischen Reichsstädten und benachbarten Territorialherren schloss, wird bei der Beschreibung der Grenze im Norden auch der Fluss Salzböde („..., ''et ab illa silva usque ad aquam, que dictur Salzbuide'',...“) (...)".</ref>
| Salzbutine<ref name="Salzbuide"/>
|''Salzböde''
| align="right" | 28
| [[Laugana]]<ref name="Murray"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sinna Angusta]]<ref name="Sinna angusta">Vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Oberrot&f=false Deutsches Gewässernamenbuch], auctore Alberto Greule. Adiectivum "angustus-a-um", quo Theodiscum adiectivum "Schmale" vertitur, adhibetur ad distinguendum hoc flumen suo ex homonymo flumine.</ref>
| Sinne Angustum<ref name="Sinna angusta"/>
|''Schmale Sinn'' seu ''Hintere Sinn'' seu ''Kleine Sinn''
| align="right" | 28
| [[Sinna (flumen)|Sinna Salae Moeni]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aa Fera]]<ref name="Aa Fera">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide {{Lexicon Universale}}. Adiectivo "ferus-a-um" Theodiscum adiectivum "Wilde" vertitur.</ref>
| Alpha Fera<ref name="Alpha Fera">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide {{Graesse}}. Adiectivo "ferus-a-um" Theodiscum adiectivum "Wilde" vertitur.</ref>
|''Wilde Aa'' seu ''Aar'' seu ''Ogge'' seu ''Wilde Ah'' seu ''Wilde Aar''
| align="right" | 27
| [[Orcana]]<ref name="Orcana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Aalbach (Moenus)|Aalbach Moeni]]<ref name="Aalbach Moeni">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''].</ref>
|
|''Aalbach'' seu ''Ahlbach'' seu ''Weidengraben'' seu ''Waldbüttelbrunner Augraben''
| align="right" | 27
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Barre]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Kleine Paar'' seu ''Holzheimerbach''
| align="right" | 27
| [[Ach Frewbergense]]<ref name="Frewberga">Adiectivo "Frewbergensis-e" vide {{Graesse}}.</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Cherse]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Koerse<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Kerse<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Körsch'' seu ''Sindelbach'' seu ''Aischbach''
| align="right" | 27
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Elera (Nava)|Elera Navae]]<ref name="Elera">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ellerbach_(Nahe)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''super fluuiolum Elera'' (...)".</ref>
|
| ''Ellerbach''
| align="right" | 27
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ghela]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Gehle''
| align="right" | 27
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hamele]]<ref name="Hamele">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hamel_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird im Jahr 1309 (Hamele) erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
|
|''Hamel''
| align="right" | 27
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lara (27 km)|Lara]]<ref name="Lara">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hafenlohr_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Im Jahr 772 war sie in der Markbeschreibung der Benediktinerabtei Neustadt am Main erstmals als ''super fluviolum Lara'' (...)".</ref>
|
| ''Hafenlohr''
| align="right" | 27
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivulus Niger Rhenanus Wittlaerensis]]<ref name="Rivulus Niger"/>
|
|''Schwarzbach''
| align="right" | 27
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Tulba]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Thulba''
| align="right" | 27
| [[Sala (Moenus)|Sala in pago Salvense]]<ref name="Sala in pago"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wevene]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Wabe''
| align="right" | 27
| [[Schuntra]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wietze (Ursena)|Wietze Ursenae]]
|
| ''Wietze''
| align="right" | 27
| [[Ursena]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Withaa]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Withaea<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Widaae<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Hvidaae<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Wiedau'' seu ''Mehlandsbach'' seu ''Delmser Bach''
| align="right" | 27
| [[Wemma]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Bära]]
|
| ''Bära''
| align="right" | 26
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Canalis (Rura)|Canalis Rurae]]<ref name="Canalis">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Kallbach_(Urft)#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name könnte sich vom rheinischen Wort Kall(e) für 'Wasserrinne, Straßenrinne' (< lateinisch ''canalis'') herleiten (...).</ref>
|
| ''Kall''
| align="right" | 26
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Cupfere]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Kuppher<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Chupher<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Kupfer''
| align="right" | 26
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ekkerne]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Ecker''
| align="right" | 26
| [[Ovacra]]<ref name="Ovacra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Erpe (Tuistina)|Erpe]]
|
| ''Erpe''
| align="right" | 26
| [[Tuistina (Dimel)|Tuistina]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Extera]]<ref name="Piderit 1846">Piderit, F. C. G. (1846). ''Geschichte der Lippe'schen Lande''. Detmoldae: Meyer.</ref>
|
| ''Exter''
| align="right" | 26
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hardna]]<ref name="Hardna">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Aa_(Werre)#Bezeichnung hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Im Mittelalter trug die Aa den Namen „Hardna“, welcher sich vom mittelniederdeutschen Wort hart für 'Bergwald, waldiger Höhenzug' ableite (...)".</ref>
| [[Aa (Wachna)|Aa Wachnae]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| ''Aa'' seu ''Johannisbach'' seu ''Westfälische Aa''
| align="right" | 26
| [[Wachna]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hasalaha (flumen)|Hasalaha Werahae]]<ref name="Hasalaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hasel_(Werra)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird im Jahr 824 als Hasalaha erstmals schriftlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Hasel''
| align="right" | 26
| [[Weraha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Kessach]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Kessha<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Chessa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Kessach'' seu ''Berolzheimer Kästle'' seu ''Schillingstadter Kästle''
| align="right" | 26
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lutra (Nicer)|Lutra Niceri]]<ref name="Lutra"/>
|
| ''Lauter'' seu ''Lenninger Lauter''
| align="right" | 26
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lutturu (Amisia)|Lutturu Amisiae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Lutteru Amisiae<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Lutter''
| align="right" | 26
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lutturu (Lachte)|Lutturu Lachtense]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Lutteru Lachtense<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Lutter''
| align="right" | 26
| [[Lachte]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Luya (Naba)|Luya Nabae]]<ref name="Luya Nabae">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
| Lia<ref name="Luya Nabae"/>
| ''Luhe''
| align="right" | 26
| [[Naba]]<ref name=Gr/><ref name="Naba"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Miele (flumen)|Miele]]
|
| ''Miele''
| align="right" | 26
| [[Mare Germanicum]]
| [[Miele (flumen)|Miele]]
|-
| [[Mosalbe]]<ref name="Mosalbe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Moosalbe_(Schwarzbach)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde im Jahr 1180 erstmals urkundlich erwähnt (''Mosalbe'') (...)".</ref>
|
| ''Moosalbe'' seu ''Moosalb''
| align="right" | 26
| [[Burchalben]]<ref name="Burchalben"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nisa (flumen)|Nisa]]<ref name="Nisa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Niese_(Emmer)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde im Jahr 1005 als ''Nisa'' erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Niese''
| align="right" | 26
| [[Emmera]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Othmunda]]<ref name="Ochtum"/>
|
| ''Ochtum''
| align="right" | 26
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rotina (Itessa)|Rotina Itessae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Rotene Itessae<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Röthen'' seu ''Röden''
| align="right" | 26
| [[Itessa]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Scherkonde]]
|
| ''Scherkonde''
| align="right" | 26
| [[Laz (flumen)|Laz]]<ref name="Laz"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schoza]]<ref name="Schoza">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) aput Schozam (...)".</ref>
|
| ''Schozach''
| align="right" | 26
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Steinlach]]
|
| ''Steinlach''
| align="right" | 26
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Stobrava]]<ref name="Stobrava">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/St%C3%B6bber#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''fluuium qui Stoborov nuncupatur'' (...) ''super Stobravam'' (...)".</ref>
| Stoborov<ref name="Stobrava"/>
| ''Stöbber'' seu ''Stobber'' seu ''Stobberow''
| align="right" | 26
| [[Antiquus Viadrus]]<ref name="Antiquus Viadrus"/>
| [[Viadrus]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Sulmana (flumen)|Sulmana]]<ref name="Sulmana">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Sulm_(Neckar)#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''villa sulmana'' (...)".</ref>
|
| ''Sulm''
| align="right" | 26
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Weraha (Rhenus)|Weraha Rheni]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Werra Rheni<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Wehra''
| align="right" | 26
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wieste]]
|
| ''Wieste''
| align="right" | 26
| [[Wemma]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Altenavia Guelpherbytensis]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Guelpherbytensis-e">Gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refert.</ref>
| Net Guelpherbytense<ref name="Net Guelpherbytense">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) sursum usque Net (...)". Gentilicium "Guelpherbytense" ad [[Guelpherbytum]] refert.</ref>
| ''Altenau''
| align="right" | 25
| [[Ovacra]]<ref name="Ovacra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Aqua Kotitzensis]]<ref name="Aqua Kotitzensis">Nomine "Aqua" Theodiscum nomen ''Wasser'' et gentilicio "Kotitzensis-e" Theodiscum gentilicium "Kotitzer" vertitur.</ref>
|
| ''Kotitzer Wasser''
| align="right" | 25
| [[Lubetowe]]<ref name="Lubetowe"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Aschavia (Lachte)|Aschavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Aschau''
| align="right" | 25
| [[Lachte]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Avia Soholmensis]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Soholmense">Gentilicio "Soholmensis-e" Theodiscum gentilicium "Soholmer" vertitur.</ref>
|
| ''Soholmer Au''
| align="right" | 25
| [[Canalis Bongsielensis]]<ref name="Bongsielensis">Gentilicio "Bongsielensis-e" Theodiscum gentilicium "Bongsieler" vertitur.</ref>
| [[Canalis Bongsielensis]]<ref name="Bongsielensis">Gentilicio "Bongsielensis-e" Theodiscum gentilicium "Bongsieler" vertitur.</ref>
|-
| [[Bresnica]]<ref name="Bresnica">Vide [https://core.ac.uk/download/pdf/268003452.pdf Historisches Ortsnamenbuch von Sachsen], ubi dicitur "(...) Beispiele hierfür sind Ortsnamen wie 11. Jh. ''Bresnica'' Prießnitz, (...)".</ref>
|
| ''Prießnitz''
| align="right" | 25
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Elsava]]
|
| ''Elsava''
| align="right" | 25
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gerstenbacum (Plissa)|Gerstenbacum Plissae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Gerstenbach''
| align="right" | 25
| [[Plissa]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Gimmlitium]]<ref name="-itium"/>
|
| ''Gimmlitz''
| align="right" | 25
| [[Mulda Fribergensis]]<ref name="MF"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Heimbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Heimbach''
| align="right" | 25
| [[Glatta (Rhenus)|Glatta Rheni]]<ref name="Glatta">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo Helvetico apud {{Graesse}}.</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kossavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Kossau''
| align="right" | 25
| [[Lacus Tresdorfensis]]<ref name="Tresdorfensis">Hoc de gentilicio, confer scientificum epithetum "Tresdorfensis".</ref>
| [[Kossavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|-
| [[Luppa (flumen)|Luppa]]<ref name="Luppa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Luppe_(Fluss) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde 1216 als „Luppa fluvio“ erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Luppe''
| align="right" | 25
| [[Sala (flumen)|Sala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Muda (flumen)|Muda]]<ref name="Billbach"/>
|
| ''Mud'' seu ''Mudau'' seu ''Mudbach''
| align="right" | 25
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ohe Magnum]]<ref name="Große">Adiectivo "magnus-a-um" Theodiscum adiectivum "Große" vertitur.</ref>
|
| ''Große Ohe''
| align="right" | 25
| [[Ilissus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Osa (flumen)|Osa]]<ref name="Osa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Oos_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals urkundlich erwähnt wird der Fluss im 9. Jahrhundert als ''Osa fluvio'' (...)".</ref>
|
| ''Oos'' seu ''Oosbach''
| align="right" | 25
| [[Murga (Nigra silva septentrionalis)|Murga Nigra silva septentrionalis]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Purnitium]]<ref name="-itium"/>
|
| ''Purnitz'' seu ''Kleine Jeetze''
| align="right" | 25
| [[Iesne]]<ref name="Iesne"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Russella (Albis)|Russella Albis]]<ref name="Russella Albis">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Rossel''
| align="right" | 25
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schmalkalde]]
|
| ''Schmalkalde''
| align="right" | 25
| [[Weraha|Weraha Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Seidewitium (flumen)|Seidewitium]]<ref name="-itium"/>
|
| ''Seidewitz''
| align="right" | 25
| [[Gotlavia]]<ref name="Gotlavia"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Smiehe]]<ref name="Smiehe">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Schmiech, die, l.z. Donau, entspringt oberhalb von Springen (Gundershofen, Stadt Schelklingen, AlbDonau-Kreis, B.-W., D) aus einer ergiebigen Karstquelle, mündet südlich von Ehingen (Alb-DonauKreis). – 1298 fluvium … Smiehe (...)".</ref>
|
| ''Schmiech''
| align="right" | 25
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Steina (Mogus Rufus)|Steina Mogi Rufi]]<ref name="Steina Calida">Fingitur hoc nomen ex adiectivo "calidus-a-um" -Theodiscum adiectivum ''Warme'' vertente- et homonymo flumine Theodisce ''Steinach''. De hoc ultimo, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Steina&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''].</ref>
|
| ''Warme Steinach''
| align="right" | 25
| [[Mogus rufus|Mogus Rufus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Stillach]]
|
| ''Stillach''
| align="right" | 25
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Swarza Bavarica]]<ref name="Swarza Bavarica">Fingitur hoc hydronymum homonymo ex hydronymo "Swarza". Hoc de hydronymo ultimo, vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Schwarzach_(Naab) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Bereits 1250 wurde die „Swarza“ erwähnt (...)". Gentilicum "Bavaricus-a-um" Theodiscum ''Bayerische'' vertit.</ref>
|
| ''Bayerische Schwarzach''
| align="right" | 25
| [[Swarza]]<ref name="Swarza"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Trierbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Trierbach''
| align="right" | 25
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Tymanize]]<ref name="Tymanize">Vide [https://mvdok.lbmv.de/mjbrenderer?id=mvdok_document_00002845 Jahrbücher des Vereins für meklenburgische Geschichte und Alterthumskunde], ubi dicitur "(...) Temnitz, Bach bei Netzeband, 1232 super Tymanize fluuium (...)".</ref>
|
|''Temnitz'' seu ''Hellbach'' seu ''Sandfurthgraben''
| align="right" | 25
| [[Plane (flumen)|Plane]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Verse]]
|
| ''Verse''
| align="right" | 25
| [[Lena (Rura)|Lena]]<ref name="Lena"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Waldaha]]<ref name="Waldaha">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) iuxta Waldaha (...)".</ref>
|
| ''Waldach''
| align="right" | 25
| [[Nagalda (flumen)|Nagalda]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Warne]]
|
| ''Warne''
| align="right" | 25
| [[Ovacra]]<ref name="Ovacra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wesebach]]<ref name="Wesebach">Confer [https://www.google.com/search?q=+%22Wesebach+et+campo+Gallendal+%22&client=firefox-b-d&sca_esv=a5db118e05c2ad26&biw=1275&bih=280&ei=pZkCZ-SEMre7i-gP-JWo0Q8&ved=0ahUKEwik6-nn9vmIAxW33QIHHfgKKvoQ4dUDCA8&uact=5&oq=+%22Wesebach+et+campo+Gallendal+%22&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiHyAiV2VzZWJhY2ggZXQgY2FtcG8gR2FsbGVuZGFsICJIpzdQ6QNY6xhwAXgAkAEAmAG4AaABmwqqAQMwLjm4AQPIAQD4AQL4AQGYAgGgAsQBwgIFECEYoAGYAwCIBgGSBwMwLjGgB8wI&sclient=gws-wiz-serp hos exitūs] e [[Google|Gugulā]], ubi dicitur "(...) Wesebach et campo Gallendal et termini earum der Speyrer Domkirche (...)".</ref>
|
| ''Wesebach'' seu ''Wese''
| align="right" | 25
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ziethe]]
|
| ''Ziethe''
| align="right" | 25
| [[Fona]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|}
===Flumina inter 24 et 20 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 24 et 20 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Affata]]<ref name="Affata">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Afte#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Erstbeleg von 1306 lautet ''inter fluvium Affatam'' (...)".</ref>
|
| ''Afte'' seu ''Wiele''
| align="right" | 24
| [[Almana]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Berentraph (flumen)|Berentraph]]<ref name="Berentraph">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Ferndorf_(Kreuztal)#Geschichte articulum de hoc oppido apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals urkundlich erwähnt wurde der Ort unter dem Namen „Berentraph“ bereits 1067 und ist somit einer der ältesten Orte des Siegerlandes (...)".</ref>
|
| ''Ferndorfbach'' seu ''Ferndorf''
| align="right" | 24
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brenza]]<ref name="Brenza">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Brettenbach r.z. Elz (z. Rhein) (...) super fluvium Brancia, (1143) aquam Bretten (...) super fluvium Brenze, lich), /br˛edebax/, 1317–41 an der Brettennun, iuxta (um 774, Original) super fluvium Brancia, (1143) aquam Bretten, (...) prope fluvium Brenza (...)".</ref>
| Brancia<ref name="Brenza"/> seu Bretten<ref name="Brenza"/> seu Brenze<ref name="Brenza"/>
| ''Brettenbach''
| align="right" | 24
| [[Helzaha]]<ref name="Helzaha"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Chivirinis]]<ref name="Chivirinis">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Kieferbach#Namensdeutung hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Bach tritt im 13. Jh. mit der Form ''ad locum … Chivirinis Ursprinch'' („Quelle des Kieferbachs“) erstmals urkundlich in Erscheinung (...)".</ref>
|
| ''Kieferbach'' seu ''Thierseer Ache'' seu ''Klausbach'' seu ''Klausenbach''
| align="right" | 24
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Dellina]]<ref name="Dellina">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Dalke#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste urkundliche Erwähnung des Flusses stammt aus dem Jahr 1001. Die „Dellina“ bzw. „Delchana“ bildete die Grenze des Paderborner Forstbannes (...)".</ref>
| Delchana
|''Dalke'' seu ''Dalkebach'' seu ''Bullerbach''
| align="right" | 24
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Dietsulze]]<ref name="Dietsulze">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Dietzh%C3%B6lze#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) 1048 noch als Dietsulze bezeichnet, wurde der Name in der Neuzeit zu Dietzhölze umgedeutet (...)".</ref>
| Dietsulza<ref name="Dietsulza">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Kyrorsum Dietsulzam (...)".</ref>
| ''Dietzhölze''
| align="right" | 24
| [[Dillena]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Erlenbacum Bieringenense|Erlenbacum Bieringenense]]<ref name="-bacum"/><ref name="Bieringen">Gentilicium "Bieringense" ad oppidum Bieringen refertur.</ref>
|
| ''Erlenbach''
| align="right" | 24
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fehntjer Tief]]
|
| ''Fehntjer Tief''
| align="right" | 24
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Gohbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Gohbach''
| align="right" | 24
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Gundbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Gundbach'' seu ''Hengstbach''
| align="right" | 24
| [[Rivulus Niger Ginsheimensis Rhenanus]]<ref name="Rivulus Niger"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Herloga]]<ref name="Herloga">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Harle_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss tritt in dem Gaunamen ''pagus Herloga'' um das Jahr 1100 erstmals urkundlich in Erscheinung (...)".</ref>
|
| ''Harle''
| align="right" | 24
| [[Mare Germanicum]]
| [[Herloga]]<ref name="Herloga"/>
|-
| [[Hlunia (fluvius)|Hlunia]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref>
|
| ''Lenne''
| align="right" | 24
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Klingengraben (Vutahe)|Klingengraben Vutahense]]
|
|''Klingengraben''
| align="right" | 24
| [[Vutahe]]<ref name="Vutahe"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lockwitzbacum (Albis)|Lockwitzbacum Albis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Lockwitzbach''
| align="right" | 24
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Lungwitzbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Lungwitzbach'' seu ''Lungwitz''
| align="right" | 24
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Maior Strigus]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Maior Striguz<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Striguz<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Strigucz<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Kleine Striegis''
| align="right" | 24
| [[Stregus]]<ref name="Stregus"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Nassaha (Moenus)|Nassaha Moeni]]<ref name="Nassaha">Fingitur nomen huius fluminis ex homonymo oppido. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Nassach''
| align="right" | 24
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Pleisa]]<ref name="Pleisa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Pleisbach#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Das Gewässer wurde im Jahr 948 als ''pleisa'' erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Pleisbach'' seu ''Pleissbach''
| align="right" | 24
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Praitahe]]<ref name="Praitahe">Vide [https://texte.volare.vorarlberg.at/viewer/fulltext/VLB0067946/133/ Der Mittelberg. Geschichte, Landes- und Volkskunde des ehemaligen gleichnamigen Gerichtes], ubi dicitur "(...) Hinc sursum per illud flumen ilara usque ad ostium praitahe (Breitach.) (...)".</ref>
|
|''Breitach''
| align="right" | 24
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Rota (Redniz)|Rota Rednizensis]]<ref name="Rota Rednizensis">Fingitur hoc nomen ex homonymis oppidis Theodisce ''Roth''. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
|''Roth''
| align="right" | 24
| [[Redniz]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Scaflenze (Iages)|Scaflenze Iagis]]<ref name="Scaflenze Iagis">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo apud [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Oberrot&f=false Deutsches Gewässernamenbuch].</ref>
| Scaflenzen Iagis<ref name="Scaflenze Iagis"/> seu Scaflenza Iagis<ref name="Scaflenze Iagis"/>
| ''Schefflenz''
| align="right" | 24
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Surdafalacha]]<ref name="Surdafalacha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Dietzh%C3%B6lze#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Unterlauf wird 793 als Surdafalacha (lat. surda ='die Taube') erstmals urkundlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Fallbach''
| align="right" | 24
| [[Kincicha]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wickera]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Wykara<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wickere<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Wickerbach''
| align="right" | 24
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wisilaffa]]<ref name="Wisilaffa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Wieslauf#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Wieslauf wird 1027 als ''Wisilaffa'' erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Wieslauf''
| align="right" | 24
| [[Remisus]]<ref name="Remisus"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wiske]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Wisicher<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wisicheim<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wisicha<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wiseche<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wiseke<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wyseche<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Wieseck''
| align="right" | 24
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Achaza]]<ref name="Achaza">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Echaz#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird 938 als Achaza erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Echaz''
| align="right" | 23
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Alara Parva]]<ref name="Alara Parva">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine maiore. Cui ultimo, vide articulum [https://en.wikipedia.org/wiki/Aller_(Germany) hoc de flumine apud Vicipediam Anglicam], ubi dicitur "The river's name, which was recorded in 781 as ''Alera'', in 803 as ''Elera'', in 1096 as ''Alara'' (...)". Adiectivo "parvus-a-um" Theodiscum adiectivum "Kleine" vertitur.</ref>
| Alera Parva<ref name="Alara Parva"/> seu Elera Parva<ref name="Alara Parva"/>
| ''Kleine Aller''
| align="right" | 23
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Alinde]]<ref name="Alinde">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Elte_(Fluss)#Namen hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der erste Namensbeleg ist ''Alinde'' (1014) und im späteren Mittelalter wird er als „ellna“ bezeichnet (...) wurde erstmals 1075 „in Elenen“ erwähnt. 1121 war bereits von einer „capella in Elnde“ die Rede. 1138 wurde er als „Elendi“ und 1304 als „in Elende“ benannt (...)".</ref>
| Ellna<ref name="Alinde"/> seu Elenen<ref name="Alinde"/> seu Elnde<ref name="Alinde"/> seu Elendi<ref name="Alinde"/> seu Elende<ref name="Alinde"/>
| ''Elte''
| align="right" | 23
| [[Weraha|Weraha Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ambera]]<ref name=Gr/>
| Ambra<ref name=Gr/>
| ''Ammer''
| align="right" | 23
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Boda Calida]]<ref name="Boda Calida">Fingitur hoc nomen ex adiectivo "calidus-a-um" -Theodiscum adiectivum ''Warme'' vertente- et homonymo flumine Theodisce ''Bode''. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Warme Bode''
| align="right" | 23
| [[Boda]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Garthe]]<ref name="Garthe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Garte#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ''Garte'' wird im Jahr 1325 erstmals urkundlich erwähnt (meatus fluuij … ''Garthe'') (...)".</ref>
|
| ''Garte''
| align="right" | 23
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Gisala]]<ref name="Meibom 1688">Meibom, Henrico, auctore (1688); ''Rerum Germanicarum Scriptores''. Helmaestadii: Typis & sumtibus Georgii Wolffgangi Hammii.</ref>
| Geysla<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Geizle<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu [[Geisla]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Geisel''
| align="right" | 23
| [[Klia]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Henne (flumen)|Henne]]
|
|''Henne''
| align="right" | 23
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Holzape]]
|
| ''Holzape''
| align="right" | 23
| [[Dimel]]<ref name="Dimel"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hombacum (Othmunda)|Hombacum Othmundae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hombach''
| align="right" | 23
| [[Othmunda]]<ref name="Ochtum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Iachna]]<ref name="Iachna">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Jachen#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss Jachen wird 1313 als Jachna (...)".</ref>
|
| ''Jachen''
| align="right" | 23
| [[Isara (Bavaricus)|Isara]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Iazaha (Fuldaha)|Iazaha Fuldahae]]<ref name="Iazaha Fuldahae">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo. Homonymo de flumine, vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Jossa_(Sinn)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde ursprünglich Jazaha<sup>[6]</sup>und später Jos<sup>[7]</sup> genannt (...)".</ref><ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Jossa''
| align="right" | 23
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lara (23 km)|Lara]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Lohr''
| align="right" | 23
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Medemahem]]<ref name="Medemahem">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Medem_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste schriftliche Erwähnung gab es im Jahr 860 als ''Medemahem'' (...)".</ref>
|
|''Medem''
| align="right" | 23
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Niusta]]<ref name="Niusta">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/N%C3%BCst#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde 980 als ''Niusta'' erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Nüst''
| align="right" | 23
| [[Huna]]<ref name="Huna"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Sehma (flumen)|Sehma]]
|
| ''Sehma''
| align="right" | 23
| [[Scopa (flumen)|Scopa]]<ref name="Albinus 1590"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Steinebacum (Chinzechun)|Steinebacum Chinzechunis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Steinebach'' seu ''Steinaubach'' seu ''Steineaubach''
| align="right" | 23
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Umlach]]
|
|''Umlach''
| align="right" | 23
| [[Riussaia]]<ref name="Riussaia"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Uotenbach]]<ref name="Outenbach">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Odenbach_(Glan)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der namensgleiche Ort Odenbach wurde 841 als Uotenbach erstmals urkundlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Odenbach''
| align="right" | 23
| [[Glan (Nava)|Glan Navae]]<ref name="Glan Navae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wickriede]]
|
| ''Wickriede''
| align="right" | 23
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ascafa]]<ref name="Ascafa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Aschaff#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der ursprüngliche Name Ascafa (980) (...)".</ref>
|
| ''Aschaff''
| align="right" | 22
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Awinpach (Lara)|Awinpach Larae]]<ref name="Awinpach Larae">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''].</ref>
|
|''Aubach'' seu ''Wiesenbach''
| align="right" | 22
| [[Lara (23 km)|Lara]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bibers]]<ref name="Bibers">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Bibers#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(„in ripa … Bibers“) (...)".</ref>
|
|''Bibers''
| align="right" | 22
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Blavius]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
| ''Blau''
| align="right" | 22
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Bomlitium]]<ref name="-itium"/>
|
| ''Bomlitz''
| align="right" | 22
| [[Böhme (flumen)|Böhme]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Dickelsbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Dickelsbach''
| align="right" | 22
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Elbena]]<ref name="Elbena">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Elbbach_(Sieg) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''usque in Elbenam'' (...)".</ref>
|
| ''Elbbach''
| align="right" | 22
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Endert]]
|
| ''Endert'' seu ''Endertbach''
| align="right" | 22
| [[Mosella (flumen)|Mosella]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Finkenbacum (Laxbacum)|Finkenbacum Laxbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Finkenbach''
| align="right" | 22
| [[Laxbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fliedina]]<ref name="Fliedina">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Fliede#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) In den ersten schriftlichen Erwähnungen aus dem 9. Jahrhundert wird der Fluss ''Fliedina'' genannt (...)".</ref>
|
|''Fliede''
| align="right" | 22
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Geysaha]]<ref name="Geysaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Geisbach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals schriftlich genannt wird der ''Geisbach'' in einer gefälschten Urkunde, die vor dem Jahr 1057 erstellt wurde. In dieser wird der Fluss als ''Geysaha'' bezeichne (...)".</ref>
|
| ''Geisbach'' seu ''Geis''
| align="right" | 22
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Grintahe]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Gerffe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Grintiffa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Grintafo<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Grintafus<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Grintafum<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Grintifa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Grenff'' seu ''Grenf''
| align="right" | 22
| [[Sualmanaha]]<ref name="Sualmanaha"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hiedraha]]<ref name="Hiedraha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Idarbach_(Nahe)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste schriftliche Erwähnung fand im Jahr 897 (''Hiedraha'') statt (...)".</ref>
|
| ''Idarbach'' seu ''Idar''
| align="right" | 22
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Iatha]]<ref name="Iatha">Vide [https://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf?utm ''Lexicon Latinum Hodiernum'' Petri Lucusaltiani]{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) '''Jade'', f ''Iatha, ae'', f [WPD: Jade (Fluss) (24.11.2019); a.1314: Jatha] (...)".</ref>
|
| ''Jade''
| align="right" | 22
| [[Sinus Iathae]]<ref name="Iatha"/>
| [[Iatha]]<ref name="Iatha"/>
|-
| [[Kropsbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kropsbach'' seu ''Krebsbach'' seu ''Altenbach'' seu ''Mühlbachgraben'' seu ''Schlaggraben''
| align="right" | 22
| [[Spira (Rhenus)|Spira Rheni]]<ref name="Spira"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lamma]]<ref name="Lamma">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Lamme_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste schriftliche Nennung erfolgte im Jahr 1065 als ''Lamma'' (...)".</ref>
|
|''Lamme''
| align="right" | 22
| [[Indistra]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref><ref name="Indistra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lee (Vidrus)|Lee]]
|
| ''Lee'' seu ''Kleine Lee"
| align="right" | 22
| [[Vidrus]]<ref name=Gr/>
| [[Lacus Yssel]]
|-
| [[Livianum]]<ref name="Livianum">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Leibi#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name geht wohl auf einen römischen Ortsnamen Līviānum mit der Bedeutung (...)".</ref>
|
| ''Leibi''
| align="right" | 22
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Longna]]<ref name="Longna">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Laugna_(Fluss)#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der ursprüngliche keltische Name „Longna“ wurde von den römischen Besatzern (15 v. Chr.) übernommen.[3] Um 890 wird der Fluss als ''Logena'' erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
| Logena
|''Laugna''
| align="right" | 22
| [[Duria (Danubius)|Duria Danubii]]<ref name="Duria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Lutra (Bunaha)|Lutra Bunahae]]<ref name="Lutra"/>
|
| ''Lauter''
| align="right" | 22
| [[Bunaha (flumen)|Bunaha]]<ref name="Bunaha"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Malefinkbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Malefinkbach'' seu ''Malefink''
| align="right" | 22
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mittweida Magna]]<ref name="Große">Adiectivo "magnus-a-um" Theodiscum adiectivum "Große" vertitur.</ref>
|
| ''Große Mittweida'' seu ''Mitteweida''
| align="right" | 22
| [[Nigra Aqua (Mulda Zviccaviensis)|Nigra Aqua Muldae]]<ref name="Nigra Aqua"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Morre (Billbach)|Morre]]
|
| ''Morre'' seu ''Saubach''
| align="right" | 22
| [[Billbach (Muda)|Billbach]]<ref name="Billbach"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mota (flumen)|Mota]]<ref name="Mota">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Mehe#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) 786 wird der Fluss als ''Motam'' erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
|''Mehe''
| align="right" | 22
| [[Osta (flumen)|Osta]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Murga (Nigra silva meridionalis)|Murga Nigra Silvae Meridionalis]]<ref name=Gr/>
|
|''Murg'' seu ''Hauensteiner Murg'' seu ''Obere Murg'' seu ''Murgbach''
| align="right" | 22
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Natergowe]]<ref name="Natergowe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Notter_(Unstrut)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Flussname erscheint erstmals im Jahr 997 als Gauname ''Natergowe'' (...)".</ref>
|
| ''Notter''
| align="right" | 22
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Nava (Schleuse)|Nava Schleusensis]]<ref name="Nava Schleusensis">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo Rhenano. Hoc de ultimo, vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Nahe_(Rhein) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Die '''Nahe''' (lateinisch ''Nava'', ursprünglich keltisch ''Wilder Fluss'') (...)".</ref>
|
| ''Nahe''
| align="right" | 22
| [[Schleuse]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Nigra Aqua (Presnitium)|Nigra Aqua Presnitzensis]]<ref name="Nigra Aqua Presnitzensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo Helvetico. Cui ultimo, vide [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/000914/2016-09-26/ Neirivue], ubi dicitur "Ehemalige politische Gemeinde FR, Bezirk Greyerz, am linken Saaneufer. 2002 mit Albeuve, Lessoc und Montbovon zur neuen Gemeinde Haut-Intyamon fusioniert. 1277 ''Nigra aqua'', früher dt. ''Schwarzwasser'' (...)".</ref>
|
| ''Schwarzwasser''
| align="right" | 22
| [[Presnitium (flumen)|Presnitium]]<ref name="-itium"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Nyeste]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Nieste''
| align="right" | 22
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ostenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| Na de Owe<ref name="Na de Owe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ostenau#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Die ersten schriftlichen Namensbelege des Gewässers sind „na de Owe“ (1512) (...)".</ref>
| ''Ostenau''
| align="right" | 22
| [[Arle (flumen)|Arle]]<ref name="Arle"/>
| [[Arle (flumen)|Arle]]<ref name="Arle"/>
|-
| [[Radaha Fera]]<ref name="Radaha Fera">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide {{Graesse}}. Adiectivo "ferus-a-um" Theodiscum adiectivum "Wilde" vertitur.</ref>
|
| ''Wilde Rodach''
| align="right" | 22
| [[Radaha]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rotbacum (Rhenus)|Rotbacum Rheni]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Rotbach'' seu ''Vennbach'' seu ''Ebersbach''
| align="right" | 22
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rotina (Mulda Zviccaviensis)|Rotina Muldae Zviccaviensis]]<ref name="Rotina Muldae Zviccaviensis">Fingitur hoc hydronymum homonymis ex hydronymis "Rotina" seu "Rotene". His de hydronymis, vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Rödelbach Steinach (Lkr. Sonneberg, Thüringen, D), mündet in Rödental (Lkr. Coburg, Bayern). – /rü5dn/, ON. Mönchröden (Stadt Rödental, Lkr. Coburg), 1108 (Kopie 12. Jh.) Rotina, 1171 Rotene (...)".</ref>
| Rotene Muldae Zviccaviensis
| ''Rödelbach''
| align="right" | 22
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Savus Ferus]]<ref name="Savus Ferus">Fingitur hoc nomen suo ex paronymo flumine etymologice relato [[Savus|Savo]] seu Sao. Cui ultimo, vide [[:de:Wilde Sau (Fluss)#Name]], ubi dicitur "(...) Der Name ist wahrscheinlich slawischen Ursprungs, was auch die Namen benachbarter Elbezuflüsse nahelegen. Es könnte dieselbe sprachliche Wurzel wie bei dem Donauzufluss Sava/Save zugrunde liegen (...)". "Savus" est versio Latina Theodisci hydronymi ''Save''. Adiectivo "parvus-a-um" Theodiscum adiectivum ''Kleine'' vertiturAdiectivo "ferus-a-um" Theodiscum adiectivum "Wilde" vertitur.</ref>
| Saus Ferus<ref name="Savus Ferus"/>
| ''Wilde Sau'' seu ''Saubach''
| align="right" | 22
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Sechta Unterschneidheimensis]]<ref name="Unterschneidheimensis">Gentilicium "Unterschneidheimensis" ad oppidum [[Unterschneidheim]] refertur.</ref>
|
|''Schneidheimer Sechta''
| align="right" | 22
| [[Agira (Werenza)|Agira Werenzae]]<ref name="Agira"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Radiantia)|Seebacum Radiantiae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 22
| [[Canalis inter Moenum et Danubium]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Steinhaha (Neckarsteinach)|Steinhaha Neckarsteinachensis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Steinaha Neckarsteinachensis<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Steinach''
| align="right" | 22
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sulaha (Weraha)|Sulaha Werahae]]<ref name="Sulaha">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Suhl, l.z. Werra (...) in fluvium Sulaha (...)".</ref>
|
| ''Suhl''
| align="right" | 22
| [[Weraha|Weraha Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Sydene]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Siede''
| align="right" | 22
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Watter]]
|
|''Watter''
| align="right" | 22
| [[Tuistina (Dimel)|Tuistina]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wida (Zurrega)|Wida Zurregae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Wieda''
| align="right" | 22
| [[Zurrega (flumen)|Zurrega]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Zaberkou]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Zabernahgouwe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Zabernogovi<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Zaberenkowe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Zaber''
| align="right" | 22
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ahbacum (Ara)|Ahbacum Arae]]<ref name="-bacum"/>
| Alia nomina
| ''Ahbach''
| align="right" | 21
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ana (flumen)|Ána]]<ref name="Ana">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ahne_(Fulda)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Der Erstbeleg des Namens stammt aus dem Jahr 1154 ''fluvium Ána'' (...)".</ref>
|
|''Ahne'' seu ''Ahna'' seu ''Ahnabach''
| align="right" | 21
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ardaha]]<ref name="Ardaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Aar_(Dill)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Im Althochdeutschen noch als Ardaha (Erwähnung 856) bezeichnet, (...)".</ref>
|
|''Aar''
| align="right" | 21
| [[Dillena]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Asdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref>
|
|''Asdorf'' seu ''Asdorfer Bach'' seu ''Weibe''
| align="right" | 21
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Beke]]
|
|''Beke''
| align="right" | 21
| [[Warnou]]<ref name="Warnou"/>
| [[Warnou]]<ref name="Warnou"/>
|-
| [[Beysa]]<ref name="Beysa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Beise_(Fulda)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird 1521 erstmals urkundlich genannt (''Beysa'') (...)".</ref>
|
|''Beise'' seu ''Beisebach''
| align="right" | 21
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Chinzechun Parvum]]<ref name="Chinzechun Parvum">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Kinzig_(Rhein)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) 1099: ''ad Chinzechun; ad aliam Chinzichun''[6] 1128: ''flumen'' [Fluss] ''Kinzicha, flumen Kynzichun, ad aliam Kynzicham'' (...)" Adiectivo "parvus-a-um" Theodiscum adiectivum "Kleine" vertitur.</ref>
| Chinzichun Parvum<ref name="Chinzechun Parvum"/> seu Kinzicha Parva<ref name="Chinzechun Parvum"/> seu Kynzichun Parvum<ref name="Chinzechun Parvum"/> seu Kynzicha Parva<ref name="Chinzechun Parvum"/>
|''Kleine Kinzig'' seu ''Reinerzau''
| align="right" | 21
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Demester]]<ref name="Demester">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Emster_Kanal#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die mittelalterlichen Bezeichnungen für das Gewässer waren ''Demester'' (1351), ''Dempstar'' (1374), ''Demster'' (1380) und ''deinster'' (1441/45) (...)".</ref>
| Dempstar seu Demster seu Deinster
|''Emster Kanal'' seu ''Emster Gewässer'' seu ''Emster''
| align="right" | 21
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Elsanpah]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Elsinpah<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Elsenbach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Elsenpach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Elsinbach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Kaiserbach'' seu ''Kappelbach'' seu ''Elsenbach''
| align="right" | 21
| [[Clingbacus (Michelsbacum)|Clingbacus]]<ref name="Kremer 1769"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gilse]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Gilsa''
| align="right" | 21
| [[Sualmanaha]]<ref name="Sualmanaha"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Kerkerbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Kerkerbach'' seu ''Hüttenbach'' seu ''Fensterbach''
| align="right" | 21
| [[Laugana]]<ref name="Murray"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lossa (Mulda)|Lossa]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Lossa''
| align="right" | 21
| [[Mulda|Mulda Albis]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Muche]]<ref name="Muche">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Mauch_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird 1293 als Muche erstmals urkundlich erwähn (...)".</ref>
|
|''Mauch''
| align="right" | 21
| [[Agira (Werenza)|Agira Werenzae]]<ref name="Agira"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Navia (Danubius)|Navia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
|''Nau''
| align="right" | 21
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Odeborn]]
|
| ''Odeborn''
| align="right" | 21
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Phiopha]]<ref name="Phiopha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Pfieffe_(Fulda)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der gleichnamige Ort Pfieffe wird 1037 als ''Phiopha'' erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Pfieffe''
| align="right" | 21
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Pöhlwasser]]
|
|''Pöhlwasser''
| align="right" | 21
| [[Mittweida Magna]]<ref name="Große"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Prime]]<ref name="Prime">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Prim_(Neckar)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) („iuxta aquam … Prime“) (...)".</ref>
|
|''Prim''
| align="right" | 21
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Radavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| Radowe<ref name="Radau"/> seu Radow<ref name="Radau"/> seu Radaw<ref name="Radau"/> seu Radau<ref name="Radau">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Radau_(Fluss)#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erwähnt wurde der Fluss 1308 bzw. 1325 als ''Radowe'', 1570 als ''Radow'', 1578 als ''Radaw'' und ebenfalls 1578 als ''Radau'' (...)".</ref>
|''Radau''
| align="right" | 21
| [[Ovacra]]<ref name="Ovacra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rodava]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| Rodawe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Rodau''
| align="right" | 21
| [[Withaa]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rotach (Werenza)|Rotach Werenzae]]
|
| ''Rotach'' seu ''Rotbach'' seu ''Rothach''
| align="right" | 21
| [[Werenza]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Ruda (flumen)|Ruda]]<ref name="Ruda">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Rauda_(Fluss) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Das Gewässer wurde im Jahr 1266 als ''Ruda'' erstmals schriftlich genannt (...)".</ref>
|
|''Rauda''
| align="right" | 21
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rysele]]<ref name="Rysele">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Aa_(Nethe)#Historische_Namen hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Die ''Aa'' hatte im Mittelalter den Namen ''Riesel''. So erscheint sie in ihrem ersten schriftlichen Beleg von 1326 als „in fluvius … Rysele“, (...)".</ref>
|
|''Aa''
| align="right" | 21
| [[Nethe (Visurgis)|Nethe]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Sall (flumen)|Sall]]
|
|''Sall''
| align="right" | 21
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sulzaha]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Solza<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Sulza<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Solz''
| align="right" | 21
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Suntraha]]<ref name="Suntraha">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Sontra (Werdorf, synkopiert > *Sorsdorf, vereinfacht > *S¯osdorf. – ra-Meißner-Kreis), 1232 Suntraha, 1269 Suntrahe, Sperber, HG.A.5, S. 90. 1271 Sunthra, 1273 Suntra (und weitere Belege), 14. Jh. Sontra (...)".</ref>
| Suntrahe<ref name="Suntraha"/> seu Sunthra<ref name="Suntraha"/> seu Suntra<ref name="Suntraha"/> seu Sontra<ref name="Suntraha"/>
|''Sontra''
| align="right" | 21
| [[Wehre (Weraha)|Wehre Werahae]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Terueke]]<ref name="Terueke">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Tarpenbek#Namensherkunft hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ältesten überlieferten urkundlichen Erwähnungen des Gewässers sind ''Terueke'' (1245 und 1263), ''Terveke'' (1266) und ''Terweke'' (1325), was sich über ''Tarwe'' zu ''Tarpe'' entwickelte (...)".</ref>
| Terveke<ref name="Terueke"/> seu Terweke<ref name="Terueke"/>
|''Tarpenbek''
| align="right" | 21
| [[Alstria]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Thidela]]<ref name="Thidela">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Deilbach#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Die ersten schriftlichen Belege des Deilbachs sind Thidela (875) und Thithelam (11. Jh.) (...)".</ref>
| Thithela<ref name="Thidela"/>
|''Deilbach''
| align="right" | 21
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Trotzbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Trotzbach'' seu ''Schledde''
| align="right" | 21
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wissaha (Tegarinseo)|Wissaha Tegarinseonensis]]<ref name="Wissaha">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
| Wissha<ref name="Wissaha"/>
|''Weißach''
| align="right" | 21
| [[Tegarinseo]]<ref name="Tegernsee">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Tegernsee#Namensgebung hoc de lacū apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name des Sees ist erstmals in der Form Tegarinseo aus dem Jahr 796 überliefert, als die fürstlichen Brüder Oatkar und Adalbert ein Kloster am tegarin seo, das ist althochdeutsch und heißt großer See, gründeten (...)".</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Bada (Wippera)|Bada Wipperae]]<ref name="Bada">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Bode_(Wipper)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "Der Erstbeleg ist aus dem Jahr 749 (''Bada'') (...)".</ref>
|
|''Bode''
| align="right" | 20
| [[Wippera (Onestrudis)|Wippera]]<ref name="Wippera Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Barnitium]]<ref name="-itium"/>
|
|''Barnitz'' seu ''Sult''
| align="right" | 20
| [[Horbinstenon]]<ref name="Beste">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Beste hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Urkundlich wurde der Fluss erstmals bereits 1075 als ''Horbinstenon'' in einer Beschreibung des Limes Saxoniae erwähnt (...) Die erste schriftliche Erwähnung des Flusses fand 1263 als ''Bestene'' statt (...)".</ref>
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Grobion]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Grob<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Verlorenwasser''
| align="right" | 20
| [[Buckavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Hora (Aphilste)|Hora Aphilstensis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Ora Aphilstensis<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Ohra''
| align="right" | 20
| [[Aphilste]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Hospira]]<ref name="Hospira">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hochspeyerbach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der mittelalterliche Name ''Hospira'' des Hochspeyerbachs ist bereits im 10. Jahrhundert nachgewiesen; er leitete sich möglicherweise vom Speyerbach (''Spira, Spiraha'') ab (...)".</ref>
| Spiraha
|''Hochspeyerbach''
| align="right" | 20
| [[Spira (Rhenus)|Spira Rheni]]<ref name="Spira"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Huttenbacum (Naba)|Huttenbacum Nabae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hüttenbach''
| align="right" | 20
| [[Naba]]<ref name=Gr/><ref name="Naba"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Ieckenbacus]]<ref name="Widder 1786">Widder, J. G. (1786). ''Versuch einer vollständigen Geographisch-Historischen Beschreibung der Kurfürstlichen Pfalz am Rheine''.</ref>
| Gekkinbach<ref name="Fabricius I 1898">Fabricius, W. (1898). ''Die Herrschaften des unteren Nahegebietes: Der Nahegau und seine Umgebung''. [[Bonna]]e: Behrendt; et: Fabricius, W. (1898). ''Die Herrschaften des unteren Nahegebietes: Erläuterungen zum geschichtlichen Atlas der Rheinprovinz''. Behrend & Co.</ref> seu Geckenbach<ref name="Fabricius I 1898"/>
|''Jeckenbach''
| align="right" | 20
| [[Glan (Nava)|Glan Navae]]<ref name="Glan Navae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Iutraha (Rhenus)|Iutraha Rheni]]<ref name="Iutraha Rheni">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Itter_(Neckar)#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ''Itter'' wird im Jahr 628 (''Iutraha'') erstmals urkundlich erwähnt. Der Name enthielt ursprünglich die Endung -aha, was für „Fließgewässer“ steht. (...)" et {{Graesse}}.</ref><ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Itter'' seu ''Itterbach''
| align="right" | 20
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lahe (flumen)|Lahe]]
|
|''Lahe'' seu ''Große Aue''
| align="right" | 20
| [[Soeste]]
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Maurine]]
|
| ''Maurine''
| align="right" | 20
| [[Stepenitium (Trabena)|Stepenitium Trabenae]]<ref name="-itium"/>
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Netha|Netha Hassae]]<ref name="Netha Hassae">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Nette_(Innerste)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) 1149 wurde der Fluss als „iuxta Netham“ erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Nette''
| align="right" | 20
| [[Hassa]]<ref name="Hassa"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Oese (Hune)|Oese]]
|
|''Oese'' seu ''Gelmecke'' seu ''Heppingser Bach'' seu ''Sundwiger Bach'' seu ''Hemer-Bach''
| align="right" | 20
| [[Hune]]<ref name="Hune"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Pernaffa]]<ref name="Pernaffa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Perf hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals urkundlich erwähnt wird der Fluss im Jahre 913 als ''Pernaffa'', und er gab dem Perfgau (''pagus Pernaffa'') (...)".</ref>
|
|''Perf''
| align="right" | 20
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rotbacum (Dreisima)|Rotbacum Dreisimae]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Rotbach'' seu ''Zartenbach'' seu ''Löffeltalbach'' seu ''Höllenbach''
| align="right" | 20
| [[Dreisima]]<ref name="Dreisima"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sechta Rohilingenensis]]<ref name="Rohilingenensis">Gentilicium "Rohilingenensis" ad Rohilingen refertur. Hoc de toponymo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/R%C3%B6hlingen#Geschichte eius articulum apud Vicipaaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''in vico Rohilingen'' (...)".</ref>
|
|''Röhlinger Sechta'' seu ''Sechta''
| align="right" | 20
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sulza (Albis)|Sulza Albis]]<ref name="Sulza">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) ON. Sülze (Stadt Rösrath, Rheinisch-Bergiae. ge-sod ‘Gericht’, as. soth ‘Fleischbrühe’, afr. scher Kreis), mündet nach 24,7km bei Lohmar soth ‘Brühe’, ahd. ki-sod ‘Gericht’), metaphorische (Rhein-Sieg-Kreis, NRW). – 1182 molendina in Sulza (...)".</ref>
|
|''Sülze''
| align="right" | 20
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ziese]]
|
|''Ziese''
| align="right" | 20
| [[Lutense]]<ref name="Lutense"/>
| [[Penus]]<ref name=Gr/>
|}
===Flumina inter 19 et 15 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina inter 19 et 15 chiliometra aut amplius longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Aha Rordorfensis]]<ref name="Aha Rordorfensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783258481142_A43727966/preview-9783258481142_A43727966.pdf FLüsse der Alpen: Vielfalt in Natur und Kultur]. Gentilicio "Rordorfensis-e" ad [[Rodorfium]] (Theodisce ''Rodorf'') refertur. Cui ultimo toponymo, vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Rohrdorf_(am_Inn)#Geschichte hoc de oppido apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals urkundlich erwähnt wurde Rohrdorf 788 in der Notitia Arnonis, einer Aufstellung aller Güter und Besitzungen der Kirche Salzburg auf herzoglich-bayerischem Gebiet anlässlich der Eingliederung Bayerns in das Frankenreich Karls des Großen. Darin genannt sind auch die beiden heute eingemeindeten Dörfer Höhenmoos und Lauterbach, die seinerzeit ebenfalls bereits Kirchdörfer waren. Die damaligen Ortsbezeichnungen lauteten: Rordorf, (...)".</ref>
|
| ''Rohrdorfer Achen'' seu ''Achen'' seu ''Weißenbach''
| align="right" | 19
| [[Aenus (flumen)|Aenus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Alnaha (flumen)|Alnaha]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Allanaher<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Alnahe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Allna''
| align="right" | 19
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aqua Mutinensis]]<ref name="Aqua Mutinensis">Nomine "Aqua" Theodiscum nomen ''Wasser'' et gentilicio "Mutinensis-e" Theodiscum gentilicium "Mutzschener" vertitur. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Mutzschener Wasser''
| align="right" | 19
| [[Mulda|Mulda Albis]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Audan (Layna)|Audan Laynae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Aue''
| align="right" | 19
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Bastavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| Bastauwe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Bastau''
| align="right" | 19
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Fintavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Fintau''
| align="right" | 19
| [[Wemma]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hanfpach]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Hanfbach'' seu ''Irmerother Bach''
| align="right" | 19
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Humme]]
|
| ''Humme''
| align="right" | 19
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Iutraha (Dimel)|Iutraha Dimelensis]]<ref name="Iutraha Dimelensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
|''Itter'' seu ''Itterbach'' seu ''Itterbecke''
| align="right" | 19
| [[Dimel]]<ref name="Dimel"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lisba (flumen)|Lisba]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Lisburnensis<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Liese''
| align="right" | 19
| [[Hassenbeck]]<ref name="Hassenbeck"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lutra (Itessa)|Lutra Itessae]]<ref name="Lutra"/>
|
| ''Lauter'' seu ''Lauterbach''
| align="right" | 19
| [[Itessa]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Metime|Metimé]]<ref name="Metime">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Mettma#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Das Gewässer wurde 1111 als ''fluvii Metimé'' erstmals schriftlich erwähnt (...)".</ref>
|
|''Mettma''
| align="right" | 19
| [[Schlucht]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Muglbacum]]<ref name="-bacum"/>
| Mohelnský seu Mohelenský
|''Muglbach''
| align="right" | 19
| [[Wundreb (flumen)|Wundreb]]<ref name="Wundreb"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Munzbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Münzbach'' seu ''Loßnitzbach''
| align="right" | 19
| [[Mulda Fribergensis]]<ref name="MF"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Orpe]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Urppe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Orpe''
| align="right" | 19
| [[Dimel]]<ref name="Dimel"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Owe Parvum Radense]]<ref name="Owe Parvum Radense">Fingitur hoc hydronymum homonymis e hydronymis "Owe" et "Audan". De hydronymis "Owe" et "Audan" vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ], ubi dicitur "(...) Aue, Name mehrerer Flüsse im Einzugsgebiet von Leine, Unter- und Mittelweser und Unterer Elbe, z. B. Aue (z. Ammersbek z. Alster z. Elbe), 1263 ''ad riuulum, qui dicutur Owe'' (...) Aue, r.z. Leine, entspringt bei Westerhof (Lkr. Northeim, Niedersachsen, D), mündet bei Kreiensen (Lkr. Northeim). – 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) ''in flumen Audan et sic per Audan,'' (...)". Adiectivo "parvum" Theodiscum adiectivum "Kleine" vertitur. Gentilicium "Radense" ad [[Radena]]m refertur; hoc de toponymo, vide: Büsching, A. F. (1768). ''A New System of Geography: Containing a Particular Description of the Quarters of the World''. Londinii: T. Lowndes; hoc de gentilicio, vide: Binterim, A. J., & Mooren, J. H. (1830). ''Die alte und neue Erzdiözese Köln in ihrer ehemaligen Ausdehnung''. Simon Müller.</ref>
| Audan Parvum Radense<ref name="Owe Parvum Radense"/>
| ''Kleine Aue''
| align="right" | 19
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ramme (flumen)|Ramme]]
|
| ''Ramme''
| align="right" | 19
| [[Osta (flumen)|Osta]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rota (Ambra)|Rota Ambrae]]<ref name="Rota Ambrae">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Rott_(Amper)#Namensherkunft hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Rott wird um 1065 in der Wessobrunner Gründungslegende als ''Rota'' bezeugt (...)".</ref>
|
|''Rott'' seu ''Rottgraben''
| align="right" | 19
| [[Ambra (flumen)|Ambra]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Sorpe (Röhr)|Sorpe Röhrense]]<ref name="Sorpe">Vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) 1307 iuxta rivum … Sorpe (...)".</ref>
| Suropo Röhrensis<ref name="Suropo"/> seu Sorbece Röhrense<ref name="Suropo"/> seu Sorp Röhrense<ref name="Suropo"/>
| ''Sorpe''
| align="right" | 19
| [[Röhr]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sule (flumen)|Sule]]
|
| ''Sule''
| align="right" | 19
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wilstra]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Wilstera<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wilstere<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wilstria<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Wilsterau'' seu ''Wilster Au''
| align="right" | 19
| [[Stora]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Zahme Gera]]
|
| [[Zahme Gera]]
| align="right" | 19
| [[Hiera]]<ref name="Hiera"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Aha Berchtesgadenensis]]<ref name="Aha Berchtesgadenensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783258481142_A43727966/preview-9783258481142_A43727966.pdf FLüsse der Alpen: Vielfalt in Natur und Kultur]. Gentilicium "Berchtesgadenensis-e" ad [[Berchtesgaden]] refertur.</ref>
| Albe Berchtesgadenense<ref name="Albe Berchtesgadenense">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Berchtesgadener_Ache hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Um 1815 wurde der Fluss noch als ''Albe'' (...)". Gentilicium "Berchtesgadenensis-e" ad [[Berchtesgaden]] refertur.</ref>
|''Berchtesgadener Ache'' seu ''Königsseeache'' seu ''Alm'' seu ''Almbach'' seu ''Albe'' seu ''Niedere Al
| align="right" | 18
| [[Salzaha]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Ahle (Schwülme)|Ahle Schwülmense]]
|
|''Ahle''
| align="right" | 18
| [[Schwülme]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Armuthsbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Armuthsbach'' seu ''Armutsbach''
| align="right" | 18
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Baarbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Baarbach''
| align="right" | 18
| [[Rura]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bahra (Gotlaviae)|Bahra Gotlaviae]]
|
|''Bahra''
| align="right" | 18
| [[Gotlavia]]<ref name="Gotlavia"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Bekena (Lupia)|Bekena]]<ref name="Bekena">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Beke_(Lippe)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird im Mittelalter als ''Bekena'' bezeichnet (...)".</ref>
|
| ''Beke''
| align="right" | 18
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Belina (Albis)|Belina Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|
|''Biela''
| align="right" | 18
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Boteburon]]<ref name="Boteburon">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Bottwar#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Es wird angenommen, dass der Name des Flusses von dem der Stadt Großbottwar abgeleitet ist, der bereits im Jahr 779 als ''Boteburon'' und 873 als ''Bodibura'' erwähnt wird. Erstmals 1260 wird der Fluss urkundlich ''Botebor'' genannt (...)".</ref>
| Bodibura<ref name="Boteburon"/> seu Botebor<ref name="Boteburon"/>
| ''Bottwar'' seu ''Auklingenbach''
| align="right" | 18
| [[Murrensis]]<ref name="Murrensis"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brugga (Dreisima)|Brugga Dreisimae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Nomen Theodiscum''
| align="right" | 18
| [[Dreisima]]<ref name="Dreisima"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Diesse]]
|
|''Dieße'' seu ''Diesse''
| align="right" | 18
| [[Ilmede]]<ref name="Ilmede"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Frioda (Weraha)|Frioda Werahae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Frieda''
| align="right" | 18
| [[Weraha|Weraha Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Gelster]]
|
|''Gelster''
| align="right" | 18
| [[Weraha|Weraha Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hasalaha (Mintela)|Hasalaha Mintelae]]<ref name="Hasalaha Mintelae">Fingitur hoc hydronymum homonymo e hydronymo. Hoc de hydronymo, vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hasel_(Werra)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird im Jahr 824 als Hasalaha erstmals schriftlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Hasel''
| align="right" | 18
| [[Mintela]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Helere]]<ref name="Helere">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Haller_(Fluss)#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Schreibung: Helere (10.–11. Jahrhundert) (...)".</ref>
|
|''Haller''
| align="right" | 18
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lesnitz Magnum]]<ref name="Lesnitz Magnum">Fingitur hoc nomen ex homonymo urbe Theodisce ''Lößnitz''. De hoc ultimo, vide [https://core.ac.uk/download/pdf/268003452.pdf Historisches Ortsnamenbuch von Sachsen], ubi dicitur "(...) '''Lößnitz''' Stadt nö. Aue; Aue-Schwarzenberg (AKr. Aue) (1238) K 1533 Fridericus de Lesnitz (...)". Adiectivo "magnum" Theodiscum adiectivum "Große" vertitur</ref>
|
| ''Große Lößnitz''
| align="right" | 18
| [[Flöha]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Lutraha]]<ref name="Lutraha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/L%C3%BCtter#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die ''Lütter'' wurde im Jahr 826 als ''Lutraha'' erstmals urkundlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Lütter''
| align="right" | 18
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Owe Parvum Barenburgense]]<ref name="Owe Parvum Barenburgense">Fingitur hoc hydronymum homonymis e hydronymis "Owe" et "Audan". De hydronymis "Owe" et "Audan" vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ], ubi dicitur "(...) Aue, Name mehrerer Flüsse im Einzugsgebiet von Leine, Unter- und Mittelweser und Unterer Elbe, z. B. Aue (z. Ammersbek z. Alster z. Elbe), 1263 ''ad riuulum, qui dicutur Owe'' (...) Aue, r.z. Leine, entspringt bei Westerhof (Lkr. Northeim, Niedersachsen, D), mündet bei Kreiensen (Lkr. Northeim). – 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) ''in flumen Audan et sic per Audan,'' (...)". Adiectivo "parvum" Theodiscum adiectivum "Kleine" vertitur. Gentilicium "Barenburgense" ad [[Barenburgum]] in [[Circulus Diepholz|Circulo Thefholte]] refertur.</ref>
| Audan Parvum Barenburgense<ref name="Owe Parvum Barenburgense"/>
| ''Kleine Aue''
| align="right" | 18
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Parthanus]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Parthanum<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Partanus<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Partanum<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Partnach''
| align="right" | 18
| [[Liubasa]]<ref name="Liubasa"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Perlenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
|''Perlenbach'' seu ''Schwalmbach'' seu ''Perlbach''
| align="right" | 18
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivulus Niger Klingengrabenensis]]<ref name="Rivulus Niger"/>
|
|''Schwarzbach''
| align="right" | 18
| [[Klingengraben (Vutahe)|Klingengraben Vutahense]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ranschgraben]]
|
|''Ranschgraben'' seu ''Erbsengraben'' seu ''Waldgraben'' seu ''Bruchgraben''
| align="right" | 18
| [[Rehbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Raodhaha (Lein)|Raodhaha Leinensis]]<ref name="Raodhaha Leinensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymis fluminibus. Quibus ultimis, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Oberrot&f=false Deutsches Gewässernamenbuch].</ref>
| Rotaha Leinensis<ref name="Raodhaha Leinensis"/> seu Rota Leinensis<ref name="Raodhaha Leinensis"/>
|''Rot''
| align="right" | 18
| [[Lein (Cochera)|Lein]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rinne Königseense|Rinne Königseënse]]<ref name="Königseënse">Gentilicium "Königseënse" ad oppidum [[Königsee]] in [[Circulus terrae Salfeldensis et Rudolphopolitanus|Circulo Salfeldensi-Rudolphopolitano]] refertur.</ref>
|
|''Königseer Rinne'' seu ''Rinne''
| align="right" | 18
| [[Schwarza (Sala)|Schwarza Salae]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rivus Nonensis]]<ref name="Rivus Nonensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Nonensis-e" ad oppidum [[Nona (Rhenania et Palatinatus)|Nonam]] refertur. Ultimo huic toponymo, vide: Browerus, C., & Masenius, J. (1670). ''Antiquitatum et annalium Trevirensium libri XXV''. Henricus Dehmen; et: Browerus, C., & Masenius, J. (1670). Antiquitatum et annalium Trevirensium libri XXV (Vol. 2). Coloniae Agrippinae: Joannis Wilhelmi Friessem.</ref>
|
|''Nohner Bach''
| align="right" | 18
| [[Trierbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rohrbacum (Fuldaha)|Rohrbacum Fuldahae]]<ref name="Rohrbacum Fuldahae">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
|
|''Rohrbach''
| align="right" | 18
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rohrbacum (Saravus)|Rohrbacum Saravi]]<ref name="Rohrbacum Saravi">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Rohrbach'' seu ''Scheidter Bach''
| align="right" | 18
| [[Saravus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schweinitium]]<ref name="-itium"/>
| Svídnice
|''Schweinitz''
| align="right" | 18
| [[Flöha]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Tribisa Parva]]<ref name="Tribisa Parva">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine Theodisce ''Triebisch'' dicto. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}. Adiectivo "parvus-a-um" Theodiscum adiectivum "Kleine" vertitur.</ref>
|
|''Kleine Triebisch''
| align="right" | 18
| [[Tribisa]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Tyra (flumen)|Tyra]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Thira<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Thyra''
| align="right" | 18
| [[Helmana]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Walhalben]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Walhalbin<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Walhalbe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Wallhalb'' seu ''Wallhalbe'' seu ''Wallalbe'' seu ''Wallalb''
| align="right" | 18
| [[Burchalben]]<ref name="Burchalben"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Warnavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Warnau'' seu ''Schneebach''
| align="right" | 18
| [[Böhme (flumen)|Böhme]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Weiß (Sega)|Weiß]]
|
|''Weiß'' seu ''Weißbach''
| align="right" | 18
| [[Sega]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wiesaz]]
|
| ''Wiesaz''
| align="right" | 18
| [[Steinlach]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wilisch (flumen)|Wilisch]]
|
|''Wilisch''
| align="right" | 18
| [[Scopa (flumen)|Scopa]]<ref name="Albinus 1590"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Wizmoin]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Wizmone<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wizmoune<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wizmoven<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Weismain''
| align="right" | 18
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wohlrose]]
|
|''Wohlrose''
| align="right" | 18
| [[Ilmena]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Aschbacum (Werma)|Aschbacum Wermae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Aschbach''
| align="right" | 17
| [[Werma]]<ref name="Werma"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Augraben (Nebula)|Augraben Nebulae]]<ref name="Augraben Nebulae">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo. Cui ultimo, vide [https://documente.bcucluj.ro/web/bibdigit/fg/BCUCLUJ_FG_115352_1907_004.pdf Ente Istorice], ubi dicitur "(...) in rivulum, qui dicitur Augraben, et in rivulo (...)".</ref>
|
| ''Augraben''
| align="right" | 17
| [[Nebula (flumen Germanicum)|Nebula]]<ref name="Nebula"/>
| [[Warnou]]<ref name="Warnou"/>
|-
| [[Biberaha (Kincicha)|Biberaha Kincichae]]<ref name="Biberaha Kincichae">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Bieber''
| align="right" | 17
| [[Kincicha]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Biberaha (Rotaha)|Biberaha Rotahae]]<ref name="Biberaha Rotahae">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Bieber'' seu ''Bieberbach''
| align="right" | 17
| [[Rotaha (Moenus)|Rotaha Moeni]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Boda Frigida]]<ref name="Boda Frigida">Fingitur hoc nomen ex adiectivo "frigidus-a-um" -Theodiscum adiectivum ''Kalte'' vertente- et homonymo flumine Theodisce ''Bode''. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Kalte Bode''
| align="right" | 17
| [[Boda]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Brombacum (Radentia)|Brombacum Radentiae]]
|
| ''Brombach''
| align="right" | 17
| [[Radentia]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bruchbacum (Alara)|Bruchbacum Alarae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Bruchbach'' seu ''Wittbeck'' seu ''Heidbach'' seu ''Grobebach''
| align="right" | 17
| [[Alara]]<ref name=Gr/><ref name="Aller"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Bruchgraben (Indistra)|Bruchgraben Indistrae]]
|
| ''Bruchgraben''
| align="right" | 17
| [[Indistra]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref><ref name="Indistra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ettebach]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Etbach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Epbach''
| align="right" | 17
| [[Oorana]]<ref name="Oorana"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Katzenbacum (Nicer)|Katzenbacum Niceri]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Katzenbach''
| align="right" | 17
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lichte (flumen)|Lichte]]
|
| ''Lichte''
| align="right" | 17
| [[Schwarza (Sala)|Schwarza Salae]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Natzschung]]
| Načetínský
| ''Natzschung'' seu ''Keilbach''
| align="right" | 17
| [[Flöha]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ovenbach (Glan)|Ovenbach Glanense]]<ref name="Ovenbach Glanense">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ohmbach_(Glan)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der gleichnamige Ort Ohmbach wurde im Jahr 977 als ''Ouenbach'' erstmals schriftlich genannt (...)".</ref>
|
| ''Ohmbach''
| align="right" | 17
| [[Glan (Nava)|Glan Navae]]<ref name="Glan Navae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rankbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Rankbach''
| align="right" | 17
| [[Vurmicus (Nagalda)|Vurmicus Nagaldae]]<ref name="Vurmicus Nagalda"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Salzbacum (Murga)|Salzbacum Murgae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Salzbach'' seu ''Kröppenbach'' seu ''Buchbach'' seu ''Blümmelbach''
| align="right" | 17
| [[Murga (Neoburgum)|Murga Neoburgensis]]<ref name="Murga NB"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Vretere]]<ref name="Vretere">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Fretterbach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) In den ersten urkundlichen Nennungen wird der Bach als Vretere (1338 und 1387) bezeichnet (...)".</ref>
|
|''Fretterbach''
| align="right" | 17
| [[Lena (Rura)|Lena]]<ref name="Lena"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Waginstat (flumen)|Waginstat]]<ref name="Waginstat">Fingitur nomen huius fluminis ex valli homonymā. Latino de nomine huius vallis, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Wagensteig#Geschichte articulum apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Ort wurde erstmals im Jahr 1125 als ''Waginstat'' erwähnt, wobei es sich hier um einen Personennamen handeln soll (...)".</ref>
|
| ''Wagensteigbach''
| align="right" | 17
| [[Dreisima]]<ref name="Dreisima"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wahlebacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Wahlebach'' seu ''Wahle'' seu ''Fahrenbach''
| align="right" | 17
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Welpia (Alapa)|Welpia]]<ref name="Wölpe">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Welepa<ref name="Wölpe"/><ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wilipia<ref name="Wölpe"/><ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wilepa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wilippia<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wilpa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wilipa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Welpa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Welipa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Welepe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|''Wölpe''
| align="right" | 17
| [[Alapa]]<ref name="Alapa"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wilde (Adrana)|Wilde Adranae]]
|
| ''Wilde'' seu ''Wölfte''
| align="right" | 17
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wuhle]]
|
| ''Wuhle''
| align="right" | 17
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Adenova]]<ref name="Adenova">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Adenauer_Bach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde 992 als ''adenoua fluvius'' erstmals erwähnt, (...)".</ref>
|
| ''Adenauer Bach'' seu ''Breidscheider Bach''
| align="right" | 16
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bahre]]
|
| ''Bahre''
| align="right" | 16
| [[Seidewitium (flumen)|Seidewitium]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Biberaha (Huna)|Biberaha Hunae]]<ref name="Biberaha Hunae">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Bieber''
| align="right" | 16
| [[Huna]]<ref name="Huna"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Buchenbacum (Moenus)|Buchenbacum Moeni]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Buchenbach'' seu ''Mühlbach'' seu ''Riedgraben''
| align="right" | 16
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bunzavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Bünzau'' seu ''Bünzer Au'' seu ''Bünzener Au''
| align="right" | 16
| [[Stora]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Charbach (Moenus)|Charbach Moeni]]<ref name="Charbach Moeni">Fingitur hoc nomen homonymo e toponymo. De cuius ultimi nomine, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Argen&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''], ubi dicitur "(...) 853 in loco ... Charbach, 1155 in Karebach, 13. Jh. Charebach (...)".</ref>
| Karebach seu Charebach
| ''Karbach'' seu ''Egerbach''
| align="right" | 16
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Chemnitzbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Chemnitzbach''
| align="right" | 16
| [[Mulda Fribergensis]]<ref name="MF"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Daade]]
|
| ''Daade'' seu ''Daadenbach''
| align="right" | 16
| [[Helre]]<ref name="Helre"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Eitarhaha]]<ref name="Eitarhaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Aitrach_(Donau)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name tritt im Jahr 770 in Form eines Gaunamens (''pago Eitrahuntal'') und 806 als Fluss selbst (''super fluvium Eitarhaha'') erstmals schriftlich in Erscheinung (...)".</ref>
| ''Eitrahuntal''<ref name="Eitarhaha"/>
|''Aitrach'' seu ''Baaralb''
| align="right" | 16
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Elta (flumen)|Elta]]
|
| ''Elta''
| align="right" | 16
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Ette (flumen)|Ette]]
|
| ''Ette''
| align="right" | 16
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Espolde]]
|
| ''Espolde''
| align="right" | 16
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Grümpen]]
|
| ''Grümpen''
| align="right" | 16
| [[Itessa]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kehlbacum (Andolfspach)|Kehlbacum Andolfspachense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kehlbach''
| align="right" | 16
| [[Andolfspach]]<ref name="Andolfspach"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Lempe]]
|
| ''Lempe''
| align="right" | 16
| [[Esse (Dimel)|Esse Dimelis]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lutra (Murrensis)|Lutra Murrensis]]<ref name="Lutra"/>
|
| ''Lauter'' seu ''Spiegelberger Lauter'' seu ''Sommerlauter''
| align="right" | 16
| [[Murrensis]]<ref name="Murrensis"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lutra (Vilisa)|Lutra Vilisae]]<ref name="Lutra"/>
|
| ''Lauter'' seu ''Degenfelder Lauter''
| align="right" | 16
| [[Vilisa (Nicer)|Vilisa Niceri]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Marsbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Marsbach'' seu ''Morsbach''
| align="right" | 16
| [[Billbach (Muda)|Billbach]]<ref name="Billbach"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Oelsabacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Oelsabach''
| align="right" | 16
| [[Rubrum Bistrice]]<ref name="Rubrum Bistrice"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rigenbach (Glan)|Rigenbach Glanense]]<ref name="Rigenbach">Fingitur hoc nomen suis ex homonymis fluminibus. Quibus ultimis, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Reichenbach&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''], ubi dicitur "(...) '''Reichenbach''', r.z. Fils (...) in Richenbach (...) '''Reichenbach''' (z. Simmerbach (...) usque in Rigen-bach, an Rigenbach deorsum (...)".</ref>
| Richenbach Glanense<ref name="Rigenbach"/>
| ''Reichenbach''
| align="right" | 16
| [[Glan (Nava)|Glan Navae]]<ref name="Glan Navae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivus Godesbergensis]]<ref name="Rivus Godesbergensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Godesbergensis-e" Theodiscum gentilicium ''Godesberger'' vertit.</ref>
|
| ''Godesberger Bach'' seu ''Arzdorfer Bach''
| align="right" | 16
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rottach (Hilaria, Rettenberg)|Rottach Hilariae Rettenbergense]]<ref name="Rettenbergensis">Gentilicium Latinum "Rettenbergensis-e" Theodiscum gentilicium ''Rettenberger'' vertit.</ref>
|
| ''Rottach''
| align="right" | 16
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Saidenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Saidenbach''
| align="right" | 16
| [[Flöha]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Seltenbacum (Niceri)|Seltenbacum Niceri]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seltenbach'' seu ''Sandegraben''
| align="right" | 16
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Suale]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Schwale''
| align="right" | 16
| [[Stora]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Trettach]]
|
| ''Trettach''
| align="right" | 16
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Welzbacum (Moenus)|Welzbacum Moeni]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Welzbach'' seu ''Pflaumbach''
| align="right" | 16
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ymene]]<ref name="Ymene">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ihme#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''supra aquam dictam Ymene'' (...)".</ref>
|
| ''Ihme''
| align="right" | 16
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Zarovia]]<ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Zarow''
| align="right" | 16
| [[Lacuna Stetinensis]]
| [[Zarovia]]<ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref>
|-
| [[Affeldrahe]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Affalteren<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Affeltre<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Affeltere<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Effelder''
| align="right" | 15
| [[Itessa]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Alestra secunda|Alestra Secunda]]<ref name="Alestra Secunda">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Schwarzbach_(Wei%C3%9Fe_Elster)#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) (''1122 Alestra secunda, 1165 Helstre inferius'') (...)".</ref>
| Helstre Inferius<ref name="Alestra Secunda"/>
| ''Schwarzbach'' seu ''Kleine Elster''
| align="right" | 15
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Amlake]]<ref name="Amlake">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Emmelke hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste schriftliche Erwähnung der Emmelke war 1185 als ''Amlake'' (...)".</ref>
|
| ''Emmelke''
| align="right" | 15
| [[Medemahem]]<ref name="Medemahem"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Angere (Ambra)|Angere Ambrae]]<ref name="Angere Ambrae">Fingitur hoc nomen homonymo e fluvio Angere Rheni. De cuius ultimi nomine, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch'']</ref>
| Angeren Ambrae<ref name="Angere Ambrae"/> seu Angera Ambrae<ref name="Angere Ambrae"/> seu Anger Ambrae<ref name="Angere Ambrae"/> seu Angero Ambrae<ref name="Angero Ambrae">Fingitur hoc nomen homonymo e fluvio Angere Rheni. De cuius ultimi nomine, vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Anger_(Rhein)#Namen hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die früheste bekannte urkundliche Erwähnung unter dem Namen ''Angero'' stammt aus dem Jahr 875 (...)".</ref>
| ''Angerbach'' seu ''Ramseer Bach'' seu ''Stadtbach''
| align="right" | 15
| [[Ambra (flumen)|Ambra]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Bramavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Bramau'' seu ''Stellau''
| align="right" | 15
| [[Stora]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Brunnisach]]
|
| ''Brunnisach''
| align="right" | 15
| [[Lacus Bodamicus]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Deinaha]]<ref name="Deinaha">Vide ''Acta Sanctorum. Index Topographicus'', ubi dicitur "(...) Deinaha ''Teinach'', flumen in Germania (...)".</ref>
|
| ''Teinach''
| align="right" | 15
| [[Nagalda (flumen)|Nagalda]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gauchsbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Gauchsbach''
| align="right" | 15
| [[Swareza]]<ref name="Bavarikon"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gornitzbacum (Alestra)|Gornitzbacum Alestrae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Görnitzbach''
| align="right" | 15
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Halbleche]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
|''Halblech''
| align="right" | 15
| [[Licus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Hardtbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hardtbach'' seu ''Der Alte Bach'' seu ''Dransdorfer Bach'' seu ''Rheindorfer Bach'' seu ''Mondorfer Bach''
| align="right" | 15
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hergstbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hergstbach'' seu ''Hergstgraben''
| align="right" | 15
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Horbinstenon]]<ref name="Beste"/>
| Bestene<ref name="Beste"/>
| ''Beste''
| align="right" | 15
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Hundem]]
|
| ''Hundem''
| align="right" | 15
| [[Lena (Rura)|Lena]]<ref name="Lena"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Liersbacum (Ara)|Liersbacum Arae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Liersbach'' seu ''Rosensiefen''
| align="right" | 15
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lobbacum (Elisinza)|Lobbacum Elisinzae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Lobbach'' seu ''Maienbach''
| align="right" | 15
| [[Elisinza]]<ref name="Elisinza"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Maade]]
|
| ''Maade''
| align="right" | 15
| [[Sinus Iathanus]]<ref name="Petrus Lucusaltianus">[http://www.lateinlexikon.com ''Lexicon Latinum Hodiernum vel Vocabularium Latinitatis Huius Aetatis''], auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo.</ref>
| [[Maade]]
|-
| [[Mohrbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Mohrbach''
| align="right" | 15
| [[Glan (Nava)|Glan Navae]]<ref name="Glan Navae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Morsbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Morsbach''
| align="right" | 15
| [[Wippera]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Neyrthere (flumen)|Neyrthere]]<ref name="Neyrthere">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Neerdar_(Willingen)#Geschichte articulum hoc de oppido apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die älteste bekannte schriftliche Erwähnung von Neerdar erfolgte unter dem Namen ''Neyrthere'' im Jahr 1244.<sup>[3]</sup> Ein ''Regenhardus de Neyrthere'' (...)".</ref>
|
| ''Neerdar''
| align="right" | 15
| [[Aa Fera]]<ref name="Aa Fera"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ösper]]
|
| ''Ösper''
| align="right" | 15
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Presnitz (flumen)|Presnitz]]<ref name="Presnitz">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide [[:de:Přísečnice#Geschichte|articulum Vicipaediae Theodiscae hoc de oppido]], ubi dicitur "(...) quae ducit de oppido Presnitz (...)".</ref>
|
|''Preßnitz''
| align="right" | 15
| [[Scopa (flumen)|Scopa]]<ref name="Albinus 1590"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Raodhaha Rechenbergensis]]<ref name="Raodhaha Rechenbergensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Oberrot&f=false Deutsches Gewässernamenbuch]. Gentilicio "Rechenbergensis-e" Theodiscum gentilicium "Rechenberger" vertitur.</ref>
| Rotaha Rechenbergensis<ref name="Raodhaha Rechenbergensis"/> seu Rota Rechenbergensis<ref name="Raodhaha Rechenbergensis"/>
| ''Rechenberger Rot'' seu ''Rotbach'' seu ''Gunzenbach'' seu ''Buchbach''
| align="right" | 15
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rhene (Dimel)|Rhene Dimelense]]
|
| ''Rhene''
| align="right" | 15
| [[Dimel]]<ref name="Dimel"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rivus Ahrenhorstensis]]<ref name="Rivus Ahrenhorstensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Ahrenhorstensis-e" Theodiscum gentilicium ''Ahrenhorster'' vertit.</ref>
|
| ''Ahrenhorster Bach''
| align="right" | 15
| [[Werse]]<ref name="Werse"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rosenbacum (Filisa)|Rosenbacum Filisae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Rosenbach''
| align="right" | 15
| [[Filisa (Naba)|Filisa Nabae]]<ref name="Bavarikon"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Salzbacum (Rhenus)|Salzbacum Rheni]]<ref name="-bacum"/>
| Alia nomina
| ''Salzbach'' seu ''Rambach''
| align="right" | 15
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sarna (flumen)|Sarna]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Sarno<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Sarnus<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Sarnum<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Sahrbach''
| align="right" | 15
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Strudelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Strudelbach''
| align="right" | 15
| [[Enze]]<ref name="Enze"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Twista (Osta)|Twista Ostae]]<ref name="Twista Ostae">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine Theodisce ''Twiste''. De hoc ultimo, vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Arlau (...) prope Twistam (...) Tuistai, (963–1037, Kopie 15. Jh.) (...) Tuistina (...) in Tuista, 1127 in Tviste, 1235 (Kopie) de Twiste, 1240 HG.A.14, S. 419. (Kopie 14./15. Jh.) de Tuiste, 1251 in Thuiste, de Thuiste, 1257 de Twiste (und weitere Belege), 1310 in Twer- ¢ quer-. Duiste, (um 1350) prope tuisten (...)".</ref>
| Tuistina Ostae seu Tuistai Ostae seu Tuista Ostae seu Twiste Ostae seu Tuiste Ostae seu Thuiste Ostae seu Tuisten Ostae
| ''Twiste''
| align="right" | 15
| [[Osta (flumen)|Osta]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Waldangelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Waldangelbach'' seu ''Angelbach''
| align="right" | 15
| [[Leimbach (Rhenus, Bruowele)|Leimbach Rheni Bruowelense]]<ref name="Bruowelense"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wellingbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Wellingbach''
| align="right" | 15
| ?
| ?
|-
| [[Wochniza]]<ref name="Wochniza">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Wakenitz hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Chronist Helmold von Bosau erwähnt sie Mitte des 12. Jahrhunderts in seiner ''Chronica Slavorum'' unter den Bezeichnungen ''wochniza'' oder ''wochenice'' (...)".</ref>
| Wochenice<ref name="Wochniza"/>
| ''Wakenitz''
| align="right" | 15
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
| [[Trabena]]<ref name=Gr/>
|}
===Flumina 14 et 10 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina 14 et 10 chiliometra longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Aabacum (Affata)|Aabacum Affatae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Aabach'' seu ''Aa'' seu ''Große Aa''
| align="right" | 14
| [[Affata]]<ref name="Affata"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ach Trauchgauense]]<ref name="Trauchgauense">Gentilicio "Trauchgauensis-e" Theodiscum gentilicium "Trauchgauer" vertitur.</ref>
|
| ''Trauchgauer Ach'' seu ''Ach''
| align="right" | 14
| [[Halbleche]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Aqua Crinitzensis]]<ref name="Aqua Crinitzensis">Substantivum "Aqua-ae" Theodiscum vocabulum ''Wasser'' vertit et gentilicium "Crinitzensis-e" Theodiscum gentilicium ''Crinitzer'' vertit.</ref>
|
| ''Crinitzer Wasser'' seu ''Crinitzbach''
| align="right" | 14
| [[Rotina (Mulda Zviccaviensis)|Rotina Muldae Zviccaviensis]]<ref name="Rotina Muldae Zviccaviensis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Awinpach (Elsava)|Awinpach Elsavae]]<ref name="Awinpach Elsavae">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783110338591_A21718271/preview-9783110338591_A21718271.pdf ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''].</ref>
|
| ''Aubach''
| align="right" | 14
| [[Elsava]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bära Inferior]]<ref name="Bära Inferior">Adiectivo "inferior" Theodiscum adiectivum "Untere" vertitur.</ref>
|
| ''Untere Bära''
| align="right" | 14
| [[Bära]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Belina (Flöha)|Belina Flohae]]<ref name="Belina Flöhae">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Bielabach'' seu ''Biela''
| align="right" | 14
| [[Flöha]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Bistrice]]<ref name="Bistrice">[https://de.wikisource.org/wiki/Zur_Geschichte_der_Besiedelung_der_Dresdner_Gegend Zur Geschichte der Besiedelung der Dresdner Gegend], ubi dicitur "Buistrizi ist der urkundliche, mit dem Flußnamen der Weißeritz (Wisteritz, 1206 flumen Bistrice, 1366 Wistricz) zusammenhängende Name des Burgwards (...)".</ref>
| Buistrizi<ref name="Bistrice"/> seu Wisteritz<ref name="Bistrice"/> seu Wistricz<ref name="Bistrice"/>
| ''Weißeritz'' seu ''Vereinigte Weißeritz''
| align="right" | 14
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Blabbergraben]]
|
| ''Blabbergraben''
| align="right" | 14
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Bockavia Magna]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Große"/>
| Bockau Magnum<ref name="Große"/>
| ''Große Bockau''
| align="right" | 14
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Boye (flumen)|Boye]]
|
| ''Boye''
| align="right" | 14
| [[Amsara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Erle (flumen)|Erle]]
|
| ''Erle''
| align="right" | 14
| [[Nava (Schleuse)|Nava Schleusensis]]<ref name="Nava Schleusensis"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Fisgobah (Bilerna)|Fisgobah Bilernae]]<ref name="Fisgobah Bilernae">Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_naa002198101_01/_naa002198101_01_0008.php Naamkunde. Jaargang 13], ubi dicitur "(...) 817 Fischach (passim) naast 890 Fisgobah (gen mv.) (...)".</ref>
|
| ''Fischach'' seu ''Alte Fischach''
| align="right" | 14
| [[Bilerna]]<ref name="Bühler"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fossa principalis Buckauensis|Fossa Principalis Buckauensis]]<ref name="Fossa Principalis Buckauensis">Substantivum Latinum "fossa-ae" Theodiscam vocem ''Graben'' et substantivum Latinum "principalis-e" Theodiscum praefixum ''Haupt-'' et gentilicium Latinum "Buckauensis-e" Theodiscum gentilicium ''Buckauer'' vertit.</ref>
|
| ''Buckauer Hauptgraben'' seu ''Kobser Bach''
| align="right" | 14
| [[Buckavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Hene]]<ref name="Hene">Vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Schafbach_(Elbbach)#Name articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Bis 1270 trug der Bach den Namen Hene, wovon sich der Ortsname Höhn ableitet (...)".</ref>
|
| ''Schafbach''
| align="right" | 14
| [[Elbbach]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lautenbach (Flöha)|Lautenbach Flöha]]<ref name="Lautenbach">Fingitur huius fluminis nomen homonymo e toponymo. Hoc de topononymo, vide [file:///C:/Users/34622/Downloads/Pars%20III.%20Status%20ecclesiasticus%20regularis%20episcopatus%20Wirceburgensis.pdf ]Pars III. Status ecclesiasticus regularis episcopatus Wirceburgensis, ubi dicitur "(...) ibique abiurata fide et ducta uxore primo civium praetorem, dein praefectum in Lautenbach egit (...)".</ref>
|
| ''Lautenbach'' seu ''Pfützenbach''
| align="right" | 14
| [[Flöha]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Milzisa]]<ref name="Milzisa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/M%C3%BClmisch#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der schriftliche Erstbeleg stammt vermutlich von einer im 11. Jh. gefälschten Urkunde, die in das Jahr 786 datiert wird. Hierin wird ein Fluss als ''Milzisa'' genannt (...)".</ref>
|
| ''Mülmisch''
| align="right" | 14
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Polava]]
| Pöhlbach
|''Pöhlbach''
| align="right" | 14
| [[Scopa (flumen)|Scopa]]<ref name="Albinus 1590"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rivus Casleocanus]]<ref name="Rivus Casleocanus">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Casleocanus-a-um" ad oppidum [[Casleoca]]m refertur. Ultimo huic toponymo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Kesseling#Geschichte articulum hoc de oppido apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Klosterzelle ''Casleoca'' war (...)".</ref>
|
| ''Kesselinger Bach'' seu ''Staffeler Bach'' seu ''Blasweiler Bach'' seu ''Auelbach'' seu ''Densbach'' seu ''Heckenbach''
| align="right" | 14
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivus Weesenensis]]<ref name="Rivus Weesenensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Weesenensis-e" Theodiscum gentilicium ''Weesener'' vertit.</ref>
|
| ''Weesener Bach'' seu ''Lutter'' seu ''Lutterbach''
| align="right" | 14
| [[Ursena]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| | [[Rottach (Hilaria, Cambodunum)|Rottach Hilariae Cambodunense]]<ref name="Cambodunense">Gentilicium Latinum "Cambodunensis-e" Theodiscum gentilicium ad [[Cambodunum]] refertur.</ref>
|
| ''Rottach''
| align="right" | 14
| [[Hilaria (flumen)|Hilaria]]<ref name="Hilaria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Schmerach]]
|
| ''Schmerach''
| align="right" | 14
| [[Bilerna]]<ref name="Bühler"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sconibrunno (Licus, Hohenfurch)|Sconibrunno Lici Hohenfurchensis]]<ref name="Sconibrunno Lici Hohenfurchensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) ON. Schonach (Schwarzwald971–um 977) iuxta fontem … Sconibrunno, 833 (Kopie Baar-Kreis, B.-W., D), 1275 Schonach, 1326 Schona, 12. Jh.) super fontem … Schonibrunno (...)".</ref>
| Schonibrunno Lici Hohenfurchensis<ref name="Sconibrunno Lici Hohenfurchensis"/> seu Schonach Lici Hohenfurchensis<ref name="Sconibrunno Lici Hohenfurchensis"/> seu Schona Lici Hohenfurchensis<ref name="Sconibrunno Lici Hohenfurchensis"/>
| ''Schönach''
| align="right" | 14
| [[Licus]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Sindelbacum (Iages)|Sindelbacum Iagis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Sindelbach''
| align="right" | 14
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Talbacum (Glan)|Talbacum Glanense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Talbach''
| align="right" | 14
| [[Glan (Nava)|Glan Navae]]<ref name="Glan Navae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ulfe (Suntraha)|Ulfe Suntrahae]]
|
| ''Ulfe''
| align="right" | 14
| [[Suntraha]]<ref name="Suntraha"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Waldaffa]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Waldaphen<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Waldaffe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Walluf'' seu ''Wallufbach'' seu ''Waldaffa''
| align="right" | 14
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wieravia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Wierau''
| align="right" | 14
| [[Hassa]]<ref name="Hassa"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wirsenicz (Alestra)|Wirsenicz Alestrae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Wersnicz Alestrae<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Würschnitzbach'' seu ''Würschnitz''
| align="right" | 14
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Yach (Ambrae)|Yach Ambrae]]<ref name="Yach Ambrae">Fingitur hoc nomen homonymo e fluvio Yach in Enze influente. De cuius ultimi nomine, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=H%C3%B6fen&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''], ubi dicitur " (...) 2Eyach, l.z. Enz (...) ad fluvium ... Yach (...)".</ref>
|
| ''Eyach''
| align="right" | 14
| [[Ambra (flumen)|Ambra]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Aranbach (Muda)|Aranbach Mudae]]<ref name="Aranbach Mudae">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Ohrenbach_(Mud)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Bach wurde 1012 als ''Aranbach'' erstmals schriftlich genannt(...)".</ref>
|
| ''Ohrenbach'' seu ''Ohrnbach''
| align="right" | 13
| [[Muda (flumen)|Muda]]<ref name="Billbach"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Avia Wedelensis]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Wedelense">Gentilicium Latinum "Wedelensis-e" Theodiscum gentilicium ''Wedeler'' vertit.</ref>
|
| ''Wedeler Au'' seu ''Wedelbeck'' seu ''Wedelbek''
| align="right" | 13
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Beber (Ora)|Beber Orae]]
|
| ''Beber''
| align="right" | 13
| [[Ora (Albis)|Ora Albis]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Birkigsbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Birkigsbach'' seu ''Auegraben'' seu ''Näßlichbach'' seu ''Alte Bach''
| align="right" | 13
| [[Kincicha]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Eiderbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Eiderbach'' seu ''Eiderbachgraben'' seu ''Eiterbach''
| align="right" | 13
| [[Marsbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Farnthrapa]]<ref name="Farnthrapa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Felderbach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) 837 ''inter duo flumina ... farnthrapa'' (...)".</ref>
|
| ''Felderbach''
| align="right" | 13
| [[Thidela]]<ref name="Thidela"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fluvius Molendinorum (Nicer, Sulza)|Fluvius Molendinorum Niceri]] [[Sulz am Neckar|Sulzae]]<ref name="Fluvius Molendinorum">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine [[Bauzanum|Bauzanensi]]. De hoc flumine, vide [https://www.schloesslmuehle.com/?page_id=2052 17 Mühlen in Bozen – die Geschichte der heutigen Schlösslmühle], ubi dicitur "(...) Die älteste bekannte urkundliche Nennung des Mühlbaches geschieht um 1180-90 und lautet „fluvius molendinorum“, was wörtlich übersetzt „der Wasserlauf der Mühlen“ oder kurz „Mühlbach“ bedeutet (...)". </ref>
| Mühlbach<ref name="Mühlbach">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. De hoc flumine, vide www.documentacatholicaomnia.eu, ubi dicitur "(...) Hodie rivus Mühlbach, quem incolae vocant (...)".</ref>
| ''Mühlbach''
| align="right" | 13
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Geraha (flumen)|Geraha]]<ref name="Geraha">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide [[:de:Neckargerach#Geschichte|articulum Vicipaediae Theodiscae hoc de oppido]], ubi dicitur "(...) Neckargerach wurde im Jahr 976 erstmals als Geraha erwähnt, was eine gebräuchliche Bezeichnung für ein sprudelndes Gewässer war, und gleichermaßen den Ort als auch das ihn durchfließende Gewässer bezeichnete (...)".</ref>
|
| ''Seebach'' seu ''Gerach''
| align="right" | 13
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hehlenriede]]
|
|''Hehlenriede''
| align="right" | 13
| [[Canalis Alarae]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Fluvius Herschbacus|Herschbacus]]<ref name="Ahlfeldt Glossarium">Ahlfeldt, J. (Ed.). (s. f.). ''Glossarium: Latin-German Place Names''. Regnum Francorum Online.</ref>
| Hergispach<ref name="Hergispach">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Herschbach#Geschichte articulum huius oppidi apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Es ist anzunehmen, dass dieses Areal schon früher besiedelt wurde, da in der Engerser Chronik 963 ein Ort namens ''Hergispach'' auftaucht. Der Ortsname entwickelt sich über 1267 ''Herincsbach'' (...)".</ref> seu Herincsbach<ref name="Hergispach"/>
| ''Herschbach''
| align="right" | 13
| [[Rivus Casleocanus]]<ref name="Rivus Casleocanus"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Horne (flumen)|Horne]]
|
| ''Horne'' seu ''Hornebach''
| align="right" | 13
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kerspe]]
|
| ''Kerspe''
| align="right" | 13
| [[Wippera]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lierbacum (Reineche)|Lierbacum Reinechense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Lierbach''
| align="right" | 13
| [[Reineche]]<ref name="Reineche"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Luppa Nova]]<ref name="Luppa Nova">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Luppe_(Fluss) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde 1216 als „Luppa fluvio“ erstmals urkundlich erwähnt (...)". Adiectivo "novus-a-um" Theodiscum adiectivum "Neu" vertitur.</ref>
|
| ''Neue Luppe'' seu ''Luppe-Kanal''
| align="right" | 13
| [[Alestra]]<ref name="Alestra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Mare (Wiscoz)|Mare Wiscozense]]<ref name="Mare Wiscozense">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. De hoc flumine, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Meerbach&f=false Etymologie der Gewässernamen], ubi dicitur "(...) '''Meerbach'' (...) riuum quendam effluentem de Stagno quod vocatur mare, 1250 mari (...)".</ref>
| Mari Wiscozense<ref name="Mare Wiscozense"/>
| ''Meerbach'' seu ''Schliefenbach''
| align="right" | 13
| [[Wiscoz]]<ref name="Wiscoz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nesenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Nesenbach'' seu ''Vaihinger Bach'' seu ''Kaltentaler Bach'' seu ''Laisebach'' seu ''Furtbach''
| align="right" | 13
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Nevigisa]]<ref name="Nevigisa">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Hardenberger_Bach#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Ursprünglich hieß der Bach ''Neuigisa'' (875) bzw. ''Navigisa'' (10./11. Jh.) (...)".</ref>
| Navigisa<ref name="Nevigisa"/>
| ''Hardenberger Bach''
| align="right" | 13
| [[Thidela]]<ref name="Thidela"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ose (Nethe)|Ose Nethense]]<ref name="Ose Nethense">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/%C3%96se_(Nethe) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) „ab utraque parte fluvii Ose“ (...)".</ref>
|
| ''Öse'' seu ''Oese''
| align="right" | 13
| [[Nethe (Visurgis)|Nethe]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Owe Occidentale]]<ref name="Westaue"/>
|
| ''Westaue''
| align="right" | 13
| [[Layna]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Pobelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Pöbelbach''
| align="right" | 13
| [[Rubrum Bistrice]]<ref name="Rubrum Bistrice"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rivulus Liberorum (flumen)|Rivulus Liberorum]]<ref name="Nietzschmann 2013">Nietzschmann, E. (2013). ''Die Freien auf dem Lande: Ehemalige deutsche Reichsdörfer und ihre Wappen''. [[Guelpherbytum|Guelpherbyti]]: Melchior.</ref>
|
| ''Freisbach''
| align="right" | 13
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivulus Niger (Amsara)|Rivulus Niger Amsarae]]<ref name="Rivulus Niger"/>
|
| ''Schwarzbach'' seu ''Mühlen Bach'' seu ''Preußische Uraufnahme''
| align="right" | 13
| [[Amsara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rota (Duria)|Rota Duriae]]<ref name="Rota Duriae">Fingitur hoc nomen ex homonymis oppidis Theodisce ''Roth''. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Roth''
| align="right" | 13
| [[Duria (Danubius)|Duria Danubii]]<ref name="Duria"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Slieraha]]<ref name="Bavarikon"/><ref name="Manachfialta"/>
|
| ''Schlierach''
| align="right" | 13
| [[Manachfialta]]<ref name="Manachfialta"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Slitisa (flumen)|Slitisa]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Slidese<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Schlitz''
| align="right" | 13
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Steinalp]]
|
| ''Steinalp'' seu ''Steinalb''
| align="right" | 13
| [[Glan (Nava)|Glan Navae]]<ref name="Glan Navae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Steinhaha (Nicer, Nurtinga)|Steinhaha Niceri]] [[Nurtinga|Nurtingensis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Steinaha Niceri Nurtingensis<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Steinach''
| align="right" | 13
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Tiefenbacum (Nicer, Nurtinga)|Tiefenbacum Niceri]]<ref name="-bacum"/> [[Nurtinga|Nurtingense]]
|
| ''Tiefenbach'' seu ''Saubach''
| align="right" | 13
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ulmbacum (Kincicha)|Ulmbacum Kincichae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Ulmbach''
| align="right" | 13
| [[Kincicha]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ulvina]]<ref name="Ulvina">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Kanzelbach#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Kanzelbach wurde erstmals im Jahre 772 als "Uluina", gesprochen [ˈylviːna], erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Röschbach'' seu ''Altenbach'' seu ''Kanzelbach'' seu ''Kandelbach'' seu ''Ilbe''
| align="right" | 13
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Ursena Parva]]<ref name="Ursena Parva">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine maiore. Cui ultimo, vide articulum [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=%C3%96rtze&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch'']. Adiectivo "parvus-a-um" Theodiscum adiectivum ''Kleine'' vertitur.</ref>
| Ursene Parvum<ref name="Ursena Parva"/>
| ''Kleine Örtze''
| align="right" | 13
| [[Ursena]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Werbe]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Werve<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Werbe''
| align="right" | 13
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Wilzsch]]
|
| ''Wilzsch''
| align="right" | 13
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Allerbeeke]]
|
| ''Allerbeeke''
| align="right" | 12
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Aquaeductus (Ovacra)|Aquaeductus Ovacrae]]<ref name="Aquaeductus Ovacrae">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Abzucht_(Oker)#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name leitet sich hierbei vom lat. Wort ''aquaeductus'' ab. So lautet die Ersterwähnung des Flusses im Jahr 1271 ''Agetucht'' (...)".</ref>
| Agetucht Ovacrae
| ''Abzucht'' seu ''Wintertalbach''
| align="right" | 12
| [[Ovacra]]<ref name="Ovacra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Banefe]]
| Bannefe
| ''Banfe'' seu ''Oberster Fischelbach'' seu ''Fischelbach''
| align="right" | 12
| [[Laugana]]<ref name="Murray"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Bibara (Schleuse)|Bibara Schleusensis]]<ref name="Bibara Schleusensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo Helvetico. Cui ultimo, vide [https://search.ortsnamen.ch/de/record/5029908 ortsnamen.ch], ubi dicitur "(...) et inde sinistrorsum per plateam usque Rammesheim in fluvium Bibara (...)".</ref>
| Bibera<ref name="Bibera Schleusensis">Fingitur hoc nomen homonymis e fluviis. De quorum ultimorum nomine, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Biber&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''] (...)".</ref> seu Biberaha<ref name="Bibera Schleusensis"/>
| ''Biber''
| align="right" | 12
| [[Schleuse]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Colmnitzbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Colmnitzbach''
| align="right" | 12
| [[Bobritzsch (flumen)|Bobritzsch]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Eschbach (Wippera)|Eschbach Wipperae]]<ref name="Eschbach Wipperae">Fingitur hoc hydronymum homonymo e hydronymo. Hoc de hydronymo, vide [https://www.geschichte-nieder-eschbach.de/startseite/nieder-eschbacher-chronik/ Heimat- und Geschichtesverein Nieder-Eschbach], ubi dicitur "(...) „Eschbach inferior“ (...)".</ref>
|
| ''Eschbach''
| align="right" | 12
| [[Wippera]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Eselsbacum (Lutra)|Eselsbacum Lutrae]]<ref name="-bacum">Germanica toponyma cum suffixo ''-bach'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bacum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Forbacum]], [[Gengenbacum]], [[Lambacum]], [[Muorbacum]], [[Orbacum]], [[Rohrbacum]], [[Rosbacum]], [[Rubeacum]], [[Solisbacum]], [[Swabacum]], [[Abacum (Germania)|Abacum]], [[Brubacum]], [[Corbacum]] apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Eselsbach''
| align="right" | 12
| [[Lutra (Glanis)|Lutra Glanensis]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Greifenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Greifenbach'' seu ''Rotes Wasser''
| align="right" | 12
| [[Scopa (flumen)|Scopa]]<ref name="Albinus 1590"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Haselbachium (Saidenbacum)|Haselbachium]]<ref name="Haselbach">Fingitur hoc hydronymum homonymo e toponymo. Hoc de toponymo, vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/calam1/calaminusrudolphottocarus.html ''RUDOLPHOTTOCARUS AUSTRIACA TRAGOEDIA GEORGIO CALAMINO SILESIO AUCTORE: ACTUS PRIMUS''], ubi dicitur "(...) et apud Haselbachium (...)".</ref>
|
| ''Haselbach''
| align="right" | 12
| [[Saidenbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Hedera (flumen)|Hedera]]<ref name="Hedera">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Heder#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Heder wird zwischen 836 und 840 erstmals schriftlich erwähnt (''Hedera'') (...)".</ref>
|
| ''Heder''
| align="right" | 12
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Iassaffa (Luder)|Iassaffa Luderensis]]<ref name="Iassaffa">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Jossa''
| align="right" | 12
| [[Luder (flumen)|Luder]]<ref name="Luder"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Itre]]<ref name="Itre">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Itter_(Eder)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) ''itre riuus'' (...)".</ref>
|
| ''Itter''
| align="right" | 12
| [[Adrana]]<ref name="Adrana"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Knochenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Wiggenbach'' seu ''Berlebecke'' seu ''Knochenbach''
| align="right" | 12
| [[Wachna]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Krebsbacum (Tyra)|Krebsbacum Tyrae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Krebsbach''
| align="right" | 12
| [[Tyra (flumen)|Tyra]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Kuhbacum (Itre)|Kuhbacum Itrense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kuhbach''
| align="right" | 12
| [[Itre]]<ref name="Itre"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lache (Kincicha)|Lache Kincichae]]
|
| ''Lache'' seu ''Rodenbach''
| align="right" | 12
| [[Kincicha]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
|-
| [[Lutturu (Hardna)|Lutturu Hardnae]]<ref name="Lutturu Hardnae">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo apud [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Lutter&f=false Deutsches Gewässernamenbuch].</ref>
| Lutteru Hardnae<ref name="Lutturu Hardnae"/>
| ''Lutter'' seu ''Bielefelder Lutter'' seu ''Weser-Lutter'' seu ''Lutterbach''
| align="right" | 12
| [[Hardna]]<ref name="Hardna"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Michelsbacum (Rhenus)|Michelsbacum Rheni]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Michelsbach''
| align="right" | 12
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mulahgowe]]<ref name="Mulahgowe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Maulach_(Fluss)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss tritt 846 im Gaunamen Maulachgau (''Mulahgouue'') erstmals schriftlich in Erscheinung (...)".</ref>
|
| ''Maulach''
| align="right" | 12
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Musbach]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Muosbah<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Můsbach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Můsbahc<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Můspach<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Mußbach'' seu ''Muschbach''
| align="right" | 12
| [[Rehbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Otimot]]<ref name="Otimot">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Autmut#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name ist im 11. Jahrhundert in den Formen „Otimot“ und „Ottmuot“, im 17. Jahrhundert als „Ottnach“ belegt (...)".</ref>
| Ottmuot<ref name="Otimot"/>
| ''Autmut'' seu ''Autmutbach''
| align="right" | 12
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Pfefferfließ]]
|
| ''Pfefferfließ''
| align="right" | 12
| [[Nieplitz]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Plohnbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Plohnbach''
| align="right" | 12
| [[Golz]]<ref name="Golz"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rivus Antichensis]]<ref name="Rivus Antichensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Antichensis-e" ad oppidum [[Antiche]] refertur.</ref>
|
| ''Endenicher Bach'' seu ''Katzenlochbach'' seu ''Lengsdorfer Bach'' seu ''Villiper Bach''
| align="right" | 12
| [[Hardtbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivus Hachinger]]<ref name="Rivus">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit.</ref>
|
| ''Hachinger Bach''
| align="right" | 12
| [[Hüllgraben]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Rivus Hartmanstorphensis]]<ref name="Rivus Hartmanstorphensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Brunhiemensis-e" ad oppidum [[Hartmanstorph]] refertur. Ultimo huic toponymo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Gro%C3%9Fhartmannsdorf#Geschichte articulum hoc de oppido apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die erste urkundliche Erwähnung erfolgte 1368 als Hartmanstorph (...)".</ref>
|
| ''Großhartmannsdorfer Bach''
| align="right" | 12
| [[Mulda Fribergensis]]<ref name="MF"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rivus Sitzenrodaensis|Rivus Sitzenrodaënsis]]<ref name="Rivus Sitzenrodaënsis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Rivus Sitzenrodaënsis-e" Theodiscum gentilicium ''Sitzenrodaer'' vertit.</ref>
|
| ''Sitzenrodaer Bach'' seu ''Neumühlbach'' seu ''Neumühlbach'' seu ''Neumühlbach''
| align="right" | 12
| [[Heidebacum (Fossa Nigra)|Heidebacum Fossae Nigrae]]<ref name="-bacum"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Sandbacum (Presnitz)|Sandbacun Presnitzense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Sandbach''
| align="right" | 12
| [[Presnitz (flumen)|Presnitz]]<ref name="Presnitz"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schwarzenbacum (Naba silvatica)|Schwarzenbacum Nabae Silvaticae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Schwarzenbach''
| align="right" | 12
| [[Naba silvatica|Naba Silvatica]]<ref name="Naba silvatica"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Schweizerbacum (Remisus, Oenopolis)|Schweizerbacum Remisi]]<ref name="-bacum"/> [[Oenopolis|Oenopolitanum]]<ref>Vide [https://forum.ahnenforschung.net/forum/allgemeine-diskussionsforen/begriffserkl-rung-wortbedeutung-und-abk-rzungen/2932224-begriff-oenopoli-scabini ''forum.ahnenforschung.net''], ubi dicitur "(...) Ein scabinus war in etwa ein Ratsherr, und Oenopolis ist "Weinstadt" (...)".</ref>
|
| ''Schweizerbach''
| align="right" | 12
| [[Remisus]]<ref name="Remisus"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seebacum (Gädheim)|Seebach Gädheimense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 12
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Starzel (Prime)|Starzel Primensis]]<ref name="Starzel Primensis">Fingitur hydronymum homonymo ex hydronymo. Ultimo cui, vide [https://archive.org/stream/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ/bub_gb_PLE_AAAAYAAJ_djvu.txt], ubi dicitur "(...) ad sinistram ripam Starzel rivi (...) Starzell diversorium in colle, ad rivulum in Wanpach fluentem (...)".</ref>
| Starzell Primense<ref name="Starzel Primensis"/>
| ''Starzel''
| align="right" | 12
| [[Prime]]<ref name="Prime"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Trebnitium]]<ref name="Trebnitium">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
| Trebenezi<ref name="Trebnitium"/> seu Trebniczya<ref name="Trebnitium"/> seu Trebniczensis<ref name="Trebnitium"/>
| ''Trebnitz'' seu ''Trebnitzbach''
| align="right" | 12
| [[Mohelnice]]<ref name="Mohelnice"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Westerbacum (Hasalana)|Westerbacum Hasalanae]]<ref name="-bacum"/>
| ''Westerbach''
| align="right" | 12
| [[Hasalaha (Mintela)|Hasalana Mintelae]]<ref name="Hasalaha Mintelae"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Wetuffa]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Wettiffa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wetfa<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wetfhe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wetfe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Wettfe<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Wetzbach''
| align="right" | 12
| [[Laugana]]<ref name="Murray">{{Murray}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wildebacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Wildebach'' seu ''Wildenbach''
| align="right" | 12
| [[Helre]]<ref name="Helre"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wirftbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Wirftbach''
| align="right" | 12
| [[Trierbacum]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Zimmerbacum (Starzel)|Zimmerbacum Starzelense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Zimmerbach''
| align="right" | 12
| [[Starzel (Nicer)|Starzel Niceri]]<ref name="Starzel Niceri"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Aqua Cunewaldensis]]<ref name="Aqua Cunewaldensis">Substantivum "Aqua-ae" Theodiscum vocabulum ''Wasser'' vertit et gentilicium "Cunewaldensis-e" ad oppidum [[Cunewalde]] refertur. Ultimo huic toponymo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Cunewalde#Geschichte articulum hoc de oppido apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Als Lokator der neuen Ansiedlung wird ein gewisser Henricus de Cunewalde angesehen, (...)".</ref>
|
| ''Cunewalder Wasser''
| align="right" | 11
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Bewer]]
|
| ''Bewer''
| align="right" | 11
| [[Ilmede]]<ref name="Ilmede"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Biverna (Visurgis)|Biverna Visurgis]]<ref name="Biverna">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
| Beverna Visurgis<ref name="Biverna"/>
| ''Bever''
| align="right" | 11
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Buhlertalbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Bühlertalbach''
| align="right" | 11
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Drusel]]
|
| ''Drusel'' seu ''Kleine Fulda''
| align="right" | 11
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Gablenzbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Gablenzbach'' seu ''Stollberger Wasser''
| align="right" | 11
| [[Wirsenicz (Caminizi rivus)|Wirsenicz Caminizi rivi]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Grimmbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Grimmbach'' seu ''Steinach'' seu ''Grümbach''
| align="right" | 11
| [[Cochera]]<ref name="Cochera"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Haldenbacum (Remisus, Endersbacum)|Haldenbacum Remisi Endersbachense]]<ref name="-bacum"/><ref name="Endersbacense">Gentilicium "Endersbacensis-e" ad oppidum [[Endersbacum]] (Theodisce ''Endersbach'') refertur.</ref>
|
| ''Haldenbach'' seu ''Stettener Bach'' seu ''Alter Bach''
| align="right" | 11
| [[Remisus]]<ref name="Remisus"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Helmbacum (Spira)|Helmbacum Spirae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Helmbach''
| align="right" | 11
| [[Spira (Rhenus)|Spira Rheni]]<ref name="Spira"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Huttenbacum (Swarza Bavarica)|Huttenbacum Swarzae Bavaricae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hüttenbach''
| align="right" | 11
| [[Swarza Bavarica]]<ref name="Swarza Bavarica"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Kampfelbacum (flumen)|Kampfelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kämpfelbach''
| align="right" | 11
| [[Phunzin]]<ref name="Phunzin"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lohrbacum (Awinpach)|Lohrbacum Awinpachense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Lohrbach'' seu ''Heinrichsthaler Lohr''
| align="right" | 11
| [[Awinpach (Lara)|Awinpach Larae]]<ref name="Awinpach Larae"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mühlenwasser]]
|
| ''Mühlenwasser''
| align="right" | 11
| [[Erpe (Tuistina)|Erpe]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Nebelbeeke]]
|
| ''Nebelbeeke''
| align="right" | 11
| [[Warme]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Orbaha]]<ref name="Orbaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Orb_(Kinzig)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Das Gewässer wird 1059 als ''Orbaha'' erstmals urkundlich erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Orb'' seu ''Aubach''
| align="right" | 11
| [[Kincicha]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Pyra Magna]]<ref name="Große">Adiectivo "magnus-a-um" Theodiscum adiectivum "Große" vertitur.</ref>
|
| ''Große Pyra'' seu ''Große Bühra''
| align="right" | 11
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Raodhaha (Lein, Voggenberger Sägmühle)|Raodhaha Leinensis de Voggenberger Sägmühle]]<ref name="Raodhaha Leinensis de Voggenberger Sägmühle">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. Cui ultimo, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Oberrot&f=false Deutsches Gewässernamenbuch].</ref>
| Rotaha Leinensis de Voggenberger Sägmühle<ref name="Raodhaha Leinensis de Voggenberger Sägmühle"/> seu Rota Leinensis de Voggenberger Sägmühle<ref name="Raodhaha Leinensis de Voggenberger Sägmühle"/>
| ''Rot'' seu ''Kaiserbacher Rot'' seu ''Mosbach'' seu ''Schwarze Rot''
| align="right" | 11
| [[Lein (Cochera)|Lein]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivus Brunheimensis Alfterensis]]<ref name="Rivus Brunheimensis Alfterensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Brunhiemensis-e" ad oppidum [[Brumheim]] refertur. Ultimo huic toponymo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Bornheim_(Rheinland)#Geschichte articulum hoc de oppido apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Urkundlich wird der Hauptort Bornheim als „Brunheim“ im Bonngau, in der Grafschaft des Grafen Ehrenfried, erstmals am 2. August 945 genannt (...)". Denique, Gentilicium Latinum "Alfterensis-e" Theodiscum ''Alfterer'' vertit.</ref>
|
| ''Alfterer Bornheimer Bach'' seu ''Mirbach'' seu ''Görresbach'' seu ''Roisdorfer'' seu ''Bornheimer Bach'' seu ''Mühlenbach''
| align="right" | 11
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivus Mielenheimensis]]<ref name="Rivus Mielenheimensis]]">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Mielenheimensis-e" ad oppidum [[Mielenheim]] refertur. Ultimo huic toponymo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Mehlem#Geschichte articulum hoc de oppido apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Urkundlich wird Mehlem erstmals im April 804 als ''Mielenheim'' genannt, wo dem Bonner Cassiusstift ein Weingut geschenkt wird (...)".</ref>
|
| ''Mehlemer Bach'' seu ''Eichenackersbach'' seu ''Kernbach'' seu ''Züllighovener Bach''
| align="right" | 11
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schaafbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Schaafbach'' seu '' Schafbach'' seu ''Ahrmühle'' seu ''Eichholzbach''
| align="right" | 11
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Schweizerbacum (Remisus, Laurissa)|Schweizerbacum Remisi]]<ref name="-bacum"/> [[Lorch (Badenia-Virtembergia)|Laurissae]]
|
| ''Schweizerbach'' seu ''Wettenbach'' seu ''Mutlanger Haselbach'' seu ''Haselbach'' seu ''Tannbach'' seu ''Waldauer Bach'' seu ''Alfdorfer Haselbach'' seu ''Mühlbach''
| align="right" | 11
| [[Remisus]]<ref name="Remisus"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sinisbach]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Siesbach''
| align="right" | 11
| [[Nava (flumen)|Nava]]<ref name="Fabricius II 1898"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Solisbacum (Moenus)|Solisbacum Moeni]]<ref name="Solisbacum Moeni">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
| Sultzbacum Moeni<ref name="Solisbacum Moeni"/> seu Zulsbacum Moeni<ref name="Solisbacum Moeni"/> seu Zultzbacum Moeni<ref name="Solisbacum Moeni"/>
| ''Sulzbach''
| align="right" | 11
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sorbitz]]
|
| ''Sorbitz''
| align="right" | 11
| [[Schwarza (Sala)|Schwarza Salae]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Speltach]]
|
| ''Speltach''
| align="right" | 11
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Sperrlutter]]
|
| ''Sperrlutter''
| align="right" | 11
| [[Odera (Ruma)|Odera Rumae]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Threne]]
|
| ''Threne''
| align="right" | 11
| [[Parda (flumen)|Parda]]<ref name="Bavarikon"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ulfe (Fuldaha)|Ulfe Fuldahae]]
|
| ''Ulfe''
| align="right" | 11
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Vesser (flumen)|Vesser]]
|
| ''Vesser''
| align="right" | 11
| [[Breitenbacum (Erle)|Breitenbacum Erlense]]<ref name="-bacum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Vischelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Vischelbach''
| align="right" | 11
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Vulle]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
|
| ''Fulde''
| align="right" | 11
| [[Böhme (flumen)|Böhme]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Waldbacum (Gabelbacum)|Waldbacum Gabelbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Waldbach'' seu ''Mangelsbach'' seu ''Wattbach''
| align="right" | 11
| [[Gabelbacum (Muda)|Gabelbacum Mudae]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Walse]]
|
| ''Walse'' seu ''Sählenbach'' seu ''Beek''
| align="right" | 11
| [[Weraha|Weraha Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Weggentalbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Weggentalbach''
| align="right" | 11
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Zschampert]]
|
| ''Zschampert''
| align="right" | 11
| [[Luppa Vetus|Luppa Vetus]]<ref name="Alte Luppe">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Luppe_(Fluss) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wurde 1216 als „Luppa fluvio“ erstmals urkundlich erwähnt (...)". Adiectivo "vetus veteris" Theodiscum adiectivum "Alte" vertitur.</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Aalenbacum (Bilerna)|Aalenbacum Bilernae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Aalenbach'' seu ''Äulesbach''
| align="right" | 10
| [[Bilerna]]<ref name="Bühler"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Biverna (Wippera)|Biverna Wippera]]<ref name="Biverna">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}.</ref>
| Beverna Wipperae<ref name="Biverna"/>
| ''Bever''
| align="right" | 10
| [[Wippera]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brunavia (Ursena)|Brunavia Ursenae]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Brunau''
| align="right" | 10
| [[Ursena]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Dreisbacum (Ara)|Dreisbacum Arae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Dreisbach''
| align="right" | 10
| [[Ara (flumen)|Ara]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dammbacum (Elsava)|Dammbacum Elsavae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Dammbach''
| align="right" | 10
| [[Elsava]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Dusebacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Dusebach'' seu ''Duse'' seu ''Dause''
| align="right" | 10
| [[Mühlenwasser]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Fischbacum (Gaspentia)|Fischbacum Gaspentiae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Fischbach''
| align="right" | 10
| [[Gaspentia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Griessebacum (flumen)|Griessebacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Grießebach''
| align="right" | 10
| [[Humme]]
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Gronach]]
|
| ''Gronach''
| align="right" | 10
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hadoluespach]]<ref name="Hadoluespach">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Halsbach_(Alz) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Ort Halsbach wird ca. 790 als ''Hadoluespach'' erstmals urkundlich genannt. (...)".</ref>
|
| ''Halsbach''
| align="right" | 10
| [[Alzus]]<ref name="Alzus"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Hetzbacum (Flöha)|Hetzbacum Flöhae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hetzbach''
| align="right" | 10
| [[Flöha]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Kappelbacum (Zurrega)|Kappelbacum Zurregae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kappelbach'' seu ''Hardtbach'' seu ''Krebsbach''
| align="right" | 10
| [[Zurrega (flumen)|Zurrega]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Lossnitzbacum (Mulda Zviccaviensis)|Lossnitzbacum Muldae Zviccaviensis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Lößnitzbach'' seu ''Affalterbach''
| align="right" | 10
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Mooslauter]]
|
| ''Mooslauter''
| align="right" | 10
| [[Lutra (Glanis)|Lutra Glanensis]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Mordgrundbacum]]<ref name="-bacum"/>
| Slatina
| ''Mordgrundbach'' seu ''Mordgrund''
| align="right" | 10
| [[Bahra (Gotlaviae)|Bahra Gotlaviae]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Olepe]]<ref name="Olepe">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Olpe_(Bigge)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name tritt als ''Olepe'' 1120 erstmals urkundlich in Erscheinung (...)".</ref>
|
| ''Olpe'' seu ''Altenkleusheimer Bach'' seu ''Olpebach''
| align="right" | 10
| [[Bigge]]<ref name="Bigge"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rigenbach (Zahme Gera)|Rigenbach Zahmegerense]]<ref name="Rigenbach"/>
| Richenbach Zahmegerense<ref name="Rigenbach"/>
| ''Reichenbach''
| align="right" | 10
| [[Zahme Gera]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rivus Belmensis]]<ref name="Rivus Belmensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Belmensis-e" ad commune [[Belmum]] (Theodisce ''Belm'') refertur. Ultimo huic toponymo, vide: Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae..</ref>
|
| ''Belmer Bach''
| align="right" | 10
| [[Hassa]]<ref name="Hassa"/>
| [[Amisia]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rivus Berwangensis]]<ref name="Rivus Berwangensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et gentilicium "Berwangensis-e" ad oppidum [[Berwangen]] refertur. Ultimo huic gentilicium, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/Zeitschrift_f%C3%BCr_die_Geschichte_des_Oberrheins._Bd._038%2C_1885_%28IA_zeitschriftfurdi3818unse%29.pdf Zeitschrift für die Geschichte des Oberrheins], ubi dicitur "(...) Georgius Fridericus Taub, Berwangensis (...)".</ref>
|
| ''Berwanger Bach'' seu ''Feldgraben'' seu ''Birkenbach'' seu ''Alte Bach''
| align="right" | 10
| [[Elisinza]]<ref name="Elisinza"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivus Henrici]]<ref name="Rivus Henrici">Fingitur hydronymum hoc ex informatione de [https://de.wikipedia.org/wiki/Heinrichsbach_(Wachenbach) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Heinrichsbach ist wohl so benannt, weil Kaiser Heinrich IV. einige Zeit in der Umgebung lebte (...)".</ref>
|
| ''Heinrichswasser'' seu ''Heinrichsbach'' seu ''Cunerichswasser''
| align="right" | 10
| [[Wachenbacum (Lara)|Wachenbacum Larae]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rissbacum (Iages)|Rissbacum Iagis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Rißbach'' seu ''Hollenbach''
| align="right" | 10
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rotelbacum (Iages)|Rotelbacum Iagis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Rötelbach''
| align="right" | 10
| [[Iages]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rubra Pockavia]]<ref name="Ruber">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/ruber?wb=gross&nr=2 Adiectivo "rubrer rubra rubrum" Theodiscum adiectivum ''Rote'' vertitur.</ref><ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| Rubrum Packaw<ref name="Rubrum Packaw">Fingitur hoc nomen ex homonymo oppido. De hoc ultimo, vide [[:de:Pockau#Geschichte|articulum Vicipaediae Theodiscae hoc de oppido]], ubi dicitur "(...) Die erstmalige Erwähnung des Ortes erfolgte im Jahre 1365 als „Packaw“ (...)". Adiectivo "rubrum" Theodiscum adiectivum ''Rote'' vertitur.</ref>
| ''Rote Pockau'' seu ''Halbmeilenbach''
| align="right" | 10
| [[Nigrum Packaw]]<ref name="Nigrum Packaw"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schlema (flumen)|Schlema]]
|
| ''Schlema''
| align="right" | 10
| [[Mulda Zviccaviensis]]<ref name="MZ"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Schobse]]
|
| ''Schobse''
| align="right" | 10
| [[Wohlrose]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Onestrudis)|Seebacum Onestrudis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 10
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Rhenus)|Seebacum Rheni]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 10
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Suropo (Lena)|Suropo Lenae]]<ref name="Suropo">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo toponymo. Cui ultimo, vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Obersorpe, Mittelsorpe, Niedersorpe (Stadt Schmallenberg), 1072, 1101–31 Suropo, 1122 Sorbece, 1281–1313, 14. Jh. Sorpe, 14. Jh. Sorp superior, Sorp inferior (...)".</ref>
| Sorbece Lenae<ref name="Suropo"/> seu Sorpe Lenae<ref name="Suropo"/> seu Sorp Lenae<ref name="Suropo"/>
| ''Sorpe''
| align="right" | 10
| [[Lena (Rura)|Lena]]<ref name="Lena"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Tonna (flumen)|Tonna]]
|
| ''Tonna''
| align="right" | 10
| [[Onestrudis]]<ref name="Onestrudis"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Ulsna|Ůlsna]]<ref name="Ulsna">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Oelze_(Fluss)#Geschichte hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss wird erstmals in einer Urkunde aus dem Jahre 1229 unter dem Namen Ůlsna erwähnt (...)".</ref>
|
| ''Oelze''
| align="right" | 10
| [[Schwarza (Sala)|Schwarza Salae]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Waldbacum (Fossa Terrestris)|Waldbacum Fossae Terrestris]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Waldbach''
| align="right" | 10
| Fossa Terrestris<ref name="Landgraben">Substantivum "Fossa-ae" Theodiscam vocem ''Graben'' et adiectivum Latinum "terrestris-e" Theodiscum praefixum ''Land-'' vertit.</ref>
| ?
|}
===Flumina 9 et 5 chiliometra longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina 9 et 5 chiliometra longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Elera (Ruma)|Elera Rumae]]<ref name="Elera Rumae">Fingitur hoc nomen homonymo e fluvio Elerā in Net influente. De quo ultimo homonymo, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Elera&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''].</ref>
| Elra Rumae<ref name="Elera Rumae"/>
|''Eller''
| align="right" | 9
| [[Ruma (Layna)|Ruma]]<ref name="Ruma"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Finkenbacum (Hombacum)|Finkenbacum Hombacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Finkenbach''
| align="right" | 9
| [[Hombacum (Othmunda)|Hombacum Othmundae]]<ref name="-bacum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Grana (flumen)|Grana]]<ref name="Granae">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Grane_(Fluss) hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss tritt in seinen ersten urkundlichen Erwähnungen des 12. Jahrhunderts als ''Grana'' in Erscheinung (...)".</ref>
|
| ''Grane''
| align="right" | 9
| [[Indistra]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref><ref name="Indistra"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Linkenbacum (Aisca)|Linkenbacum Aiscae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Linkenbach''
| align="right" | 9
| [[Aisca]]e<ref name="Aisca"/> fossa inundatibilis
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Loufaha]]
| Louffa
| ''Laufach''
| align="right" | 9
| [[Ascafa]]<ref name="Ascafa"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fluvius Molendinorum (Saletio)|Fluvius Molendinorum Saletionis]]<ref name="Fluvius Molendinorum"/>
| Mühlbach Saletionis<ref name="Mühlbach">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo flumine. De hoc flumine, vide www.documentacatholicaomnia.eu, ubi dicitur "(...) Hodie rivus Mühlbach, quem incolae vocant (...)".</ref>
| ''Mühlbach''
| align="right" | 9
| [[Saletio (flumen)|Saletio]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivus Breitenbrunnensis]]<ref name="Rivus Breitenbrunnensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit. Gentilicium Latinum "Breitenbrunnensis-e" Theodiscum ''Breitenbrunner'' vertit.</ref>
|
| ''Breitenbrunner Bach'' seu ''Spitzerbach''
| align="right" | 9
| [[Rosenbacum (Filisa)|Rosenbacum Filisae]]<ref name="-bacum"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Eschbach (Nida)|Eschbach Nidae]]<ref name="Eschbach Nidae">Vide [https://www.geschichte-nieder-eschbach.de/startseite/nieder-eschbacher-chronik/ Heimat- und Geschichtesverein Nieder-Eschbach], ubi dicitur "(...) „Eschbach inferior“ (...)".</ref>
|
|''Eschbach''
| align="right" | 8
| [[Nida (Moenus)|Nida Moeni]]<ref name="Nida Moeni"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gabelbacum (Muda)|Gabelbacum Mudae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Gabelbach''
| align="right" | 8
| [[Muda (flumen)|Muda]]<ref name="Billbach"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Grunnelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Grunnelbach'' seu ''Grunnel-Bach''
| align="right" | 8
| [[Fuldaha]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rechtenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Rechtenbach'' seu ''Kaibach''
| align="right" | 8
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rohrbacum (Dürnach)|Rohrbacum Dürnachense]]<ref name="Rohrbacum Dürnachense">Fingitur nomen huius fluminis ex oppido homonymo. Latino de nomine huius oppidi, vide {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Rohrbach''
| align="right" | 8
| [[Dürnach]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Sinse]]<ref name="Sinse">Fingitur hoc nomen homonymo e lacū. De cuius ultimi nomine, vide [https://books.google.de/books?id=rqboBQAAQBAJ&pg=PA381#v=snippet&q=Sims&f=false ''Albrecht Greule Deutsches Gewässernamenbuch''], ubi dicitur "(...) prope lacum Sinse (...)".</ref>
|
| ''Sims''
| align="right" | 8
| [[Aha Rordorfensis]]<ref name="Aha Rordorfensis"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Swelmenaha]]<ref name="Swelmenaha">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Schwelme hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Name ''Schwelme'' geht auf „Swelma auch Swelmna“ zurück. Aber auch vorher wurde der Name schon umgebildet, denn es hieß ursprünglich „Swelmenaha“ (...)".</ref>
| Swelma<ref name="Swelmenaha"/> seu Swelmna<ref name="Swelmenaha"/>
| ''Schwelme''
| align="right" | 8
| [[Wippera]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Beberbacum (Schuntra)|Beberbacum Schuntrae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Beberbach''
| align="right" | 7
| [[Schuntra]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Flotide (flumen)|Flotide]]<ref name="Flotide">Fingitur nomen huius fluminis ex [[Flöthe|oppido homonymo]]. Latino de nomine huius oppidi, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Fl%C3%B6the#Geschichte articulum hoc de flumine apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Alte Bezeichnungen des Ortes sind 780–802 Flathi</ref>
| Flathi<ref name="Flotide"/> seu Vlothe<ref name="Flotide"/> seu Flatide<ref name="Flotide"/> seu Flothethe<ref name="Flotide"/> seu Vlothe<ref name="Flotide"/> seu Flotethe<ref name="Flotide"/>
| ''Flöthe''
| align="right" | 7
| [[Owe Magnum]]<ref name="Owe Magnum"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Seebacum (Erlenbacum)|Seebacum Erlenbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 7
| [[Erlenbacum Bieringenense|Erlenbacum Bieringenense]]<ref name="-bacum"/><ref name="Bieringen"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seebacum (Usa)|Seebacum Usae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 7
| [[Usa (Weteraha)|Usa]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Wublitz]]
|
| ''Wublitz''
| align="right" | 7
| [[Habala]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Brombacum (Nemaninga)|Brombacum Nemaningae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| align="right" | 6
| [[Nemaninga]]<ref name="Mümling">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCmling#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Die Römer nannten den Fluss ''Nemaninga'' (...) Die erste urkundliche Erwähnung als ''Mimilingum'' war im Jahre 741, die folgenden Schreibweisen sind dann 798 ''Mimelinga'' und ''Mimininga'', 819 ''Mimilingum'' und ''Mimelingen'', 1012 ''Minimingaha'' (...)".</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Goldbacum (Saletio)|Goldbacum Saletionis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Goldbach''
| align="right" | 6
| [[Saletio (flumen)|Saletio]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Grenzavia (Suale)|Grenzavia Sualensis]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Grenzau''
| align="right" | 6
| [[Suale]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Kapellenbacum (Wizmoin)|Kapellenbacum Wizmoinense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kapellenbach'' seu ''Kapellenbek'' seu ''Spannbek''
| align="right" | 6
| [[Wizmoin]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Meizenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Meizenbach'' seu ''Brombach''
| align="right" | 6
| [[Rotach (Werenza)|Rotach Werenzae]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Nahrenbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Nährenbach''
| align="right" | 6
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Rivus Geesensis|Rivus Geësensis]]<ref name="Rivus Geësensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit. Gentilicium Latinum "Geësensis-e" Theodiscum ''Geeser'' vertit.</ref>
|
| ''Geeser Bach''
| align="right" | 6
| [[Kila]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Salzaha (Helmana)|Salzaha Helmanae]]<ref name="Salzaha">Fingitur hoc nomen ex homonymis toponymis Theodisce ''Salza''. De his ultimis, vide {{Graesse}}.</ref>
| Salsa Helmanae
| ''Salza''
| align="right" | 6
| [[Helmana]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Hene)|Seebacum Henense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 6
| [[Hene]]<ref name="Hene"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Swartzpach (Mittweida Magna)|Swartzpach Mittweidae Magnae]]<ref name="Swartzpach">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Schwarzbach_(Gro%C3%9Fe_Mittweida)#Etymologie hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der Fluss trägt denselben Namen wie die erstmals 1240 urkundlich als „Swartzpach“ erwähnte Siedlung (...)".</ref>
|
| ''Schwarzbach''
| align="right" | 6
| [[Mittweida Magna]]<ref name="Große"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Weysluthera]]<ref name="Weysluthera">Vide articulum [https://de.wikipedia.org/wiki/Westerbach_(Kahl)#Name hoc de flumine apud Vicipediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Der ursprüngliche Gewässername ''Western'' (um 1282 ''Weysluthera'' genannt) (...)".</ref>
| ''Westerbach'' seu ''Westernbach'' seu ''Westernkahl''
| align="right" | 6
| [[Calde (flumen)|Calde]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Gelbeke]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Gelenbeke<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Ghelenbeke<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Gelmke''
| align="right" | 5
| [[Aquaeductus (Ovacra)|Aquaeductus Ovacrae]]<ref name="Aquaeductus Ovacrae"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Lutra (Remisus)|Lutra Remisi]]<ref name="Lutra"/>
|
| ''Lauter''
| align="right" | 5
| [[Remisus]]<ref name="Remisus"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seebacum (Isana)|Seebacum Isanae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 5
| [[Isana (Aenus)|Isana Aeni]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Ohe Magnum)|Seebacum Ohis Magni]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 5
| [[Ohe Magnum]]<ref name="Große">Adiectivo "magnus-a-um" Theodiscum adiectivum "Große" vertitur.</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Sala)|Seebacum Salae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 5
| [[Sala (Salzaha)|Sala Danubii]]<ref name="Saalach"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Westerbacum (Flotide)|Westerbacum Flotidense]]<ref name="-bacum"/>
| ''Westerbach''
| align="right" | 5
| [[Flotide (flumen)|Flotide]]<ref name="Flotide"/>
| [[Visurgis]]<ref name=Gr/>
|-
| [[Ziegelbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Ziegelbach'' seu ''Mühlbach''
| align="right" | 5
| [[Moenus]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|}
===Flumina 4 chiliometra aut minus longa===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina 4 chiliometra aut minus longa:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | Longitudo (km)
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Brombacum (Finkenbacum)|Brombacum Finkenbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| align="right" | 4
| [[Finkenbacum (Laxbacum)|Finkenbacum Laxbacense]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Buchbacum (Speltach)|Buchbacum Speltachense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Buchbach''
| align="right" | 4
| [[Speltach]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Himmelsbacum (Wiese)|Himmelsbacum Wiesense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Himmelsbach''
| align="right" | 4
| [[Wiese (flumen)|Wiese]]<ref name="Wiese"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Hofbacum (Rivulus Liberorum)|Hofbacum Rivuli Liberorum]]<ref name="-bacum"/><ref name="Nietzschmann 2013"/>
|
| ''Hofbach''
| align="right" | 4
| [[Rivulus Liberorum (flumen)|Rivulus Liberorum]]<ref name="Nietzschmann 2013"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Lutra Alba|Lutra Alba]]<ref name="Lutra Alba">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine Rhenano. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}. Adiectivum Latinum "albus-a-um" Theodiscum ''Weiße'' vertit.</ref>
|
| ''Weiße Lauter''
| align="right" | 4
| [[Lutra (Nicer)|Lutra Niceri]]<ref name="Lutra"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Patra]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| Patris<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Pathera<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Padra<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Padhera<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Padhre<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Padera<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Padre<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/> seu Padra<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| ''Pader''
| align="right" | 4
| [[Lupia]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Rivus Asbachensis]]<ref name="Rivus Asbachensis">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit. Gentilicium Latinum "Asbachensis-e" Theodiscum ''Asbacher'' vertit.</ref>
|
| ''Asbacher Bach''
| align="right" | 4
| [[Longna]]<ref name="Longna"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Isara)|Seebacum Isarae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 4
| [[Isara (Bavaricus)|Isara]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Loufaha)|Seebacum Loufahae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 4
| [[Loufaha]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seebacum (Steinlach)|Seebacum Steinlachense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 4
| [[Steinlach]]
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Billbach (Muda)|Billbach]]<ref name="Billbach">Vide [https://www.heiligenlexikon.de/ActaSanctorum/17.August.html Acta Sanctorum der Bollandisten], ubi dicitur "(...) Locum ipsum duo rivi, unus a meridie, ab incolis '''Muda (die Mud)''' alter ab oriente, vulgo '''Billbach''' dictus, præterfluunt (...)".</ref>
|
| ''Billbach''
| align="right" | 3
| [[Muda (flumen)|Muda]]<ref name="Billbach"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
[[Brombacum (Hemisa)|Brombacum Hemisae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| align="right" | 3
| [[Hemisa]]<ref name="Hemisa"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Echtbacum (Aalenbacum)|Echtbacum Aalenbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Echtbach'' seu ''Hilpertsklingenbach''
| align="right" | 3
| [[Aalenbacum (Bilerna)|Aalenbacum Bilernae]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Erlenbacum (Chinzechun)|Erlenbacum Chinzechunense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Erlenbach''
| align="right" | 3
| [[Chinzechun]]<ref name="Chinzechun"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Huttenbacum (Seebacum)|Huttenbacum Seebacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hüttenbach''
| align="right" | 3
| [[Seebacum (Hene)|Seebacum Henense]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kapellenbacum (Bunzavia)|Kapellenbacum Bunzaviense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kapellenbach'' seu ''Kapellenbek'' seu ''Spannbek''
| align="right" | 3
| [[Bunzavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Lachsbacum (Albis)|Lachsbacum Albis]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Lachsbach''
| align="right" | 3
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Seebacum (Rezat)|Seebacum Rezatense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 3
| [[Rezat]]<ref name="Radiantia, Rezat, Redniz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Fluvius Molendinorum (Liubasa)|Fluvius Molendinorum Liubasae]]<ref name="Fluvius Molendinorum"/>
|
| ''Mühlbach''
| align="right" | 2
| [[Liubasa]]<ref name="Liubasa"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Hosewasch]]
| Hoswaschbacum<ref name="-bacum"/> seu Hosewaschbacum<ref name="-bacum"/>
| ''Hosewasch'' seu ''Hoswaschbach'' seu ''Hosewaschbach''
| align="right" | 2
| [[Sala (Salzaha)|Sala Danubii]]<ref name="Saalach"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Lutra Nigra]]<ref name="Lutra Nigra">Fingitur hoc nomen ex homonymo flumine Rhenano. De hoc ultimo, vide {{Graesse}}. Adiectivum Latinum "niger nigra nigrum" Theodiscum ''Schwarze'' vertit.</ref>
|
| ''Schwarze Lauter''
| align="right" | 2
| [[Lutra (Nicer)|Lutra Niceri]]<ref name="Lutra"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seebacum (Buchbacum)|Seebacum Buchbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 2
| [[Buchbacum (Speltach)|Buchbacum Speltachense]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seebacum (Murga)|Seebacum Murgae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 2
| [[Murga (Neoburgum)|Murga Neoburgensis]]<ref name="Murga NB"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Biske]]
|
| ''Biske''
| align="right" | 1
| [[Elera (Net)|Elera Netensis]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Braunsel]]
|
| ''Braunsel''
| align="right" | 1
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Bründelgraben]]
|
| ''Bründelgraben''
| align="right" | 1
| [[Scutara]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Fluvius Molendinorum (Alcmana)|Fluvius Molendinorum Alcmanae]]<ref name="Fluvius Molendinorum"/>
|
| ''Mühlbach''
| align="right" | 1
| [[Alcmana]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Huttenbacum (Himmelsbacum)|Huttenbacum Himmelsbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Hüttenbach''
| align="right" | 1
| [[Himmelsbacum (Wiese)|Himmelsbacum Wiesense]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kesselbacum (Aach Zwiveltense)|Kesselbacum in Aach Zwiveltense]]
|
| ''Kesselbach'' seu ''Kessel Aach''
| align="right" | 1
| [[Aach Zwiveltense]]<ref name="AZ"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Laxbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Laxbach'' seu ''Lachsbach''
| align="right" | 1
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Seebacum (Echtbacum)|Seebacum Echtbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Seebach''
| align="right" | 1
| [[Echtbacum (Aalenbacum)|Echtbacum Aalenbacense]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Urspring]]
|
| ''Urspring''
| align="right" | 1
| [[Ach (Blavius)|Ach Blavii]]
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Weihermuhlbacum]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Weihermühlbach''
| align="right" | 1
| [[Alcmana]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Pfeffer (rivus)|Pfeffer]]
|
| ''Pfeffer''
| align="right" | 0.5
| [[Brancia (flumen)|Brancia]]<ref name="Brancia"/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Brunnbacensis (Nicer)|Brunnbacensis Niceri]]<ref name="Brunnbacensis">Fingitur hoc nomen homonymo e monasterio. De hoc ultimo, vide [https://de.wikipedia.org/wiki/Pockau#Geschichte articulum Vicipaediae Theodiscae de huius monasterii oppido]], ubi dicitur "(...) (lateinisch ''Monasterium Brunnbacensis'') (...)".</ref>
|
| ''Bronnbach''
| align="right" | < 0.5
| [[Nicer]]<ref name="Hofmann"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Kapellenbacum (Alcmana)|Kapellenbacum Alcmanae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Kapellenbach''
| align="right" | < 0.5
| [[Alcmana]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Rivus de Tosingen]]<ref name="Rivus de Tosingen">Substantivum "Rivus-i" Theodiscum vocabulum ''Bach'' vertit et [[Syntagma (grammaticum)|syntagma]] "de Tosingen" ad oppidum [[Tosingen]] refertur. Ultimo huic gentilicium, vide [[:de:Deising (Riedenburg)|articulum apud Vicipaediam Theodiscam hoc de oppido]], ubi dicitur "(...) Das Auftreten eines Ortsadels lässt sich mit dem zwischen 1147 und 1160 auftretenden „Ainwic de Tosingen“ (...)".</ref>
|
| ''Deisinger Bach''
| align="right" | < 0.5
| [[Alcmana]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Springe (rivus)|Springe]]
|
| ''Springe''
| align="right" | < 0.5
| [[Smiehe Parvum]]<ref name="Smiehe Parvum">Fingitur hoc hydronymum homonymo ex hydronymo. Cui ultimo, vide [https://dokumen.pub/deutsches-gewssernamenbuch-etymologie-der-gewssernamen-und-der-zugehrigen-gebiets-siedlungs-und-flurnamen-9783110338591-9783110190397-9783110578911.html dokumen.pub], ubi dicitur "(...) Schmiech, die, l.z. Donau, entspringt oberhalb von Springen (Gundershofen, Stadt Schelklingen, AlbDonau-Kreis, B.-W., D) aus einer ergiebigen Karstquelle, mündet südlich von Ehingen (Alb-DonauKreis). – 1298 fluvium … Smiehe (...)". Adiectivo "parvus-a-um" Theodiscum adiectivum "Kleine" vertitur.</ref>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|}
===Flumina adhuc ignotā cum longitudine===
Inferiori in tabulā, solum apparent flumina adhuc ignotā cum longitudine:
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | [[Fluvius]]
! scope="col" | Alia nomina [[lingua Latina|Latina]]
! scope="col" | Nomen [[lingua Theodisca|Theodiscum]]
! scope="col" | [[Ostium fluminis|Ostium]]
! scope="col" | [[Systema fluviorum|Systema]]
|-
| [[Brombacum (Hofbacum)|Brombacum Hofbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| [[Hofbacum (Rivulus Liberorum)|Hofbacum Rivuli Liberorum]]<ref name="-bacum"/><ref name="Nietzschmann 2013"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brombacum (Nagalda)|Brombacum Nagaldae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| [[Nagalda (flumen)|Nagalda]]<ref name=Gr/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brombacum (Rota)|Brombacum Rotae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| [[Rota (Aenus)|Rota Aeni]]<ref name=Gr/>
| [[Danubius]]<ref name="Hofmann">{{Lexicon Universale}}</ref>
|-
| [[Brombacum (Rura)|Brombacum Rurae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| [[Rura (Eiflensis)|Rura Eiflensis]]<ref name=Gr/>
| [[Mosa]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brombacum (Sinisbach)|Brombacum Sinisbacense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| [[Sinisbach]]<ref name="Deutsches Gewässernamenbuch"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brombacum (Wiscoz)|Brombacum Wiscozense]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brombach''
| [[Wiscoz]]<ref name="Wiscoz"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Brumbacum (Wippera)|Brumbacum Wipperae]]<ref name="-bacum"/>
|
| ''Brumbach'' seu ''Brombach''
| [[Wippera (Sala)|Wippera Salae]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Grenzavia (Arle)|Grenzavia Arlensis]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref>
|
| ''Grenzau''
| [[Arle (flumen)|Arle]]<ref name="Arle"/>
| [[Arle (flumen)|Arle]]<ref name="Arle"/>
|-
| [[Imme]]
|
| ''Imme''
| [[Arle (flumen)|Arle]]<ref name="Arle"/>
| [[Arle (flumen)|Arle]]<ref name="Arle"/>
|-
| [[Nigra Aqua (Ruhland)|Nigra Aqua Ruhlandensis]]<ref name="Nigra Aqua Ruhlandensis">Fingitur hoc nomen suo ex homonymo Helvetico. Cui ultimo, vide [https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/000914/2016-09-26/ Neirivue], ubi dicitur "Ehemalige politische Gemeinde FR, Bezirk Greyerz, am linken Saaneufer. 2002 mit Albeuve, Lessoc und Montbovon zur neuen Gemeinde Haut-Intyamon fusioniert. 1277 ''Nigra aqua'', früher dt. ''Schwarzwasser'' (...)". Gentilicium "Ruhlandensis-e" Theodiscum ''Ruhlander'' vertit.</ref>
|
| ''Ruhlander Schwarzwasser''
| [[Elstra nigra|Elstra Nigra]]<ref name="Elstra Nigra"/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Olbe]]
|
| ''Olbe''
| [[Beber (Ora)|Beber Orae]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rivulus Niger (Gohhusia)|Rivulus Niger Gohhusiae]]<ref name="Rivulus Niger Gohhusiae">Theodisca vox ''Schwarzbach'' in Latinam "Rivulus Niger" verti solet. V.gr. vide: Schöttgen, C., & Kreysig, G. C., auctoribus (1730). ''Diplomataria et Scriptores Historiae Germanicae Medii Aevi''. [[Altenburgum in Misnia|Altenburgi]]: Richter. De toponymo "Gohhusia", vide [https://de.wikipedia.org/wiki/J%C3%BCchsen#Geschichtearticulum hoc de oppido apud Vicipaediam Theodiscam], ubi dicitur "(...) Erstmals wurde der Ort unter dem Namen ''Gohhusia'' im Jahr 758 erwähnt (...)"</ref>
|
| ''Schwarzbach''
| ?
| ?
|-
| [[Rivulus Niger (Mulda)|Rivulus Niger Muldae]]<ref name="Rivulus Niger"/>
|
| ''Schwarzbach''
| [[Mulda|Mulda Albis]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Rivulus Niger (Rotbacum)|Rivulus Niger Rotbacensis]]<ref name="Rivulus Niger">Theodisca vox ''Schwarzbach'' in Latinam "Rivulus Niger" verti solet. V.gr. vide: Schöttgen, C., & Kreysig, G. C., auctoribus (1730). ''Diplomataria et Scriptores Historiae Germanicae Medii Aevi''. [[Altenburgum in Misnia|Altenburgi]]: Richter.</ref>
|
| ''Schwarzbach''
| [[Rotbacum (Rhenus)|Rotbacum Rheni]]<ref name="-bacum"/>
| [[Rhenus]]<ref name="Hofmann"/>
|-
| [[Struga (flumen)|Struga]]
|
| ''Struga''
| [[Spreha]]<ref name=Gr/>
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|-
| [[Veerde]]
|
| ''Veerde''
| ?
| ?
|-
| [[Weißer Schöps]]
|
| ''Weißer Schöps''
| [[Schwarzer Schöps]]
| [[Albis]]<ref name=Gr>{{Graesse}}</ref>
|}
==Notae==
<references />
[[Categoria:Flumina Germaniae| ]]
[[Categoria:Indices fluminum|Germania]]
3xzag8e06f38vqo55frwdqjd0x3x92m
Formula:Pagina discretiva
10
4536
3988953
3922566
2026-09-17T23:31:08Z
Grufo
64423
+[[:Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]
3988953
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Capsa discretiva
| categoria = Paginae discretivae
| propositum = {{{propositum|}}}
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.
}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|expositio||{{#if:{{#invoke:vicidata/harenarium|proprietas|Si praebetur|P31|forma=rudis|#valor=Q4167410}}||[[Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
8dvic78b1j5gdgmg69puqdksd9b8vsi
3988954
3988953
2026-09-17T23:36:20Z
Grufo
64423
3988954
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Capsa discretiva
| categoria = Paginae discretivae
| propositum = {{{propositum|}}}
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.
}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|expositio
|
| {{#if:{{#invoke:vicidata|tessera}}
| {{#if:{{#invoke:vicidata/harenarium|proprietas|Si praebetur|P31|forma=rudis|#valor=Q4167410}}
|
| [[Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]
}}
}}
}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
jo5m8ra6oi9vym4xq9wdy37vxlqxtsv
3988955
3988954
2026-09-17T23:36:39Z
Grufo
64423
3988955
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Capsa discretiva
| categoria = Paginae discretivae
| propositum = {{{propositum|}}}
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.
}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|expositio
|
| {{#if:{{#invoke:vicidata|tessera}}
| {{#if:{{#invoke:vicidata|proprietas|Si praebetur|P31|forma=rudis|#valor=Q4167410}}
|
| [[Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]
}}
}}
}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
iaq703rgvhxboxoa7qvi3ic1nqizm3p
3988959
3988955
2026-09-17T23:40:44Z
Grufo
64423
Nunc [[:Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]] formulā {{[[Formula:Capsa discretiva|Capsa discretiva]]}} praebetur
3988959
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Capsa discretiva
| categoria = Paginae discretivae
| propositum = {{{propositum|}}}
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.
}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
mtjbdazbnmomfovx3ii3b77q9554axj
3988964
3988959
2026-09-17T23:59:02Z
Grufo
64423
Ad priorem recensionem reversus sum
3988964
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Capsa discretiva
| categoria = Paginae discretivae
| propositum = {{{propositum|}}}
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.
}}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|expositio
|
| {{#if:{{#invoke:vicidata|tessera}}
| {{#if:{{#invoke:vicidata|proprietas|Si praebetur|P31|forma=rudis|#valor=Q4167410}}
|
| [[Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]
}}
}}
}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
iaq703rgvhxboxoa7qvi3ic1nqizm3p
Categoria:Paginae discretivae
14
5154
3988904
3922475
2026-09-17T20:26:03Z
Grufo
64423
+{{[[Formula:De hac redirectione|De hac redirectione]]}}
3988904
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria formulis quoque suppleta
| De hac redirectione
| Pagina discretiva
| descriptio = Hic sunt [[Vicipaedia:Discretio|paginae discretivae]] quae plures significationes colligunt.
}}
{{Videatur etiam|Vicipaedia:Discretio|Categoria:Discretio}}
{{Index synopticus categoriae}}
{{CommuniaCat|Disambiguation}}
[[Categoria:Vicipaedia]]
[[Categoria:Discretio]]
1vif8e3grob5azcag2movqfg8mkgepl
Terra Mariae
0
6563
3988794
3920739
2026-09-17T13:07:58Z
Demetrius Talpa
81729
3988794
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Obverse of the Seal of Maryland.svg|thumb|left|upright=0.5|Facies sigilli civitatis obversa, nomen Latinum monstrans]]
'''Terra Mariae'''<ref>De nomine "Terrae Mariae" vide sigillum in imagine nostra obversum</ref> sive '''Marylandia'''<ref>Cf. titulum "Consuetudines Provinciae Marylandiae Societatis Jesu" [http://classify.oclc.org/classify2/ClassifyDemo?wi=35984161 citatio] ; etiam exstat orthographia ''Marilandia'', vide [https://web.archive.org/web/20190421185242/http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/LINN_0011S_3/LINN_0011S_3_914.pdf hic], cf.: Andrew White, Barbara Lawatsch-Boomgaarden, Jozef IJsewijn, [https://www.google.ru/books/edition/Relatio_Itineris_in_Marilandiam/rADDhLWqy2IC ''Relatio Itineris in Marilandiam'', 1995] (ubi et "Civitas Sanctae Mariae").</ref> ([[Anglice]]: ''Maryland'') est [[civitas]] in medioatlantica [[CFA|Civitatum Foederatarum Americae]] regione sita, pro [[Henrietta Maria]], [[uxor]]e [[Carolus I Angliae|Caroli I Angliae]] nominata. [[Caput (oppidum)|Caput]] est [[Annapolis]]; [[urbs]] maxima, [[Baltimora]].
Terra Mariae in area similis est [[Belgia]]e,<ref>{{cite web
| url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html
| title= Belgium
| accessdate= 15 May 2008
| date= 2008-05-15
| work= CIA World Factbook
| publisher= Central Intelligence Agency
| quote= Area – comparative: about the size of Maryland
}}</ref> et hodie finitima est civitatibus regioneque quinque: [[Virginia]], [[Virginia Occidentalis]], et [[Districtus Columbianus|Districtu Columbiano]] ad meridiem occidentemque, [[Pennsilvania]] ad septentriones, et [[Delavaria]] ad orientem.
Secundum [[Ministerium Census Civitatum Foederatarum]], familiae quae Terram Mariae habitant maximam medianam [[merx|mercedem]] merent omnium familiarum Civitatum Foederatarum: anno [[2007]], $68 080 meruerunt, superantes summam quae [[Nova Caesarea|Novae Caesareae]] familae merent anno [[2006]].<ref name="census1">[http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/income_wealth/012528.html U.S. Census Bureau, Aug 26, 2008].</ref>
Terra Mariae, olim pars [[Coloniae Chesapeacae|Coloniarum Chesapeacarum]], ubi [[agricola (munera)|agricolae]] [[tabacum]] labore [[servus|servorum]] colebant lucri causá, per [[Bellum Libertatis Americanum]], inter [[Tredecim Coloniae|Tredecim Colonias]] regimine [[Britanniarum Regnum|Britanniarum]] pugnavit. Civitas fuit [[septem|septima]] quae [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem]] sanxit.
Civitatis sententia est ''Scuto benevolentiae tuae coronasti nos.'' Invenis in sigillo etiam verba Italiana ''fatti maschii, parole femine'' quae Latine reddantur "facta masculina, verba feminina".
Civitati sunt duo agnomina: ''Civitas Lineae Vetustae'' et ''Civitas Libera.''
== Historia ==
Usque ad saeculum 17, tribus tantum [[Indi Americani|Indorum Americanorum]] ut Lenapi, Nanticoki, Susquehannocki territorium quod hodie civitas Terrae Mariae est incolure.
[[Georgius Calvert]] ab [[Carolus I (rex Angliae)|Carolo I Rege Angliae]] chartam ut colonos Chesapeakum mitteret tam commercii quam refugii Catholicis condendi causa (nam iis temporibus in regno Angliae Catholici persequebantur) obtinens mortuus est priusquam ulla demigratio profecisset ac charta filio suo [[Cecilius Calvert|Cecilio]] tradita est. Quae charta fines Terrae Mariae multo latiores designavit quam quas civitas nunc habet, quam ob rem coloni cum finitimis coloniis qui quasdam earundem terrarum vindicerunt interdum conflixerunt.
Cecilius colonos emisit anno 1633 navibus ''Ark'' et ''Dove,'' [[Leonardus Calvert|Leonardo Calvert]] duce, qui Martii 25, 1634 Insulam Sancti Clementis perveniunt. Cuius itineris ''Relationem'' sacerdos Jesuiticus [[Andreas White]] composuit<ref>https://archive.org/details/relatioitinerisi00jesurich/mode/1up</ref>.
Coloni terra ab Indis venita primam civitatem provinciaeque caput condidere, cui nomen Sanctae Mariae imposuerunt, non procul ab insula ubi pervenerant<ref>https://archive.org/details/relatioitinerisi00jesurich/page/n65/mode/1up</ref>.
== Geographia ==
=== Geographia naturalis ===
[[Fasciculus:ChesapeakeTidalWetlands.jpg|thumb|left|Terrae humidae [[aestus]] in [[Sinus Chesapeake|Sinu Chesapeake]], maximum [[aestuarium]] in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]].<!--and the largest physical feature in Maryland.-->]]
[[Fasciculus:Regions_of_Maryland_USA.gif|thumb|Geographicae Terrae Mariae regiones]]
Terra Mariae magnam varietatem [[topographia]]e habet, proinde agnomen ''Americae Miniaturalis'' habet.
Sunt [[thinium|thinii]] arenosi sparsi cum [[gramen maritimum|graminibus maritimis]] in oriente. Etiam [[palus|paludes]] cum multa [[fauna]] et magnis [[Taxodium|Taxodiis]] prope sinum habet, [[collis|colles]] lenes cum [[silva|silvis]] [[quercus|quercuum]] in Piedmont Regione, et lucos<!--Re vera? 'sacred groves'? (Non locos?)--> [[pinus|pinorum]] in [[Index montium in Terra Mariae|montibus]] occidentalibus.
Fines Terrae Mariae sunt [[Pennsilvania]] in septentrione, [[Virginia Occidentalis]] in occidente, [[Delavaria]] et [[Oceanus Atlanticus]] in oriente, et [[Virginia]] et [[Virginia Occidentalis]] trans [[Fluvius Potomacus|Fluvium Potomacum]] in meridie. Finis meridionalis a [[Vasingtonia, C.C.]] interrumpitur quae stat in terra quae pars Terrae Mariae ab initio fuit. [[Sinus Chesapeacus]] civitatem in duas partes paene secat, et grex comitatuum orientalium novem "Litus Orientale" appellari potest.
Plurimum [[Via aquaria|viarum aquariarum]] civitatis sunt pars [[pelvis hydrographica]]e [[Sinus Chesapeacus|Sinús Chesapeaci]], praeter partem minimam [[Garrett Comitatus (Terra Mariae)|Garret Comitatus]] occidentalis (quae a Youghiogheny Flumine defluitur ut pars pelvis hydrographicae [[Mississippius Fluvius|Mississippii Fluvii]]), dimidium orientalem [[Worcester Comitatus (Terra Mariae)|Worcester Comitatus]] (quod in sinus litorales Atlanticos Terrae Mariae defluit), et partem parvam anguli septentrio-orientalis civitatis (quae in aquivergium [[Flumen Delavaria|Fluminis Delavariae]] defluit). Chesapeacus in [[geographia]] et vita oeconomica Terrae Mariae tanti momenti est, ut interdum commotio esset ad agnomen civitatis publicum in 'Civitatem Sini' commutandum, quod agnomen iam diu a [[Massachusetta]] adsumptum est.
Locus altissimus in Terra Mariae est Hoye Crest in [[Mons Spina|Monte Spiná]], qui est 1 020 metra altus, in angulo meridio-occidentali Garrett Comitatus, prope finem Virginiae Occidentalis et prope fontem Rami Septentrionalis Sinus Potomaci. Prope oppidum parvum [[Hancock (Terra Mariae)|Hancock]] in Terra Mariae occidentali est fere tria chiliometra inter fines. Eum miraculum geographicum efficit Terram Mariae esse civitatem angustissimam, inter [[Linea Mason-Dixon|Lineam Mason-Dixon]] in septentrione et Fluvium Potomacum in meridie.
[[Fasciculus:Maryland.JPG|thumb|Signum salutationis Terrae Mariae]]
Partes Terrae Mariae in regionibus publicis vulgisque variis cohibentur. Exempli gratia, [[Delmarva Paeninsula]] cohibet comitatus Litoris Orientalis Terrae Mariae, totam civitatem [[Delavaria]]m, et duos comitatus qui [[Litus Orientale Virginiae]] constituunt. Comitatus autem Terrae Mariae occidentalissimi habentur esse partem [[Appalachia]]e. Plurimum viae quod est inter [[Baltimora]]m et [[Vasingtonia]]m est minime meridies ex Piedmont in Campo de Litore est,<ref>https://web.archive.org/web/20020118054601/http://dnrweb.dnr.state.md.us/DOWNLOAD/GP_COASTAL_WEST.PDF.</ref> etsi ea in fine inter duas regiones sedit.
Proprietas geographiae Terrae Mariae est inopia lacuum naturalium, quamquam sunt permulti stagni.<ref>{{cite web
|url=http://www.mgs.md.gov/esic/fs/fs15.html
|title=Maryland’s Lakes and Reservoirs: FAQ
|publisher=Maryland Geological Survey
|date=24 Ianuarii 2007
|accessdate=2008-02-03
}}.</ref> Saeculo Glacis [[glaciarium|glaciaria]] in austro ad Terram Mariae non pertinuerunt, ita ea lacūs naturales alti, qui civitates septentrionaliores habent, non exsculpserunt. Sunt autem lacus artificiosi numerosi, quorum maximus est Lacus Deep Creek, immissarium in Comitatu Garret. Item, inopia historiae glaciariorum humum Terrae Mariae affecit quae est arenosior limosiorque quam humi saxea Novae Angliae.
=== Geographia humana ===
[[Fasciculus:Map of maryland counties.jpg|thumb|left|Tabula Comitatuum Terrae Mariae]]
Maior incolarum Terrae Mariae pars conglomeratur in [[urbs|urbibus]] [[suburbium|suburbiisque]] quae [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtoniam, D.C.]] et frequentissimam civitatis urbem, [[Baltimora]]m, circumeunt. In [[historia]], illae et multae aliae urbes Terrae Mariae surrexerunt in [[Linea cataractarum]], quae est linea in qua [[flumen|flumina]] rivique a vado candicante et [[aqua cadens|cataractis]] interrumpuntur. [[Caput (urbs)|Caput]] autem civitatis, [[Annapolis]], in [[Fluvius Sabrina (Terra Mariae)|Fluvio Sabrina]] sita est prope effluvium eius in [[Sinus Chesapeacus|Sinu Chesapeaco]].
Aliae densitates incolarum sunt loci suburbani [[Columbia (Terra Mariae)|Columbiae]] in [[Comitatus Howard (Terra Mariae)|Comitatu Howard]]; [[Fons Argenteus (Terra Mariae)|Fons Argenteus]], [[Rockvilla (Terra Mariae)|Rockvilla]], et [[Gaithersburgum (Terra Mariae)|Gaithersburgum]] in [[Comitatus Montgomery (Terra Mariae)|Comitatu Montgomery]]; [[Fridericus (Terra Mariae)|Fridericus]] in [[Comitatus Frederick (Terra Mariae)|Comitatu Frederick]]; et [[Hagerstown (Terra Mariae)|Hagerstown]] in [[Comitatus Washington (Terra Mariae)|Comitatu Washington]].
Orientalis, australis, occidentalisque civitatis partes sunt rusticiores, quamquam urbis gravibus regionalibus sparguntur, exempli gratiá, [[Sarisberia (Terra Mariae)|Sarisberia]], [[Urbs Oceana (Terra Mariae)|Urbs Oceana]] et [[Urbs Chesapeaca (Terra Mariae)|Urbs Chesapeaca]] in Litore Orientali; [[Lexingtonia Saeptum (Terra Mariae)|Lexingtonia Saeptum]] et [[Waldorf (Terra Mariae)|Waldorf]] in Terra Mariae australi; et [[Cumbria (Terra Mariae)|Cumbria]] in Terra Mariae occidentali.
Populus, cum civitas longe inter [[Civitates Foederatae Septentrionalis|Septentrionales]] et [[Civitates Foederatae Meridionalis|Meridionales]] partes CFA sessa sit, ambas consuetudines vitae communicat. Plerumque [[Terra Mariae Occidentalis]] rusticae ''West Virginian Panhandle'' similis est; [[Terra Mariae Meridionalis|regiones meridionales]] et [[Litus Orientale Terrae Mariae|Litus Orientale]] [[Cultura Civitatum Foederatarum Meridionalium|vitam meridionalem]] aemulatur;
<ref>{{cite web
| title = The South As Its Own Nation
| publisher = League of the South
| year = 2004
| url = http://dixienet.org/New%20Site/thesouthasitsownnation.shtml
| accessdate = 7 Dec 2010
| quote = On the other hand, areas beyond these thirteen States maintain their Southern culture to varying degrees. Much of Missouri remains basically Southern, as do parts of southern Maryland and Maryland’s eastern shore.
}}</ref> et frequentissima pars Terrae Mariae Mediae—quae a [[Baltimora]] et "Washington Beltway" externe tendet—vita [[Civitatum Foederatarum Septentrio-Orientalium|Septentrio-Orientalis]] aemulat.
<ref>{{cite web
| author = Beck, John|author2=Randall, Aaron|author3=Frandsen, Wendy
| title = Southern Culture: An Introduction
| date = 2007-06-27
| location = Durham, North Carolina
| format = PDF
| publisher = Carolina Academic Press
| pages = 14–15
| url = http://www.cap-press.com/pdf/1517.pdf
| accessdate = 2008-05-23
| quote = Kentucky, Missouri, West Virginia . . . and Maryland—slaveholding states and regions before the Civil War that did not secede from the Union—are often included as part of the South. As border states, these states always were crossroads of values and customs, and today . . . parts of Maryland seem to have become part of the "Northeast."}}</ref>
Terra Mariae est sedes [[biotechnologia]]e, quia ibi adsunt plusquam 350 societates [[biotechnologia]]rum, ita est de frequentia talium societatium tertia in natione.<ref>{{cite web
|url=http://choosemaryland.com/businessinmd/Biosciences/bio.html
|title=Business in Maryland: Biosciences
|accessdate=2007-10-15
|publisher=Maryland Department of Business & Economic Development }}</ref>
Instituta dicasteriaque in Terra Mariae sita includunt: [[Universitas Marylandiae]], [[Universitas Hopkinsiensis]], Institutum Medicum Howardi Hughes, [[Celera Genomics]], [[Human Genome Sciences]], Institutum J. Craig Venter, [[Administratio Ciborum Medicamentorumque]], [[MedImmune]] (quod [[AstraZeneca]] sumit), [[Institutum Nationale Salutis]], et [[Institutum Nationale Regulae Technologiaeque]].
=== Clima ===
Clima Terrae Mariae multum variat per territorium etsi civitas est parva. Clima a multis rebus afficitur, ut a propinquitate ad aquam, altitudine, et tutamene contra climatem frigidiorem ventorum proclivium causa.
[[Fasciculus:Sunset over the marsh at Cardinal Cove - NOAA.jpg|thumb|left|Solis occasus super [[aestuarium|aestuario]] in "Cardinal Cove," in [[Patuxent Flumen|Patuxent Flumine]].]]
Semis orientalis Terrae Mariae in Campo Litoris Atlantici situs est, cum [[topographia]] planissima et humo arenosissimo vel limosissimo. Haec regio [[clima]]tem [[zona subtropica|subtropicum]] umidumque habet, cum [[aestas|aestatibus]] umidae calidaeque et [[hiems|hiemibus]] brevibus clementibus aut frigidulis. Haec regio urbes [[Sarisberia (Terra Mariae)|Sarisberiam]], [[Urbs Chesapeaca (Terra Mariae)|Urbem Chesapeacam]], [[Annapolis|Annapolem]], [[Urbs Oceana (Terra Mariae)|Urbem Oceanam]] et [[Baltimora]]m maiorem orientalem australemque continet.
Ultra illam regionem est Piedmont, quae inter zonam climatis subtorridi umidi et zonam regionis montuosae subtorridae (Köppen Cfb)<ref>[https://web.archive.org/web/20090114202025/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A1.pdf World Köppen map].</ref> sita est, cum aestatibus umidae calidaeque et hiemibus frigidulis ubi [[nix]] annua peraeque est plusquam 51 centimetra, et [[temperatura]] minusquam −12 °C est eventum annuum. Regio urbes Frederick, Hagerstown, Westminster, Gaithersburg, et [[Baltimora]]m maiorem septentrionalem occidentalemque continet.
Terra Mariae occidentalissima, in locis altioribus Allegany et Garrett Comitatuum, in zona regionis montuosae subtorridae (Köppen Cfb) sita est ob altitudinem suam, quae est typicior regionis montum Appalachianorum, cum aestatibus clementibus et hiemibus frigidulis saepe nivalibus.
Summa pluviae in civitate est similis CFA orientalis. Pluvia annua est 890—1 100 millimetra, et plus in locis altioribus.<ref>[https://web.archive.org/web/19981202123836/http://www.ocs.orst.edu/pub/maps/Precipitation/Total/States/MD/md.gif Precipitation Map]</ref> Paene omnis pars Terrae Mariae 89-110 centimetra pluviae singulis mensibus accipit. Nix annua ab 23 centimetris in regionibus littoralibus ad pluremquam 250 centimetra in montibus occidentalibus civitatis peraeque variat.<ref>[https://web.archive.org/web/20100522020512/http://www.erh.noaa.gov/er/lwx/Historic_Events/md-snow-avg.gif Snowfall Map]</ref> Calidissima temperatura Terrae Mariae relata est 43 °C die 10 Iulii [[1936]] apud Cumbriam et Frederick, et frigidissima temperatura est −40 °C die 13 Ianuarii [[1912]] apud Oakland.
Ob locum suam prope Litum Atlanticum, Terra Mariae [[typhon marinus|typhonibus marinis]] vulnerari aliquantum potest. Paeninsula Delmarva et ripae exterae Carolinae Septentrionalis in austro multam tutelam suppeditant, ita adflictus ex huracana pergrande (categoriae tres vel supera) est haud credibilis quamquam non impossibile. Saepius, Terra Mariae fortasse reliquum systematis torridis accipit quod iam in litore venit et plurimam ex energia venti absolvit. Terra Mariae circa 30-40 dies tempestatum tonitrus et sex turbinum per annum peraeque accipit.<ref name="Annual average number of tornadoes"> [http://www.ncdc.noaa.gov/img/climate/research/tornado/small/avgt5304.gif] NOAA National Climatic Data Center. Inventum 24 Octobris 2006.</ref>
<center>
{| class="wikitable" "text-align:center;font-size:90%;"|
| colspan="13" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;"|Temperaturae (°C) superae inferaeque per mensem in urbibus Terrae Mariae variis<ref>{{cite web|url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/USMD0295?from=search |title=Average Weather for Ocean City, MD - Temperature and Precipitation |publisher=Weather.com |date= |accessdate=2008-09-22}}</ref>
|-
! style="background: #E5AFAA; color: #000000" height="17" | Urbs
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Ian
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Feb
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Mar
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Apr
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Mai
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Iun
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Iul
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Aug
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Sep
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Oct
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Nov
! style="background: #E5AFAA; color:#000000;" | Dec
|-
! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | Hagerstown
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 3/-6
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 6/-5
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 11/-1
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 17/5
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 23/11
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 28/16
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 30/18
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 29/17
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 25/13
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 19/6
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 12/2
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 6/-3
|-
! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | Frederick
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 5/-4
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 8/-3
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 13/2
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 19/7
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 25/12
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 29/17
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 32/19
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 31/19
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 27/15
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 20/8
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 14/3
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 8/-1
|-
! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | Baltimora
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 7/-2
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 8/-1
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 14/4
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 20/9
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 25/14
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 30/20
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 33/23
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 31/22
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 27/18
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 21/11
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 15/6
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 9/1
|-
! style="background: #F8F3CA; color:#000000;" height="16;" | Urbs Oceana
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 7/-2
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 8/-1
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 12/2
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 16/7
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 21/12
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 26/17
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 29/19
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 28/19
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 26/17
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 20/11
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 14/5
| style="text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;" | 9/0
|-
| colspan="13" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;"|
|}
</center>
=== Flora ===
[[Fasciculus:mdusdamap.jpg|thumb|2003 USDA charta zonarum roboris plantarum civitatis Terrae Mariae.]]
Similis florae aliarum civitatum in Litore Orientali sitarum, flora Terrae Mariae est abundans et sana. Summa bona pluviae annuae multas [[species (taxinomia)|species]] [[planta]]rum sustinere adiuvat; exempli gratiá a parvo [[gramen maritimum|gramine maritimo]] et [[harundo|harundinibus]] variis ad ''Wye Oak,'' robur praegrande oppidi [[Wye (oppidum)|Wye]], ingens ''[[Quercus alba]]e'' exemplum, quod est [[arbor]] verum civitatis et altum plusquam 21 metra crescere potest.
<!-- The following are all apparently technical ecological terms. -->
[[Silva litoralis|Silvae litorales]] Medii Atlantici, quae sunt similis [[silva]]rum in austro-orientali planitie litorali Atlantici, circum Sinum Chesapecum et in [[Paeninsula Delmarva|Paeninsulá Delmarvá]] habitant. Ad occidentem, mixtura silvarum litoralium boreo-orientalium et [[silva]]rum mixtarum austro-orientalium mediam partem civitatis operit. [[Montes Appalachiani]] in Terrá Mariae occidentali silvas Appalachianas-Iugi Caerulei habent. Prope fines [[Virginia Occidentalis|Virginiae Occidentalis]] sunt silvae mixtae mesophyticae Appalachianae.<ref name = "ecoregions">{{cite journal |author = Olson, D. M, E. Dinerstein, ''et al'' |title = Terrestrial Ecoregions of the World: A New Map of Life on Earth |journal = [[BioScience]] |year = 2001 |volume=51 |issue=11 |pages= 933–938 |url = http://gis.wwfus.org/wildfinder/ |doi = 10.1641/0006-3568(2001)051[0933:TEOTWA]2.0.CO;2}}.</ref>
Multae [[species (taxinomia)|species]] alienae in civitate coluntur, aliae decorae, aliae pro novitatem. Inter has sunt ''[[Lagerstroemia]],'' ''[[Cypressum italicum]],'' et [[quercus sempervirens]] in calidioribus civitatis regionibus,<ref>[http://www.prairiefrontier.com/pages/hardiness/zone.html Zone Hardiness Map through Prairie Frontier]</ref> etiam [[Palma robusta|palmae robustae]] in mediis orientalibusque calidioribus civitatis regionibus.<ref>[http://books.google.com/books?id=tkwOAAAAIAAJ&pg=PA24&lpg=PA24&dq=palm+trees+in+maryland&source=web&ots=cOPcWEVNkT&sig=ti4fZ99gLgfbFfzmMWbg-Yrm0Ns&hl=en#PPA24,M1 ''The History of Maryland.'']</ref> USDA zonae plantarum robustarum in civitate sunt a Zoná 5 in parte occidentalissima ad 6 et 7 in media parte, et ad Zonam 8 apud partem australem litoris, regionem sini, et plurima Baltimorae metropolitanae. Invadentes species plantae, per exemplum ''[[Pueraria lobata]]'' (''kudzu'') et ''[[Ailanthus altissima]]'', auctum plantarum indigenarum strangulant.<ref>[https://web.archive.org/web/20091220035505/http://www.mdinvasivesp.org/species/terrestrial_plants/Kudzu.html Invasive Species of concern in Maryland]</ref> [[Flos publicus]] Terrae Mariae, ''[[Rudbeckia hirta]]'' quae vulgo ''Black-eyed Susan'' appellatur, in gregibus silvestribus per civitatem abunde increscit.
[[Insectum publicum]], [[papilio]] ''[[Euphydryas phaeton]]'' quae vulgo ''Baltimore Checkerspot Butterfly'' appellatur, non est ubique praesens quia id est apud australissimum finium eius.<ref>[https://web.archive.org/web/20100409163552/http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/01glance/html/symbols/insect.html Maryland at a glance]</ref> 435 species [[avis|avium]] in Terra Mariae inventae sunt.<ref name="MRC">{{cite web|title=Official list of the birds of Maryland|work=Maryland/District of Columbia Records Committee|url=http://www.mdbirds.org/mddcrc/pdf/mdlist.pdf|accessdate=2009-05-04}}</ref>
=== Fauna ===
[[Fasciculus:Hunt Valley, Maryland.jpg|thumb|[[Solis occasus]] super ''Hunt Valley'' in Terrá Mariae.]]
Civitas multas [[cerva]]s, praesertim in occidente silvestre mantuosoque civitatis habet, et quotannis magnus numerus cervarum esse anceps potest. [[Mammalia]] in [[mons|montibus]] occidentalibus ad medias regiones inveniri possunt, quae comprehendunt [[ursus|ursos]],<ref name="Maryland Wildlife">[https://web.archive.org/web/20070830021023/http://www.sailor.lib.md.us/MD_topics/res/env_ani.html ''Maryland Animals - Sailor'' apud www.sailor.lib.md.us] ''Maryland's Public Information Network'' Retrieved on [[April 9|4-9]]-2008.</ref> ''[[Lynx rufus|Lynces rufos]],''<ref>
{{cite web
|title=Lions in our mountains? The mystery of cougars in Maryland
|url=http://www.dnr.state.md.us/naturalresource/fall2007/lions.pdf
|first=Glenn
|last=Therres
|date= Fall 2007
|format=PDF
|work=Wildlife and Heritage
|publisher=Maryland Department of Natural Resources
|accessdate=6 July 2009
|quote=Historically bobcats were distributed
statewide but during the post colonization
period densities began to plummet. By the
mid-1900s, populations had probably reached
all-time lows, with remnant populations existing
only in western Maryland. This prompted the
Department of Natural Resources (DNR) to
classify them as a state-listed “Species of Special
Concern.” During the past quarter century,
occupied range and densities have increased
markedly. Results from the annual Bowhunter
Survey and the Hunter Mail survey have
identified bobcat sightings in 14 of Maryland’s
23 counties. Currently, bobcats have dual legal
classification in Maryland. In addition to the
Species of Special Concern designation, they are
also defined as a Game Animal / Furbearer with
a closed harvest season.
}}</ref> [[vulpes]], ''[[Procyon lotor|Procyones lotores]],'' et [[Lutrinas]].<ref name="Maryland Wildlife"/>
Est grex ferorum [[equus|equorum]] rarorum,<ref name="Maryland Wildlife" /><ref>[http://www.assateagueisland.com/wildlife/pony.htm Assateague Island National Seashore Wild Ponies]</ref> quae in [[insula Assateague|insulá Assateague]] invenitur. Quotannis hebdomade ultimo Iulii nonnulli horum equorum prehenduntur et ducuntur trans sinum vadosum ad [[Chincoteague (Virginia)|Chincoteague]] in [[Virginia]]m ad emendum.
Est [[canis]] merus ex Terra Mariae qui vulgo ''Chesapeake Bay Retriever'' appellatur, qui ad ludos aquarum, [[venatio]]nem, et quaerendum subveniendumque in regione Chesapeaco alitur.<ref name="Maryland1">[http://www.k9web.com/dog-faqs/breeds/chessies.html Chesapeake Bay Retriever History]</ref> Hic canis erat genus primum a sodalitate [[American Kennel Club]] anno 1878 agnoscitum.<ref name="Maryland1"/>
Inter [[reptilia]] et [[amphibia]] Terrae Mariae est [[testudo]] ''[[Malaclemys terrapin]],'' quae ab [[Universitas Terrae Mariae|Universitate Terrae Mariae]] ad animal fortunae arrogatur. [[Avis publica]] civitatis est ''[[Icterus galbula]]'' quae vulgo ''Baltimore Oriole'' appellatur, et est animal fortunae gregi [[basipila]]e cui nomen est [[Baltimore Orioles|Orioles Baltimorenses]].<ref>[https://web.archive.org/web/20100527153052/http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/01glance/html/symbols/bird.html Maryland Government Website – Maryland State Bird]</ref>
=== Conscientia circumiectorum ===
Anno [[2007]], situm interretialis Forbes.com Terram Mariae quintam civitatem "viridissimam" enumeravit, sub tribus civitatibus Pacificis et [[Mons Viridis|Monte Viridi]].<ref>[http://www.forbes.com/2007/10/16/environment-energy-vermont-biz-beltway-cx_bw_mm_1017greenstates_2.html Forbes.com – America's Greenest States]</ref> Terra Mariae est ordo 40a in consumptione [[energia]]e per nationem, et minus effluvium toxicum producit quam omnem extra sex civitates anno [[2005]]. Mense Aprili 2007, Terra Mariae se ad gregem ''Regional Greenhouse Gas Initiative'' coniunxit quod est grex regionalis constitutum ab omnibus civitatibus boreo-orientalibus, [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia D.C.]], et tribus provinciis [[Canada|Canadenses]] ut emissiones [[Gasium effecto solarii|gasiorum effecto solarii]] reducerent.
{{NexInt}}
{{Porta Civitatum Foederatarum Americae}}
* [[Insula Carpenter (Terra Mariae)]]
* [[Terra Rubra]]
== Notae ==
<references />
== Nexus externus ==
* [http://www.aomol.net/000001/000075/html/am75--6.html Carolus DEI Gratia Angliæ Scotiæ Franciæ et Hiberniæ Rex Fidei Defensor, &c. OMNIBUS ad quos Præfentes Litteræ nostræ pervenerint SALUTEM.]
{{Civitates foederalis}}
{{Comitatus Terrae Mariae}}
[[Categoria:Terra Mariae| ]]
485pvva2y6r92sypoguzzd0rvw5ythu
Corpora transneptuniana
0
8241
3988849
3910980
2026-09-17T15:53:37Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988849
wikitext
text/x-wiki
{{Corpora transneptuniana}}
'''Corpora transneptuniana''' (sigla TNO pro verbo [[Anglice|Anglico]] ''transneptunian object'') sunt [[corpus caeleste|corpora caelestia]] quae extra [[orbita]]m [[Neptunus (planeta)|Neptuni]] [[planeta]]e, extremi [[gigas gasosus|gigantis gasosi]], circa [[sol]]em versatur.
Plurima corpora transneptuniana in [[zona Kuiperi]] esse putantur, quare verbum ''corpus zonae Kuiperi'' ([[Anglice]] ''Kuiper Belt Object,'' ''KBO'') interdum etiam pro ''corpore transneptuniano'' adhibetur. Hodie aliquot [[centum]] corpora transneptuniana nota sunt, sed suspicio est aliquot decem milia corporum diametro plus 100 chiliometrorum exstare.
== Historia ==
Ab anno [[1900]] usque ad annum [[1930]] verbum ''transneptunus'' pro nono planeta opinabili in usu erat, cui (per mendum) parvae perburbationes orbitales [[Uranus (planeta)|Urani]] [[Neptunus (planeta)|Neptunique]] ascriptae sunt.
[[Pluto (planetula)|Pluto]] tandem die [[18 Februarii]] [[1930]] repertus adhuc unicum corpus transneptunianum est, cui erat status [[Planeta]]e, qui autem status interim in [[planetula]]m minutus est. A circa annum [[1950]] ''Transpluto'' quaesitus est, sed anno [[1977]] primo [[Centauri (planetuli)|Centauro]] [[planetulus|planetulo]] invento terminologia alia delecta est.
== Corpora transneptuniana notissima ==
* [[486958 Arrokoth]]
* [[Eris (planetulus)]]
* [[225088 Gonggong]]
* [[Planeta IX]] (hypotheticus)
* [[Pluto (planetulus)]]
* [[50000 Quaoar]]
* [[90377 Sedna]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Trans-Neptunian objects|corpora transneptuniana}}
* ''[https://web.archive.org/web/20120302032019/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb.html Kuiper Belt]'' (situs a Davide Jewitt elaboratus)
{{Systema solare nostrum}}
[[Categoria:Corpora Ultraneptuniana]]
[[Categoria:Planetuli Systematis Solaris]]
3v249w8oc1g7pjjtwno2wun08axnja3
Citrus
0
20295
3988808
3975973
2026-09-17T13:37:27Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988808
wikitext
text/x-wiki
{{L1}}
{{Taxobox
| name = ''Citrus''
| image = OrangeBloss_wb.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = ''[[Citrus sinensis|Citrus × sinensis]]'' cum fructibus floribusque
| regnum = [[Plantae]]
| ordo = [[Sapindales]]
| familia = [[Rutaceae]]
| subfamilia = [[Aurantioideae]]
| tribus = [[Citreae]]
| genus = '''''Citrus'''''
| genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
| synomyma
*''Microcitrus'' <small>[[Gualterus Tennyson Swingle|Swingle]]</small>
}}
[[Fasciculus:Citrus paradisi (Grapefruit, pink) white bg.jpg|thumb|242px|[[Malum paradisi]]]]
{{ires|Citrus}} ({{pns|i|f|citrus}}; a nomine [[Lingua Graeca Antiqua|Graeco]] {{Polytonic|ἡ κέδρος}}, i.e. ‘[[cedrus]]’) est [[Genus (taxinomia)|genus]] arborum fructiferarum in [[Familia (taxinomia)|familia]] [[Rutaceae|Rutacearum]]. Genus a [[Carolus Linnaeus|Linnaeo]] anno [[1753]] statutum est.<ref name="l">[[Carolus Linnaeus]], ''[[Species plantarum]]'' (1753) [http://www.botanicus.org/page/358803 vol. 2 pp. 782-783]{{Nexus deficit|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== De nomine ==
Apud antiquos "citrus" designabat duas species plantarum satis inter se dissimilium: arborem [[Africa]]m, nomine scientifico ''[[Tetraclinis articulata]]'', cuius lignum fragrans, ''citrum'' nominatum, multi aestimabatur ad [[Supellex|supellectilem]] faciendam; arboremque fructiferam quae etiam ''malus Medica'' appellabatur, cuique nunc [[binomen]] ''[[Citrus medica]]'' imponitur.<ref>Lewis & Short, ''A Latin Dictionary'', lemma [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3D%238457 citrus]</ref> A saeculo fere tertio decimo, postquam aliae quoque plantae cognatae in Europa cognitae sunt, nomen ''citrus'' ad eas omnibus nonnumquam translatum est. Dehinc id nomen [[Carolus Linnaeus]] anno 1753 omni huic [[Genus (taxinomia)|generi]] adiudicavit.<ref name="l" />
== De origine generis et specierum ==
Species generis ''Citri'' spontaneae crescunt per regionem satis magnam Australasiaticam, occidentem versus ab [[India]] orientali incipientes, orientem versus usque ad [[Serica (regio)|Sericam]] et [[Iaponia]]m necnon [[Philippinae|Philippinas]] insulas, meridiem versus usque in [[Nova Guinea|Novam Guineam]] [[Australia]]mque florentes. Inter species huius generis facillime et crebrissime hybridae gignuntur, quorum nonnulli fructús hominibus perutiles et valde gratos producunt.
Genus usque eo singulum in sex divisit [[Gualterus Tennyson Swingle]], qui ''Poncirus'' [[Constantinus Samuel Rafinesque|Raf.]] accepit atque e novo constituit ''Clymenia'', ''Fortunella'' et anno [[1915]] e speciebus [[Australia]]nis ''Eremocitrus'', ''Microcitrus''.<ref>W. T. Swingle in ''J. Wash. Acad. Sci.'' vol. 5 (1915) p. 570</ref> Genus ''Papeda'' [[Iustus Carolus Hasskarl|Hassk.]] Swingle in subgenus ''Citri'' convertit. Quae subdivisiones, suadentibus iam diu [[Isaac Henricus Burkill|Burkill]] recenterque [[David Mabberley|Mabberley]], in ''Citrum'' coniungendae sunt.<ref>{{qc|id=Burkill (1931)}}; {{qc|id=Mabberley (1998)}} pp. 334-336</ref>
== Index specierum et hybridarum ==
[[Fasciculus:Citrus store at Pompeii.JPG|thumb|242px|Taberna citrorum [[Pompeii|Pompeiana]]]]
; Species (cum synonymis selectis)
* ''[[Citrus cavaleriei]]'' (''C. ichangensis'')
* ''[[Citrus hystrix]]'' sive papeda (''C. kerrii'', ''C. macroptera'')
* ''[[Citrus maxima]]'' (''C. decumana'', ''C. grandis'')
* ''[[Citrus medica]]'' sive malum Medicum
* ''[[Citrus micrantha]]''
* ''[[Citrus reticulata]]'' sive tangerina (''C. tachibana'')
* ''[[Citrus trifoliata]]'' (''Poncirus trifoliata'')
* ''[[Citrus japonica]]'' sive fortunella (''Fortunella'' spp.)
* ''[[Citrus swinglei]]'' (''F. polyandra'', ''C. polyandra'')
* ''[[Citrus halimii]]''
* ''[[Citrus glauca]]'' (''Eremocitrus glauca'', ''Atalantia glauca'')
* ''[[Citrus australasica]]'' (''Microcitrus australasica'')
* ''[[Citrus australis]]'' (''Microcitrus australis'')
* ''[[Citrus garrawayi]]'' (''C. garrawayae'', ''M. garrawayi'')
* ''[[Citrus gracilis]]''
* ''[[Citrus inodora]]'' (''M. inodora'')
* ''[[Citrus warburgiana]]'' (''M. warburgiana'')
* ''[[Citrus wintersii]]'' (''M. papuana'')
; Hybridae (cum origine)
* ''[[Aurantium|Citrus × aurantium]] (Sour Orange Group)'', Latine "Aurantium" (hybrida ''C. maxima'' × ''C. reticulata'')
** ''([[Malum Sinense|Sweet Orange Group]])'', Latine "Malum Sinense", apud nonnullos ''C. × sinensis'' (hybrida ''C. × aurantium'' × ''C. reticulata'')
** ''([[Malum paradisi|Grapefruit Group]])'', Latine "Malum paradisi", apud nonnullos ''C. × paradisi'' (hybrida ''C. × sinensis'' × ''C. maxima'')
** ''([[Bergamia|Bergamot Group]])'', Latine "Bergamia" (hybrida ''C. × aurantium'' × ''C. limon'' (?))
* ''[[Limon|Citrus × limon]]'', Latine "Limon" (hybrida ''C. medica'' × ''C. × aurantium'')
* ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Citrus × limonia||en|qid=Q1304478}}'' (hybrida ''C. reticulata'' × ''C. medica'')
* ''[[Citrus × aurantiifolia]]'', Latine "[[Lumia]]" (hybrida ''C. medica'' × ''C. hystrix'' (?))
** ''[[Citrus × latifolia]]'' (hybrida ''C. × aurantiifolia'' × ''C. × limon'' (?))
** ''([[Limetta]] Group)'' (hybrida ''C. × aurantiifolia'' × ''C. maxima'' (?))
* ''[[Citrus × microcarpa]]'' vel ''C. × mitis'' sive ''calamondin'' (hybrida ''C. japonica'' × ''C. reticulata'')
* ''[[Citrus × jambhiri]]'' vel ''C. otaitensis'' vel ''C. taitensis'' sive ''rough lemon'' (hybrida ''C. medica'' × ''C. reticulata'' et fortasse × ''C. × limon'')
* ''[[Citrus × junos]]'' sive ''yuzu'' (hybrida ''C. cavaleriei'' × ''C. maxima'' (?))
* ''[[Citrus × webberi]]'' (hybrida ''C. cavaleriei'' × ''C. × aurantium'' (?))
* ''[[Citrus × insitorum]]'' sive ''citrange'' (hybrida ''C. trifoliata'' × ''C. × aurantium'')
* ''[[Citrus × georgiana]]'' sive ''citrangequat'' (hybrida ''C. × insitorum'' × ''C. japonica'')
* ''[[Citrus × floridana]]'' sive ''limequat'' (hybrida ''C. × aurantiifolia'' × ''C. japonica'')
* ''[[Citrus × clementina]]'' (hybrida ''C. × sinensis'' × ''C. reticulata'')
* ''[[Citrus × tangelo]]'' (hybrida ''C. × paradisi'' × ''C. reticulata'')
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
; Fontes antiquiores
* 1178 : [[Han Yanzhi]], ''[[De citris (Han Yanzhi)|Julu]]'' (Michael J. Hagerty, interpr.; [[Paulus Pelliot|Paul Pelliot]], ed., "Han Yen-chih's Chü lu: monograph on the oranges of Wên-chou, Chekiang" in ''T'oung Pao'' 2a ser. vol. 22 [1923] pp. 63-96 {{Ling|Anglice|Francogallice}} [http://www.jstor.org/stable/4526688 JSTOR])
* 1551 : [[Nicolaus Monardes]]; [[Carolus Clusius]], interpr., "De aurantiis", aliter "De citriis, aurantiis, ac limoniis". [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10206033_00151.html Editio 1551 apud MDZ] [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/img/?PID=PPN473520958|LOG_0033&physid=PHYS_0454 Editio 1605 apud GDZ]{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* 1561 : {{ec|id=Gesnerus (1561)|c=[[Conradus Gesnerus]], "De hortis Germaniae" in [[Valerius Cordus]], ''Annotationes in Dioscoridis ... [etc.]'' (1561) [http://dl.ub.uni-freiburg.de/diglit/cordus1561/0562 f. 267a]}}
* 1646 : [[Ioannes Baptista Ferrarius]], ''[[Hesperides (Ferrarius)|Hesperides, sive, De malorum aureorum cultura et usu libri quatuor]]''. Romae: Scheus, 1646 {{Ling|Latine}} [https://archive.org/details/mobot31753000543642 Textus apud archive.org]
* 1708 : [[Iohannes Christophorus Volkamer|Johann Christoph Volkamer]], ''[[Nürnbergische Hesperides]]''. Norimbergae: Endter, 1708 {{Ling|Theodisce}} [http://digital.bibliothek.uni-halle.de/hd/content/titleinfo/242564 Textus]
* 1714 : Johann Christoph Volkamer, ''Continuation der Nürnbergischen Hesperidum''. Norimbergae, 1714 {{Ling|Theodisce}} {{Google Books|ezJXAAAAcAAJ}}
* 1741 : {{Rumphius}} vol. 2 tabb. 24-35 et pp. 95-116 [https://archive.org/stream/mobot31753000819422#page/24/mode/2up Textus]
* 1811 : Giorgio Gallesio, ''Traité du citrus''. 1811 {{Ling|Francogallice}} [https://archive.org/details/traitducitrus00gallgoog Textus apud archive.org]
; Generalia
* Giovanni Dugo, Angelo Di Giacomo, edd., ''Citrus: the genus Citrus''. Londinii: Taylor & Francis, 2002 {{Ling|Anglice}} {{Google Books|OLaykfpqSaYC|Paginae selectae}}
* Peter Hanelt, ed, ''Mansfeld's Encyclopedia of Agricultural and Horticultural Crops'' (Springer, 2001) pp. 1014-1035 {{Google Books|10IMFSavIMsC|Paginae selectae}}
* Michael J. Hagerty, interpr.; [[Paulus Pelliot|Paul Pelliot]], ed., "Han Yen-chih's Chü lu: monograph on the oranges of Wên-chou, Chekiang" in ''T'oung Pao'' 2a ser. vol. 22 (1923) pp. 63-96 {{Ling|Anglice|Francogallice}} [http://www.jstor.org/stable/4526688 JSTOR]
* I. A. Khan, ed., ''Citrus genetics, breeding, and biotechnology''. Wallingford: CAB International, 2007 {{Ling|Anglice}}
* [[David Mabberley|David J. Mabberley]], ''[http://www.ingentaconnect.com/content/nhn/blumea/2004/00000049/f0020002/art00014 Citrus (Rutaceae): a review of recent advances in etymology, systematics and medical applications]'' in ''Blumea'' vol. 49 (2004) pp. 486-498
* Walter Reuther, Herbert John Webber, Leon Dexter Batchelor, edd., ''The Citrus Industry, vol. 1: History, World Distribution, Botany, and Varieties''. 2a ed. Riverside: University of California, Division of Agricultural Sciences, 1967 {{Ling|Anglice}} [http://websites.lib.ucr.edu/agnic/webber/Vol1/Vol1TP.html Versio interretialis]
* Walter Reuther, Leon Dexter Batchelor, Herbert John Webber, edd., ''The Citrus Industry, vol. 2: Anatomy, Physiology, Genetics, and Reproduction''. 2a ed. Riverside: University of California, Division of Agricultural Sciences, 1968 {{Ling|Anglice}} [https://web.archive.org/web/20110719055208/http://websites.lib.ucr.edu/agnic/webber/Vol2/Vol2TP.html Versio interretialis]
* Joseph Antoine Risso, Pierre Antoine Poiteau, ''Histoire naturelle des orangers''. Lutetiae: Audot, 1818-1822 {{Ling|Francogallice}} {{Google Books|jTw_AAAAcAAJ}}
* J. Saunt, ''Citrus varieties of the world. An illustrated guide''. Norvici: Sinclair International, 1990. ISBN 1-872960-00-6 {{Ling|Anglice}} [https://web.archive.org/web/20140901210506/http://www.cabdirect.org/abstracts/19900300000.html;jsessionid=8422E67FE4B1A7124E690F6AC3D4404F Recensio]
* Tong Kwee Lim, ''Edible Medicinal and Non-Medicinal Plants''. Vol. 4: ''Fruits'' (Berolini: Springer, 2012) pp. 619-870 {{Ling|Anglice}} {{Google Books|c4KuB3iGmbwC|Paginae selectae}}
; De origine et natura specierum hybridarumque
* {{ec|id=Araújo et al. (2003)|c=Edson Freitas de Araújo, Luciano Paganucci de Queiroz, Marcos Antônio Machado. 2003. [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1439609204700537 What is ''Citrus''? Taxonomic implications from a study of cp-DNA evolution in the tribe Citreae (Rutaceae subfamily Aurantioideae).] ''Organisms Diversity & Evolution'' 3(1): 55-62. }}
* H. C. Barrett, A. M. Rhodes, "A Numerical Taxonomic Study of Affinity Relationships in Cultivated Citrus and Its Close Relatives" in ''Systematic Botany'' vol. 1 (1976) pp. 105-136 {{Ling|Anglice}} [http://www.jstor.org/stable/2418763 JSTOR]
* Randall J. Bayer, [[David Mabberley|David J. Mabberley]], Cynthia Morton, Cathy H. Miller, Ish K. Sharma, Bernard E. Pfeil, Sarah Rich, Roberta Hitchcock, Steve Sykes, "[http://www.amjbot.org/content/96/3/668.full A molecular phylogeny of the orange subfamily (Rutaceae: Aurantioideae) using nine cpDNA sequences]" in ''American Journal of Botany'' vol. 96 (2009) pp. 668-685 {{Ling|Anglice}}
* {{ec|id=Burkill (1931)|c=I. H. Burkill, "An enumeration of the species of Paramignya, Atalantia and Citrus found in Malaya" in ''Gardeners' Bulletin, Straits Settlements'' vol. 5 (1931) pp. 212–220}}
* C. T. Federici, D. Q. Fang, R. W. Scora, M. L. Roose, "Phylogenetic relationships within the genus Citrus (Rutaceae) and related genera as revealed by RFLP and RAPD analysis" in ''Theoretical and Applied Genetics'' vol. 96 (1998) pp. 812-822 {{Ling|Anglice}} [http://link.springer.com/article/10.1007/s001220050807 Epitome]
* C.T. Federici, M. L. Roose, R. W. Scora, "[http://www.actahort.org/books/535/535_6.htm RFLP analysis of the origin of Citrus bergamia, Citrus jambhiri, and Citrus limonia]" in ''Acta Hort.'' (ISHS) no. 535 (2000) pp. 55-64 {{Ling|Anglice}}
* Andres Garcia-Lor, Franck Curk, Hager Snoussi-Trifa, Raphael Morillon, Gema Ancillo, François Luro, Luis Navarro, Patrick Ollitrault, "[http://aob.oxfordjournals.org/content/111/1/1.full A nuclear phylogenetic analysis: SNPs, indels and SSRs deliver new insights into the relationships in the ‘true citrus fruit trees’ group (Citrinae, Rutaceae) and the origin of cultivated species]" in ''Annals of Botany'' vol. 111 (2013) pp. 1-19 {{Ling|Anglice}}
* Xiaomeng Li, Rangjin Xie, Zhenhua Lu, Zhiqin Zhou, "[http://journal.ashspublications.org/content/135/4/341.full The Origin of Cultivated Citrus as Inferred from Internal Transcribed Spacer and Chloroplast DNA Sequence and Amplified Fragment Length Polymorphism Fingerprints]" in ''Journal of the American Society for Horticultural Science'' vol. 135 (2010) pp. 341-350 {{Ling|Anglice}}
* A. I. Luss, "Pomerantsevje Japonii i sosednikh stran jugovostochnoi Azii' in ''Bulletin of applied botany, genetics and plant breeding'' vol. 26 (1931) pp. 141-240 {{Ling|Russice}}
* {{ec|id=Mabberley (1998)|c=[[David Mabberley|David J. Mabberley]], "[https://web.archive.org/web/20091002183628/http://www.rbgsyd.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/0003/73236/Tel7Mab333.pdf Australian Citreae with notes on other Aurantioideae (Rutaceae)]" in ''Telopea'' vol. 7 (1998) pp. 333–344 {{Ling|Anglice}}}}
* {{ec|id=Mabberley (1997)|c=D. J. Mabberley, "[http://dx.doi.org/10.7751/telopea19971007 A classification for edible Citrus (Rutaceae)]" in ''Telopea'' vol. 7 (1997) pp. 167–172 {{Ling|Anglice}}}}
* E. Nicolosi, Z. N. Deng, A. Gentile, S. La Malfa, G. Continella, E. Tribulato, "Citrus phylogeny and genetic origin of important species as investigated by molecular markers" in ''Theoretical and Applied Genetics'' vol. 100 (2000) pp. 1155-1166 {{Ling|Anglice}} [http://link.springer.com/article/10.1007/s001220051419 Epitome]
* X. Pang, C. Hu, X. Deng, "Phylogenetic relationships within Citrus and its related genera as inferred from AFLP markers" in ''Genetic Resources and Crop Evolution'' vol. 54 (2007) pp. 429-436 {{Ling|Anglice}} [http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10722-006-0005-5 Epitome]
* T. Penjor, T. Anai, Y. Nagano, R. Matsumoto, M. Yamamoto, "Phylogenetic relationships of Citrus and its relatives based on rbcL gene sequences" in ''Tree Genetics and Genomes'' vol. 6 (2010) pp. 931-939 {{Ling|Anglice}} [http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs11295-010-0302-1 Epitome]
* Zoey Poll, "[https://www-nytimes-com.cdn.ampproject.org/c/s/www.nytimes.com/2021/02/18/t-magazine/corsica-citrus-lemons.amp.html Where the Rare Citrus Grows: for French chefs and perfumers, a government-run grove on Corsica — home to some 900 varieties — has become a place of pilgrimage]" in ''[[New York Times]]'' (18/24 Februarii 2021)
* Rainer W. Scora, "On the History and Origin of Citrus" in ''Bulletin of the Torrey Botanical Club'' vol. 102 (1975) pp. 369-375 {{Ling|Anglice}} [http://www.jstor.org/stable/2484763 JSTOR]
* Rainer W. Scora, "Biochemistry, taxonomy and evolution of modern cultivated Citrus" in R. Goren. K. Mendel, edd., ''Proceedings of the 6th International Citrus Congress'' (Rehovot: Balaban Publishers, 1988) pp. 277-289 {{Ling|Anglice}}
* Guohong Albert Wu et al., "[https://www.nature.com/articles/nature25447 Genomics of the origin and evolution of Citrus]" in ''[[Nature]]'' (7 Februarii 2018)
* {{ec|id=Zhang et Mabberley (2008)|c=Zhang Dianxiang, [[David Mabberley|David J. Mabberley]], "[http://flora.huh.harvard.edu/china/PDF/PDF11/Citrus.pdf CITRUS Linnaeus, Sp. Pl. 2: 782. 1753]" in ''Flora of China'' vol. 11 (2008) pp. 90–96 {{Ling|Anglice}}}}
; De historia
* A. C. Andrews, "Acclimatization of citrus fruits in the Mediterranean region" in ''Agricultural history'' vol. 35 (1961) pp. 35-46 {{Ling|Anglice}} [http://www.jstor.org/stable/3740992 JSTOR]
* Dorian Q Fuller et al., "[https://books.openedition.org/pcjb/2173 Charred pummelo peel, historical linguistics and other tree crops: approaches to framing the historical context of early Citrus cultivation in East, South and Southeast Asia]" in Véronique Zech-Matterne, Girolamo Fiorentino, edd., ''AGRUMED: Archaeology and history of citrus fruit in the Mediterranean'' (Neapoli: Centre Jean Bérard, 2018) [https://www.researchgate.net/publication/322759591_Charred_pomelo_peel_historical_linguistics_and_other_tree_crops_approaches_to_framing_the_historical_context_of_early_Citrus_cultivation_in_East_South_and_Southeast_Asia alibi]
* Dafna Langgut, "The Citrus Route Revealed: From Southeast Asia into the Mediterranean" in ''HortScience'' vol. 52 (2017) pp. 814-822 [http://hortsci.ashspublications.org/content/52/6/814.abstract Epitome]
* A. Weisskopf, D. Q. Fuller, "[https://www.academia.edu/14902304/Citrus_Fruits_Citrus_Citrus_spp_._Rutaceae_Origins_and_Development Citrus fruits: origins and development]" in C. Smith, ed., ''Encyclopedia of global archaeology'' (Novi Eboraci: Springer, 2013) pp. 1479–1483
* Véronique Zech-Matterne, Girolamo Florentino, edd., ''AGRUMED: Archaeology and history of citrus fruit in the Mediterranean''. Neapoli, 2017; OpenEdition Books, 2018 [https://books.openedition.org/pcjb/2107 Textus]
; De usu
* Giovanni Dugo, Luigi Mondello, edd., ''Citrus Oils''. CRC Press, 2010 {{Google Books|YDGh-E4sYToC|Paginae selectae}}
* A. A. Farooqi, Z. Wang, S. Hasnain, R. Attar, A. Aslam, Q. Mansoor, M. Ismail, "[http://journal.waocp.org/?sid=Entrez:PubMed&id=pmid:25824799&key=2015.16.6.2575 Citrus fruits and their bioactive ingredients: leading four horsemen from front]" in ''Asian Pacific Journal of Cancer Prevention'' vol. 16 (2015) pp. 2575-2580.
* Xinmiao Lv, Siyu Zhao, Zhangchi Ning, Honglian Zeng, Yisong Shu, Ou Tao, Cheng Xiao, Cheng Lu, Yuanyan Liu, "[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4690266/ Citrus fruits as a treasure trove of active natural metabolites that potentially provide benefits for human health]" in ''Chemistry Central Journal'' vol. 9 (2015) no. 68
* N. E. Mustafa, "Citrus Essential Oils: Current and Prospective Uses in the Food Industry" in ''Recent Patents in Food, Nutrition and Agriculture'' vol. 7 (2015) pp. 115-127. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26321174 Epitome]
* Z. Zou, W. Xi, Y. Hu, C. Nie, Z. Zhou, "Antioxidant activity of Citrus fruits" in ''Food Chemistry'' vol. 196 (2016) pp. 885-896. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26593569 Epitome]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Citrus|genus ''Citrus''}}
{{Wikispecies|Citrus}}
{{Fontes de plantis}}
* ''[https://web.archive.org/web/20141107224805/http://citruspages.free.fr/ Citrus Pages]'' {{Ling|Anglice}}
* ''[https://web.archive.org/web/20150511125055/http://www.citrusvariety.ucr.edu/index.html Citrus Variety Collection]'' ([[Universitas Californiensis apud Riverside]])
* "[http://websites.lib.ucr.edu/agnic/webber/citrus_history.pdf The Origins of Citrus Research in California]" e libro ''The Citrus Industry'' vol. 5 (1989) {{Ling|Anglice}}
* "[http://phys.org/news/2014-06-retracing-early-cultivation-lessons-citrus.html Retracing early cultivation steps: Lessons from comparing citrus genomes]" apud phys.org
* "[https://web.archive.org/web/20211026121910/http://medicinalplants.us/the-citrus-in-the-old-pharmacopoeias The citrus in the old pharmacopoeias]" apud ''Medicinal Plants''
{{Myrias|Biologia}}
{{1000 paginae}}
[[Categoria:Citrus| ]]
[[Categoria:Taxa Linnaei]]
[[Categoria:Taxa 1753]]
ah8u4e7ze55e6puxt2gx96c94ncdm1y
Lacus
0
25883
3988861
3975855
2026-09-17T16:32:39Z
Demetrius Talpa
81729
/* Nexus interni */
3988861
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Bariloche-_Argentina2.jpg|thumb|Lacus in Bariloche ([[Argentina]]).]]
[[Fasciculus:Lake_Billy_Chinook,_Deschutes_National_Forest,_Oregon_(photo_by_Bob_Nichol).jpg|thumb|[[Lacus Billy Chinook]] in [[Silva Nationalis Deschutes|Silva Nationali Deschutes]] in [[Oregonia]].]]
'''Lacus''' {{victio|lacus|ūs|m}} est magnum [[corpus aquae|aquae corpus]], plerumque [[aqua dulcis|dulcis]], [[terra (humus)|terris]] circumdatus, cui saepissime tamen [[flumen]] affert [[aqua]]m et alterum effert ad [[mare]]. Altissimus orbis terrarum lacus est [[Lacus Baical]], in [[Siberia]] situs.
Per lacum flumen - si quod reperitur - solum perfluit; contra, stagnum - sive immobile sive leniter fluens - aquis e flumine vel e mari effusis effectum est. Deinde lacus et stagnum inter se [[altitudo|altitudine]] differunt, et non quod sunt in [[natura]] aut artificiosi. Namque artificiosi possunt esse lacus saeptis circumdatis.<ref>E. g. [[Marcus Terentius Varro|Varro]], [[de re rustica (Varro)|de re rustica]] 1,11,2: ''si omnino aqua non est viva, cisternae faciundae sub tectis et lacus sub divo: ex altero loco ut homines, ex altero ut pecus uti possint''.</ref>
Maximi lacus qui non effluunt ad [[mare]] vocantur maria interna, tamquam [[Mare Caspium]], sed regula incerta est quoniam [[homo|homines]] loquuntur de [[Mare Mortuum|Mari Mortuo]] vel [[Magnus Lacus Salsus|Magno Lacu Salso]].
In [[evangelium|evangelio]] in [[Biblia Sacra|Bibliis Sacris]], [[Tiberiados lacus|lacus Tiberiados]] vocatur mare.
== Nexus interni ==
* [[Index lacuum maximorum]]
*[[Index lacuum Lacus Materiarius appellatorum]]
*[[Lacuna (mare)]]
*[[Lacus salsus]]
*[[Lacus subterraneus]]
*[[Lacus subglacialis]]
*[[Larius]]
*[[Locus uliginosus]]
*[[Tabanorum lacus]]
*[[Verbanus]]
== Notae==
<div class="references-small"><references /></div>
==Nexus externi ==
{{Commonscat|Lakes|Lacum}}
*[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/328083/lake De lacu] apud www.britannica.com
[[Categoria:Lacus|!]]
{{Myrias|Physica}}
qso2q0a3qy6o4g383dqj5vsk4w53563
Green Day
0
26695
3988918
3918894
2026-09-17T21:21:11Z
Bartholomite
116968
3988918
wikitext
text/x-wiki
{{Latinitas}}
[[Fasciculus:Green day Live 5 june 2013 in Rome5.JPG|thumb|300px|Dies Viridis]]
'''Green Day'''<ref>[[Laurentius Livermore]] (post [[Usor:IacobusAmor|Iacobus W. Amor]] nomen ei protulit)</ref> ('Dies Viridis') est grex rockicus [[CFA|Americanus]] habens tres praecipuos socios: [[Gulielmus Iosephus Armstrong]] ([[cithara]], vox principalis), [[Michael Dirnt]] ([[cithara gravis]], vox secunda), et [[Tre Cool]], [[Apparatus tympanorum|tympana]]). Grex in mundo [[musica punkiana|punkiano]] in auliolo [[924 Gilman Street]] [[Berkeleia]]e [[California]]e primum consociati sunt. Eorum primi disci pro [[Lookout! Records]] [[nomen liberum|nomine libero]] (''independent label'') multos fautores<!--grassroots fanbase--> attraxit, quorum aliqui se a grege deinde abalienabant, grege a maiore nomine (''major label'') conducto; nihilominus, ''[[Dookie]],'' gregis primus maioris nominis discus, successus inrumpens (''breakout success'') anno [[1994]] fuit, qui plusquam 10 milliones rerum in [[CFA|Civitatibus Foederatis]] vendidit.<ref>Ben Myers, "[https://web.archive.org/web/20060526010042/http://www.disinfo.com/site/displayarticle15670.html Green Day: American Idiot and the New Punk Explosion]" (Aprilis 2006).</ref><!-- As a result, Green Day was widely credited, along with fellow [[California punk]] bands [[The Offspring]] and [[Rancid (band)|Rancid]], with reviving mainstream interest in and popularizing punk music in the United States.<ref>DeRogatis, Jim. ''Milk It!: Collected Musings on the Alternative Music Explosion of the 90's.'' Cambridge: Da Capo, 2003. p. 357, ISBN 0-306-81271-1</ref><ref name="punk revival">{{cite web | author=D'Angelo, Joe | year=2004 | title=How Green Day's Dookie Fertilized A Punk-Rock Revival | work=MTV.com | url=http://www.mtv.com/news/articles/1491001/20040915/story.jhtml | accessdate=July 26 2006}}</ref> Green Day's immediate follow-up albums didn't achieve the massive success of ''Dookie,'' but they were still successful. Their 2004 [[rock opera]] ''[[American Idiot (album)|American Idiot]]'' reignited the band's popularity, selling 5 million copies in the U.S.<ref>http://www.rockonthenet.com/artists-g/greenday_main.htm</ref>
The band has sold more than 50 million records worldwide,<ref>Myers, Ben. "[http://www.disinfo.com/site/displayarticle15670.html Green Day: American Idiot and the New Punk Explosion]" April, 2006.</ref> Their success has influenced prominent [[pop punk]] bands such as [[Sum 41]] and [[Good Charlotte]].<ref name="punk revival" /> Green Day currently has won three [[Grammy awards]] : [[Grammy Award for Best Alternative Music Album|Best Alternative Album]] for ''Dookie,'' [[Best Rock Album]] for ''American Idiot,'' and [[Record of the Year]] for "[[Boulevard of Broken Dreams (Green Day song)|Boulevard of Broken Dreams]]." -->
== Historia ==
=== Formatio et primi anni (1986–1993) ===
Anno [[1987]], amici Gulielmus Iosephus Armstrong et Michael Dirnt (quattuordecim annos agentes) gregem Liberos Dulces ([[Anglice]]: ''Sweet Children'') creaverunt. Prima praesentatio die [[17 Octobris]] [[1987]] accidit in Rod's Hickory Pit in vico [[Vallejo]] [[California]]e, ubi laborabat mater Armstrong.<ref>https://web.archive.org/web/20080205024233/http://sanfran.com/archives/view_story/96/</ref> Anno [[1989]], Armstrong, Dirnt, et [[Ioannes Kiffmeyer]] (nomine falso "[[Al Sobrante]]") Green Day formaverunt, nomine ad [[Cannabis|cannabinem]] spectante.<ref>https://web.archive.org/web/20090216002019/http://metropolis.co.jp/tokyomusicconcerts/concert/359/tokyomusicconcertsinc.htm</ref> In horto collegii [[Contra Costa|Contrae Costae]], collegii secundarii [[Sanctus Paulus (urbs, California)|Sancti Pauli]] [[California]]e, ubi Kiffmeyer erat alumnus, grex primam praesentationem dedit.<ref>https://web.archive.org/web/20070629074841/http://www.contracosta.edu/archives/</ref>
Grege canente audito, [[Laurentius Livermore]], qui in ''Cave'' periodico gitarram{{dubsig}} cecinit et societatem [[Lookout Records]] gubernabat, gregi pactum dedit: gregem cecinisse, dixit, sicut [[The Beatles]] in stadio Shea.<ref>{{cite web | author= | year= | title=Interview with Lawrence Livermore: An inside look at Green Day's early years | work=greenday.net | url=http://www.greenday.net/basement/livermore.html|accessdate=July 26 2006}}</ref><ref>Livermore, Larry. "[https://web.archive.org/web/20070607220616/http://www.lookoutrecords.com/bands/band.php3?bnd_id=24 Green Day's early history]"</ref> Anno [[1989]] primum discum EP, ''[[1,000 Hours]],'' ediderunt, et mox primum album LP, ''[[39/Smooth]].'' <!--
===Successus emergens (1994–1996)===
===''[[Nimrod (album)|Nimrod]]'' et ''Monitio'' (1997–2002)===
===''Idiota Americanus'' et renovatus populi favor (2003–hodie)===
===Consilia et cogitata=== -->
== Stilus et influentiae ==
=== Musica ===
Gregis carmina offerunt gitarram distortam, tympana insanientia, et bassum electronicum altum et praegravem. . . .
Plurimi suorum carminum cito agunt et brevia sunt, minus quam quattuor minutos. Hoc genus musicae aliorum gregum similis est qui apud [[924 Gilman Street]] annis 1980 exeuntibus et 1990 ineuntibus canebant: [[Crimpshrine]], [[Mustela Eiulans|Mustelae Eiulantis]], [[The Mr. T Experience]], [[Actio Hederae|Actionis Hederae]], et aliorum gregum.<!--
Billie Joe Armstrong has said his biggest influences are seminal [[alternative rock]] bands [[Hüsker Dü]] and [[The Replacements]], and that their influence is particularly noted in the band's chordal vocabulary. Green Day has covered Hüsker Dü's "Don't Want to Know If You Are Lonely" as a b-side for the song "Warning"; the character "Mr. Whirly" in the song "Misery" is a reference to the Replacements song of the same name.<ref>Di Perna, Alan. "Far From The Maddening Crowd". ''Guitar World''. December 2000.</ref> Green Day covered the Replacements' song "Outsider" on the tribute album ''[[We're a Happy Family]]'', and they have covered the Ramones' "Blitzkrieg Bop."-->
Primus Diei Viridis [[sonus]] saepe aequiparabat ad sonum gregum undae primae sicut [[Ramones]], [[The Clash]], et [[Buzzcocks]].<ref>Michael Azerrad, ''[[Our Band Could Be Your Life]]'' (Little Brown and Company, 2001), p. 496. ISBN 0-316-78753-1.</ref>
=== Verba ===
[[Fasciculus:Billie Joe Armstrong at mic in Cardiff.png|thumb|Billie Joe Armstrong in [[Castra Didii]] canit]]
Verba carminum gregis usitate sunt inornata, impolita, simplicia, sincera, aspera, et interdum subinsulsa et insolentia. Argumenta frequentissime sunt alienatio ("Jesus of Suburbia," "Boulevard of Broken Dreams," "Reject"), [[hysteria]] ("Basket Case," "Panic Song"), amor adolescens ("She," "80"), et effectus medicamentorum illicitorum ("Geek Stink Breath," "Green Day").
Exemplum carminis ad amorem adolescentem est "At the Library." Die [[22 Ianuarii]] [[1998]] in tabula rerum gestarum in situ interretiali [[America Online|AOL]], Latine sic sunt edita verba huius carminis, "In Bibliotheca":
:Heus, me aspiciens,
:Dic vere quid videas.
:Sed statim te avertis.
:Verba utilissima quaero.
:Ad te accedere timeo.
:Opportunitas languescit.
:Longe oculos fixens:
:Mox tu exis?
:Tantum indigeo tempore.
:Quid imprimis me conturbat?
:Similes tui mihi incognitae.
:Quos colores tuos adoro?
:Quid talem dolorem affert,
:Cur sic dementio?
:Quos colores tuos adoro?
:Cur iam tibi exeundum fuit?
:Cur tibi egrediendum fuit?
:Eheu! sors me recontigit:
:Puella cum amatore abiit.
:Fortasse reconveniemus.<!--
==Controversia et Iudicium== -->
== Consilia alia ==
[[Pinhead Gunpowder]], [[The Frustrators]], [[The Network]]. . . .
=== Socii in itinere ===
* [[Iason White (musicus|Iason White]]: [[gitarra]], {{dubsig}} vox choralis (1999–hodie)
* [[Iason Freese]]: [[piano]], [[claviculum]], [[trombonium]], [[saxophonium]], [[accordio]], [[gitarra]], vox choralis (2003–hodie)
* [[Ronaldus Blake]]: [[trumpetus]], [[tympanum|tympana]], percussio, vox choralis (2004–hodie)
* [[Gabrielis McNair]]: [[trombonium]], [[saxophonium tenorale]] (1999–2001)
* [[Curtus Lohmiller]]: [[trumpetus]], [[tympanum|tympana]], percussio, vox choralis (1999–2004)
* [[Michael Pelino]]: [[gitarra]]{{dubsig}} (2005–)<ref>https://web.archive.org/web/20100816232039/http://www.geekstinkbreath.net/greenday/article/behind-green-day</ref>
=== Socii in sessionibus ===
* [[Robertus Cavallo]]: [[piano]] ([[American Idiot]])
* [[Petra Haden]]: [[violinus]] ([[Nimrod (album)|Nimrod]])
* [[Gabrielis McNair]]: [[trombonium]] ([[Nimrod (album)|Nimrod]])
* [[Stephanus Bradley]]: [[trumpetus]] ([[Nimrod (album)|Nimrod]] et [[Warning]])
=== Prior socius ===
* [[Al Sobrante]]: [[tympanum|tympana]] (1989–1990)
== Discographia ==
:{|class="wikitable"
!Datum
!Titulus
!Societas
|-
|[[Aprilis]] [[1990]]
|''[[39/Smooth]]''
|[[Lookout! Records]]
|-
|[[17 Ianuarii]] [[1992]]
|''[[Kerplunk!]]''
|Lookout! Records
|-
|[[1 Februarii]] [[1994]]
|''[[Dookie]]''
|[[Reprise Records]]
|-
|[[10 Octobris]] [[1995]]
|''[[Insomniac (album)|Insomniac]]''
|Reprise Records
|-
|[[14 Octobris]] [[1997]]
|''[[Nimrod (album)|Nimrod]]''
|Reprise Records
|-
|[[3 Octobris]] [[2000]]
|''[[Warning]]''
|Reprise Records
|-
|[[13 Novembris]] [[2001]]
|''[[International Superhits!]]''
|Reprise Records
|-
|[[2 Iulii]] [[2002]]
|''[[Shenanigans]]''
|Reprise Records
|-
|[[21 Septembris]] [[2004]]
|''[[American Idiot]]''
|Reprise Records
|-
|[[15 Maii]] [[2009]]
|''[[21st Century Breakdown]]''
|Reprise Records
|-
|[[21 Septembris]] [[2012]]
|''[[¡Uno!]]''
|Reprise Records
|-
|[[9 Novembris]] [[2012]]
|''[[¡Dos!]]''
|Reprise Records
|-
|[[7 Decembris]] [[2012]]
|''[[¡Tré!]]''
|Reprise Records
|-
|[[7 Octobris]] [[2016]]
|''[[Revolution Radio]]''
|Reprise Records
|-
|[[2020]]
|''[[Father of All Motherfuckers]]''
|Reprise Records
|-
|[[2024]]
|''[[Saviors]]''
|Reprise Records
|}
{{NexInt}}
* [[Musica Rockica]]
* [[Punk]]
* [[Rock alternativus]]
== Fontes ==
* Spitz, Marc. [[2006]]. ''Nobody Likes You: Inside the Turbulent Life, Times, and Music of Green Day.'' Novi Eboraci: Hyperion. ISBN 1-4013-0274-2.
* [http://www.bbc.co.uk/radio1/media/g2/onemusic/docs/green_day526.ram The Green Day Story] (Transmissum in [[BBC Radio 1|Radio 1]] Die Lunae, [[20 Iunii]] [[2005]]) (Nexus alternus: [https://archive.is/20121209103856/www.bbc.co.uk/radio/aod/shows/rpms/radio1/greenday_doc.rpm Link])
* [https://web.archive.org/web/20070105213837/http://www.geekstinkbreath.net/greenday/info/ Biographia Diei Viridis]
* [https://web.archive.org/web/20210928214843/http://www.greenday-st-jimmy.piczo.com/ Nunciatio Diei Viridis]
== Notae ==
<div class="references-small"><references/></div>
== Nexus ==
* [http://www.greenday.com/ Green Day] Situs mandatus
* [https://web.archive.org/web/20200309152559/http://www.greenday.net/ Green Day] Mandatus fanaticorum situs
* [http://www.myspace.com/greenday MySpace situs mandatus]
[[Categoria:Greges musici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Triniones musici]]
[[Categoria:Constituta 1987]]
5f5x76a28fn2kp73aulgqxvljpi3urz
Alexander Millerand
0
32227
3988829
3515826
2026-09-17T15:02:16Z
~2026-49405-65
214731
De forma Latina cognominis
3988829
wikitext
text/x-wiki
{{Movenda|Alexander Millerandus}}
[[Fasciculus:Alexandre Millerand par Marcel Baschet.jpg|thumb|Alexander Millerandus]]
'''Alexander Millerandus''',<ref>"Hinc alius ad Hythe oppidum conventus inter George ipsum et Millerandum, administrorum in Gallia collegio praefectum..."; ''Alma Roma'', ann. VII, n. 7 (Romae, mense Iulii 1920): 122 [https://arxlatina.org/pegmata/periodica/almaroma/AlmaRoma.1920.ann07.fasc07.Id_Iul.tusc.pdf].</ref> vulgo ''Alexandre Millerand'' ([[Lutetia]]e natus die [[10 Februarii]] [[1859]]; [[Versaliae|Versaliis]] mortuus die [[17 Aprilis]] [[1943]]), fuit [[vir publicus]] [[Francia|Francicus]] ac praeses consilii a die [[20 Ianuarii]] [[1920]] usque ad diem [[24 Septembris]] eiusdem anni, cum praeses rei publicae et coprinceps [[Andorra]]e creatus est. Die [[11 Iunii]] [[1924]] se a munere removere debuit.
== Vita ==
Millerandus [[causidicus]] erat. Millerandus, qui antea ad factionem socialisticam pertinebat, postea, praecipue cum praeses creatus est, factionem conservatricem sustinuit. Cum hanc factio (Francice ''Bloc national'') petitionem amisit, die [[11 Iunii]] [[1924]] Millerandus se a praesidentia removit. Fuit legatus ad [[Conventus Nationalis Franciae|Conventum Nationalem Franciae]] annis ab [[1885]] ad [[1919]] et senator Franciae ab [[1925]] ad [[1943]].
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Alexandre Millerand|Alexandrum Millerandum}}
{{fontes biographici}}
* [http://www.elysee.fr/la-presidence/alexandre-millerand/ Biographia Millerandi] in situ praesidis Franciae
{{bio-stipula}}
{{Principes Franciae 1799–1946}}
{{Praesidentes consilii et Primi ministri Rei Publicae Francicae}}
{{Lifetime|1859|1943|Millerand, Alexander}}
[[Categoria:Praesides Franciae]]
[[Categoria:Legati Conventui Nationali Francico]]
[[Categoria:Senatores Franciae]]
[[Categoria:Primi ministri Franciae]]
[[Categoria:Socii Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum]]
[[Categoria:Administri rerum exterarum Franciae]]
ik1tlff1yflumn89ejwrjdegflx5z3n
Experimentum Hershey-Chase
0
60200
3988910
3897556
2026-09-17T20:39:07Z
LilyKitty
18316
de Aldredo Hershey et bacteriophago
3988910
wikitext
text/x-wiki
{{L1}}
[[Fasciculus:HersheyChaseEx.png|thumb|Conspectus experimenti]]
'''Experimentum Hershey-Chase''' est series experimentorum ab [[Alfredus D. Hershey|Alfredo Hershey]] et [[Martha Chase]] anno [[1952]] peractorum, quibus demonstraverunt geneticam materiam non e [[Proteinum|proteino]] sed ex acido desoxyribonucleico sive [[Acidum desoxyribonucleicum|DNA]] constare.
== Profectio experimenti ==
Anno [[1917]] prima reperta sunt [[Virus|vira]] bacteriorum. [[Felix d'Herelle]] enim, cum bacteria investigabat, organismum repperit qui bacteria valet necare. Quos organismos [[Bacteriophagus|bacteriophagos]] appellavit, quippe qui bacteria comederent. Etsi intellexerit investigationem suam morborum opprimendorum auxilio fore, nequibat providere, quantum fecerit progressum in studiis geneticis: probavit enim (vel potius ad probandum profuit) [[acidum desoxyribonucleicum]] (DNA) geneticam omnium viventium esse materiam.
== Experimentum Hershey-Chase ==
[[Fasciculus:Tevenphage.svg|thumb|Schema bacteriophagi T2]]
Anno [[1952]] [[Alfredus D. Hershey]] et [[Martha Chase]] ab exitu investigationis d'Herelle profecti, qua esset materia genetica bacteriophagus, diiudicare volebant. Experimentati sunt bacteriophago T2, viro cuius compages microscopio electronico nuper erat detecta.<ref>Imago phagi T2 [https://web.archive.org/web/20160304220459/http://www.phage.ulaval.ca/index.php?pageDemandee=phage&noPhage=25 hic] videnda est.</ref> Sciebant enim phagos bacteriorum e [[Proteinum|proteino]] et acido desoxyribonucleico tantum esse compositos: exteriorem partem sive involucrum e proteino, interiorem autem ex DNA constare. Simulac phago infectum est bacterium, interior pars huius incipit a phago domitari, qui adhibet bacterium ad vira multiplicanda. Itaque Hershey et Chase, utrum DNA an proteinum imperio bacterii potitum sit, cognoscere volebant. Constat [[sulphur]] proteino contineri, cum DNA non contineat sulphur. Etiam constat paululum modo [[Phosphorus|phosphori]] proteino contineri, cum DNA multum contineat phosphori. Compositione igitur inter se differunt proteinum et DNA. Qua compositionum differentia usi suum aggressi sunt experimentum. Duobus [[Isotopium|radioisotopiis]] usi sunt investigatris.<ref>''Investigatrum'', Anglice ''tracer''.</ref>
Primo experimento radioactivum [[bacteriophagus|bacteriophagis]] addiderunt phosphorum, nempe phosphorum-32 (sive <sup>32</sup>P).<ref>Phosphorus in DNA reses abest [[Acidum aminicum|acidis aminicis]] viginti, e quibus constant proteina.</ref> [[Escherichia coli]] phagis infecta Hershey et Chase involucrum proteini e cellulis infectis machina mixtoria removerunt. Quo facto viderunt investigatrum radioactivum non in proteini involucris sed in bacteriorum cellulis tantum conspici posse.
Altero experimento radioactivum bacteriophagis addiderunt sulphur, nempe sulphur-35 (sive <sup>35</sup>S) investigatrum. Separatione facta perspexerunt investigatrum radioactivum in proteini involucris conspici sed bacteriis contagione phagorum infectis abesse. Quo demonstraverunt acidum desoxyribonucleicum (DNA) geneticam esse materiam bacteria inficientem.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Hershey, A.D. & Chase, M. ([[1952]]) [http://www.jgp.org/cgi/content/abstract/36/1/39 Independent functions of viral protein and nucleic acid in growth of bacteriophage]. ''Journal of Genetic Physiology'' 36,39-56.
[[Categoria:Genetica]]
h20br2jhvrgsyq4b9pla1w13ukf1gqb
David Cameron
0
68039
3988914
3949934
2026-09-17T21:07:33Z
Bartholomite
116968
3988914
wikitext
text/x-wiki
{{L1}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|David Gulielmus Donaldus Cameron, baro Cameron de Chipping Norton}} (natus [[Londinium|Londinii]] die [[9 Octobris]] [[1966]]), vir publicus [[Britanniarum Regnum|Britannicus]] factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]], a die [[11 Maii]] [[2010]] ad [[13 Iulii]] [[2016]] munere [[Primus minister Britanniarum Regni|primi ministri]] [[regina]]e [[Elisabetha II|Elisabethae II]] functus est.
David Cameron, in vico [[Peasemore]] [[comitatus Berceriensis]] educatus, fuit discipulus [[Collegium Etonense|Collegii Etonensis]]. Philosophiae, politicae, oeconomiae in [[Collegium Aenei Nasi (Oxonia)|Collegio Aenei Nasi]] [[Universitas Oxoniensis|Universitatis Oxoniensis]] studuit, tutore [[Vernon Bogdanor]]. Ibi contubernalem habuit [[Catharina Fall]]; sodalis fuit societatis convivalis [[societas Bullingdon|Bullingdon]] eodem tempore quo et [[Boris Johnson]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Societas Petri Gaveston|societatisque|en|qid=Q7192604}} infamis ad honorem [[Petrus Gaveston|Petri Gaveston]] nominatae.<ref>{{qc|id= Stewart (2015)}}; Nadia Khomami, "[https://www.theguardian.com/politics/2015/sep/21/david-cameron-piers-gaveston-society-what-we-know-oxford-secret David Cameron, a pig's head and a secret society at Oxford University – explained]" in ''[[The Guardian]]'' (21 Septembris 2015)</ref>
Pro factione Conservativa annis [[1988]]-[[1994]] operam dedit, consiliarius merens [[Normannus Lamont|Normanno Lamont]] cancellario scaccarii et [[Michael Howard|Michaële Howard]] civico rerum internarum secretario. Ab anno [[2000]] legatus est ad [[Parlamentum Britannicum]] pro circulo [[Witney]] [[comitatus Oxoniensis]]. Ductor electus est die [[6 Decembris]] [[2005]] factionis Conservativae, propter quod officium eodem die dux oppositionis parlamentariae factus est. Factione Laboris (duce [[Gordonus Brown|Gordono Brown]]) in comitiis anni [[2010]] aegre devicta, coalitione inter liberales (duce [[Nicolaus Clegg|Nicolao Clegg]]) et conservativos composita, Cameron ab hoc anno primus minister meret.
Die [[7 Maii]] [[2015]] David Cameron iterum electiones Parlamenti [[Regnum Unitum|Britannici]] vicit et solus factionis conservativae suffragiorum gratia gubernare potest. [[Britannorum suffragium de tenenda Unionis Europaeae societate|Suffragio de Unionis Europaeae societate tenenda]] (quod ipse moverat) victus, die [[24 Iunii]] [[2016]] se officium intra tres menses renuntiaturum nuntiavit; id quod citius fecit die [[13 Iulii]] [[2016|eiusdem anni]], successore [[Theresa May]]. Primo ministro [[Rishi Sunak]] David Cameron [[minister rerum externarum]] Regni Britanniarum die [[13 Novembris]] [[2023]] convocatus est.
==Notae==
<references />
== Bibliographia ==
[[Fasciculus:Obama, Cameron, and Kenny at G8 summit.jpg|thumb|upright=1.5|[[Baracus Obama]], David Cameron et [[Endeus Kenny]] ad colloquium [[G8]] anno 2012 iuxta [[Enniskillen]] [[Hibernia]]e picti]]
* {{ec|id= Stewart (2015)|c= Dan Stewart, "[https://time.com/4043311/david-cameron-pig-gate-scandal/ Why David Cameron's 'Pig-Gate' Scandal Isn't Going Away]" in ''[[Time]]'' (21 Septembris 2015) }}
* Francis Elliott, James Hanning, ''Cameron: Practically a Conservative''. Londinii: Fourth Estate, 2012. ISBN 978-0-00-743642-2
* Timothy Heppell, David Seawright, ''Cameron and the Conservatives: The Transition to Coalition Government''. Londinii: Palgrave Macmillan, 2012. ISBN 978-0-230-31410-8
== Nexus externi ==
[[Fasciculus:Vladimir Putin and David Cameron 10 May 2013.jpeg|thumb|upright=1.5|[[Vladimirus Putin]] et David Cameron [[Sotzium|Sotzii]] anno 2013 helicopterum inspiciunt]]
{{CommuniaCat|David Cameron|Davidem Cameron}}
{{Fontes biographici}}
* {{CIDOB|https://www.cidob.org/biografias_lideres_politicos/europa/reino_unido/david_cameron|David Cameron}}
* [https://web.archive.org/web/20060424055309/http://www.davidcameronmp.com/ Pagina publica] {{Ling| Anglice}}
* [https://web.archive.org/web/20080915212503/http://www.conservatives.com/tile.do?def=webcameron.aboutdavid.page De Davide Cameron] apud interretiales Factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]] paginas
{{Primi ministri Regni Britanniarum 1945–}}
{{Consilium Britannicum Cameron}}
{{Consilium Britannicum Sunak}}
{{Secretarii civici rerum externarum Britannici}}
{{Anni vitae|1966||Cameron, David Gulielmus Donaldus}}
[[Categoria:Alumni Collegii Etonensis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Oxoniensis]]
[[Categoria:Gubernatores Regni Britanniarum]]
[[Categoria:Legati Parlamento Britannico]]
[[Categoria:De Brexitu agentes]]
[[Categoria:Ministri rerum externarum Anglici et Britannici]]
kr8ag7oh9vl7mfdvkh4jyb5djxc7zcy
Coemgenus Boyle
0
81101
3988819
3852686
2026-09-17T14:21:11Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988819
wikitext
text/x-wiki
'''Coemgenus Boyle''' (natus [[Detroitum |Detroiti]] in [[Ohium|Ohio]] die [[7 Octobris]] [[1960]]) est [[historicus|rerum gestarum scriptor]] [[Civitates Foederatae|Americanus]]. Anno [[2004]] operis ''Arc of Justice: A Saga of Race, Civil Rights, and Murder in the Jazz Age'' gratia praemium ''[[National Book Award]]'' accepit.
==Nexus externi==
*[https://web.archive.org/web/20100626045736/http://history.osu.edu/people/person.cfm?ID=665 De Coemgeno Boyle apud History.osu.]
{{scriptor-stipula}}
{{Lifetime|1960||Boyle, Coemgenus}}
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Historici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]]
ex1tzohzykf3e1qt5kclavht5dljtei
Ochota
0
88512
3988995
3817363
2026-09-18T01:59:03Z
Demetrius Talpa
81729
3988995
wikitext
text/x-wiki
{{latinitas}}{{flumen| Ochota | | 393 | | 200 | 19 100 |[[Suntar Chaiata]] | [[Mare Ochotense]] | [[territorium Fortunianum]] [[Russia]]e}}
'''Ochota''' <ref>[[Petrus Simon Pallas|Petri Simonis Pallas]] [http://books.google.ru/books?id=NEEAAAAAQAAJ&pg=PA147&dq=Ochota+Pallas&lr=&as_brr=4&cd=1#v=onepage&q=Ochota&f=false ''Zoographia rosso-asiatica'', tomus 1, p. 147]; [[Carolus Fridericus a Ledebour|Caroli Friderici a Ledebour]] [http://books.google.ru/books?id=oUkAAAAAQAAJ&pg=PA707&dq=Ochota+fl.&lr=&cd=20#v=onepage&q=Ochota&f=false ''Flora rossica'', p. 707]</ref> ([[Russice]] ''Охота'') est flumen in [[Asia]], in [[Territorium Fortunianum|territorio Fortuniano]] [[Russia|Foederationis Russicae]]. In montibus [[Suntar Chaiata]] incipir, 393 chiliometra patet et, prope ad urbem veterem [[Ochotium]], in [[mare Ochotense]] effunditur. Nomen de vocabulo [[Lingua Evenensis|Evenensi]] ''okat, flumen'', derivatum est.
[[Fasciculus:Okhota river.png|thumb|left|150px|Ochota, Ochotium et Delkiu Ochotensis (a laeva parte) im tabula]]
[[Delkiu Ochotensis]] flumen, Ochotae accola maximus, est unus fluviorum, [[Bifurcatio|bifurcationem]] veram habentium; nam aquae rami [[Delkiu]] alterius, qui [[Delkiu Kuidusunensis]] nuncupatur, per Kuidusun flumen et [[Indigirca]]m in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] flluunt. ''Delkiu'' vox [[lingua Evenkensis|Evenkensis]] ''[[bracae|bracas]]'' significat.
==Notae==
<references />
==Nexus externi==
{{fontes geographici}}
* [http://textual.ru/gvr/index.php?card=285552 Ochota] in ''Registro nationali aquarum'' {{ling|Russice}}
[[Categoria:Flumina Russiae Asiaticae]]
[[Categoria:Oriens Extremus Russiae]]
[[Categoria:Territorium Fortunianum]]
[[Categoria:Systema fluviorum maris Ochotensis]]
j1chjgh0y559snqd6a7b1hph0bamoxm
Indigirca
0
92412
3988996
3817241
2026-09-18T01:59:31Z
Demetrius Talpa
81729
/* Systema hydrographicum */
3988996
wikitext
text/x-wiki
{{flumen| Indigirca |[[Fasciculus:Усть-Нера. Вид с горы..jpg|thumb|350px|''Ust'-Nera'' (scilicet ''Nerae ostium'') oppidum<br>in ripa Indigircae]]| 1726| 792 | 1600 (350 chm ab ostio) | 360 000 | Confluentia Tuora-Iuriach et <br>Taryn-Iuriach fluminum <br>in iugo Chalcanensi | [[Mare Sibiricum Orientale]]|[[Iacutia]]}}
'''Indigirca'''<ref>[[Ioannes Georgius Gmelin|Ioannis Georgii Gmelin]] [http://books.google.ru/books?lr=&as_brr=4&id=ze_UT_R6dlEC&dq=Gmelin+Flora+sibirica&q=Indigirca#v=snippet&q=Indigirca&f=false ''Flora Sibirica'', tomus I., pp. XLV-XLI]. ''Fluvius Canina'' interdum nuncupabatur.</ref> ([[Russice]] Индигирка, [[translitteratio|tr.]] ''Indigirka'', [[Iacutice]] Индигиир, [[translitteratio|tr.]] ''Indigiir'') est flumen in re publica [[Iacutia]] [[Russia|Foederationis Russicae]].
==Fluxus==
E confluentia Tuora-Iuriach et Taryn-Iuriach fluminum in iugo Chalcanensi (parte montium [[Suntar Chaiata]]) oritur. Per [[Planities montana Iano-Oimiakonica|planitiem montanam Iano-Oimiakonicam]] et [[iugum Czerskii]] transit, ubi [[Cataracta (angustium)|cataracta]]s magnas habet. 1726 chiliometra patet et in [[Mare Sibiricum Orientale]] [[oceanus Arcticus|Oceani Arctici (Glacialis Septentrionalis)]] effunditur.
[[Delta fluminis|Deltae]] Indigircensis initium 130 chm a mari distat; [[ramus fluviatilis|rami]] principales sunt ''ramus Ostii Russici''<ref>''Russko-Ust'inskij''.</ref>, ''ramus Medius'', ''ramus Colymensis''.
==Systema hydrographicum==
[[Moma]] est accola Indigircae magnus.
In [[Kuidusun]] fluvium Indigircae accolam [[Delkiu Kuidusunensis]] fluvius influit, qui est unus fluviorum, [[Bifurcatio|bifurcationem]] veram habentium; nam aquae rami [[Delkiu]] alterius, qui [[Delkiu Ochotensis]] nuncupatur, [[Ochota]]e fluvii accolae, in [[mare Ochotense]] [[Oceanus Pacificus|Oceani Pacifici]] flluunt. ''Delkiu'' vox [[lingua Evenkensis|Evenkensis]] ''[[bracae|bracas]]'' significat.
[[Fasciculus:Indigirkarivermap.png|thumb|Flumen Indigirca et [[pelvis siccationis]] eius in tabula]]
==Loci habitati ad ripas siti==
[[Oimiakon]] (ubi ''[[polus frigoris]]'' putatur esse), [[Ostium Nerae]] (''Ust'-Nera''), [[Ostium Russicum]] (''Russkoje Ust'e'') sunt vici maximi ad Indigircam siti. ''Zašiversk'' urbs a saeculo XVII ad Indigircam stabat, qui saeculo XIX exeunte post [[variola]]e [[epidemia]]m desertus est.
== Notae ==
<references/>
== Nexus externi ==
{{fontes geographici}}
{{CommuniaCat|Indigirka River|Indigircam}}
[[Categoria:Flumina Russiae Asiaticae]]
[[Categoria:Iacutia]]
[[Categoria:Systema fluviorum maris Sibirici Orientalis]]
{{Myrias|Geographia}}
2olel0jj3qe0k0ncshns90xpup3sogk
Vladimirus Filatov
0
116968
3988886
3688814
2026-09-17T19:10:10Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988886
wikitext
text/x-wiki
{{L}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Coin of Ukraine Filatov R.jpg|thumb|Vladimirus Filatov in [[nummus|nummo]] [[ucraina|Ucrainico]] pictus.]]
'''Vladimirus Petri filius Filatov''' ([[Russice]] Владимир Петрович Филатов, [[translitteratio|tr.]] ''Vladimir Petrovič Filatov''; natus in vico ''Michajlovka'' tunc [[gubernium Pensense|gubernii Pensensis]] et nunc rei publicae [[Mordovia]]e [[Russia]]e die [[27 Februarii]] [[1875]], [[Odessa]]e mortuus die [[30 Octobris]] [[1956]]) erat [[ophthalmologia|ophthalmologus]] sive [[Ophthalmologia|ophthalmologista]] et [[chirurgus]] [[Russia|Russicus]] et [[Ucraina|Ucrainicus]] [[URSS|Sovieticus]], conditor scholae scientificae in [[ophthalmologia]], socius ordinarius Academiae Scientiarum [[Ucraina|Ucrainicae RSS]] ab anno [[1939]] et [[Academia Scientiarum Medicarum URSS|Academiae Scientiarum Medicarum URSS]] ab anno [[1944]], anno [[1950]] titulo [[Heros Laboris Socialistici|Herois Laboris Socialistici]] ornatus.
== Vita et opera ==
Vladimirus Filatov anno [[1897]] complevit studium suum in [[facultas (studium)|facultate]] medica [[Universitas Moscuensis|Universitatis Moscuensis]], et ab anno [[1903]] [[Odessa]]e colebat, ubi anno [[1908]] [[dissertatio]]nem pro [[gradus academicus|gradu]] doctoris [[medicina]]e defendit. Annis [[1903]]–[[1911]] in clinica ocularia [[Universitas Odessana|Universitatis Odessanae]] laborabat, et ab anno [[1921]] fuit professor Instituti Medici Odessani. Anno [[1936]] Filatov condidit Institutum Ophthalmologiae Experimentalis, cuius director ad finem vitae suae mansit, et quod nunc Institutum Morborum Oculariorum et Therapiae Texturalis Filatoviana vocatur. Praeterea fuit conditor atque editor ''Diarii ophthalmologici'', etiam praeses societatis scientificae ophthalmologorum Ucrainae.
Filatov notus est ut inventor methodi [[transplantatio organorum|transplantationis]] [[cornea]]e atque nonnullarum aliarum methodorum [[therapia]]e ophthalmologicae (e.g., anno [[1933]] elaboravit methoda [[Therapia texturalis|therapiae texturalis]]). Multa instrumenta ophthalmologica creavit. Plus quam 430 opera sua scientifica in lucem edidit.
==Nexus externi==
{{communiaCat|Vladimir Filatov|Vladimirum Filatov}}
{{Fontes biographici}}
* [http://bse.sci-lib.com/article116189.html Pagina de Vladimiro Filatov ''Encyclopaediae Sovieticae Magnae'' editionis tertiae] {{ling|Russice}}
* [https://www.historymed.ru/encyclopedia/doctors/index.php?ELEMENT_ID=4992 vita eius in paginis de medicinae historia]
* [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=12498 Filatov inter terrae illustrissimos viros]
{{Lifetime|1875|1956|Filatov, Vladimirus}}
[[Categoria:Academici Russiae]]
[[Categoria:Academici Ucrainae]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Moscuensis]]
[[Categoria:Chirurgi]]
[[Categoria:Eruditi Unionis Sovieticae]]
[[Categoria:Incolae Imperii Russici]]
[[Categoria:Medici Russiae]]
[[Categoria:Medici Ucrainae]]
[[Categoria:Ophthalmologi]]
qe3yasnmetvf6qmsopavmxz7ttg2m3m
3988887
3988886
2026-09-17T19:10:56Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Vita et opera */
3988887
wikitext
text/x-wiki
{{L}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Coin of Ukraine Filatov R.jpg|thumb|Vladimirus Filatov in [[nummus|nummo]] [[ucraina|Ucrainico]] pictus.]]
'''Vladimirus Petri filius Filatov''' ([[Russice]] Владимир Петрович Филатов, [[translitteratio|tr.]] ''Vladimir Petrovič Filatov''; natus in vico ''Michajlovka'' tunc [[gubernium Pensense|gubernii Pensensis]] et nunc rei publicae [[Mordovia]]e [[Russia]]e die [[27 Februarii]] [[1875]], [[Odessa]]e mortuus die [[30 Octobris]] [[1956]]) erat [[ophthalmologia|ophthalmologus]] sive [[Ophthalmologia|ophthalmologista]] et [[chirurgus]] [[Russia|Russicus]] et [[Ucraina|Ucrainicus]] [[URSS|Sovieticus]], conditor scholae scientificae in [[ophthalmologia]], socius ordinarius Academiae Scientiarum [[Ucraina|Ucrainicae RSS]] ab anno [[1939]] et [[Academia Scientiarum Medicarum URSS|Academiae Scientiarum Medicarum URSS]] ab anno [[1944]], anno [[1950]] titulo [[Heros Laboris Socialistici|Herois Laboris Socialistici]] ornatus.
== Vita et opera ==
Vladimirus Filatov anno [[1897]] complevit studium suum in [[facultas (studium)|facultate]] medica [[Universitas Moscuensis|Universitatis Moscuensis]], et ab anno [[1903]] [[Odessa]]e colebat, ubi anno [[1908]] [[dissertatio]]nem pro [[gradus academicus|gradu]] doctoris [[medicina]]e defendit. Annis [[1903]]–[[1911]] in clinica ocularia [[Universitas Odessana|Universitatis Odessanae]] laborabat, et ab anno [[1921]] fuit professor Instituti Medici Odessani. Anno [[1936]] Filatov condidit Institutum Ophthalmologiae Experimentalis, cuius director ad finem vitae suae mansit, et quod nunc Institutum Morborum Oculariorum et Therapiae Texturalis Filatoviana vocatur. Praeterea fuit conditor atque editor ''Diarii ophthalmologici'', etiam praeses societatis scientificae ophthalmologorum Ucrainae.
Filatov notus est ut inventor methodi [[transplantatio organorum|transplantationis]] [[cornea]]e atque nonnullarum aliarum methodorum [[therapia]]e ophthalmologicae (e.g., anno [[1933]] elaboravit methodum [[Therapia texturalis|therapiae texturalis]]). Multa instrumenta ophthalmologica creavit. Plus quam 430 opera sua scientifica in lucem edidit.
==Nexus externi==
{{communiaCat|Vladimir Filatov|Vladimirum Filatov}}
{{Fontes biographici}}
* [http://bse.sci-lib.com/article116189.html Pagina de Vladimiro Filatov ''Encyclopaediae Sovieticae Magnae'' editionis tertiae] {{ling|Russice}}
* [https://www.historymed.ru/encyclopedia/doctors/index.php?ELEMENT_ID=4992 vita eius in paginis de medicinae historia]
* [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=12498 Filatov inter terrae illustrissimos viros]
{{Lifetime|1875|1956|Filatov, Vladimirus}}
[[Categoria:Academici Russiae]]
[[Categoria:Academici Ucrainae]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Moscuensis]]
[[Categoria:Chirurgi]]
[[Categoria:Eruditi Unionis Sovieticae]]
[[Categoria:Incolae Imperii Russici]]
[[Categoria:Medici Russiae]]
[[Categoria:Medici Ucrainae]]
[[Categoria:Ophthalmologi]]
kvczuz8brifdjy3d7rvucv9x2k97d3p
Oranza
0
121524
3988928
3627793
2026-09-17T21:58:41Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Mertzen]] ad [[Oranza]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3627793
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Mertzen%2C_Mairie.jpg |thumb|250 px|Mertzen: [[curia municipalis]]]]
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 68202.png|250 px|left|thumb|Mertzen: communis tabula]]
''' Mertzen''' ([[Germanice]] '''Merzen''') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 222 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhenus Superior|Rheni Superioris]] et ab anno 2021 [[Communitas Europaea Alsatiae|Communitatis Europaeae Alsatiae]] in regione orientali olim [[Alsatia]] et a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Alsatia Campania Arduenna et Lotharingia]] et nunc ex plebiscito ''Grand Est'' vocata.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Rheni Superioris|Indicem communium praefecturae Rheni Superioris]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Mertzen|Mertzen}}
* {{INSEE commune|68202|de=Mertzen}}
* [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=22137 De hoc commune apud Cassini]
[[Fasciculus:Blason de la ville de Mertzen (68).svg|thumb|80 px|left|Mertzen: [[insigne]]]]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia Praefecturae Rheni Superioris]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Rheni superioris]]
jq7g2x7cwujl1f2kl2atwyuesutwk77
3988930
3988928
2026-09-17T22:03:04Z
Cyprianus Marcus
66550
3988930
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Mertzen%2C_Mairie.jpg |thumb|250 px|Oranza: [[curia municipalis]].]]
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 68202.png|250 px|left|thumb|Oranza: communis tabula.]]
''' Oranza'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Francice]] ''Mertzen''; [[Theodisce]] ''Merzen'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 222 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhenus Superior|Rheni Superioris]] et ab anno 2021 [[Communitas Europaea Alsatiae|Communitatis Europaeae Alsatiae]] in regione orientali olim [[Alsatia]] et a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Alsatia Campania Arduenna et Lotharingia]] et nunc ex plebiscito [[Magnus Oriens|Magno Oriente]] ([[Francice ''Grand Est'') vocata.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Rheni Superioris|Indicem communium praefecturae Rheni Superioris]]
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Mertzen|Oranzam}}
* {{INSEE commune|68202|de=Mertzen}}
* [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=22137 De hoc commune apud Cassini]
[[Fasciculus:Blason de la ville de Mertzen (68).svg|thumb|80 px|left|Oranza: [[insigne]]]]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia Praefecturae Rheni Superioris]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Rheni superioris]]
sxd7oy7fi139rard1m1co96fas84rp0
Categoria:Conformationes terrestres Ontarionis
14
122332
3988991
2517608
2026-09-18T01:45:57Z
Demetrius Talpa
81729
[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Conformationes terrestres Canadae provincia vel territorio digestae]]
3988991
wikitext
text/x-wiki
[[Categoria:Ontario]]
9ho86dzxb23ugv27ilc3opkgwbyl5xj
3988992
3988991
2026-09-18T01:46:20Z
Demetrius Talpa
81729
Abrogans recensionem 3988991 ab usore [[User:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[User talk:Demetrius Talpa|Disputatio]] | [[Special:Contributions/Demetrius Talpa|conlationes]])
3988992
wikitext
text/x-wiki
[[Categoria:Conformationes terrestres Canadae provincia vel territorio digestae|Ontario]]
[[Categoria:Ontario]]
81da7rr9nfn8c2mwu2r2u5nfmns8v36
Index communium praefecturae Vosegi
0
123776
3988803
3988615
2026-09-17T13:23:33Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988803
wikitext
text/x-wiki
Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero.
[[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]]
[[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']]
{| class="wikitable sortable"
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88001
| 88270
| [[Les Ableuvenettes]]
|-
| 88002
| 88500
| [[Ahéville]]
|-
| 88003
| 88140
| [[Aingeville]]
|-
| 88004
| 88320
| [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]]
|-
| 88005
| 88110
| [[Allarmont]]
|-
| 88006
| 88500
| [[Ambacuria]]
|-
| 88007
| 88410
| [[Ameuvelle]]
|-
| 88008
| 88700
| [[Anglemont]]
|-
| 88009
| 88650
| [[Anould]]
|-
| 88010
| 88170
| [[Aouze]]
|-
| 88011
| 88380
| [[Arches (Vosegus)|Arches]]
|-
| 88012
| 88380
| [[Archettes]]
|-
| 88013
| 88170
| [[Aroffe]]
|-
| 88014
| 88430
| [[Arrentès-de-Corcieux]]
|-
| 88015
| 88300
| [[Attignéville]]
|-
| 88016
| 88260
| [[Attigny (Vosegus)|Attigny]]
|-
| 88017
| 88300
| [[Aulnois]]
|-
| 88019
| 88300
| [[Autigny-la-Tour]]
|-
| 88020
| 88300
| [[Autreville (Vosegus)|Autreville]]
|-
| 88021
| 88700
| [[Autrey (Vosegus)|Autrey]]
|-
| 88022
| 88140
| [[Auzainvilliers]]
|-
| 88023
| 88500
| [[Avillers (Vosegus)|Avillers]]
|-
| 88024
| 88130
| [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]]
|-
| 88025
| 88630
| [[Avranville]]
|-
| 88026
| 88600
| [[Aydoilles]]
|-
| 88027
| 88330
| [[Badménil-aux-Bois]]
|-
| 88028
| 88460
| [[La Baffe]]
|-
| 88029
| 88240
| [[La Vôge-les-Bains]]
|-
| 88030
| 88270
| [[Bainville-aux-Saules]]
|-
| 88031
| 88170
| [[Balléville]]
|-
| 88032
| 88520
| [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]]
|-
| 88033
| 88210
| [[Ban-de-Sapt]]
|-
| 88106
| 88230
| [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]]
|-
| 88035
| 88640
| [[Barbey-Seroux]]
|-
| 88036
| 88300
| [[Barville (Vosegus)|Barville]]
|-
| 88037
| 88120
| [[Basse-sur-le-Rupt]]
|-
| 88038
| 88130
| [[Battexey]]
|-
| 88039
| 88500
| [[Baudricourt]]
|-
| 88040
| 88150
| [[Bayecourt]]
|-
| 88041
| 88270
| [[Bazegney]]
|-
| 88042
| 88700
| [[Bazien]]
|-
| 88043
| 88500
| [[Bazoilles-et-Ménil]]
|-
| 88044
| 88300
| [[Bazoilles-sur-Meuse]]
|-
| 88045
| 88300
| [[Beaufremont]]
|-
| 88046
| 88600
| [[Beauménil]]
|-
| 88047
| 88270
| [[Begnécourt]]
|-
| 88048
| 88370
| [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]]
|-
| 88049
| 88260
| [[Belmont-lès-Darney]]
|-
| 88050
| 88600
| [[Belmont-sur-Buttant]]
|-
| 88051
| 88800
| [[Belmont-sur-Vair]]
|-
| 88052
| 88260
| [[Belrupt]]
|-
| 88053
| 88210
| [[Belval (Vosegus)|Belval]]
|-
| 88054
| 88520
| [[Bertrimoutier]]
|-
| 88055
| 88450
| [[Bettegney-Saint-Brice]]
|-
| 88056
| 88500
| [[Bettoncourt]]
|-
| 88057
| 88490
| [[Le Beulay]]
|-
| 88058
| 88170
| [[Biécourt]]
|-
| 88059
| 88430
| [[Biffontaine]]
|-
| 88060
| 88500
| [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]]
|-
| 88061
| 88410
| [[Bleurville]]
|-
| 88062
| 88320
| [[Blevaincourt]]
|-
| 88063
| 88270
| [[Bocquegney]]
|-
| 88064
| 88600
| [[Bois-de-Champ]]
|-
| 88065
| 88260
| [[Bonvillet]]
|-
| 88066
| 88500
| [[Boulaincourt]]
|-
| 88068
| 88470
| [[La Bourgonce]]
|-
| 88069
| 88270
| [[Bouxières-aux-Bois]]
|-
| 88070
| 88130
| [[Bouxurulles]]
|-
| 88071
| 88270
| [[Bouzemont]]
|-
| 88073
| 88130
| [[Brantigny]]
|-
| 88074
| 88350
| [[Brechainville]]
|-
| 88075
| 88250
| [[La Bresse]]
|-
| 88076
| 88600
| [[Brouvelieures]]
|-
| 88077
| 88700
| [[Brû]]
|-
| 88078
| 88600
| [[Bruyères]]
|-
| 88079
| 88140
| [[Boloniacivilla]]
|-
| 88080
| 88700
| [[Bult]]
|-
| 88081
| 88540
| [[Bussang]]
|-
| 88082
| 88110
| [[Celles-sur-Plaine]]
|-
| 88083
| 88300
| [[Certilleux]]
|-
| 88084
| 88130
| [[Chamagne]]
|-
| 88085
| 88640
| [[Champdray]]
|-
| 88086
| 88600
| [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]]
|-
| 88087
| 88000
| [[Chantraine (commune)|Chantraine]]
|-
| 88088
| 88240
| [[La Chapelle-aux-Bois]]
|-
| 88089
| 88600
| [[La Chapelle-devant-Bruyères]]
|-
| 88090
| 88130
| [[Carpinia]]
|-
| 88091
| 88460
| [[Charmois-devant-Bruyères]]
|-
| 88092
| 88270
| [[Charmois-l'Orgueilleux]]
|-
| 88093
| 88210
| [[Châtas]]
|-
| 88094
| 88330
| [[Châtel-sur-Moselle]]
|-
| 88095
| 88170
| [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]]
|-
| 88096
| 88410
| [[Châtillon-sur-Saône]]
|-
| 88097
| 88500
| [[Chauffecourt]]
|-
| 88098
| 88390
| [[Chaumousey]]
|-
| 88099
| 88150
| [[Chavelot]]
|-
| 88100
| 88500
| [[Chef-Haut]]
|-
| 88101
| 88460
| [[Cheniménil]]
|-
| 88102
| 88630
| [[Chermisey]]
|-
| 88103
| 88270
| [[Circourt]]
|-
| 88104
| 88300
| [[Circourt-sur-Mouzon]]
|-
| 88105
| 88410
| [[Claudon]]
|-
| 88107
| 88630
| [[Clérey-la-Côte]]
|-
| 88108
| 88240
| [[Le Clerjus]]
|-
| 88109
| 88120
| [[Cleurie]]
|-
| 88110
| 88700
| [[Clézentaine]]
|-
| 88111
| 88100
| [[Coinches]]
|-
| 88113
| 88490
| [[Combrimont]]
|-
| 88114
| 88140
| [[Gundrecivilla]]
|-
| 88115
| 88430
| [[Corcieux]]
|-
| 88116
| 88310
| [[Cornimont]]
|-
| 88117
| 88170
| [[Courcelles-sous-Châtenois]]
|-
| 88118
| 88630
| [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]]
|-
| 88119
| 88140
| [[Crainvilliers]]
|-
| 88120
| 88520
| [[La Croix-aux-Mines]]
|-
| 88121
| 88330
| [[Damas-aux-Bois]]
|-
| 88122
| 88270
| [[Damas-et-Bettegney]]
|-
| 88123
| 88320
| [[Damblain]]
|-
| 88124
| 88260
| [[Darney]]
|-
| 88125
| 88170
| [[Darney-aux-Chênes]]
|-
| 88126
| 88390
| [[Darnieulles]]
|-
| 88127
| 88700
| [[Deinvillers]]
|-
| 88128
| 88210
| [[Denipaire]]
|-
| 88129
| 88270
| [[Derbamont]]
|-
| 88130
| 88600
| [[Destord]]
|-
| 88131
| 88600
| [[Deycimont]]
|-
| 88132
| 88000
| [[Deyvillers]]
|-
| 88133
| 88000
| [[Dignonville]]
|-
| 88134
| 88000
| [[Dinozé]]
|-
| 88135
| 88460
| [[Docelles]]
|-
| 88136
| 88000
| [[Dogneville]]
|-
| 88137
| 88170
| [[Dolaincourt]]
|-
| 88138
| 88260
| [[Dombasle-devant-Darney]]
|-
| 88139
| 88500
| [[Dombasle-en-Xaintois]]
|-
| 88140
| 88140
| [[Dombrot-le-Sec]]
|-
| 88141
| 88170
| [[Dombrot-sur-Vair]]
|-
| 88144
| 88500
| [[Domèvre-sous-Montfort]]
|-
| 88142
| 88390
| [[Domèvre-sur-Avière]]
|-
| 88143
| 88330
| [[Domèvre-sur-Durbion]]
|-
| 88145
| 88600
| [[Domfaing]]
|-
| 88146
| 88800
| [[Domjulien]]
|-
| 88147
| 88390
| [[Dommartin-aux-Bois]]
|-
| 88148
| 88200
| [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]]
|-
| 88149
| 88260
| [[Dommartin-lès-Vallois]]
|-
| 88150
| 88170
| [[Dommartin-sur-Vraine]]
|-
| 88151
| 88270
| [[Donoparium]]
|-
| 88152
| 88600
| [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]]
|-
| 88153
| 88700
| [[Domptail]]
|-
| 88154
| 88630
| [[Domnum Remigium]]
|-
| 88155
| 88500
| [[Domvallier]]
|-
| 88156
| 88700
| [[Doncières]]
|-
| 88157
| 88220
| [[Dounoux]]
|-
| 88158
| 88510
| [[Éloyes]]
|-
| 88159
| 88650
| [[Entre-deux-Eaux]]
|-
| 88160
| 88000
| [[Spinalium]]
|-
| 88161
| 88260
| [[Escles]]
|-
| 88162
| 88260
| [[Esley]]
|-
| 88163
| 88130
| [[Essegney]]
|-
| 88164
| 88500
| [[Estrennes]]
|-
| 88165
| 88480
| [[Étival-Clairefontaine]]
|-
| 88166
| 88450
| [[Évaux-et-Ménil]]
|-
| 88167
| 88460
| [[Faucompierre]]
|-
| 88168
| 88700
| [[Fauconcourt]]
|-
| 88169
| 88600
| [[Fays (Vosegus)|Fays]]
|-
| 88170
| 88360
| [[Ferdrupt]]
|-
| 88171
| 88410
| [[Fignévelle]]
|-
| 88172
| 88600
| [[Fiménil]]
|-
| 88173
| 88130
| [[Florémont]]
|-
| 88174
| 88390
| [[Fomerey]]
|-
| 88175
| 88600
| [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]]
|-
| 88176
| 88240
| [[Fontiniacum]]
|-
| 88177
| 88530
| [[La Forge (Vosegus)|La Forge]]
|-
| 88178
| 88390
| [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]]
|-
| 88179
| 88320
| [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]]
|-
| 88180
| 88320
| [[Frain]]
|-
| 88181
| 88230
| [[Fraize]]
|-
| 88182
| 88490
| [[Frapelle]]
|-
| 88183
| 88630
| [[Frebécourt]]
|-
| 88184
| 88600
| [[Fremifontaine]]
|-
| 88185
| 88500
| [[Frenelle-la-Grande]]
|-
| 88186
| 88500
| [[Frenelle-la-Petite]]
|-
| 88187
| 88270
| [[Frénois (Vosegus)|Frénois]]
|-
| 88188
| 88160
| [[Fresse-sur-Moselle]]
|-
| 88189
| 88350
| [[Fréville (Vosegus)|Fréville]]
|-
| 88190
| 88440
| [[Frizon]]
|-
| 88192
| 88270
| [[Gelvécourt-et-Adompt]]
|-
| 88193
| 88520
| [[Gemaingoutte]]
|-
| 88194
| 88170
| [[Gemmelaincourt]]
|-
| 88195
| 88140
| [[Gendreville]]
|-
| 88196
| 88400
| [[Gérardmer]]
|-
| 88197
| 88120
| [[Gerbamont]]
|-
| 88198
| 88430
| [[Gerbépal]]
|-
| 88199
| 88320
| [[Gignéville]]
|-
| 88200
| 88390
| [[Gigney]]
|-
| 88201
| 88390
| [[Girancourt]]
|-
| 88202
| 88500
| [[Gircourt-lès-Viéville]]
|-
| 88203
| 88600
| [[Girecourt-sur-Durbion]]
|-
| 88205
| 88340
| [[Girmont-Val-d'Ajol]]
|-
| 88206
| 88170
| [[Gironcuria (Vosegus)|Gironcuria]]
|-
| 88208
| 88410
| [[Gondoncuria]]
|-
| 88209
| 88190
| [[Golbey]]
|-
| 88210
| 88270
| [[Gorhey]]
|-
| 88212
| 88350
| [[Grannum]]
|-
| 88213
| 88490
| [[Magna Fossa]]
|-
| 88215
| 88210
| [[Grandrupt]]
|-
| 88214
| 88240
| [[Grandrupt-de-Bains]]
|-
| 88216
| 88600
| [[Granvillare]]
|-
| 88218
| 88640
| [[Granges-Aumontzey]]
|-
| 88219
| 88630
| [[Grussius]]
|-
| 88220
| 88410
| [[Greniancuria]]
|-
| 88221
| 88240
| [[Gruetum]]
|-
| 88222
| 88600
| [[Gognacuria]]
|-
| 88223
| 88450
| [[Guneiacum]]
|-
| 88224
| 88330
| [[Haldiniacum]]
|-
| 88225
| 88220
| [[Hadolia]]
|-
| 88226
| 88270
| [[Hagericurtis]]
|-
| 88227
| 88300
| [[Hagnéville-et-Roncourt]]
|-
| 88228
| 88330
| [[Haillainville]]
|-
| 88229
| 88300
| [[Harchéchamp]]
|-
| 88230
| 88700
| [[Hardancuria]]
|-
| 88231
| 88800
| [[Haraevilla ad Mosam]]
|-
| 88232
| 88300
| [[Hermonis villa]]
|-
| 88233
| 88270
| [[Harol]]
|-
| 88236
| 88240
| [[La Haye (Vosegus)|La Haye]]
|-
| 88237
| 88270
| [[Hennecuria]]
|-
| 88238
| 88260
| [[Hennezel]]
|-
| 88239
| 88130
| [[Haruniacum]]
|-
| 88240
| 88600
| [[Herpemons]]
|-
| 88241
| 88170
| [[Houécourt]]
|-
| 88242
| 88300
| [[Houéville]]
|-
| 88243
| 88700
| [[Housseras]]
|-
| 88244
| 88430
| [[La Houssière]]
|-
| 88245
| 88210
| [[Horbacum]]
|-
| 88246
| 88500
| [[Hymont]]
|-
| 88247
| 88150
| [[Igniacum (Vosegus)|Igniacum]]
|-
| 88248
| 88320
| [[Isches]]
|-
| 88249
| 88300
| [[Gedanis villa]]
|-
| 88250
| 88550
| [[Jarménil]]
|-
| 88251
| 88700
| [[Ioannis Manile]]
|-
| 88252
| 88260
| [[Jésonville]]
|-
| 88253
| 88000
| [[Jeuxey]]
|-
| 88254
| 88500
| [[Jorxey]]
|-
| 88255
| 88630
| [[Jubani villa]]
|-
| 88256
| 88640
| [[Jussarupt]]
|-
| 88257
| 88500
| [[Jevancuria]]
|-
| 88258
| 88320
| [[Marchia (Vosegus)|Marchia]]
|-
| 88259
| 88300
| [[Landini villa]]
|-
| 88260
| 88130
| [[Langley (Vosegus)|Langley]]
|-
| 88261
| 88600
| [[Laval-sur-Vologne]]
|-
| 88262
| 88600
| [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]]
|-
| 88263
| 88640
| [[Laveline-du-Houx]]
|-
| 88264
| 88270
| [[Légéville-et-Bonfays]]
|-
| 88265
| 88300
| [[Lemmecuria]]
|-
|}
{| class="wikitable sortable"
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88266
| 88600
| [[Lépanges-sur-Vologne]]
|-
| 88267
| 88260
| [[Larino]]
|-
| 88268
| 88490
| [[Lesseux]]
|-
| 88269
| 88400
| [[Liézey]]
|-
| 88270
| 88350
| [[Liffodium]]
|-
| 88271
| 88800
| [[Legisvilla]]
|-
| 88272
| 88410
| [[Lyroncuria]]
|-
| 88273
| 88000
| [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]]
|-
| 88274
| 88170
| [[Longus Campus subtus Castinetum]]
|-
| 88275
| 88490
| [[Lubine]]
|-
| 88276
| 88490
| [[Lussia]]
|-
| 88277
| 88110
| [[Luviniacus]]
|-
| 88278
| 88170
| [[Macuncurtis]]
|-
| 88279
| 88270
| [[Madecuria]]
|-
| 88280
| 88450
| [[Maldisinum]]
|-
| 88281
| 88270
| [[Madonne-et-Lamerey]]
|-
| 88283
| 88140
| [[Malini curia]]
|-
| 88284
| 88650
| [[Mandray]]
|-
| 88285
| 88800
| [[Manderae]]
|-
| 88286
| 88130
| [[Mareinvilla]]
|-
| 88287
| 88320
| [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]]
|-
| 88288
| 88270
| [[Monroniscurtis]]
|-
| 88289
| 88320
| [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]]
|-
| 88290
| 88300
| [[Martigny-les-Gerbonvaux]]
|-
| 88291
| 88410
| [[Martinvelle]]
|-
| 88292
| 88500
| [[Mataincuria]]
|-
| 88293
| 88630
| [[Maxey-sur-Meuse]]
|-
| 88294
| 88150
| [[Mazeley]]
|-
| 88295
| 88500
| [[Maceriolae]]
|-
| 88296
| 88140
| [[Madonis villa]]
|-
| 88297
| 88600
| [[Méménil]]
|-
| 88298
| 88700
| [[Menardi Mons]]
|-
| 88302
| 88160
| [[Le Ménil]]
|-
| 88300
| 88210
| [[Ménil-de-Senones]]
|-
| 88299
| 88500
| [[Mansile in Sanctesio]]
|-
| 88301
| 88700
| [[Ménil-sur-Belvitte]]
|-
| 88303
| 88630
| [[Mudrevallis]]
|-
| 88304
| 88500
| [[Mirecurtium]]
|-
| 88305
| 88630
| [[Moncel-sur-Vair]]
|-
| 88306
| 88210
| [[Le Mont]]
|-
| 88309
| 88800
| [[Monthureux-le-Sec]]
|-
| 88310
| 88410
| [[Monthureux-sur-Saône]]
|-
| 88307
| 88320
| [[Mont-lès-Lamarche]]
|-
| 88308
| 88300
| [[Montes ante Novum Castrum]]
|-
| 88311
| 88240
| [[Montmotier]]
|-
| 88312
| 88170
| [[Morelli Domus]]
|-
| 88313
| 88330
| [[Murini villa]]
|-
| 88314
| 88320
| [[Morizécourt]]
|-
| 88315
| 88600
| [[Mors Agni]]
|-
| 88316
| 88140
| [[Maurivilla]]
|-
| 88317
| 88210
| [[Moussey (Vosegus)|Moussey]]
|-
| 88318
| 88700
| [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]]
|-
| 88319
| 88420
| [[Medianum Monasterium]]
|-
| 88320
| 88100
| [[Nayemont-les-Fosses]]
|-
| 88321
| 88300
| [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]]
|-
| 88322
| 88600
| [[La Neuveville-devant-Lépanges]]
|-
| 88324
| 88170
| [[La Neuveville-sous-Châtenois]]
|-
| 88325
| 88800
| [[La Neuveville-sous-Montfort]]
|-
| 88326
| 88100
| [[Neuvillers-sur-Fave]]
|-
| 88327
| 88440
| [[Nomexy]]
|-
| 88328
| 88470
| [[Nompardivilla]]
|-
| 88330
| 88260
| [[Novilla (Vosegus)|Novilla]]
|-
| 88331
| 88600
| [[Nontiavilla]]
|-
| 88332
| 88800
| [[Noretum]]
|-
| 88333
| 88700
| [[Nossoncourt]]
|-
| 88334
| 88500
| [[Ollevilla]]
|-
| 88335
| 88500
| [[Offroicourt]]
|-
| 88336
| 88170
| [[Audoleni villa]]
|-
| 88338
| 88700
| [[Ortonis curia]]
|-
| 88340
| 88700
| [[Padua (Vosegus)|Padua]]
|-
| 88341
| 88100
| [[Pair-et-Grandrupt]]
|-
| 88342
| 88330
| [[Pallegney]]
|-
| 88343
| 88800
| [[Paretum (Vosegus)|Paretum]]
|-
| 88344
| 88350
| [[Pargniacum subtus Mirevallem]]
|-
| 88345
| 88490
| [[La Petite-Fosse]]
|-
| 88346
| 88210
| [[La Petite-Raon]]
|-
| 88347
| 88270
| [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]]
|-
| 88348
| 88600
| [[Petreus Pons]]
|-
| 88349
| 88230
| [[Plenifesium]]
|-
| 88350
| 88170
| [[Pluvesia]]
|-
| 88351
| 88370
| [[Plumberae]]
|-
| 88352
| 88300
| [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]]
|-
| 88353
| 88260
| [[Pons iuxta Undinovilla]]
|-
| 88354
| 88500
| [[Pont-sur-Madon]]
|-
| 88355
| 88330
| [[Portus Caelorum]]
|-
| 88356
| 88600
| [[Les Poulières]]
|-
| 88357
| 88500
| [[Portus Suavis]]
|-
| 88358
| 88550
| [[Pouxeux]]
|-
| 88359
| 88600
| [[Prey (Vosegus)|Prey]]
|-
| 88360
| 88260
| [[Provenchères-lès-Darney]]
|-
| 88361
| 88490
| [[Provenchères-et-Colroy]]
|-
| 88362
| 88210
| [[Le Puid]]
|-
| 88363
| 88630
| [[Purneretum]]
|-
| 88364
| 88500
| [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]]
|-
| 88365
| 88270
| [[Racécourt]]
|-
| 88366
| 88170
| [[Radalli villa]]
|-
| 88367
| 88700
| [[Rambervilleriae]]
|-
| 88368
| 88500
| [[Rancuria]]
|-
| 88369
| 88160
| [[Romarici campus]]
|-
| 88370
| 88270
| [[Radonis curtis]]
|-
| 88371
| 88220
| [[Rapo ad Silvas]]
|-
| 88372
| 88110
| [[Rapo ad Stationem]]
|-
| 88373
| 88110
| [[Raon-sur-Plaine]]
|-
| 88374
| 88130
| [[Rapey]]
|-
| 88375
| 88520
| [[Raves (Vosegus)|Raves]]
|-
| 88376
| 88300
| [[Ribovilla]]
|-
| 88377
| 88410
| [[Rainharii villa]]
|-
| 88378
| 88450
| [[Regney]]
|-
| 88379
| 88330
| [[Ranconis curtis]]
|-
| 88380
| 88640
| [[Rehaupal]]
|-
| 88381
| 88260
| [[Relangia]]
|-
| 88382
| 88500
| [[Rimacuria]]
|-
| 88383
| 88200
| [[Romarici Mons]]
|-
| 88386
| 88100
| [[Remomeix]]
|-
| 88385
| 88800
| [[Romulficuria]]
|-
| 88387
| 88170
| [[Ramaldi villa]]
|-
| 88388
| 88390
| [[Renauvoid]]
|-
| 88389
| 88500
| [[Reparium]]
|-
| 88390
| 88320
| [[Roberticuria]]
|-
| 88391
| 88120
| [[Rochesson]]
|-
| 88394
| 88320
| [[Romania ad Silvas]]
|-
| 88395
| 88700
| [[Rotmundum]]
|-
| 88398
| 88600
| [[Les Rouges-Eaux]]
|-
| 88399
| 88460
| [[Le Roulier]]
|-
| 88400
| 88500
| [[Ruvera in Sanctesio]]
|-
| 88401
| 88170
| [[Roverium (Vosegus)|Roverium]]
|-
| 88402
| 88700
| [[Rovilla ad Quercus]]
|-
| 88403
| 88500
| [[Roserota]]
|-
| 88404
| 88320
| [[Roseriae supra Mosunam]]
|-
| 88406
| 88130
| [[Rugney]]
|-
| 88407
| 88630
| [[Ruppes]]
|-
| 88408
| 88360
| [[Rupt-sur-Moselle]]
|-
| 88409
| 88120
| [[Saint-Amé]]
|-
| 88411
| 88260
| [[Sanctus Basolimons]]
|-
| 88412
| 88700
| [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]]
|-
| 88413
| 88100
| [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]]
|-
| 88410
| 88700
| [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]]
|-
| 88418
| 88700
| [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]]
|-
| 88424
| 88100
| [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]]
|-
| 88415
| 88200
| [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]]
|-
| 88416
| 88700
| [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]]
|-
| 88417
| 88700
| [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]]
|-
| 88419
| 88210
| [[Saint-Jean-d'Ormont]]
|-
| 88421
| 88410
| [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]]
|-
| 88423
| 88650
| [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]]
|-
| 88425
| 88700
| [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]]
|-
| 88426
| 88560
| [[Saint-Maurice-sur-Moselle]]
|-
| 88427
| 88170
| [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]]
|-
| 88428
| 88470
| [[Saint-Michel-sur-Meurthe]]
|-
| 88429
| 88200
| [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]]
|-
| 88430
| 88140
| [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]]
|-
| 88431
| 88170
| [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]]
|-
| 88432
| 88700
| [[Sanctus Petrimons]]
|-
| 88433
| 88500
| [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]]
|-
| 88434
| 88800
| [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]]
|-
| 88435
| 88480
| [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]]
|-
| 88436
| 88210
| [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]]
|-
| 88437
| 88270
| [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]]
|-
| 88438
| 88470
| [[La Salle (Vosegus)|La Salle]]
|-
| 88439
| 88390
| [[Sanchey]]
|-
| 88440
| 88170
| [[Sandaucuria]]
|-
| 88441
| 88260
| [[Sans-Vallois]]
|-
| 88442
| 88120
| [[Sapois (Vosegus)|Sapois]]
|-
| 88443
| 88300
| [[Sartes]]
|-
| 88444
| 88210
| [[Le Saulcy]]
|-
| 88445
| 88580
| [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]]
|-
| 88446
| 88140
| [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]]
|-
| 88447
| 88290
| [[Salsuriae]]
|-
| 88448
| 88140
| [[Seivilla]]
|-
| 88449
| 88130
| [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]]
|-
| 88450
| 88320
| [[Senagda]]
|-
| 88451
| 88210
| [[Senonia (Vosegus)|Senonia]]
|-
| 88452
| 88260
| [[Senonges]]
|-
| 88453
| 88630
| [[Seromons]]
|-
| 88454
| 88600
| [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]]
|-
| 88455
| 88320
| [[Sirecuria]]
|-
| 88456
| 88320
| [[Serocourt]]
|-
| 88457
| 88630
| [[Seona (Vosegus)|Seona]]
|-
| 88458
| 88130
| [[Solicuria]]
|-
| 88459
| 88170
| [[Soncuria]]
|-
| 88460
| 88630
| [[Solicia]]
|-
| 88461
| 88140
| [[Serewavilla]]
|-
| 88462
| 88120
| [[Le Syndicat]]
|-
| 88463
| 88100
| [[Tinctorivus]]
|-
| 88464
| 88460
| [[Tendon (Vosegus)|Tendon]]
|-
| 88465
| 88150
| [[Tado]]
|-
| 88466
| 88800
| [[Tillia]]
|-
| 88467
| 88290
| [[Thiéfosse]]
|-
| 88468
| 88160
| [[Le Thillot]]
|-
| 88469
| 88500
| [[Tirocuria]]
|-
| 88470
| 88530
| [[Le Tholy]]
|-
| 88471
| 88410
| [[Les Thons]]
|-
| 88472
| 88260
| [[Thuillières]]
|-
| 88473
| 88320
| [[Tignécourt]]
|-
| 88474
| 88300
| [[Tellum (Vosegus)|Tellum]]
|-
| 88475
| 88320
| [[Toteleni curtis]]
|-
| 88476
| 88500
| [[Totoni villa]]
|-
| 88477
| 88350
| [[Trampodium]]
|-
| 88478
| 88300
| [[Tranculfi villa]]
|-
| 88479
| 88240
| [[Trémonzey]]
|-
| 88480
| 88130
| [[Ubexy]]
|-
| 88481
| 88220
| [[Uriménil]]
|-
| 88482
| 88140
| [[Eurivilla]]
|-
| 88483
| 88390
| [[Ursiniacum]]
|-
| 88484
| 88220
| [[Usminga]]
|-
| 88485
| 88140
| [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]]
|-
| 88486
| 88120
| [[Vainiacum]]
|-
| 88487
| 88340
| [[Le Val-d'Ajol]]
|-
| 88488
| 88270
| [[Valefridicurtis]]
|-
| 88489
| 88270
| [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]]
|-
| 88490
| 88800
| [[Vallis Regia Sicca]]
|-
| 88491
| 88260
| [[Tres Valesii]]
|-
| 88492
| 88230
| [[Le Valtin]]
|-
| 88493
| 88450
| [[Varmonzey]]
|-
| 88494
| 88500
| [[Vaubexy]]
|-
| 88495
| 88000
| [[Waldinivilla]]
|-
| 88496
| 88140
| [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]]
|-
| 88497
| 88330
| [[Wauxoncuria]]
|-
| 88498
| 88200
| [[Vecoux]]
|-
| 88499
| 88270
| [[Velotte-et-Tatignécourt]]
|-
| 88500
| 88310
| [[Ventron]]
|-
| 88501
| 88210
| [[Le Vermont]]
|-
| 88502
| 88600
| [[Vervezelle]]
|-
| 88503
| 88110
| [[Vexaincourt]]
|-
| 88504
| 88170
| [[Vicherey]]
|-
| 88505
| 88430
| [[Vienville]]
|-
| 88506
| 88210
| [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]]
|-
| 88507
| 88500
| [[Villers (Vosegus)|Villers]]
|-
| 88508
| 88270
| [[Ville-sur-Illon]]
|-
| 88509
| 88150
| [[Villoncourt]]
|-
| 88510
| 88320
| [[Villotte]]
|-
| 88511
| 88350
| [[Villouxel]]
|-
| 88512
| 88600
| [[Viménil]]
|-
| 88513
| 88450
| [[Vincey]]
|-
| 88514
| 88170
| [[Viocourt]]
|-
| 88515
| 88260
| [[Vioménil]]
|-
| 88516
| 88800
| [[Vittel]]
|-
| 88517
| 88260
| [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]]
|-
| 88518
| 88500
| [[Viverium]]
|-
| 88519
| 88470
| [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]]
|-
| 88520
| 88240
| [[Les Voivres]]
|-
| 88521
| 88700
| [[Vomécourt]]
|-
| 88522
| 88500
| [[Vomécourt-sur-Madon]]
|-
| 88523
| 88170
| [[Vouxey]]
|-
| 88524
| 88140
| [[Vrécourt]]
|-
| 88525
| 88500
| [[Vroville]]
|-
| 88526
| 88520
| [[Wisembach]]
|-
| 88527
| 88700
| [[Xaffévillers]]
|-
| 88528
| 88460
| [[Xamontarupt]]
|-
| 88529
| 88130
| [[Xaronval]]
|-
| 88530
| 88220
| [[Scatiniacum]]
|-
| 88531
| 88400
| [[Xonrupt-Longemer]]
|-
| 88532
| 88330
| [[Zincourt]]
|}
{{Indices communium praefecturarum Franciae}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]]
19w5146tcnenfjw24rw13psv8d5z1z5
3988817
3988803
2026-09-17T14:06:56Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988817
wikitext
text/x-wiki
Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero.
[[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]]
[[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']]
{| class="wikitable sortable"
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88001
| 88270
| [[Les Ableuvenettes]]
|-
| 88002
| 88500
| [[Ahéville]]
|-
| 88003
| 88140
| [[Aingeville]]
|-
| 88004
| 88320
| [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]]
|-
| 88005
| 88110
| [[Allarmont]]
|-
| 88006
| 88500
| [[Ambacuria]]
|-
| 88007
| 88410
| [[Ameuvelle]]
|-
| 88008
| 88700
| [[Anglemont]]
|-
| 88009
| 88650
| [[Anould]]
|-
| 88010
| 88170
| [[Aouze]]
|-
| 88011
| 88380
| [[Arches (Vosegus)|Arches]]
|-
| 88012
| 88380
| [[Archettes]]
|-
| 88013
| 88170
| [[Aroffe]]
|-
| 88014
| 88430
| [[Arrentès-de-Corcieux]]
|-
| 88015
| 88300
| [[Attignéville]]
|-
| 88016
| 88260
| [[Attigny (Vosegus)|Attigny]]
|-
| 88017
| 88300
| [[Aulnois]]
|-
| 88019
| 88300
| [[Autigny-la-Tour]]
|-
| 88020
| 88300
| [[Autreville (Vosegus)|Autreville]]
|-
| 88021
| 88700
| [[Autrey (Vosegus)|Autrey]]
|-
| 88022
| 88140
| [[Auzainvilliers]]
|-
| 88023
| 88500
| [[Avillers (Vosegus)|Avillers]]
|-
| 88024
| 88130
| [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]]
|-
| 88025
| 88630
| [[Avranville]]
|-
| 88026
| 88600
| [[Aydoilles]]
|-
| 88027
| 88330
| [[Badménil-aux-Bois]]
|-
| 88028
| 88460
| [[La Baffe]]
|-
| 88029
| 88240
| [[La Vôge-les-Bains]]
|-
| 88030
| 88270
| [[Bainville-aux-Saules]]
|-
| 88031
| 88170
| [[Balléville]]
|-
| 88032
| 88520
| [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]]
|-
| 88033
| 88210
| [[Ban-de-Sapt]]
|-
| 88106
| 88230
| [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]]
|-
| 88035
| 88640
| [[Barbey-Seroux]]
|-
| 88036
| 88300
| [[Barville (Vosegus)|Barville]]
|-
| 88037
| 88120
| [[Basse-sur-le-Rupt]]
|-
| 88038
| 88130
| [[Battexey]]
|-
| 88039
| 88500
| [[Baudricourt]]
|-
| 88040
| 88150
| [[Bayecourt]]
|-
| 88041
| 88270
| [[Bazegney]]
|-
| 88042
| 88700
| [[Bazien]]
|-
| 88043
| 88500
| [[Bazoilles-et-Ménil]]
|-
| 88044
| 88300
| [[Bazoilles-sur-Meuse]]
|-
| 88045
| 88300
| [[Beaufremont]]
|-
| 88046
| 88600
| [[Beauménil]]
|-
| 88047
| 88270
| [[Begnécourt]]
|-
| 88048
| 88370
| [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]]
|-
| 88049
| 88260
| [[Belmont-lès-Darney]]
|-
| 88050
| 88600
| [[Belmont-sur-Buttant]]
|-
| 88051
| 88800
| [[Belmont-sur-Vair]]
|-
| 88052
| 88260
| [[Belrupt]]
|-
| 88053
| 88210
| [[Belval (Vosegus)|Belval]]
|-
| 88054
| 88520
| [[Bertrimoutier]]
|-
| 88055
| 88450
| [[Bettegney-Saint-Brice]]
|-
| 88056
| 88500
| [[Bettoncourt]]
|-
| 88057
| 88490
| [[Le Beulay]]
|-
| 88058
| 88170
| [[Biécourt]]
|-
| 88059
| 88430
| [[Biffontaine]]
|-
| 88060
| 88500
| [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]]
|-
| 88061
| 88410
| [[Bleurville]]
|-
| 88062
| 88320
| [[Blevaincourt]]
|-
| 88063
| 88270
| [[Bocquegney]]
|-
| 88064
| 88600
| [[Bois-de-Champ]]
|-
| 88065
| 88260
| [[Bonvillet]]
|-
| 88066
| 88500
| [[Boulaincourt]]
|-
| 88068
| 88470
| [[La Bourgonce]]
|-
| 88069
| 88270
| [[Bouxières-aux-Bois]]
|-
| 88070
| 88130
| [[Bouxurulles]]
|-
| 88071
| 88270
| [[Bouzemont]]
|-
| 88073
| 88130
| [[Brantigny]]
|-
| 88074
| 88350
| [[Brechainville]]
|-
| 88075
| 88250
| [[La Bresse]]
|-
| 88076
| 88600
| [[Brouvelieures]]
|-
| 88077
| 88700
| [[Brû]]
|-
| 88078
| 88600
| [[Bruyères]]
|-
| 88079
| 88140
| [[Boloniacivilla]]
|-
| 88080
| 88700
| [[Bult]]
|-
| 88081
| 88540
| [[Bussang]]
|-
| 88082
| 88110
| [[Celles-sur-Plaine]]
|-
| 88083
| 88300
| [[Certilleux]]
|-
| 88084
| 88130
| [[Chamagne]]
|-
| 88085
| 88640
| [[Champdray]]
|-
| 88086
| 88600
| [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]]
|-
| 88087
| 88000
| [[Chantraine (commune)|Chantraine]]
|-
| 88088
| 88240
| [[La Chapelle-aux-Bois]]
|-
| 88089
| 88600
| [[La Chapelle-devant-Bruyères]]
|-
| 88090
| 88130
| [[Carpinia]]
|-
| 88091
| 88460
| [[Charmois-devant-Bruyères]]
|-
| 88092
| 88270
| [[Charmois-l'Orgueilleux]]
|-
| 88093
| 88210
| [[Châtas]]
|-
| 88094
| 88330
| [[Châtel-sur-Moselle]]
|-
| 88095
| 88170
| [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]]
|-
| 88096
| 88410
| [[Châtillon-sur-Saône]]
|-
| 88097
| 88500
| [[Chauffecourt]]
|-
| 88098
| 88390
| [[Chaumousey]]
|-
| 88099
| 88150
| [[Chavelot]]
|-
| 88100
| 88500
| [[Chef-Haut]]
|-
| 88101
| 88460
| [[Cheniménil]]
|-
| 88102
| 88630
| [[Chermisey]]
|-
| 88103
| 88270
| [[Circourt]]
|-
| 88104
| 88300
| [[Circourt-sur-Mouzon]]
|-
| 88105
| 88410
| [[Claudon]]
|-
| 88107
| 88630
| [[Clérey-la-Côte]]
|-
| 88108
| 88240
| [[Le Clerjus]]
|-
| 88109
| 88120
| [[Cleurie]]
|-
| 88110
| 88700
| [[Clézentaine]]
|-
| 88111
| 88100
| [[Coinches]]
|-
| 88113
| 88490
| [[Combrimont]]
|-
| 88114
| 88140
| [[Gundrecivilla]]
|-
| 88115
| 88430
| [[Corcieux]]
|-
| 88116
| 88310
| [[Cornimont]]
|-
| 88117
| 88170
| [[Courcelles-sous-Châtenois]]
|-
| 88118
| 88630
| [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]]
|-
| 88119
| 88140
| [[Crainvilliers]]
|-
| 88120
| 88520
| [[La Croix-aux-Mines]]
|-
| 88121
| 88330
| [[Damas-aux-Bois]]
|-
| 88122
| 88270
| [[Damas-et-Bettegney]]
|-
| 88123
| 88320
| [[Damblain]]
|-
| 88124
| 88260
| [[Darney]]
|-
| 88125
| 88170
| [[Darney-aux-Chênes]]
|-
| 88126
| 88390
| [[Darnieulles]]
|-
| 88127
| 88700
| [[Deinvillers]]
|-
| 88128
| 88210
| [[Denipaire]]
|-
| 88129
| 88270
| [[Derbamont]]
|-
| 88130
| 88600
| [[Destord]]
|-
| 88131
| 88600
| [[Deycimont]]
|-
| 88132
| 88000
| [[Deyvillers]]
|-
| 88133
| 88000
| [[Dignonville]]
|-
| 88134
| 88000
| [[Dinozé]]
|-
| 88135
| 88460
| [[Docelles]]
|-
| 88136
| 88000
| [[Dogneville]]
|-
| 88137
| 88170
| [[Dolaincourt]]
|-
| 88138
| 88260
| [[Dombasle-devant-Darney]]
|-
| 88139
| 88500
| [[Dombasle-en-Xaintois]]
|-
| 88140
| 88140
| [[Dombrot-le-Sec]]
|-
| 88141
| 88170
| [[Dombrot-sur-Vair]]
|-
| 88144
| 88500
| [[Domèvre-sous-Montfort]]
|-
| 88142
| 88390
| [[Domèvre-sur-Avière]]
|-
| 88143
| 88330
| [[Domèvre-sur-Durbion]]
|-
| 88145
| 88600
| [[Domfaing]]
|-
| 88146
| 88800
| [[Domjulien]]
|-
| 88147
| 88390
| [[Dommartin-aux-Bois]]
|-
| 88148
| 88200
| [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]]
|-
| 88149
| 88260
| [[Dommartin-lès-Vallois]]
|-
| 88150
| 88170
| [[Dommartin-sur-Vraine]]
|-
| 88151
| 88270
| [[Donoparium]]
|-
| 88152
| 88600
| [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]]
|-
| 88153
| 88700
| [[Domptail]]
|-
| 88154
| 88630
| [[Domnum Remigium]]
|-
| 88155
| 88500
| [[Domvallier]]
|-
| 88156
| 88700
| [[Doncières]]
|-
| 88157
| 88220
| [[Dounoux]]
|-
| 88158
| 88510
| [[Éloyes]]
|-
| 88159
| 88650
| [[Entre-deux-Eaux]]
|-
| 88160
| 88000
| [[Spinalium]]
|-
| 88161
| 88260
| [[Escles]]
|-
| 88162
| 88260
| [[Esley]]
|-
| 88163
| 88130
| [[Essegney]]
|-
| 88164
| 88500
| [[Estrennes]]
|-
| 88165
| 88480
| [[Étival-Clairefontaine]]
|-
| 88166
| 88450
| [[Évaux-et-Ménil]]
|-
| 88167
| 88460
| [[Faucompierre]]
|-
| 88168
| 88700
| [[Fauconcourt]]
|-
| 88169
| 88600
| [[Fays (Vosegus)|Fays]]
|-
| 88170
| 88360
| [[Ferdrupt]]
|-
| 88171
| 88410
| [[Fignévelle]]
|-
| 88172
| 88600
| [[Fiménil]]
|-
| 88173
| 88130
| [[Florémont]]
|-
| 88174
| 88390
| [[Fomerey]]
|-
| 88175
| 88600
| [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]]
|-
| 88176
| 88240
| [[Fontiniacum]]
|-
| 88177
| 88530
| [[La Forge (Vosegus)|La Forge]]
|-
| 88178
| 88390
| [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]]
|-
| 88179
| 88320
| [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]]
|-
| 88180
| 88320
| [[Frain]]
|-
| 88181
| 88230
| [[Fraize]]
|-
| 88182
| 88490
| [[Frapelle]]
|-
| 88183
| 88630
| [[Frebécourt]]
|-
| 88184
| 88600
| [[Fremifontaine]]
|-
| 88185
| 88500
| [[Frenelle-la-Grande]]
|-
| 88186
| 88500
| [[Frenelle-la-Petite]]
|-
| 88187
| 88270
| [[Frénois (Vosegus)|Frénois]]
|-
| 88188
| 88160
| [[Fresse-sur-Moselle]]
|-
| 88189
| 88350
| [[Fréville (Vosegus)|Fréville]]
|-
| 88190
| 88440
| [[Frizon]]
|-
| 88192
| 88270
| [[Gelvécourt-et-Adompt]]
|-
| 88193
| 88520
| [[Gemaingoutte]]
|-
| 88194
| 88170
| [[Gemmelaincourt]]
|-
| 88195
| 88140
| [[Gendreville]]
|-
| 88196
| 88400
| [[Gérardmer]]
|-
| 88197
| 88120
| [[Gerbamont]]
|-
| 88198
| 88430
| [[Gerbépal]]
|-
| 88199
| 88320
| [[Gignéville]]
|-
| 88200
| 88390
| [[Gigney]]
|-
| 88201
| 88390
| [[Girancurtis]]
|-
| 88202
| 88500
| [[Gircourt-lès-Viéville]]
|-
| 88203
| 88600
| [[Girecourt-sur-Durbion]]
|-
| 88205
| 88340
| [[Girmont-Val-d'Ajol]]
|-
| 88206
| 88170
| [[Gironcuria (Vosegus)|Gironcuria]]
|-
| 88208
| 88410
| [[Gondoncuria]]
|-
| 88209
| 88190
| [[Golbey]]
|-
| 88210
| 88270
| [[Gorhey]]
|-
| 88212
| 88350
| [[Grannum]]
|-
| 88213
| 88490
| [[Magna Fossa]]
|-
| 88215
| 88210
| [[Grandrupt]]
|-
| 88214
| 88240
| [[Grandrupt-de-Bains]]
|-
| 88216
| 88600
| [[Granvillare]]
|-
| 88218
| 88640
| [[Granges-Aumontzey]]
|-
| 88219
| 88630
| [[Grussius]]
|-
| 88220
| 88410
| [[Greniancuria]]
|-
| 88221
| 88240
| [[Gruetum]]
|-
| 88222
| 88600
| [[Gognacuria]]
|-
| 88223
| 88450
| [[Guneiacum]]
|-
| 88224
| 88330
| [[Haldiniacum]]
|-
| 88225
| 88220
| [[Hadolia]]
|-
| 88226
| 88270
| [[Hagericurtis]]
|-
| 88227
| 88300
| [[Hagnéville-et-Roncourt]]
|-
| 88228
| 88330
| [[Haillainville]]
|-
| 88229
| 88300
| [[Harchéchamp]]
|-
| 88230
| 88700
| [[Hardancuria]]
|-
| 88231
| 88800
| [[Haraevilla ad Mosam]]
|-
| 88232
| 88300
| [[Hermonis villa]]
|-
| 88233
| 88270
| [[Harol]]
|-
| 88236
| 88240
| [[La Haye (Vosegus)|La Haye]]
|-
| 88237
| 88270
| [[Hennecuria]]
|-
| 88238
| 88260
| [[Hennezel]]
|-
| 88239
| 88130
| [[Haruniacum]]
|-
| 88240
| 88600
| [[Herpemons]]
|-
| 88241
| 88170
| [[Houécourt]]
|-
| 88242
| 88300
| [[Houéville]]
|-
| 88243
| 88700
| [[Housseras]]
|-
| 88244
| 88430
| [[La Houssière]]
|-
| 88245
| 88210
| [[Horbacum]]
|-
| 88246
| 88500
| [[Hymont]]
|-
| 88247
| 88150
| [[Igniacum (Vosegus)|Igniacum]]
|-
| 88248
| 88320
| [[Isches]]
|-
| 88249
| 88300
| [[Gedanis villa]]
|-
| 88250
| 88550
| [[Jarménil]]
|-
| 88251
| 88700
| [[Ioannis Manile]]
|-
| 88252
| 88260
| [[Jésonville]]
|-
| 88253
| 88000
| [[Jeuxey]]
|-
| 88254
| 88500
| [[Jorxey]]
|-
| 88255
| 88630
| [[Jubani villa]]
|-
| 88256
| 88640
| [[Jussarupt]]
|-
| 88257
| 88500
| [[Jevancuria]]
|-
| 88258
| 88320
| [[Marchia (Vosegus)|Marchia]]
|-
| 88259
| 88300
| [[Landini villa]]
|-
| 88260
| 88130
| [[Langley (Vosegus)|Langley]]
|-
| 88261
| 88600
| [[Laval-sur-Vologne]]
|-
| 88262
| 88600
| [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]]
|-
| 88263
| 88640
| [[Laveline-du-Houx]]
|-
| 88264
| 88270
| [[Légéville-et-Bonfays]]
|-
| 88265
| 88300
| [[Lemmecuria]]
|-
|}
{| class="wikitable sortable"
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88266
| 88600
| [[Lépanges-sur-Vologne]]
|-
| 88267
| 88260
| [[Larino]]
|-
| 88268
| 88490
| [[Lesseux]]
|-
| 88269
| 88400
| [[Liézey]]
|-
| 88270
| 88350
| [[Liffodium]]
|-
| 88271
| 88800
| [[Legisvilla]]
|-
| 88272
| 88410
| [[Lyroncuria]]
|-
| 88273
| 88000
| [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]]
|-
| 88274
| 88170
| [[Longus Campus subtus Castinetum]]
|-
| 88275
| 88490
| [[Lubine]]
|-
| 88276
| 88490
| [[Lussia]]
|-
| 88277
| 88110
| [[Luviniacus]]
|-
| 88278
| 88170
| [[Macuncurtis]]
|-
| 88279
| 88270
| [[Madecuria]]
|-
| 88280
| 88450
| [[Maldisinum]]
|-
| 88281
| 88270
| [[Madonne-et-Lamerey]]
|-
| 88283
| 88140
| [[Malini curia]]
|-
| 88284
| 88650
| [[Mandray]]
|-
| 88285
| 88800
| [[Manderae]]
|-
| 88286
| 88130
| [[Mareinvilla]]
|-
| 88287
| 88320
| [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]]
|-
| 88288
| 88270
| [[Monroniscurtis]]
|-
| 88289
| 88320
| [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]]
|-
| 88290
| 88300
| [[Martigny-les-Gerbonvaux]]
|-
| 88291
| 88410
| [[Martinvelle]]
|-
| 88292
| 88500
| [[Mataincuria]]
|-
| 88293
| 88630
| [[Maxey-sur-Meuse]]
|-
| 88294
| 88150
| [[Mazeley]]
|-
| 88295
| 88500
| [[Maceriolae]]
|-
| 88296
| 88140
| [[Madonis villa]]
|-
| 88297
| 88600
| [[Méménil]]
|-
| 88298
| 88700
| [[Menardi Mons]]
|-
| 88302
| 88160
| [[Le Ménil]]
|-
| 88300
| 88210
| [[Ménil-de-Senones]]
|-
| 88299
| 88500
| [[Mansile in Sanctesio]]
|-
| 88301
| 88700
| [[Ménil-sur-Belvitte]]
|-
| 88303
| 88630
| [[Mudrevallis]]
|-
| 88304
| 88500
| [[Mirecurtium]]
|-
| 88305
| 88630
| [[Moncel-sur-Vair]]
|-
| 88306
| 88210
| [[Le Mont]]
|-
| 88309
| 88800
| [[Monthureux-le-Sec]]
|-
| 88310
| 88410
| [[Monthureux-sur-Saône]]
|-
| 88307
| 88320
| [[Mont-lès-Lamarche]]
|-
| 88308
| 88300
| [[Montes ante Novum Castrum]]
|-
| 88311
| 88240
| [[Montmotier]]
|-
| 88312
| 88170
| [[Morelli Domus]]
|-
| 88313
| 88330
| [[Murini villa]]
|-
| 88314
| 88320
| [[Morizécourt]]
|-
| 88315
| 88600
| [[Mors Agni]]
|-
| 88316
| 88140
| [[Maurivilla]]
|-
| 88317
| 88210
| [[Moussey (Vosegus)|Moussey]]
|-
| 88318
| 88700
| [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]]
|-
| 88319
| 88420
| [[Medianum Monasterium]]
|-
| 88320
| 88100
| [[Nayemont-les-Fosses]]
|-
| 88321
| 88300
| [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]]
|-
| 88322
| 88600
| [[La Neuveville-devant-Lépanges]]
|-
| 88324
| 88170
| [[La Neuveville-sous-Châtenois]]
|-
| 88325
| 88800
| [[La Neuveville-sous-Montfort]]
|-
| 88326
| 88100
| [[Neuvillers-sur-Fave]]
|-
| 88327
| 88440
| [[Nomexy]]
|-
| 88328
| 88470
| [[Nompardivilla]]
|-
| 88330
| 88260
| [[Novilla (Vosegus)|Novilla]]
|-
| 88331
| 88600
| [[Nontiavilla]]
|-
| 88332
| 88800
| [[Noretum]]
|-
| 88333
| 88700
| [[Nossoncourt]]
|-
| 88334
| 88500
| [[Ollevilla]]
|-
| 88335
| 88500
| [[Offroicourt]]
|-
| 88336
| 88170
| [[Audoleni villa]]
|-
| 88338
| 88700
| [[Ortonis curia]]
|-
| 88340
| 88700
| [[Padua (Vosegus)|Padua]]
|-
| 88341
| 88100
| [[Pair-et-Grandrupt]]
|-
| 88342
| 88330
| [[Pallegney]]
|-
| 88343
| 88800
| [[Paretum (Vosegus)|Paretum]]
|-
| 88344
| 88350
| [[Pargniacum subtus Mirevallem]]
|-
| 88345
| 88490
| [[La Petite-Fosse]]
|-
| 88346
| 88210
| [[La Petite-Raon]]
|-
| 88347
| 88270
| [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]]
|-
| 88348
| 88600
| [[Petreus Pons]]
|-
| 88349
| 88230
| [[Plenifesium]]
|-
| 88350
| 88170
| [[Pluvesia]]
|-
| 88351
| 88370
| [[Plumberae]]
|-
| 88352
| 88300
| [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]]
|-
| 88353
| 88260
| [[Pons iuxta Undinovilla]]
|-
| 88354
| 88500
| [[Pont-sur-Madon]]
|-
| 88355
| 88330
| [[Portus Caelorum]]
|-
| 88356
| 88600
| [[Les Poulières]]
|-
| 88357
| 88500
| [[Portus Suavis]]
|-
| 88358
| 88550
| [[Pouxeux]]
|-
| 88359
| 88600
| [[Prey (Vosegus)|Prey]]
|-
| 88360
| 88260
| [[Provenchères-lès-Darney]]
|-
| 88361
| 88490
| [[Provenchères-et-Colroy]]
|-
| 88362
| 88210
| [[Le Puid]]
|-
| 88363
| 88630
| [[Purneretum]]
|-
| 88364
| 88500
| [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]]
|-
| 88365
| 88270
| [[Racécourt]]
|-
| 88366
| 88170
| [[Radalli villa]]
|-
| 88367
| 88700
| [[Rambervilleriae]]
|-
| 88368
| 88500
| [[Rancuria]]
|-
| 88369
| 88160
| [[Romarici campus]]
|-
| 88370
| 88270
| [[Radonis curtis]]
|-
| 88371
| 88220
| [[Rapo ad Silvas]]
|-
| 88372
| 88110
| [[Rapo ad Stationem]]
|-
| 88373
| 88110
| [[Raon-sur-Plaine]]
|-
| 88374
| 88130
| [[Rapey]]
|-
| 88375
| 88520
| [[Raves (Vosegus)|Raves]]
|-
| 88376
| 88300
| [[Ribovilla]]
|-
| 88377
| 88410
| [[Rainharii villa]]
|-
| 88378
| 88450
| [[Regney]]
|-
| 88379
| 88330
| [[Ranconis curtis]]
|-
| 88380
| 88640
| [[Rehaupal]]
|-
| 88381
| 88260
| [[Relangia]]
|-
| 88382
| 88500
| [[Rimacuria]]
|-
| 88383
| 88200
| [[Romarici Mons]]
|-
| 88386
| 88100
| [[Remomeix]]
|-
| 88385
| 88800
| [[Romulficuria]]
|-
| 88387
| 88170
| [[Ramaldi villa]]
|-
| 88388
| 88390
| [[Renauvoid]]
|-
| 88389
| 88500
| [[Reparium]]
|-
| 88390
| 88320
| [[Roberticuria]]
|-
| 88391
| 88120
| [[Rochesson]]
|-
| 88394
| 88320
| [[Romania ad Silvas]]
|-
| 88395
| 88700
| [[Rotmundum]]
|-
| 88398
| 88600
| [[Les Rouges-Eaux]]
|-
| 88399
| 88460
| [[Le Roulier]]
|-
| 88400
| 88500
| [[Ruvera in Sanctesio]]
|-
| 88401
| 88170
| [[Roverium (Vosegus)|Roverium]]
|-
| 88402
| 88700
| [[Rovilla ad Quercus]]
|-
| 88403
| 88500
| [[Roserota]]
|-
| 88404
| 88320
| [[Roseriae supra Mosunam]]
|-
| 88406
| 88130
| [[Rugney]]
|-
| 88407
| 88630
| [[Ruppes]]
|-
| 88408
| 88360
| [[Rupt-sur-Moselle]]
|-
| 88409
| 88120
| [[Saint-Amé]]
|-
| 88411
| 88260
| [[Sanctus Basolimons]]
|-
| 88412
| 88700
| [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]]
|-
| 88413
| 88100
| [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]]
|-
| 88410
| 88700
| [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]]
|-
| 88418
| 88700
| [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]]
|-
| 88424
| 88100
| [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]]
|-
| 88415
| 88200
| [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]]
|-
| 88416
| 88700
| [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]]
|-
| 88417
| 88700
| [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]]
|-
| 88419
| 88210
| [[Saint-Jean-d'Ormont]]
|-
| 88421
| 88410
| [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]]
|-
| 88423
| 88650
| [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]]
|-
| 88425
| 88700
| [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]]
|-
| 88426
| 88560
| [[Saint-Maurice-sur-Moselle]]
|-
| 88427
| 88170
| [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]]
|-
| 88428
| 88470
| [[Saint-Michel-sur-Meurthe]]
|-
| 88429
| 88200
| [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]]
|-
| 88430
| 88140
| [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]]
|-
| 88431
| 88170
| [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]]
|-
| 88432
| 88700
| [[Sanctus Petrimons]]
|-
| 88433
| 88500
| [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]]
|-
| 88434
| 88800
| [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]]
|-
| 88435
| 88480
| [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]]
|-
| 88436
| 88210
| [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]]
|-
| 88437
| 88270
| [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]]
|-
| 88438
| 88470
| [[La Salle (Vosegus)|La Salle]]
|-
| 88439
| 88390
| [[Sanchey]]
|-
| 88440
| 88170
| [[Sandaucuria]]
|-
| 88441
| 88260
| [[Sans-Vallois]]
|-
| 88442
| 88120
| [[Sapois (Vosegus)|Sapois]]
|-
| 88443
| 88300
| [[Sartes]]
|-
| 88444
| 88210
| [[Le Saulcy]]
|-
| 88445
| 88580
| [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]]
|-
| 88446
| 88140
| [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]]
|-
| 88447
| 88290
| [[Salsuriae]]
|-
| 88448
| 88140
| [[Seivilla]]
|-
| 88449
| 88130
| [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]]
|-
| 88450
| 88320
| [[Senagda]]
|-
| 88451
| 88210
| [[Senonia (Vosegus)|Senonia]]
|-
| 88452
| 88260
| [[Senonges]]
|-
| 88453
| 88630
| [[Seromons]]
|-
| 88454
| 88600
| [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]]
|-
| 88455
| 88320
| [[Sirecuria]]
|-
| 88456
| 88320
| [[Serocourt]]
|-
| 88457
| 88630
| [[Seona (Vosegus)|Seona]]
|-
| 88458
| 88130
| [[Solicuria]]
|-
| 88459
| 88170
| [[Soncuria]]
|-
| 88460
| 88630
| [[Solicia]]
|-
| 88461
| 88140
| [[Serewavilla]]
|-
| 88462
| 88120
| [[Le Syndicat]]
|-
| 88463
| 88100
| [[Tinctorivus]]
|-
| 88464
| 88460
| [[Tendon (Vosegus)|Tendon]]
|-
| 88465
| 88150
| [[Tado]]
|-
| 88466
| 88800
| [[Tillia]]
|-
| 88467
| 88290
| [[Thiéfosse]]
|-
| 88468
| 88160
| [[Le Thillot]]
|-
| 88469
| 88500
| [[Tirocuria]]
|-
| 88470
| 88530
| [[Le Tholy]]
|-
| 88471
| 88410
| [[Les Thons]]
|-
| 88472
| 88260
| [[Thuillières]]
|-
| 88473
| 88320
| [[Tignécourt]]
|-
| 88474
| 88300
| [[Tellum (Vosegus)|Tellum]]
|-
| 88475
| 88320
| [[Toteleni curtis]]
|-
| 88476
| 88500
| [[Totoni villa]]
|-
| 88477
| 88350
| [[Trampodium]]
|-
| 88478
| 88300
| [[Tranculfi villa]]
|-
| 88479
| 88240
| [[Trémonzey]]
|-
| 88480
| 88130
| [[Ubexy]]
|-
| 88481
| 88220
| [[Uriménil]]
|-
| 88482
| 88140
| [[Eurivilla]]
|-
| 88483
| 88390
| [[Ursiniacum]]
|-
| 88484
| 88220
| [[Usminga]]
|-
| 88485
| 88140
| [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]]
|-
| 88486
| 88120
| [[Vainiacum]]
|-
| 88487
| 88340
| [[Le Val-d'Ajol]]
|-
| 88488
| 88270
| [[Valefridicurtis]]
|-
| 88489
| 88270
| [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]]
|-
| 88490
| 88800
| [[Vallis Regia Sicca]]
|-
| 88491
| 88260
| [[Tres Valesii]]
|-
| 88492
| 88230
| [[Le Valtin]]
|-
| 88493
| 88450
| [[Varmonzey]]
|-
| 88494
| 88500
| [[Vaubexy]]
|-
| 88495
| 88000
| [[Waldinivilla]]
|-
| 88496
| 88140
| [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]]
|-
| 88497
| 88330
| [[Wauxoncuria]]
|-
| 88498
| 88200
| [[Vecoux]]
|-
| 88499
| 88270
| [[Velotte-et-Tatignécourt]]
|-
| 88500
| 88310
| [[Ventron]]
|-
| 88501
| 88210
| [[Le Vermont]]
|-
| 88502
| 88600
| [[Vervezelle]]
|-
| 88503
| 88110
| [[Vexaincourt]]
|-
| 88504
| 88170
| [[Vicherey]]
|-
| 88505
| 88430
| [[Vienville]]
|-
| 88506
| 88210
| [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]]
|-
| 88507
| 88500
| [[Villers (Vosegus)|Villers]]
|-
| 88508
| 88270
| [[Ville-sur-Illon]]
|-
| 88509
| 88150
| [[Villoncourt]]
|-
| 88510
| 88320
| [[Villotte]]
|-
| 88511
| 88350
| [[Villouxel]]
|-
| 88512
| 88600
| [[Viménil]]
|-
| 88513
| 88450
| [[Vincey]]
|-
| 88514
| 88170
| [[Viocourt]]
|-
| 88515
| 88260
| [[Vioménil]]
|-
| 88516
| 88800
| [[Vittel]]
|-
| 88517
| 88260
| [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]]
|-
| 88518
| 88500
| [[Viverium]]
|-
| 88519
| 88470
| [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]]
|-
| 88520
| 88240
| [[Les Voivres]]
|-
| 88521
| 88700
| [[Vomécourt]]
|-
| 88522
| 88500
| [[Vomécourt-sur-Madon]]
|-
| 88523
| 88170
| [[Vouxey]]
|-
| 88524
| 88140
| [[Vrécourt]]
|-
| 88525
| 88500
| [[Vroville]]
|-
| 88526
| 88520
| [[Wisembach]]
|-
| 88527
| 88700
| [[Xaffévillers]]
|-
| 88528
| 88460
| [[Xamontarupt]]
|-
| 88529
| 88130
| [[Xaronval]]
|-
| 88530
| 88220
| [[Scatiniacum]]
|-
| 88531
| 88400
| [[Xonrupt-Longemer]]
|-
| 88532
| 88330
| [[Zincourt]]
|}
{{Indices communium praefecturarum Franciae}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]]
09fgsyy15pskx1r2tq2ddfcj2gy66i3
Basti
0
128015
3988846
3693481
2026-09-17T15:46:27Z
Andrew Dalby
1084
+
3988846
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Basti''',<ref>"Basti": Hofmannus, vide infra.</ref> apud nonnullos '''Bacia'''<ref>"Baciam vicinam urbem ... urbem Bacianam ...": [[Petrus Martyr ab Angleria]], ''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]]'' (editio 1670) [https://archive.org/details/bub_gb_QB0VAAAAQAAJ/page/n67/mode/1up p. 36]</ref> ([[Hispanice]]: ''Baza'') est urbs [[Hispania]]e, in [[provincia Granatae]] locata. Basti habet 21 982 incolarum. Hae rettulit [[Iohannes Iacobus Hofmannus|Hofmannus]] ex encyclopaediis veterioribus extracta:
:BASTI, vulgo ''Baza'': urbs Hispaniae Tarraconensis in regno Granatensi (''Ferrar.''); aliâs Bastiranorum caput, prope montem Orospedam. Nunc paucis constat incolis, iuxta fluv. Guadalentin, versus limites Regni Murciae et Castellae novae, 7. leuc. ab Acci, et deficit indies (''Baudrand'').
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* "[https://latin_latin.en-academic.com/10092/BASTI_vulgo_BAZA Basti]" in {{Hofmannus}}
== Nexus externi ==
{{Fontes geographici}}
{{CommuniaCat|Baza}}
[[Fasciculus:Bazaiglesias.JPG|thumb|Basti]]
[[Categoria:Urbes Hispaniae]]
[[Categoria:Provincia Granata]]
4blpigxwkga5e5rog3f735jgplw0d8z
Manfredus Carstens
0
129855
3988980
3981401
2026-09-18T00:29:38Z
Cyprianus Marcus
66550
3988980
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Bundesarchiv B 145 Bild-F088851-0010, Bonn, BMF, Empfang Ernennung Bundesbankpräsident.jpg|thumb|Manfredus Carstens anno 1991 (in centro)]]
'''Manfredus''' (Theod. ''Manfred'') '''Carstens''' (natus die [[23 Februarii]] [[1943]] [[Molberga]]e apud [[Brema]]m) vir publicus [[Germania|Germanicus]] et sodalis factionis [[CDU]] est.
== Iuventus et munus ==
Carstens post scholam finitam tirocinium argentarii fecit et deinde in argentariis diversis operam dedit. Ab anno [[1967]] director argentariae communi [[Emphstece|Emphstece]] (Theodisce ''Emstek'') erat.
== Familia ==
Carstens uxorem duxit et tres liberos habet.
== Cursus honorum ==
Ab anno [[1962]] sodalis CDU est, anno [[1972]] primo legatus ad [[Dieta Foederalis Germaniae|Dietam Foederalem Germaniae]] electus est et ad annum [[2005]] mansit. Annis [[1985]] - [[2009]] praeses factionis suae [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgi]] fuit et adhuc praeses honoris causae est<ref>[http://www.neue-mitmach-zeitung.de/emstek/menschen/manfred-carstens-fuer-abschaffung-des-solidaritaetszuschlags-d6191.html Neue Zeitung zum Mitmachen 28 Iunii 2011]</ref>. Anno [[1989]] secretarius statalis apud [[Administer Foederalis Aerarii Publici|Administerium Foederale Aerarii Publici]] nominatus est, anno [[1993]] ad [[Administer Foederalis Commeatus et Aedificiorum|Administerium Foederalem Commeatus]] transiit, anno [[1997]] denique etiam secretarius statalis apud [[Administer Foederalis Rerum Internarum|Administerium Foederale Rerum Internarum]] nominatus est. Anno [[1998]] electione a CDU/CSU perdita dimissus est<ref>[http://webarchiv.bundestag.de/archive/2007/0206/mdb/mdb15/bio/C/carstma0.html Curriculum vitae in pagina Dietae Foederalis Germaniae (lingua Theodisca)]</ref>.
== Nexus externi ==
{{commonscat|Manfred Carstens}}
* [http://www.munzinger.de/search/portrait/Manfred+Carstens/0/21462.html Curriculum vitae in Archivio Munzinger (lingua Theodisca)]
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{Lifetime|1943||Carstens, Manfredus}}
[[Categoria:Legati Diaetae foederalis Germaniae]]
j798w0tzld9if4yaszvwzr71ynbpgqf
Apamea zeta
0
138138
3988785
3819535
2026-09-17T12:30:59Z
IacobusAmor
1163
Titulus italicus
3988785
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{Videdis|Apamea (discretiva)}}
{{Taxobox
| name = ''Apamea zeta''
| image = Apamea zeta.jpg
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| tribus = [[Apameini]]
| genus = ''[[Apamea (papilio)|Apamea]]''
| species = '''''A. zeta'''''
| binomial = ''Apamea zeta''
| binomial_authority = (Treitschke, [[1825]])
| synonyms =
*''Apamea exulis'' <small>(Lefebvre, 1836)</small>
*''Apamea maillardi'' <small>(Geyer)</small>
*''Hadena exulis'' <small>Lefebvre, 1836</small>
*''Hadena gelata'' <small>Lefebvre, 1836</small>
*''Exarnis difflua'' <small>Geyer, 1837</small>
*''Crymodes borea'' <small>Guenée, 1852</small>
*''Crymodes exulis'' <small>(Lefebvre, 1836)</small>
*''Abromias exulis'' <small>(Lefebvre, 1836)</small>
*''Apamea borea'' <small>Herrich-Schäffer, 1852</small> (preocc. Guenée, 1852)
*''Polia zeta'' <small>Treitschke, 1825</small>
*''Abromias zeta'' <small>(Treitschke, 1825)</small>
*''Polia clandestina'' <small>Boisduval, 1928</small>
*''Noctua pernix'' <small>Geyer, 1832</small>
*''Hadena zeta var. curoi'' <small>Calberla, 1888</small>
*''Crymodes zeta rofana'' <small>Wolfberger, 1952</small>
*''Apamea zeta cyanochlora'' <small>Varga, 1976</small>
*''Apamea zeta pseudopernix'' <small>Varga, 1977</small>
*''Apamea zeta sandorkovacsi'' <small>Peregovits & Varga, 1984</small>
*''Apamea zeta carptodistincta'' <small>Rakosy, Stangelmaier & Wieser, 1996</small>
*''Apamea nichollae'' <small>(Hampson, 1908)</small>
*''Apamea murrayi'' <small>(Gibson, 1920)</small>
}}
'''''Apamea zeta''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]], ab [[Islandia]] ad [[Magna Britannia|Magnam Britanniam]] et [[Fennoscandia]]m, ad [[meridies|meridiem]] usque ad [[Paeninsula Iberica|Paeninsulam Ibericam]] et per mediam [[Europa]]m usque ad [[Balcania]]m et [[Graecia]]m [[endemismus|endemicus]]. Praeterea, in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]], in [[Terra Nova et Labrador]]e, [[Columbia Britannica]], [[Alberta]], [[Nunavut]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia|Territoriis Septentrio-Occidentalibua]], [[Iuconus (territorium)|Iucono]] et [[Manitoba]] in [[Canada]] in [[Montes Saxosi|Montibus Saxosis]] ad meridiem ad [[Coloratum]] invenitur.
[[Latitudo alarum]] est 43–50 mm. Adultis ab [[Iulius|Iulio]] ad [[Augustus|Augustum]] in [[Britannia (insula)|Britannia]] [[volatus|volare]] solent.
[[Larva]]e variis [[Poaceae|graminibus]] [[victus|vescuntur]].
== Subspecies ==
*''Apamea zeta zeta'' (plurimum Europae)
*''Apamea zeta assimilis''
*''Apamea zeta marmorata''
*''Apamea zeta cyanochlora'' ([[Bulgaria]])
*''Apamea zeta hellernica'' (Graecia)
*''Apamea zeta sanderkovacsi'' ([[Romania]])
*''Apamea zeta downesi'' <small>Mikkola, 2009</small> ([[America Septentrionalis]])
*''Apamea zeta murrayi'' <small>(Gibson, 1920)</small> (America Septentrionalis)
*''Apamea zeta pelagica'' <small>Mikkola, 2009</small> (America Septentrionalis)
*''Apamea zeta nichollae'' <small>Hampson, 1908</small> (America Septentrionalis)
Prior subspecies ''Apamea zeta alticola'' nunc habetur species valida, ''[[Apamea alticola]]'' <small>(Smith, 1891)</small>.
== Nexus externi ==
*[http://ukmoths.org.uk/show.php?bf=2324 De specie] apud situm ukmoths.org
*[http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=9385 Photogramma] apud situm mothphotographersgroup.msstate.edu
[[Categoria:Apamea]]
[[Categoria:Lepidoptera Canadae]]
[[Categoria:Lepidoptera Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Species animalium ex litteris appellatae|Zeta]]
[[Categoria:Taxa Treitschke]]
[[Categoria:Taxa 1825]]
84rz79c9odydk6kjnnq7avsikbx1ysm
Museum Condaeum
0
138583
3988913
2874806
2026-09-17T21:03:21Z
LilyKitty
18316
de libro horarum "Les très riches heures du duc de Berry"
3988913
wikitext
text/x-wiki
[[File:Chateau de Chantilly garden.jpg|thumb|[[Castellum Cantiliacense]]]]
'''Museum Condaeum'''<ref>Cf. "Condaeum principem" {{Google Books|PdJUAAAAQAAJ|p. 496}}</ref> seu '''Condatense''',<ref>"[Liber manu scriptus] Cantiliacensis, Museum Condatense, 432" {{Google Books|RrXNHlWpDr4C|vide p. 93}}</ref> vulgo ''Musée Condé'', est museum in [[Castellum Cantiliacense|Castello Cantiliacense]] iuxta [[Cantiliacum]] situm, 40 km a [[Lutetia]] distans.
Inter patrimonios musei ''[[Les très riches heures du duc de Berry]]'' est.
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
== Nexus externi ==
* [http://www.chateaudechantilly.com/ Situs officialis castelli Cantiliacensis]
* [http://www.musee-conde.fr/ Situs officialis Musei Condaei]
{{Aedi-stipula}}
[[Categoria:Museum Condaeum|!]]
[[Categoria:Constituta 1898]]
asdk53zqbxffugqxdqa5pnn0itoz82l
Apamea amputatrix
0
138656
3988783
3349732
2026-09-17T12:29:10Z
IacobusAmor
1163
Titulus italicus
3988783
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{Videdis|Apamea (discretiva)}}
{{Taxobox
| name = Apamea amputatrix
| image =
| imagesize = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| tribus = [[Apameini]]
| genus = ''[[Apamea (papilio)|Apamea]]''
| species = '''''A. amputatrix'''''
| binomial = ''Apamea amputatrix''
| binomial_authority = (Fitch, [[1857]])
| synonyms =
*''Hadena amputatrix'' <small>Fitch, 1857</small>
*''Hadena arctica'' <small>Freyer, 1842</small>
*''Hadena amica'' <small>Harris, 1863</small> (preocc.)
*''Eurois pluviosa'' <small>Walker, 1865</small>
*''Hadena formosus'' <small>Ellsworth, 1918</small>
*''[[Apamea castanea]]'' <small>Grote, 1874</small>
}}
'''''Apamea amputatrix''''' ([[Anglice]] ''yellow-headed cutworm'') est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]], in plurimo [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]] ad [[septentrio]]nem usque ad [[regio Arctica|Arcticam]] [[endemismus|endemicus]].
[[Latitudo alarum]] est circa 40 mm. Adulti ab [[Aprilis|Aprili]] ad [[October|Octobrem]] suis quisque locis volare solent.
[[Larva]]e permultis [[planta|plantis]] sicut [[holus|holeribus]] vescuntur.
==Nexus externi==
*[http://bugguide.net/node/view/10545 De specie]
*[http://www.entomology.ualberta.ca/searching_species_details.php?s=5300 De specie]
*[http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=9348 Photogrammata]
{{insecta-stipula}}
[[Categoria:Apamea]]
[[Categoria:Lepidoptera Canadae]]
[[Categoria:Lepidoptera Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Taxa Fitch]]
[[Categoria:Taxa 1857]]
dwr8w29t5hup0fkr302eg16xbh34hic
Apamea indocilis
0
138657
3988784
2465120
2026-09-17T12:29:56Z
IacobusAmor
1163
Titulus italicus
3988784
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{Videdis|Apamea (discretiva)}}
{{Taxobox
| name = ''Apamea indocilis''
| image = Apamea indocilis.JPG
| imagesize = 100px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| tribus = [[Apameini]]
| genus = ''[[Apamea (papilio)|Apamea]]''
| species = '''''A. indocilis'''''
| binomial = ''Apamea indocilis''
| binomial_authority = (Walker, [[1856]])
| synonyms =
*''Hadena lona'' <small>Strecker, 1898</small>
*''Xylophasia indocilis'' <small>Walker, 1856</small>
*''Apamea remissa indocilis''
*''Apamea ampliata'' <small>(McDunnough, 1940)</small>
}}
'''''Apamea indocilis''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]], in plurimo [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]] a [[litus|litore]] ad litus in [[Canada]] [[meridies|meridiana]] et [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] [[septentrio]]nalibus ad meridiem in [[oriens|oriente]] ad [[Terra Mariae|Terram Mariae]] et ad meridiem in [[occidens|occidente]] ad [[California]]m mediam [[endemismus|endemicus]]. Multi auctores eum habent [[subspecies]]
''[[Apamea remissa|Apameae remissae]].''
[[Latitudo alarum]] est circa 35–42 mm. Adulti a [[Maius|Maio]] ad [[Augustus|Augustum]] [[volatus|volare]] solent.
[[Larva]]e variis [[Poaceae|graminibus]] [[victus|vescuntur]].
==Nexus externi==
*[http://bugguide.net/node/view/170578 De specie] apud situm bugguide.net
*[http://www.marylandmoths.com/Html/Noctuidae/Amphipyrinae/Apameini/Apamea_indocilis.html De specie] apud situm marylandmoths.com
[[Categoria:Apamea]]
[[Categoria:Lepidoptera Canadae]]
[[Categoria:Lepidoptera Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Taxa Walker]]
[[Categoria:Taxa 1856]]
adqou4dktean2dajrxvx2xy0hmdf555
Apamea lateritia
0
138658
3988780
3988730
2026-09-17T12:27:44Z
IacobusAmor
1163
3988780
wikitext
text/x-wiki
{{Videdis|Apamea (discretiva)}}
[[Fasciculus:Apamea lateritia-r.jpg|left|thumb|upright=0.5|Varietas coloris rubri.]]{{Taxobox
| name = ''Apamea lateritia''
| image = Apamea_lateritia.jpg
| imagesize = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| tribus = [[Apameini]]
| genus = ''[[Apamea (papilio)|Apamea]]''
| species = '''''A. lateritia'''''
| binomial = ''Apamea lateritia''
| binomial_authority = (Hufnagel, [[1766]])
| synonyms =
*''Phalaena lateritia'' <small>Hufnagel, 1766</small>
*''Noctua molochina'' <small>Hübner, [1803]</small>
*''Xylina unicolora'' <small>Zetterstedt, [1839]</small>
*''Hadena lateritia var. expallescens'' <small>Staudinger, 1882</small>
*''Hadena lateritia var. decolor'' <small>Stertz, 1915</small>
*''Hadena lateritia r. soldana'' <small>Noack, 1925</small>
*''Hadena lateritia alpium'' <small>Dannehl, 1937</small>
*''Agroperina lateritia kunashirina'' <small>Bryk, 1942</small>
*''Apamea obfuscata'' <small>Hreblay & Ronkay</small>
*''Agroperina lateritia''
*''Abromias lateritia''
}}
'''''Apamea lateritia''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]], in plurimo [[Europa]]e, ad [[oriens|orientem]] usque ad [[Siberia]]m et [[Iaponia]]m [[endemismus|endemicus]]. Invenitur etiam in [[Turcia]], [[Irania]] [[septentrio]]nali, [[Afgania]], [[Pakistania]] septentrionali, [[Nepalia]], et [[Sinae (regio)|Sinis]] (Guangxi, Sichuan). [[Unus|Singuli]] sporadice adeo in [[Magna Britannia|Magnam Britanniam]] migrant, ubi in [[litus|litore]] orientali et meridio-orientali observantur.
[[Latitudo alarum]] est circa 42–50 mm. Adulti a [[Iunius|Iunio]] ad [[Augustus|Augustum]] [[volatus|volare]] solent.
[[Larva]]e [[radix (botanica)|radicibus]] variorum [[Poaceae|graminum]], inter quae [[species (taxinomia)|species]] ''[[Festuca]]e'' et ''[[Nardus stricta]],'' [[victus|vescuntur]].
[[Fasciculus:Apamea lateritia-b.jpg|thumb|left|upright=0.5|Varietas coloris fusci.]]
==Nexus externi==
*[http://ukmoths.org.uk/show.php?bf=2328 De specie] apud situm ukmoths.org
*[https://web.archive.org/web/20110629022818/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=373071 De specie] apud situm faunaeur.org (Fauna Europaea)
[[Categoria:Apamea]]
[[Categoria:Fauna Afganiae]]
[[Categoria:Fauna Britanniae]]
[[Categoria:Fauna Iraniae]]
[[Categoria:Fauna Nepaliae]]
[[Categoria:Fauna Pakistaniae]]
[[Categoria:Biota Siberiae]]
[[Categoria:Fauna Sinae]]
[[Categoria:Fauna Turciae]]
[[Categoria:Insecta Iaponiae]]
[[Categoria:Lepidoptera Europae]]
[[Categoria:Taxa Hufnagel]]
[[Categoria:Taxa 1766]]
dpfghpr51ybsy50170dqf8xyaadol2c
3988782
3988780
2026-09-17T12:28:36Z
IacobusAmor
1163
Titulus italicus
3988782
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{Videdis|Apamea (discretiva)}}
[[Fasciculus:Apamea lateritia-r.jpg|left|thumb|upright=0.5|Varietas coloris rubri.]]{{Taxobox
| name = ''Apamea lateritia''
| image = Apamea_lateritia.jpg
| imagesize = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| tribus = [[Apameini]]
| genus = ''[[Apamea (papilio)|Apamea]]''
| species = '''''A. lateritia'''''
| binomial = ''Apamea lateritia''
| binomial_authority = (Hufnagel, [[1766]])
| synonyms =
*''Phalaena lateritia'' <small>Hufnagel, 1766</small>
*''Noctua molochina'' <small>Hübner, [1803]</small>
*''Xylina unicolora'' <small>Zetterstedt, [1839]</small>
*''Hadena lateritia var. expallescens'' <small>Staudinger, 1882</small>
*''Hadena lateritia var. decolor'' <small>Stertz, 1915</small>
*''Hadena lateritia r. soldana'' <small>Noack, 1925</small>
*''Hadena lateritia alpium'' <small>Dannehl, 1937</small>
*''Agroperina lateritia kunashirina'' <small>Bryk, 1942</small>
*''Apamea obfuscata'' <small>Hreblay & Ronkay</small>
*''Agroperina lateritia''
*''Abromias lateritia''
}}
'''''Apamea lateritia''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]], in plurimo [[Europa]]e, ad [[oriens|orientem]] usque ad [[Siberia]]m et [[Iaponia]]m [[endemismus|endemicus]]. Invenitur etiam in [[Turcia]], [[Irania]] [[septentrio]]nali, [[Afgania]], [[Pakistania]] septentrionali, [[Nepalia]], et [[Sinae (regio)|Sinis]] (Guangxi, Sichuan). [[Unus|Singuli]] sporadice adeo in [[Magna Britannia|Magnam Britanniam]] migrant, ubi in [[litus|litore]] orientali et meridio-orientali observantur.
[[Latitudo alarum]] est circa 42–50 mm. Adulti a [[Iunius|Iunio]] ad [[Augustus|Augustum]] [[volatus|volare]] solent.
[[Larva]]e [[radix (botanica)|radicibus]] variorum [[Poaceae|graminum]], inter quae [[species (taxinomia)|species]] ''[[Festuca]]e'' et ''[[Nardus stricta]],'' [[victus|vescuntur]].
[[Fasciculus:Apamea lateritia-b.jpg|thumb|left|upright=0.5|Varietas coloris fusci.]]
==Nexus externi==
*[http://ukmoths.org.uk/show.php?bf=2328 De specie] apud situm ukmoths.org
*[https://web.archive.org/web/20110629022818/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=373071 De specie] apud situm faunaeur.org (Fauna Europaea)
[[Categoria:Apamea]]
[[Categoria:Fauna Afganiae]]
[[Categoria:Fauna Britanniae]]
[[Categoria:Fauna Iraniae]]
[[Categoria:Fauna Nepaliae]]
[[Categoria:Fauna Pakistaniae]]
[[Categoria:Biota Siberiae]]
[[Categoria:Fauna Sinae]]
[[Categoria:Fauna Turciae]]
[[Categoria:Insecta Iaponiae]]
[[Categoria:Lepidoptera Europae]]
[[Categoria:Taxa Hufnagel]]
[[Categoria:Taxa 1766]]
9wco4qkj53r95j9bwnu3atyrm5vcnwo
Churchillpolis
0
144978
3988993
3981161
2026-09-18T01:48:33Z
Demetrius Talpa
81729
/* Nexus externi */
3988993
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Churchill}}{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Churchill Seaport 1996-08-12.jpg|thumb|Portus Churchillpolitanus anno [[1996]].]]
{{res|Churchillpolis}}<ref>Cf. adiectivum ''Churchillpolitanus'', — [https://www.vatican.va/archive/aas/documents/AAS-60-1968-ocr.pdf ''Acta Apostolicae Sedis, LX, 1968, p. 119]; et ''Churchill-politanus'', — {{CathHierDiocese|dchur|Dioecesis Churchill-politana}}</ref> ([[Linguae Escimaicae|Inuit]]:ᑯᒡᔪᐊᖅ,''Kuugjuaq'')<ref>Issenman, Betty. ''Sinews of Survival: The living legacy of Inuit clothing'' (UBC Press, 1997) pp. 252-254</ref> est urbs [[Manitoba]]e in [[Canada]] prope litus [[Sinus Hudsonius|sinús Hudsonii]] ad ostium [[Churchill (flumen)|fluminis eiusdem nominis]] sita.
==Notae==
<references />
== Bibliographia ==
* Catherine Porter, "[https://www.nytimes.com/2017/08/30/world/canada/canada-climate-change-arctic.html Canadian Town, Isolated After Losing Rail Link, ‘Feels Held Hostage’]" in ''[[New York Times]]'' (30 Augusti 2017)
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Churchill, Manitoba|Churchillpolim}}
{{Coord|58|46|9|N|94|10|9|W|display=title}}
{{Fontes geographici}}
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Urbes Canadae]]
[[Categoria:Manitoba]]
2vksskubdz4z9xajrnm22jb1eqm6b9d
Etienne
0
164653
3989021
2162157
2026-09-18T07:49:09Z
~2026-49405-65
214731
3989021
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Stephanus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Francogallica]]
848vl9ym9gtfo7w42z2p7n1ysiu835m
Franz
0
164655
3989020
2162165
2026-09-18T07:48:58Z
~2026-49405-65
214731
3989020
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Franciscus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Theodisca]]
4wtnki0xbkm53qii9uuuhoxar9ouc4c
Juan
0
164657
3989019
2162175
2026-09-18T07:48:36Z
~2026-49405-65
214731
3989019
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ioannes]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
q3vsfpbnva4w2rbdtaknz4i8xbu8dbz
Circulus Holtisminnensis
0
166033
3988798
3988101
2026-09-17T13:19:48Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988798
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus Holtisminnensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Holtisminnensis" -Theodisce ''Landkreis Holzminden'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Holtisminni]]" -ad quod gentilicium "Holtisminnensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Holzminden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Holzminden''; [[Saxonice]] ''Landkreis Holtsminne''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], die [[12 Octobris]] [[1832]] a [[Gulielmus (Dux Brunsvici)|Gulielmo]] duce [[Ducatus Brunsvici|Brunsvici]] conditus est. Caput circuli urbs [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> est.
== Historia ==
Circulus primo ad Ducatum, deinde ad [[Res Publica Brunsvicum|Rem Publicam Brunsvicum]] pertinebat. A die [[1 Novembris]] [[1941]] circulus Holtisminnensis pars provinciae Hannoverae [[Borussia]]e erat. Anno [[1945]] ad terram Hannoveram, ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinet. Hodie disputatur, an circulus cum finitimo [[Circulus terrae Northemiensis|Circulo Northemiensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus terrae Northemiensis" -Theodisce ''Landkreis Northeim'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Northemiensis-e" ad urbem [[Northemium]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> coniungendus sit.
== Communia circuli ==
[[Fasciculus:Municipalities in HOL.svg|300px|right|Communia in circulo Holtisminnensi.]]
Circulus Holtisminnensis 32 communia habet, quae maxima parte ad "communia generalia" (Theodisce "Samtgemeinden") coniuncta sunt. Haec sunt:
* [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'') oppidum (8142 incolae)
* [[Holtisminni]] urbs, caput circuli (19.939)
* [[Bevernense Castrum (commune generale)|Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern''), commune generale (6056)
** [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'') (3946)
** [[Goldbiki]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'') (979)
** [[Holenberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Holenberg'') (440)
** [[Negenborn]] (691)
* [[Bodonis Insula-Collis]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref><ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder-Polle''), commune generale (15.375)
** [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'') urbs (5546)
** [[Bracum]]<ref name="Kirchbrak">Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-ac'' aut ''-ach'' aut ''-ack'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-acum-i" aut "-achium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ac, -ach, -ack''' : -''acum,'' -''achium'' (...)". Hoc casu, latinizantia suffixa formis antiquis huius toponymi "Brac" applicantur; quo de toponymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''/NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) ''Theodericus de Brach'' (...) ''Henricus de Brach'' (...) ''Henrico de Brack'' (...) villa Brac (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Kirchbrak''; [[Saxonice]] ''Kerkbraak'') (1089)
** [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde''; quoque [[Saxonice]] ''Bräwer'') (718)
** [[Halla (Holtisminni)|Halla]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'') (1590)
** [[Heinsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinsen'') (861)
** [[Heli (Saxonia Inferior)|Heli]]<ref name="Heli">Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter.''], ubi dicitur "(...) ''in villa Heli'' (...) ''Heloon'' (...) ''collatio ecclesie Helen'' (...) ''Thidericus de Helenen'' (...) ''plebanos ecclesiarum de Helen'' (...) ''in campo sive marke ville Helen'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hehlen'') (1912)
** [[Heya]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heyen''; quoque [[Saxonice]] ''Hein'') (482)
** [[Ottenstein]] (1189)
** [[Pegestorf]] (428)
** [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'') oppidum (1102)
** [[Vahlbruch]] (458)
* [[Boffeshusium (commune generale)|Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen''), commune generale (7042)
** [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'') (2701)
** [[Derenthalia]]<ref name="-thalia">Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -thal : -''thalia'', -''dalia'' (...)". Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae".</ref> ([[Theodisce]] ''Derental'') (671)
** [[Fürstenberg]] (1167)
** [[Lauenforda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lauenförde'') oppidum (2503)
* [[Eschershusa-Aldendorpevilla]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> (Theodisce ''Eschershausen-Stadtoldendorf''), commune generale (15.375)
** [[Aldendorpevilla]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'') urbs (5457)
** [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'') (391)
** [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'') (1511)
** [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] ''Dielmissen'') (812)
** [[Eima (Circulus Holtisminnensis)|Eima]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] ''Eimen'') (996)
** [[Eschershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen''), urbs (3415)
** [[Heina (Saxonia Inferior)|Heina]]<ref name="Heina">Vide [https://hgv-hhm.de/ortsnamen-13-19-jahrhundert.html?utm ''Heimat- und Geschichtsverein für Heinade-Hellental-Merxhausen E.V.''], ubi dicitur "(...) ''villa Heina'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinade'') (920)
** [[Hlunia (commune)|Hlunia]]<ref name="Hlunia">Nomen communis Theodisce ''Lenne'' dicti suo e homonymo fluvio, Latine "Hlunia" nuncupato, ortum est. Latinum igitur nomen huius communis Latino ex hydronymo etiam derivandum est. Quo de Latino hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lenne'') (673)
** [[Holza]]<ref name="-e"/> ([[Theodisce]] ''Holzen'') (629)
** [[Luerdissa]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] ''Lüerdissen'') (448)
** [[Wangelnstedt]] (617)
Praeterea sunt loca quaedam, quae ad nullum commune pertinent. Quae omnia hominibus deserta sunt:
* Boffeshusium<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'') (23,40 km²)
* Eima<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] ''Eimen'') (12,91 km²)
* Eschershusa<ref name="-husa"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'') (4,92 km²)
* Grünenplan (22,71 km²)
* [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'') (15,01 km²)
* Merxhausen (22,50 km²)
* Wenzen (15,84 km²)
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris|Holtisminni]]
[[Categoria:Constituta 1832]]
d3z05s192mgm95carrfukgfoktd0xuh
Franca Villa (Basilicata)
0
166913
3988851
3521992
2026-09-17T16:03:44Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988851
wikitext
text/x-wiki
{{pro pagina discretiva vide|Franca Villa (discretiva)}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Franca Villa'''<ref>[http://books.google.it/books?id=4EVkhIl-TN4C&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false Dizionario geografico-istorico-fisico del regno di Napoli, composto dall'Abate Francesco sacco - Di Francesco Sacco]</ref> (seu ''Franca Villa ad Sirem'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Francavilla in Sinni|Francavilla in Sinni]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], in [[Regio Italiae|regione]] [[Lucania]] ac in [[provincia Potentina]] situm.
== Insigne ==
<gallery>
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
</gallery>
{{NexInt}}
* [[Lucania]],
* [[Provincia Potentina]],
* [[Potentia (Italia)|Potentia]] (urbs).
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
* [http://www.comune.francavillainsinni.pz.it/ Situs publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}
{{CommuniaCat|Francavilla in Sinni|Francam Villam}}
== Pinacotheca ==
<gallery>
Imago:Map of comune of Francavilla in Sinni (province of Potenza, region Basilicata, Italy).svg|Collocatio finium Municipii in Provincia Potentina.
</gallery>
[[Categoria:Municipia in provincia Potentiae]]
0s0ppz9bi94upit0pbpkj61r53pq3w6
Ostreville
0
174630
3988788
3444438
2026-09-17T12:47:50Z
Kontributor 2K
172405
+{{capsa urbis Vicidata}}
3988788
wikitext
text/x-wiki
{{capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Ostreville église3.jpg|thumb|upright=.7|left|Ostreville: ecclesia Sancti Petri.]]
''' Ostreville''' est commune [[Francia|Francicum]] 227 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Fretum Calisii|Freti Calisii]] in provincia [[Septentrio et Fretum|Septentrioni et Freto]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Freti Calisii]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Ostreville|Ostreville}}
* {{INSEE commune|62641|de=Ostreville}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Freti Gallici]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Freti Gallici]]
r7lx95m7647i5do7z9i5j7mxfvzqvjz
Courtenay (Ligerula)
0
175811
3988781
3906485
2026-09-17T12:28:32Z
Kontributor 2K
172405
+{{capsa urbis Vicidata}}
3988781
wikitext
text/x-wiki
{{capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Courtenay - Mairie (2008).jpg|thumb|upright=.7|left|Courtenay: vici conciliabulum anno [[2008]].]]
''' Courtenay''' est commune [[Francia|Francicum]] 3772 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Ligerula (praefectura Franciae)|Ligerulae]] in provincia [[Centrum (regio Franciae)|Media]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Ligerulae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Courtenay (Loiret)|Courtenay}}
* {{INSEE commune|45115|de=Courtenay}}
* [https://web.archive.org/web/20110720213358/http://www.courtenay45.fr/ Courtenay pagina interretialis]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Ligerulae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Ligerulae]]
2zdjmcsbu44t0snr9p9fh5zqbqph3la
Longniacum in Pertico
0
177191
3988857
3911607
2026-09-17T16:30:55Z
Pippobuono
54500
formatnum et opus et nomen latinum
3988857
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus: Longny_clocher_saint_martin.jpg|thumb|left|upright=0.7|Longniacum in Pertico: [[ecclesia (aedificium)|ecclesiae]], [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicatae turris camapanaria.]]
{{res|Longniacum in Pertico}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 411.</ref> ([[Francogallice]] ''Longny-au-Perche'') est principalis delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], Longniaci in Pertico, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Longniacum in Pertico {{formatnum:1540}} incolas (anno [[2009]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Longny-au-Perche|Longniacum in Pertico}}
{{INSEE commune|61230|de=Longny-au-Perche}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=19944 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
9ckjduax0qg8ywt4b050922ert353t2
3988858
3988857
2026-09-17T16:31:14Z
Pippobuono
54500
Pippobuono movit paginam [[Longny-au-Perche]] ad [[Longniacum in Pertico]]: nomen latinum attestatur in Graesse
3988857
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus: Longny_clocher_saint_martin.jpg|thumb|left|upright=0.7|Longniacum in Pertico: [[ecclesia (aedificium)|ecclesiae]], [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicatae turris camapanaria.]]
{{res|Longniacum in Pertico}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 411.</ref> ([[Francogallice]] ''Longny-au-Perche'') est principalis delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], Longniaci in Pertico, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Longniacum in Pertico {{formatnum:1540}} incolas (anno [[2009]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Longny-au-Perche|Longniacum in Pertico}}
{{INSEE commune|61230|de=Longny-au-Perche}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=19944 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
9ckjduax0qg8ywt4b050922ert353t2
3988860
3988858
2026-09-17T16:32:23Z
Pippobuono
54500
notae
3988860
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus: Longny_clocher_saint_martin.jpg|thumb|left|upright=0.7|Longniacum in Pertico: [[ecclesia (aedificium)|ecclesiae]], [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicatae turris camapanaria.]]
{{res|Longniacum in Pertico}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 411.</ref> ([[Francogallice]] ''Longny-au-Perche'') est principalis delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], Longniaci in Pertico, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Longniacum in Pertico {{formatnum:1540}} incolas (anno [[2009]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Longny-au-Perche|Longniacum in Pertico}}
{{INSEE commune|61230|de=Longny-au-Perche}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=19944 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
== Notae ==
<references />
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
jznxmchl0vvmcg49yoz1t94iad3pkxj
3988872
3988860
2026-09-17T16:48:02Z
Pippobuono
54500
typo
3988872
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus: Longny_clocher_saint_martin.jpg|thumb|left|upright=0.7|Longniacum in Pertico: [[ecclesia (aedificium)|ecclesiae]] [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicatae turris camapanaria.]]
{{res|Longniacum in Pertico}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 411.</ref> ([[Francogallice]] ''Longny-au-Perche'') est principalis delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], Longniaci in Pertico, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Longniacum in Pertico {{formatnum:1540}} incolas (anno [[2009]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Longny-au-Perche|Longniacum in Pertico}}
{{INSEE commune|61230|de=Longny-au-Perche}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=19944 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
== Notae ==
<references />
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
fmcul63574319i69ji10pmlq9xkhc0s
La Lande-sur-Eure
0
177202
3988863
3911575
2026-09-17T16:38:57Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988863
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église de la Lande-sur-Eure.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Ecclesia (aedificium)|Ecclesia]] [[Ioannes Baptista|sancto Ioanni Baptistae]] dicata.]]
'''La Lande-sur-Eure''' est delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, La Lande-sur-Eure, [[Longniacum in Pertico|Longniaci in Pertico]] ut principalis pars, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, La Lande-sur-Eure 169 incolas (anno [[2009]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|La Lande-sur-Eure|La Lande-sur-Eure}}
* {{INSEE commune|61220|de=La Lande-sur-Eure}}
* [http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=18514 De hoc pristino communi apud cassini.ehess.fr]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
6bal69qrc4jifzhjax01irzmasqybrd
Marchainville
0
177297
3988867
3911584
2026-09-17T16:41:44Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988867
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église Notre-Dame de l'Assomption de Marchainville.jpg|thumb|upright=0.7 |left|Marchainville: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Virgo Maria|Nostrae Dominae]] sub titulum [[Assumptio]]nis dicatata.]]
'''Marchainville''' est delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], [[Longniacum in Pertico|Longniaci in Pertico]] ut principalis pars, [[Malétable]], Marchainville, [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Marchainville 203 incolas (anno [[2010]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Marchainville|Marchainville}}
{{INSEE commune|61250|de=Marchainville}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=21020 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
mhqwco75hr6qtbt4mgmfsvzrwtxf15c
Malétable
0
177300
3988866
3911608
2026-09-17T16:40:18Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988866
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Maletable_-_Ntre-Dame_de_la_Salette_%281%29.jpg|thumb|left|upright=0.7|Communis [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]], [[Virgo Maria|Nostrae Dominae]] dicata.]]
'''Malétable''' est delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], [[Longniacum in Pertico|Longniaci in Pertico]] ut principalis pars, Malétable, [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Malétable 101 incolas (anno [[2010]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Malétable|Malétable}}
{{INSEE commune|61247|de=Malétable}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=20784 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
m6yb9rhh1mpqz1yh75bfj5nwe7aqtiw
Monceaux-au-Perche
0
177377
3988868
3911606
2026-09-17T16:43:27Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988868
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église Saint-Jean-Baptiste de Monceaux-au-Perche 3.JPG|thumb|upright=0.7|left|Communis [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]], [[Ioannes Baptista|Sancto Ioanni Baptistae]] dicata.]]
'''Monceaux-au-Perche''' est delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], [[Longniacum in Pertico|Longniaci in Pertico]] ut principalis pars, [[Malétable]], [[Marchainville]], Monceaux-au-Perche, [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Monceaux-au-Perche 82 incolas (anno [[2010]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Monceaux-au-Perche|Monceaux-au-Perche}}
{{INSEE commune|61280|de=Monceaux-au-Perche}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=22825 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
52c0c3vjya84yuxolhk2h7lzmjszegy
Neuilly-sur-Eure
0
177439
3988870
3911603
2026-09-17T16:45:45Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988870
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église de Neuilly-sur-Eure.JPG|thumb|upright=0.7|left|Communis [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]], [[Sanctus Germanus|Sancto Germano]] dicata.]]
'''Neuilly-sur-Eure''' est delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], [[Longniacum in Pertico|Longniaci in Pertico]] ut principalis pars, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], Neuilly-sur-Eure et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Neuilly-sur-Eure 592 incolas (anno [[2010]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Neuilly-sur-Eure|Neuilly-sur-Eure}}
{{INSEE commune|61305|de=Neuilly-sur-Eure}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=24782 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
quasrzedkrmp5efm3zwkayo5soqs5w5
Saint-Victor-de-Réno
0
177861
3988871
3911605
2026-09-17T16:47:00Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988871
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Église de Saint-Victor de Reno.JPG|thumb|upright=0.7|left|Communis [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]], [[Sanctus Victor|Sancto Victori]] dicata.]]
'''Saint-Victor-de-Réno''' est delegata [[Longny les Villages]] novi [[commune|communis]] [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], [[Longniacum in Pertico|Longniaci in Pertico]] ut principalis pars, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et Saint-Victor-de-Réno, die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Saint-Victor-de-Réno 202 incolas (anno [[2009]]) habebat.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Saint-Victor-de-Réno|Saint-Victor-de-Réno}}
{{INSEE commune|61458|de=Saint-Victor-de-Réno}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=34927 |titulus=De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
f11m9fodwml2kbhfqnkiylfghdrfkev
Petrus Martyr ab Angleria
0
198331
3988856
3988602
2026-09-17T16:27:07Z
Andrew Dalby
1084
3988856
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Petrus Martyr ab Angleria'''<ref>"Petrus Martyr ab Angleria": nomen sic in titulo operis ''De orbe novo decades'' scriptum</ref> (natus die [[2 Februarii]] [[1457]] [[Aruna]]e [[Pedemontium|Pedemontii]];<ref>"natural de Milamn, nacido en la villa de Arona, que es en la ribera del lago Verbano, que por su grandeza se dice lago Mayor": sic testamentum, {{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/400/mode/2up p. 401]</ref> mortuus [[Granata (Hispania)|Granatae]] mense Octobri [[1526]]) fuit [[capellanus]] regum Catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragoniae)|Ferdinandi]] et [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]], consiliarius imperatoris [[Carolus V (imperator)|Caroli V]], et [[auctor]] operis historici principalis, Latine compositi, de exploratione et conquisitione mediae [[America]]e. Quod opus, a principio in forma epistularum et commentationum compositum, anno [[1530]] uno volumine, post auctoris mortem editum est titulo ''[[De orbe novo decades|De orbe novo ... decades]]''; textus enim in octo "decadas" dividitur. Decades V et VI patrono [[Aloisius Aragonius|Aloisio Aragonio]] dicantur.
Nec praenomen nec cognomen, quod a nativitate habuerit, pro certo habemus. E familia praeclara [[Angleria]]e se natum esse confessus est. Nomini Petro Martyri (aut nativo aut religioso) adiunguntur ergo '''Anglerius''', cognomine aut paterno aut novello, atque '''Mediolanensis''', agnomine municipali.<ref name="Mediolani" /> Epistulas se duplici praenomine ambobusque cognominibus, sed brevissime, superscribere solebat: '''P. M. A. M.'''<ref>''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]]'' (omnes citationes ad editionem 1530 referunt) [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n29/mode/2up f 1r] et passim</ref>
Comitem Aronae Ioannem Borromeum "nostrae familiae benefactor[em]", argentarium Mediolanensem, patronum suum appellavit.<ref>"optime patrone": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n37/mode/1up f. 4v]</ref> [[Mediolanum|Mediolani]] nutritus est.<ref name="Mediolani">Se Mediolani ortum esse bis scripsit: ''[[De orbe novo decades]]'' dec. 2 lib. 7 "me ... longe a Latio natum (quia Mediolani) et longissime vitam egisse (quia in Hispania)" [https://archive.org/details/ioannesruffusfor00angh/page/n9/mode/2up epistula editioni 1516 ''Decadum'' dedicatoria] ("ex natali patria Mediolano")</ref> Ibidem educatus est in aula [[Galeatius Maria Sfortia|Galeatii Mariae Sfortiae]]. Mediolani familiam Trivultium cognovisse censetur, sibi cognatam, et praesertim [[Ioannes Iacobus Trivultius|Ioannem Iacobum Trivultium]] marescalcum Franciae,<ref>"Est et Io. Iacobus Tri[u]ultius, Gallicarum ductor copiarum, nostrae familiae de Angleria, Triuultia antiquioris, uti ipsemet inquit, sanguine coniunctus": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n142/mode/1up f. 57r]</ref> cui postea epistulas plures miserit. Insuper iam cognovit [[Ioannes Arcimboldus|Ioannem Arcimboldum]], qui orator apud Sanctam Sedem fungebatur pro Galeatium Mariam Sfortiam. Quo anno [[1476]] necato, Arcimboldus Romae mansit (ubi cardinalis et [[legatus a latere]] fit, atque ab anno [[1485]] archiepiscopus Mediolanensis); Petrus Martyr [[Roma]]e profectus est, cliens Arcimboldi necnon [[Ascanius Maria Sfortia|Ascanii Sfortiae Vicecomitis]], coaetanii sui, fratris tam Galeatii Mariae quam Ludovici huius successoris.<ref>"P. M. A. M. Ascanio Vícecomiti, magni Ludouici fratrí, cardinali, patrono singularí": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n39/mode/1up f. 5v]</ref>
Sub pontificatu [[Innocentius VIII|Innocentii VIII]] Petrus Martyr secretarius meruit Francisco quodam Nigro, urbis gubernatori, titulo protonotarii apostolici; Ascanium Sfortiam, mox cardinalem creatum, patronum amborum fuisse in epistula confitetur.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n43/mode/2up f. 38r]</ref> Cognovit [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponium Laetum]], cui ("antiquitatis magistro doctissimo", "viro singulari doctrina, amico dilecto") postea epistulas nonnullas misit.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n70/mode/1up ff. 21r], [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n104/mode/1up 38r]</ref>
Post decem annos [[Aragonia (regnum)|Aragonia]]m petivit, suadente {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)|Eneco Lupo comite Tendillae|es|qid=Q8078615}}, qui legatus apud Sanctam Sedem merebat. Romam reliquit nolente patrono Ascanio Sfortia, cui promisit se crebriter missurum epistulas de rebus in Hispania gestis: inde ortus est maxima series epistularum quae, inter alias, in ''Opere epistolarum'' post amborum mortem anno 1530 editae sunt.
In Hispania a principio paedagogus in familiae illius comitis functus est, ubi discipulos habuit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius|Didacum Furtatum Mendocium|es|qid=Q2297287}} poëtam et legatum, fratremque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius|Ludovicum|es|qid=Q3754494}} comitem II. Tendillae. [[Salmantica]]e in [[Pontificia Universitas Salmanticensis|universitate]] mense Octobri [[1488]] morabat: ibi lectionem publicam habuit de secunda ''Satira'' [[Iuvenalis]].<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n50/mode/1up ff. 11r-12r]</ref> Anno insequenti cum exercitu [[Castella]]no per [[Vandalitia]]m vagans, {{safesubst:creanda/m|es|Jaén|Giennium|Giennio|t=2026-09-17 16:27:00}} morans, inter obsidia [[Basti]]orum necnon [[Almeria]]e militavit et in epistulis descripsit.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n58/mode/1up ff. 15r-19v]</ref> Canonicus [[Granata (Hispania)|Granatensis]] ab hoc tempore erat ibique annos fere tres manebat, sed mox ad aulam regum catholicorum iussu reginae [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] revocatus est. Familiaris regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et Isabellae acceptus est die [[2 Octobris]] [[1492]].<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/398/mode/2up p. 398]</ref>
Magister in artibus liberalibus equitum in aula regum catholicorum die [[15 Decembris]] [[1502]] promotus est.<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/398/mode/2up p. 399]</ref>
"De bello autem si consilium amici vis," ita [[Aloisius Marlianus|Aloisio Marliano]] imperatori protomedico anno 1508 scripsit: "bella gerant bellatores; philosophis inhaereat lectionis et contemplationis studium."<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n198/mode/1up f. 85r]</ref>
Chronographus (''cronista'') regum catholicorum die [[5 Martii]] [[1520]] creatus est.<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/400/mode/2up p. 400]</ref>
[[Granata (Hispania)|Granata]]e mortuus est, ubi in [[ecclesia cathedralis|ecclesia cathedrali]] hoc [[epitaphium|epitaphio]] commemoratur:
:Rerum aetate nostra gestarum / et Novi Orbis ignoti hactenus / illustratori Petro Martyri Mediolanensi / Cæsareo Senatori / qui, patria relicta, / bello Granatensi miles interfuit; / mox, urbe capta, primum Canonico, / deinde Priori hujus ecclesiæ, / decanus et capitulum / carissimo collegae posuere sepulchrum / Anno MDXXVI.
== Opera ==
* 1511 : ''Legatio Babylonica, [[De orbe novo decades|Oceani Decas]], Poemata, Epigrammata''. Hispali: per Iacobum Corumberger; [https://web.archive.org/web/20110909233801/http://gredos.usal.es/jspui/handle/10366/83437 Textus]; [https://archive.org/details/pmartyrisanglime00angh Textus] apud ''Internet Archive''
* 1511-1530 : ''[[De orbe novo decades|De orbe novo ... decades]]''
* 1530 : ''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]] P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
; Fontes fere coaevi
* {{ec|id=''Documentos'' (1861)|c="[https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/396/mode/2up Documentos relativos a Pedro Mártir de Anglería]" in Marques de Pidal, Marques de Miraflores, Miguel Salvá, edd., ''Coleccion de documentos inéditos para la historia de España'' vol. 39 (Matriti: la viuda de Calero, 1861) pp. 398-418}}
* [[Lucius Marineus Siculus]], ''Epistolarum familiarium libri decem et septem; Orationes quinque ...'' Vallisoleti: per Arnaldum Gulielmum Brocarium, 1514; [https://bnedigital.bne.es/bd/es/card?id=0602dd8c-73a5-411d-8d23-880fba0ea0cd Textus]
; Eruditio
{{Vide-etiam|De orbe novo decades#Bibliographia|Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)#Bibliographia}}
* {{CathEnc|09740a|Peter Martyr d'Anghiera}}
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* José A. Armillas Vicente, "[https://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/33/63/10armillas.pdf Pedro Mártir de Anglería, contino real y cronista de Castilla. La invención de las nuevas Indias]" in ''Jerónimo Zurita'' vol. 88 (2013) pp. 211-229
* Ignazio Ciampi, "[https://archive.org/details/sim_nuova-antologia-revista-di-lettere-scienze-ed-arti_1875-09_30/page/38/mode/2up Le fonti storiche del renascimento. 1: Pietro Martire d'Anghiera]" in ''Nuova antologia di scienze, lettere ed arti'' vol. 30 (1875) pp. 39-79
* G. Eatough, ''Repertorium Columbianum: Selections from Peter Martyr''. Tornaci: Brepols, 1998
* E. Lunardi et al., edd., ''Nuova Raccolta Colombiana: The Discovery of the New World in the Writings of Peter Martyr of Anghiera''. Romae: Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, 1992
* J.-H. Mariéjol, ''Un lettré italien à la cour d'Espagne (1488-1526): Pierre Martyr d'Anghera, sa vie et ses oeuvres''. Lutetiae: Hachette, 1887; [https://archive.org/details/unlettreitalien00maririch/page/n3/mode/2up Textus]
* T. Maynard, "Peter Martyr of Anghiera, Humanist and Historian" in ''Catholic Historical Review'' vol. 16 (1930) pp. -437-
* J. H. Sinclair, "Bibliografia de Pedro Mártir de Anglería" in ''Revista chilena de historia y geografia'' vol. 68 (1931) pp. 186-219
* John Boyd Thacher, ''Christopher Columbus: his life, his work, his remains'' (3 voll. Novi Eboraci, 1903–1904) [https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n31/mode/2up vol. 1 pp. 1-110]
* Antonio de la Torre, "La embajada a Egipto de Pedro Mártir de Anglería" in ''Estudis universitaris catalans'' 21 (1936) pp. 433-450; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=10544423 DIALNET]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
* Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
[[Categoria:Nati 1457]]
[[Categoria:Mortui 1526]]
[[Categoria:Auctores Latini Renascentiae]]
[[Categoria:Aulici]]
[[Categoria:Eruditi Italiae]]
[[Categoria:Historici Hispaniae]]
[[Categoria:Politici Hispaniae]]
[[Categoria:Scriptores itinerum]]
[[Categoria:Epistolographi]]
[[Categoria:Paedagogi]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria| ]]
cjzqmg79xl4lij2rwmk6y3vs5vgqmfu
3988888
3988856
2026-09-17T19:13:35Z
Andrew Dalby
1084
+
3988888
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Petrus Martyr ab Angleria'''<ref>"Petrus Martyr ab Angleria": nomen sic in titulo operis ''De orbe novo decades'' scriptum</ref> (natus die [[2 Februarii]] [[1457]] [[Aruna]]e [[Pedemontium|Pedemontii]];<ref>"natural de Milamn, nacido en la villa de Arona, que es en la ribera del lago Verbano, que por su grandeza se dice lago Mayor": sic testamentum, {{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/400/mode/2up p. 401]</ref> mortuus [[Granata (Hispania)|Granatae]] mense Octobri [[1526]]) fuit [[capellanus]] regum Catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragoniae)|Ferdinandi]] et [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]], consiliarius imperatoris [[Carolus V (imperator)|Caroli V]], et [[auctor]] operis historici principalis, Latine compositi, de exploratione et conquisitione mediae [[America]]e. Quod opus, a principio in forma epistularum et commentationum compositum, anno [[1530]] uno volumine, post auctoris mortem editum est titulo ''[[De orbe novo decades|De orbe novo ... decades]]''; textus enim in octo "decadas" dividitur. Decades V et VI patrono [[Aloisius Aragonius|Aloisio Aragonio]] dicantur.
Nec praenomen nec cognomen, quod a nativitate habuerit, pro certo habemus. E familia praeclara [[Angleria]]e se natum esse confessus est. Nomini Petro Martyri (aut nativo aut religioso) adiunguntur ergo '''Anglerius''', cognomine aut paterno aut novello, atque '''Mediolanensis''', agnomine municipali.<ref name="Mediolani" /> Epistulas se duplici praenomine ambobusque cognominibus, sed brevissime, superscribere solebat: '''P. M. A. M.'''<ref>''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]]'' (omnes citationes ad editionem 1530 referunt) [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n29/mode/2up f 1r] et passim</ref>
Comitem Aronae Ioannem Borromeum "nostrae familiae benefactor[em]", argentarium Mediolanensem, patronum suum appellavit.<ref>"optime patrone": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n37/mode/1up f. 4v]</ref> [[Mediolanum|Mediolani]] nutritus est.<ref name="Mediolani">Se Mediolani ortum esse bis scripsit: ''[[De orbe novo decades]]'' dec. 2 lib. 7 "me ... longe a Latio natum (quia Mediolani) et longissime vitam egisse (quia in Hispania)" [https://archive.org/details/ioannesruffusfor00angh/page/n9/mode/2up epistula editioni 1516 ''Decadum'' dedicatoria] ("ex natali patria Mediolano")</ref> Ibidem educatus est in aula [[Galeatius Maria Sfortia|Galeatii Mariae Sfortiae]]. Mediolani familiam Trivultium cognovisse censetur, sibi cognatam, et praesertim [[Ioannes Iacobus Trivultius|Ioannem Iacobum Trivultium]] marescalcum Franciae,<ref>"Est et Io. Iacobus Tri[u]ultius, Gallicarum ductor copiarum, nostrae familiae de Angleria, Triuultia antiquioris, uti ipsemet inquit, sanguine coniunctus": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n142/mode/1up f. 57r]</ref> cui postea epistulas plures miserit. Insuper iam cognovit [[Ioannes Arcimboldus|Ioannem Arcimboldum]], qui orator apud Sanctam Sedem fungebatur pro Galeatium Mariam Sfortiam. Quo anno [[1476]] necato, Arcimboldus Romae mansit (ubi cardinalis et [[legatus a latere]] fit, atque ab anno [[1485]] archiepiscopus Mediolanensis); Petrus Martyr [[Roma]]e profectus est, cliens Arcimboldi necnon [[Ascanius Maria Sfortia|Ascanii Sfortiae Vicecomitis]], coaetanii sui, fratris tam Galeatii Mariae quam Ludovici huius successoris.<ref>"P. M. A. M. Ascanio Vícecomiti, magni Ludouici fratrí, cardinali, patrono singularí": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n39/mode/1up f. 5v]</ref>
Sub pontificatu [[Innocentius VIII|Innocentii VIII]] Petrus Martyr secretarius meruit Francisco quodam Nigro, urbis gubernatori, titulo protonotarii apostolici; Ascanium Sfortiam, mox cardinalem creatum, patronum amborum fuisse in epistula confitetur.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n43/mode/2up f. 38r]</ref> Cognovit [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponium Laetum]], cui ("antiquitatis magistro doctissimo", "viro singulari doctrina, amico dilecto") postea epistulas nonnullas misit.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n70/mode/1up ff. 21r], [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n104/mode/1up 38r]</ref>
Post decem annos [[Aragonia (regnum)|Aragonia]]m petivit, suadente {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)|Eneco Lupo comite Tendillae|es|qid=Q8078615}}, qui legatus apud Sanctam Sedem merebat. Romam reliquit nolente patrono Ascanio Sfortia, cui promisit se crebriter missurum epistulas de rebus in Hispania gestis: inde ortus est maxima series epistularum quae, inter alias, in ''Opere epistolarum'' post amborum mortem anno 1530 editae sunt. Omnium epistularum prima Ascanio illo Sfortia missa est "ex [[Caesaraugusta]], ubi Reges invenimus ... [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuarii]] anno [[1488]]".<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n30/mode/1up f. 1r]</ref>
In Hispania a principio paedagogus in familiae illius comitis functus est, ubi discipulos habuit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius|Didacum Furtatum Mendocium|es|qid=Q2297287}} poëtam et legatum, fratremque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius|Ludovicum|es|qid=Q3754494}} comitem II. Tendillae. [[Salmantica]]e in [[Pontificia Universitas Salmanticensis|universitate]] mense Octobri [[1488]] morabat: ibi lectionem publicam habuit de secunda ''Satira'' [[Iuvenalis]].<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n50/mode/1up ff. 11r-12r]</ref> Anno insequenti cum exercitu [[Castella]]no per [[Vandalitia]]m vagans, {{safesubst:creanda/m|es|Jaén|Giennium|Giennio|t=2026-09-17 16:27:00}} morans, inter obsidia [[Basti]]orum necnon [[Almeria]]e militavit et in epistulis descripsit.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n58/mode/1up ff. 15r-19v]</ref> Canonicus [[Granata (Hispania)|Granatensis]] ab hoc tempore erat ibique annos fere tres manebat, sed anno [[1492]] ad aulam regum catholicorum iussu reginae [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] revocatus est. Familiaris regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et Isabellae acceptus est die [[2 Octobris]] [[1492|eiusdem anni]].<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/398/mode/2up p. 398]</ref>
Ab anno [[1493]] explorationes Hispanicae in Novum Orbem describere coepit.
Anno [[1497]] orator in [[Bohemia]]m missus statim revocatus est. Anno [[1501]] "legationem Babylonicam" (id est, in [[Cairum]] [[Aegyptus|Aegypti]]) bono successu duxit; quam ''Legatio Babylonica'', anno [[1511]] divulgata, curiose enarrat.<ref>{{qc|id= Thacher (1903)}} [https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n41/mode/2up pp. 12-21]</ref>
Magister in artibus liberalibus equitum in aula regum catholicorum die [[15 Decembris]] [[1502]] promotus est.<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/398/mode/2up p. 399]</ref>
"De bello autem si consilium amici vis," ita [[Aloisius Marlianus|Aloisio Marliano]] imperatori protomedico anno 1508 scripsit: "bella gerant bellatores; philosophis inhaereat lectionis et contemplationis studium."<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n198/mode/1up f. 85r]</ref>
Chronographus (''cronista'') regum catholicorum die [[5 Martii]] [[1520]] creatus est.<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/400/mode/2up p. 400]</ref>
Secretarius Concilii Indiarum anno [[1524]] promotus est.
[[Granata (Hispania)|Granata]]e mortuus est, ubi in [[ecclesia cathedralis|ecclesia cathedrali]] hoc [[epitaphium|epitaphio]] commemoratur:
:Rerum aetate nostra gestarum / et Novi Orbis ignoti hactenus / illustratori Petro Martyri Mediolanensi / Cæsareo Senatori / qui, patria relicta, / bello Granatensi miles interfuit; / mox, urbe capta, primum Canonico, / deinde Priori hujus ecclesiæ, / decanus et capitulum / carissimo collegae posuere sepulchrum / Anno MDXXVI.
== Opera ==
* 1511 : ''Legatio Babylonica, [[De orbe novo decades|Oceani Decas]], Poemata, Epigrammata''. Hispali: per Iacobum Corumberger; [https://web.archive.org/web/20110909233801/http://gredos.usal.es/jspui/handle/10366/83437 Textus]; [https://archive.org/details/pmartyrisanglime00angh Textus] apud ''Internet Archive''
* 1511-1530 : ''[[De orbe novo decades|De orbe novo ... decades]]''
* 1530 : ''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]] P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
; Fontes fere coaevi
* {{ec|id=''Documentos'' (1861)|c="[https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/396/mode/2up Documentos relativos a Pedro Mártir de Anglería]" in Marques de Pidal, Marques de Miraflores, Miguel Salvá, edd., ''Coleccion de documentos inéditos para la historia de España'' vol. 39 (Matriti: la viuda de Calero, 1861) pp. 398-418}}
* [[Lucius Marineus Siculus]], ''Epistolarum familiarium libri decem et septem; Orationes quinque ...'' Vallisoleti: per Arnaldum Gulielmum Brocarium, 1514; [https://bnedigital.bne.es/bd/es/card?id=0602dd8c-73a5-411d-8d23-880fba0ea0cd Textus]
; Eruditio
{{Vide-etiam|De orbe novo decades#Bibliographia|Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)#Bibliographia}}
* {{CathEnc|09740a|Peter Martyr d'Anghiera}}
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* José A. Armillas Vicente, "[https://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/33/63/10armillas.pdf Pedro Mártir de Anglería, contino real y cronista de Castilla. La invención de las nuevas Indias]" in ''Jerónimo Zurita'' vol. 88 (2013) pp. 211-229
* Ignazio Ciampi, "[https://archive.org/details/sim_nuova-antologia-revista-di-lettere-scienze-ed-arti_1875-09_30/page/38/mode/2up Le fonti storiche del renascimento. 1: Pietro Martire d'Anghiera]" in ''Nuova antologia di scienze, lettere ed arti'' vol. 30 (1875) pp. 39-79
* G. Eatough, ''Repertorium Columbianum: Selections from Peter Martyr''. Tornaci: Brepols, 1998
* E. Lunardi et al., edd., ''Nuova Raccolta Colombiana: The Discovery of the New World in the Writings of Peter Martyr of Anghiera''. Romae: Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, 1992
* J.-H. Mariéjol, ''Un lettré italien à la cour d'Espagne (1488-1526): Pierre Martyr d'Anghera, sa vie et ses oeuvres''. Lutetiae: Hachette, 1887; [https://archive.org/details/unlettreitalien00maririch/page/n3/mode/2up Textus]
* T. Maynard, "Peter Martyr of Anghiera, Humanist and Historian" in ''Catholic Historical Review'' vol. 16 (1930) pp. -437-
* J. H. Sinclair, "Bibliografia de Pedro Mártir de Anglería" in ''Revista chilena de historia y geografia'' vol. 68 (1931) pp. 186-219
* {{ec|id= Thacher (1903)|c= John Boyd Thacher, ''Christopher Columbus: his life, his work, his remains'' (3 voll. Novi Eboraci, 1903–1904) [https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n31/mode/2up vol. 1 pp. 1-110] }}
* Antonio de la Torre, "La embajada a Egipto de Pedro Mártir de Anglería" in ''Estudis universitaris catalans'' 21 (1936) pp. 433-450; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=10544423 DIALNET]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
* Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
[[Categoria:Nati 1457]]
[[Categoria:Mortui 1526]]
[[Categoria:Auctores Latini Renascentiae]]
[[Categoria:Aulici]]
[[Categoria:Eruditi Italiae]]
[[Categoria:Historici Hispaniae]]
[[Categoria:Politici Hispaniae]]
[[Categoria:Scriptores itinerum]]
[[Categoria:Epistolographi]]
[[Categoria:Paedagogi]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria| ]]
eeo64ll57cbwzbt585w7oygm2rb43ae
3988890
3988888
2026-09-17T19:58:22Z
Andrew Dalby
1084
3988890
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Petrus Martyr ab Angleria'''<ref>"Petrus Martyr ab Angleria": nomen sic in titulo operis ''De orbe novo decades'' scriptum</ref> (natus die [[2 Februarii]] [[1457]] [[Aruna]]e [[Pedemontium|Pedemontii]];<ref>"natural de Milamn, nacido en la villa de Arona, que es en la ribera del lago Verbano, que por su grandeza se dice lago Mayor": sic testamentum, {{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/400/mode/2up p. 401]</ref> mortuus [[Granata (Hispania)|Granatae]] mense Octobri [[1526]]) fuit [[capellanus]] regum Catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragoniae)|Ferdinandi]] et [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]], consiliarius imperatoris [[Carolus V (imperator)|Caroli V]], et [[auctor]] operis historici principalis, Latine compositi, de exploratione et conquisitione mediae [[America]]e. Quod opus, a principio in forma epistularum et commentationum compositum, anno [[1530]] uno volumine, post auctoris mortem editum est titulo ''[[De orbe novo decades|De orbe novo ... decades]]''; textus enim in octo "decadas" dividitur. Decades V et VI patrono [[Aloisius Aragonius|Aloisio Aragonio]] dicantur.
Nec praenomen nec cognomen, quod a nativitate habuerit, pro certo habemus. E familia praeclara [[Angleria]]e se natum esse confessus est. Nomini Petro Martyri (aut nativo aut religioso) adiunguntur ergo '''Anglerius''', cognomine aut paterno aut novello, atque '''Mediolanensis''', agnomine municipali.<ref name="Mediolani" /> Epistulas se duplici praenomine ambobusque cognominibus, sed brevissime, superscribere solebat: '''P. M. A. M.'''<ref>''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]]'' (omnes citationes ad editionem 1530 referunt) [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n29/mode/2up f 1r] et passim</ref>
Comitem Aronae Ioannem Borromeum "nostrae familiae benefactor[em]", argentarium Mediolanensem, patronum suum appellavit.<ref>"optime patrone": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n37/mode/1up f. 4v]</ref> [[Mediolanum|Mediolani]] nutritus est.<ref name="Mediolani">Se Mediolani ortum esse bis scripsit: ''[[De orbe novo decades]]'' dec. 2 lib. 7 "me ... longe a Latio natum (quia Mediolani) et longissime vitam egisse (quia in Hispania)" [https://archive.org/details/ioannesruffusfor00angh/page/n9/mode/2up epistula editioni 1516 ''Decadum'' dedicatoria] ("ex natali patria Mediolano")</ref> Ibidem educatus est in aula [[Galeatius Maria Sfortia|Galeatii Mariae Sfortiae]]. Mediolani familiam Trivultium cognovisse censetur, sibi cognatam, et praesertim [[Ioannes Iacobus Trivultius|Ioannem Iacobum Trivultium]] marescalcum Franciae,<ref>"Est et Io. Iacobus Tri[u]ultius, Gallicarum ductor copiarum, nostrae familiae de Angleria, Triuultia antiquioris, uti ipsemet inquit, sanguine coniunctus": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n142/mode/1up f. 57r]</ref> cui postea epistulas plures miserit. Insuper iam cognovit [[Ioannes Arcimboldus|Ioannem Arcimboldum]], qui orator apud Sanctam Sedem fungebatur pro Galeatium Mariam Sfortiam. Quo anno [[1476]] necato, Arcimboldus Romae mansit (ubi cardinalis et [[legatus a latere]] fit, atque ab anno [[1485]] archiepiscopus Mediolanensis); Petrus Martyr [[Roma]]e profectus est, cliens Arcimboldi necnon [[Ascanius Maria Sfortia|Ascanii Sfortiae Vicecomitis]], coaetanii sui, fratris tam Galeatii Mariae quam Ludovici huius successoris.<ref>"P. M. A. M. Ascanio Vícecomiti, magni Ludouici fratrí, cardinali, patrono singularí": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n39/mode/1up f. 5v]</ref>
Sub pontificatu [[Innocentius VIII|Innocentii VIII]] Petrus Martyr secretarius meruit Francisco quodam Nigro, urbis gubernatori, titulo protonotarii apostolici; Ascanium Sfortiam, mox cardinalem creatum, patronum amborum fuisse in epistula confitetur.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n43/mode/2up f. 38r]</ref> Cognovit [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponium Laetum]], cui ("antiquitatis magistro doctissimo", "viro singulari doctrina, amico dilecto") postea epistulas nonnullas misit.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n70/mode/1up ff. 21r], [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n104/mode/1up 38r]</ref>
Post decem annos [[Aragonia (regnum)|Aragonia]]m petivit, suadente {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)|Eneco Lupo comite Tendillae|es|qid=Q8078615}}, qui legatus apud Sanctam Sedem merebat. Romam reliquit nolente patrono Ascanio Sfortia, cui promisit se crebriter missurum epistulas de rebus in Hispania gestis: inde ortus est maxima series epistularum quae, inter alias, in ''Opere epistolarum'' post amborum mortem anno 1530 editae sunt. Omnium epistularum prima Ascanio illo Sfortia missa est "ex [[Caesaraugusta]], ubi Reges invenimus ... [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuarii]] anno [[1488]]".<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n30/mode/1up f. 1r]</ref>
In Hispania a principio paedagogus in familiae illius comitis functus est, ubi discipulos habuit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius|Didacum Furtatum Mendocium|es|qid=Q2297287}} poëtam et legatum, fratremque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius|Ludovicum|es|qid=Q3754494}} comitem II. Tendillae. [[Salmantica]]e in [[Pontificia Universitas Salmanticensis|universitate]] mense Octobri [[1488]] morabat: ibi lectionem publicam habuit de secunda ''Satira'' [[Iuvenalis]].<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n50/mode/1up ff. 11r-12r]</ref> Anno insequenti cum exercitu [[Castella]]no per [[Vandalitia]]m vagans, {{safesubst:creanda/m|es|Jaén|Giennium|Giennio|t=2026-09-17 16:27:00}} morans, inter obsidia [[Basti]]orum necnon [[Almeria]]e militavit et in epistulis descripsit.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n58/mode/1up ff. 15r-19v]</ref> Canonicus [[Granata (Hispania)|Granatensis]] ab hoc tempore erat ibique annos fere tres manebat, sed anno [[1492]] ad aulam regum catholicorum iussu reginae [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] revocatus est. Familiaris regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et Isabellae acceptus est die [[2 Octobris]] [[1492|eiusdem anni]].<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/398/mode/2up p. 398]</ref>
Ab anno [[1493]] explorationes Hispanicae in Novum Orbem describere coepit.
Anno [[1497]] orator in [[Bohemia]]m missus statim revocatus est. Anno [[1501]] "legationem Babylonicam" (id est, in [[Cairum]] [[Aegyptus|Aegypti]]) bono successu duxit. Res a se visas et gestas tam in ''Legatione Babylonica'', anno [[1511]] divulgata, quam in epistulas 224-245 ''Operis epistularum'' curiose enarrat.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n136/mode/1up ff. 54r-58v]; {{qc|id= Thacher (1903)}} [https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n41/mode/2up pp. 12-21]</ref>
Magister in artibus liberalibus equitum in aula regum catholicorum die [[15 Decembris]] [[1502]] promotus est.<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/398/mode/2up p. 399]</ref>
"De bello autem si consilium amici vis," ita [[Aloisius Marlianus|Aloisio Marliano]] imperatori protomedico anno 1508 scripsit: "bella gerant bellatores; philosophis inhaereat lectionis et contemplationis studium."<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n198/mode/1up f. 85r]</ref>
Chronographus (''cronista'') regum catholicorum die [[5 Martii]] [[1520]] creatus est.<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/400/mode/2up p. 400]</ref>
Secretarius Concilii Indiarum anno [[1524]] promotus est.
[[Granata (Hispania)|Granata]]e mortuus est, ubi in [[ecclesia cathedralis|ecclesia cathedrali]] hoc [[epitaphium|epitaphio]] commemoratur:
:Rerum aetate nostra gestarum / et Novi Orbis ignoti hactenus / illustratori Petro Martyri Mediolanensi / Cæsareo Senatori / qui, patria relicta, / bello Granatensi miles interfuit; / mox, urbe capta, primum Canonico, / deinde Priori hujus ecclesiæ, / decanus et capitulum / carissimo collegae posuere sepulchrum / Anno MDXXVI.<ref>{{qc|id= Thacher (1903)}} [ https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n61/mode/2up p. 33]</ref>
== Opera ==
* 1511 : ''Legatio Babylonica, [[De orbe novo decades|Oceani Decas]], Poemata, Epigrammata''. Hispali: per Iacobum Corumberger; [https://web.archive.org/web/20110909233801/http://gredos.usal.es/jspui/handle/10366/83437 Textus]; [https://archive.org/details/pmartyrisanglime00angh Textus] apud ''Internet Archive''
* 1511-1530 : ''[[De orbe novo decades|De orbe novo ... decades]]''
* 1530 : ''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]] P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
; Fontes fere coaevi
* {{ec|id=''Documentos'' (1861)|c="[https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/396/mode/2up Documentos relativos a Pedro Mártir de Anglería]" in Marques de Pidal, Marques de Miraflores, Miguel Salvá, edd., ''Coleccion de documentos inéditos para la historia de España'' vol. 39 (Matriti: la viuda de Calero, 1861) pp. 398-418}}
* [[Lucius Marineus Siculus]], ''Epistolarum familiarium libri decem et septem; Orationes quinque ...'' Vallisoleti: per Arnaldum Gulielmum Brocarium, 1514; [https://bnedigital.bne.es/bd/es/card?id=0602dd8c-73a5-411d-8d23-880fba0ea0cd Textus]
; Eruditio
{{Vide-etiam|De orbe novo decades#Bibliographia|Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)#Bibliographia}}
* {{CathEnc|09740a|Peter Martyr d'Anghiera}}
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* José A. Armillas Vicente, "[https://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/33/63/10armillas.pdf Pedro Mártir de Anglería, contino real y cronista de Castilla. La invención de las nuevas Indias]" in ''Jerónimo Zurita'' vol. 88 (2013) pp. 211-229
* Ignazio Ciampi, "[https://archive.org/details/sim_nuova-antologia-revista-di-lettere-scienze-ed-arti_1875-09_30/page/38/mode/2up Le fonti storiche del renascimento. 1: Pietro Martire d'Anghiera]" in ''Nuova antologia di scienze, lettere ed arti'' vol. 30 (1875) pp. 39-79
* G. Eatough, ''Repertorium Columbianum: Selections from Peter Martyr''. Tornaci: Brepols, 1998
* E. Lunardi et al., edd., ''Nuova Raccolta Colombiana: The Discovery of the New World in the Writings of Peter Martyr of Anghiera''. Romae: Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, 1992
* J.-H. Mariéjol, ''Un lettré italien à la cour d'Espagne (1488-1526): Pierre Martyr d'Anghera, sa vie et ses oeuvres''. Lutetiae: Hachette, 1887; [https://archive.org/details/unlettreitalien00maririch/page/n3/mode/2up Textus]
* T. Maynard, "Peter Martyr of Anghiera, Humanist and Historian" in ''Catholic Historical Review'' vol. 16 (1930) pp. -437-
* J. H. Sinclair, "Bibliografia de Pedro Mártir de Anglería" in ''Revista chilena de historia y geografia'' vol. 68 (1931) pp. 186-219
* {{ec|id= Thacher (1903)|c= John Boyd Thacher, ''Christopher Columbus: his life, his work, his remains'' (3 voll. Novi Eboraci, 1903–1904) [https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n31/mode/2up vol. 1 pp. 1-110] }}
* Antonio de la Torre, "La embajada a Egipto de Pedro Mártir de Anglería" in ''Estudis universitaris catalans'' 21 (1936) pp. 433-450; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=10544423 DIALNET]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
* Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
[[Categoria:Nati 1457]]
[[Categoria:Mortui 1526]]
[[Categoria:Auctores Latini Renascentiae]]
[[Categoria:Aulici]]
[[Categoria:Eruditi Italiae]]
[[Categoria:Historici Hispaniae]]
[[Categoria:Politici Hispaniae]]
[[Categoria:Scriptores itinerum]]
[[Categoria:Epistolographi]]
[[Categoria:Paedagogi]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria| ]]
jz1go6zj1pqi9bi8e4yjginaboposqd
3988891
3988890
2026-09-17T20:00:50Z
Andrew Dalby
1084
3988891
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Petrus Martyr ab Angleria'''<ref>"Petrus Martyr ab Angleria": nomen sic in titulo operis ''De orbe novo decades'' scriptum</ref> (natus die [[2 Februarii]] [[1457]] [[Aruna]]e [[Pedemontium|Pedemontii]];<ref>"natural de Milamn, nacido en la villa de Arona, que es en la ribera del lago Verbano, que por su grandeza se dice lago Mayor": sic testamentum, {{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/400/mode/2up p. 401]</ref> mortuus [[Granata (Hispania)|Granatae]] mense Octobri [[1526]]) fuit [[capellanus]] regum Catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragoniae)|Ferdinandi]] et [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]], consiliarius imperatoris [[Carolus V (imperator)|Caroli V]], et [[auctor]] operis historici principalis, Latine compositi, de exploratione et conquisitione mediae [[America]]e. Quod opus, a principio in forma epistularum et commentationum compositum, anno [[1530]] uno volumine, post auctoris mortem editum est titulo ''[[De orbe novo decades|De orbe novo ... decades]]''; textus enim in octo "decadas" dividitur. Decades V et VI patrono [[Aloisius Aragonius|Aloisio Aragonio]] dicantur.
Nec praenomen nec cognomen, quod a nativitate habuerit, pro certo habemus. E familia praeclara [[Angleria]]e se natum esse confessus est. Nomini Petro Martyri (aut nativo aut religioso) adiunguntur ergo '''Anglerius''', cognomine aut paterno aut novello, atque '''Mediolanensis''', agnomine municipali.<ref name="Mediolani" /> Epistulas se duplici praenomine ambobusque cognominibus, sed brevissime, superscribere solebat: '''P. M. A. M.'''<ref>''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]]'' (omnes citationes ad editionem 1530 referunt) [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n29/mode/2up f 1r] et passim</ref>
Comitem Aronae Ioannem Borromeum "nostrae familiae benefactor[em]", argentarium Mediolanensem, patronum suum appellavit.<ref>"optime patrone": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n37/mode/1up f. 4v]</ref> [[Mediolanum|Mediolani]] nutritus est.<ref name="Mediolani">Se Mediolani ortum esse bis scripsit: ''[[De orbe novo decades]]'' dec. 2 lib. 7 "me ... longe a Latio natum (quia Mediolani) et longissime vitam egisse (quia in Hispania)" [https://archive.org/details/ioannesruffusfor00angh/page/n9/mode/2up epistula editioni 1516 ''Decadum'' dedicatoria] ("ex natali patria Mediolano")</ref> Ibidem educatus est in aula [[Galeatius Maria Sfortia|Galeatii Mariae Sfortiae]]. Mediolani familiam Trivultium cognovisse censetur, sibi cognatam, et praesertim [[Ioannes Iacobus Trivultius|Ioannem Iacobum Trivultium]] marescalcum Franciae,<ref>"Est et Io. Iacobus Tri[u]ultius, Gallicarum ductor copiarum, nostrae familiae de Angleria, Triuultia antiquioris, uti ipsemet inquit, sanguine coniunctus": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n142/mode/1up f. 57r]</ref> cui postea epistulas plures miserit. Insuper iam cognovit [[Ioannes Arcimboldus|Ioannem Arcimboldum]], qui orator apud Sanctam Sedem fungebatur pro Galeatium Mariam Sfortiam. Quo anno [[1476]] necato, Arcimboldus Romae mansit (ubi cardinalis et [[legatus a latere]] fit, atque ab anno [[1485]] archiepiscopus Mediolanensis); Petrus Martyr [[Roma]]e profectus est, cliens Arcimboldi necnon [[Ascanius Maria Sfortia|Ascanii Sfortiae Vicecomitis]], coaetanii sui, fratris tam Galeatii Mariae quam Ludovici huius successoris.<ref>"P. M. A. M. Ascanio Vícecomiti, magni Ludouici fratrí, cardinali, patrono singularí": ''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n39/mode/1up f. 5v]</ref>
Sub pontificatu [[Innocentius VIII|Innocentii VIII]] Petrus Martyr secretarius meruit Francisco quodam Nigro, urbis gubernatori, titulo protonotarii apostolici; Ascanium Sfortiam, mox cardinalem creatum, patronum amborum fuisse in epistula confitetur.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n43/mode/2up f. 38r]</ref> Cognovit [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponium Laetum]], cui ("antiquitatis magistro doctissimo", "viro singulari doctrina, amico dilecto") postea epistulas nonnullas misit.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n70/mode/1up ff. 21r], [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n104/mode/1up 38r]</ref>
Post decem annos [[Aragonia (regnum)|Aragonia]]m petivit, suadente {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)|Eneco Lupo comite Tendillae|es|qid=Q8078615}}, qui legatus apud Sanctam Sedem merebat. Romam reliquit nolente patrono Ascanio Sfortia, cui promisit se crebriter missurum epistulas de rebus in Hispania gestis: inde ortus est maxima series epistularum quae, inter alias, in ''Opere epistolarum'' post amborum mortem anno 1530 editae sunt. Omnium epistularum prima Ascanio illo Sfortia missa est "ex [[Caesaraugusta]], ubi Reges invenimus ... [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuarii]] anno [[1488]]".<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n30/mode/1up f. 1r]</ref>
In Hispania a principio paedagogus in familiae illius comitis functus est, ubi discipulos habuit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius|Didacum Furtatum Mendocium|es|qid=Q2297287}} poëtam et legatum, fratremque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius|Ludovicum|es|qid=Q3754494}} comitem II. Tendillae. [[Salmantica]]e in [[Pontificia Universitas Salmanticensis|universitate]] mense Octobri [[1488]] morabat: ibi lectionem publicam habuit de secunda ''Satira'' [[Iuvenalis]].<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n50/mode/1up ff. 11r-12r]</ref> Anno insequenti cum exercitu [[Castella]]no per [[Vandalitia]]m vagans, {{safesubst:creanda/m|es|Jaén|Giennium|Giennio|t=2026-09-17 16:27:00}} morans, inter obsidia [[Basti]]orum necnon [[Almeria (Hispania)|Almeria]]e militavit et in epistulis descripsit.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n58/mode/1up ff. 15r-19v]</ref> Canonicus [[Granata (Hispania)|Granatensis]] ab hoc tempore erat ibique annos fere tres manebat, sed anno [[1492]] ad aulam regum catholicorum iussu reginae [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] revocatus est. Familiaris regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et Isabellae acceptus est die [[2 Octobris]] [[1492|eiusdem anni]].<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/398/mode/2up p. 398]</ref>
Ab anno [[1493]] explorationes Hispanicae in Novum Orbem describere coepit.
Anno [[1497]] orator in [[Bohemia]]m missus statim revocatus est. Anno [[1501]] "legationem Babylonicam" (id est, in [[Cairum]] [[Aegyptus|Aegypti]]) bono successu duxit. Res a se visas et gestas tam in ''Legatione Babylonica'', anno [[1511]] divulgata, quam in epistulas 224-245 ''Operis epistularum'' curiose enarrat.<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n136/mode/1up ff. 54r-58v]; {{qc|id= Thacher (1903)}} [https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n41/mode/2up pp. 12-21]</ref>
Magister in artibus liberalibus equitum in aula regum catholicorum die [[15 Decembris]] [[1502]] promotus est.<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/398/mode/2up p. 399]</ref>
"De bello autem si consilium amici vis," ita [[Aloisius Marlianus|Aloisio Marliano]] imperatori protomedico anno 1508 scripsit: "bella gerant bellatores; philosophis inhaereat lectionis et contemplationis studium."<ref>''Opus epistolarum'' [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh/page/n198/mode/1up f. 85r]</ref>
Chronographus (''cronista'') regum catholicorum die [[5 Martii]] [[1520]] creatus est.<ref>{{qc|id=''Documentos'' (1861)}} [https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/400/mode/2up p. 400]</ref>
Secretarius Concilii Indiarum anno [[1524]] promotus est.
[[Granata (Hispania)|Granata]]e mortuus est, ubi in [[ecclesia cathedralis|ecclesia cathedrali]] hoc [[epitaphium|epitaphio]] commemoratur:
:Rerum aetate nostra gestarum / et Novi Orbis ignoti hactenus / illustratori Petro Martyri Mediolanensi / Cæsareo Senatori / qui, patria relicta, / bello Granatensi miles interfuit; / mox, urbe capta, primum Canonico, / deinde Priori hujus ecclesiæ, / decanus et capitulum / carissimo collegae posuere sepulchrum / Anno MDXXVI.<ref>{{qc|id= Thacher (1903)}} [ https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n61/mode/2up p. 33]</ref>
== Opera ==
* 1511 : ''Legatio Babylonica, [[De orbe novo decades|Oceani Decas]], Poemata, Epigrammata''. Hispali: per Iacobum Corumberger; [https://web.archive.org/web/20110909233801/http://gredos.usal.es/jspui/handle/10366/83437 Textus]; [https://archive.org/details/pmartyrisanglime00angh Textus] apud ''Internet Archive''
* 1511-1530 : ''[[De orbe novo decades|De orbe novo ... decades]]''
* 1530 : ''[[Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)|Opus epistolarum]] P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
; Fontes fere coaevi
* {{ec|id=''Documentos'' (1861)|c="[https://archive.org/details/bub_gb_slLx9vohI1UC/page/396/mode/2up Documentos relativos a Pedro Mártir de Anglería]" in Marques de Pidal, Marques de Miraflores, Miguel Salvá, edd., ''Coleccion de documentos inéditos para la historia de España'' vol. 39 (Matriti: la viuda de Calero, 1861) pp. 398-418}}
* [[Lucius Marineus Siculus]], ''Epistolarum familiarium libri decem et septem; Orationes quinque ...'' Vallisoleti: per Arnaldum Gulielmum Brocarium, 1514; [https://bnedigital.bne.es/bd/es/card?id=0602dd8c-73a5-411d-8d23-880fba0ea0cd Textus]
; Eruditio
{{Vide-etiam|De orbe novo decades#Bibliographia|Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)#Bibliographia}}
* {{CathEnc|09740a|Peter Martyr d'Anghiera}}
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* José A. Armillas Vicente, "[https://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/33/63/10armillas.pdf Pedro Mártir de Anglería, contino real y cronista de Castilla. La invención de las nuevas Indias]" in ''Jerónimo Zurita'' vol. 88 (2013) pp. 211-229
* Ignazio Ciampi, "[https://archive.org/details/sim_nuova-antologia-revista-di-lettere-scienze-ed-arti_1875-09_30/page/38/mode/2up Le fonti storiche del renascimento. 1: Pietro Martire d'Anghiera]" in ''Nuova antologia di scienze, lettere ed arti'' vol. 30 (1875) pp. 39-79
* G. Eatough, ''Repertorium Columbianum: Selections from Peter Martyr''. Tornaci: Brepols, 1998
* E. Lunardi et al., edd., ''Nuova Raccolta Colombiana: The Discovery of the New World in the Writings of Peter Martyr of Anghiera''. Romae: Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, 1992
* J.-H. Mariéjol, ''Un lettré italien à la cour d'Espagne (1488-1526): Pierre Martyr d'Anghera, sa vie et ses oeuvres''. Lutetiae: Hachette, 1887; [https://archive.org/details/unlettreitalien00maririch/page/n3/mode/2up Textus]
* T. Maynard, "Peter Martyr of Anghiera, Humanist and Historian" in ''Catholic Historical Review'' vol. 16 (1930) pp. -437-
* J. H. Sinclair, "Bibliografia de Pedro Mártir de Anglería" in ''Revista chilena de historia y geografia'' vol. 68 (1931) pp. 186-219
* {{ec|id= Thacher (1903)|c= John Boyd Thacher, ''Christopher Columbus: his life, his work, his remains'' (3 voll. Novi Eboraci, 1903–1904) [https://archive.org/details/christophercolum11thac/page/n31/mode/2up vol. 1 pp. 1-110] }}
* Antonio de la Torre, "La embajada a Egipto de Pedro Mártir de Anglería" in ''Estudis universitaris catalans'' 21 (1936) pp. 433-450; [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=10544423 DIALNET]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
* Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
[[Categoria:Nati 1457]]
[[Categoria:Mortui 1526]]
[[Categoria:Auctores Latini Renascentiae]]
[[Categoria:Aulici]]
[[Categoria:Eruditi Italiae]]
[[Categoria:Historici Hispaniae]]
[[Categoria:Politici Hispaniae]]
[[Categoria:Scriptores itinerum]]
[[Categoria:Epistolographi]]
[[Categoria:Paedagogi]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria| ]]
8el8qxvjm0lwqkvhkuzmp1kekd05gub
Circulus Harburgensis
0
198696
3988976
3988545
2026-09-18T00:16:55Z
Cyprianus Marcus
66550
3988976
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in WL.svg|300px|right|Communia in circulo Harburgensi]]
'''Circulus Harburgensis''' ([[Theodisce]] ''Landkreis Harburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Horborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Harburg''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et ad annum [[1945]] ad [[Borussia]]m pertinuit et ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Winsenia]] est.
== De rebus gestis ==
Ager circuli fuit pars [[Ducatus Luneburgensis]]. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circulus Harburgensis conditus est. Caput tum [[Hamburg-Harburg (regio urbana)|Harburgum]] erat. Quae urbs ab anno [[1937]] ad urbem [[Hamburgum]] pertinet. Tamen administratio circuli ad annum [[1945]] ibi mansit. Quod autem aedificia administrationis inter [[secundum bellum mundanum]] deleta erant, administratio in castellum [[Winsenia]]e translata est. Ab anno [[1946]] Circulus Harburgensis pars Saxoniae Inferioris est. Anno [[1958]] Winsenia caput perpetua circuli est.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> ([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'') [[urbs]] et commune sui iuris (36.875 incolae)
* [[Neu Wulmstorf]] (19.935)
* [[Rosengarten (Saxonia Inferior)|Rosengarten]] (12.907)
* [[Seevetal]] (39.921)
* [[Stelle]] (10.827)
* [[Winsenia]] (Theod.: ''Winsen (Luhe)'', 32.638, sedes administrationis)
* [[Hanstadium (commune generale)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanstää'') commune generale (13.747)
** [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden y des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'') (1903)
** [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> ([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'') (1767)
** [[Egestorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'') (2395)
** [[Hanstadium (Circulus Harburgensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanstää''), sedes administrationis (5317)
** [[Marxa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marxen'') (1386)
** [[Undeloh]] (979)
* [[Holdunesteti (commune generale)|Holdunesteti]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst'') commune generale (10.809)
** [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'') (1830)
** [[Drestadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'') (744)
** [[Halvesbostel]] ([[Theodisce]] ''Halvesbostel''; [[Saxonice]] ''Hassbossel'') (728)
** [[Holdunesteti]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst''), sedes administrationis (3400)
** [[Moisburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Moisburg''; [[Saxonice]] ''Mesborg'') (1761)
** [[Regesbostel]] (1075)
** [[Wenzendorf]] (1271)
* [[Iesteburgum (commune generale)|Iesteburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Jesteburg''; [[Saxonice]] ''Jesborg'') commune generale (10.595)
** [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> ([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'') (2262)
** [[Harmstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Harmstorf''; [[Saxonice]] ''Harmsdörp'') (884)
** [[Iesteburgum]]<ref name="-burg"/> ([[Theodisce]] ''Jesteburg''; [[Saxonice]] ''Jesborg''), sedes administrationis (7449)
* [[Paludes Albis]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> (Theodisce ''Elbmarsch''; [[Saxonice]] ''Elvmasch'') commune generale (11.932)
** [[Draga (Albis)|Draga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'') (4038)
** [[Marschacht]], sedes administrationis (3786)
** [[Tespe]] (4108)
* [[Salzhausen (commune generale)|Salzhausen]] (14.065)
** [[Eyendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'') (1235)
** [[Garlstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Garlstorf''; [[Saxonice]] ''Garlstörp'') (1081)
** [[Garstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Garstedt''; [[Saxonice]] ''Gastää'') (1449)
** [[Godenstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Gödenstorf''; [[Saxonice]] ''Gö’nstörp'') (931)
** [[Salzhausen]], sedes administrationis (4642)
** [[Toppenstedt]] (2126)
** [[Vierhöfen]] (986)
** [[Wulfsen]] (1615)
* [[Tostedt (commune generale)|Tostedt]] (25.018)
** [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'') (1080)
** [[Handeloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Handeloh'' seu olim ''Handorf bei Tostedt''; [[Saxonice]] ''Handörp'') (2393)
** [[Heidenavia (Saxonia Inferior)|Heidenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heidenau'') (2098)
** [[Kakenstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Kakenstorf''; [[Saxonice]] ''Kakenstörp'') (1312)
** [[Otter]] (1545)
** [[Palus Regis]]<ref name="Palus Regis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-moor'' Latino vocabulo "palus-udis" vertitur] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/rex?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum genetivo casu ''Königs-'' Latino genetivo "regis"] vertitur.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königsmoor'') (638)
** [[Tostedt]], sedes administrationis (13.089)
** [[Welle]] (1193)
** [[Wistedt]] (1670)
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Harburg|Circulus Harburgensis}}
* [http://www.landkreis-harburg.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Harburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
38etxgjq6aqgdho7zzqk0hqmrujgpzc
Holdunesteti (commune generale)
0
198872
3988974
3985388
2026-09-18T00:13:39Z
Cyprianus Marcus
66550
3988974
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Holdunesteti'''<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst'') commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Harburgensis|Circuli Harburgensis]] est. Ad Holdunestetos communia [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'') (1830 incolae), [[Drestadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'') (744), [[Halvesbostel]] ([[Theodisce]] ''Halvesbostel''; [[Saxonice]] ''Hassbossel'') (728), [[Holdunesteti]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst'') sedes administrationis (3400), [[Moisburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Moisburg''; [[Saxonice]] ''Mesborg'') (1761), [[Regesbostel]] (1075) atque [[Wenzendorf]] (1271) pertinent.
== Historia ==
Commune generale Holdunesteti anno [[1972]] e communibus supra dictis constitutum est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
* [http://www.hollenstedt.de/ Pagina Communis generalis Holdunestetorum]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]
s64ygg07ta0j9l0uii42npw5y7n5ntc
Andreas Berghegger
0
200904
3988917
3947332
2026-09-17T21:17:10Z
Cyprianus Marcus
66550
3988917
wikitext
text/x-wiki
{{capsa hominis Vicidata}}
'''Andreas''' (Theod. ''André'') '''Berghegger''' (natus die [[5 Iulii]] [[1972]] [[Osnabruga]]e) rerum politicarum peritus [[Germania|Germanicus]] factionis [[CDU]] est.
== Iuventus et munus ==
Postquam scholam finivit atque conscriptus militavit, Berghegger ab anno [[1992]] tirocinium administratoris [[Circulus Osnabrugae|Circuli Osnabrugae]] fecit et ab anno [[1995]] in urbe patria iurisprudentiae studebat. Anno [[2000]] primam, anno [[2002]] secundam probationem accepit. Anno [[2003]] doctor iurisprudentiae promotus est. Tum minister publicus urbe [[Mella]] operam dedit.
== Familia ==
Berghegger uxorem duxit atque duos liberos habet.
== Cursus honorum ==
Berghegger, qui ab anno [[1996]] sodalis factionis Christianae Democraticae est, ab anno [[2006]] magister civium urbis [[Mella]]e apud Osnabrugam erat. Anno [[2013]] primo legatus ad [[Dieta Foederalis Germaniae|Dietam Foederalem Germaniae]] electus est et de magistratu magistri civium se recessit<ref>[http://www.noz.de/lokales/melle/artikel/426891/melles-burgermeister-berghegger-offiziell-verabschiedet NOZ die 8 Novembris 2013]</ref>. Anno[[2017]] iterum legatus ad Dietam Foederalem creatus est.
== Nexus externi ==
{{commonscat|André Berghegger|Andream Berghegger}}
* [https://web.archive.org/web/20131208213911/http://www.bundestag.de/bundestag/abgeordnete18/biografien/B/berghegger_andre.html Biographia apud paginam Dietae Foederalis Germaniae]
* [http://www.andre-berghegger.de/ Pagina personalis]
== Notae ==
<references />
{{Lifetime|1972||Berghegger, Andreas}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Osnabrugensis]]
[[Categoria:Legati Diaetae foederalis Germaniae]]
6ieqkqi9bum41ahwei8c4oqteo8y93m
Citrus medica
0
208286
3988809
3962490
2026-09-17T13:37:37Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988809
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{taxobox
|image = C%C3%A9drat.jpg
|image_caption = Malum Medicum (fructus speciei ''Citri medicae'')
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiospermae]]
|unranked_classis = [[Eudicotyledones]]
|unranked_ordo = [[Rosidae]]
|ordo = [[Sapindales]]
|familia = [[Rutaceae]]
|genus = ''[[Citrus]]''
|species = '''''C. medica'''''
|binomial = ''Citrus medica''
|binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
'''''Citrus medica''''' ([[binomen]] a [[Carolus Linnaeus|Carolo Linnaeo]] anno [[1753]] statutum),<ref>{{LSP1|782}}</ref> Latinitate antiqua '''malus Mēdica''' (sed et aliis nominibus), est [[species]] [[angiospermae|plantarum florentium]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Rutaceae|Rutacearum]], [[fructus|fructu]] suaveolente et corio crasso.
== Nomina ==
Apud antiquos, quibus haec arbor e [[Media]] et [[Persia]] oriunda cognita est, appellabatur propter hanc rem "malus Medica"' vel "Persica" aut "Assyria". Fructús eius "mala Medica, Persica, Assyria" sive "mala citrea" vel etiam uno verbo "citromala" appellabantur.
== Historia ==
''C. medica'' una est e tribus [[species|speciebus]] [[genus (taxinomia)|generis]] ''[[Citrus|Citri]]'' (quorum aliae sunt ''[[Citrus maxima]]'', ''[[Citrus reticulata]]''), ex quibus omnes citri varietates per [[natura]]lem [[speciatio hybrida|speciationem hybridam]] aut artificiosam [[hybrida|hybridizationem]] [[evolutio|evolutae sunt]].<ref>{{qc|id= Klein (2014)}}</ref>
Primus Europaeorum [[Theophrastus]] in ''[[Historia plantarum]]'' anno circiter 310 a.C.n. hanc speciem descripsit tanquam arbor et fructus in [[Media (regio Asiae)|Media]] et [[Persis|Perside]] repertos:
:Media et Persis praeter alia multa malum medicum seu persicum vocatum ferunt. Haec arbor folium habet simile et figura et magnitudine folio [[Arbutus andrachne|andrachlae]], aculeos fere quales [[Pyrus pyraster|pyrus]] aut [[Pyracantha coccinea|oxyacanthus]] sed laeves ac valde acutos validosque: malum non quidem comeditur, sed suaveolens est ut et folia: quem si inter vestes deponas defendit eas a vermibus. Utilis etiam est si quis venenum biberit atque ad halitum emendandum. Si enim partem internam pomi in iure aut alio quodam humore coctam in os expresseris deglutierisque halitum suavem reddit. Seruntur autem vere semina pomo exempta in hortorum areis diligenter cultis, dein quarto aut quinto quoque die rigantur: simulac plantae adoleverint vere altero transferuntur in terram mitem subhumidam non nimis tenuem: eiusmodi enim volunt. Fert autem poma omni tempore anni: alia enim decerpuntur, alia florent, alia maturescunt. Florum vero ei, qui ... in media sui parte veluti colum gerunt eminentem fertiles sunt, qui eo carent steriles.<ref>{{qc|id=Historia plantarum}} 4.4.2-3 (versio Latina Friderici Wimmer emendata)</ref>
[[Athenaeus]] hanc descriptionem repetivit scriptaque recentiora de usu fructuum addidit.<ref>{{qc|id= Deipnosophistae}} 83a-85b</ref> A [[Publius Vergilius Maro|Vergilio]] scriptorum Latinorum primo laudata est, rebus a Theophrasto scriptis in hexametra Latina conversis:
:Media fert tristes succos tardumque saporem
:Felicis mali, quo non praesentius ullum,
:Pocula si quando saevae infecere novercae
:Miscueruntque herbas et non innoxia verba,
:Auxilium venit ac membris agit atra venena.
:Ipsa ingens arbos faciemque simillima lauro
:Et, si non alium late iactaret odorem,
:Laurus erat: folia haud ullis labentia ventis;
:Flos ad prima tenax; animas et olentia Medi
:Ora fovent illo et sensibus medicantur anhelis.<ref>{{qc|id=Georgica}} 2.126-135.</ref>
Citrus medica quandam varietatem fructuum praebet. Quorum rarior et visu digna est ''Citrus medica var. sarcodactylis''<ref> In nomine ''sarcodactylis'' duo vocabula graeca composita sunt, nempe ''σάρξ'' (''sarx'', i. e. ''caro'') et ''δάκτυλος'' (''dáctylos'', i. e. ''digitus'').</ref>. Nam cum apud citrum medicam pulpa omnium partium fructùs inter se contingentium uno putamine tecta sit, in sarcodactyli hae particulae tantum prope pediculum inter se coniunctae sunt, maior autem pars uniuscuiusque singula suo ipsius putamine obtecta est. Quo fit, ut hic fructus, habens similitudinem manifestam manùs digitis porrectis benedicentis vel docentis, saepe non ''sarcodactylis'', sed ''sacrodactylis'', immo etiam
manus ''[[Gautama Buddha|Buddhae]]'' (e. g. theodisce ''Buddha-Hand'', italiane ''mano di Budda'', anglice ''Buddha's hand'') nominetur.
== Usus ==
Antiqui acidum propter olorem in armariis inter vestimenta ponebant ad [[tinea]]s arcendas.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
; Fontes antiquiores
* c. 310 a.C.n. : {{ec|id=Historia plantarum|c=[[Theophrastus]], ''[[Historia plantarum (Theophrastus)|Historia plantarum]]'' 1.11.4, 1.13.4, praesertim 4.4.2 (ed. F. Wimmer [Lutetiae: Didot, 1866] [https://archive.org/details/bub_gb_6dXhmh761sYC/page/64/mode/2up p. 64])}}
* 29 a.C.n. : {{ec|id=Georgica|c= [[Publius Vergilius Maro|Vergilius]], ''[[Georgica]]'' 2.126-135 }}
* c. 220 : {{ec|id=Deipnosophistae|c=[[Athenaeus Naucratites|Athenaeus]], ''[[Deipnosophistae]]'' 83a-85b [https://archive.org/details/ARes28201/page/n136/mode/1up ed. Kaibel] [https://archive.org/details/athenaeinavcrati01atheuoft/page/192/mode/1up ed. Casaubon]}}
* 1330 : {{ec|id=Hu|c=Hu Si-hui, ''[[Propria ad mensam Imperatoris principia]]'' (Paul D. Buell, Eugene N. Anderson, edd. et interprr., ''A Soup for the Qan: Chinese dietary medicine of the Mongol era as seen in Hu Szu-hui's Yin-shan cheng-yao'' [Londinii: Kegan Paul, 2000] pp. 386-387, 574)}}
* ante 1374 : {{ec|id=Ni Zan|c=[[Ni Zan]], ''[[Aedis silvarum nebulosarum regimentarium|Yunlintang yinshi zhidu shi]]'' (Teresa Wang, E. N. Anderson, "Ni Tsan and his Cloud Forest Hall Collection of Rules for Drinking and Eating" in ''Petits Propos Culinaires'' no. 60 (1998) pp. 24-41) }}
* 1540 : [[Nicolaus Monardes]], "De aurantiis", aliter "De citriis, aurantiis, ac limoniis". [https://web.archive.org/web/20161011194102/http://alfama.sim.ucm.es/dioscorides/consulta_libro.asp?ref=x532543482 Textus 1540 sine titulo: vide imagines 40-48] {{Google Books|xrSh_JtRlGUC|vide paginas ultimas}} [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10206033_00151.html Editio 1551 apud MDZ] [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/img/?PID=PPN473520958|LOG_0033&physid=PHYS_0454 Editio 1605 apud GDZ]{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* 1597 : {{ec|id=Gerard (1597)|c=[[Iohannes Gerardus|John Gerard]], ''[[Herbal (Gerard)|The Herball, or generall historie of plantes]]''. Londinii: John Norton [https://archive.org/stream/mobot31753000817749#page/1278/mode/2up pp. 1278-1282] "the citron, limon, orange and Assyrian apple trees: malus medica, the pome citron tree"}}
* 1578 : {{ec|id=Lyte (1578)|c=[[Henricus Lyte|Henry Lyte]], interpr., [[Rembertus Dodonaeus]], ''A Niewe Herball, or historie of plantes'' (Antverpiae) [https://archive.org/stream/hin-wel-all-00000417-001#page/n729/mode/2up pp. 703-704] "orenges, citrons and limons"}}
* 1601 : [[Carolus Clusius]], ''[[Rariorum plantarum historia]]'' (Antverpiae, 1601) [https://archive.org/stream/mobot31753000810538#page/6/mode/2up p. 6]
* 1742 : {{Rumphius}} vol. 2 tab. 25 et [https://archive.org/stream/mobot31753000819422#page/99/mode/1up pp. 99]-100 ("Malum citrium"); cf. {{Merrill}} [http://www.biodiversitylibrary.org/page/38882613#page/305/mode/1up p. 297]
; Recentiora
* A. C. Andrews, "Acclimatization of citrus fruits in the Mediterranean region" in ''Agricultural history'' vol. 35 (1961) pp. 35-46 {{Ling|Anglice}} [http://www.jstor.org/stable/3740992 JSTOR]
* H. C. Barrett, A. M. Rhodes, "A Numerical Taxonomic Study of Affinity Relationships in Cultivated Citrus and Its Close Relatives" in ''Systematic Botany'' vol. 1 (1976) pp. 105-136 {{Ling|Anglice}} [http://www.jstor.org/stable/2418763 JSTOR]
* Randall J. Bayer, David J. Mabberley, Cynthia Morton, Cathy H. Miller, Ish K. Sharma, Bernard E. Pfeil, Sarah Rich, Roberta Hitchcock, Steve Sykes, "[http://www.amjbot.org/content/96/3/668.full A molecular phylogeny of the orange subfamily (Rutaceae: Aurantioideae) using nine cpDNA sequences]" in ''American Journal of Botany'' vol. 96 (2009) pp. 668-685 {{Ling|Anglice}}
* {{DalbyAZ|88|Citron}}
* Giovanni Dugo, Angelo Di Giacomo, edd., ''Citrus: the genus Citrus''. Londinii: Taylor & Francis, 2002 {{Google Books|OLaykfpqSaYC|Paginae selectae}}
* Robert Willard Hodgson, "[https://web.archive.org/web/20120205061009/http://websites.lib.ucr.edu/agnic/webber/Vol1/Chapter4.html#acid Horticultural Varieties of Citrus: Common Acid Members—Citron, Lemon, and Lime]" in Walter Reuther, Herbert John Webber, Leon Dexter Batchelor, edd., ''The Citrus Industry, vol. 1: History, World Distribution, Botany, and Varieties'' (2a ed. Riverside: University of California, Division of Agricultural Sciences, 1967 [http://websites.lib.ucr.edu/agnic/webber/Vol1/Vol1TP.html ~]) cap. 4
* I. A. Khan, ed., ''Citrus genetics, breeding, and biotechnology'' (Wallingford: CAB International, 2007) pp. 21-24, 160 {{Google Books|pKlNrSR_8IEC|Paginae selectae}}
* {{ec|id= Klein (2014)|c= J. Klein, [http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-94-017-9276-9_10 "Citron Cultivation, Production and Uses in the Mediterranean Region"] in Z. Yaniv, N. Dudai, edd., ''Medicinal and Aromatic Plants of the Middle-East'' (Springer Netherlands, 2014), vol. 2, 199–214, doi:10.1007/978-94-017-9276-9_10 }}
* Dafna Langgut, Yuval Gadot, Naomi Porat, Oded Lipschits, "[http://archaeology.tau.ac.il/wp-content/uploads/2014/01/Langgut_et_al.2013a.pdf Fossil pollen reveals the secrets of the Royal Persian Garden at Ramat Rahel, Jerusalem]" in ''Palynology'' vol. 37 (2013) pp. 115-129
* David J. Mabberley, ''[http://www.ingentaconnect.com/content/nhn/blumea/2004/00000049/f0020002/art00014 Citrus (Rutaceae): a review of recent advances in etymology, systematics and medical applications]'' in ''Blumea'' vol. 49 (2004) pp. 486-498
* Rainer W. Scora, "On the History and Origin of Citrus" in ''Bulletin of the Torrey Botanical Club'' vol. 102 (1975) pp. 369-375 {{Ling|Anglice}} [http://www.jstor.org/stable/2484763 JSTOR]
* {{ec|id=Zhang|c=Zhang Dianxiang, David J. Mabberley, "[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200012432 Citrus medica Linnaeus]" in ''[[Flora of China]]'' vol. 11 (2008) pp. 90–96 {{Ling|Anglice}}}}
== Nexus externi ==
{{Fontes biologici}}
{{CommuniaCat|Citrus medica|Citrum medicam}}
{{Wikispecies|Citrus medica}}
* "[https://web.archive.org/web/20150511040353/http://citruspages.free.fr/citrons.html#medica Citron: Citrus medica]" apud ''Citrus Pages'' {{Ling|Anglice}}
[[Categoria:Citrus]]
[[Categoria:Aromata]]
[[Categoria:Taxa Linnaei]]
[[Categoria:Taxa 1753]]
[[Categoria:Fruges Asiae australis]]
[[Categoria:Species plantarum]]
p9u52sbwdfeey4w4runx7udu4b5rg84
Praemium Turing
0
215029
3988938
3838276
2026-09-17T22:50:32Z
LilyKitty
18316
de Herberto Simon
3988938
wikitext
text/x-wiki
'''Praemium Turing''' ([[Anglice]] ''ACM A.M. Turing Award''), nomine [[Alanus Mathison Turing|Alani Turing]] conditoris artis doctrinaeque computationis nominata, anno ab ''[[Association for Computing Machinery]]'' sodalitate clarissima rerum computatoriorum ei assignatur, qui maxime huic disciplinae adstruxit. Itaque non nullorum dicto praemium tamquam [[praemium Nobelianum|Nobelianum]] ipsius doctrinae esse videtur.
== Tabula laureatorum ==
* ''1966'' — [[Alanus J. Perris]]
* ''1967'' — [[Mauritius Wilkes]]
* ''1968'' — [[Ricardus Hamming]]
* ''1969'' — [[Marvinus Minsky]]
* ''1970'' — [[Iacobus H. Wilkinson]]
* ''1971'' — [[Ioannes McCarthy]]
* ''1972'' — [[Edsger Dijkstra]]
* ''1973'' — [[Carolus W. Bachman]]
* ''1974'' — [[Donaldus Knuth]]
* ''1975'' — [[Allenus Newell]] et [[Herbertus Simon|Herbertus A. Simon]]
* ''1976'' — [[Michael O. Rabin]] et [[Dana S. Scott]]
* ''1977'' — [[Ioannes Backus]]
* ''1978'' — [[Robertus Floyd]]
* ''1979'' — [[Kenneth E. Iverson]]
* ''1980'' — [[Antonius Hoare]]
* ''1981'' — [[Edgarus Franciscus Codd]]
* ''1982'' — [[Stephanus Arthurus Cook]]
* ''1983''
** [[Dennis Ritchie]]
**[[Ken Thompson]]
* ''1984'' — [[Nicolaus Wirth]]
* ''1985'' — [[Ricardus Manning Karp]]
* ''1986''
** [[Ioannes Eduardus Hopcroft]]
** [[Robertus Tarjan]]
* ''1987'' — [[Ioannes Cocke]]
* ''1988'' — [[Ivan Sutherland]]
:<small>''Haec tabula nondum perfecta est.''</small>
* ''2003'' — [[Alanus Kay]]
* ''2004''
** [[Vinton Gray Cerf]]
** [[Robertus Elliot Kahn]]
* ''2005'' — [[Petrus Naur]]
* ''2006'' — [[Francisca Elizabeth Allen]]
* ''2007''
** [[Edmundus Melson Clarke]]
** [[Ernestus Allen Emerson]]
** [[Iosephus Sifakis]]
* ''2008'' — [[Barbara Liskov]]
* ''2009'' — [[Carolus Patricius Thacker]]
* ''2010'' — [[Leslie Valiant]]
* ''2011'' — [[Iudea Pearl]]
* ''2012''
** [[Silvius Micali]]
** [[Shafi Goldwasser]]
* ''2013'' — [[Leslius Lamport]]
* ''2014'' — [[Michael Stonebraker]]
* ''2015''
**[[Martinus E. Hellman]]
**[[Whitfield Diffie]]
* ''2016'' - [[Timotheus Ioannes Berners-Lee]]
* ''2017''
**[[Ioannes L. Hennessy]]
**[[Davis Petterson]]
* ''2018''
**[[Yosua Bengio]]
**[[Geoffrey Hinton]]
**[[Yann LeCun]]
*''2019''
**[[Edwinus Catmull]]
**[[Pet Hanrahan]]
*''2020''
**[[Alfredus Aho]]
**[[Jeffrey Ullman]]
*''2021'' - [[Iacobus Dongarra]]
*''2022'' - [[Robertus Metcalfe]]
*''2023'' - [[Avi Wigderson]]
[[Categoria:Praemia]]
[[Categoria:Alanus Mathison Turing]]
[[Categoria:Incepta 1966]]
snnzztouo2du92oq8gsrfc5a9lapvfn
Index urbium, oppidorum et communium Saxoniae Inferioris
0
216135
3988778
3988711
2026-09-17T12:05:11Z
Cyprianus Marcus
66550
3988778
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.
Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communia et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.
Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.
Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:
* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.
=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small>
* [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small>
* [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small>
* [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small>
* [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small>
* [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small>
* [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small>
* [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small>
* [[Aldendorpevilla]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'')
* [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small>
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small>
* [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small>
* [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen''; [[Saxonice]] ''Alfhusen'')</small>
* [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small>
* [[Alisni (Circulus Neoburgensis Visurgensis)|Alisni]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>(in [[Circulus Neoburgensis Visurgensis|Circulo Neoburgensi Visurgensi]]<ref name="Landkreis Nienburg/Weser">Fingitur nomen "Circulus Neoburgensis Visurgensis" -Theodisce ''Landkreis Nienburg/Weser'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus " Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latina gentilicia "Neoburgensis-e" et "Visurgensis-e" ad commune [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Novam Urbem]] et flumen [[Visurgis|Visurgem]] respective referuntur. Quibus de toponymis, vide {{Graesse}}</ref>)</small> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Liebenau''; [[Saxonice]] ''Levenau'')</small>
* [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circulo Paludis Visurgensis]]<ref name="Landkreis Wesermarsch">Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit. De Latina autem toponymia, vide Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter. Theodisce ''Landkreis Wesermarsch''.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')</small>
* [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small>
* [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small>
* [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small>
* [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small>
* [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small>
* [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small>
* [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small>
* [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small>
* [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small>
* [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small>
* [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small>
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small>
* [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small>
* [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small>
* [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small>
* [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small>
* [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small>
* [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small>
* [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg''; [[Saxonice]] ''Drakenborg'')</small>
* [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small>
* [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden und des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small>
* [[Assini]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'')</small>
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small>
* [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]<ref name="Asylum">Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine "asylum" reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino "asylum" orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', "asylum'". Itaque "Asylum" non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'')</small>
* [[Aszi]]<ref name="Hermann">Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'')</small>
* [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')</small>
* [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]]<ref name="Graesse"/><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small>
{{div col end}}
=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small>
* [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small>
* [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small>
* [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balge'')</small>
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small>
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small>
* [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small>
* [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small>
* [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small>
* [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small>
* [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small>
* [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small>
* [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small>
* [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small>
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small>
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small>
* [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small>
* [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small>
* [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small>
* [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small>
* [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small>
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small>
* [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small>
* [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small>
* [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small>
* [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small>
* [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small>
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small>
* [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small>
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small>
* [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small>
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small>
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small>
* [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small>
* [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small>
* [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small>
* [[Bernsium Minus]]<ref name="Bernsium">Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''''], ubi dicitur "(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)".</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'')</small>
* [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small>
* [[Bersinium]]<ref name="Kaemling 1987">Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'')</small>
* [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small>
* [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small>
* [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small>
* [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small>
* [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small>
* [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small>
* [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small>
* [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small>
* [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen''; [[Saxonice]] ''Binn’n'')</small>
* [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small>
* [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small>
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small>
* [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small>
* [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small>
* [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small>
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small>
* [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small>
* [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small>
* [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small>
* [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small>
* [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small>
* [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small>
* [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small>
* [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small>
* [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small>
* [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small>
* [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small>
* [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small>
* [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small>
* [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small>
* [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small>
* [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small>
* [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small>
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small>
* [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small>
* [[Bracum]]<ref name="Kirchbrak">Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-ac'' aut ''-ach'' aut ''-ack'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-acum-i" aut "-achium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ac, -ach, -ack''' : -''acum,'' -''achium'' (...)". Hoc casu, latinizantia suffixa formis antiquis huius toponymi "Brac" applicantur; quo de toponymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''/NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden''], ubi dicitur "(...) ''Theodericus de Brach'' (...) ''Henricus de Brach'' (...) ''Henrico de Brack'' (...) villa Brac (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kirchbrak''; [[Saxonice]] ''Kerkbraak'')</small>
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small>
* [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small>
* [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde''¨; quoque [[Saxonice]] ''Bräwer'')</small>
* [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small>
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small>
* [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small>
* [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small>
* [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small>
* [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small>
* [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small>
* [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small>
* [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small>
* [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small>
* [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bücken'')</small>
* [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small>
* [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small>
* [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small>
* [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small>
* [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small>
* [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small>
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small>
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small>
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small>
* [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small>
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small>
* [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small>
{{div col end}}
=== C ===
{{div col|3}}
* [[Calba (Saxonia Inferior)|Calba]]<ref name="Kalbe">Theodiscum toponymum ''Kalbe'' seu ''Calbe'' forma "Calba" latinizari solet. Cf. [[Calba ad Salam|Calbam ad Salam]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kalbe''; [[Saxonice]] ''Kalf'')</small>
* [[Calefelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Calefeldensis">"C" pro "K" ponitur propter orthographiam gentilicii "Calefeldensis-e". Quo de gentilicio, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Abhandlungen_zur_geologischen_Specialkarte_von_Preussen_und_den_Th%C3%BCringischen_Staaten_%28IA_abhandlungenzurg8589preu%29.pdf?utm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=original ''Abhandlungen zur geologischen Specialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten''], ubi dicitur "(...) ''Calefeldensis'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kalefeld'')</small>
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small>
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small>
* [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small>
* [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small>
* [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small>
* [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small>
* [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]<ref name="Kluse">Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo "clūsa", "angustum montium aditum, locum clausum" significante, quae ad Latinum verbum "claudere" refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clausa, clusa" deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clūsa" explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'')</small>
* [[Coeli Porta]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] ''Himmelpforten''; [[Saxonice]] ''Himmelpoorten'')</small>
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cornu Curvatum]]<ref name="Cornu Curvatum">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/curvatus?wb=gross&nr=1 Theodiscum adiectivale praefixum ''Krumm-'' Latino adiectivo "curvatus-a-um"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/cornu?wb=gross&nr=2 Theodiscum nominale suffixum ''-hörn'' Latino nomine "cornu-us" (n.)] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Krummhörn'')</small>
* [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small>
* [[Cranenburgum (Saxonia Inferior)|Cranenburgum]]<ref name="Cranenburgum">Theodiscum toponymum ''Kranenburg'' "Cranenburgum" latinizari solet. Cf. [[Cranenburgum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Cranenburgum Rhenanum]] apud ''Atlas Sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura'', Mercatoris.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kranenburg''; [[Saxonice]] ''Kronenborg'')</small>
* [[Curia Maiorica]]<ref name="Curia Maiorica">Manfred Niemeyer (Hrsg.): ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter, Berolini 2012, ISBN 978-3-11-018908-7, S. 298.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jork''; [[Saxonice]] ''Jörk'')</small>
* [[Curia Sanctae Mariae]]<ref name="Marienhafe">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3134/Marienhafe.pdf ''Marienhafe''], ubi dicitur "(...) Urkundlich wird Marienhafe erstmals am 16. Februar 1250 als „curia sancte Marie“, d.h. „Hof der heiligen Maria“ erwähnt. 1362 ist von „curia Virginis gloriose“ (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Marienhafe'')</small>
* [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small>
{{div col end}}
=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small>
* [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small>
* [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small>
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small>
* [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small>
* [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small>
* [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small>
* [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small>
* [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small>
* [[Deinsta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small>
* [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small>
* [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small>
* [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small>
* [[Derenthalia]]<ref name="-thalia">Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-thal''' : -''thalia'', -''dalia'' (...)". Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small>
* [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small>
* [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small>
* [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small>
* [[Diddersa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small>
* [[Diekholza]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small>
* [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small>
* [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau''; quoque [[Saxonice]] ''Deepnau'')</small>
* [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small>
* [[Dinklaga]]<ref name="-e"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small>
* [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small>
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Dithgherscope-Twielenflethum]]<ref name="Hollern">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hollern-twielenfleth/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur "(...) ''Luderus in Dithgherscope'' (...)".</ref><ref name="-ethum">Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ethum-i", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hollern-Twielenfleth''; [[Saxonice]] ''Hullern-Twielenfleth'')</small>
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small>
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small>
* [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small>
* [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small>
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small>
* [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small>
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small>
* [[Draga (Albis)|Draga]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small>
* [[Drentweda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small>
* [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small>
* [[Drochtersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small>
* [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small>
* [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small>
* [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small>
* [[Dunum (Saxonia Inferior)|Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small>
* [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small>
{{div col end}}
=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small>
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf'' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small>
* [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small>
* [[Edemissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small>
* [[Egestorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small>
* [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small>
* [[Eggermuhla]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen''; [[Saxonice]] ''Eggermöhlen'')</small>
* [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small>
* [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small>
* [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small>
* [[Eima (Circulus Hildesiensis)|Eima]]<ref name="-e"/> </small>(in [[Circulus Hildesiensis|Circulo Hildesiensi]]<ref name="Circulus Hildesiensis">Fingitur nomen "Circulus Hildesiensis" -Theodisce ''Landkreis Hildesheim'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Hildesiensis-e" ad [[Hildesia]]m refertur. Hac de urbe, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small>
* [[Eima (Circulus Holtisminnensis)|Eima]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Holtisminnensis|Circulo Holtisminnensi]]<ref name="Circulus Holtisminnensis">Fingitur nomen "Circulus Holtisminnensis" -Theodisce ''Landkreis Holzminden'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Holtisminni]]" -ad quod gentilicium "Holtisminnensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small>
* [[Eimka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small>
* [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small>
* [[Elba (Saxonia Inferior)|Elba]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small>
* [[Elbingeroda]]<ref name="-roda"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small>
* [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small>
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small>
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small>
* [[Embsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'')</small>
* [[Emda]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'')</small>
* [[Emmelkampus]]<ref name="Emmelkampus">Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur "(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'')</small>
* [[Emmendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'')</small>
* [[Emphstece]]<ref name="Emphstece">Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm ''www.emstek.de'']; ubi dicitur "(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece" (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'')</small>
* [[Emsbura]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'')</small>
* [[Emtinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'')</small>
* [[Engda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'')</small>
* [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'')</small>
* [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small>
* [[Erkeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Erkerode''; [[Saxonice]] ''Erkero'')</small>
* [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small>
* [[Ericetum Magnum]]<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'')</small>
* [[Escheda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Eschede''; [[Saxonice]] ''Esche'')</small>
* [[Eschershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'')</small>
* [[Esena]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'')</small>
* [[Essel]] <small>([[Theodisce]] ''Essel''; [[Saxonice]] ''Äsel'')</small>
* [[Esterwega]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede'')</small>
* [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(ad [[Visurgis|Visurgem]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'' seu ''Esdrup'')</small>
* [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]<ref name="Landkreis Stade">Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small>
* [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small>
* [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small>
* [[Eversmeer]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'')</small>
* [[Evessum]]<ref name="NOB 2004">Niedersächsisches Ortsnamenbuch (2004). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''' (NOB III). [[Gottinga]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Evessen'')</small>
* [[Eydelstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'')</small>
* [[Eyendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'')</small>
* [[Eystharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup''; [[Saxonice]] ''Eestrup'')</small>
{{div col end}}
=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small>
* [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small>
* [[Farva]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Farven''; [[Saxonice]] ''Farm'')</small>
* [[Fassberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Faßberg'')</small>
* [[Filsum]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'')</small>
* [[Firrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'')</small>
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small>
* [[Flotide]]<ref name="Flotide">De nominibus "Flotide" {{caa|780|802}}, "Flathi" {{caa|1013}}, "Flatide" {{caa|1142}}, "Flothethe" {{caa|1187}}, "Vlothe" {{caa|1189}} et "Flotethe" {{caa|1194}}, vide: Udolph, Jürgen. [https://web.archive.org/web/20160729194352/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/Ortsnamen-Uebersicht-fuer-Buchstaben-F,ortsnamenforscher111.html ''Ortsnamenforscher'']. ''NDR 1 Niedersachsen''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Flöthe'')</small>
* [[Frankenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Frankenfeld'')</small>
* [[Freda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Freden'')</small>
* [[Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'')</small>
* [[Frera]]<ref name="-a"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'')</small>
* [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'')</small>
* [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'')</small>
* [[Frideburgum]]<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'')</small>
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedlandia]]<ref name="Friedland">Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam "Friedlandia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Friedland'')</small>
* [[Frisoyta]]<ref name="Frisoyta">Vide [https://www.researchgate.net/publication/363707446_Der_Status_animarum_im_Hochstift_Munster_und_die_Alphabetisierung_im_landlichen_Raum_eines_geistlichen_Furstentums_im_17_und_18_Jahrhundert ''Der Status animarum im Hochstift Münster und die Alphabetisierung im ländlichen Raum eines geistlichen Fürstentums im 17. und 18. Jahrhundert''], ubi dicitur "(...) Specificatio catholic[orum] et acatholicorum in Frisoyta (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Friesoythe''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ait''; [[Saxonice]] ''Aithe'')</small>
* [[Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'')</small>
* [[Furstenberga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fürstenberg'')</small>
{{div col end}}
=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesea]]<ref name="-e"/> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'')</small>
* [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small>
* [[Gandesberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gandesbergen''; quoque [[Saxonice]] ''Gannsbargen'')</small>
* [[Garbsa]]<ref name="-a"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Garbsen'')</small>
* [[Garlstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garlstorf''; [[Saxonice]] ''Garlstörp'')</small>
* [[Garrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Garrel'')</small>
* [[Garstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garstedt''; [[Saxonice]] ''Gastää'')</small>
* [[Gartovia]]<ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gartow'')</small>
* [[Geesta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'')</small>
* [[Geestlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Geestland'')</small>
* [[Gehrda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Gehrde''; [[Saxonice]] ''Gährde'')</small>
* [[Gemmegum]]<ref name="Gemmegum">Vide ''Giminghem - der alte Name von Jemgum'' Gerhardi Kronsweide; ubi dicitur "(...) '''Mittelalterliche urkundliche und einige neuzeitliche Nennungen von Jemgum''' (...) Gemmegum (Urkunde in lateinisch) (...) Gommegum (lat.) (...) Gemghum (lat.) (...) Gemmyngum (lat.) (...) Jemgum (Ubbo Emmius, lat.) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Jemgum'')</small>
* [[Georgsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Georgsdorf'')</small>
* [[Gerdavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gerdau'')</small>
* [[Gerdinum]]<ref name="Gerdinium">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/gehrden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der spätere Flecken möglicherweis erstmals als ''Gerdinum'' im Verzeichnis der Schenkungen (''Traditionen'') an das Kloster Corvey erwähnt, das um 826/76 angelegt wurde (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gehrden''; [[Saxonice]] ''Gieren'')</small>
* [[Gersta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'')</small>
* [[Geteloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Getelo''; [[Saxonice]] ''Getel'')</small>
* [[Gevensleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'')</small>
* [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small>
* [[Gieboldehusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'')</small>
* [[Giesa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Giesen'')</small>
* [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small>
* [[Gilta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gilten'')</small>
* [[Glandorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Glandorf'')</small>
* [[Gleicha]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gleichen'')</small>
* [[Gnarrenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gnarrenburg''; [[Saxonice]] ''Gnarrenborg'')</small>
* [[Godenstorfium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gödenstorf''; [[Saxonice]] ''Gö’nstörp'')</small>
* [[Goldbiki]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'')</small>
* [[Goldenstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Goldenstedt''; [[Saxonice]] ''Gollnste'')</small>
* [[Golencampus]]<ref name="campus-i">[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i"], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gölenkamp''; [[Saxonice]] ''Göllenkamp'')</small>
* [[Gorenthin]]<ref name="Gorenthin">Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1857hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur "(...) villam Gorenthin '' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Göhrde''; [[Saxonice]] ''Göhr''; [[Polabice]] ''Djöra'')</small>
* [[Gorleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gorleben'')</small>
* [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small>
* [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small>
* [[Grafhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'')</small>
* [[Grasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'')</small>
* [[Grasleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'')</small>
* [[Grethemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grethem''; [[Saxonice]] ''Graitn'')</small>
* [[Grona (Leina)|Grona]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gronau'')</small>
* [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small>
* [[Grunendicum]]<ref name="-dicum"/> <small>([[Theodisce]] ''Grünendeich''; [[Saxonice]] ''Greundiek'')</small>
* [[Guderhandviertel]] <small>([[Theodisce]] ''Guderhandviertel''; [[Saxonice]] ''Gauderhandviddel'')</small>
* [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small>
* [[Gusbornium]]<ref name="-bornium">Germanica toponyma cum suffixo ''-born'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bornium-ii", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Calenbornium (prope Aram)|Calenbornium prope Aram]] et [[Calenbornium (prope Caesariacum)|Calenbornium prope Caesariacum]] (Theodisce ''Kalenborn''); [[Calenbornium-Scheurenum]] (Theodisce ''Kalenborn-Scheuern''); [[Hasbornium (Eiflia)|Hasbornium]] (Theodisce ''Hasborn''); [[Leidenbornium]] (Theodisce ''Leidenborn''); [[Lichtenbornium]] (Theodisce ''Lichtenborn''). Quae omnia toponyma ex articulo Vicipaediae Latinae de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Rhenaniae_et_Palatinatus indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus] desumpta sunt, ubi apte referuntur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gusborn'')</small>
* [[Gyhum]] <small>([[Theodisce]] ''Gyhum''; [[Saxonice]] ''Jeem'')</small>
{{div col end}}
=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hachede]]<ref name="Hachede">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/marschacht/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''paludem a Blekethe vsque ad Ecclesiam Hachede'' (...) ''in quorum honore est altare in prefata ecclesia Hachethe dedicatum'' (...) ''Hinricus Bartolomei plebanus in Merschhachede'' (...) ''rector parrochialis ecclesie in Merschachtede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Marschacht''; [[Saxonice]] ''Meschacht'')</small>
* [[Hademstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hademstorf''; [[Saxonice]] ''Hamstorp'')</small>
* [[Haeslinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Heeslingen''; [[Saxonice]] ''Heeßel'')</small>
* [[Haga (Saxonia Inferior)|Haga]]<ref name="Haga">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „
Haga“ (um 1409) (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hage''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Haag'')</small>
* [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Haga Bremensis]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref>Latinum gentilicium "Bremensis-e" Theodiscum syntagma ''im Bremischen'' vertit.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hagen im Bremischen''; [[Saxonice]] ''Hagen'')</small>
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small>
* [[Hagenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'')</small>
* [[Halbemontium]]<ref name="-montium">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-mond'' aut ''-mont'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-montium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-mond, mont''' : -''montium, mons'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Halbemond'')</small>
* [[Halla (Holtisminni)|Halla]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(in Montibus [[Visurgis]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')</small>
* [[Halla (Comitatus Binethensis)|Halla]]<ref name="Halla prope Neuenhusam">Theodiscum toponymum ''Halle'' plerumque toponymo "Halla-ae" latinizatur. Qua de latinizatione, vide complures Hallae apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(prope [[Neuenhusa]]m<ref name="-husa"/>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')</small>
* [[Halvesbostel]] <small>([[Theodisce]] ''Halvesbostel''; [[Saxonice]] ''Hassbossel'')</small>
* [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small>
* [[Hamberga]]<ref name="-berga"/> <small>([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'')</small>
* [[Hambuhra]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Hambühren''; [[Saxonice]] ''Hambüren'')</small>
* [[Hamele]]<ref name="Hamele">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VIII Die Ortsnamen des Landkreises Peine''], ubi dicitur "(...) 1146 ''in Sutherem iuxta Hamele'' (UB H.Hild. I Nr. 239 S. 222) 1180 ''in Bikem iuxta Honhamelen'' (UB H.Hild. I Nr. 396 S. 385) 1193 ''in Honhamele'' (UB H.Hild. II Nachtrag Nr. 13 S. 580) 1198 ''apud Honhamelen'' (...) 1251 ''Sutherem apud Hoenhamale'' (UB H.Hild. II Nr. 861 S. 435) 1278-1280 ''iugera Hamelen'' (Lehnregister Meinersen II Nr. 20 S. 590) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hohenhameln''; [[Saxonice]] ''Häogenhameln'')</small>
* [[Hamelhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hämelhausen''; [[Saxonice]] ''Hämelhusen'')</small>
* [[Hamersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Hamersen''; [[Saxonice]] ''Homersen'')</small>
* [[Hamma (Saxonia Inferior)|Hamma]]<ref name="-ah">Germanica aut Semitica aut Indoiranica toponyma cum terminatione ''-ah'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Exempli gratiā: [[Calvela]], [[Maliana]], Parra, [[Widenla]], [[Zellia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hammah''; [[Saxonice]] ''Hammoh'')</small>
* [[Handeloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Handeloh'' seu olim ''Handorf bei Tostedt''; [[Saxonice]] ''Handörp'')</small>
* [[Handorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Handorf''; [[Saxonice]] ''Handörp'')</small>
* [[Hantharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'')</small>
* [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small>
* [[Hanstadium (Circulus Harburgensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanstää'')</small>
* [[Hanstadium (Circulus Ulsenensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanster'')</small>
* [[Hardegsa]]<ref name="-a"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hardegsen'')</small>
* [[Harmstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Harmstorf''; [[Saxonice]] ''Harmsdörp'')</small>
* [[Harna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren'')</small>
* [[Harpstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Harpstedt''; [[Saxonice]] ''Harpstäe'')</small>
* [[Harsfeldum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld'')</small>
* [[Harsum]] <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Harsum'')</small>
* [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small>
* [[Hasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hasbergen'')</small>
* [[Hasburgum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Haßbergen''; [[Saxonice]] ''Haßbargen'')</small>
* [[Hasela (Saxonia Inferior)|Hasela]]<ref name="Hasela">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hassel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Dort ist die ''villa Hasela'' erwähnt, also das Dorf Hassel (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hassel'')</small>
* [[Hasla]]<ref name="Hasla">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hesel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Der früheste schriftliche Beleg für den Ort findet sich als ''Hasla'' in einem Urbar der Abtei Werden, das sich auf das 10. Jh. datieren lässt (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hesel'')</small>
* [[Hassendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hassendorf''; [[Saxonice]] ''Hassendörp'')</small>
* [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'')</small>
* [[Hatta]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hatten'')</small>
* [[Hattorpium ad Harthicos Montes]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hattorf am Harz'')</small>
* [[Hauslinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Häuslingen''; [[Saxonice]] ''Hüßel'')</small>
* [[Haverla]]<ref name="Haverla">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) um 941 (Fä. Mitte 12. Jh., kop. 17. Jh.) ''Haverlae'' (...) 1319 ''Haverla'' (UB H Hild. IV 464 S. 247) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Haverlah''; [[Saxonice]] ''Haberlah'')</small>
* [[Hechthusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hechthausen''; [[Saxonice]] ''Heckthusen'')</small>
* [[Hedebere]]<ref name="Hedebere">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) ''Antiquum Hedebere seu Minus, Novum Hedebere seu Maius'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hedeper''; [[Saxonice]] ''Heper'')</small>
* [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'')</small>
* [[Heemsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heemsen'')</small>
* [[Heessa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'')</small>
* [[Heidenavia (Saxonia Inferior)|Heidenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heidenau'')</small>
* [[Heina (Saxonia Inferior)|Heina]]<ref name="Heina">Vide [https://hgv-hhm.de/ortsnamen-13-19-jahrhundert.html?utm ''Heimat- und Geschichtsverein für Heinade-Hellental-Merxhausen E.V.''], ubi dicitur "(...) ''villa Heina'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinade'')</small>
* [[Heinbockel]] <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinbockel'')</small>
* [[Heiningensis Locus]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Heiningen''; [[Saxonice]] ''Heinig'')</small>
* [[Heinsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinsen'')</small>
* [[Heli (Saxonia Inferior)|Heli]]<ref name="Heli">Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) ''in villa Heli'' (...) ''Heloon'' (...) ''collatio ecclesie Helen'' (...) ''Thidericus de Helenen'' (...) ''plebanos ecclesiarum de Helen'' (...) ''in campo sive marke ville Helen'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hehlen'')</small>
* [[Hellwega]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hellwege''; [[Saxonice]] ''Hellweeg'')</small>
* [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small>
* [[Helpsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen'')</small>
* [[Helvesiecca]]<ref name="-siek">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)". Hoc in casu, applicatur terminatio latinizans formae antiquae suffixi ''-siek'' -quae ''-sieck'', ut accidit in toponymis velut ''Bannensieck'', cuius hodierna forma ''Bannensiek'' est. Qua de ultima antiqua forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=2955251 ''Arcinsys''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Helvesiek''; [[Saxonice]] ''Helsch'')</small>
* [[Hemminga (Saxonia Inferior)|Hemminga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hemmingen''; [[Saxonice]] ''Hemmje'')</small>
* [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemmoor'')</small>
* [[Hemsbunda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hemsbünde''; [[Saxonice]] ''Heemsbünnen'')</small>
* [[Hemslinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemslingen'')</small>
* [[Hemsloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hemsloh''; [[Saxonice]] ''Hemzel'' seu ''Hemsel'' seu ''Hemßel'')</small>
* [[Hepstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hepstedt''; [Saxonice]] ''Hepst'' seu ''Heps'')</small>
* [[Hepstidi Villa]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Hipstedt''; [[Saxonice]] ''Hipst'')</small>
* [[Herrum]]<ref name="Herrum">Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter.''], ubi dicitur "(...) ''Majori villa Herre'' (...) ''Maiori Here'' (...) ''Minori Herro'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heere'')</small>
* [[Hertzberga ad Harthicos Montes]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Herzberg am Harz'')</small>
* [[Herzlaka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'')</small>
* [[Hespa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'')</small>
* [[Heuerssa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'')</small>
* [[Heya]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heyen''; quoque [[Saxonice]] ''Hein'')</small>
* [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small>
* [[Hilgermissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hilgermissen'')</small>
* [[Hillersa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'')</small>
* [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Himberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'')</small>
* [[Hinuti]]<ref name="Hinuti">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3180/Hinte.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Das Dorf wurde im 10. Jahrhundert als „in Hinuti“ erstmals urkundlich erfasst (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hinte''; [[Saxonice]] ''Hint'')</small>
* [[Hitgera]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hitzacker''; [[Polabice]] ''Ljauci'')</small>
* [[Hittberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hittbergen''; [[Saxonice]] ''Hittbargen'')</small>
* [[Hlunia (commune)|Hlunia]]<ref name="Hlunia">Nomen communis Theodisce ''Lenne'' dicti suo e homonymo fluvio, Latine "Hlunia" nuncupato, ortum est. Latinum igitur nomen huius communis Latino ex hydronymo etiam derivandum est. Quo de Latino hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lenne'')</small>
* [[Hlutherun]]<ref name="Hlutherun">Vide [https://koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardBodeinderdeutschenOrtsgeschichte20161221-965.htm?utm ''Koeble rGerhard Bodeinderdeutschen Ortsgeschichte''], ubi dicitur "(...) '''Lüder''', 11. Jh., an einem Bache bei Bodenteich bei Uelzen, F1-1383 HLUTAR (lauter bzw. rein) Hlutherun, Hlutherun (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lüder'')</small>
* [[Hodenhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hodenhagen'')</small>
* [[Hohbuoki]]<ref name="Hohbuoki">Vide [https://oar.onroerenderfgoed.be/publicaties/RELM/7/RELM007-001.pdf?utm ''The very beginning of Europe?''], ubi dicitur "(...) ''castellum hohbuoki'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Höhbeck'')</small>
* [[Hohna]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hohne'')</small>
* [[Hohnhorstium]]<ref name="-horstium"/> <small>([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'')</small>
* [[Hohnstorpium (Albis)|Hohnstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hohnstorf''; [[Saxonice]] ''Haunstörp'')</small>
* [[Holdorfium (Saxonia Inferior)|Holdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Holdorf''; [[Saxonice]] ''Hollrup'')</small>
* [[Holdunesteti]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst'')</small>
* [[Holenberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Holenberg'')</small>
* [[Holla]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holle'')</small>
* [[Hollnsethum]]<ref name="-ethum">Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ethum-i", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hollnseth'')</small>
* [[Holsta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holste'')</small>
* [[Holtgaste]]<ref name="Friedländer 1878"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtgast'')</small>
* [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small>
* [[Holtlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtland'')</small>
* [[Holza]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Holzen'')</small>
* [[Honengesbuthele]]<ref name="Honengesbuthele">Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur "(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'')</small>
* [[Hoogsteda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hoogstede''; [[Saxonice]] ''Hoogstee'')</small>
* [[Horda ad Harthicos Montes]]<ref name="-e"/><ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hörden am Harz'')</small>
* [[Horneburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Horneburg''; [[Saxonice]] ''Hornborg'')</small>
* [[Horstadium (Saxonia Inferior)|Horstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Horstedt''; [[Saxonice]] ''Horß'')</small>
* [[Hoya]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hoya''; quoque [[Theodisce]] ''Hoya/Weser''; quoque [[Saxonice]] ''de Haaien'' seu ''Hejen'' seu ''Hajen'' seu ''Heien'')</small>
* [[Huda (Circulus terrae Diepholtia)|Huda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hüde''; [[Saxonice]] ''Hüde'')</small>
* [[Hudha]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hude'')</small>
* [[Hulseda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'')</small>
* [[Husum (prope Novam Urbem)|Husum]] <small>([[Theodisce]] ''Husum''; [[Saxonice]] ''Husen'')</small>
* [[Hutta Georgii et Mariae]]<ref name="hutta-ae">Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo "Hutta-ae", quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.</ref><ref name="Georgius">[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Georfii" vertitur].</ref><ref name="Maria">[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Mariae" vertitur].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte'')</small>
* [[Huvenni]]<ref name="Huvenni">Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur "(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'')</small>
{{div col end}}
=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iatha (Saxonia Inferior)|Iatha]]<ref name="Iatha">Commune nomen e flumine cepit. Quo de flumine, vide [https://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf?utm ''Lexicon Latinum Hodiernum'' Petri Lucusaltiani], ubi dicitur "(...) '''Jade'', f ''Iatha, ae'', f [WPD: Jade (Fluss) (24.11.2019); a.1314: Jatha] (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jade''; [[Saxonice]] ''Jaad'')</small>
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small>
* [[Ielmstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jelmstorf''; [[Saxonice]] ''Jelmstörp'')</small>
* [[Iembka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jembke'')</small>
* [[Iemela]]<ref name="Iemela">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu, latinizans suffixum primae communis Theodisce ''Jameln'' dicti mentioni, quae ''Jemelen'' est, applicatur; qua de mentione, vide [https://rcin.org.pl/ihpan/Content/30940/PDF/WA303_9438_A165-8-r1929_Slavia-Occ.pdf?utm ''Slavia Occidentalis, Tomus VIII''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jameln'')</small>
* [[Ierichsum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jerxheim''; [[Saxonice]] ''Jerksen'')</small>
* [[Iesteburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jesteburg''; [[Saxonice]] ''Jesborg'')</small>
* [[Ihlienverda]]<ref name="-verda-ae">Germanica toponyma cum suffixo ''-worth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-verda-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-worth''' : -''verda'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ihlienworth''; [[Saxonice]] ''Helmworth'')</small>
* [[Indago Comitis Hoyae]]<ref name="Indago Comitis Hoyae">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hoyerhagen/?utm ''kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''indago comitis Hoye'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hoyerhagen''; quoque [[Saxonice]] ''Heierhagen'' seu ''Heyerhagen'')</small>
* [[Insula Iuistensis]]<ref name="Iuistensis">De Latino gentilicio, cf. [[binomen|epithetum binominale]] [https://turbellaria.umaine.edu/turbellaria/turb3.php?action=6&code=598&valid=618&utm "juistensis"].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Juist'')</small>
* [[Insula Longa (Saxonia Inferior)|Insula Longa]]<ref name="Insula Longa">Vocabulum ''Langeoog'', a vocibus [[Lingua Frisica|Frisicis Orientalibus]] ''lange-'' ([[Theodisce]] ''lang'') et ''-oog'' (Theodisce ''Insel'') compositum, [[Latine]] "Insula Longa" reddi potest: Buurman, in ''Hochdeutsch-Plattdeutsches Wörterbuch, s. v. oog, ostfrisicum -oog «Insel» significare tradit atque exempla Langeoog, Spiekeroog, Wangeroog affert; item Glossarium der Flurnamensammlung Ostfriesland'', s. v. ''Oog'', vocabulum Frisicum Orientale ''ôg, oge'' Theodisco ''Insel'' interpretatur. [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/lang?wb=gross&nr=1 Theodiscum autem adiectivum ''lang'' Latine "longus, -a, -um"] redditur; [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/insula?wb=gross&nr=2 nomen vero Theodiscum ''Insel'' Latine "insula, -ae" f.] dicitur. Quam ob rem compositum "Insula Longa" sensum toponymi fideliter reddit.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langeoog''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Langeooch''; [[Saxonice]] ''Langoog'')</small>
* [[Isernhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isernhagen''; [[Saxonice]] ''Isernhogen'')</small>
* [[Isterberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Isterberg''; [[Saxonice]] ''Isterbarg'')</small>
* [[Itterbecca]]<ref name="-ecca">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Itterbeck'')</small>
* [[Iuniun]]<ref name="Iunium">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''], ubi dicitur "(...) 960 Iuniun (MGH DO I. Nr. 206 S. 285) (...) 1251 (A. 14. Jh.) Johan de June (UB Göttingen I Nr. 4 S. 5) 1266 ''Godefridus de Iunen [...] sacerdos'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jühnde'')</small>
{{div col end}}
=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kakenstorf''; [[Saxonice]] ''Kakenstörp'')</small>
* [[Karwicium]]<ref name="-icium">Germanica toponyma cum suffixis ''-itsch'' aut ''-itz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-icium-i" aut "-itium-i" aut "-icia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-itsch, -itz''' : ''-icium, -itium, -icia'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Karwitz'')</small>
* [[Katlenburgum-Lindavia]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Katlenburg-Lindau''; [[Saxonice]] ''Katelnborg-Lindau'')</small>
* [[Kettencampus]]<ref name="campus-i"/> <small>([[Theodisce]] ''Kettenkamp''; [[Saxonice]] ''Ketenkamp '')</small>
* [[Kirchdorfium (Saxonia Inferior)|Kirchdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kirchdorf''; [[Saxonice]] ''Karkdörp'')</small>
* [[Kirchgellersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchgellersen''; [[Saxonice]] ''Karkgellsen'')</small>
* [[Kirchseelta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchseelte''; [[Saxonice]] ''Seelte'')</small>
* [[Kirchtimka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchtimke''; [[Saxonice]] ''Karktimk'')</small>
* [[Kirchwalseda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchwalsede''; [[Saxonice]] ''Karkwals'')</small>
* [[Kissenbruga]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kissenbrück''; [[Saxonice]] ''Kissenbrügge'')</small>
* [[Kneitlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kneitlingen''; [[Saxonice]] ''Kneitling'')</small>
* [[Kneta Maior]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'')</small>
* [[Krebecca]]<ref name="-ecca"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck'')</small>
* [[Krummendicum]]<ref name="-dicum">Germanica toponyma cum suffixis ''-di(e)k(e)'' aut ''-deich(e)'' aut ''-dijk'' aut ''-dyk(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dicum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Isendicum]] apud {{Graesse}}; aut [[Mardicum]] apud ''Dictionnaire universel françois et latin, vulgairement appelé Dictionnaire de Trévoux''.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Krummendeich''; [[Saxonice]] ''Krummendiek'')</small>
* [[Kusta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Küsten'')</small>
* [[Kutenholtia]]<ref name="-holtia">Germanica toponyma cum suffixo ''-holz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-holtia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -holz : -''holtia'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kutenholz''; [[Saxonice]] ''Kutenhult'' seu ''Kutenholt'')</small>
{{div col end}}
=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laatza]]<ref name="-a"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Laatzen'')</small>
* [[Lachendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lachendorf''; [[Saxonice]] ''Lachendörp'')</small>
* [[Lacstidi]]<ref name="Lacstidi">Vide [https://www.mundart-kommission.lwl.org/media/filer_public/ef/48/ef48ff64-c0e3-4be5-906f-7d8f27fdba18/ndw_39__scheuermann_der_often.pdf?utm ''Mundart Kommission''], ubi dicitur "(...) ''in locis quorum hec sunt nomina, Lacstidi, Romlo, Dudanebutli'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Loxstedt''; [[Saxonice]] ''Lox'')</small>
* [[Ladorpe]]<ref name="Abels 1929">Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'')</small>
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small>
* [[Laga (Saxonia Inferior)|Laga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatOrtione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lage''; [[Saxonice]] ''Loage'')</small>
* [[Lahda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'')</small>
* [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]<ref name="Lahna">Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma "Lahna" latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'')</small>
* [[Lamespringa]]<ref name="Lamespringa">Vide [https://www.documentacatholicaomnia.eu/20vs/201_MGH/1925-1933%2C_MGH%2C_5_Antiquitates._01_Poetae_04_1._Poetae_Latini_Aevi_Carolini%2C_LT.pdf?utm ''Poetae Latini Aevi Carolini''], ubi dicitur "(...) ''Agius autem Lamespringae monachus fuisse videatur'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lamspringe'')</small>
* [[Lamestede]]<ref name="Lamestede">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lamstedt/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''parochia Lamestede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lamstedt''; [[Saxonice]] ''Loomst'')</small>
* [[Landesberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Landesbergen''; [[Saxonice]] ''Landsebargen'')</small>
* [[Landolfshusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landolfshausen'')</small>
* [[Langelshemium]]<ref name="Chemnitz 1717">Chemnitz, B. P., (1717). ''Belli Sueco-Germanici Volumen Primum: In quo ostenditur, quibus de caussis Gustavus Adolphus, Suecorum Rex, in Germaniam transiverit''. Sumptibus Ioh. Caspari Meyeri.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Langelsheim'')</small>
* [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'')</small>
* [[Langelege]]<ref name="Langelege">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/langlingen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''ecclesia Langelege'' (Kirche Langlingen), (...) Bauern in Langlingen (''cives in Langelege'') (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langlingen''; [[Saxonice]] ''Langeln'')</small>
* [[Langwedel (Saxonia Inferior)|Langwedel]]<ref name="Langwedel">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardLaurinderdeutschenOrtsgeschichte20161207-1612.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Langwedel''', 13. Jh., bei Verden, Donb351, (Flecken in dem Landkreis Verden,) rund15000 Einwohner, (apud bzw. ad castrum) Langwedel (1220) (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langwedel'')</small>
* [[Lare]]<ref name="Lare">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur "(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'')</small>
* [[Lasdorpe]]<ref name="Lasdorpe">Vide [https://www.lastrup.de/portal/seiten/geschichte-900000009-31120.html?utm ''Lastrup''], ubi dicitur "(...) „Curia Lasdorpe“ (Haupthof Lastrup) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lastrup''; quoque [[Saxonice]] ''Laastrup'')</small>
* [[Lauenbruga]]<ref name="-bruga">Germanica toponyma cum suffixis ''-brück(e)'' aut ''-brügge'' aut ''-brugg(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bruga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Steinbruga]], [[Kissenbruga]], [[Bruga]], [[Bruga ad Ederum]], [[Osnabruga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lauenbrück''; [[Saxonice]] ''Lauenbrüch'')</small>
* [[Lauenforda]]<ref name="-e"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lauenförde'')</small>
* [[Lauenhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'')</small>
* [[Leezdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Leezdorf''; [[Saxonice]] ''Leezdörp'')</small>
* [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'')</small>
* [[Lehrta]]<ref name="-e"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehrte'')</small>
* [[Leiferda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leiferde'')</small>
* [[Lembruchium]]<ref name="-bruchium">Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bruchium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lembruch''; [[Saxonice]] ''Lembrouk'')</small>
* [[Lemgovia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref><ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lemgow'')</small>
* [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref><ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small>
* [[Lengethe]]<ref name="NOB VIII">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VIII_Die Ortsnamen des Landkreises Peine''], ubi dicitur "(...) ''in Lengethe'' (UB H.Hild. I Nr. 275 S. 259) 1213 ''in Lengede'' (UB H.Hild. I Nr. 660 S. 631) um 1232 ''in Lengethe archidiaconus'' (UB Goslar I Nr. 518 S. 499) 1235 ''in Lengete'' (Orig. Guelf. IV Nr. 50 S. 144) 1256 ''in archidiaconatibus de Barem et Lengede'' (UB H.Hild. II Nr. 992 S. 497) 1311 Lenghedhe apud Vusenam (UB H.Hild. IV Nr. 85 S. 45) 1316 ''in Lengede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lengede''; [[Saxonice]] ''Lenge'')</small>
* [[Lengenbostel]] <small>([[Theodisce]] ''Lengenbostel''; [[Saxonice]] ''Lengenbossel'')</small>
* [[Lengirichi]]<ref name="Lengirichi">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur "(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'')</small>
* [[Leonis Forda]]<ref name="Leonis Forda">Vide [https://www.komoot.com/es-es/highlight/2261371 ''Iglesia Martín Lutero de Lemförde''], ubi dicitur "(...) La comunidad fue mencionada por primera vez en un documento en 1248. En épocas anteriores, el lugar se llamaba Löwenförde, Leonis forda (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lemförde''; quoque [[Saxonice]] ''Lemfouer'')</small>
* [[Leonovia]]<ref name="Leonovia">Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur "(...) Leonovia-Brunsvigius (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'')</small>
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small>
* [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small>
* [[Lerin]]<ref name="NOB VII">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg''], ubi dicitur "(...) ''in loco Lerin provincie Saxo[n]um iuxta flumen Ouácra'' (...) ''Lerim'' (...)''in Lere'' (mGH Urk. Hdl nr. 50 s. 71) 1196-1197 ''Lere'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 311) 1234 ''in Lere'' (...) ''plebano in Lere'' (UB Braunschweig iii nr. 440 s. 325) 1344 ''in villa Leere'' (Flentje / Henrichvark, lehnbücher nr. 142 s. 69) 1380 ''Lere'' (UB Braunschweig Vii nr. 351 s. 324) 1419 ''actum in Lere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehre'')</small>
* [[Lethi]]<ref name="Lethi">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'')</small>
* [[Liebenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Liebenburg''; quoque [[Saxonice]] ''Liebenborg'')</small>
* [[Liliarum Vallis]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lilienthal''; [[Saxonice]] ''Leendaal'' seu ''Lelendaal'')</small>
* [[Lindduri]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lindern'')</small>
* [[Lindhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'')</small>
* [[Lindwedel]] <small>([[Theodisce]] ''Lindwedel''; [[Saxonice]] ''Linneweh'')</small>
* [[Linga (Amisia)|Linga]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen'')</small>
* [[Linsburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Linsburg''; [[Saxonice]] ''Linsborg'')</small>
* [[Lintlo]]<ref name="Lintlo">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/kirchlinteln/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist das Dorf erstmals 1123 als ''Lintlo'' belegt (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kirchlinteln''; [[Saxonice]] ''Karklinteln'' seu ''Kerklinteln'' seu ''Kerklinneln'')</small>
* [[Liubeme]]<ref name="Lübbow">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/luebbow/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Schriftlich ist das zweizeilige Reihendorf erstmals in einer kaiserlichen Urkunde aus dem Jahr 956 erwähnt: Ks. Otto I. († 973) schenkte dem Kloster Quedlinburg sechs Dörfer, darunter ''Liubeme'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lübbow'')</small>
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small>
* [[Lon]]<ref name="Lon">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''Das Güterverzeichniss Graf Heinrichs von Dale (1188)''], ubi dicitur "(...) ''parrochia Lon prope Vechtam'' (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Lohne''; [[Saxonice]] ''Lohn'')</small>
* [[Longa Indago]]<ref name="Longa Indago">Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190401_01/_bij005190401_01_0009.php?utm ''www.dbnl.org''], ubi dicitur "(...) ''parrochianus de Longa Indagine'' (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Langenhagen''; [[Saxonice]] ''Langenhogen'')</small>
* [[Longa Villa (Saxonia Inferior)|Longa Villa]]<ref name="Longa Villa">Theodiscum toponymum ''Langendorf'' Latino toponymo "Longa Villa" verti solet. Qua de correspondentia, vide [https://dbc.wroc.pl/Content/15237/PDF/17250.pdf?utm ''Das Waldhufendorf in Schlesien'', Gualterii Bernardi], ubi dicitur "(...) Langedorf ca. 1305 L.F.B.208 Longa villa (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langendorf''; [[Saxonice]] ''Langendörp'')</small>
* [[Loninga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Löningen'')</small>
* [[Lubberstedi]]<ref name="Lubberstedi">Vide [https://lübberstedt.de/ueber-unser-dorf/?utm ''Lübberstedt''], ubi dicitur "(...) Der ursprüngliche Name „lubberstedi“ ist zusammengesetzt aus „stedi“ (Ort, Platz, Stelle), womit eine Ansiedlung bezeichnet wird, und „lubber“, dem Namen des (ursprünglichen) Familienoberhauptes des Einzelhofes bzw. der kleinen Gemeinschaftssiedlung, bedeutet also: „Lubbers-Stätte“. (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lübberstedt''; [[Saxonice]] ''Lübbs'')</small>
* [[Luccavia (Saxonia Inferior)|Luccavia]]<ref name="Luccavia">Theodiscum toponymum ''Luckau'' forma "Luccavia" latinizari solet. Cf. [[Luccavia]]m apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Luckau'')</small>
* [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small>
* [[Ludersburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüdersburg''; [[Saxonice]] ''Lüsborg'')</small>
* [[Ludersfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'')</small>
* [[Luerdissa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüerdissen'')</small>
* [[Luhda]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'')</small>
* [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small>
* [[Lunne]]<ref name="Lunne">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)". Latinum autem gentilicium "Haselunnensis-e" est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne'')</small>
* [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]<ref name="Lunni">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur "(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'')</small>
* [[Lutetsburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lütetsburg''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Lütsbörg'')</small>
* [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small>
* [[Lyese]]<ref name="Lyese">Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783835341944_A39332036/preview-9783835341944_A39332036.pdf?utm ''Urkundenbuch des Klosters Loccum''], ubi dicitur "(...) in marchia Lyese proprietatis iure (...) in campis de Lyese trans Werram (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leese'')</small>
{{div col end}}
=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Maasen'')</small>
* [[Magna Palus]]<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'')</small>
* [[Maius Vrelstede]]<ref name="Maius Vrelstede">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg''], ubi dicitur "(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'')</small>
* [[Markloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marklohe'')</small>
* [[Marlare (Saxonia Inferior)|Marlare]]<ref name="Marlare">Theodiscum toponymum ''Marl'' forma "Marlare" latinizari solet. Cf. [[Marlare|Marlare Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]] apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marl'')</small>
* [[Marxa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marxen'')</small>
* [[Mechtersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Mechtersen''; [[Saxonice]] ''Mechtsen'')</small>
* [[Meckelsa Maior]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Groot Meckels'')</small>
* [[Meckelsa Minor]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse"/> <small>([[Theodisce]] ''Klein Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Lütt Meckels'')</small>
* [[Meinersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'')</small>
* [[Melbike]]<ref name="Melbeck">Vide [https://www.samtgemeinde-ilmenau.de/PortalData/10/Resources/historie/dokumente/Orts-_und_Gewaessernamen_im_Landkreis_Lueneburg.pdf?utm ''Orts- und Gewässernamen im Landkreis Lueneburg'']. ubi "(...) Melbeck 1296 in Melbeke. 1300 in villa Melbike. 1303 in villa Melbeke (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melbeck'')</small>
* [[Melle]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'')</small>
* [[Mellinghausen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Menslage]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small>
* [[Merdvelde]]<ref name="Merdvelde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/martfeld/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) 1318 ''Curtem in Merdvelde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Martfeld''; [[Saxonice]] ''Mattfeld'')</small>
* [[Meribiki]]<ref name="Meribiki">Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&langType=reviews&lemmaID=3296&utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'')</small>
* [[Merzen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Messenkamp]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Messingen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Meynum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Meine'')</small>
* [[Midlum (Land Wursten)|Midlum]]
* [[Misselwarden]]
* [[Mittelnkirchen]]
* [[Mittelstenahe]]
* [[Moisburg]]
* [[Molbergen]]
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small>
* [[Moormerland]]
* [[Moorweg]]
* [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Müden (Alara)]]
* [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]]
* [[Mundia Hannoverana]]<ref name="Mundia Hannoverana">Vide [https://spatial.demo.geocode.earth/explore/place/wof/101810167?utm ''Geocode Earth''], ubi dicitur "(...) LAT preferred '''Mundia Hannoverana''' (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hann. Münden'' seu ''Hannoversch Münden''; [[Saxonice]] ''Hannöversch Münnen'')</small>
* [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small>
* [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorf]]
* [[Natendorf]]
* [[Neetze]]
* [[Negenborn]]
* [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]]
* [[Neubörger]]
* [[Neu Darchau]]
* [[Neuenhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Neuenhaus''; [[Saxonice]] ''Neenhuus'')</small>
* [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small>
* [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small>
* [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small>
* [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small>
* [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small>
* [[Neuenkirchen-Vörden]]
* [[Neuharlingersiel]]
* [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]]
* [[Neukamperfehn]]
* [[Neulehe]]
* [[Neuschoo]]
* [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Neu Wulmstorf]]
* [[Niederlangen]]
* [[Niedernwöhren]]
* [[Niemetal]]
* [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]]
* [[Nienstädt]]
* [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Nordholz]]
* [[Nordleda]]
* [[Nordsehl]]
* [[Nordstemmen]]
* [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small>
* [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small>
* [[Nortmoor]]
* [[Nortrup]]
* [[Nottensdorf]]
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small>
* [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small>
{{div col end}}
=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberlangen]]
* [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]]
* [[Obernfeld]]
* [[Obernholz]]
* [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ochtersum]]
* [[Odisheim]]
* [[Oederquart]]
* [[Oerel]]
* [[Oesinga Maior]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'')</small>
* [[Oetzen]]
* [[Ohne]]
* [[Ohrum]]
* [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Oldendorf (Luhe)]]
* [[Osloß]]
* [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small>
* [[Osteel]]
* [[Osten (Oste)|Osten]]
* [[Osterbruch]]
* [[Ostercappeln]]
* [[Ostereistedt]]
* [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Osterwald]]
* [[Ostrhauderfehn]]
* [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Otter]]
* [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Ovelgönne]]
* [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small>
* [[Oyten]]
{{div col end}}
=== P ===
{{div col|3}}
* [[Padingbüttel]]
* [[Palus Hagensis]]<ref name="Palus Hagensis">[https://www.latin-is-simple.com/de/vocabulary/noun/13172/ Theodiscum toponymicum suffixum ''-marsch'' Latino vocabulo "palus paludis" vertitur] et Latinum gentilicium "Hagensis-e", quod ad [[Haga (Saxonia Inferior)|Hagam]] refertur, Theodiscum gentilicium praefixum ''Hager-'' vertitur. Quo de gentilicio et toponymo, vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „Haga“ (um 1409) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hagermarsch'')</small>
* [[Palus Hilcae]]<ref name="Hilkenbrook">Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam "Hilca-ae" refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine "palus, paludis" reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum "palus, paludis" redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet "Palus Hilcae".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'')</small>
* [[Palus Regis]]<ref name="Palus Regis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-moor'' Latino vocabulo "palus-udis" vertitur] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/rex?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum genetivo casu ''Königs-'' Latino genetivo "regis"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königsmoor'')</small>
* [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Parsau]]
* [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Pegestorf]]
* [[Pennigsehl]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Pennigsähle'')</small>
* [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small>
* [[Pohle]]
* [[Pollhagen]]
* [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small>
* [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small>
* [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small>
* [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small>
* [[Prezelle]]
* [[Prinzhöfte]]
{{div col end}}
=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Quendorf]]
* [[Querenhorst]]
* [[Quernheim]]
{{div col end}}
=== R ===
{{div col|3}}
* [[Räbke]]
* [[Radbruch]]
* [[Raddestorf]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rastörpe'')</small>
* [[Rastdorf]]
* [[Rastede]]
* [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]]
* [[Rechtsupweg]]
* [[Reeßum]]
* [[Regesbostel]]
* [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rehborg-Locken'')</small>
* [[Rehden]]
* [[Rehlingen]]
* [[Reinstorf]]
* [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]]
* [[Renkenberge]]
* [[Rennau]]
* [[Reppenstedt]]
* [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rhade]]
* [[Rhauderfehn]]
* [[Rhede (Ems)]]
* [[Rhumspringe]]
* [[Ribbesbüttel]]
* [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]]
* [[Rieste]]
* [[Ringe]]
* [[Ringstedt]]
* [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Ritterhude]]
* [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rodewald]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rowohle'')</small>
* [[Rohrsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rohßen'')</small>
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Ronnenbarg'')</small>
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small>
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
{{div col end}}
=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small>
* [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small>
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small>
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sanctae Mariae Vallis]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Mariental'')</small>
* [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small>
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schola Dei]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ihlow''; [[Saxonice]] ''Ihl'')</small>
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Swering'')</small>
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Seinje'')</small>
* [[Selsingen]]
* [[Semmenstedt]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'')</small>
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small>
* [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small>
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Steembke'')</small>
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Staarbarg'')</small>
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stöckse'')</small>
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stoltnaa'')</small>
* [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Eofrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small>
* [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small>
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small>
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small>
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small>
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twilpstede Maius]]<ref name="Twilpstede Maius">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg''], ubi dicitur "(...) 1311 ''Twilpstede Maiori'' (...) 1311 ''Twilpstede Maiori et Minori'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Twülpstedt''; [[Saxonice]] ''Groot Twülpstidde'')</small>
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Uchte'')</small>
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small>
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Utarp]]
{{div col end}}
=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Ambrae]]<ref name="Ambra">Latino de toponymo "Ambra" (Theodisce ''Emmer''), vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Vallis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo "vallis-is"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmerthal''; [[Saxonice]] ''Emmerdaal'')</small>
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small>
* [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small>
* [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small>
* [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small>
* [[Vicus Vetus Hassicus]]<ref name="Vicus Vetus Hassicus">Vide [https://www.fallingrain.com/world/GM/06/Hessisch_Oldendorf.html?utm ''www.fallingrain''], ubi dicitur "(...) '''Other (Latin) names: Vicus Vetus Hassicus,Vicus Vetus Hassicus,Hessisch-Oldendorf,Hessisch-Oldendorf''' (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hessisch Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Eolendörpe'')</small>
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small>
* [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small>
* [[Vintlum]]<ref name="Vintlum">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/schneverdingen-peter-und-paul/?utm ''Schneverdingen, Peter und Paul''], ubi dicitur "(...) ''capella in honorem sancti Anthonii in villa Vintlo parrochie Snewerdinge'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fintel'')</small>
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small>
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}
=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warmsen'')</small>
* [[Warpe]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warpe'')</small>
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Weener]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wenngessen'')</small>
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wietzen'')</small>
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]]
* [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small>
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small>
* [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small>
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worde]]<ref name="Worde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'')</small>
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wunsdörp'')</small>
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== Y ===
{{div col|3}}
* [[Ylsede]]<ref name="Ylsede">Vide [https://kleinilsede.hier-im-netz.de/historis.htm ''Historisches über Klein Ilsede''], ubi dicitur "(...) minori ylsede (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ilsede''; [[Saxonice]] ''Ilse'')</small>
* [[Yppenerdhe]]<ref name="Yppenerdhe">Vide [https://www.gross-ippener.de/gemeinde/geschichte.html?utm ''Groß Ippene''], ubi dicitur "(...) Parrochia Yppenerdhe (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Ippener''; [[Saxonice]] ''Groot Ippner'')</small>
* [[Ysinibutle]]<ref name="Ysinibutle">Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&utm ''Arcinsys''], ubi dicitur "(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'')</small>
{{div col end}}
=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Zorge]]
{{div col end}}
==Notae==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]
5a5chvdf7tr7jf07qdl9utwilu0y32v
3988933
3988778
2026-09-17T22:41:47Z
Cyprianus Marcus
66550
3988933
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.
Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communia et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.
Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.
Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:
* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.
=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small>
* [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small>
* [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small>
* [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small>
* [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small>
* [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small>
* [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small>
* [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small>
* [[Aldendorpevilla]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'')
* [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small>
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small>
* [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small>
* [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen''; [[Saxonice]] ''Alfhusen'')</small>
* [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small>
* [[Alisni (Circulus Neoburgensis Visurgensis)|Alisni]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>(in [[Circulus Neoburgensis Visurgensis|Circulo Neoburgensi Visurgensi]]<ref name="Landkreis Nienburg/Weser">Fingitur nomen "Circulus Neoburgensis Visurgensis" -Theodisce ''Landkreis Nienburg/Weser'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus " Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latina gentilicia "Neoburgensis-e" et "Visurgensis-e" ad commune [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Novam Urbem]] et flumen [[Visurgis|Visurgem]] respective referuntur. Quibus de toponymis, vide {{Graesse}}</ref>)</small> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Liebenau''; [[Saxonice]] ''Levenau'')</small>
* [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circulo Paludis Visurgensis]]<ref name="Landkreis Wesermarsch">Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit. De Latina autem toponymia, vide Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter. Theodisce ''Landkreis Wesermarsch''.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')</small>
* [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small>
* [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small>
* [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small>
* [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small>
* [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small>
* [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small>
* [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small>
* [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small>
* [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small>
* [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small>
* [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small>
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small>
* [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small>
* [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small>
* [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small>
* [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small>
* [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small>
* [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small>
* [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg''; [[Saxonice]] ''Drakenborg'')</small>
* [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small>
* [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden und des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small>
* [[Assini]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'')</small>
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small>
* [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]<ref name="Asylum">Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine "asylum" reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino "asylum" orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', "asylum'". Itaque "Asylum" non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'')</small>
* [[Aszi]]<ref name="Hermann">Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'')</small>
* [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')</small>
* [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]]<ref name="Graesse"/><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small>
{{div col end}}
=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small>
* [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small>
* [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small>
* [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balge'')</small>
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small>
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small>
* [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small>
* [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small>
* [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small>
* [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small>
* [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small>
* [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small>
* [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small>
* [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small>
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small>
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small>
* [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small>
* [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small>
* [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small>
* [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small>
* [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small>
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small>
* [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small>
* [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small>
* [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small>
* [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small>
* [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small>
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small>
* [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small>
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small>
* [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small>
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small>
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small>
* [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small>
* [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small>
* [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small>
* [[Bernsium Minus]]<ref name="Bernsium">Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''''], ubi dicitur "(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)".</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'')</small>
* [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small>
* [[Bersinium]]<ref name="Kaemling 1987">Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'')</small>
* [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small>
* [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small>
* [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small>
* [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small>
* [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small>
* [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small>
* [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small>
* [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small>
* [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen''; [[Saxonice]] ''Binn’n'')</small>
* [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small>
* [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small>
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small>
* [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small>
* [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small>
* [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small>
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small>
* [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small>
* [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small>
* [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small>
* [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small>
* [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small>
* [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small>
* [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small>
* [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small>
* [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small>
* [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small>
* [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small>
* [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small>
* [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small>
* [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small>
* [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small>
* [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small>
* [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small>
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small>
* [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small>
* [[Bracum]]<ref name="Kirchbrak">Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-ac'' aut ''-ach'' aut ''-ack'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-acum-i" aut "-achium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ac, -ach, -ack''' : -''acum,'' -''achium'' (...)". Hoc casu, latinizantia suffixa formis antiquis huius toponymi "Brac" applicantur; quo de toponymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''/NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden''], ubi dicitur "(...) ''Theodericus de Brach'' (...) ''Henricus de Brach'' (...) ''Henrico de Brack'' (...) villa Brac (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kirchbrak''; [[Saxonice]] ''Kerkbraak'')</small>
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small>
* [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small>
* [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde''¨; quoque [[Saxonice]] ''Bräwer'')</small>
* [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small>
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small>
* [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small>
* [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small>
* [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small>
* [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small>
* [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small>
* [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small>
* [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small>
* [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small>
* [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bücken'')</small>
* [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small>
* [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small>
* [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small>
* [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small>
* [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small>
* [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small>
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small>
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small>
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small>
* [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small>
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small>
* [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small>
{{div col end}}
=== C ===
{{div col|3}}
* [[Calba (Saxonia Inferior)|Calba]]<ref name="Kalbe">Theodiscum toponymum ''Kalbe'' seu ''Calbe'' forma "Calba" latinizari solet. Cf. [[Calba ad Salam|Calbam ad Salam]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kalbe''; [[Saxonice]] ''Kalf'')</small>
* [[Calefelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Calefeldensis">"C" pro "K" ponitur propter orthographiam gentilicii "Calefeldensis-e". Quo de gentilicio, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Abhandlungen_zur_geologischen_Specialkarte_von_Preussen_und_den_Th%C3%BCringischen_Staaten_%28IA_abhandlungenzurg8589preu%29.pdf?utm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=original ''Abhandlungen zur geologischen Specialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten''], ubi dicitur "(...) ''Calefeldensis'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kalefeld'')</small>
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small>
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small>
* [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small>
* [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small>
* [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small>
* [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small>
* [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]<ref name="Kluse">Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo "clūsa", "angustum montium aditum, locum clausum" significante, quae ad Latinum verbum "claudere" refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clausa, clusa" deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clūsa" explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'')</small>
* [[Coeli Porta]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] ''Himmelpforten''; [[Saxonice]] ''Himmelpoorten'')</small>
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cornu Curvatum]]<ref name="Cornu Curvatum">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/curvatus?wb=gross&nr=1 Theodiscum adiectivale praefixum ''Krumm-'' Latino adiectivo "curvatus-a-um"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/cornu?wb=gross&nr=2 Theodiscum nominale suffixum ''-hörn'' Latino nomine "cornu-us" (n.)] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Krummhörn'')</small>
* [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small>
* [[Cranenburgum (Saxonia Inferior)|Cranenburgum]]<ref name="Cranenburgum">Theodiscum toponymum ''Kranenburg'' "Cranenburgum" latinizari solet. Cf. [[Cranenburgum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Cranenburgum Rhenanum]] apud ''Atlas Sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura'', Mercatoris.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kranenburg''; [[Saxonice]] ''Kronenborg'')</small>
* [[Curia Maiorica]]<ref name="Curia Maiorica">Manfred Niemeyer (Hrsg.): ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter, Berolini 2012, ISBN 978-3-11-018908-7, S. 298.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jork''; [[Saxonice]] ''Jörk'')</small>
* [[Curia Sanctae Mariae]]<ref name="Marienhafe">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3134/Marienhafe.pdf ''Marienhafe''], ubi dicitur "(...) Urkundlich wird Marienhafe erstmals am 16. Februar 1250 als „curia sancte Marie“, d.h. „Hof der heiligen Maria“ erwähnt. 1362 ist von „curia Virginis gloriose“ (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Marienhafe'')</small>
* [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small>
{{div col end}}
=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small>
* [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small>
* [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small>
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small>
* [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small>
* [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small>
* [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small>
* [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small>
* [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small>
* [[Deinsta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small>
* [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small>
* [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small>
* [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small>
* [[Derenthalia]]<ref name="-thalia">Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-thal''' : -''thalia'', -''dalia'' (...)". Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small>
* [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small>
* [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small>
* [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small>
* [[Diddersa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small>
* [[Diekholza]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small>
* [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small>
* [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau''; quoque [[Saxonice]] ''Deepnau'')</small>
* [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small>
* [[Dinklaga]]<ref name="-e"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small>
* [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small>
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Dithgherscope-Twielenflethum]]<ref name="Hollern">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hollern-twielenfleth/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur "(...) ''Luderus in Dithgherscope'' (...)".</ref><ref name="-ethum">Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ethum-i", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hollern-Twielenfleth''; [[Saxonice]] ''Hullern-Twielenfleth'')</small>
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small>
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small>
* [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small>
* [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small>
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small>
* [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small>
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small>
* [[Draga (Albis)|Draga]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small>
* [[Drentweda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small>
* [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small>
* [[Drochtersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small>
* [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small>
* [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small>
* [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small>
* [[Dunum (Saxonia Inferior)|Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small>
* [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small>
{{div col end}}
=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small>
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf'' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small>
* [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small>
* [[Edemissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small>
* [[Egestorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small>
* [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small>
* [[Eggermuhla]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen''; [[Saxonice]] ''Eggermöhlen'')</small>
* [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small>
* [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small>
* [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small>
* [[Eima (Circulus Hildesiensis)|Eima]]<ref name="-e"/> </small>(in [[Circulus Hildesiensis|Circulo Hildesiensi]]<ref name="Circulus Hildesiensis">Fingitur nomen "Circulus Hildesiensis" -Theodisce ''Landkreis Hildesheim'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Hildesiensis-e" ad [[Hildesia]]m refertur. Hac de urbe, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small>
* [[Eima (Circulus Holtisminnensis)|Eima]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Holtisminnensis|Circulo Holtisminnensi]]<ref name="Circulus Holtisminnensis">Fingitur nomen "Circulus Holtisminnensis" -Theodisce ''Landkreis Holzminden'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Holtisminni]]" -ad quod gentilicium "Holtisminnensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small>
* [[Eimka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small>
* [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small>
* [[Elba (Saxonia Inferior)|Elba]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small>
* [[Elbingeroda]]<ref name="-roda"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small>
* [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small>
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small>
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small>
* [[Embsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'')</small>
* [[Emda]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'')</small>
* [[Emmelkampus]]<ref name="Emmelkampus">Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur "(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'')</small>
* [[Emmendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'')</small>
* [[Emphstece]]<ref name="Emphstece">Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm ''www.emstek.de'']; ubi dicitur "(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece" (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'')</small>
* [[Emsbura]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'')</small>
* [[Emtinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'')</small>
* [[Engda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'')</small>
* [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'')</small>
* [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small>
* [[Erkeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Erkerode''; [[Saxonice]] ''Erkero'')</small>
* [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small>
* [[Ericetum Magnum]]<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'')</small>
* [[Escheda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Eschede''; [[Saxonice]] ''Esche'')</small>
* [[Eschershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'')</small>
* [[Esena]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'')</small>
* [[Essel]] <small>([[Theodisce]] ''Essel''; [[Saxonice]] ''Äsel'')</small>
* [[Esterwega]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede'')</small>
* [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(ad [[Visurgis|Visurgem]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'' seu ''Esdrup'')</small>
* [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]<ref name="Landkreis Stade">Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small>
* [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small>
* [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small>
* [[Eversmeer]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'')</small>
* [[Evessum]]<ref name="NOB 2004">Niedersächsisches Ortsnamenbuch (2004). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''' (NOB III). [[Gottinga]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Evessen'')</small>
* [[Eydelstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'')</small>
* [[Eyendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'')</small>
* [[Eystharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup''; [[Saxonice]] ''Eestrup'')</small>
{{div col end}}
=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small>
* [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small>
* [[Farva]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Farven''; [[Saxonice]] ''Farm'')</small>
* [[Fassberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Faßberg'')</small>
* [[Filsum]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'')</small>
* [[Firrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'')</small>
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small>
* [[Flotide]]<ref name="Flotide">De nominibus "Flotide" {{caa|780|802}}, "Flathi" {{caa|1013}}, "Flatide" {{caa|1142}}, "Flothethe" {{caa|1187}}, "Vlothe" {{caa|1189}} et "Flotethe" {{caa|1194}}, vide: Udolph, Jürgen. [https://web.archive.org/web/20160729194352/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/Ortsnamen-Uebersicht-fuer-Buchstaben-F,ortsnamenforscher111.html ''Ortsnamenforscher'']. ''NDR 1 Niedersachsen''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Flöthe'')</small>
* [[Frankenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Frankenfeld'')</small>
* [[Freda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Freden'')</small>
* [[Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'')</small>
* [[Frera]]<ref name="-a"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'')</small>
* [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'')</small>
* [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'')</small>
* [[Frideburgum]]<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'')</small>
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedlandia]]<ref name="Friedland">Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam "Friedlandia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Friedland'')</small>
* [[Frisoyta]]<ref name="Frisoyta">Vide [https://www.researchgate.net/publication/363707446_Der_Status_animarum_im_Hochstift_Munster_und_die_Alphabetisierung_im_landlichen_Raum_eines_geistlichen_Furstentums_im_17_und_18_Jahrhundert ''Der Status animarum im Hochstift Münster und die Alphabetisierung im ländlichen Raum eines geistlichen Fürstentums im 17. und 18. Jahrhundert''], ubi dicitur "(...) Specificatio catholic[orum] et acatholicorum in Frisoyta (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Friesoythe''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ait''; [[Saxonice]] ''Aithe'')</small>
* [[Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'')</small>
* [[Furstenberga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fürstenberg'')</small>
{{div col end}}
=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesea]]<ref name="-e"/> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'')</small>
* [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small>
* [[Gandesberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gandesbergen''; quoque [[Saxonice]] ''Gannsbargen'')</small>
* [[Garbsa]]<ref name="-a"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Garbsen'')</small>
* [[Garlstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garlstorf''; [[Saxonice]] ''Garlstörp'')</small>
* [[Garrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Garrel'')</small>
* [[Garstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garstedt''; [[Saxonice]] ''Gastää'')</small>
* [[Gartovia]]<ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gartow'')</small>
* [[Geesta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'')</small>
* [[Geestlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Geestland'')</small>
* [[Gehrda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Gehrde''; [[Saxonice]] ''Gährde'')</small>
* [[Gemmegum]]<ref name="Gemmegum">Vide ''Giminghem - der alte Name von Jemgum'' Gerhardi Kronsweide; ubi dicitur "(...) '''Mittelalterliche urkundliche und einige neuzeitliche Nennungen von Jemgum''' (...) Gemmegum (Urkunde in lateinisch) (...) Gommegum (lat.) (...) Gemghum (lat.) (...) Gemmyngum (lat.) (...) Jemgum (Ubbo Emmius, lat.) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Jemgum'')</small>
* [[Georgsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Georgsdorf'')</small>
* [[Gerdavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gerdau'')</small>
* [[Gerdinum]]<ref name="Gerdinium">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/gehrden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der spätere Flecken möglicherweis erstmals als ''Gerdinum'' im Verzeichnis der Schenkungen (''Traditionen'') an das Kloster Corvey erwähnt, das um 826/76 angelegt wurde (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gehrden''; [[Saxonice]] ''Gieren'')</small>
* [[Gersta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'')</small>
* [[Geteloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Getelo''; [[Saxonice]] ''Getel'')</small>
* [[Gevensleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'')</small>
* [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small>
* [[Gieboldehusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'')</small>
* [[Giesa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Giesen'')</small>
* [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small>
* [[Gilta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gilten'')</small>
* [[Glandorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Glandorf'')</small>
* [[Gleicha]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gleichen'')</small>
* [[Gnarrenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gnarrenburg''; [[Saxonice]] ''Gnarrenborg'')</small>
* [[Godenstorfium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gödenstorf''; [[Saxonice]] ''Gö’nstörp'')</small>
* [[Goldbiki]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'')</small>
* [[Goldenstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Goldenstedt''; [[Saxonice]] ''Gollnste'')</small>
* [[Golencampus]]<ref name="campus-i">[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i"], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gölenkamp''; [[Saxonice]] ''Göllenkamp'')</small>
* [[Gorenthin]]<ref name="Gorenthin">Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1857hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur "(...) villam Gorenthin '' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Göhrde''; [[Saxonice]] ''Göhr''; [[Polabice]] ''Djöra'')</small>
* [[Gorleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gorleben'')</small>
* [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small>
* [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small>
* [[Grafhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'')</small>
* [[Grasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'')</small>
* [[Grasleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'')</small>
* [[Grethemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grethem''; [[Saxonice]] ''Graitn'')</small>
* [[Grona (Leina)|Grona]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gronau'')</small>
* [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small>
* [[Grunendicum]]<ref name="-dicum"/> <small>([[Theodisce]] ''Grünendeich''; [[Saxonice]] ''Greundiek'')</small>
* [[Guderhandviertel]] <small>([[Theodisce]] ''Guderhandviertel''; [[Saxonice]] ''Gauderhandviddel'')</small>
* [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small>
* [[Gusbornium]]<ref name="-bornium">Germanica toponyma cum suffixo ''-born'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bornium-ii", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Calenbornium (prope Aram)|Calenbornium prope Aram]] et [[Calenbornium (prope Caesariacum)|Calenbornium prope Caesariacum]] (Theodisce ''Kalenborn''); [[Calenbornium-Scheurenum]] (Theodisce ''Kalenborn-Scheuern''); [[Hasbornium (Eiflia)|Hasbornium]] (Theodisce ''Hasborn''); [[Leidenbornium]] (Theodisce ''Leidenborn''); [[Lichtenbornium]] (Theodisce ''Lichtenborn''). Quae omnia toponyma ex articulo Vicipaediae Latinae de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Rhenaniae_et_Palatinatus indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus] desumpta sunt, ubi apte referuntur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gusborn'')</small>
* [[Gyhum]] <small>([[Theodisce]] ''Gyhum''; [[Saxonice]] ''Jeem'')</small>
{{div col end}}
=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hachede]]<ref name="Hachede">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/marschacht/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''paludem a Blekethe vsque ad Ecclesiam Hachede'' (...) ''in quorum honore est altare in prefata ecclesia Hachethe dedicatum'' (...) ''Hinricus Bartolomei plebanus in Merschhachede'' (...) ''rector parrochialis ecclesie in Merschachtede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Marschacht''; [[Saxonice]] ''Meschacht'')</small>
* [[Hademstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hademstorf''; [[Saxonice]] ''Hamstorp'')</small>
* [[Haeslinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Heeslingen''; [[Saxonice]] ''Heeßel'')</small>
* [[Haga (Saxonia Inferior)|Haga]]<ref name="Haga">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „
Haga“ (um 1409) (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hage''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Haag'')</small>
* [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Haga Bremensis]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref>Latinum gentilicium "Bremensis-e" Theodiscum syntagma ''im Bremischen'' vertit.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hagen im Bremischen''; [[Saxonice]] ''Hagen'')</small>
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small>
* [[Hagenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'')</small>
* [[Halbemontium]]<ref name="-montium">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-mond'' aut ''-mont'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-montium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-mond, mont''' : -''montium, mons'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Halbemond'')</small>
* [[Halla (Holtisminni)|Halla]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(in Montibus [[Visurgis]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')</small>
* [[Halla (Comitatus Binethensis)|Halla]]<ref name="Halla prope Neuenhusam">Theodiscum toponymum ''Halle'' plerumque toponymo "Halla-ae" latinizatur. Qua de latinizatione, vide complures Hallae apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(prope [[Neuenhusa]]m<ref name="-husa"/>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')</small>
* [[Halvesbostel]] <small>([[Theodisce]] ''Halvesbostel''; [[Saxonice]] ''Hassbossel'')</small>
* [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small>
* [[Hamberga]]<ref name="-berga"/> <small>([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'')</small>
* [[Hambuhra]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Hambühren''; [[Saxonice]] ''Hambüren'')</small>
* [[Hamele]]<ref name="Hamele">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VIII Die Ortsnamen des Landkreises Peine''], ubi dicitur "(...) 1146 ''in Sutherem iuxta Hamele'' (UB H.Hild. I Nr. 239 S. 222) 1180 ''in Bikem iuxta Honhamelen'' (UB H.Hild. I Nr. 396 S. 385) 1193 ''in Honhamele'' (UB H.Hild. II Nachtrag Nr. 13 S. 580) 1198 ''apud Honhamelen'' (...) 1251 ''Sutherem apud Hoenhamale'' (UB H.Hild. II Nr. 861 S. 435) 1278-1280 ''iugera Hamelen'' (Lehnregister Meinersen II Nr. 20 S. 590) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hohenhameln''; [[Saxonice]] ''Häogenhameln'')</small>
* [[Hamelhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hämelhausen''; [[Saxonice]] ''Hämelhusen'')</small>
* [[Hamersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Hamersen''; [[Saxonice]] ''Homersen'')</small>
* [[Hamma (Saxonia Inferior)|Hamma]]<ref name="-ah">Germanica aut Semitica aut Indoiranica toponyma cum terminatione ''-ah'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Exempli gratiā: [[Calvela]], [[Maliana]], Parra, [[Widenla]], [[Zellia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hammah''; [[Saxonice]] ''Hammoh'')</small>
* [[Handeloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Handeloh'' seu olim ''Handorf bei Tostedt''; [[Saxonice]] ''Handörp'')</small>
* [[Handorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Handorf''; [[Saxonice]] ''Handörp'')</small>
* [[Hantharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'')</small>
* [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small>
* [[Hanstadium (Circulus Harburgensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanstää'')</small>
* [[Hanstadium (Circulus Ulsenensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanster'')</small>
* [[Hardegsa]]<ref name="-a"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hardegsen'')</small>
* [[Harmstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Harmstorf''; [[Saxonice]] ''Harmsdörp'')</small>
* [[Harna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren'')</small>
* [[Harpstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Harpstedt''; [[Saxonice]] ''Harpstäe'')</small>
* [[Harsfeldum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld'')</small>
* [[Harsum]] <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Harsum'')</small>
* [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small>
* [[Hasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hasbergen'')</small>
* [[Hasburgum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Haßbergen''; [[Saxonice]] ''Haßbargen'')</small>
* [[Hasela (Saxonia Inferior)|Hasela]]<ref name="Hasela">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hassel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Dort ist die ''villa Hasela'' erwähnt, also das Dorf Hassel (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hassel'')</small>
* [[Hasla]]<ref name="Hasla">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hesel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Der früheste schriftliche Beleg für den Ort findet sich als ''Hasla'' in einem Urbar der Abtei Werden, das sich auf das 10. Jh. datieren lässt (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hesel'')</small>
* [[Hassendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hassendorf''; [[Saxonice]] ''Hassendörp'')</small>
* [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'')</small>
* [[Hatta]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hatten'')</small>
* [[Hattorpium ad Harthicos Montes]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hattorf am Harz'')</small>
* [[Hauslinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Häuslingen''; [[Saxonice]] ''Hüßel'')</small>
* [[Haverla]]<ref name="Haverla">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) um 941 (Fä. Mitte 12. Jh., kop. 17. Jh.) ''Haverlae'' (...) 1319 ''Haverla'' (UB H Hild. IV 464 S. 247) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Haverlah''; [[Saxonice]] ''Haberlah'')</small>
* [[Hechthusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hechthausen''; [[Saxonice]] ''Heckthusen'')</small>
* [[Hedebere]]<ref name="Hedebere">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) ''Antiquum Hedebere seu Minus, Novum Hedebere seu Maius'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hedeper''; [[Saxonice]] ''Heper'')</small>
* [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'')</small>
* [[Heemsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heemsen'')</small>
* [[Heessa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'')</small>
* [[Heidenavia (Saxonia Inferior)|Heidenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heidenau'')</small>
* [[Heina (Saxonia Inferior)|Heina]]<ref name="Heina">Vide [https://hgv-hhm.de/ortsnamen-13-19-jahrhundert.html?utm ''Heimat- und Geschichtsverein für Heinade-Hellental-Merxhausen E.V.''], ubi dicitur "(...) ''villa Heina'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinade'')</small>
* [[Heinbockel]] <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinbockel'')</small>
* [[Heiningensis Locus]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Heiningen''; [[Saxonice]] ''Heinig'')</small>
* [[Heinsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinsen'')</small>
* [[Heli (Saxonia Inferior)|Heli]]<ref name="Heli">Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) ''in villa Heli'' (...) ''Heloon'' (...) ''collatio ecclesie Helen'' (...) ''Thidericus de Helenen'' (...) ''plebanos ecclesiarum de Helen'' (...) ''in campo sive marke ville Helen'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hehlen'')</small>
* [[Hellwega]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hellwege''; [[Saxonice]] ''Hellweeg'')</small>
* [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small>
* [[Helpsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen'')</small>
* [[Helvesiecca]]<ref name="-siek">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)". Hoc in casu, applicatur terminatio latinizans formae antiquae suffixi ''-siek'' -quae ''-sieck'', ut accidit in toponymis velut ''Bannensieck'', cuius hodierna forma ''Bannensiek'' est. Qua de ultima antiqua forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=2955251 ''Arcinsys''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Helvesiek''; [[Saxonice]] ''Helsch'')</small>
* [[Hemminga (Saxonia Inferior)|Hemminga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hemmingen''; [[Saxonice]] ''Hemmje'')</small>
* [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemmoor'')</small>
* [[Hemsbunda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hemsbünde''; [[Saxonice]] ''Heemsbünnen'')</small>
* [[Hemslinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemslingen'')</small>
* [[Hemsloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hemsloh''; [[Saxonice]] ''Hemzel'' seu ''Hemsel'' seu ''Hemßel'')</small>
* [[Hepstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hepstedt''; [Saxonice]] ''Hepst'' seu ''Heps'')</small>
* [[Hepstidi Villa]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Hipstedt''; [[Saxonice]] ''Hipst'')</small>
* [[Herrum]]<ref name="Herrum">Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter.''], ubi dicitur "(...) ''Majori villa Herre'' (...) ''Maiori Here'' (...) ''Minori Herro'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heere'')</small>
* [[Hertzberga ad Harthicos Montes]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Herzberg am Harz'')</small>
* [[Herzlaka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'')</small>
* [[Hespa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'')</small>
* [[Heuerssa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'')</small>
* [[Heya]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heyen''; quoque [[Saxonice]] ''Hein'')</small>
* [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small>
* [[Hilgermissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hilgermissen'')</small>
* [[Hillersa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'')</small>
* [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Himberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'')</small>
* [[Hinuti]]<ref name="Hinuti">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3180/Hinte.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Das Dorf wurde im 10. Jahrhundert als „in Hinuti“ erstmals urkundlich erfasst (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hinte''; [[Saxonice]] ''Hint'')</small>
* [[Hitgera]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hitzacker''; [[Polabice]] ''Ljauci'')</small>
* [[Hittberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hittbergen''; [[Saxonice]] ''Hittbargen'')</small>
* [[Hlunia (commune)|Hlunia]]<ref name="Hlunia">Nomen communis Theodisce ''Lenne'' dicti suo e homonymo fluvio, Latine "Hlunia" nuncupato, ortum est. Latinum igitur nomen huius communis Latino ex hydronymo etiam derivandum est. Quo de Latino hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lenne'')</small>
* [[Hlutherun]]<ref name="Hlutherun">Vide [https://koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardBodeinderdeutschenOrtsgeschichte20161221-965.htm?utm ''Koeble rGerhard Bodeinderdeutschen Ortsgeschichte''], ubi dicitur "(...) '''Lüder''', 11. Jh., an einem Bache bei Bodenteich bei Uelzen, F1-1383 HLUTAR (lauter bzw. rein) Hlutherun, Hlutherun (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lüder'')</small>
* [[Hodenhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hodenhagen'')</small>
* [[Hohbuoki]]<ref name="Hohbuoki">Vide [https://oar.onroerenderfgoed.be/publicaties/RELM/7/RELM007-001.pdf?utm ''The very beginning of Europe?''], ubi dicitur "(...) ''castellum hohbuoki'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Höhbeck'')</small>
* [[Hohna]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hohne'')</small>
* [[Hohnhorstium]]<ref name="-horstium"/> <small>([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'')</small>
* [[Hohnstorpium (Albis)|Hohnstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hohnstorf''; [[Saxonice]] ''Haunstörp'')</small>
* [[Holdorfium (Saxonia Inferior)|Holdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Holdorf''; [[Saxonice]] ''Hollrup'')</small>
* [[Holdunesteti]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst'')</small>
* [[Holenberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Holenberg'')</small>
* [[Holla]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holle'')</small>
* [[Hollnsethum]]<ref name="-ethum">Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ethum-i", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hollnseth'')</small>
* [[Holsta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holste'')</small>
* [[Holtgaste]]<ref name="Friedländer 1878"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtgast'')</small>
* [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small>
* [[Holtlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtland'')</small>
* [[Holza]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Holzen'')</small>
* [[Honengesbuthele]]<ref name="Honengesbuthele">Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur "(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'')</small>
* [[Hoogsteda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hoogstede''; [[Saxonice]] ''Hoogstee'')</small>
* [[Horda ad Harthicos Montes]]<ref name="-e"/><ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hörden am Harz'')</small>
* [[Horneburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Horneburg''; [[Saxonice]] ''Hornborg'')</small>
* [[Horstadium (Saxonia Inferior)|Horstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Horstedt''; [[Saxonice]] ''Horß'')</small>
* [[Hoya]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hoya''; quoque [[Theodisce]] ''Hoya/Weser''; quoque [[Saxonice]] ''de Haaien'' seu ''Hejen'' seu ''Hajen'' seu ''Heien'')</small>
* [[Huda (Circulus terrae Diepholtia)|Huda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hüde''; [[Saxonice]] ''Hüde'')</small>
* [[Hudha]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hude'')</small>
* [[Hulseda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'')</small>
* [[Husum (prope Novam Urbem)|Husum]] <small>([[Theodisce]] ''Husum''; [[Saxonice]] ''Husen'')</small>
* [[Hutta Georgii et Mariae]]<ref name="hutta-ae">Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo "Hutta-ae", quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.</ref><ref name="Georgius">[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Georfii" vertitur].</ref><ref name="Maria">[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Mariae" vertitur].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte'')</small>
* [[Huvenni]]<ref name="Huvenni">Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur "(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'')</small>
{{div col end}}
=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iatha (Saxonia Inferior)|Iatha]]<ref name="Iatha">Commune nomen e flumine cepit. Quo de flumine, vide [https://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf?utm ''Lexicon Latinum Hodiernum'' Petri Lucusaltiani], ubi dicitur "(...) '''Jade'', f ''Iatha, ae'', f [WPD: Jade (Fluss) (24.11.2019); a.1314: Jatha] (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jade''; [[Saxonice]] ''Jaad'')</small>
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small>
* [[Ielmstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jelmstorf''; [[Saxonice]] ''Jelmstörp'')</small>
* [[Iembka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jembke'')</small>
* [[Iemela]]<ref name="Iemela">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu, latinizans suffixum primae communis Theodisce ''Jameln'' dicti mentioni, quae ''Jemelen'' est, applicatur; qua de mentione, vide [https://rcin.org.pl/ihpan/Content/30940/PDF/WA303_9438_A165-8-r1929_Slavia-Occ.pdf?utm ''Slavia Occidentalis, Tomus VIII''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jameln'')</small>
* [[Ierichsum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jerxheim''; [[Saxonice]] ''Jerksen'')</small>
* [[Iesteburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jesteburg''; [[Saxonice]] ''Jesborg'')</small>
* [[Ihlienverda]]<ref name="-verda-ae">Germanica toponyma cum suffixo ''-worth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-verda-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-worth''' : -''verda'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ihlienworth''; [[Saxonice]] ''Helmworth'')</small>
* [[Indago Comitis Hoyae]]<ref name="Indago Comitis Hoyae">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hoyerhagen/?utm ''kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''indago comitis Hoye'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hoyerhagen''; quoque [[Saxonice]] ''Heierhagen'' seu ''Heyerhagen'')</small>
* [[Insula Iuistensis]]<ref name="Iuistensis">De Latino gentilicio, cf. [[binomen|epithetum binominale]] [https://turbellaria.umaine.edu/turbellaria/turb3.php?action=6&code=598&valid=618&utm "juistensis"].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Juist'')</small>
* [[Insula Longa (Saxonia Inferior)|Insula Longa]]<ref name="Insula Longa">Vocabulum ''Langeoog'', a vocibus [[Lingua Frisica|Frisicis Orientalibus]] ''lange-'' ([[Theodisce]] ''lang'') et ''-oog'' (Theodisce ''Insel'') compositum, [[Latine]] "Insula Longa" reddi potest: Buurman, in ''Hochdeutsch-Plattdeutsches Wörterbuch, s. v. oog, ostfrisicum -oog «Insel» significare tradit atque exempla Langeoog, Spiekeroog, Wangeroog affert; item Glossarium der Flurnamensammlung Ostfriesland'', s. v. ''Oog'', vocabulum Frisicum Orientale ''ôg, oge'' Theodisco ''Insel'' interpretatur. [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/lang?wb=gross&nr=1 Theodiscum autem adiectivum ''lang'' Latine "longus, -a, -um"] redditur; [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/insula?wb=gross&nr=2 nomen vero Theodiscum ''Insel'' Latine "insula, -ae" f.] dicitur. Quam ob rem compositum "Insula Longa" sensum toponymi fideliter reddit.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langeoog''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Langeooch''; [[Saxonice]] ''Langoog'')</small>
* [[Isernhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isernhagen''; [[Saxonice]] ''Isernhogen'')</small>
* [[Isterberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Isterberg''; [[Saxonice]] ''Isterbarg'')</small>
* [[Itterbecca]]<ref name="-ecca">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Itterbeck'')</small>
* [[Iuniun]]<ref name="Iunium">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''], ubi dicitur "(...) 960 Iuniun (MGH DO I. Nr. 206 S. 285) (...) 1251 (A. 14. Jh.) Johan de June (UB Göttingen I Nr. 4 S. 5) 1266 ''Godefridus de Iunen [...] sacerdos'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jühnde'')</small>
{{div col end}}
=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kakenstorf''; [[Saxonice]] ''Kakenstörp'')</small>
* [[Karwicium]]<ref name="-icium">Germanica toponyma cum suffixis ''-itsch'' aut ''-itz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-icium-i" aut "-itium-i" aut "-icia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-itsch, -itz''' : ''-icium, -itium, -icia'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Karwitz'')</small>
* [[Katlenburgum-Lindavia]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Katlenburg-Lindau''; [[Saxonice]] ''Katelnborg-Lindau'')</small>
* [[Kettencampus]]<ref name="campus-i"/> <small>([[Theodisce]] ''Kettenkamp''; [[Saxonice]] ''Ketenkamp '')</small>
* [[Kirchdorfium (Saxonia Inferior)|Kirchdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kirchdorf''; [[Saxonice]] ''Karkdörp'')</small>
* [[Kirchgellersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchgellersen''; [[Saxonice]] ''Karkgellsen'')</small>
* [[Kirchseelta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchseelte''; [[Saxonice]] ''Seelte'')</small>
* [[Kirchtimka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchtimke''; [[Saxonice]] ''Karktimk'')</small>
* [[Kirchwalseda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchwalsede''; [[Saxonice]] ''Karkwals'')</small>
* [[Kissenbruga]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kissenbrück''; [[Saxonice]] ''Kissenbrügge'')</small>
* [[Kneitlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kneitlingen''; [[Saxonice]] ''Kneitling'')</small>
* [[Kneta Maior]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'')</small>
* [[Krebecca]]<ref name="-ecca"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck'')</small>
* [[Krummendicum]]<ref name="-dicum">Germanica toponyma cum suffixis ''-di(e)k(e)'' aut ''-deich(e)'' aut ''-dijk'' aut ''-dyk(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dicum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Isendicum]] apud {{Graesse}}; aut [[Mardicum]] apud ''Dictionnaire universel françois et latin, vulgairement appelé Dictionnaire de Trévoux''.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Krummendeich''; [[Saxonice]] ''Krummendiek'')</small>
* [[Kusta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Küsten'')</small>
* [[Kutenholtia]]<ref name="-holtia">Germanica toponyma cum suffixo ''-holz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-holtia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -holz : -''holtia'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kutenholz''; [[Saxonice]] ''Kutenhult'' seu ''Kutenholt'')</small>
{{div col end}}
=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laatza]]<ref name="-a"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Laatzen'')</small>
* [[Lachendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lachendorf''; [[Saxonice]] ''Lachendörp'')</small>
* [[Lacstidi]]<ref name="Lacstidi">Vide [https://www.mundart-kommission.lwl.org/media/filer_public/ef/48/ef48ff64-c0e3-4be5-906f-7d8f27fdba18/ndw_39__scheuermann_der_often.pdf?utm ''Mundart Kommission''], ubi dicitur "(...) ''in locis quorum hec sunt nomina, Lacstidi, Romlo, Dudanebutli'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Loxstedt''; [[Saxonice]] ''Lox'')</small>
* [[Ladorpe]]<ref name="Abels 1929">Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'')</small>
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small>
* [[Laga (Saxonia Inferior)|Laga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatOrtione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lage''; [[Saxonice]] ''Loage'')</small>
* [[Lahda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'')</small>
* [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]<ref name="Lahna">Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma "Lahna" latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'')</small>
* [[Lamespringa]]<ref name="Lamespringa">Vide [https://www.documentacatholicaomnia.eu/20vs/201_MGH/1925-1933%2C_MGH%2C_5_Antiquitates._01_Poetae_04_1._Poetae_Latini_Aevi_Carolini%2C_LT.pdf?utm ''Poetae Latini Aevi Carolini''], ubi dicitur "(...) ''Agius autem Lamespringae monachus fuisse videatur'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lamspringe'')</small>
* [[Lamestede]]<ref name="Lamestede">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lamstedt/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''parochia Lamestede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lamstedt''; [[Saxonice]] ''Loomst'')</small>
* [[Landesberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Landesbergen''; [[Saxonice]] ''Landsebargen'')</small>
* [[Landolfshusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landolfshausen'')</small>
* [[Langelshemium]]<ref name="Chemnitz 1717">Chemnitz, B. P., (1717). ''Belli Sueco-Germanici Volumen Primum: In quo ostenditur, quibus de caussis Gustavus Adolphus, Suecorum Rex, in Germaniam transiverit''. Sumptibus Ioh. Caspari Meyeri.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Langelsheim'')</small>
* [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'')</small>
* [[Langelege]]<ref name="Langelege">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/langlingen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''ecclesia Langelege'' (Kirche Langlingen), (...) Bauern in Langlingen (''cives in Langelege'') (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langlingen''; [[Saxonice]] ''Langeln'')</small>
* [[Langwedel (Saxonia Inferior)|Langwedel]]<ref name="Langwedel">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardLaurinderdeutschenOrtsgeschichte20161207-1612.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Langwedel''', 13. Jh., bei Verden, Donb351, (Flecken in dem Landkreis Verden,) rund15000 Einwohner, (apud bzw. ad castrum) Langwedel (1220) (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langwedel'')</small>
* [[Lare]]<ref name="Lare">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur "(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'')</small>
* [[Lasdorpe]]<ref name="Lasdorpe">Vide [https://www.lastrup.de/portal/seiten/geschichte-900000009-31120.html?utm ''Lastrup''], ubi dicitur "(...) „Curia Lasdorpe“ (Haupthof Lastrup) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lastrup''; quoque [[Saxonice]] ''Laastrup'')</small>
* [[Lauenbruga]]<ref name="-bruga">Germanica toponyma cum suffixis ''-brück(e)'' aut ''-brügge'' aut ''-brugg(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bruga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Steinbruga]], [[Kissenbruga]], [[Bruga]], [[Bruga ad Ederum]], [[Osnabruga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lauenbrück''; [[Saxonice]] ''Lauenbrüch'')</small>
* [[Lauenforda]]<ref name="-e"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lauenförde'')</small>
* [[Lauenhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'')</small>
* [[Leezdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Leezdorf''; [[Saxonice]] ''Leezdörp'')</small>
* [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'')</small>
* [[Lehrta]]<ref name="-e"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehrte'')</small>
* [[Leiferda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leiferde'')</small>
* [[Lembruchium]]<ref name="-bruchium">Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bruchium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lembruch''; [[Saxonice]] ''Lembrouk'')</small>
* [[Lemgovia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref><ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lemgow'')</small>
* [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref><ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small>
* [[Lengethe]]<ref name="NOB VIII">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VIII_Die Ortsnamen des Landkreises Peine''], ubi dicitur "(...) ''in Lengethe'' (UB H.Hild. I Nr. 275 S. 259) 1213 ''in Lengede'' (UB H.Hild. I Nr. 660 S. 631) um 1232 ''in Lengethe archidiaconus'' (UB Goslar I Nr. 518 S. 499) 1235 ''in Lengete'' (Orig. Guelf. IV Nr. 50 S. 144) 1256 ''in archidiaconatibus de Barem et Lengede'' (UB H.Hild. II Nr. 992 S. 497) 1311 Lenghedhe apud Vusenam (UB H.Hild. IV Nr. 85 S. 45) 1316 ''in Lengede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lengede''; [[Saxonice]] ''Lenge'')</small>
* [[Lengenbostel]] <small>([[Theodisce]] ''Lengenbostel''; [[Saxonice]] ''Lengenbossel'')</small>
* [[Lengirichi]]<ref name="Lengirichi">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur "(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'')</small>
* [[Leonis Forda]]<ref name="Leonis Forda">Vide [https://www.komoot.com/es-es/highlight/2261371 ''Iglesia Martín Lutero de Lemförde''], ubi dicitur "(...) La comunidad fue mencionada por primera vez en un documento en 1248. En épocas anteriores, el lugar se llamaba Löwenförde, Leonis forda (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lemförde''; quoque [[Saxonice]] ''Lemfouer'')</small>
* [[Leonovia]]<ref name="Leonovia">Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur "(...) Leonovia-Brunsvigius (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'')</small>
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small>
* [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small>
* [[Lerin]]<ref name="NOB VII">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg''], ubi dicitur "(...) ''in loco Lerin provincie Saxo[n]um iuxta flumen Ouácra'' (...) ''Lerim'' (...)''in Lere'' (mGH Urk. Hdl nr. 50 s. 71) 1196-1197 ''Lere'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 311) 1234 ''in Lere'' (...) ''plebano in Lere'' (UB Braunschweig iii nr. 440 s. 325) 1344 ''in villa Leere'' (Flentje / Henrichvark, lehnbücher nr. 142 s. 69) 1380 ''Lere'' (UB Braunschweig Vii nr. 351 s. 324) 1419 ''actum in Lere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehre'')</small>
* [[Lethi]]<ref name="Lethi">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'')</small>
* [[Liebenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Liebenburg''; quoque [[Saxonice]] ''Liebenborg'')</small>
* [[Liliarum Vallis]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lilienthal''; [[Saxonice]] ''Leendaal'' seu ''Lelendaal'')</small>
* [[Lindduri]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lindern'')</small>
* [[Lindhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'')</small>
* [[Lindwedel]] <small>([[Theodisce]] ''Lindwedel''; [[Saxonice]] ''Linneweh'')</small>
* [[Linga (Amisia)|Linga]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen'')</small>
* [[Linsburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Linsburg''; [[Saxonice]] ''Linsborg'')</small>
* [[Lintlo]]<ref name="Lintlo">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/kirchlinteln/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist das Dorf erstmals 1123 als ''Lintlo'' belegt (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kirchlinteln''; [[Saxonice]] ''Karklinteln'' seu ''Kerklinteln'' seu ''Kerklinneln'')</small>
* [[Liubeme]]<ref name="Lübbow">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/luebbow/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Schriftlich ist das zweizeilige Reihendorf erstmals in einer kaiserlichen Urkunde aus dem Jahr 956 erwähnt: Ks. Otto I. († 973) schenkte dem Kloster Quedlinburg sechs Dörfer, darunter ''Liubeme'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lübbow'')</small>
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small>
* [[Lon]]<ref name="Lon">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''Das Güterverzeichniss Graf Heinrichs von Dale (1188)''], ubi dicitur "(...) ''parrochia Lon prope Vechtam'' (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Lohne''; [[Saxonice]] ''Lohn'')</small>
* [[Longa Indago]]<ref name="Longa Indago">Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190401_01/_bij005190401_01_0009.php?utm ''www.dbnl.org''], ubi dicitur "(...) ''parrochianus de Longa Indagine'' (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Langenhagen''; [[Saxonice]] ''Langenhogen'')</small>
* [[Longa Villa (Saxonia Inferior)|Longa Villa]]<ref name="Longa Villa">Theodiscum toponymum ''Langendorf'' Latino toponymo "Longa Villa" verti solet. Qua de correspondentia, vide [https://dbc.wroc.pl/Content/15237/PDF/17250.pdf?utm ''Das Waldhufendorf in Schlesien'', Gualterii Bernardi], ubi dicitur "(...) Langedorf ca. 1305 L.F.B.208 Longa villa (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langendorf''; [[Saxonice]] ''Langendörp'')</small>
* [[Loninga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Löningen'')</small>
* [[Lubberstedi]]<ref name="Lubberstedi">Vide [https://lübberstedt.de/ueber-unser-dorf/?utm ''Lübberstedt''], ubi dicitur "(...) Der ursprüngliche Name „lubberstedi“ ist zusammengesetzt aus „stedi“ (Ort, Platz, Stelle), womit eine Ansiedlung bezeichnet wird, und „lubber“, dem Namen des (ursprünglichen) Familienoberhauptes des Einzelhofes bzw. der kleinen Gemeinschaftssiedlung, bedeutet also: „Lubbers-Stätte“. (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lübberstedt''; [[Saxonice]] ''Lübbs'')</small>
* [[Luccavia (Saxonia Inferior)|Luccavia]]<ref name="Luccavia">Theodiscum toponymum ''Luckau'' forma "Luccavia" latinizari solet. Cf. [[Luccavia]]m apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Luckau'')</small>
* [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small>
* [[Ludersburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüdersburg''; [[Saxonice]] ''Lüsborg'')</small>
* [[Ludersfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'')</small>
* [[Luerdissa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüerdissen'')</small>
* [[Luhda]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'')</small>
* [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small>
* [[Lunne]]<ref name="Lunne">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)". Latinum autem gentilicium "Haselunnensis-e" est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne'')</small>
* [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]<ref name="Lunni">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur "(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'')</small>
* [[Lutetsburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lütetsburg''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Lütsbörg'')</small>
* [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small>
* [[Lyese]]<ref name="Lyese">Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783835341944_A39332036/preview-9783835341944_A39332036.pdf?utm ''Urkundenbuch des Klosters Loccum''], ubi dicitur "(...) in marchia Lyese proprietatis iure (...) in campis de Lyese trans Werram (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leese'')</small>
{{div col end}}
=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Maasen'')</small>
* [[Magna Palus]]<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'')</small>
* [[Maius Vrelstede]]<ref name="Maius Vrelstede">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg''], ubi dicitur "(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'')</small>
* [[Markloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marklohe'')</small>
* [[Marlare (Saxonia Inferior)|Marlare]]<ref name="Marlare">Theodiscum toponymum ''Marl'' forma "Marlare" latinizari solet. Cf. [[Marlare|Marlare Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]] apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marl'')</small>
* [[Marsunnon]]<ref name="Marsunnon">Vide [https://historischer-rueckklick-bielefeld.com/wp-content/uploads/2026/01/07svhvr-texte_ocr.pdf?utm ''Die Ortsnamen des Osnabrücker Raumes''], ubi dicitur "(...) ''Merzen (Marsunnon)'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Merzen'')</small>
* [[Marxa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marxen'')</small>
* [[Masingi]]<ref name="Messingen">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''], ubi dicitur "(...) ''silva Masingorum'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'')</small>
* [[Mechtersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Mechtersen''; [[Saxonice]] ''Mechtsen'')</small>
* [[Meckelsa Maior]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Groot Meckels'')</small>
* [[Meckelsa Minor]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse"/> <small>([[Theodisce]] ''Klein Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Lütt Meckels'')</small>
* [[Meinersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'')</small>
* [[Melbike]]<ref name="Melbeck">Vide [https://www.samtgemeinde-ilmenau.de/PortalData/10/Resources/historie/dokumente/Orts-_und_Gewaessernamen_im_Landkreis_Lueneburg.pdf?utm ''Orts- und Gewässernamen im Landkreis Lueneburg'']. ubi "(...) Melbeck 1296 in Melbeke. 1300 in villa Melbike. 1303 in villa Melbeke (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melbeck'')</small>
* [[Mella]]<ref name="Mella">Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi "(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'')</small>
* [[Mellinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Mellinghausen''; [[Saxonice]] ''Mellgenhusen'')</small>
* [[Menslaga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatOrtione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Menslage''; [[Saxonice]] ''Menslaoge'')</small>
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small>
* [[Merdvelde]]<ref name="Merdvelde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/martfeld/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) 1318 ''Curtem in Merdvelde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Martfeld''; [[Saxonice]] ''Mattfeld'')</small>
* [[Meribiki]]<ref name="Meribiki">Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&langType=reviews&lemmaID=3296&utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'')</small>
* [[Messencampus]]<ref name="campus-i">[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i"], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Messenkamp''; [[Saxonice]] ''Messenkampe'')</small>
* [[Meynum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Meine'')</small>
* [[Midlum (Land Wursten)|Midlum]]
* [[Misselwarden]]
* [[Mittelnkirchen]]
* [[Mittelstenahe]]
* [[Moisburg]]
* [[Molbergen]]
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small>
* [[Moormerland]]
* [[Moorweg]]
* [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Müden (Alara)]]
* [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]]
* [[Mundia Hannoverana]]<ref name="Mundia Hannoverana">Vide [https://spatial.demo.geocode.earth/explore/place/wof/101810167?utm ''Geocode Earth''], ubi dicitur "(...) LAT preferred '''Mundia Hannoverana''' (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hann. Münden'' seu ''Hannoversch Münden''; [[Saxonice]] ''Hannöversch Münnen'')</small>
* [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small>
* [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorf]]
* [[Natendorf]]
* [[Neetze]]
* [[Negenborn]]
* [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]]
* [[Neubörger]]
* [[Neu Darchau]]
* [[Neuenhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Neuenhaus''; [[Saxonice]] ''Neenhuus'')</small>
* [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small>
* [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small>
* [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small>
* [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small>
* [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small>
* [[Neuenkirchen-Vörden]]
* [[Neuharlingersiel]]
* [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]]
* [[Neukamperfehn]]
* [[Neulehe]]
* [[Neuschoo]]
* [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Neu Wulmstorf]]
* [[Niederlangen]]
* [[Niedernwöhren]]
* [[Niemetal]]
* [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]]
* [[Nienstädt]]
* [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Nordholz]]
* [[Nordleda]]
* [[Nordsehl]]
* [[Nordstemmen]]
* [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small>
* [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small>
* [[Nortmoor]]
* [[Nortrup]]
* [[Nottensdorf]]
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small>
* [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small>
{{div col end}}
=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberlangen]]
* [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]]
* [[Obernfeld]]
* [[Obernholz]]
* [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ochtersum]]
* [[Odisheim]]
* [[Oederquart]]
* [[Oerel]]
* [[Oesinga Maior]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'')</small>
* [[Oetzen]]
* [[Ohne]]
* [[Ohrum]]
* [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Oldendorf (Luhe)]]
* [[Osloß]]
* [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small>
* [[Osteel]]
* [[Osten (Oste)|Osten]]
* [[Osterbruch]]
* [[Ostercappeln]]
* [[Ostereistedt]]
* [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Osterwald]]
* [[Ostrhauderfehn]]
* [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Otter]]
* [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Ovelgönne]]
* [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small>
* [[Oyten]]
{{div col end}}
=== P ===
{{div col|3}}
* [[Padingbüttel]]
* [[Palus Hagensis]]<ref name="Palus Hagensis">[https://www.latin-is-simple.com/de/vocabulary/noun/13172/ Theodiscum toponymicum suffixum ''-marsch'' Latino vocabulo "palus paludis" vertitur] et Latinum gentilicium "Hagensis-e", quod ad [[Haga (Saxonia Inferior)|Hagam]] refertur, Theodiscum gentilicium praefixum ''Hager-'' vertitur. Quo de gentilicio et toponymo, vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „Haga“ (um 1409) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hagermarsch'')</small>
* [[Palus Hilcae]]<ref name="Hilkenbrook">Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam "Hilca-ae" refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine "palus, paludis" reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum "palus, paludis" redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet "Palus Hilcae".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'')</small>
* [[Palus Regis]]<ref name="Palus Regis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-moor'' Latino vocabulo "palus-udis" vertitur] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/rex?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum genetivo casu ''Königs-'' Latino genetivo "regis"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königsmoor'')</small>
* [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Parsau]]
* [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Pegestorf]]
* [[Pennigsehl]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Pennigsähle'')</small>
* [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small>
* [[Pohle]]
* [[Pollhagen]]
* [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small>
* [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small>
* [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small>
* [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small>
* [[Prezelle]]
* [[Prinzhöfte]]
{{div col end}}
=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Quendorf]]
* [[Querenhorst]]
* [[Quernheim]]
{{div col end}}
=== R ===
{{div col|3}}
* [[Räbke]]
* [[Radbruch]]
* [[Raddestorf]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rastörpe'')</small>
* [[Rastdorf]]
* [[Rastede]]
* [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]]
* [[Rechtsupweg]]
* [[Reeßum]]
* [[Regesbostel]]
* [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rehborg-Locken'')</small>
* [[Rehden]]
* [[Rehlingen]]
* [[Reinstorf]]
* [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]]
* [[Renkenberge]]
* [[Rennau]]
* [[Reppenstedt]]
* [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rhade]]
* [[Rhauderfehn]]
* [[Rhede (Ems)]]
* [[Rhumspringe]]
* [[Ribbesbüttel]]
* [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]]
* [[Rieste]]
* [[Ringe]]
* [[Ringstedt]]
* [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Ritterhude]]
* [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rodewald]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rowohle'')</small>
* [[Rohrsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rohßen'')</small>
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Ronnenbarg'')</small>
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small>
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
{{div col end}}
=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small>
* [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small>
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small>
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sanctae Mariae Vallis]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Mariental'')</small>
* [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small>
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schola Dei]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ihlow''; [[Saxonice]] ''Ihl'')</small>
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Swering'')</small>
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Seinje'')</small>
* [[Selsingen]]
* [[Semmenstedt]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'')</small>
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small>
* [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small>
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Steembke'')</small>
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Staarbarg'')</small>
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stöckse'')</small>
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stoltnaa'')</small>
* [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Eofrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small>
* [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small>
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small>
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small>
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small>
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twilpstede Maius]]<ref name="Twilpstede Maius">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg''], ubi dicitur "(...) 1311 ''Twilpstede Maiori'' (...) 1311 ''Twilpstede Maiori et Minori'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Twülpstedt''; [[Saxonice]] ''Groot Twülpstidde'')</small>
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Uchte'')</small>
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small>
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Utarp]]
{{div col end}}
=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Ambrae]]<ref name="Ambra">Latino de toponymo "Ambra" (Theodisce ''Emmer''), vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Vallis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo "vallis-is"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmerthal''; [[Saxonice]] ''Emmerdaal'')</small>
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small>
* [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small>
* [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small>
* [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small>
* [[Vicus Vetus Hassicus]]<ref name="Vicus Vetus Hassicus">Vide [https://www.fallingrain.com/world/GM/06/Hessisch_Oldendorf.html?utm ''www.fallingrain''], ubi dicitur "(...) '''Other (Latin) names: Vicus Vetus Hassicus,Vicus Vetus Hassicus,Hessisch-Oldendorf,Hessisch-Oldendorf''' (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hessisch Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Eolendörpe'')</small>
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small>
* [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small>
* [[Vintlum]]<ref name="Vintlum">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/schneverdingen-peter-und-paul/?utm ''Schneverdingen, Peter und Paul''], ubi dicitur "(...) ''capella in honorem sancti Anthonii in villa Vintlo parrochie Snewerdinge'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fintel'')</small>
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small>
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}
=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warmsen'')</small>
* [[Warpe]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warpe'')</small>
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Weener]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wenngessen'')</small>
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wietzen'')</small>
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]]
* [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small>
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small>
* [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small>
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worde]]<ref name="Worde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'')</small>
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wunsdörp'')</small>
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== Y ===
{{div col|3}}
* [[Ylsede]]<ref name="Ylsede">Vide [https://kleinilsede.hier-im-netz.de/historis.htm ''Historisches über Klein Ilsede''], ubi dicitur "(...) minori ylsede (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ilsede''; [[Saxonice]] ''Ilse'')</small>
* [[Yppenerdhe]]<ref name="Yppenerdhe">Vide [https://www.gross-ippener.de/gemeinde/geschichte.html?utm ''Groß Ippene''], ubi dicitur "(...) Parrochia Yppenerdhe (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Ippener''; [[Saxonice]] ''Groot Ippner'')</small>
* [[Ysinibutle]]<ref name="Ysinibutle">Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&utm ''Arcinsys''], ubi dicitur "(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'')</small>
{{div col end}}
=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Zorge]]
{{div col end}}
==Notae==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]
igqkte81z7wxj0psjtfwb7m6vqiqb97
3988984
3988933
2026-09-18T00:45:05Z
Cyprianus Marcus
66550
3988984
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Municipalities in Lower Saxony.svg|thumb|500px|Urbes et communia Saxoniae Inferioris.]]
'''Index urbium, oppidorum et communium in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]]''' omnia [[commune|communia]] (Theodisce ''Gemeinden''), consociationes communium (Theodisce ''Gemeindeverbände'') atque loca nulli communium adscripta (Theodisce ''gemeindefreien Gebiete''), quae hodie in [[Terra foederalis (Germania)|terra]] [[Germania|Germanica]] [[Saxonia Inferior]]e exstant, complectitur.
Postremae mutationes finium territorialium in Saxonia Inferiore [[1 Novembris|Kalendis Novembribus]] anni [[2021]] effectae sunt. Ex eo tempore [[Saxonia Inferior]] 939 communia et 25 loca nulli communi adscripta (quorum duo habitantur) habet. Quibus e communibus 159 titulo [[urbs|urbis]] (Theodisce ''Stadt'') et 49 titulo [[oppidum|oppidi]] (Theodisce ''Flecken'') utuntur.
Praeterea nonnullae proprietates exstant secundum communium administrationem: Nam 939 communia in 289 communia unitaria et 650 communia membra dividuntur; quae vero in universum 114 consociationes communium constituunt, ut munera communiter administrent. Hae consociationes communium ipsa communia non sunt, sed foedera cooperationis, quae aut ex regione aut ex communitate in qua sedes administrationis sita est nomen accipiunt. Quapropter in Saxonia Inferiore idem nomen tam communi quam consociationi communium tribui potest. Agitur tamen de duobus corporibus iuridicis distinctis, quae proprias repraesentationes atque propria munera habent.
Praeterea, propter magnitudinem suam, nonnullae communium et consociationes communium peculiarem rationem cum [[Index circulorum Germanicorum|circulo terrae]] (Theodisce ''Landkreis'') habent:
* Decem urbes statum iuridicum [[Index circulorum Germanicorum|circuli urbani]] (Theodisce ''kreisfreien Stadt'') obtinent, nulli circulo terrae subiiciuntur atque omnia sua munera exercent.
* Septem urbes statum iuridicum urbis magnae sui iuris (Theodisce ''Große selbständige Stadt'') obtinent atque multa, sed non omnia, munera circuli terrae cui adscribuntur exercent.
* 61 communium et tria communia generalia (Theodisce ''Samtgemeinden'') statum iuridicum communis sui iuris (Theodisce ''Selbständige Gemeinde'') obtinent atque quaedam munera districtus cui adscribuntur exercent.
* 861 ceterae communium nullam peculiarem rationem cum circulo terrae cui adscribuntur habent.
=== A ===
{{div col|3}}
* [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens'')</small>
* [[Acheimum]]<ref name="Grote III 1877">Grote, H. (1877). ''Münzstudien: Geschichte der älteren Münzen und Urkunden des Bisthums Verden'' (Vol. VIII). Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Achim''; [[Saxonice]] ''Achem'')</small>
* [[Achestedium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Axstedt''; [[Saxonice]] ''Ax'')</small>
* [[Adelebsenum]]<ref name="Funck 1736">Funck, J. N. (1736). ''Disputatio Academica de Voluntaria Morte Judaeorum et Gentilium sub Praesidio S. R. I. Libero Baroni de Adelebsen Dedicata''. Rintelii: Typis Johannis Friderici Enax.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Adelebsen'')</small>
* [[Adenebutla]]<ref name="Pischke 1998">Pischke, G. (Ed.) (1998). ''Das Lehnsregister der Edelherren von Meinersen: Edition und historische Untersuchung der mittelalterlichen Besitzurkunden'' (Documentum anni MCCXX). Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Adenbüttel'')</small>
* [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahnsen'')</small>
* [[Adenthorpium]]<ref name="Höhbaum 1876">Höhbaum, K. (Ed.) (1876). ''Hansisches Urkundenbuch: Monumenta Germaniae Historica e codicibus diplomaticis Bremensibus et Luneburgensibus'' (Vol. I). Halis Saxonum: Typis Orphanotrophei.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adendorf''; [[Saxonice]] ''Adendörp'')</small>
* [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'')</small>
* [[Aldendorpevilla]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> ([[Theodisce]] ''Stadtoldendorf'')
* [[Alrebekesa]]<ref name="Oven 1872">Oven, A. von (Ed.) (1872). ''Urkundenbuch des Herzogthums Lüneburg: Diplomata, chartae et registra historica saeculi XII (Documentum anni MCXCVII de venditione praedii Alrebekesae)'' (Vol. I). Hannoverae: Carl Rümpler.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahnsbeck'')</small>
* [[Ahusium (Saxonia Inferior)|Ahusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Parochiarum ditionis Corbeiensis et Hildesiensis:...''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahausen''; [[Saxonice]] ''Ahusen'')</small>
* [[Alfelda]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Alfeld''; [[Saxonice]] ''Allefelle'')</small>
* [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Alfhausen''; [[Saxonice]] ''Alfhusen'')</small>
* [[Algermissenum]]<ref name="Hoogeweg III 1903">Hoogeweg, H. (Ed.) (1903). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et privilegia de Algermisseno)'' (Vol. III). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Algermissen'')</small>
* [[Alisni (Circulus Neoburgensis Visurgensis)|Alisni]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>(in [[Circulus Neoburgensis Visurgensis|Circulo Neoburgensi Visurgensi]]<ref name="Landkreis Nienburg/Weser">Fingitur nomen "Circulus Neoburgensis Visurgensis" -Theodisce ''Landkreis Nienburg/Weser'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus " Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latina gentilicia "Neoburgensis-e" et "Visurgensis-e" ad commune [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Novam Urbem]] et flumen [[Visurgis|Visurgem]] respective referuntur. Quibus de toponymis, vide {{Graesse}}</ref>)</small> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Liebenau''; [[Saxonice]] ''Levenau'')</small>
* [[Alisni]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus terrae Paludis Visurgensis|Circulo Paludis Visurgensis]]<ref name="Landkreis Wesermarsch">Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit. De Latina autem toponymia, vide Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter. Theodisce ''Landkreis Wesermarsch''.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elsfleth'')</small>
* [[Almstedium]]<ref name="Hoogeweg II 1901">Hoogeweg, H. (Ed.) (1901). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Quellen und Darstellungen zur Geschichte Niedersachsens (Monimenta historica et registra de Almstedio)'' (Vol. II). Hannoverae, in Germania: Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Almstedt'')</small>
* [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'')</small>
* [[Alvstedium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Alfstedt''; [[Saxonice]] ''Alfs'' seu ''Alfst'')</small>
* [[Amelinghusium]]<ref name="Baring 1746">Baring, E. (1746). ''Succincta Hannoverae et ditionum vicinarum Notitia Historica''. Hanoverae: Typis Nicolae Försteri.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amelinghausen''; [[lingua Saxonica|Boreosaxonice]] ''Amekhusen''; [[Saxonice]] ''Amelkusen'')</small>
* [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')</small>
* [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] ''Andervenne'')</small>
* [[Andorlangia]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Anderlingen''; [[Saxonice]] ''Annerlingen'')</small>
* [[Antiqua Medingha]]<ref name="Homeyer X 2006">Homeyer, J. (Ed.) (2006). ''Urkundenbuch des Klosters Medingen: Lüneburger Urkundenbuch (Monimenta historica saeculi XIV de parochia Medinghae) (Vol. X)''. Hannoverae, in Germania: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Altenmedingen''; [[Saxonice]] ''Ohmein'')</small>
* [[Apenum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>([[Theodisce]] ''Apen''; [[Saxonice]] ''Aap'')</small>
* [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Apelern'')</small>
* [[Appelium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Appel'')</small>
* [[Aquae Lauterbergenses in Montibus Harthicis]]<ref name="Mirus 1826">Mirus, A. (1826). ''De salubritate aquarum lauterbergensium in montibus harthicis sitarum''. Typis Regiis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Lauterberg im Harz'')</small>
* [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich; et: Macard, H. M. (1805). ''De usu salutari fontium salinorum in territorio Hildesiensi sitorum''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'')</small>
* [[Aquae Zwischenahnenses]]<ref name="Statisitakamt Nord 2025">Statistikamt Nord (Editio Latina). ''Catalogus Urbium et Communium Germaniae''. Hamburgi, 2025.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Zwischenahn''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Twiskenoan'' seu ''Boad Twiskenoan''; [[Saxonice]] ''Twüschenahn'')</small>
* [[Aroldishusium]]<ref name="Schlegel 1705"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Arholzen'')</small>
* [[Artlenburgum]]<ref name="Baring 1746"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artlenburg'')</small>
* [[Artlissa]]<ref name="Mader 1664">Mader, J. J. (1664). ''Antiquitates Brunsvicenses: De antiquis parochiis Saxonum et finibus dioecesis Mindensis (Caput de parochia Artlissa)''. Helmestadii: Typis Henningi Mulleri.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Aerzen'': quoque [[Theodisce]] ''Ärzen'')</small>
* [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'')</small>
* [[Arx Draconis]]<ref name="Egger 1977"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Drakenburg''; [[Saxonice]] ''Drakenborg'')</small>
* [[Ascalingium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ahlden'')</small>
* [[Asanthorpium]]<ref name="Vogell 1856">Vogell, A. (Ed.) (1856). ''Urkundenbuch des Bisthums Verden und des Collegiatstifts Bardewick: Chartae, diplomata et monumenta historica saeculi XIII...''. Hannoverae: Hahn’sche Hofbuchhandlung.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg">Fingitur nomen "Circulus Harburgensis" -Theodisce ''Landkreis Harburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Harburgum]]" -ad quod gentilicium "Harburgensis-e" refertur-.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> <small>(in [[Circulus terrae Diepholtia|Circulo terrae Diepholtia]]<ref name="Landkreis Diepholz">Fingitur nomen "Circulus terrae Diepholtia" -Theodisce ''Landkreis Diepholz'' nuncupatum- sic: Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Diepholtia]]", vide {{Hofmannus}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'')</small>
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'')</small>
* [[Assini]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'')</small>
* [[Astanholteremarki-Scirnbeki]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Osterholz-Scharmbeck''; [[Saxonice]] ''Oosterholt-Scharmbeek'')</small>
* [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]<ref name="Asylum">Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine "asylum" reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino "asylum" orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', "asylum'". Itaque "Asylum" non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'')</small>
* [[Aszi]]<ref name="Hermann">Hermann Abels: ''Die Ortsnamen des Emslandes in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. S. 27f.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esche'')</small>
* [[Aulica]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elze'')</small>
* [[Auriacum (Saxonia Inferior)|Auriacum]]<ref name="Graesse"/><ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Aurich''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Aurk''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Auerk'')</small>
{{div col end}}
=== B ===
{{div col|3}}
* [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'')</small>
* [[Baddekenstedium]]<ref name="Casemir & Menzel & Ohainski X 2018">Casemir, K., Menzel, F., & Ohainski, U. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil X)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Baddeckenstedt''; [[Saxonice]] ''Barkenstäe'')</small>
* [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'')</small>
* [[Balga Cortis]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balge'')</small>
* [[Baltrumum]]<ref name="Wiarda III 1792">Wiarda, T. D. (1792). ''Ostfriesische Geschichte: Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1648'' (Vol. 3). August Friedrich Winter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Baltrum'')</small>
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'')</small>
* [[Bardenuvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bardowick''; [[Saxonice]] ''Bewick'')</small>
* [[Bardorpium]]<ref name="Sudendorf 1859">Sudendorf, H. (Ed.) (1859). ''Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande'' (Vol. 1). Carl Rümpler Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bahrdorf'')</small>
* [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'')</small>
* [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'')</small>
* [[Barnstedum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702">Bünting, H., & Letzner, J. (1702). ''Braunschweig-Lüneburgische Chronica, Oder Historische Beschreibung der Durchlauchtigsten Herzogen zu Braunschweig und Lüneburg''. Gedruckt bey Caspar Johann Jakobi.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barnstedt'')</small>
* [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'')</small>
* [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'')</small>
* [[Barsingehusa]]<ref name="Harenberg 1753">Harenberg, J. C. (1753). ''Historia ecclesiae Gandershemensis diplomatica''. Typis et Impensis Joannis Christophori Meisneri.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Barsinghausen''; [[Saxonice]] ''Baschehusen'' seu ''Basche'')</small>
* [[Barum (Luneburgum)|Barum]]<ref name="Mindermann I II 2004">Mindermann, A. (Ed.) (2004). ''Verdener Urkundenbuch, 1. Abteilung, Band 2: 1300–1380''. Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>(in [[Circulus Luneburgensis|Circulo Luneburgensi]]<ref name="Landreis Lüneburg">Fingitur nomen "Circulus Luneburgensis" -Theodisce ''Landreis Lüneburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Luneburgensis-e" ad [[Luneburgum]] refertur. Quo de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Boorn'')</small>
* [[Barum (Circulus Ulsenensis)|Barum]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen">Fingitur nomen "Circulus Ulsenensis" -Theodisce ''Landkreis Uelzen'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Ulsenensis-e" ad [[Ulsena]]m refertur. Quo de gentilicio, vide lemma "res-publica Ulsenensis" apud {{Google Books|w_tWAAAAcAAJ|vide paginam dedicationis operis}}"; et de topnymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Barum''; [[Saxonice]] ''Bourm'')</small>
* [[Barunvilla]]<ref name="SdaedhdlM 1862">Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle (1862). ''Mémoires de la Société d'archéologie et d'histoire de la Moselle: Année 1860–1861''. Rousseau-Pallez.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Barendorf''; [[Saxonice]] ''Borendörp'')</small>
* [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'')</small>
* [[Barwedelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barwedel'')</small>
* [[Basdalum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Basdahl''; [[Saxonice]] ''Basdaal'' seu ''Basdohl'')</small>
* [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'')</small>
* [[Bebenhusa (Saxonia Inferior)|Bebenhusa]]<ref name="Ahlfeldt 2010">Ahlfeldt, J. (Ed.) (2010). ''Regnum Francorum Online: Traditio Fuldenses''. Francia-Ahlfeldt Project.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bevensen''; [[Saxonice]] ''Bämsen'' seu ''Bemsen'')</small>
* [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'')</small>
* [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'')</small>
* [[Beckelnum]]<ref name="Böhmer 1844"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beckeln'')</small>
* [[Bedenbostelum]]<ref name="NL 1924">Niedersächsisches Landesarchiv (1924). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte''. Veröffentlichungen de Historischen Kommission für Niedersachsen und Bremen.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Beedenbostel''; [[Saxonice]] ''Bedenbossel'')</small>
* [[Beierstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beierstedt''; [[Saxonice]] ''Barste’e'')</small>
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'')</small>
* [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764"/> <small>([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'')</small>
* [[Bema (Saxonia Inferior)|Bema]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Böhme''; [[Saxonice]] ''Böhm'')</small>
* [[Bendestorfium]]<ref name="Bührmann 2005">Bührmann, M. (2005). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen des norddeutschen Raumes''. Akademie der Wissenschaften zu Göttingen. </ref> <small>([[Theodisce]] ''Bendestorf''; [[Saxonice]] ''Bendsdörp'')</small>
* [[Berga (Circulus Cellensis)|Berga]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737">Bruzen de La Martinière, A. A. (1737). ''Thesaurus geographicus criticus: in quo omnium orbis terrarum regionum, civitatum, oppidorum, nominibus antiquis, medii aevi et modernis''. Ex Officina Wetsteniana.</ref> <small>(in [[Circulus Cellensis|Circulo Cellensi]]<ref name="Landkreis Celle">Fingitur nomen "Circulus Cellensis" -Theodisce ''Landkreis Celle'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cella (Germania)|Cella]]" -ad quod gentilicium "Cellensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bergen''; [[Saxonice]] ''Bargen'')</small>
* [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>(in [[Circulus Osnabrugae|Circulo Osnabrugae]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Berge'')</small>
* [[Berga ad Dumnam]]<ref name="Bruzen de La Martinière 1737"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergen an der Dumme''; [[Polabice]] ''Djörska'')</small>
* [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> <small>([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'')</small>
* [[Bergfelda]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bergfeld''; quoque [[Saxonice]] ''Bargfeld'')</small>
* [[Bernsium Minus]]<ref name="Bernsium">Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''''], ubi dicitur "(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)".</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'')</small>
* [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'')</small>
* [[Bersinium]]<ref name="Kaemling 1987">Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'')</small>
* [[Berumburgum]]<ref name="Emmius 1616">Emmius, U. (1616). ''Rerum Frisicarum Historia''. [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: Elzevier.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Berumbur'')</small>
* [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'')</small>
* [[Betzendorfum]]<ref name="Bünting & Letzner 1702"/> <small>([[Theodisce]] ''Betzendorfum''; [[Saxonice]] ''Bätzendörp'')</small>
* [[Bevernense Castrum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bevern'')</small>
* [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'')</small>
* [[Bienenbuttelum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bienenbüttel''; [[Saxonice]] ''Bienbüddel'')</small>
* [[Bilshusa]]<ref name="Wolf 1819">Wolf, J. (1819). ''Politische Geschichte des Eichsfeldes mit Urkunden erläutert''. Johann Georg Rosenbusch.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bilshausen'')</small>
* [[Binethemum]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bentheim'')</small>
* [[Binnenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Binnen''; [[Saxonice]] ''Binn’n'')</small>
* [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'')</small>
* [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen'')</small>
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> <small>([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'')</small>
* [[Blenderum]]<ref name="Brosius 1993">Brosius, D. (1993). ''Urkundenbuch des Klosters Loccum'' (Vol. 1). Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Blender''; [[Saxonice]] ''Blenner'')</small>
* [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'')</small>
* [[Bobentunum]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bovenden''; quoque [[Saxonice]] ''Bovten'')</small>
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Heidensis)|Bocholta]]<ref name="Hodenberg 1859"/> <small>(in [[Circulus Heidensis|Circulo Heidensi]]<ref name="Heidekreis">Fingitur nomen "Circulus Heidensis" -Theodisce ''Heidekreis'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum suffixum ''-kreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum gentilicium "Heidensis-e" Theodiscum lexema ''Heide-'' vertit.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>(in [[Circulus Theorosburgensis|Circulo Theorosburgensi]]<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'')</small>
* [[Bocholtum in Ericeto]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>[[urbs]] et commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Buchholz in der Nordheide''; [[Saxonice]] ''Bookholt'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Frisicus)|Bochorna]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> <small>(in [[Circulus Frisicus|Circulo Frisico]]<ref name="Landkreis Friesland">Fingitur nomen "Circulus Frisicus" -Theodisce ''Landkreis Friesland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Frisicus-a-um" ad [[Frisia (discretiva)|Frisiam]] refertur. Quod de toponymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bockhorn'')</small>
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Circulus Vetha|Circulo Vetha]]<ref name="Landkreis Vechta">Fingitur nomen "Circulus Vetha" -Theodisce ''Landkreis Vechta'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo).</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Bakum'')</small>
* [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')</small>
* [[Bodendicum]]<ref name="Brosius 1985">Brosius, D. (1985). ''Aus der Geschichte der Burg Bodenteich''. Ecomed Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Bodenteich''; [[Saxonice]] ''Bonndiek'')</small>
* [[Bodenfelda]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenfelde'')</small>
* [[Bodensa]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph">Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Bodensee'')</small>
* [[Bodonis Insula]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bodenwerder'')</small>
* [[Boffeshusium]]<ref name="Casemir & Ohainski VI 2007">Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen del Landkreises Holzminden''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VI)''. Editio ab Academia Scientiarum Gottingensi. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Boffzen'')</small>
* [[Boitersena]]<ref name="Mindermann 2001">Mindermann, A. (Ed.) (2001). ''Urkundenbuch der Bischöfe und des Domkapitels von Verden: Band 1''. Von den Anfängen bis 1300. [[Stadae|Stadis]]: Landschaftsverband der ehemaligen Herzogtümer Bremen und Verden.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bötersen''; [[Saxonice]] ''Boitzen'')</small>
* [[Boitzia]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Boitze''; [[Saxonice]] ''Böhtz'')</small>
* [[Bokenstorpium]]<ref name="Sudendorf 1859"/> <small>([[Theodisce]] ''Bokensdorf''; [[Saxonice]] ''Bokensdörp'')</small>
* [[Bokenum]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bockenem''; [[Saxonice]] ''Bokeln'')</small>
* [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'')</small>
* [[Borkna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Borkum''; [[lingua Frisica|Frisice]] ''Boarkum''; quoque [[Saxonice]] ''Börkum'')</small>
* [[Borna Castra]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Berne'')</small>
* [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'')</small>
* [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'')</small>
* [[Botela]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Bothel''; [[Saxonice]] ''Bootel'')</small>
* [[Brachia (Germania)|Brachia]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Brake''; [[Saxonice]] ''Braak'' seu ''Broak'')</small>
* [[Braclina]]<ref name="Rübel 1881">Rübel, K. (Ed.) (1881). ''Dortmunder Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1340''. [[Isarlohia]]e: J. Baedeker.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brackel''; [[Saxonice]] ''Braackel'')</small>
* [[Bracum]]<ref name="Kirchbrak">Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-ac'' aut ''-ach'' aut ''-ack'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-acum-i" aut "-achium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ac, -ach, -ack''' : -''acum,'' -''achium'' (...)". Hoc casu, latinizantia suffixa formis antiquis huius toponymi "Brac" applicantur; quo de toponymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B77-F/NOB%20VI%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Holzminden.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''/NOB VI Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden''], ubi dicitur "(...) ''Theodericus de Brach'' (...) ''Henricus de Brach'' (...) ''Henrico de Brack'' (...) villa Brac (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kirchbrak''; [[Saxonice]] ''Kerkbraak'')</small>
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche'')</small>
* [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'')</small>
* [[Bredenforda]]<ref name="Hoogeweg 1898">Hoogeweg, H. (Ed.) (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden vom J. 1201-1300''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brevörde''¨; quoque [[Saxonice]] ''Bräwer'')</small>
* [[Bredthorpium]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Breddorf''; [[Saxonice]] ''Breddörp'')</small>
* [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'')</small>
* [[Brincama]]<ref name="Friedländer 1878">Friedländer, E. (Ed.) (1878). ''Ostfriesisches Urkundenbuch: Band 1. (Jahre 787–1470)''. [[Emda]]e: Haynel.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Brinkum'')</small>
* [[Britlinga]]<ref name="Udolph 2004">Udolph, J. (2004). ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala''. [[Gottinga]]e: Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Brietlingen''; [[Saxonice]] ''Brietl'')</small>
* [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'')</small>
* [[Brocleda]]<ref name="Janicke 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1''. [[Lipsia]]e: S. Hirzel.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bröckel''; [[Saxonice]] ''Bräukel'')</small>
* [[Broclina]]<ref name="Mindermann 2001"/> <small>([[Theodisce]] ''Brockel''; [[Saxonice]] ''Brookel'')</small>
* [[Broma]]<ref name="Casemir & Ohainski 2014">Casemir, K., & Ohainski, U. (Ed.). (2014). ''Niedersächsisches Ortsnamenbuch: Die Ortsnamen des Landkreises Gifhorn''. [[Bilivelda]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Brome''; [[Saxonice]] ''Brom'')</small>
* [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'')</small>
* [[Brunsvicum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Braunschweig''; [[Saxonice]] ''Brunswiek''; [[lingua Saxonica|Brunsvicice]] dialectaliter ''Bronswiek'' seu ''Brönswiek'')</small>
* [[Bukina]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bücken'')</small>
* [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'')</small>
* [[Bulsteda]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873"/> <small>([[Theodisce]] ''Bülstedt''; [[Saxonice]] ''Büls'')</small>
* [[Brunla]]<ref name="Bode 1893">Bode, G. (Ed.) (1893). ''Urkundenbuch der Stadt Goslar und der in und bei Goslar belegenen geistlichen Stiftungen: Band 1 (922 bis 1250)''.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Braunlage'')</small>
* [[Bunda]]<ref name="Deiter">Deiter, H. (1881). Oldeborchs, Pastoris zu Bunda in Reiderland, kleine ostfriesische Chronicke, betreffend die Jahre 1558 bis 1605. ''Jahrbuch de Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bunde''; [[Saxonice]] ''Bunn'')</small>
* [[Burchardivillare]]<ref name="Janicke 1892">Janicke, K. (Ed.) (1892). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 1. Bis zum Jahre 1221''. S. Hirzel.</ref> <small>(in [[Circulus Guelpherbytensis|Circulo Guelpherbytensi]]<ref name="Landkreis Wolfenbüttel">Fingitur nomen "Circulus Guelpherbytensis" -Theodisce ''Landkreis Wolfenbüttel'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Guelpherbytensis-e" ad [[Guelpherbytum]] refertur. Quo de toponymo, vide [https://vd18.gbv.de/viewer/fullscreen/006049869/1/ ''vd18.gbv.de''], ubi dicitur "(...) Pro eo ac debuisti, urbs aerumnosa, infelix ac misera Guelpherbytum (...)"; et quo de gentilicio, vide [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/MBRY52X6EUWPQOQRFBKHVLYBSUG4M6LS ''Carmina Votiva Honori Clarißimi atq[ue] Experientißimi Viri Dn. Samuelis Stockhausen''], ubi dicitur "(...) Practici Guelpherbytensis (...)".</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'')</small>
* [[Burgdorfium]]<ref name="Graesse"/> <small>(in [[Hannovera (regio)|Regione Hannovera]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgdorf''; [[Saxonice]] ''Borgdörp'' seu ''Bortörp'')</small>
* [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'')</small>
* [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]<ref name="Casemir & Ohainski & Udolph"/> <small>([[Theodisce]] ''Bühren'')</small>
* [[Bursina (Saxonia Inferior)|Bursina]]<ref name="Casemir 2003">Casemir, K. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil III)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Börßum'')</small>
* [[Butiadinga]]<ref name="Ehmck & Bippen II 1876">Ehmck, D. R., & Bippen, W. von. (Ed.) (1876). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 2. 1301–1350''. D. Ed. Müller.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Butjadingen'')</small>
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu'')</small>
* [[Byspinga]]<ref name="Hodenberg 1859">Hodenberg, W. von (Ed.) (1859). ''Lüneburger Urkundenbuch, Fünfte Abtheilung: Archiv des Klosters St. Michaelis zu Lüneburg''. Capaun-Karlowa’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bispingen''; [[Saxonice]] ''Bissen'')</small>
{{div col end}}
=== C ===
{{div col|3}}
* [[Calba (Saxonia Inferior)|Calba]]<ref name="Kalbe">Theodiscum toponymum ''Kalbe'' seu ''Calbe'' forma "Calba" latinizari solet. Cf. [[Calba ad Salam|Calbam ad Salam]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kalbe''; [[Saxonice]] ''Kalf'')</small>
* [[Calefelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Calefeldensis">"C" pro "K" ponitur propter orthographiam gentilicii "Calefeldensis-e". Quo de gentilicio, vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Abhandlungen_zur_geologischen_Specialkarte_von_Preussen_und_den_Th%C3%BCringischen_Staaten_%28IA_abhandlungenzurg8589preu%29.pdf?utm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=original ''Abhandlungen zur geologischen Specialkarte von Preussen und den Thüringischen Staaten''], ubi dicitur "(...) ''Calefeldensis'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kalefeld'')</small>
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'')</small>
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'')</small>
* [[Castrovallium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Burgwedel''; [[Saxonice]] ''Borwee'' seu ''Boorwee'')</small>
* [[Cella (Germania)|Cella]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Celle'')</small>
* [[Clenza]]<ref name="Janicke II 1896">Janicke, K. (Ed.) (1896). ''Urkundenbuch des Hochstifts Hildesheim und seiner Bischöfe: Band 2. Von 1221 bis 1260''. S. Hirzel.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clenze''; [[Polabice]] ''Kloncka'')</small>
* [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'')</small>
* [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]<ref name="Kluse">Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo "clūsa", "angustum montium aditum, locum clausum" significante, quae ad Latinum verbum "claudere" refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clausa, clusa" deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clūsa" explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'')</small>
* [[Coeli Porta]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] ''Himmelpforten''; [[Saxonice]] ''Himmelpoorten'')</small>
* [[Collis (Saxonia Inferior)|Collis]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> <small>[[oppidum]]</small> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Polle'')
* [[Cornu Curvatum]]<ref name="Cornu Curvatum">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/curvatus?wb=gross&nr=1 Theodiscum adiectivale praefixum ''Krumm-'' Latino adiectivo "curvatus-a-um"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/cornu?wb=gross&nr=2 Theodiscum nominale suffixum ''-hörn'' Latino nomine "cornu-us" (n.)] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Krummhörn'')</small>
* [[Cramma]]<ref name="Casemir 2003"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cramme'')</small>
* [[Cranenburgum (Saxonia Inferior)|Cranenburgum]]<ref name="Cranenburgum">Theodiscum toponymum ''Kranenburg'' "Cranenburgum" latinizari solet. Cf. [[Cranenburgum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Cranenburgum Rhenanum]] apud ''Atlas Sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura'', Mercatoris.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kranenburg''; [[Saxonice]] ''Kronenborg'')</small>
* [[Curia Maiorica]]<ref name="Curia Maiorica">Manfred Niemeyer (Hrsg.): ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter, Berolini 2012, ISBN 978-3-11-018908-7, S. 298.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jork''; [[Saxonice]] ''Jörk'')</small>
* [[Curia Sanctae Mariae]]<ref name="Marienhafe">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3134/Marienhafe.pdf ''Marienhafe''], ubi dicitur "(...) Urkundlich wird Marienhafe erstmals am 16. Februar 1250 als „curia sancte Marie“, d.h. „Hof der heiligen Maria“ erwähnt. 1362 ist von „curia Virginis gloriose“ (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Marienhafe'')</small>
* [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Cuxhoben'')</small>
{{div col end}}
=== D ===
{{div col|3}}
* [[Dalemia]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dahlem'')</small>
* [[Dalenburgum]]<ref name="Rzihacek & Spreitzer XI 2024">Rzihacek, A., & Spreitzer, F. (Ed.) (2024). ''Die Urkunden Otto IV (Monumenta Germaniae Historica, Diplomata Regum et Imperatorum Germaniae, Tomus XI). Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dahlenburg''; [[Saxonice]] ''Dahlenborg'')</small>
* [[Dalum]]<ref name="Janicke II 1896"/> <small>([[Theodisce]] ''Dahlum''; [[Saxonice]] ''Tahln'')</small>
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme'')</small>
* [[Damnatzium]]<ref name="Garzmann LXXVI 2004">Garzmann, M. R. W. (Ed.) (2004). ''Niedersächsisches Jahrbuch für Landesgeschichte: Neue Folge der Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen (Band 76)''. Hahnsche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Damnatz'')</small>
* [[Danneberga]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dannenberg''; [[Saxonice]] ''Dannenbarg''; [[Polabice]] ''Wajdars'')</small>
* [[Danthorpum]]<ref name="Casemir & Menzel % Udolph VII 2011">Casemir, K., Menzel, F., & Udolph, J. (2011). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII''). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Danndorf'')</small>
* [[Dassela]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dassel'')</small>
* [[Dedenhusa]]<ref name="-husaDeensen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Dedehusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Casemir, K., & Ohainski, U. (2007). ''Die Ortsnamen des Landkreises Holzminden (Veröffentlichungen del Institut für Historische Landesforschung der Universität Göttingen, Vol. 51)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Deensen'')</small>
* [[Deinsta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst'')</small>
* [[Deinstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deinstedt''; [[Saxonice]] ''Deins'')</small>
* [[Delmenhorstium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Delmenhorst''; [[Saxonice]] ''Demost'')</small>
* [[Dengdia]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Denkte'')</small>
* [[Derenthalia]]<ref name="-thalia">Germanica toponyma cum suffixo ''-thal'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-thal''' : -''thalia'', -''dalia'' (...)". Animadvertendum est suffixum ''-thal'' veterem orthographiam hodierni suffixi ''-tal'' esse; ergo Germanica toponyma cum suffixo ''-tal'' quoque latinizari potest addita terminatione latinizata "-thalia-ae" seu "-dalia-ae".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Derental'')</small>
* [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'')</small>
* [[Dettum]]<ref name="Egger 1977"/> <small>([[Theodisce]] ''Dettum''; [[Saxonice]] ''Detten'')</small>
* [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'')</small>
* [[Diddersa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Didderse'' et [[Saxonice]] ''Deesse'')</small>
* [[Diekholza]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diekholzen'')</small>
* [[Dielmissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dielmissen'')</small>
* [[Diepenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Diepenau''; quoque [[Saxonice]] ''Deepnau'')</small>
* [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt'')</small>
* [[Dinklaga]]<ref name="-e"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge'')</small>
* [[Disaldishusa]]<ref name="-husaDelligsen">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Disaldishusen'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: Reuter, A. (Ed.) (1950). ''1100 Jahre Delligsen: Geschichte der Hilsmulde und des Ortes Delligsen''. Verlag der Gemeinde Delligsen. </ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Delligsen'')</small>
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Dithgherscope-Twielenflethum]]<ref name="Hollern">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hollern-twielenfleth/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur "(...) ''Luderus in Dithgherscope'' (...)".</ref><ref name="-ethum">Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ethum-i", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hollern-Twielenfleth''; [[Saxonice]] ''Hullern-Twielenfleth'')</small>
* [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Terrae Emesensis|Terra Emesensi]]<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '')</small>
* [[Dohra (Circulus Harburgensis)|Dohra]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Dohren''; [[Saxonice]] ''Duhrn'')</small>
* [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'')</small>
* [[Doristacus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dorstadt'')</small>
* [[Dornum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Dornum''; [[Saxonice]] ''Dornm'')</small>
* [[Dorverda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Dörverden''; [[Saxonice]] ''Dörbern'' seu ''Dörb'' seu ''Dörveern'')</small>
* [[Dotlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dötlingen'')</small>
* [[Draga (Albis)|Draga]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Drage''; [[Saxonice]] ''Draag'')</small>
* [[Drentweda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'')</small>
* [[Drestadium]]<ref name="-stadt"/> <small>([[Theodisce]] ''Drestedt''; [[Saxonice]] ''Dreest'')</small>
* [[Drochtersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'')</small>
* [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'')</small>
* [[Duderstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Duderstadt''; [[Saxonice]] ''Dustadt'')</small>
* [[Dunsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dünsen'')</small>
* [[Dunum (Saxonia Inferior)|Dunum]]<ref name="Houtrouw 1889">Houtrouw, O. G. (1889). ''Ostfriesland: Eine geschichtlich-ortskundige Wanderung gegen Ende der Fürstenzeit (Band 1)''. Dunkmann.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dunum'')</small>
* [[Duthungun]]<ref name="Udolph 2004"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Duingen''; [[Saxonice|Ostfalice]] ''Daujen'')</small>
{{div col end}}
=== E ===
{{div col|3}}
* [[Ebbestorpium]]<ref name="Jaitner 1985">Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Ebstorf''; [[Saxonice]] ''Ebstörp'')</small>
* [[Ebersdorfium (Saxonia Inferior)|Ebersdorfium]]<ref name="Ebersdorfium">Theodiscum toponymum ''Ebersdorf'' in Latinam "Ebersdorfium" verti solet. V.gr. vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ebersdorf''; [[Saxonice]] ''Eversdörp'')</small>
* [[Echemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Echem''; [[Saxonice]] ''Echen'')</small>
* [[Edemissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Edemissen''; [[Saxonice]] ''Emisse'')</small>
* [[Egestorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Egestorf''; [[Saxonice]] ''Äästörp'')</small>
* [[Edewechte]]<ref name="Berger 2012">Berger, D. (2012). ''Edewecht''. In ''Deutsches Ortsnamenbuch''. Walter de Gruyter.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Edewecht''; [[Saxonice]] ''Erwech''; historice ''Adewacht'')</small>
* [[Eggermuhla]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Eggermühlen''; [[Saxonice]] ''Eggermöhlen'')</small>
* [[Ehra-Lessia]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Ehra-Lessien'')</small>
* [[Eicklinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eicklingen''; [[Saxonice]] ''Eikeln'')</small>
* [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'')</small>
* [[Eima (Circulus Hildesiensis)|Eima]]<ref name="-e"/> </small>(in [[Circulus Hildesiensis|Circulo Hildesiensi]]<ref name="Circulus Hildesiensis">Fingitur nomen "Circulus Hildesiensis" -Theodisce ''Landkreis Hildesheim'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et Latinum gentilicium "Hildesiensis-e" ad [[Hildesia]]m refertur. Hac de urbe, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eime'')</small>
* [[Eima (Circulus Holtisminnensis)|Eima]]<ref name="-a"/> <small>(in [[Circulus Holtisminnensis|Circulo Holtisminnensi]]<ref name="Circulus Holtisminnensis">Fingitur nomen "Circulus Holtisminnensis" -Theodisce ''Landkreis Holzminden'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Holtisminni]]" -ad quod gentilicium "Holtisminnensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Eimen'')</small>
* [[Eimka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Eimke''; [[Saxonice]] ''Aimk'')</small>
* [[Ekelum]]<ref>Vide: Von Hodenberg, W. (Ed.) (1855). ''Walsroder Urkundenbuch (Urkunde Nr. 19)''. Hahnsche Hofbuchhandlung. Quo opere "proprietatem bonorum in Ekelo, que ab ecclesia Walsrodensi in feodum tenuit, pro quinquaginta marcis seriosius comparavit." dicitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eickeloh'')</small>
* [[Elba (Saxonia Inferior)|Elba]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbe'')</small>
* [[Elbingeroda]]<ref name="-roda"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Elbingerode'')</small>
* [[Eldinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eldingen'')</small>
* [[Elsdorfium (Saxonia Inferior)|Elsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Elsdorf''; [[Saxonice]] ''Elsdörp'')</small>
* [[Embeca]]<ref name="Embeca">"non ignobiles Saxoniae civitates, Embeca et Gottinga" {{Google Books|I7pXAAAAcAAJ|p. 734}}. Interdum "Embica", "Embecka" etc. reperis</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Einbeck''; [[Saxonice]] ''Aimbeck'')</small>
* [[Embsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Embsen''; [[Saxonice]] ''Emsen'')</small>
* [[Emda]]<ref name="Graesse"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Emden''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Oamde'')</small>
* [[Emmelkampus]]<ref name="Emmelkampus">Vide [https://www.altreformiert.de/beuker/geschichte/grafschaft-bentheim/ERK-GRAFSCH_Classis_1625-1705_Prot_-_Plasger_2021_gjb.pdf?utm ''Protokolle der Classis der reformierten Prediger der Grafschaft Bentheim 1625–1705''], ubi dicitur "(...) Domino Bernhardus Tinneken Pastorum Emmelkampum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emlichheim''; [[Saxonice]] et [[Batavice]] ''Emmelkamp'')</small>
* [[Emmendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmendorf''; [[Saxonice]] ''Emdörp'')</small>
* [[Emphstece]]<ref name="Emphstece">Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm ''www.emstek.de'']; ubi dicitur "(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece" (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'')</small>
* [[Emsbura]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'')</small>
* [[Emtinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emtinghausen''; [[Saxonice]] ''Emhusen'')</small>
* [[Engda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Engden''; [[Saxonice]] ''Engn'')</small>
* [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'')</small>
* [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'')</small>
* [[Erkeroda]]<ref name="-roda">Germanica toponyma cum suffixis ''-rode'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-roda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Baceroda]], [[Gerningeroda]], [[Osteroda]], [[Werningroda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Erkerode''; [[Saxonice]] ''Erkero'')</small>
* [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759"/> <small>([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'')</small>
* [[Ericetum Magnum]]<ref name="Ericetum">[https://woerterbuchnetz.de/?sigle=MeckWB&lemid=H01756 Theodiscum toponymicum suffixum ''-heide'' Latino nomine "Ericetum-i" vertitur.]</ref><ref name="Magnus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Groß-'' Latino adiectivo "magnus-a-um" vertitur.]</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großheide''; [[Saxonice]] ''Grootheid'')</small>
* [[Escheda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Eschede''; [[Saxonice]] ''Esche'')</small>
* [[Eschershusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eschershausen'')</small>
* [[Esena]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Esens'')</small>
* [[Essel]] <small>([[Theodisce]] ''Essel''; [[Saxonice]] ''Äsel'')</small>
* [[Esterwega]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede'')</small>
* [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(ad [[Visurgis|Visurgem]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'' seu ''Esdrup'')</small>
* [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Stadae|Circulo Stadae]]<ref name="Landkreis Stade">Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'')</small>
* [[Evergoteshemium]]<ref name="-hemiumEver">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum primae formae huius toponymi ''Euergoteshem'' testatae applicatur. Qua de pristina forma, vide: H. Bresslau et. al.: ''Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins''. In: Monumenta Germaniae Historica, Die Urkunden der deutschen Könige und Kaiser, Band 3. [[Hannovera]]e 1900–1903.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ebergötzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ewerchötzschen'')</small>
* [[Everinga]]<ref name="-ingaEvern">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}. Hoc casu suffixum mediaevali formae huius toponymi ''Everinge'' testatae applicatur. Quo de mediaevali toponymo, vide: Ohainski, U., & Udolph, J. (1998). ''Die Ortsnamen des Landkreises und der Stadt Hannover (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil I)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Deutsch Evern''; [[Saxonice]] ''Düütsch Äwern'')</small>
* [[Eversmeer]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Eversmeer'')</small>
* [[Evessum]]<ref name="NOB 2004">Niedersächsisches Ortsnamenbuch (2004). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''' (NOB III). [[Gottinga]]e: Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Evessen'')</small>
* [[Eydelstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'')</small>
* [[Eyendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Eyendorf''; [[Saxonice]] ''Eyndörp'')</small>
* [[Eystharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Eystrup''; [[Saxonice]] ''Eestrup'')</small>
{{div col end}}
=== F ===
{{div col|3}}
* [[Fallingbostela]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bad Fallingbostel''; [[Saxonice]] ''Bad Fambossel'')</small>
* [[Fardium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Verden''; [[Saxonice]] ''Veern'')</small>
* [[Farva]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Farven''; [[Saxonice]] ''Farm'')</small>
* [[Fassberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Faßberg'')</small>
* [[Filsum]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Filsum'')</small>
* [[Firrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Firrel'')</small>
* [[Florimontium (circulus Widmundensis)|Florimontium]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Blomberg''; [[Saxonice]] ''Bloombarg'' seu ''Blombarg'')</small>
* [[Flotide]]<ref name="Flotide">De nominibus "Flotide" {{caa|780|802}}, "Flathi" {{caa|1013}}, "Flatide" {{caa|1142}}, "Flothethe" {{caa|1187}}, "Vlothe" {{caa|1189}} et "Flotethe" {{caa|1194}}, vide: Udolph, Jürgen. [https://web.archive.org/web/20160729194352/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/Ortsnamen-Uebersicht-fuer-Buchstaben-F,ortsnamenforscher111.html ''Ortsnamenforscher'']. ''NDR 1 Niedersachsen''.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Flöthe'')</small>
* [[Frankenfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Frankenfeld'')</small>
* [[Freda]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Freden'')</small>
* [[Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'')</small>
* [[Frera]]<ref name="-a"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'')</small>
* [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'')</small>
* [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'')</small>
* [[Frideburgum]]<ref name="Frideburgum">Vide [https://www.heimatbund-finnentrop.de/index_htm_files/Staats-%20u.%20Reisegeogr.%205.pdf?utm ''Beschreibung derer merkwürdigsten Oerter''], ubi dicitur "(...) '''Frideburg, Friedeburg, lat. Frideburgum'''. Liegt im Fürstenthum Ostfriesland, an den Grenzen der Grafschaft Oldenburg (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Friedeburg''; [[Saxonice]] ''Freborg'' seu ''Freebörg'')</small>
* [[Friedlandia (Saxonia Inferior)|Friedlandia]]<ref name="Friedland">Theodiscum toponymum ''Friedland' in Latinam "Friedlandia" verti solet. V.gr. vide {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Friedland'')</small>
* [[Frisoyta]]<ref name="Frisoyta">Vide [https://www.researchgate.net/publication/363707446_Der_Status_animarum_im_Hochstift_Munster_und_die_Alphabetisierung_im_landlichen_Raum_eines_geistlichen_Furstentums_im_17_und_18_Jahrhundert ''Der Status animarum im Hochstift Münster und die Alphabetisierung im ländlichen Raum eines geistlichen Fürstentums im 17. und 18. Jahrhundert''], ubi dicitur "(...) Specificatio catholic[orum] et acatholicorum in Frisoyta (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Friesoythe''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ait''; [[Saxonice]] ''Aithe'')</small>
* [[Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'')</small>
* [[Furstenberga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fürstenberg'')</small>
{{div col end}}
=== G ===
{{div col|3}}
* [[Ganderkesea]]<ref name="-e"/> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] ''Ganderkesee''; [[Saxonice]] ''Gannerseer'')</small>
* [[Gandershemium]]<ref>[http://books.google.fi/books?id=6kwBAAAAQAAJ&pg=PA27&lpg=PA27&dq=Gandershemium&source=bl&ots=_NMr2DmhUK&sig=CXPUuuKZ8W03AC7uB3YlYYNscJ4&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=Gandershemium&f=false R. p. Hertenberger: ''Historia pragmatica universalis, sacra et profana''], p.27;
[http://books.google.fi/books?id=yScyAQAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=Gandershemium&source=bl&ots=ZoGX4tZRRD&sig=8fUZc6grFgYD0jN-twVcDyzarYI&hl=fi&sa=X&ei=7z7WUrfrO8iC4gTGxoGYCw&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Gandershemium&f=false ''Acta Sanctorum, Junii'' (1698-1717), cit. in ''A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (fl. 960)''], p. 58 n.103.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Gandersheim''; [[Saxonice]] ''Ganderssen'')</small>
* [[Gandesberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gandesbergen''; quoque [[Saxonice]] ''Gannsbargen'')</small>
* [[Garbsa]]<ref name="-a"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Garbsen'')</small>
* [[Garlstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garlstorf''; [[Saxonice]] ''Garlstörp'')</small>
* [[Garrel]] <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Garrel'')</small>
* [[Garstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Garstedt''; [[Saxonice]] ''Gastää'')</small>
* [[Gartovia]]<ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gartow'')</small>
* [[Geesta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'')</small>
* [[Geestlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Geestland'')</small>
* [[Gehrda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Gehrde''; [[Saxonice]] ''Gährde'')</small>
* [[Gemmegum]]<ref name="Gemmegum">Vide ''Giminghem - der alte Name von Jemgum'' Gerhardi Kronsweide; ubi dicitur "(...) '''Mittelalterliche urkundliche und einige neuzeitliche Nennungen von Jemgum''' (...) Gemmegum (Urkunde in lateinisch) (...) Gommegum (lat.) (...) Gemghum (lat.) (...) Gemmyngum (lat.) (...) Jemgum (Ubbo Emmius, lat.) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Jemgum'')</small>
* [[Georgsdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Georgsdorf'')</small>
* [[Gerdavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gerdau'')</small>
* [[Gerdinum]]<ref name="Gerdinium">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/gehrden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der spätere Flecken möglicherweis erstmals als ''Gerdinum'' im Verzeichnis der Schenkungen (''Traditionen'') an das Kloster Corvey erwähnt, das um 826/76 angelegt wurde (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gehrden''; [[Saxonice]] ''Gieren'')</small>
* [[Gersta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'')</small>
* [[Geteloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Getelo''; [[Saxonice]] ''Getel'')</small>
* [[Gevensleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gevensleben'')</small>
* [[Gevera]]<ref name="Egli 1893"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jever'')</small>
* [[Gieboldehusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Gieboldehausen''; [[Saxonice]] ''Chiwelehusen'')</small>
* [[Giesa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Giesen'')</small>
* [[Gifhorna]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Gifhorn'')</small>
* [[Gilta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gilten'')</small>
* [[Glandorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Glandorf'')</small>
* [[Gleicha]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gleichen'')</small>
* [[Gnarrenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gnarrenburg''; [[Saxonice]] ''Gnarrenborg'')</small>
* [[Godenstorfium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gödenstorf''; [[Saxonice]] ''Gö’nstörp'')</small>
* [[Goldbiki]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Golmbach'')</small>
* [[Goldenstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Goldenstedt''; [[Saxonice]] ''Gollnste'')</small>
* [[Golencampus]]<ref name="campus-i">[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i"], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Gölenkamp''; [[Saxonice]] ''Göllenkamp'')</small>
* [[Gorenthin]]<ref name="Gorenthin">Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1857hist%29.pdf?utm ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur "(...) villam Gorenthin '' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Göhrde''; [[Saxonice]] ''Göhr''; [[Polabice]] ''Djöra'')</small>
* [[Gorleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gorleben'')</small>
* [[Goslaria]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Goslar''; [[Saxonice]] ''Goslär'')</small>
* [[Gottinga]]<ref>[http://books.google.com/books?id=kkM-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=gottingensis&lr=&cd=14#v=onepage&q=&f=false Libri Googles].</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Göttingen''; [[Saxonice]] ''Chöttingen'')</small>
* [[Grafhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grafhorst''; [[Saxonice]] ''Grafhorst'')</small>
* [[Grasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasberg''; [[Saxonice]] ''Grasbarg'')</small>
* [[Grasleba]]<ref name="-leba">Germanica toponyma cum suffixo ''-leben'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-leba-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hadersleba]], [[Kintileba]], [[Meresleba]], [[Mimileba]], [[Rumerestleba]], [[Wigileba]], [[Winirichileba]], [[Albgozesleba]], [[Asoltesleba]], [[Buffileba]], [[Egisleba]], [[Gorchesleba]], [[Gozzenleba]], [[Gunderichesleba]], [[Gunzenleba]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grasleben''; [[Saxonice]] ''Graslewe'')</small>
* [[Grethemium]]<ref name="-hemium">Germanica toponyma cum suffixis ''-he(i)m'' et ''-hjem'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hemium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ingelhemium]], [[Eboreshemium]], [[Arnhemium]], [[Oppenhemium]], [[Forchemium]], [[Gerineshemium]], [[Benthemium]], [[Buxhemium]], [[Dronthemium]], [[Enshemium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Grethem''; [[Saxonice]] ''Graitn'')</small>
* [[Grona (Leina)|Grona]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gronau'')</small>
* [[Grundensis Civitas Metallica]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Grund'')</small>
* [[Grunendicum]]<ref name="-dicum"/> <small>([[Theodisce]] ''Grünendeich''; [[Saxonice]] ''Greundiek'')</small>
* [[Guderhandviertel]] <small>([[Theodisce]] ''Guderhandviertel''; [[Saxonice]] ''Gauderhandviddel'')</small>
* [[Guelpherbytum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfenbüttel''; [[Saxonice]] ''Wulfenbüttel'')</small>
* [[Gusbornium]]<ref name="-bornium">Germanica toponyma cum suffixo ''-born'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bornium-ii", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Calenbornium (prope Aram)|Calenbornium prope Aram]] et [[Calenbornium (prope Caesariacum)|Calenbornium prope Caesariacum]] (Theodisce ''Kalenborn''); [[Calenbornium-Scheurenum]] (Theodisce ''Kalenborn-Scheuern''); [[Hasbornium (Eiflia)|Hasbornium]] (Theodisce ''Hasborn''); [[Leidenbornium]] (Theodisce ''Leidenborn''); [[Lichtenbornium]] (Theodisce ''Lichtenborn''). Quae omnia toponyma ex articulo Vicipaediae Latinae de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Rhenaniae_et_Palatinatus indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus] desumpta sunt, ubi apte referuntur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gusborn'')</small>
* [[Gyhum]] <small>([[Theodisce]] ''Gyhum''; [[Saxonice]] ''Jeem'')</small>
{{div col end}}
=== H ===
{{div col|3}}
* [[Hachede]]<ref name="Hachede">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/marschacht/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''paludem a Blekethe vsque ad Ecclesiam Hachede'' (...) ''in quorum honore est altare in prefata ecclesia Hachethe dedicatum'' (...) ''Hinricus Bartolomei plebanus in Merschhachede'' (...) ''rector parrochialis ecclesie in Merschachtede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Marschacht''; [[Saxonice]] ''Meschacht'')</small>
* [[Hademstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hademstorf''; [[Saxonice]] ''Hamstorp'')</small>
* [[Haeslinga]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Heeslingen''; [[Saxonice]] ''Heeßel'')</small>
* [[Haga (Saxonia Inferior)|Haga]]<ref name="Haga">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „
Haga“ (um 1409) (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hage''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Haag'')</small>
* [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Haga Bremensis]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref>Latinum gentilicium "Bremensis-e" Theodiscum syntagma ''im Bremischen'' vertit.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hagen im Bremischen''; [[Saxonice]] ''Hagen'')</small>
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen'')</small>
* [[Hagenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'')</small>
* [[Halbemontium]]<ref name="-montium">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-mond'' aut ''-mont'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-montium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-mond, mont''' : -''montium, mons'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Halbemond'')</small>
* [[Halla (Holtisminni)|Halla]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(in Montibus [[Visurgis]]<ref name="Graesse"/>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')</small>
* [[Halla (Comitatus Binethensis)|Halla]]<ref name="Halla prope Neuenhusam">Theodiscum toponymum ''Halle'' plerumque toponymo "Halla-ae" latinizatur. Qua de latinizatione, vide complures Hallae apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>(prope [[Neuenhusa]]m<ref name="-husa"/>)</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Halle'')</small>
* [[Halvesbostel]] <small>([[Theodisce]] ''Halvesbostel''; [[Saxonice]] ''Hassbossel'')</small>
* [[Hamala]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hameln'')</small>
* [[Hamberga]]<ref name="-berga"/> <small>([[Theodisce]] ''Hambergen''; [[Saxonice]] ''Hambargen'')</small>
* [[Hambuhra]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Hambühren''; [[Saxonice]] ''Hambüren'')</small>
* [[Hamele]]<ref name="Hamele">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VIII Die Ortsnamen des Landkreises Peine''], ubi dicitur "(...) 1146 ''in Sutherem iuxta Hamele'' (UB H.Hild. I Nr. 239 S. 222) 1180 ''in Bikem iuxta Honhamelen'' (UB H.Hild. I Nr. 396 S. 385) 1193 ''in Honhamele'' (UB H.Hild. II Nachtrag Nr. 13 S. 580) 1198 ''apud Honhamelen'' (...) 1251 ''Sutherem apud Hoenhamale'' (UB H.Hild. II Nr. 861 S. 435) 1278-1280 ''iugera Hamelen'' (Lehnregister Meinersen II Nr. 20 S. 590) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hohenhameln''; [[Saxonice]] ''Häogenhameln'')</small>
* [[Hamelhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hämelhausen''; [[Saxonice]] ''Hämelhusen'')</small>
* [[Hamersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Hamersen''; [[Saxonice]] ''Homersen'')</small>
* [[Hamma (Saxonia Inferior)|Hamma]]<ref name="-ah">Germanica aut Semitica aut Indoiranica toponyma cum terminatione ''-ah'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Exempli gratiā: [[Calvela]], [[Maliana]], Parra, [[Widenla]], [[Zellia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hammah''; [[Saxonice]] ''Hammoh'')</small>
* [[Handeloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Handeloh'' seu olim ''Handorf bei Tostedt''; [[Saxonice]] ''Handörp'')</small>
* [[Handorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Handorf''; [[Saxonice]] ''Handörp'')</small>
* [[Hantharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'')</small>
* [[Hannovera]]<ref name="Graesse"/> <small>[[caput (urbs)|caput]] [[Terra foederalis (Germania)|terrae foederalis]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hannover''; [[Saxonice]] ''Hannober'')</small>
* [[Hanstadium (Circulus Harburgensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Harburgensis|Circulo Harburgensi]]<ref name="Landkreis Harburg"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanstää'')</small>
* [[Hanstadium (Circulus Ulsenensis)|Hanstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>(in [[Circulus Ulsenensis|Circulo Ulsenensi]]<ref name="Landkreis Uelzen"/>)</small> <small>([[Theodisce]] ''Hanstedt''; [[Saxonice]] ''Hanster'')</small>
* [[Hardegsa]]<ref name="-a"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hardegsen'')</small>
* [[Harmstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Harmstorf''; [[Saxonice]] ''Harmsdörp'')</small>
* [[Harna]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren'')</small>
* [[Harpstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Harpstedt''; [[Saxonice]] ''Harpstäe'')</small>
* [[Harsfeldum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld'')</small>
* [[Harsum]] <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Harsum'')</small>
* [[Hartsburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Harzburg''; [[Saxonice]] ''Harzeborg'')</small>
* [[Hasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hasbergen'')</small>
* [[Hasburgum]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Haßbergen''; [[Saxonice]] ''Haßbargen'')</small>
* [[Hasela (Saxonia Inferior)|Hasela]]<ref name="Hasela">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hassel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Dort ist die ''villa Hasela'' erwähnt, also das Dorf Hassel (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hassel'')</small>
* [[Hasla]]<ref name="Hasla">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hesel/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Der früheste schriftliche Beleg für den Ort findet sich als ''Hasla'' in einem Urbar der Abtei Werden, das sich auf das 10. Jh. datieren lässt (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hesel'')</small>
* [[Hassendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hassendorf''; [[Saxonice]] ''Hassendörp'')</small>
* [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'')</small>
* [[Hatta]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hatten'')</small>
* [[Hattorpium ad Harthicos Montes]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hattorf am Harz'')</small>
* [[Hauslinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Häuslingen''; [[Saxonice]] ''Hüßel'')</small>
* [[Haverla]]<ref name="Haverla">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) um 941 (Fä. Mitte 12. Jh., kop. 17. Jh.) ''Haverlae'' (...) 1319 ''Haverla'' (UB H Hild. IV 464 S. 247) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Haverlah''; [[Saxonice]] ''Haberlah'')</small>
* [[Hechthusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hechthausen''; [[Saxonice]] ''Heckthusen'')</small>
* [[Hedebere]]<ref name="Hedebere">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) ''Antiquum Hedebere seu Minus, Novum Hedebere seu Maius'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hedeper''; [[Saxonice]] ''Heper'')</small>
* [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'')</small>
* [[Heemsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heemsen'')</small>
* [[Heessa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'')</small>
* [[Heidenavia (Saxonia Inferior)|Heidenavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heidenau'')</small>
* [[Heina (Saxonia Inferior)|Heina]]<ref name="Heina">Vide [https://hgv-hhm.de/ortsnamen-13-19-jahrhundert.html?utm ''Heimat- und Geschichtsverein für Heinade-Hellental-Merxhausen E.V.''], ubi dicitur "(...) ''villa Heina'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinade'')</small>
* [[Heinbockel]] <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinbockel'')</small>
* [[Heiningensis Locus]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Heiningen''; [[Saxonice]] ''Heinig'')</small>
* [[Heinsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinsen'')</small>
* [[Heli (Saxonia Inferior)|Heli]]<ref name="Heli">Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter''], ubi dicitur "(...) ''in villa Heli'' (...) ''Heloon'' (...) ''collatio ecclesie Helen'' (...) ''Thidericus de Helenen'' (...) ''plebanos ecclesiarum de Helen'' (...) ''in campo sive marke ville Helen'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hehlen'')</small>
* [[Hellwega]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hellwege''; [[Saxonice]] ''Hellweeg'')</small>
* [[Helmstadium]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Helmstedt''; [[Saxonice]] ''Helmstidde'')</small>
* [[Helpsa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen'')</small>
* [[Helvesiecca]]<ref name="-siek">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)". Hoc in casu, applicatur terminatio latinizans formae antiquae suffixi ''-siek'' -quae ''-sieck'', ut accidit in toponymis velut ''Bannensieck'', cuius hodierna forma ''Bannensiek'' est. Qua de ultima antiqua forma, vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=2955251 ''Arcinsys''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Helvesiek''; [[Saxonice]] ''Helsch'')</small>
* [[Hemminga (Saxonia Inferior)|Hemminga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hemmingen''; [[Saxonice]] ''Hemmje'')</small>
* [[Hemmoor]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemmoor'')</small>
* [[Hemsbunda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hemsbünde''; [[Saxonice]] ''Heemsbünnen'')</small>
* [[Hemslinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemslingen'')</small>
* [[Hemsloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hemsloh''; [[Saxonice]] ''Hemzel'' seu ''Hemsel'' seu ''Hemßel'')</small>
* [[Hepstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hepstedt''; [Saxonice]] ''Hepst'' seu ''Heps'')</small>
* [[Hepstidi Villa]]<ref name="Orbis Latinus E-M"/> <small>([[Theodisce]] ''Hipstedt''; [[Saxonice]] ''Hipst'')</small>
* [[Herrum]]<ref name="Herrum">Vide [https://web.archive.org/web/20241109195129/https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B73-8/NOB%20III%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Wolfenb%C3%BCttel%20und%20der%20Stadt%20Salzgitter.pdf ''NOB III Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter.''], ubi dicitur "(...) ''Majori villa Herre'' (...) ''Maiori Here'' (...) ''Minori Herro'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heere'')</small>
* [[Hertzberga ad Harthicos Montes]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Herzberg am Harz'')</small>
* [[Herzlaka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'')</small>
* [[Hespa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'')</small>
* [[Heuerssa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'')</small>
* [[Heya]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heyen''; quoque [[Saxonice]] ''Hein'')</small>
* [[Hildesia]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hildesheim''; [[Saxonice]] ''Hilmessen'' seu ''Hilmssen'')</small>
* [[Hilgermissa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hilgermissen'')</small>
* [[Hillersa]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hillerse'')</small>
* [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'')</small>
* [[Himberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Himbergen''; [[Saxonice]] ''Himbargen'')</small>
* [[Hinuti]]<ref name="Hinuti">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3180/Hinte.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Das Dorf wurde im 10. Jahrhundert als „in Hinuti“ erstmals urkundlich erfasst (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hinte''; [[Saxonice]] ''Hint'')</small>
* [[Hitgera]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hitzacker''; [[Polabice]] ''Ljauci'')</small>
* [[Hittberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hittbergen''; [[Saxonice]] ''Hittbargen'')</small>
* [[Hlunia (commune)|Hlunia]]<ref name="Hlunia">Nomen communis Theodisce ''Lenne'' dicti suo e homonymo fluvio, Latine "Hlunia" nuncupato, ortum est. Latinum igitur nomen huius communis Latino ex hydronymo etiam derivandum est. Quo de Latino hydronymo, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lenne'')</small>
* [[Hlutherun]]<ref name="Hlutherun">Vide [https://koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardBodeinderdeutschenOrtsgeschichte20161221-965.htm?utm ''Koeble rGerhard Bodeinderdeutschen Ortsgeschichte''], ubi dicitur "(...) '''Lüder''', 11. Jh., an einem Bache bei Bodenteich bei Uelzen, F1-1383 HLUTAR (lauter bzw. rein) Hlutherun, Hlutherun (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lüder'')</small>
* [[Hodenhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hodenhagen'')</small>
* [[Hohbuoki]]<ref name="Hohbuoki">Vide [https://oar.onroerenderfgoed.be/publicaties/RELM/7/RELM007-001.pdf?utm ''The very beginning of Europe?''], ubi dicitur "(...) ''castellum hohbuoki'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Höhbeck'')</small>
* [[Hohna]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hohne'')</small>
* [[Hohnhorstium]]<ref name="-horstium"/> <small>([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'')</small>
* [[Hohnstorpium (Albis)|Hohnstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hohnstorf''; [[Saxonice]] ''Haunstörp'')</small>
* [[Holdorfium (Saxonia Inferior)|Holdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Holdorf''; [[Saxonice]] ''Hollrup'')</small>
* [[Holdunesteti]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] ''Hollenstedt''; [[Saxonice]] ''Hullnst'')</small>
* [[Holenberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Holenberg'')</small>
* [[Holla]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holle'')</small>
* [[Hollnsethum]]<ref name="-ethum">Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ethum-i", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hollnseth'')</small>
* [[Holsta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Holste'')</small>
* [[Holtgaste]]<ref name="Friedländer 1878"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtgast'')</small>
* [[Holtisminni]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Holzminden''; [[Saxonice]] ''Holtsminne'')</small>
* [[Holtlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Holtland'')</small>
* [[Holza]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Holzen'')</small>
* [[Honengesbuthele]]<ref name="Honengesbuthele">Vide [https://blog.slub-dresden.de/fileadmin/groups/slubsite/Blog/2015-KristinCasimir-VortragDresden.pdf?utm ''Ortsnamen zwischen Rhein und Elbe - Onomastik im europäischen Raum''], ubi dicitur "(...) ''Honengesbvthele'' statt ''Honekesbutle'' (Casemir, -büttel S. 147) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hankensbüttel'')</small>
* [[Hoogsteda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hoogstede''; [[Saxonice]] ''Hoogstee'')</small>
* [[Horda ad Harthicos Montes]]<ref name="-e"/><ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Hörden am Harz'')</small>
* [[Horneburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Horneburg''; [[Saxonice]] ''Hornborg'')</small>
* [[Horstadium (Saxonia Inferior)|Horstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Horstedt''; [[Saxonice]] ''Horß'')</small>
* [[Hoya]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hoya''; quoque [[Theodisce]] ''Hoya/Weser''; quoque [[Saxonice]] ''de Haaien'' seu ''Hejen'' seu ''Hajen'' seu ''Heien'')</small>
* [[Huda (Circulus terrae Diepholtia)|Huda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hüde''; [[Saxonice]] ''Hüde'')</small>
* [[Hudha]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hude'')</small>
* [[Hulseda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'')</small>
* [[Husum (prope Novam Urbem)|Husum]] <small>([[Theodisce]] ''Husum''; [[Saxonice]] ''Husen'')</small>
* [[Hutta Georgii et Mariae]]<ref name="hutta-ae">Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo "Hutta-ae", quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.</ref><ref name="Georgius">[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Georfii" vertitur].</ref><ref name="Maria">[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Mariae" vertitur].</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte'')</small>
* [[Huvenni]]<ref name="Huvenni">Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur "(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'')</small>
{{div col end}}
=== I ===
{{div col|3}}
* [[Iatha (Saxonia Inferior)|Iatha]]<ref name="Iatha">Commune nomen e flumine cepit. Quo de flumine, vide [https://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_parsgeographica.pdf?utm ''Lexicon Latinum Hodiernum'' Petri Lucusaltiani], ubi dicitur "(...) '''Jade'', f ''Iatha, ae'', f [WPD: Jade (Fluss) (24.11.2019); a.1314: Jatha] (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Jade''; [[Saxonice]] ''Jaad'')</small>
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig'')</small>
* [[Ielmstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jelmstorf''; [[Saxonice]] ''Jelmstörp'')</small>
* [[Iembka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jembke'')</small>
* [[Iemela]]<ref name="Iemela">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}. Hoc casu, latinizans suffixum primae communis Theodisce ''Jameln'' dicti mentioni, quae ''Jemelen'' est, applicatur; qua de mentione, vide [https://rcin.org.pl/ihpan/Content/30940/PDF/WA303_9438_A165-8-r1929_Slavia-Occ.pdf?utm ''Slavia Occidentalis, Tomus VIII''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jameln'')</small>
* [[Ierichsum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jerxheim''; [[Saxonice]] ''Jerksen'')</small>
* [[Iesteburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Jesteburg''; [[Saxonice]] ''Jesborg'')</small>
* [[Ihlienverda]]<ref name="-verda-ae">Germanica toponyma cum suffixo ''-worth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-verda-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-worth''' : -''verda'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ihlienworth''; [[Saxonice]] ''Helmworth'')</small>
* [[Indago Comitis Hoyae]]<ref name="Indago Comitis Hoyae">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hoyerhagen/?utm ''kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''indago comitis Hoye'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hoyerhagen''; quoque [[Saxonice]] ''Heierhagen'' seu ''Heyerhagen'')</small>
* [[Insula Iuistensis]]<ref name="Iuistensis">De Latino gentilicio, cf. [[binomen|epithetum binominale]] [https://turbellaria.umaine.edu/turbellaria/turb3.php?action=6&code=598&valid=618&utm "juistensis"].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Juist'')</small>
* [[Insula Longa (Saxonia Inferior)|Insula Longa]]<ref name="Insula Longa">Vocabulum ''Langeoog'', a vocibus [[Lingua Frisica|Frisicis Orientalibus]] ''lange-'' ([[Theodisce]] ''lang'') et ''-oog'' (Theodisce ''Insel'') compositum, [[Latine]] "Insula Longa" reddi potest: Buurman, in ''Hochdeutsch-Plattdeutsches Wörterbuch, s. v. oog, ostfrisicum -oog «Insel» significare tradit atque exempla Langeoog, Spiekeroog, Wangeroog affert; item Glossarium der Flurnamensammlung Ostfriesland'', s. v. ''Oog'', vocabulum Frisicum Orientale ''ôg, oge'' Theodisco ''Insel'' interpretatur. [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/lang?wb=gross&nr=1 Theodiscum autem adiectivum ''lang'' Latine "longus, -a, -um"] redditur; [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/insula?wb=gross&nr=2 nomen vero Theodiscum ''Insel'' Latine "insula, -ae" f.] dicitur. Quam ob rem compositum "Insula Longa" sensum toponymi fideliter reddit.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langeoog''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Langeooch''; [[Saxonice]] ''Langoog'')</small>
* [[Isernhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>commune sui iuris</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isernhagen''; [[Saxonice]] ''Isernhogen'')</small>
* [[Isterberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Isterberg''; [[Saxonice]] ''Isterbarg'')</small>
* [[Itterbecca]]<ref name="-ecca">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Itterbeck'')</small>
* [[Iuniun]]<ref name="Iunium">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''], ubi dicitur "(...) 960 Iuniun (MGH DO I. Nr. 206 S. 285) (...) 1251 (A. 14. Jh.) Johan de June (UB Göttingen I Nr. 4 S. 5) 1266 ''Godefridus de Iunen [...] sacerdos'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jühnde'')</small>
{{div col end}}
=== K ===
{{div col|3}}
* [[Kakenstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kakenstorf''; [[Saxonice]] ''Kakenstörp'')</small>
* [[Karwicium]]<ref name="-icium">Germanica toponyma cum suffixis ''-itsch'' aut ''-itz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-icium-i" aut "-itium-i" aut "-icia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-itsch, -itz''' : ''-icium, -itium, -icia'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Karwitz'')</small>
* [[Katlenburgum-Lindavia]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Katlenburg-Lindau''; [[Saxonice]] ''Katelnborg-Lindau'')</small>
* [[Kettencampus]]<ref name="campus-i"/> <small>([[Theodisce]] ''Kettenkamp''; [[Saxonice]] ''Ketenkamp '')</small>
* [[Kirchdorfium (Saxonia Inferior)|Kirchdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kirchdorf''; [[Saxonice]] ''Karkdörp'')</small>
* [[Kirchgellersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchgellersen''; [[Saxonice]] ''Karkgellsen'')</small>
* [[Kirchseelta]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchseelte''; [[Saxonice]] ''Seelte'')</small>
* [[Kirchtimka]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchtimke''; [[Saxonice]] ''Karktimk'')</small>
* [[Kirchwalseda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Kirchwalsede''; [[Saxonice]] ''Karkwals'')</small>
* [[Kissenbruga]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kissenbrück''; [[Saxonice]] ''Kissenbrügge'')</small>
* [[Kneitlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kneitlingen''; [[Saxonice]] ''Kneitling'')</small>
* [[Kneta Maior]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großenkneten''; [[Saxonice]] ''Grotekneten'')</small>
* [[Krebecca]]<ref name="-ecca"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Krebeck'')</small>
* [[Krummendicum]]<ref name="-dicum">Germanica toponyma cum suffixis ''-di(e)k(e)'' aut ''-deich(e)'' aut ''-dijk'' aut ''-dyk(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dicum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Isendicum]] apud {{Graesse}}; aut [[Mardicum]] apud ''Dictionnaire universel françois et latin, vulgairement appelé Dictionnaire de Trévoux''.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Krummendeich''; [[Saxonice]] ''Krummendiek'')</small>
* [[Kusta]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] ''Küsten'')</small>
* [[Kutenholtia]]<ref name="-holtia">Germanica toponyma cum suffixo ''-holz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-holtia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -holz : -''holtia'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kutenholz''; [[Saxonice]] ''Kutenhult'' seu ''Kutenholt'')</small>
{{div col end}}
=== L ===
{{div col|3}}
* [[Laatza]]<ref name="-a"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Laatzen'')</small>
* [[Lachendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lachendorf''; [[Saxonice]] ''Lachendörp'')</small>
* [[Lacstidi]]<ref name="Lacstidi">Vide [https://www.mundart-kommission.lwl.org/media/filer_public/ef/48/ef48ff64-c0e3-4be5-906f-7d8f27fdba18/ndw_39__scheuermann_der_often.pdf?utm ''Mundart Kommission''], ubi dicitur "(...) ''in locis quorum hec sunt nomina, Lacstidi, Romlo, Dudanebutli'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Loxstedt''; [[Saxonice]] ''Lox'')</small>
* [[Ladorpe]]<ref name="Abels 1929">Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'')</small>
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Bad Laer'')</small>
* [[Laga (Saxonia Inferior)|Laga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatOrtione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lage''; [[Saxonice]] ''Loage'')</small>
* [[Lahda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'')</small>
* [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]<ref name="Lahna">Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma "Lahna" latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'')</small>
* [[Lamespringa]]<ref name="Lamespringa">Vide [https://www.documentacatholicaomnia.eu/20vs/201_MGH/1925-1933%2C_MGH%2C_5_Antiquitates._01_Poetae_04_1._Poetae_Latini_Aevi_Carolini%2C_LT.pdf?utm ''Poetae Latini Aevi Carolini''], ubi dicitur "(...) ''Agius autem Lamespringae monachus fuisse videatur'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lamspringe'')</small>
* [[Lamestede]]<ref name="Lamestede">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lamstedt/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''parochia Lamestede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lamstedt''; [[Saxonice]] ''Loomst'')</small>
* [[Landesberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Landesbergen''; [[Saxonice]] ''Landsebargen'')</small>
* [[Landolfshusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landolfshausen'')</small>
* [[Langelshemium]]<ref name="Chemnitz 1717">Chemnitz, B. P., (1717). ''Belli Sueco-Germanici Volumen Primum: In quo ostenditur, quibus de caussis Gustavus Adolphus, Suecorum Rex, in Germaniam transiverit''. Sumptibus Ioh. Caspari Meyeri.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Langelsheim'')</small>
* [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'')</small>
* [[Langelege]]<ref name="Langelege">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/langlingen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''ecclesia Langelege'' (Kirche Langlingen), (...) Bauern in Langlingen (''cives in Langelege'') (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langlingen''; [[Saxonice]] ''Langeln'')</small>
* [[Langwedel (Saxonia Inferior)|Langwedel]]<ref name="Langwedel">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardLaurinderdeutschenOrtsgeschichte20161207-1612.htm?utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Langwedel''', 13. Jh., bei Verden, Donb351, (Flecken in dem Landkreis Verden,) rund15000 Einwohner, (apud bzw. ad castrum) Langwedel (1220) (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langwedel'')</small>
* [[Lare]]<ref name="Lare">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/3014/NOB%20XV%20Grafschaft%20Bentheim.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB XV Grafschaft Bentheim''], ubi dicitur "(...) '''LAAR''' (Gem. Laar, Samtgem. Emlichheim) 1232 (A. 14. Jh.) ''totum Lare cum ecclesia'' (Gesta Episc. Traiect. S. 424 Z. 51) 1312 (Transs. 1332; A.) ''sex domos [...] de Lare'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Laar''; [[Saxonice]] ''Loar'')</small>
* [[Lasdorpe]]<ref name="Lasdorpe">Vide [https://www.lastrup.de/portal/seiten/geschichte-900000009-31120.html?utm ''Lastrup''], ubi dicitur "(...) „Curia Lasdorpe“ (Haupthof Lastrup) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lastrup''; quoque [[Saxonice]] ''Laastrup'')</small>
* [[Lauenbruga]]<ref name="-bruga">Germanica toponyma cum suffixis ''-brück(e)'' aut ''-brügge'' aut ''-brugg(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bruga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Steinbruga]], [[Kissenbruga]], [[Bruga]], [[Bruga ad Ederum]], [[Osnabruga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lauenbrück''; [[Saxonice]] ''Lauenbrüch'')</small>
* [[Lauenforda]]<ref name="-e"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lauenförde'')</small>
* [[Lauenhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'')</small>
* [[Leezdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Leezdorf''; [[Saxonice]] ''Leezdörp'')</small>
* [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'')</small>
* [[Lehrta]]<ref name="-e"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehrte'')</small>
* [[Leiferda]]<ref name="-e"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leiferde'')</small>
* [[Lembruchium]]<ref name="-bruchium">Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bruchium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lembruch''; [[Saxonice]] ''Lembrouk'')</small>
* [[Lemgovia]]<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref><ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lemgow'')</small>
* [[Lemwerdera]]<ref name="Rüthning 1926">Rüthning, G. (Ed.) (1926). ''Oldenburger Urkundenbuch''. Gerhard Stalling.</ref><ref name="-ovia">[[Linguae Germanicae|Germanica]] ac [[linguae Slavicae|Slavica]] toponyma cum suffixo ''-ov'' seu ''-öv'' seu ''ow'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-ovia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Asovia]], [[Brewnovia]], [[Czernichovia]], [[Glasgovia]], [[Golnovia]], [[Grabovia]], [[Kharkovia]], [[Laszovia]], [[Ostrovia]], [[Pscovia]], [[Racovia]], [[Sucovia]], [[Tarnovia]], [[Wengrovia]], [[Witkowa]], [[Wittovia]], [[Crovia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lemwerder'')</small>
* [[Lengethe]]<ref name="NOB VIII">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2261/NOB%20VIII_Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Peine.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VIII_Die Ortsnamen des Landkreises Peine''], ubi dicitur "(...) ''in Lengethe'' (UB H.Hild. I Nr. 275 S. 259) 1213 ''in Lengede'' (UB H.Hild. I Nr. 660 S. 631) um 1232 ''in Lengethe archidiaconus'' (UB Goslar I Nr. 518 S. 499) 1235 ''in Lengete'' (Orig. Guelf. IV Nr. 50 S. 144) 1256 ''in archidiaconatibus de Barem et Lengede'' (UB H.Hild. II Nr. 992 S. 497) 1311 Lenghedhe apud Vusenam (UB H.Hild. IV Nr. 85 S. 45) 1316 ''in Lengede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lengede''; [[Saxonice]] ''Lenge'')</small>
* [[Lengenbostel]] <small>([[Theodisce]] ''Lengenbostel''; [[Saxonice]] ''Lengenbossel'')</small>
* [[Lengirichi]]<ref name="Lengirichi">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur "(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'')</small>
* [[Leonis Forda]]<ref name="Leonis Forda">Vide [https://www.komoot.com/es-es/highlight/2261371 ''Iglesia Martín Lutero de Lemförde''], ubi dicitur "(...) La comunidad fue mencionada por primera vez en un documento en 1248. En épocas anteriores, el lugar se llamaba Löwenförde, Leonis forda (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lemförde''; quoque [[Saxonice]] ''Lemfouer'')</small>
* [[Leonovia]]<ref name="Leonovia">Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur "(...) Leonovia-Brunsvigius (...)".</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'')</small>
* [[Leopolis (Saxonia Inferior)|Leopolis]]<ref name="Ebel 1960">Ebel, W. (1960). ''Lübisches Recht: Erster Band''. Hansischer Geschichtsverein.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bleckede''; [[Saxonice]] ''Bleikd'')</small>
* [[Leri]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leer''; [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Läär''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lier'')</small>
* [[Lerin]]<ref name="NOB VII">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB VII Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg''], ubi dicitur "(...) ''in loco Lerin provincie Saxo[n]um iuxta flumen Ouácra'' (...) ''Lerim'' (...)''in Lere'' (mGH Urk. Hdl nr. 50 s. 71) 1196-1197 ''Lere'' (schneidmüller, Kollegiatstifte s. 311) 1234 ''in Lere'' (...) ''plebano in Lere'' (UB Braunschweig iii nr. 440 s. 325) 1344 ''in villa Leere'' (Flentje / Henrichvark, lehnbücher nr. 142 s. 69) 1380 ''Lere'' (UB Braunschweig Vii nr. 351 s. 324) 1419 ''actum in Lere'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lehre'')</small>
* [[Lethi]]<ref name="Lethi">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'')</small>
* [[Liebenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Liebenburg''; quoque [[Saxonice]] ''Liebenborg'')</small>
* [[Liliarum Vallis]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lilienthal''; [[Saxonice]] ''Leendaal'' seu ''Lelendaal'')</small>
* [[Lindduri]]<ref name="Graesse"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lindern'')</small>
* [[Lindhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'')</small>
* [[Lindwedel]] <small>([[Theodisce]] ''Lindwedel''; [[Saxonice]] ''Linneweh'')</small>
* [[Linga (Amisia)|Linga]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen'')</small>
* [[Linsburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Linsburg''; [[Saxonice]] ''Linsborg'')</small>
* [[Lintlo]]<ref name="Lintlo">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/kirchlinteln/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist das Dorf erstmals 1123 als ''Lintlo'' belegt (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Kirchlinteln''; [[Saxonice]] ''Karklinteln'' seu ''Kerklinteln'' seu ''Kerklinneln'')</small>
* [[Liubeme]]<ref name="Lübbow">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/luebbow/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Schriftlich ist das zweizeilige Reihendorf erstmals in einer kaiserlichen Urkunde aus dem Jahr 956 erwähnt: Ks. Otto I. († 973) schenkte dem Kloster Quedlinburg sechs Dörfer, darunter ''Liubeme'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lübbow'')</small>
* [[Locus Occidentalis (Saxonia Inferior)|Locus Occidentalis]]<ref name="Cellarius 1703">Cellarius, C. (1703). ''Geographia Antiqua iuxta et Nova''. Ienae: Bielckius.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Westerstede''; [[Saxonice]] ''Westerstäe'')</small>
* [[Lon]]<ref name="Lon">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''Das Güterverzeichniss Graf Heinrichs von Dale (1188)''], ubi dicitur "(...) ''parrochia Lon prope Vechtam'' (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Lohne''; [[Saxonice]] ''Lohn'')</small>
* [[Longa Indago]]<ref name="Longa Indago">Vide [https://www.dbnl.org/tekst/_bij005190401_01/_bij005190401_01_0009.php?utm ''www.dbnl.org''], ubi dicitur "(...) ''parrochianus de Longa Indagine'' (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Langenhagen''; [[Saxonice]] ''Langenhogen'')</small>
* [[Longa Villa (Saxonia Inferior)|Longa Villa]]<ref name="Longa Villa">Theodiscum toponymum ''Langendorf'' Latino toponymo "Longa Villa" verti solet. Qua de correspondentia, vide [https://dbc.wroc.pl/Content/15237/PDF/17250.pdf?utm ''Das Waldhufendorf in Schlesien'', Gualterii Bernardi], ubi dicitur "(...) Langedorf ca. 1305 L.F.B.208 Longa villa (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Langendorf''; [[Saxonice]] ''Langendörp'')</small>
* [[Loninga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Löningen'')</small>
* [[Lubberstedi]]<ref name="Lubberstedi">Vide [https://lübberstedt.de/ueber-unser-dorf/?utm ''Lübberstedt''], ubi dicitur "(...) Der ursprüngliche Name „lubberstedi“ ist zusammengesetzt aus „stedi“ (Ort, Platz, Stelle), womit eine Ansiedlung bezeichnet wird, und „lubber“, dem Namen des (ursprünglichen) Familienoberhauptes des Einzelhofes bzw. der kleinen Gemeinschaftssiedlung, bedeutet also: „Lubbers-Stätte“. (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lübberstedt''; [[Saxonice]] ''Lübbs'')</small>
* [[Luccavia (Saxonia Inferior)|Luccavia]]<ref name="Luccavia">Theodiscum toponymum ''Luckau'' forma "Luccavia" latinizari solet. Cf. [[Luccavia]]m apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Luckau'')</small>
* [[Luchovia]]<ref name="Luchovia">Vide [https://ia801403.us.archive.org/28/items/antiquitatessele00keys/antiquitatessele00keys.pdf ''Antiquitates selectae septentrionales et Celticae''], ubi dicitur "(...) De Venedicis aut Germanicis prope Luchoviam effossis Epistola ''Georgii Frid, Mithofii'' data Luchovia d. 17. Maji 1691 (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüchow''; [[Polabice]] ''Ljauchüw'')</small>
* [[Ludersburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüdersburg''; [[Saxonice]] ''Lüsborg'')</small>
* [[Ludersfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'')</small>
* [[Luerdissa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Lüerdissen'')</small>
* [[Luhda]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'')</small>
* [[Luneburgum]]<ref name="Graesse"/> <small>magna urbs sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lüneburg''; [[Saxonice]] ''Lümborg'' seu ''Lünborg''; [[Lingua Saxonica antiqua|Palaeosaxonice]] ''Hliuni'')</small>
* [[Lunne]]<ref name="Lunne">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)". Latinum autem gentilicium "Haselunnensis-e" est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne'')</small>
* [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]<ref name="Lunni">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur "(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'')</small>
* [[Lutetsburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Lütetsburg''; [[Saxonice]] et [[lingua Saxonica|Eofrisosaxonice]] ''Lütsbörg'')</small>
* [[Luttera Regalis]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königslutter am Elm'')</small>
* [[Lyese]]<ref name="Lyese">Vide [https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9783835341944_A39332036/preview-9783835341944_A39332036.pdf?utm ''Urkundenbuch des Klosters Loccum''], ubi dicitur "(...) in marchia Lyese proprietatis iure (...) in campis de Lyese trans Werram (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Leese'')</small>
{{div col end}}
=== M ===
{{div col|3}}
* [[Maasa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Maasen'')</small>
* [[Magna Palus]]<ref name="Magna Palus">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/magnus?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum ''Große-'' Latino adiectivo "magnus-a-um"] et [https://www.koeblergerhard.de/germanistischewoerterbuecher/altsaechsischeswoerterbuch/asF.pdf Theodiscum suffixum ''-fehn'' Latino nomine "palus paludis" (f.)] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Großefehn''; [[Saxonice]] ''Grootfehn'')</small>
* [[Maius Vrelstede]]<ref name="Maius Vrelstede">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der stadt WoLfsburg''], ubi dicitur "(...) 1318 ''in Maiori Vrelstede'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Frellstedt''; [[Saxonice]] ''Frillstidde'')</small>
* [[Markloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marklohe'')</small>
* [[Marlare (Saxonia Inferior)|Marlare]]<ref name="Marlare">Theodiscum toponymum ''Marl'' forma "Marlare" latinizari solet. Cf. [[Marlare|Marlare Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]] apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marl'')</small>
* [[Marsunnon]]<ref name="Marsunnon">Vide [https://historischer-rueckklick-bielefeld.com/wp-content/uploads/2026/01/07svhvr-texte_ocr.pdf?utm ''Die Ortsnamen des Osnabrücker Raumes''], ubi dicitur "(...) ''Merzen (Marsunnon)'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Merzen'')</small>
* [[Marxa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marxen'')</small>
* [[Masingi]]<ref name="Messingen">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''], ubi dicitur "(...) ''silva Masingorum'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'')</small>
* [[Mechtersa]]<ref name="-a"/> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Mechtersen''; [[Saxonice]] ''Mechtsen'')</small>
* [[Meckelsa Maior]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Groot Meckels'')</small>
* [[Meckelsa Minor]]<ref name="-a"/><ref name="KleinGrosse"/> <small>([[Theodisce]] ''Klein Meckelsen''; [[Saxonice]] ''Lütt Meckels'')</small>
* [[Media Lu]]<ref name="Media Lu">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/mittelnkirchen/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi "(...) Mittelnkirchen ist nach 1305 und 1322 als ''medie Lu'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Mittelnkirchen''; [[Saxonice]] ''Mittelskark'')</small>
* [[Meinersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Meinersen''; [[Saxonice]] ''Maanze'')</small>
* [[Melbike]]<ref name="Melbeck">Vide [https://www.samtgemeinde-ilmenau.de/PortalData/10/Resources/historie/dokumente/Orts-_und_Gewaessernamen_im_Landkreis_Lueneburg.pdf?utm ''Orts- und Gewässernamen im Landkreis Lueneburg'']. ubi "(...) Melbeck 1296 in Melbeke. 1300 in villa Melbike. 1303 in villa Melbeke (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melbeck'')</small>
* [[Mella]]<ref name="Mella">Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi "(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'')</small>
* [[Mellinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Mellinghausen''; [[Saxonice]] ''Mellgenhusen'')</small>
* [[Menslaga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatOrtione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Menslage''; [[Saxonice]] ''Menslaoge'')</small>
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen'')</small>
* [[Merdvelde]]<ref name="Merdvelde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/martfeld/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) 1318 ''Curtem in Merdvelde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Martfeld''; [[Saxonice]] ''Mattfeld'')</small>
* [[Meribiki]]<ref name="Meribiki">Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&langType=reviews&lemmaID=3296&utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'')</small>
* [[Messencampus]]<ref name="campus-i">[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i"], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Messenkamp''; [[Saxonice]] ''Messenkampe'')</small>
* [[Meynum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Meine'')</small>
* [[Mittelstenaha]] <small>([[Theodisce]] ''Mittelstenahe''; [[Saxonice]] ''Mittelsnohn'')</small>
* [[Moisburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Moisburg''; [[Saxonice]] ''Mesborg'')</small>
* [[Molberga]]<ref name="Molberga">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/loescher2/loescherthreni.html ''THRENI, SEU LAMENTATIOnes Ieremiae Prophetae...''], ubi dicitur "(...) 1318 ''Molberga vocatur'' (...) ''Sensit et externas Molberga innoxia vires'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Molbergen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Molbiergen'')</small>
* [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'')</small>
* [[Moormerlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moormerland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Moormerlound'')</small>
* [[Moorweg]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Moringen]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Müden (Alara)]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Mulsum (Land Wursten)|Mulsum]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
* [[Mundia Hannoverana]]<ref name="Mundia Hannoverana">Vide [https://spatial.demo.geocode.earth/explore/place/wof/101810167?utm ''Geocode Earth''], ubi dicitur "(...) LAT preferred '''Mundia Hannoverana''' (...)".</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Hann. Münden'' seu ''Hannoversch Münden''; [[Saxonice]] ''Hannöversch Münnen'')</small>
* [[Munimeri]]<ref name="Dronke 1844">Dronke, E. F. J. (Ed.) (1844). ''Traditiones et Antiquitates Fuldenses: Chartae et registra historica saeculi IX''. Fuldense: Typis Müllerianis.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Münder am Deister''; [[Saxonice]] ''Bad Münner'')</small>
* [[Munster (Örtze)|Munster]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] '''')</small>
{{div col end}}
=== N ===
{{div col|3}}
* [[Nahrendorf]]
* [[Natendorf]]
* [[Neetze]]
* [[Negenborn]]
* [[Nenndorf (circulus Widmundensis)|Nenndorf]]
* [[Neubörger]]
* [[Neu Darchau]]
* [[Neuenhusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Neuenhaus''; [[Saxonice]] ''Neenhuus'')</small>
* [[Neuenkirchen (Altes Land)|Neuenkirchen]] <small>(Altes Land)</small>
* [[Neuenkirchen (bei Bassum)|Neuenkirchen]] <small>(b.Bassum)</small>
* [[Neuenkirchen (Land Hadeln)|Neuenkirchen]] <small>(Land Hadeln)</small>
* [[Neuenkirchen (Landkreis Osnabrück)|Neuenkirchen]] <small>(Lkr.Osnabrück)</small>
* [[Neuenkirchen (Lüneburger Heide)|Neuenkirchen]] <small>(Lüneb.Heide)</small>
* [[Neuenkirchen-Vörden]]
* [[Neuharlingersiel]]
* [[Neuhaus (Oste)]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Neuhof (Landkreis Hildesheim)|Neuhof]]
* [[Neukamperfehn]]
* [[Neulehe]]
* [[Neuschoo]]
* [[Neustadt am Rübenberge]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Neu Wulmstorf]]
* [[Niederlangen]]
* [[Niedernwöhren]]
* [[Niemetal]]
* [[Nienhagen (Landkreis Celle)|Nienhagen]]
* [[Nienstädt]]
* [[Norden]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Nordenham]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Norderney]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Nordholz]]
* [[Nordleda]]
* [[Nordsehl]]
* [[Nordstemmen]]
* [[Nörten-Hardenberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Northemium]]<ref name="Nothemium">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenahist/wassenberg1/Wassenberg_florus.html ''FLORUS GERMANICUS''] , ubi dicitur "(...) Et VVolferbytum, Northemium, Steinbruggam, Nienburgum (...) Primo vere Tillius tribunos suos Northemium misit (...) Caesaeriani Northemium expugnant (...)".</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Northeim''; [[Saxonice]] ''Nuurten'')</small>
* [[Northorna]]<ref name="Egli 1893">Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nordhorn''; [[Saxonice]] ''Nothoorn'' seu ''Notthoarn'' seu ''Netthoarn'' seu ''Noordhoorn'')</small>
* [[Nortmoor]]
* [[Nortrup]]
* [[Nottensdorf]]
* [[Nova Urbs (Saxonia Inferior)|Nova Urbs]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Nienburg/Weser''; [[Saxonice]] ''Näinborg'' seu ''Nienborg'' seu ''Neenborg'' seu ''Negenborg'')</small>
* [[Novale Frigidum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] ''Colnrade''; [[Saxonice]] ''Kollenroad'')</small>
{{div col end}}
=== O ===
{{div col|3}}
* [[Oberlangen]]
* [[Oberndorf (Oste)|Oberndorf]]
* [[Obernfeld]]
* [[Obernholz]]
* [[Obernkirchen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ochtersum]]
* [[Odisheim]]
* [[Oederquart]]
* [[Oerel]]
* [[Oesinga Maior]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Oesingen''; [[Saxonice]] ''Groot Oesingen'')</small>
* [[Oetzen]]
* [[Ohne]]
* [[Ohrum]]
* [[Oldenburgum]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Oldendorf (Landkreis Stade)|Oldendorf]] <small>(Lkr.Stade)</small>
* [[Oldendorf (Luhe)]]
* [[Osloß]]
* [[Osnabruga]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Osnabrück''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ossenbrääch''; [[Saxonice]] et [[Lingua Saxonica|Westfalice]] ''Ossenbrügge'')</small>
* [[Osteel]]
* [[Osten (Oste)|Osten]]
* [[Osterbruch]]
* [[Ostercappeln]]
* [[Ostereistedt]]
* [[Osterode am Harz]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Osterwald]]
* [[Ostrhauderfehn]]
* [[Ottenstein (Niedersachsen)|Ottenstein]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Otter]]
* [[Otterndorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Ottersberg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Ovelgönne]]
* [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> <small>([[Theodisce]] ''Auhagen'')</small>
* [[Oyten]]
{{div col end}}
=== P ===
{{div col|3}}
* [[Padingbüttel]]
* [[Palus Hagensis]]<ref name="Palus Hagensis">[https://www.latin-is-simple.com/de/vocabulary/noun/13172/ Theodiscum toponymicum suffixum ''-marsch'' Latino vocabulo "palus paludis" vertitur] et Latinum gentilicium "Hagensis-e", quod ad [[Haga (Saxonia Inferior)|Hagam]] refertur, Theodiscum gentilicium praefixum ''Hager-'' vertitur. Quo de gentilicio et toponymo, vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3191/Hage.pdf?utm ''Historische Ortsdatenbank für Ostfriesland''], ubi dicitur "(...) Erscheinung trat der Ort als „curatus Hagensis“ im Jahr 1400. Spätere Bezeichnungen waren „Haga“ (um 1409) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hagermarsch'')</small>
* [[Palus Hilcae]]<ref name="Hilkenbrook">Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam "Hilca-ae" refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine "palus, paludis" reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum "palus, paludis" redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet "Palus Hilcae".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'')</small>
* [[Palus Regis]]<ref name="Palus Regis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Moor?wb=gross&nr=1 Theodiscum suffixum ''-moor'' Latino vocabulo "palus-udis" vertitur] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/rex?wb=gross&nr=1 Theodiscum praefixum genetivo casu ''Königs-'' Latino genetivo "regis"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Königsmoor'')</small>
* [[Papenburg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Parsau]]
* [[Pattensen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Pegestorf]]
* [[Pennigsehl]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Pennigsähle'')</small>
* [[Petrimons]]<ref name="Perizonius 1758">Perizonius, J. (1758). ''Compendium historiarum antiquissimarum, civilium et ecclesiasticarum, usque ad seculum decimum octavum: Cum appendice de ducatu Westphaliae et comitatu Petrimontano''. Ex officina Wetsteniana.</ref> <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Pyrmont''; [[Saxonice]] ''Bad Puurmont'')</small>
* [[Pohle]]
* [[Pollhagen]]
* [[Pons Cobbanus]]<ref name="Leuckfeld 1714">Leuckfeld, J. G. (1714). ''Antiquitates Blankenburgenses, oder Historische Beschreibung derer vormals berühmten Grafen von Blankenburg, nebst dazugehörigen diplomatibus und Chartis''. Gottfried Freytag.</ref> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Coppenbrügge'')</small>
* [[Poynum]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Peine''; [[Saxonice]] ''Paane''; [[Lingua Theodisca alta recens|Protoneoaltotheodisce]] ''Peina'')</small>
* [[Praefectura Neohusana]]<ref name="Grupen II 1742">Grupen, C. U. (1742). ''Disceptationes Forenses cum Observationibus Juris: De originibus et iurisdictione praefecturarum ditionis Brunsvicensis (Caput de Praefectura Neohusana)'' (Vol. II). Hannoverae: Förster.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Amt Neuhaus'')</small>
* [[Pratum Vitulorum]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Calberlah'')</small>
* [[Prezelle]]
* [[Prinzhöfte]]
{{div col end}}
=== Q ===
{{div col|3}}
* [[Quakenbrück]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Quendorf]]
* [[Querenhorst]]
* [[Quernheim]]
{{div col end}}
=== R ===
{{div col|3}}
* [[Räbke]]
* [[Radbruch]]
* [[Raddestorf]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rastörpe'')</small>
* [[Rastdorf]]
* [[Rastede]]
* [[Rätzlingen (Niedersachsen)|Rätzlingen]]
* [[Rechtsupweg]]
* [[Reeßum]]
* [[Regesbostel]]
* [[Rehburg-Loccum]] <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rehborg-Locken'')</small>
* [[Rehden]]
* [[Rehlingen]]
* [[Reinstorf]]
* [[Remlingen (Niedersachsen)|Remlingen]]
* [[Renkenberge]]
* [[Rennau]]
* [[Reppenstedt]]
* [[Rethem (Aller)]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rhade]]
* [[Rhauderfehn]]
* [[Rhede (Ems)]]
* [[Rhumspringe]]
* [[Ribbesbüttel]]
* [[Riede (Landkreis Verden)|Riede]]
* [[Rieste]]
* [[Ringe]]
* [[Ringstedt]]
* [[Rinteln]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Ritterhude]]
* [[Rodenberg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Rodewald]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rowohle'')</small>
* [[Rohrsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Rohßen'')</small>
* [[Roklum]]
* [[Rollshausen]]
* [[Römstedt]]
* [[Ronnenberg]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Ronnenbarg'')</small>
* [[Rosche]]
* [[Rosdorf]]
* [[Rosengarten (Landkreis Harburg)|Rosengarten]]
* [[Rotenburgum ad Wemmam]]<ref name="Rotenburgum ad Wemmam">De Latino toponymico syntagmate "[[Rotenburgum ad Wemmam]]" -ad quod Latinum gentilicium "Rotenburgensis-e" refertur-, vide homonymas urbes apud {{Graesse}} et {{Hofmannus}}. De hydronymo "[[Wemma]]", etiam vide {{Graesse}}.</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Rotenburg''; quoque [[Theodisce]] ''Rotenburg an der Wümme''; [[Saxonice]] ''Rodenborg'')</small>
* [[Rötgesbüttel]]
* [[Rüdershausen]]
* [[Rühen]]
* [[Rullstorf]]
{{div col end}}
=== S ===
{{div col|3}}
* [[Sachsenhagen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sagterlandia]]<ref name="BOV 2013">Bischöfliches Offizialat Vechta (2013). ''Findbuch des Offizialatsarchivs Vechta: Altes Archiv (Abteilung A: Saterlandia, Kirchliche Unterlagen, Akte A 8: „Informatio de Sagterlandia“ aus dem Jahre 1710)''. Vechtae, in Germania: Bischöfliches Offizialat.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Saterland''; quoque [[Theodisce]] ''Sagterland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Seelterlound'')</small>
* [[Salis Cancellum]]<ref name="Cellarius 1703"/> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Salzgitter''; [[Saxonice]] ''Soltgitter'')</small>
* [[Salzbergen]]
* [[Salzdetfordium]]<ref name="Marcard 1805"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Salzdetfurth'')</small>
* [[Salzhausen]]
* [[Salzhemmendorf]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Samern]]
* [[Sandbostel]]
* [[Sande (Frisia)|Sande]]
* [[Sanctae Mariae Vallis]]<ref name="Orbis Latinus E-M">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Mariental'')</small>
* [[Sarstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Sassenburg]]
* [[Sathsa]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bad Sachsa'')</small>
* [[Sauensiek]]
* [[Schapen]]
* [[Scharnebeck]]
* [[Scheden]]
* [[Scheeßel]]
* [[Schellerten]]
* [[Schiffdorf]]
* [[Schladen-Werla]]
* [[Schnackenburg]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schnega]]
* [[Schneverdingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schola Dei]]<ref name="Orbis Latinus N-Z">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050914?p=27&cq=M%C3%BCnchen&lang=de''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 3. N-Z''].</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ihlow''; [[Saxonice]] ''Ihl'')</small>
* [[Scholen]]
* [[Schönewörde]]
* [[Schöningen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schöppenstedt]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schortens]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Schüttorf]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Schwaförden]]
* [[Schwanewede]]
* [[Schwarme]]
* [[Schwarmstedt]]
* [[Schweindorf]]
* [[Schweringen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Swering'')</small>
* [[Schwerinsdorf]]
* [[Schwienau]]
* [[Schwülper]]
* [[Seeburg (Niedersachsen)|Seeburg]]
* [[Seedorf (bei Zeven)|Seedorf]]
* [[Seelze]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seesen]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Seevetal]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Seggebruch]]
* [[Sehlde]]
* [[Sehlem (Niedersachsen)|Sehlem]]
* [[Sehnde]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Seinje'')</small>
* [[Selsingen]]
* [[Semmenstedt]]
* [[Seulingen]]
* [[Sibbesse]]
* [[Sickte]]
* [[Siedenburg]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Sittensen]]
* [[Soderstorf]]
* [[Sögel]]
* [[Söhlde]]
* [[Söllingen (Niedersachsen)|Söllingen]]
* [[Soltau]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Soltendieck]]
* [[Sottrum]]
* [[Spahnharrenstätte]]
* [[Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'')</small>
* [[Spiekeroog]]
* [[Sprakensehl]]
* [[Springe]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Stadae]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stade''; [[Saxonice]] ''Stood'')</small>
* [[Stadlandia]]<ref>Ioannes Iustus Wynkelman, [https://books.google.com/books?id=WvgaAAAAYAAJ&pg=PA617&lpg=PA617&dq=statlandia+saxonia&source=bl&ots=Ysl9JI4L06&sig=2y6x3I38sU3-RcrP0HtnSkUxssI&hl=en&sa=X&ved=0CCwQ6AEwA2oVChMIwqiv-NWMxgIVQgmSCh2CZwDj#v=onepage&q=statlandia%20saxonia&f=false ''Notitia historico-politica veteris Saxo-Westphaliae finitimarumque regionum,''] 1667:277.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Stadland'')</small>
* [[Staffhorst]]
* [[Staufenberg]]
* [[Stavern]]
* [[Stedesdorf]]
* [[Steimbke]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Steembke'')</small>
* [[Steinau (Niedersachsen)|Steinau]]
* [[Steinfeld (Oldenburg)]]
* [[Steinhorst (Niedersachsen)|Steinhorst]]
* [[Steinkirchen (Altes Land)|Steinkirchen]]
* [[Stelle]]
* [[Stemmen (Landkreis Rotenburg)|Stemmen]]
* [[Stemshorn]]
* [[Steyerberg]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Staarbarg'')</small>
* [[Stinstedt]]
* [[Stöckse]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stöckse'')</small>
* [[Stoetze]]
* [[Stolzenau]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Stoltnaa'')</small>
* [[Stuhr]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Südbrookmerland]]
* [[Suderburg]]
* [[Südergellersen]]
* [[Südheide]]
* [[Sudwalde]]
* [[Suhlendorf]]
* [[Sulingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Süpplingen]]
* [[Süpplingenburg]]
* [[Süstedt]]
* [[Sustrum]]
* [[Surwold]]
* [[Suthfeld]]
* [[Syke]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== T ===
{{div col|3}}
* [[Tappenbeck]]
* [[Tarmstedt]]
* [[Tespe]]
* [[Teuderium]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Detern''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Tjootern''; [[Saxonice|Eofrisicosaxonice]] ''Däitern'')</small>
* [[Thransfellensis Ecclesia]]<ref name="Graesse"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'')</small>
* [[Thedinghausen]]
* [[Theodolfestorpum]]<ref name="Asseburg 1855">Asseburg, J. von der. (1855). ''Urkundenbuch des Geschlechts von der Asseburg (Vol. 1)''. Hahnschen Hofbuchhandlung.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dedelstorf'')</small>
* [[Thomasburg]]
* [[Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'')</small>
* [[Thuine]]
* [[Tiddische]]
* [[Tiste]]
* [[Toppenstedt]]
* [[Tostedt]]
* [[Tosterglope]]
* [[Trebel]]
* [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'')</small>
* [[Tülau]]
* [[Twieflingen]]
* [[Twilpstede Maius]]<ref name="Twilpstede Maius">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B76-2/NOB%20VII%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20Helmstedt%20und%20der%20Stadt%20Wolfsburg.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg''], ubi dicitur "(...) 1311 ''Twilpstede Maiori'' (...) 1311 ''Twilpstede Maiori et Minori'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Twülpstedt''; [[Saxonice]] ''Groot Twülpstidde'')</small>
* [[Twist (Emsland)|Twist]]
* [[Twistringen]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== U ===
{{div col|3}}
* [[Uchte]] <small>[[oppidum]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Uchte'')</small>
* [[Uehrde]]
* [[Uelsen]]
* [[Uetze]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Ulsena]]<ref name="Graesse"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Uelzen''; quoque [[Saxonice]] ''Ülz’n'')</small>
* [[Ummern]]
* [[Undeloh]]
* [[Upgant-Schott]]
* [[Uplengen]]
* [[Uslar]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Utarp]]
{{div col end}}
=== V ===
{{div col|3}}
* [[Vahlberg]]
* [[Vahlbruch]]
* [[Vahlde]]
* [[Vallis Ambrae]]<ref name="Ambra">Latino de toponymo "Ambra" (Theodisce ''Emmer''), vide {{Graesse}}.</ref><ref name="Vallis">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo "vallis-is"] vertitur.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Emmerthal''; [[Saxonice]] ''Emmerdaal'')</small>
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'')</small>
* [[Vallis Claustra-Cella]]<ref name="Conring 1730">Conring, H. (1730). ''De Antiquitatibus Academicis Dissertationes Septem''. Officina Smeinkiana.</ref><ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Clausthal-Zellerfeld''; [[Supraharthice]] ''Clasthol-Zallerfall'')</small>
* [[Varel]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Varrel]]
* [[Vastorf]]
* [[Vechelde]]
* [[Velpke]]
* [[Veltheim (Ohe)]]
* [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Vechta''; [[Saxonice]] ''Vechte'')</small>
* [[Vicus Adelaidis]]<ref name="ALF 2016">Academia Latinitati Fovendae (2016). ''Commentarii Academiae Latinitati Fovendae: De novis parochiis et communibus Saxoniae Inferioris textus'' (Vol. XXIV). Romae: Herder.</ref> <small>([[Theodisce]] ''Adelheidsdorf'')</small>
* [[Vicus Vetus Hassicus]]<ref name="Vicus Vetus Hassicus">Vide [https://www.fallingrain.com/world/GM/06/Hessisch_Oldendorf.html?utm ''www.fallingrain''], ubi dicitur "(...) '''Other (Latin) names: Vicus Vetus Hassicus,Vicus Vetus Hassicus,Hessisch-Oldendorf,Hessisch-Oldendorf''' (...)".</ref> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Hessisch Oldendorf''; [[Saxonice]] ''Eolendörpe'')</small>
* [[Vierden]]
* [[Vierhöfen]]
* [[Vildhusia]]<ref name="Hofmannus"/> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Wildeshausen''; [[Saxonice]] ''Wilshusen'')</small>
* [[Villa Cremilonis]]<ref name="Meiborn III 1688"/> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Cremlingen'')</small>
* [[Vintlum]]<ref name="Vintlum">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/schneverdingen-peter-und-paul/?utm ''Schneverdingen, Peter und Paul''], ubi dicitur "(...) ''capella in honorem sancti Anthonii in villa Vintlo parrochie Snewerdinge'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Fintel'')</small>
* [[Visbek]]
* [[Visselhövede]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Vögelsen]]
* [[Vollersode]]
* [[Voltlage]]
* [[Vorda Bremensis]]<ref name="Orbis Latinus N-Z"/> <small>[[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''Bremervörde''; [[Saxonice]] ''Bremervöör'')</small>
* [[Vordorf]]
* [[Vorwerk (Niedersachsen)|Vorwerk]]
* [[Vrees]]
{{div col end}}
=== W ===
{{div col|3}}
* [[Waake]]
* [[Waddeweitz]]
* [[Wagenfeld]]
* [[Wagenhoff]]
* [[Wahrenholz]]
* [[Walchum]]
* [[Walkenried]]
* [[Wallenhorst]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wallmoden]]
* [[Walsrode]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small>
* [[Wangelnstedt]]
* [[Wangerland]]
* [[Wangerooge]]
* [[Wanna]]
* [[Warberg]]
* [[Wardenburg]]
* [[Warmsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warmsen'')</small>
* [[Warpe]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Warpe'')</small>
* [[Wasbüttel]]
* [[Wathlingen]]
* [[Wedemark]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Weener]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Weenzen]]
* [[Wehrbleck]]
* [[Welle]]
* [[Wendeburg]]
* [[Wendisch Evern]]
* [[Wennigsen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wenngessen'')</small>
* [[Wenzendorf]]
* [[Werdum]]
* [[Werlte]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Werpeloh]]
* [[Wesendorf]]
* [[Weste (Niedersachsen)|Weste]]
* [[Westergellersen]]
* [[Westerholt]]
* [[Westertimke]]
* [[Westerwalsede]]
* [[Westfeld (Niedersachsen)|Westfeld]]
* [[Westoverledingen]]
* [[Wetschen]]
* [[Wettrup]]
* [[Weyhausen]]
* [[Weyhe]] <small>commune sui iuris</small>
* [[Wieda]]
* [[Wiedensahl]] <small>[[oppidum]]</small>
* [[Wiefelstede]]
* [[Wielen]]
* [[Wienhausen]]
* [[Wiesmoor]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wietmarschen]]
* [[Wietze]]
* [[Wietzen]] <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wietzen'')</small>
* [[Wietzendorf]]
* [[Wilhelmshaven]] <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small>
* [[Wilstedt]]
* [[Wilsum]]
* [[Wingst]]
* [[Winkelsett]]
* [[Winnigstedt]]
* [[Winsen (Aller)]]
* [[Winsenia]]<ref name="Büttner">Büttner, D. S. (1710). ''Rudera Diluvii Testes, i.e. Zeichnung und Abbildung derer Columnarum Sceletonum''. Gottfried Zimmermann.</ref> <small>(ad [[Luya]]m<ref name="Graesse"/>)</small> <small>commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Winsen'')</small>
* [[Winzenburg]]
* [[Wippingen]]
* [[Wirdum]]
* [[Wischhafen]]
* [[Wistedt]]
* [[Witmundia]]<ref>E.g., [[Ioannes Luyts|Ioannis Luyts]] ''Introductio ad Geographiam novam et veterem'', Ultraiecti 1692, [https://books.google.fr/books?id=_o0YP3-9VTMC&pg=PA281&dq=Witmundia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjShLT7vdDrAhVJw4sKHZLLCokQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Witmundia&f=false p. 281].</ref> <small>[[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]]</small> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wittmund'')</small>
* [[Wittingen]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Wittmar]]
* [[Wittorf]]
* [[Wohnste]]
* [[Wolfsburgum]]<ref>Vide nomini arcis: Samuel Pufendorfus, ''Commentariorum de rebus Suecicis libri XXVI'' {{Google Books|lV1PAAAAcAAJ|pag. 457 et 475}}, ''Nova Acta Eruditorum'' {{Google Books|eGFlITDJFSMC|pag. 487}}, Lipsiae, anno 1756, ac ''Itininerarium Thomae Carve, Tipperariensis'' ([https://archive.org/details/itinerariumthom00kerngoog/page/n182 pag. 108]).</ref> <small>[[Index circulorum Germanicorum|circulus urbanus]] et [[urbs]]</small> </small> <small>([[Theodisce]] ''Wolfsburg''; [[Saxonice]] ''Wulfsborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Wolfsbuurich'')</small>
* [[Wollbrandshausen]]
* [[Wollershausen]]
* [[Wölpinghausen]]
* [[Wolsdorf]]
* [[Woltersdorf (Wendland)|Woltersdorf]]
* [[Woltershausen]]
* [[Worde]]<ref name="Worde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'')</small>
* [[Worpswede]]
* [[Wremen]]
* [[Wrestedt]]
* [[Wriedel]]
* [[Wulfsen]]
* [[Wulften ad Harthicos montes]]
* [[Wunstorf]] <small>commune sui iuris et [[urbs]]</small> <small>([[Theodisce]] ''''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''''; [[Saxonice]] ''Wunsdörp'')</small>
* [[Wurster Nordseeküste]]
* [[Wustrow (Saxonia Inferior)]] <small>[[urbs]]</small>
{{div col end}}
=== Y ===
{{div col|3}}
* [[Ylsede]]<ref name="Ylsede">Vide [https://kleinilsede.hier-im-netz.de/historis.htm ''Historisches über Klein Ilsede''], ubi dicitur "(...) minori ylsede (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Ilsede''; [[Saxonice]] ''Ilse'')</small>
* [[Yppenerdhe]]<ref name="Yppenerdhe">Vide [https://www.gross-ippener.de/gemeinde/geschichte.html?utm ''Groß Ippene''], ubi dicitur "(...) Parrochia Yppenerdhe (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Groß Ippener''; [[Saxonice]] ''Groot Ippner'')</small>
* [[Ysinibutle]]<ref name="Ysinibutle">Vide [https://www.arcinsys.niedersachsen.de/arcinsys/showArchivalDescriptionDetails?archivalDescriptionId=5905372&utm ''Arcinsys''], ubi dicitur "(...) Isenbüttel, Kr. Gifhorn (Ysinibutle, Ysenebutle) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Isenbüttel'')</small>
{{div col end}}
=== Z ===
{{div col|3}}
* [[Zernien]]
* [[Zetel]]
* [[Zeven]] <small>[[urbs]]</small>
* [[Zorge]]
{{div col end}}
==Notae==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris|!]]
bujuxoglqn4ld0wd7lddvxuj6qjgj7r
Daniel Șova
0
225465
3988875
3714906
2026-09-17T17:13:10Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988875
wikitext
text/x-wiki
{{capsa hominis Vicidata}}
'''Daniel Coman''' (Dacoromanice ''Dan-Coman'') '''Șova''' (natus die [[9 Aprilis]] [[1973]] [[Bucaresta]]e) causidicus atque vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]] est.
== Munus ==
Daniel Șova ad annum [[1995]] apud [[Universitas Bucarestensis|Universitatem Bucarestensem]] iurisprudentiae studebat et deinde causidicus operam dedit.
== Cursus honorum ==
Daniel Șova, qui sodalis est factionis [[Factio socialis democratica (Romania)|PSD]], ab anno [[2008]] [[senatus Romaniae|senator]] Romaniae est. A die [[6 Augusti]] minister delegatus ad relationes cum parlamento curandum in consilio ministrorum [[Victor Ponta|Victore Ponta]] nominatus est<ref>[http://www.adz.ro/artikel/artikel/regierungsumbildung-vorgenommen/ adz.ro die 6 Augusti 2012]</ref>. Paulo post, quod dixisset, nullus Iudaicos inter [[Bellum mundanum secundum]] esse interfecti in Romania, et in patria et in alienis civitatibus valde cituperatus est<ref>[http://www.adz.ro/artikel/artikel/dan-sova-unter-internationalem-beschuss/ adz.ro die 14 Augusti 2012]</ref>. Die [[20 Decembris]] 2012 minister sine munere factus<ref>[http://www.adz.ro/artikel/artikel/regierungschef-ponta-gibt-zusammensetzung-des-neuen-kabinetts-bekannt/ adz.ro die 20 Decembris 2012]</ref> et die [[5 Martii]] [[2014]] a praeside ministrorum Romaniae novus administer vecturae nominatus est<ref>[http://www.adz.ro/artikel/artikel/regierungschef-ponta-stellt-neues-kaum-verschlanktes-kabinett-vor/ adz.ro die 5 Martii 2014]</ref>. Die [[26 Iunii]] 2014 a magistratu ministri se recessit<ref>[http://www.adz.ro/artikel/artikel/transportminister-dan-sova-zurueckgetreten/ adz.ro die 26 Iunii 2014]</ref>. Die [[3 Decembris]] [[2015]] senatus, postquam Șova corruptionis accusatus est, eius immunitatem sustulit. Eodem die Șova pro tempore incarceratus est<ref>[http://www.adz.ro/artikel/artikel/umstrittener-psd-senator-dan-sova-festgenommen/ adz.ro die 5 Decembris 2015]</ref>. Die [[20 Iunii]] [[2018]] ad tres annos carceris damnatus est<ref>[https://web.archive.org/web/20180621221344/https://www.romania-insider.com/former-romanian-senator-minister-sentenced-three-years-jail-bribery/ romania-insider.com die 20 Iunii 2018]</ref>.
== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20130530130601/http://dansova.ro/ Pagina personalis vetera]
* [https://web.archive.org/web/20151210092202/http://dansova.net/ pagina personalis nova]
* [https://ro-ro.facebook.com/dancsova pagina Danielis Șova apud facebook]
* [http://www.senat.ro/FisaSenator.aspx?ParlamentarID=2459b457-c763-4d45-8426-ae8bd9712a06 Curriculum vitae apud situm Senatus Romaniae]
== Notae ==
<div class="references-small"><references /></div>
{{Ministri vecturae Romanici}}
{{Ministri relationum cum parlamento Romanici}}
{{Ministri Romanici Ponta I}}
{{Ministri Romanici Ponta II}}
{{Ministri Romanici Ponta III}}
{{Lifetime|1973||Sova, Daniel}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Bucarestensis]]
[[Categoria:Causidici]]
[[Categoria:Senatores Romaniae]]
[[Categoria:Ministri vecturae Romaniae]]
[[Categoria:Ministri relationum cum parlamento Romaniae]]
k1qqyut8irupnkgnswxshbofs9pjal6
Moisburgum
0
236296
3988957
3985393
2026-09-17T23:39:42Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Moisburg]] ad [[Moisburgum]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3985393
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Moisburg-Dorfstrasse-linearWBGi.jpg|thumb|left|Moisburg]]
'''Moisburg''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Harburgensis|Circuli Harburgensis]] est. Moisburg etiam pars communis generalis [[Holdunesteti (commune generale)|Holdunestetorum]] est. Ad Moisburg etiam vici Moisburg, Appelbeck ac Podendorf pertinent.
== Historia ==
Moisburg, qui vicus anno [[1322]] primo in tabellis notatus est, pars [[Ducatus Luneburgensis]] fuit. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Moisburg ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris et ab anno [[1972]] pars [[Holdunesteti (commune generale)|Holdunestetorum]] communis generalis est.
== Nexus externi ==
{{Commonscat}}
* [http://www.hollenstedt.de/gemeinden/moisburg/ Pagina communis generalis Holdunestetorum de Moisburg]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 14]]
lx1eym6o8ca2zx8u2hupbsisfvqt4hi
3988960
3988957
2026-09-17T23:42:41Z
Cyprianus Marcus
66550
3988960
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Moisburg-Dorfstrasse-linearWBGi.jpg|thumb|left|Moisburgum.]]
'''Moisburgum''' commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Harburgensis|Circuli Harburgensis]] est. Moisburgum etiam pars communis generalis [[Holdunesteti (commune generale)|Holdunestetorum]] est. Ad Moisburgum etiam vici Moisburg, Appelbeck ac Podendorf pertinent.
== Historia ==
Moisburgum, quod anno [[1322]] primo in tabellis notatum est, pars [[Ducatus Luneburgensis]] fuit. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Moisburgum ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris et ab anno [[1972]] pars [[Holdunesteti (commune generale)|Holdunestetorum]] communis generalis est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Moisburg|Moisburgum}}
* [http://www.hollenstedt.de/gemeinden/moisburg/ Pagina communis generalis Holdunestetorum de Moisburgo]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 14]]
e2p2ap25wbqcnpddbnkb8rs5ujeiq1r
3988971
3988960
2026-09-18T00:05:08Z
Cyprianus Marcus
66550
3988971
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Moisburg-Dorfstrasse-linearWBGi.jpg|thumb|left|Moisburgum.]]
'''Moisburgum'''<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Moisburg''; [[Saxonice]] ''Mesborg'') commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Harburgensis|Circuli Harburgensis]] est. Moisburgum etiam pars communis generalis [[Holdunesteti (commune generale)|Holdunestetorum]] est. Ad Moisburgum etiam vici [[Appelbecca]]<ref name="-ecca">Germanica et Romanica toponyma cum suffixis ''-ec(k)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ecca-ae" seu "-eca-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-ec, -eck''' : -''ecca'', -''ēca'' (...)".</ref> (Theodisce ''Appelbeck''), [[Moisburgum (caput communis)|Moisburgum]]<ref name="-burg"/> (Theodisce ''Moisburg''), ac [[Podendorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Podendorf'') et [[villa]] [[Ruhmannshofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Ruhmannshof'') pertinent.
== Historia ==
Moisburgum, quod anno [[1322]] primo in tabellis notatum est, pars [[Ducatus Luneburgensis]] fuit. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis [[1810]] - [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Moisburgum ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris et ab anno [[1972]] pars [[Holdunesteti (commune generale)|Holdunestetorum]] communis generalis est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{Commonscat|Moisburg|Moisburgum}}
* [http://www.hollenstedt.de/gemeinden/moisburg/ Pagina communis generalis Holdunestetorum de Moisburgo]
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 14]]
alp60hf668r0d6md44y1vcf49fm1uzt
Iesteburgum
0
237335
3989018
3986146
2026-09-18T07:48:02Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3989018
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Iesteburgum'''<ref name="-burg">Theodisca toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Iesteburgensis">Huius communis gentilicium "Iesterburgensis-e" est. Quo de gentilicio, confer [[binomen]] [https://www.mindat.org/taxon-3853449.html ''Rubus jesteburgensis''].</ref> ([[Theodisce]] ''Jesteburg''; [[Saxonice]] ''Jesborg'') est [[commune]] [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Harburgensis|Circuli Harburgensis]]. [[Harmstorpium]] etiam [[caput (urbs)|caput]] administrationis communis generalis [[Iesteburgum (commune generale)|eiusdem nominis]] est. Ad Iesteburgum etiam vici [[Iesteburgum (caput communis)|Iesteburgum]]<ref name="-burg"/> (Theodisce ''Jesteburg''), [[Itzenbutle]]<ref name="-butle">Germanica toponyma cum suffixo ''-büttel'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-butle-is" n. aut "-butle" n. indeclinabili, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Watenbutle]] (Theodisce ''Watenbüttel'') apud [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2263/NOB%20IX%20Stadt%20Braunschweig.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''NOB IX Stadt Braunschweig'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) ''villam Watenbutle'' (...)"; [[Adenebutle]] (Theodisce ''Adenbüttel'') apud [https://www.wikiwand.com/de/Adenb%C3%BCttel ''Wikiwand''], ubi dicitur "(...) curiam unam Adenebutle et unum mansum Bocsele (...)"; [[Herikesgebutle]] (Theodisce ''Harxbüttel'') apud [https://www.braunschweig.de/leben/stadtportraet/stadtteile/gruendungen.php?utm ''Leben in Braunschweig''], ubi dicitur "(...) '''Harxbüttel''' - erstmals 1007 als "Herikesgebutle" in einer Urkunde von König Heinrich II. erwähnt (...)"; [[Wulferesbutle]] (Theodisce ''Wolfenbüttel'') apud [https://www.wolfenbuettel.de/kultursommer/Stadtleben/Die-Stadt/Stadtgeschichte/?utm ''Stadt Wolfenbüttel''], ubi dicitur "(...) Die erste urkundliche Erwähnung war im Jahr 1118 als „Wulferesbutle (...)".</ref> (Theodisce ''Itzenbüttel''), [[Lullavia]]<ref name="-avia">Germanica toponyma cum terminatione ''-au'' seu ''-aw'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-avia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Iereslavia]], [[Iunonwladislavia]], [[Labiavia]], [[Landavia]], [[Lindavia]], [[Liptavia]], [[Lobavia]], [[Lochavia]], [[Lublavia]], [[Luccavia]], [[Mitavia]], [[Multavia]], [[Namslavia]], [[Neoboleslavia]], [[Olavia]], [[Oppavia]], [[Pegavia]], [[Pillavia]], [[Premislavia]], inter alia, apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Lüllau''), [[Osterberga Reindorfiensis]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="Reindorfer">Theodiscum gentilium ''Reindorfer'' Latino "Reindorf(i)ensis-e" vertitur.</ref> (Theodisce ''Reindorfer Osterberg''), [[Thelstorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Thelstorf'') atque [[Wiedenhofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> (Theodisce ''Wiedenhof'') pertinent.
== Historia ==
Iesteburgum ignoto anno conditus et anno [[1202]] primo in actis descriptum olim pars [[Ducatus Luneburgensis]] fuit. Anno [[1705]] ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Annis ab [[1810]] ad [[1813]] pars [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Iesteburgum ab anno [[1946]] pars Saxoniae Inferioris et ab anno [[1972]] caput [[Iesteburgum (commune generale)|Iesteburgi]] communis generalis est.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Jesteburg|Iesteburgum}}
* [http://www.jesteburg.de/allris/pa020.asp jesteburg.de]{{Nexus deficit|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita saeculo 12]]
md5s1asapc701jt8rskr9z27qjf47ly
Mella
0
238455
3988892
3898594
2026-09-17T20:06:13Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Mellea]] ad [[Mella]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3898594
wikitext
text/x-wiki
{{Latinitas|-3}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Melle City-4-2.jpg|thumb|Mellea<br/>Prospectus ad medium civitatem]]
'''Mellea''', [[lingua Saxonica]] vel ''lingua antiqua Germania'': '''Menele''' (mons), [[Theodisce]] '''[[:de:Melle|Melle]])''', est vetustissima [[urbs]] [[Germania|Germanica]] in [[Saxonia Inferior]]e et a 46 000 hominibus inhabitatur. Pertinet ad [[dioecesis Osnabrugensis|dioecesem Osnabrugensem]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150715144132/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/ortsnamenforscher125.html NDR.de Ortsnamen]</ref>
[[Fasciculus:Melle Urkunde 1169.jpg|thumb|left|Primam mentionem consignationis anno 1169<ref>Archetypus in: Domarchiv Osnabrugensis</ref>]]
Pristinae testimoniae fondationis eae relinquunt ad annum [[800]], [[aedificium]] ecclesiae et curtem.{{dubsig}} Prima consignatio ortus est anno [[1169]].<ref>Edgar Schroeder (Hrsg.), ''Melle in acht Jahrhunderten.'' Ernst Knoth, Melle 1969.</ref> Mellea pristina castellum et [[Hansa|Hansa urbs]] est. Anno [[1200]] citas{{dubsig}} habet mures cum turribus. Anno [[1250]] habitabant 65 [[eques|equites]] in castello Gröneburgensi. Anno [[1359]] Mellea oppidum nominatus est. Anno [[1363]] prima lex civitatis scripta est. In [[Bellum triginta annorum|Bello Triginta Annorum]] [[Suecia]] urbi imperabat; annis [[1649]] et [[1720]] magnum incendium urbem destruxit.<ref>[https://www.melle.info/die-stadt-/geschichte/ Homepage Stadt Melle]</ref>
== Ecclesiae ==
* {{Creanda|de|St. Matthäus (Melle)|Ecclesia Sancti Matthaei (Mellea)|Ecclesia Sancti Matthaei}} (catholica) fundata circa anno 800 renovata 1200 et 1974
* {{Creanda|de|St. Petri (Melle)|Ecclesia Sancti Petri (Mellea)|Ecclesia Sancti Petri}} (evangelica) fundata anno 1653 renovabit 1721
* {{Creanda|de|St. Petrus (Gesmold)|Ecclesia Sancti Petri (Gesmold)|Ecclesia Sancti Petri ad Gesmold}} (catholica) fundata circa anno 1160 renovata 1835
== Qui nati sunt Melleae ==
* {{Creanda|de|Albert Bitter|Albertus Bitter}} (1848–1926), [[Archiepiscopus]] in [[Holmia]]
* {{Creanda|de|Karl-Dieter Möller|Carolus Theodericus Möller}} (* 1945), Advocatus ([[ARD]])
* {{Creanda|de|Ulrich Schröder|Ulricus Schröder}} (* 1952), Negotiator (KFW-Bankengruppe)
* [[Ludgerus Stühlmeyer]] (* 1961), Director musices in [[Curia Variscorum]]
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
[[Categoria:Condita saeculo 8]]
[[Categoria:Saxonia Inferior]]
tebeun5u1u8u8qwrdevvbm9mq4ifjor
3988900
3988892
2026-09-17T20:18:54Z
Cyprianus Marcus
66550
3988900
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Melle City-4-2.jpg|thumb|Mella<br/>Prospectus ad medium commune.]]
'''Mella'''<ref name="Mella">Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi "(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'') est commune sui iuris et vetustissima [[urbs]] [[Germania|Germanica]] in [[Saxonia Inferior]]e cum 46 000 incolis. Pertinet ad [[dioecesis Osnabrugensis|dioecesem Osnabrugensem]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150715144132/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/ortsnamenforscher125.html NDR.de Ortsnamen]</ref>
[[Fasciculus:Melle Urkunde 1169.jpg|thumb|left|Prima mentio consignationis anno 1169<ref>Archetypus in: Domarchiv Osnabrugensis</ref>.]]
Pristinum urbis conditae testimonium est anno [[800]], cum [[aedificium]] ecclesiae et curtis facta sunt. Prima consignatio ortus est anno [[1169]].<ref>Edgar Schroeder (Hrsg.), ''Melle in acht Jahrhunderten.'' Ernst Knoth, Melle 1969.</ref> Mellea pristina castellum et [[Hansa|Hansa urbs]] est. Anno [[1200]] citas{{dubsig}} habet mures cum turribus. Anno [[1250]] habitabant 65 [[eques|equites]] in castello Gröneburgensi. Anno [[1359]] Mellea oppidum nominatus est. Anno [[1363]] prima lex civitatis scripta est. In [[Bellum triginta annorum|Bello Triginta Annorum]] [[Suecia]] urbi imperabat; annis [[1649]] et [[1720]] magnum incendium urbem destruxit.<ref>[https://www.melle.info/die-stadt-/geschichte/ Homepage Stadt Melle]</ref>
== Ecclesiae ==
* {{Creanda|de|St. Matthäus (Melle)|Ecclesia Sancti Matthaei (Mellea)|Ecclesia Sancti Matthaei}} (catholica) fundata circa anno 800 renovata 1200 et 1974
* {{Creanda|de|St. Petri (Melle)|Ecclesia Sancti Petri (Mellea)|Ecclesia Sancti Petri}} (evangelica) fundata anno 1653 renovabit 1721
* {{Creanda|de|St. Petrus (Gesmold)|Ecclesia Sancti Petri (Gesmold)|Ecclesia Sancti Petri ad Gesmold}} (catholica) fundata circa anno 1160 renovata 1835
== Qui nati sunt Melleae ==
* {{Creanda|de|Albert Bitter|Albertus Bitter}} (1848–1926), [[Archiepiscopus]] in [[Holmia]]
* {{Creanda|de|Karl-Dieter Möller|Carolus Theodericus Möller}} (* 1945), Advocatus ([[ARD]])
* {{Creanda|de|Ulrich Schröder|Ulricus Schröder}} (* 1952), Negotiator (KFW-Bankengruppe)
* [[Ludgerus Stühlmeyer]] (* 1961), Director musices in [[Curia Variscorum]]
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
[[Categoria:Condita saeculo 8]]
[[Categoria:Saxonia Inferior]]
ge6qe4w9wd7hnx0n176azkalh0w10ms
3988916
3988900
2026-09-17T21:13:55Z
Cyprianus Marcus
66550
3988916
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Melle City-4-2.jpg|thumb|Mella<br/>Prospectus ad medium commune.]]
'''Mella'''<ref name="Mella">Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi "(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'') est commune sui iuris et vetustissima [[urbs]] [[Germania|Germanica]] in [[Saxonia Inferior]]e cum 46 000 incolis. Pertinet ad [[dioecesis Osnabrugensis|dioecesem Osnabrugensem]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150715144132/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/ortsnamenforscher125.html NDR.de Ortsnamen]</ref>
[[Fasciculus:Melle Urkunde 1169.jpg|thumb|left|Prima mentio anno 1169<ref>Archetypus in: Domarchiv Osnabrugensis</ref>.]]
Ex fundatione [[Dioecesis Osnabrugensis|Dioecesis Osnabrugensis]] circa annum 780, in regione inter [[Frisia orientalis|Frisiam]] et [[Teutoburgiensis saltus|Teutoburgiensem saltum]] sita, decem ecclesiae pagi sive ecclesiae baptismales ortae sunt. Pago Graingae<ref name="Graingau">[https://osnadocs.ub.uni-osnabrueck.de/bitstream/urn%3Anbn%3Ade%3Agbv%3A700-2015033113148/2/thesis_raimann.pdf?utm ''Kirchliche und weltliche Herrschaftsstrukturen im Osnabrücker Nordland (9.–13. Jh.)''], ubi dicitur "(...) ''in pago videlicet Grainga in villa quae vocatur'' (...)".</ref> (Theodisce ''Graingau'') haec erat ecclesia Mellae, quae in praedio curiae villicalis ad possessiones episcopales pertinente aedificata est. Antiquissima mentio ecclesiae Mellae in documento, quae usque ad hodiernum diem servata est, ad annum 1169 pertinet. Mellae, quae etiam [[Hansa|Hansa urbs]] fuit, pristinum castellum est. Anno [[1200]] aedificata sunt moenia cum turribus. Anno [[1250]] habitabant 65 [[eques|equites]] in castro Gronenbergae. Anno [[1359]] Mella urbs nominata est. Anno [[1363]] prima lex civitatis scripta est. In [[Bellum triginta annorum|Bello Triginta Annorum]] [[Suecia]] urbem regebat; annis [[1649]] et [[1720]] magnum incendium urbem destruxit.<ref>[https://www.melle.info/die-stadt-/geschichte/ ''Homepage Stadt Melle'']</ref> Anno 1443 Henricus de Moers, episcopus Osnabrugensis, Mellae privilegium oppidi concessit. [[Ansibarium]] curabat ut Mellae voluntas inter [[Westfalia|Westfalicae]] [[Hansa]]e urbes observaretur. Mella ad annum 1866 ad [[Regnum Hannoveranum]] pertinuit, quo anno pars [[Borussia]]e facta est. Anno 1885 [[Praefectura Gronenbergensis]] (Theodisce ''Amt Grönenberg'') et municipium Mellae Borussicum circulum Mellensem (Theodisce ''Kreis Melle'') constituerunt. Postea circulus Mellensis commune generale Mellam factus est. Anno 1972 pristinus circulus cum suis 56 communibus in urbem Mellae coniunctus est, quae ex eo tempore pars [[Circulus Osnabrugae|Circuli Osnabrugae]] est.
== Ecclesiae ==
* {{Creanda|de|St. Matthäus (Melle)|Ecclesia Sancti Matthaei (Mella)|Ecclesia Sancti Matthaei}} (catholica) fundata circa anno 800 renovata 1200 et 1974
* {{Creanda|de|St. Petri (Melle)|Ecclesia Sancti Petri (Mella)|Ecclesia Sancti Petri}} (evangelica) fundata anno 1653 renovabit 1721
* {{Creanda|de|St. Petrus (Gesmold)|Ecclesia Sancti Petri (Gesmelle)|Ecclesia Sancti Petri ad Gesmelle}} (catholica) fundata circa anno 1160 renovata 1835
== Clari homines ==
* {{Creanda|de|Albert Bitter|Albertus Bitter}} (1848–1926), [[archiepiscopus]] in [[Holmia]]
* {{Creanda|de|Karl-Dieter Möller|Carolus Theodericus Möller}} (* 1945), advocatus ([[ARD]])
* {{Creanda|de|Ulrich Schröder|Ulricus Schröder}} (* 1952), negotiator (KFW-Bankengruppe)
* [[Ludgerus Stühlmeyer]] (* 1961), Director musicae in [[Curia Variscorum]]
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
[[Categoria:Condita saeculo 8]]
[[Categoria:Saxonia Inferior]]
2oner9d0huq8mswsbhalco0rtfunq2b
3988989
3988916
2026-09-18T01:16:22Z
Grufo
64423
{{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}
3988989
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Melle City-4-2.jpg|thumb|Mella<br/>Prospectus ad medium commune.]]
{{res|Mella}}<ref name="Mella">Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi "(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'') est commune sui iuris et vetustissima [[urbs]] [[Germania|Germanica]] in [[Saxonia Inferior]]e cum 46 000 incolis. Pertinet ad [[dioecesis Osnabrugensis|dioecesem Osnabrugensem]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150715144132/https://www.ndr.de/ndr1niedersachsen/programm/ortsnamenforscher125.html NDR.de Ortsnamen]</ref>
[[Fasciculus:Melle Urkunde 1169.jpg|thumb|left|Prima mentio anno 1169<ref>Archetypus in: Domarchiv Osnabrugensis</ref>.]]
Ex fundatione [[Dioecesis Osnabrugensis|Dioecesis Osnabrugensis]] circa annum 780, in regione inter [[Frisia orientalis|Frisiam]] et [[Teutoburgiensis saltus|Teutoburgiensem saltum]] sita, decem ecclesiae pagi sive ecclesiae baptismales ortae sunt. Pago Graingae<ref name="Graingau">[https://osnadocs.ub.uni-osnabrueck.de/bitstream/urn%3Anbn%3Ade%3Agbv%3A700-2015033113148/2/thesis_raimann.pdf?utm ''Kirchliche und weltliche Herrschaftsstrukturen im Osnabrücker Nordland (9.–13. Jh.)''], ubi dicitur "(...) ''in pago videlicet Grainga in villa quae vocatur'' (...)".</ref> (Theodisce ''Graingau'') haec erat ecclesia Mellae, quae in praedio curiae villicalis ad possessiones episcopales pertinente aedificata est. Antiquissima mentio ecclesiae Mellae in documento, quae usque ad hodiernum diem servata est, ad annum 1169 pertinet. Mellae, quae etiam [[Hansa|Hansa urbs]] fuit, pristinum castellum est. Anno [[1200]] aedificata sunt moenia cum turribus. Anno [[1250]] habitabant 65 [[eques|equites]] in castro Gronenbergae. Anno [[1359]] Mella urbs nominata est. Anno [[1363]] prima lex civitatis scripta est. In [[Bellum triginta annorum|Bello Triginta Annorum]] [[Suecia]] urbem regebat; annis [[1649]] et [[1720]] magnum incendium urbem destruxit.<ref>[https://www.melle.info/die-stadt-/geschichte/ ''Homepage Stadt Melle'']</ref> Anno 1443 Henricus de Moers, episcopus Osnabrugensis, Mellae privilegium oppidi concessit. [[Ansibarium]] curabat ut Mellae voluntas inter [[Westfalia|Westfalicae]] [[Hansa]]e urbes observaretur. Mella ad annum 1866 ad [[Regnum Hannoveranum]] pertinuit, quo anno pars [[Borussia]]e facta est. Anno 1885 [[Praefectura Gronenbergensis]] (Theodisce ''Amt Grönenberg'') et municipium Mellae Borussicum circulum Mellensem (Theodisce ''Kreis Melle'') constituerunt. Postea circulus Mellensis commune generale Mellam factus est. Anno 1972 pristinus circulus cum suis 56 communibus in urbem Mellae coniunctus est, quae ex eo tempore pars [[Circulus Osnabrugae|Circuli Osnabrugae]] est.
== Ecclesiae ==
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ecclesia Sancti Matthaei (Mella)|Ecclesia Sancti Matthaei|de|qid=Q2321435}} (catholica) fundata circa anno 800 renovata 1200 et 1974
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ecclesia Sancti Petri (Mella)|Ecclesia Sancti Petri|de|qid=Q2322824}} (evangelica) fundata anno 1653 renovabit 1721
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ecclesia Sancti Petri (Gesmelle)|Ecclesia Sancti Petri ad Gesmelle|de|qid=Q2316694}} (catholica) fundata circa anno 1160 renovata 1835
== Clari homines ==
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Albertus Bitter||de|qid=Q78346}} (1848–1926), [[archiepiscopus]] in [[Holmia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Theodericus Möller||de|qid=Q1729721}} (* 1945), advocatus ([[ARD]])
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ulricus Schröder||de|qid=Q24877661}} (* 1952), negotiator (KFW-Bankengruppe)
* [[Ludgerus Stühlmeyer]] (* 1961), Director musicae in [[Curia Variscorum]]
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Urbes hanseaticae]]
[[Categoria:Condita saeculo 8]]
[[Categoria:Saxonia Inferior]]
o9vjznq9r4qdluvtn3rfuq0wq5cw34x
Dampierre (Matrona Superior)
0
239705
3988797
3948452
2026-09-17T13:17:53Z
Kontributor 2K
172405
tabula: in capsa
3988797
wikitext
text/x-wiki
{{capsa urbis Vicidata}}
'''Dampierre''' est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 382 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Matrona Superior|Matronae Superioris]] in regione orientali [[Campania et Arduenna]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Alsatia Campania Arduenna et Lotharingia]]).
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Matronae Superioris]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Dampierre (Haute-Marne)|Dampierre}}
* {{INSEE commune|52163|de=Dampierre}}
* [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=11557 De hoc communi apud cassini.ehess.fr]
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Matronae Superioris]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Matronae superioris]]
4gpwv20466mwjyfb7dd1yxmp98u5v6t
Cornu Curvatum
0
244540
3988848
3986586
2026-09-17T15:51:49Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988848
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Pilsumer_Leuchtturm_2010-10_CN-I.jpg|thumb|upright=0.8|[[Pharus]] [[Pillesum|Pillesi]]<ref name="Pillesum"/> (Theodisce ''Pilsum'').]]
[[Fasciculus:Eilsum Kirche.JPG|thumb|upright=0.8|Ecclesia [[Eilshemium|Eilshemii]]<ref name="Eilshemium"/> (Theodisce ''Eilsum'').]]
'''Cornu Curvatum'''<ref name="Cornu Curvatum">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/curvatus?wb=gross&nr=1 Theodiscum adiectivale praefixum ''Krumm-'' Latino adiectivo "curvatus-a-um"] et [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/cornu?wb=gross&nr=2 Theodiscum nominale suffixum ''-hörn'' Latino nomine "cornu-us" (n.)] vertitur.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Krummhörn'') est [[commune]] [[Circulus Auriacum|circuli Auriaci]] in [[Frisia orientalis|Frisia Orientali]] atque in [[Saxonia Inferior]]e situm. Ad Cornu Curvatum commune vici [[Campa Maior]]<ref name="Jahrbuch">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/637/EJ02.pdf?utm ''Jahrbuch der Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Ältertliümer zu Emden''], ubi dicitur "(...) Campen (Campa major, Campum) (...)".</ref> (Theodisce ''Campen'') (anno 2008, 507 incolae), [[Canigum]]<ref name="Canum">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/8567/Canum.pdf?utm ''Canum, Gemeinde Krummhörn, Landkreis Aurich – Datenblatt''], ubi dicitur "(...) Canigum hodie Canum (...)".</ref> (Theodisce ''Canum'') (293), [[Eilshemium]]<ref name="Eilshemium">Hoc Latinum toponymum regressive derivatur Latino e gentilicio "Eilshemius-a-um". Quo de gentilicio, vide [https://heidelblog.net/2015/11/canones-synodi-dordrechtanae/ ''Lexikon schwäbischer Ortsnamen. Herkunft und Bedeutung''], ubi dicitur "(...) DANIEL BERNARDUS EILSHEMIUS, Emdanæ Ecclesiæ Pastor senior (...)".</ref> (Theodisce ''Eilsum'') (612), [[Freepsum]] (Theodisce ''Freepsum'') (406), [[Frisgana]]<ref name="Frisgana">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3031/Visquard.pdf?utm ''Visquard, Gemeinde Krummhörn, Landkreis Aurich''], ubi dicitur "(...) in villa Frisgana (...)".</ref> (Theodisce ''Visquard'') (720), [[Gelete]]<ref name="Gelete">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/1492/EJ11.pdf?utm ''Jahrbuch der Gesellschaft für bildende Kunst und vaterländische Altertümer zu Emden''], ubi dicitur "in villa Gelete terram 7 pecudum cum ceteris appendiciis".</ref> (Theodisce ''Jennelt'') (384), [[Greetsila]]<ref name="Materiales">Vide [https://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/38/09/04montaner.pdf?utm ''MATERIALES PARA UNA POÉTICA DE LA IMAGINACIÓN EMBLEMÁTICA'', Alberti Montaner Frutos], ubi dicitur "Greetsila, Allenii Osterhusæ, beningii Grimershemi et Grothusæ, in Harlingia Cankenii, Larletani et Valderani Emdanis uicini".</ref> (Theodisce ''Greetsiel'') (1553), [[Grimershemum]]<ref name="Materiales"/> (Theodisce ''Grimersum'') (604), [[Grothusa]]<ref name="Materiales"/> (Theodisce ''Groothusen'') (483), [[Hameswerum]]<ref name="Hameswerum">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3190/Hamswehrum.pdf?utm ''Hamswehrum, Gemeinde Krummhörn, Landkreis Aurich''], ubi dicitur "Hameswerum noviter erecta".</ref> (Theodisce ''Hamswehrum'') (493), [[Huttum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}</ref> (Theodisce ''Uttum'') (505), [[Loquardia]]<ref name="-arda">Germanica et Romanica toponyma cum terminationibus ''-ard(t)'' aut ''-ard(e)(n)'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ardia-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stargardia (Megapolis)|Stargardia]], [[Bresegardia apud Hyldam]] atque [[Sagardia]] apud [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_communium_Megapolis_et_Pomeraniae_Citerioris|articulum Vicipardiae Latinae de indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; [[Hardia (Badenia-Virtembergia)|Hardia]] apud [[Index communium Badeniae et Virtembergiae|articulum Vicipardiae Latinae de indice communium Badeniae et Virtembergiae]]; et [[Babardia]], [[Leovardia]] ac [[Bigardia]], apud {{Graesse}}.</ref> (Theodisce ''Loquard'') (621), [[Marsfliati]]<ref name="Marsfliati">Vide [http://www.greetsiel-krummhoern.de/manslagt/ ''www.greetsiel-krummhoern.de''], ubi dicitur "(...) Der Ortsname lautete damals "Marsfliati" und "Marslati" (...)".</ref> (Theodisce ''Manslagt'') (413), [[Pewsuma]]<ref name="Hexenverfolgung">Vide [https://kups.ub.uni-koeln.de/71486/1/Lenz_Hexenverfolgung%20in%20Ostfriesland.pdf?utm ''Hexenverfolgung in Ostfriesland'', Marinae Lenz], ubi dicitur "(...) Auricae 2, Lehrae 2, Pewsumae 2 et Nordae 3 ex insula Juist (...)".</ref> (Theodisce ''Pewsum'') (caput communis, 3289 incolae), [[Pillesum]]<ref name="Pillesum">Vide [https://www.ms-visucom.de/cgi-bin/ebidat.pl?id=6634&utm ''EBIDAT - Die Burgendatenbank''], ubi dicitur "(...) Folcardus Beningha in Pillesum (...)".</ref> (Theodisce ''Pilsum'') (594), [[Plegewerde]]<ref name="Plegewerde">Vide [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/3053/Upleward.pdf?utm ''Upleward, Gemeinde Krummhörn, Landkreis Aurich''], ubi dicitur "(...) Acko provisor in Plegewerde (...)".</ref> (Theodisce ''Upleward'') (405), [[Rysingum]]<ref name="Rysingum">Vide [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/drwOstfrUrkunde1878/0658/image,info ''Heidelberg historic literature – digitized''], ubi dicitur "(...) vir Focko Hayana in Rysingum, (...)".</ref> (Theodisce ''Rysum'') (730), [[Wachwerdia]]<ref name="Wachwerdia">Vide [https://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/user_upload/BIBLIOTHEK/HOO/HOO_Woquard.pdf?utm ''Woquard, Gemeinde Krummhörn, Landkreis Aurich''], ubi dicitur "(...) Emmius schreibt (um 1600) „Wachwerdia“. (...)".</ref> (Theodisce ''Woquard'') (191) atque [[Waltsation]]<ref name="Waltsation">Vide [https://bouwstoffen.kantl.be/tw/lemma/?id=17262 ''bouwstoffen.kantl.be/''], ubi dicitur "(...) Woltzeten (facs.) [ Woltzeten : Au : Ns ] UUaltsation (...)".</ref> (Theodisce ''Woltzeten'') (200) pertinent.
== Historia ==
Vici eius communis partes [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] ducatus una fuerunt, tum annis [[1744]] ad [[1806]] ad [[Borussia]]m, deinde ab anno 1806 [[regio]] ad [[Nederlandia]]m et annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Cornus Curvati regio [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] tradita est, quae post annum [[1866]] iterum pars [[Borussia]]e fuit. Ab anno [[1885]] Cornus Curvati vici partes novi Circuli Auriaci erant. Ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Anno [[1972]] vici supra dicti in communem Cornu Curvatum coniuncti sunt. Nomen "Cornu Curvatum" (Theodisce ''Krummhörn'') acceptum est propter formam agri communis.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Krummhörn|Cornu Curvatum}}
* [http://www.krummhoern.de/ Situs www.krummhoern.de.]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1972]]
fhmxt3t4ebp999d10hennwfqw8hxyku
Moormerlandia
0
247053
3988982
3732831
2026-09-18T00:37:21Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Moormerland]] ad [[Moormerlandia]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3732831
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:ChurchGandersum.JPG|thumb|left|Ecclesia vici Gandersum]]
[[Fasciculus:FehnkanalJheringsfehn7.jpg|thumb|left|Fossa apud vicum Jheringsfehn]]
'''Moormerland''' est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Lerensis|Circuli Lerensis]]. Ad Moormerland vici Warsingsfehn (7607 incolae), Neermoor (4670), Veenhusen (3848),
Jheringsfehn (2464), Oldersum (1565), Boekzetelerfehn (756), Hatshausen (571), Tergast (493), Rorichum (403), Terborg (116) atque Gandersum (89) pertinent. Sedes administrationis Warsingfehn est.
== Historia ==
[[Fasciculus:Muehle_Warsingsfehn6.jpg|thumb|left|Mola in vico Warsingsfehn]]
Anno [[1346]] nomen ''Moormannerlande'' primo in actis descriptum est. Quod nomen "Terram virorum e palude" significat. Sed Gansersum vicus iam anno [[1000]] descriptus est<ref>[https://web.archive.org/web/20160305010810/http://moormerland.conne.net/index.php?hid=389&m=1 Pagina officialis communis Moormerland]</ref>. Saeculo 14 haec regio maximis fluctibus affecta est. Praesertim anno [[1362]] fluctu magno maris pars agri futuri communis submersus est. Tum Moormerland regio pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] fuit. Ab anno [[1526]] [[Reformatio]] cito accepta est. Annis [[1744]] - [[1806]] Moormerland ad [[Borussia]]m, deinde ad [[Nederlandia]]m, annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Moormerland [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] traditum est, quod anno [[1866]] a Borussia occupatum est. Iam anno [[1854]] Neermoor et Oldersum stationes ferroviariae conditae sunt. Ab anno [[1885]] Moormerland regio ad tres circulos pertinuit: partim ad circulum [[Emda]]e, partim ad [[Aurich (circulus)|circulum Aurich]] atque ultima pars ad circulum Lerensem. Anno [[1932]] - circulo Emda dissoluto - vici Oldersum, Gandersum, Tergast atque Rorichum ad circulum Lerensem transierunt, et ab anno [[1946]] vici regionis ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Post [[Bellum mundanum secundum|Bellum Mundanum Secundum]] multi homines ex oriente Germaniae fugati in Moormerland novam patriam invenerunt. Anno [[1973]] vici supra dicti administrationem in commune unum se coniunxerunt. Sedes administrationis vicus maximus, sed non veterrimus, Warsingfehn factus est<ref>[https://web.archive.org/web/20110526192454/http://moormerland.conne.net/index.php?sid=oopdgtgjk09orjb9h8j7tuoc857estog&m=1&hid=365 Historia communis Moormerland]</ref>.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
* [https://web.archive.org/web/20050306172141/http://moormerland.conne.net/ Pagina officialis communis Moormerland]
* [https://web.archive.org/web/20150924062619/http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/ortschronisten/Ortsartikel/HOO_Oldersum_Euhausen-1_SB_N_A_P.pdf Historia vici Ochtersum]
* [https://web.archive.org/web/20150924062726/http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/ortschronisten/Ortsartikel/HOO_Warsingsfehn_Badewien_Boettcher-A_N.PDF Historia vici Warsingsfehn]
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Frisia orientalis]]
[[Categoria:Condita 1973]]
l8i24j8wz0dbh5fylnp8k6sv9t88r8s
3988985
3988982
2026-09-18T00:46:01Z
Cyprianus Marcus
66550
3988985
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:ChurchGandersum.JPG|thumb|left|Ecclesia vici Gandersum.]]
[[Fasciculus:FehnkanalJheringsfehn7.jpg|thumb|left|Fossa apud vicum Jheringsfehn.]]
'''Moormerlandia'''<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moormerland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Moormerlound'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Lerensis|Circuli Lerensis]]. Ad Moormerlandiam vici Warsingsfehn (7607 incolae), Neermoor (4670), Veenhusen (3848),
Jheringsfehn (2464), Oldersum (1565), Boekzetelerfehn (756), Hatshausen (571), Tergast (493), Rorichum (403), Terborg (116) atque Gandersum (89) pertinent. Sedes administrationis Warsingfehn est.
== Historia ==
[[Fasciculus:Muehle_Warsingsfehn6.jpg|thumb|left|Mola in vico Warsingsfehn.]]
Anno [[1346]] nomen ''Moormannerlande'' primo in actis descriptum est. Quod nomen "Terram virorum e palude" significat. Sed Gansersum vicus iam anno [[1000]] descriptus est<ref>[https://web.archive.org/web/20160305010810/http://moormerland.conne.net/index.php?hid=389&m=1 Pagina officialis communis Moormerlandiae]</ref>. Saeculo 14 haec regio maximis fluctibus affecta est. Praesertim anno [[1362]] fluctu magno maris pars agri futuri communis submersus est. Tum Moormerlandensis regio pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] fuit. Ab anno [[1526]] [[Reformatio]] cito accepta est. Annis [[1744]] - [[1806]] Moormerlandia ad [[Borussia]]m, deinde ad [[Nederlandia]]m, annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Moormerlandia [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] tradita est, quod anno [[1866]] a Borussia occupatum est. Iam anno [[1854]] Neermoor et Oldersum stationes ferroviariae conditae sunt. Ab anno [[1885]] Moormerlandensis regio ad tres circulos pertinuit: partim ad circulum [[Emda]]m, partim ad [[Circulus Auriacum|circulum Auriacum]] atque ultima pars ad circulum Lerensem. Anno [[1932]] - circulo Emda dissoluto - vici Oldersum, Gandersum, Tergast atque Rorichum ad circulum Lerensem transierunt, et ab anno [[1946]] vici regionis ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Post [[Bellum mundanum secundum|Bellum Mundanum Secundum]] multi homines ex oriente Germaniae fugati in Moormerlandiam novam patriam invenerunt. Anno [[1973]] vici supra dicti administrationem in commune unum se coniunxerunt. Sedes administrationis vicus maximus, sed non veterrimus, Warsingfehn factus est<ref>[https://web.archive.org/web/20110526192454/http://moormerland.conne.net/index.php?sid=oopdgtgjk09orjb9h8j7tuoc857estog&m=1&hid=365 Historia communis Moormerland]</ref>.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Moormerland|Moormerlandiam}}
* [https://web.archive.org/web/20050306172141/http://moormerland.conne.net/ Pagina officialis communis Moormerlandiae]
* [https://web.archive.org/web/20150924062619/http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/ortschronisten/Ortsartikel/HOO_Oldersum_Euhausen-1_SB_N_A_P.pdf Historia vici Ochtersum]
* [https://web.archive.org/web/20150924062726/http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/ortschronisten/Ortsartikel/HOO_Warsingsfehn_Badewien_Boettcher-A_N.PDF Historia vici Warsingsfehn]
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Frisia orientalis]]
[[Categoria:Condita 1973]]
tqsxv3dn5orj4b55o0ivcc29k0aypam
3988986
3988985
2026-09-18T00:46:37Z
Cyprianus Marcus
66550
3988986
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:ChurchGandersum.JPG|thumb|left|Ecclesia vici Gandersum.]]
[[Fasciculus:FehnkanalJheringsfehn7.jpg|thumb|left|Fossa apud vicum Jheringsfehn.]]
'''Moormerlandia'''<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Moormerland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Moormerlound'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] et pars [[Circulus Lerensis|Circuli Lerensis]]. Ad Moormerlandiam vici Warsingsfehn (7607 incolae), Neermoor (4670), Veenhusen (3848),
Jheringsfehn (2464), Oldersum (1565), Boekzetelerfehn (756), Hatshausen (571), Tergast (493), Rorichum (403), Terborg (116) atque Gandersum (89) pertinent. Sedes administrationis Warsingfehn est.
== Historia ==
[[Fasciculus:Muehle_Warsingsfehn6.jpg|thumb|left|Mola in vico Warsingsfehn.]]
Anno [[1346]] nomen ''Moormannerlande'' primo in actis descriptum est. Quod nomen "Terram virorum e palude" significat. Sed Gansersum vicus iam anno [[1000]] descriptus est<ref>[https://web.archive.org/web/20160305010810/http://moormerland.conne.net/index.php?hid=389&m=1 Pagina officialis communis Moormerlandiae]</ref>. Saeculo 14 haec regio maximis fluctibus affecta est. Praesertim anno [[1362]] fluctu magno maris pars agri futuri communis submersus est. Tum Moormerlandensis regio pars [[Frisia orientalis|Frisiae Orientalis]] fuit. Ab anno [[1526]] [[Reformatio]] cito accepta est. Annis [[1744]] - [[1806]] Moormerlandia ad [[Borussia]]m, deinde ad [[Nederlandia]]m, annis [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum]] pertinuit. Ab anno [[1815]] Moormerlandia [[Regnum Hannoveranum|Regno Hannoverano]] tradita est, quod anno [[1866]] a Borussia occupatum est. Iam anno [[1854]] Neermoor et Oldersum stationes ferroviariae conditae sunt. Ab anno [[1885]] Moormerlandensis regio ad tres circulos pertinuit: partim ad circulum [[Emda]]m, partim ad [[Circulus Auriacum|circulum Auriacum]] atque ultima pars ad circulum Lerensem. Anno [[1932]] - circulo Emda dissoluto - vici Oldersum, Gandersum, Tergast atque Rorichum ad circulum Lerensem transierunt, et ab anno [[1946]] vici regionis ad Saxoniam Inferiorem pertinent. Post [[Bellum mundanum secundum|Bellum Mundanum Secundum]] multi homines ex oriente Germaniae fugati in Moormerlandiam novam patriam invenerunt. Anno [[1973]] vici supra dicti administrationem in commune unum se coniunxerunt. Sedes administrationis vicus maximus, sed non veterrimus, Warsingfehn factus est<ref>[https://web.archive.org/web/20110526192454/http://moormerland.conne.net/index.php?sid=oopdgtgjk09orjb9h8j7tuoc857estog&m=1&hid=365 Historia communis Moormerland]</ref>.
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Moormerland|Moormerlandiam}}
* [https://web.archive.org/web/20050306172141/http://moormerland.conne.net/ Pagina officialis communis Moormerlandiae]
* [https://web.archive.org/web/20150924062619/http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/ortschronisten/Ortsartikel/HOO_Oldersum_Euhausen-1_SB_N_A_P.pdf Historia vici Ochtersum]
* [https://web.archive.org/web/20150924062726/http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/php/ortschronisten/Ortsartikel/HOO_Warsingsfehn_Badewien_Boettcher-A_N.PDF Historia vici Warsingsfehn]
[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Frisia orientalis]]
[[Categoria:Condita 1973]]
b07vrr09gyenkvrl7ax90dswimacmi2
Circulus Terrae Emesensis
0
255046
3988925
3987748
2026-09-17T21:51:29Z
Cyprianus Marcus
66550
3988925
wikitext
text/x-wiki
{{L1}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|Urbe [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]]
[[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis.]]
'''Circulus Terrae Emesensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est e pristinis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> est.
== Historia ==
Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|Principatum episcopalem Monasterii]] pertinuit. Ab anno [[1806]] Terra Emesensis ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit<ref>[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]</ref>. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] "Area occupationis Polonica" administrata est<ref>[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]</ref>. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae.
== Communia circuli ==
Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Emsbura]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae)
* [[Geesta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260)
* [[Harna]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255)
* [[Linga (Amisia)|Linga]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen''), magna urbs sui iuris et [[urbs]] (52.503)
* [[Lunne]]<ref name="Lunne">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)". Latinum autem gentilicium "Haselunnensis-e" est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504)
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen''), commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (34.549)
* [[Papenburg]], oppidum (35.981)
* [[Rhede (Amisia)|Rhede]] (4175)
* [[Salzbergen]] (7535)
* [[Twist]] (9499)
* [[Frera (commune generale)|Frera]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304)
** [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879)
** [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597)
** [[Frera]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000)
** Messingen (1058)
** Thuine (1770)
* [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050)
** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097)
** [[Herzlaka]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248)
** [[Lahda]]<ref name="-e"/> ([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'') (4705)
* [[Lengirichi (commune generale)|Lengirichi]]<ref name="Lengirichi">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur "(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'') commune generale (9093)
** [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359)
** [[Gersta]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209)
** [[Hantharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841)
** [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'') (1451)
** [[Lengirichi]]<ref name="Lengirichi">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur "(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke''), sedes administrationis (2658)
** [[Wettrup]] (575)
* [[Lethi (commune generale)|Lethi]]<ref name="Lethi">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'') commune generale (11.237)
** [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909)
** [[Lethi]]<ref name="Lethi">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen''), sedes administrationis (6159)
** [[Niederlangen]] (1208)
** [[Oberlangen]] (951)
** [[Renkenberge]] (715)
** [[Sustrum]] (1295)
* [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005)
** [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987)
** [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788)
** [[Esterwega]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179)
** [[Palus Hilcae]]<ref name="Hilkenbrook">Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam "Hilca-ae" refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine "palus, paludis" reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum "palus, paludis" redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet "Palus Hilcae".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806)
** [[Surwold]] (4245)
* [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997)
** [[Bernsium Minus]]<ref name="Bernsium">Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''''], ubi dicitur "(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)".</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'') (1127)
** [[Bersinium]]<ref name="Kaemling 1987">Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).</ref> ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656)
** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747)
** [[Huvenni]]<ref name="Huvenni">Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur "(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'') (519)
** [[Sögel]], sedes administrationis (7335)
** [[Spahnharrenstätte]] (1511)
** [[Stavern]] (1066)
** [[Werpeloh]] (1036)
* [[Spella (commune generale)|Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018)
** [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]<ref name="Lunni">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur "(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877)
** [[Schapen]] (2327)
** [[Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814)
* [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140)
** [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]<ref name="Kluse">Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo "clūsa", "angustum montium aditum, locum clausum" significante, quae ad Latinum verbum "claudere" refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clausa, clusa" deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clūsa" explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'') (1587)
** [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466)
** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419)
** [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'') (999)
** [[Neubörger]] (1544)
** [[Neulehe]] (762)
** [[Thorpum]]<ref name="Thorpum"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983)
** [[Walchum]] (1457)
** [[Wippingen]] (923)
* [[Werlte]] commune generale (16.749)
** [[Ladorpe]]<ref name="Abels 1929">Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.</ref> ([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'') (3184)
** [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]<ref name="Lahna">Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma "Lahna" latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].</ref> ([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'') (897)
** [[Rastdorf]] (1015)
** [[Vrees]] (1695)
** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum in anno domini 2017 est.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}}
* [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]
e9gu2jh5mqyfxiln5158zpj0glj0bb3
3988934
3988925
2026-09-17T22:44:48Z
Cyprianus Marcus
66550
3988934
wikitext
text/x-wiki
{{L1}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Hoeltingmuehle_Meppen.jpg|thumb|left|Urbe [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> flumina [[Amisia]] et [[Hasa]] confluunt.]]
[[Fasciculus:Municipalities in EL.svg|300px|right|Communia in circulo Terrae Emesensis.]]
'''Circulus Terrae Emesensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Terrae Altenburgensis" -Theodisce ''Landkreis Emsland'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) et Latinum "terra-ae" Theodiscum lexema ''-land'' vertit et Latinum gentilicium "Emesensis-e" ad flumen [[Amisia|Emesam]] refertur. De hoc hydronymo, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Landkreis Emsland''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Oamselound''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est e pristinis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae. Caput circuli urbs [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> est.
== Historia ==
Terra Emesensis a medioaevo ad annum [[1802]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|Principatum episcopalem Monasterii]] pertinuit. Ab anno [[1806]] Terra Emesensis ad [[Magnus Ducatus Montensis|Magnum Ducatum Montensem]] pertinuit, ab anno [[1810]] ad [[Primum Imperium Francicum]]. [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleone]] imperatore victo Terra Emesensis ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1885]] circuli Aschendorfensis, Humlingensis, Meppea et Linga conditi sunt. Anno [[1932]] circuli Aschendorfensis et Humlingensis coniuncti sunt. Tempore dictaturae [[NSDAP|Nazistarum]] in Terra Emesensi multa castra carceralia condita sunt. Post [[Secundum Bellum Mundanum]] [[Nederlandia]] agrum circuli reparationis causa postulavit neque tamen multum adipisci potuit<ref>[http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-44435312.html Der Spiegel die 1 Ianuarii 1949]</ref>. Pars Terrae Emesensis etiam a captivis liberatis Polonicis ad annum [[1948]] "Area occupationis Polonica" administrata est<ref>[http://www.deutschlandradiokultur.de/1945-als-das-emsland-polnisch-war.1001.de.html?dram:article_id=155820 deutschlandradiokultur.de die 24 Iunii 2005]</ref>. Ab anno [[1946]] Circulus Binethensis pars Saxoniae Inferioris est. Numerus incolarum tum multis hominibus auctus est, qui e Germania Orientali fugati erant. Anno [[1977]] circulus Terrae Emesensis conditus est ex antiquis circulis Aschendorfensi-Humlingensi, Meppea atque partibus circuli Lingae.
== Communia circuli ==
Haec sunt 60 communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Emsbura]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Emsbüren''; [[Saxonice]] ''Büren'') (9903 incolae)
* [[Geesta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Geeste''; [[Saxonice]] ''Choeiste'') (11.260)
* [[Harna]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haren''), urbs (23.255)
* [[Linga (Amisia)|Linga]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lingen''), magna urbs sui iuris et [[urbs]] (52.503)
* [[Lunne]]<ref name="Lunne">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/haseluenne/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''civibus opidi nostri in Lunne'' (...)". Latinum autem gentilicium "Haselunnensis-e" est. Quo de gentilicio, vide [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Haselünne''; quoque [[Saxonice]] ''Lünne''), urbs (12.504)
* [[Meppea]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Meppen''; quoque [[Saxonice]] ''Möppen''), commune sui iuris et [[urbs]] et [[Index circulorum Germanicorum|circuli terrae]] [[caput (urbs)|caput]] (34.549)
* [[Papenburg]], oppidum (35.981)
* [[Rhede (Amisia)|Rhede]] (4175)
* [[Salzbergen]] (7535)
* [[Twist]] (9499)
* [[Frera (commune generale)|Frera]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren'') commune generale (10.304)
** [[Andervenia]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> ([[Theodisce]] ''Andervenne'') (879)
** [[Bestena]]<ref name="Jellinghaus 1923">Jellinghaus, H. (1923). ''Die westfälischen Ortsnamen nach ihren Bestandteilen''' (III ed.). Ferdinand Schöningh.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Beesten'') (1597)
** [[Frera]]<ref name="-a"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Freren''), urbs et sedes administrationis (5000)
** [[Masingi]]<ref name="Messingen">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/2258/WOB%2011%20Die%20Ortsnamen%20des%20Kreises%20Paderborn.pdf?isAllowed=y&sequence=1&utm ''WOB 11 Die Ortsnamen des Kreises Paderborn''], ubi dicitur "(...) ''silva Masingorum'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Messingen'') (1058)
** Thuine (1770)
* [[Herzlaka (commune generale)|Herzlaka]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke'') commune generale (10.050)
** [[Dohra (Terra Emesensis)|Dohra]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dohren '') (1097)
** [[Herzlaka]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Herzlake''; [[Saxonice]] ''Hässelke''), sedes administrationis (4248)
** [[Lahda]]<ref name="-e"/> ([[Theodisce]] ''Lähden''; [[Saxonice]] ''Löhn'') (4705)
* [[Lengirichi (commune generale)|Lengirichi]]<ref name="Lengirichi">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur "(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke'') commune generale (9093)
** [[Bawinkelum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> ([[Theodisce]] ''Bawinkel''; [[Saxonice]] ''Bowinkel'') (2359)
** [[Gersta]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Gersten'') (1209)
** [[Hantharpa]]<ref name="-tharpa">Germanica toponyma cum suffixis ''-trup'' seu ''-drup'' seu ''-trop'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-tharpa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Butilingtharpa]], [[Graftharpa]], [[Gumorodingtharpa]], [[Haringtharpa]], [[Heppingtharpa]], [[Holttharpa]], [[Hurstharpa]], [[Kathingtharpa]], [[Kiedeningtharpa]], [[Marastharpa]], [[Markiligtharpa]], [[Meinbrahtingtharpa]], [[Peingtharpa]], [[Radistharpa]], [[Sutharpa]], [[Tettingtharpa]], [[Vilomaringtharpa]], [[Winikingtharpa]], [[Varetharpa]], [[Vrilingtharpa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Handrup'') (841)
** [[Langa (Circulus Terrae Emesensis)|Langa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Langen'') (1451)
** [[Lengirichi]]<ref name="Lengirichi">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''AltdeutschesNamenbuch''], ubi dicitur "(...) 2) Lengerich an der Wallage, Kr. Lingen (...) Lengirichi Osnabr. Ukb. ca. a. 1000. (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lengerich''; [[Saxonice]] ''Lengerke''), sedes administrationis (2658)
** [[Wettrup]] (575)
* [[Lethi (commune generale)|Lethi]]<ref name="Lethi">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen'') commune generale (11.237)
** [[Fresenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Fresenburg''; [[Saxonice]] ''Fräsenborg'') (909)
** [[Lethi]]<ref name="Lethi">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lathen/?utm_source=chatgpt.com ''Kkirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) Urkundlich ist der Ort im Emsland erstmals als ''Lethi'' im Urbar der Abtei Werden erwähnt; der Eintrag lässt sich auf das 10. Jh. datieren (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lathen''; [[Saxonice]] ''Laothen''), sedes administrationis (6159)
** [[Niederlangen]] (1208)
** [[Oberlangen]] (951)
** [[Renkenberge]] (715)
** [[Sustrum]] (1295)
* [[Nordhummlinga (commune generale)|Nordhummlinga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Nordhümmling'') commune generale (12.005)
** [[Bochorstia]]<ref name="Erhard 1851">Erhard, H. A. (Ed.) (1851). ''Regesta Historiae Westfaliae: Accedit Codex Diplomaticus/Regesten der Geschichte Westfalens''. Regensberg.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bockhorst''; [[Saxonice]] ''Baukhast'')(987)
** [[Breddenberga]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Breddenberg'') (788)
** [[Esterwega]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Esterwegen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Äästerweede''), sedes administrationis (5179)
** [[Palus Hilcae]]<ref name="Hilkenbrook">Theodiscum toponymum ''Hilkenbrook'', quamquam hodiernum est, syntagmate ''Palus Hilcae'' Latine verti potest. Nomen Germanicum ''Hilcke'', variatio nominis Theodisci ''Hilken-'', apud Stark ad formam Latinam "Hilca-ae" refertur, quae saeculo XII testata est (''Monumenta Garsensia'', n. 37; ''Monumenta Boica'' I, 27): Stark, F. (1866), ''Die Kosenamen der Germanen'', p. 318. Brook, i. e. bruoh «Sumpf, sumpfiges Gelände», Latine "palus, paludis" reddi potest. Itaque, anthroponomycum praefixum ''Hilken-'' ad nomen ''Hilca'' relatum et suffixum ''brook'' per vocabulum "palus, paludis" redditum, ''Hilkenbrook'' interpretari licet "Palus Hilcae".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hilkenbrook'') (806)
** [[Surwold]] (4245)
* [[Sögel (commune generale)|Sögel]] commune generale (15.997)
** [[Bernsium Minus]]<ref name="Bernsium">Vide [https://emslaendische-landschaft.de/images/AFEL/Publikationen/Zeitschriften/Band_22/Heft_109_Mai_2011.pdf?utm ''''], ubi dicitur "(...) '''Berßen, Groß oder Klein''' (...) Bernsium (...)".</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Klein Berßen''; [[Saxonice]] ''Lütke Bässen'') (1127)
** [[Bersinium]]<ref name="Kaemling 1987">Kaemling, ''Atlas zur Geschichte Niedersachsens'' (1987).</ref> ([[Theodisce]] ''Groß Berßen''; [[Saxonice]] ''Groten Bässen'') (656)
** [[Burgium (Saxonia Inferior)|Burgium]]<ref name="Remling VII 2026">Remling, L. (2026). ''Die Ortsnamen des Landkreises Emsland''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB) (Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Börger''; [[Saxonice]] ''Borger'') (2747)
** [[Huvenni]]<ref name="Huvenni">Vide [https://dokumen.pub/suffixbildungen-in-alten-ortsnamen-akten-eines-internationalen-symposiums-in-uppsala-14-16-mai-2004-9185352578.html?utm ''Suffixbildungen in alten Ortsnamen: Akten eines internationalen Symposiums in Uppsala 14.-16. Mai 2004 9185352578''], ubi dicitur "(...) Hüven (Kr. Emsland), 10. Jh. (Kopie 15. Jh.) in Huvenni (Möller 1998 S. 101, Udolph 2002a S. 238) (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Hüven'') (519)
** [[Sögel]], sedes administrationis (7335)
** [[Spahnharrenstätte]] (1511)
** [[Stavern]] (1066)
** [[Werpeloh]] (1036)
* [[Spella (commune generale)|Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle'') commune generale (13.018)
** [[Lunni (commune generali Spella)|Lunni]]<ref name="Lunni">Vide [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/AltdeutschesNamenbuch-Bd2OrtsnamenLbisZ-3A-1913.pdf?utm ''Altdeutsches Namenbuch'']; ubi dicitur "(...) '''Lunni.''' 9. 1) Altlünne bei Plantlünne (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Lünne'') (1877)
** [[Schapen]] (2327)
** [[Spella]]<ref name="Spella">Vide [https://www.emsland.com/la/tour/emsland-route-395-km?utm_source=chatgpt.com ''www.esland.com''], ubi dicitur "(...) A Spella ad Rhenum: circiter XVI km (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Spelle''), sedes administrationis (8814)
* [[Thorpum (commune generale)|Thorpum]]<ref name="Thorpum">Vide [https://www.koeblergerhard.de/ZIER-HP/ZIER-HP-06-2016/AAAKoeblerGerhardDorfinderdeutschenOrtsgeschichte20160831-7111.htm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Dörpen''', 9. Jh., bei Aschendorf nördlich Meppens, F2-1090 THURP (Dorf) Dorfa (7), Thorpum (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen'') commune generale (16.140)
** [[Clusa (Saxonia Inferior)|Clusa]]<ref name="Kluse">Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' derivatur a Medio-Latino vocabulo "clūsa", "angustum montium aditum, locum clausum" significante, quae ad Latinum verbum "claudere" refertur; cf. Kluge, ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache'', s.v. ''Klause'', ubi Mediaevali Theodisco vocabulo ''klûse'', Antiquo Theodisco vocabulo ''chlûsa'' ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clausa, clusa" deducitur, et Lühr, ''Etymologisches Wörterbuch des Althochdeutschen'', V, s.v. ''klûsa'', ubi Antiquum Theodiscum vocabulum ''klûsa'', ''Einfriedung, Engpass'' significans, ex [[Latinitas medii aevi|Mediaevali Latino vocabulo]] "clūsa" explicatur. Inde Theodiscum Saxonicumque toponymum ''Kluse'' ortum est.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Kluse'') (1587)
** [[Dersum]]<ref name="Egger 1977">Egger, C. (1977). ''Lexicon Nominum Locorum (Officium Libri Catholici)''. Libreria Editrice Vaticana.</ref> ([[Theodisce]] ''Dersum''; [[Saxonice]] ''Derßm'') (1466)
** [[Heeda (Terra Emesensis)|Heeda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Heede''; [[Saxonice]] ''Häie'') (2419)
** [[Leha (Terrae Emesensis)|Leha]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lehe''; [[Saxonice]] ''Läie'') (999)
** [[Neubörger]] (1544)
** [[Neulehe]] (762)
** [[Thorpum]]<ref name="Thorpum"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Dörpen''), sedes administrationis (4983)
** [[Walchum]] (1457)
** [[Wippingen]] (923)
* [[Werlte]] commune generale (16.749)
** [[Ladorpe]]<ref name="Abels 1929">Abels, H. (1929). ''Die Ortsnamen des Emslandes, in ihrer sprachlichen und kulturgeschichtlichen Bedeutung''. [[Paderbronna]]e: Ferdinand Schöningh.</ref> ([[Theodisce]] ''Lorup''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loorp''; [[Saxonice]] ''Loorpe'') (3184)
** [[Lahna (Saxonia Inferior)|Lahna]]<ref name="Lahna">Theodiscum toponymum ''Lahn'' forma "Lahna" latinizari solet. Cf. [[Limburgum ad Lahnam]] et [[Laugana|Lahnam]] apud [http://www.archive.org/stream/a568395900unknuoft/a568395900unknuoft_djvu.txt ''Further correspondence respecting the relations existing between foreign governments and the court of Rome: in continuation of papers presented to the Parliament,'' March 27, 1851].</ref> ([[Theodisce]] ''Lahn''; [[Saxonice]] ''Lohn'') (897)
** [[Rastdorf]] (1015)
** [[Vrees]] (1695)
** [[Werlte]], sedes administrationis (9958), sed etiam oppidum in anno domini 2017 est.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Emsland|circulum Terrae Emesensis}}
* [http://www.emsland.de Pagina officialis circuli]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Binethensis comitatus circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]
c2f2uk064oij8fa29n9e0aptkf9m7lc
Daily Worker
0
261917
3988873
3728038
2026-09-17T16:56:22Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988873
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:May Day parade float with male statue reading the “Daily Worker”.jpg|thumb|upright|[[Statua]] super carrum navalem<!--float--> in [[pompa]] [[Kalendae Maiae|Kalendarum Maiarum]] diarium ''Daily Worker'' legit.]]
'''''Daily Worker''''' ('Operarius Cottidianus') fuit [[diarium]] quod [[Factio Communistica Civitatum Foederatarum]], olim cum [[Communisticum Internationale|Communistico Internationali]] coniuncta, [[Urbs Novum Eboracum|Novi Eboraci]] in [[urbs|urbe]] ex [[1924]] edidit.<ref>Pederson 2008.</ref> Cum obtinentes factionis opiniones plerumque ostenderet, latius spectrum sententiarum [[politica alae laevae|alae laevae]] ostendere aliquantulum conabatur. Summa prosperitate 35 000 subscriptorum habuit. Inter eius contributores notabiles fuerunt [[Robertus Minor]] et [[Fridericus Ellis]] ([[adumbratio|delineatores]]<!--?cartoonists-->), [[Lester Rodney]] (editor athleticarum), [[David Karr]], [[Ricardus Wright]], [[Ioannes L. Spivak]], [[Petrus Fryer]], [[Woody Guthrie]], [[Ludovicus Budenz]], et [[Whittaker Chambers]].
{{NexInt}}
*[[Earl Browder]]
*[[Augustus Hall]]
*[[David Karr]]
*''[[People's World]]''
==Notae==
<references/>
===Commentarii===
*Fetter, Henry D. [[2001]]. The Party Line and the Color Line: The American Communist Party, the Daily Worker and Jackie Robinson. ''Journal of Sport History'' 28(3).
*Gottfried, Erika. [[2013]]. Shooting Back: The ''Daily Worker'' Photographs Collection. ''American Communist History'' 12(1):41–69.
* Lamb, Christopher, et Kelly E. Rusinack. [[2002]]. Hitting From the Left: The Daily Worker's Assault on Baseball's Color Line. In ''Take Me Out to the Ballgame: Communicating Baseball,'' ed. Gary Gumpert et Susan J. Drucker. Cresskill Novae Caesareae: Hampton Press.
*Rusinack, Kelly E. [[1998]]. Baseball on the Radical Agenda: The Daily and Sunday Worker Journalistic Campaign to Desegregate Major League Baseball, 1933-1947. In ''Jackie Robinson: Race, Sports, and the American Dream,'' ed. Joseph Dorinson et Joram Woramund. Novi Eboraci: E. M. Swift.
*Smith, Ronald A. [[1979]]. The Paul Robeson-Jackie Robinson Saga and a Political Collision. ''Journal of Sport History'' 6(2).
===Theses academicae===
*Evans, William Barrett. [[1965]]. "Revolutionist Thought in the Daily Worker, 1919-1939". Ph.D. diss. University of Washington.
*Jeffries, Dexter. [[2000]]. "Richard Wright and the ‘Daily Worker’: A Native Son’s Journalistic Apprenticeship". Ph.D. diss. City University of New York.
*Rusinack, Kelly E. [[1995]]. "Baseball on the Radical Agenda: The Daily and Sunday Worker on Desegregating Major League Baseball, 1933–1947." M.A. thesis, Clemson University.
*Shoemaker, Martha Mcardell. [[1999]]. "Propaganda or Persuasion: The Communist Party and Its Campaign to Integrate Baseball." M.A. thesis. University of Nevada, Las Vegas.
===Libri===
*Chambers, Whittaker. [[1952]]. ''Witness.'' Novi Eboraci: Random House. ISBN 9780895267894.
*Hemingway, Andrew. [[2002]]. ''Artists on the Left: American Artists and the Communist Movement, 1926-1956.'' Portu Novo: Yale University Press.
*Schappes, Morris U. [[1944]]. ''The Daily Worker: Heir to the Great Tradition.'' Novi Eboraci: Daily Worker.
*Silber, Irwin. [[2003]]. ''Press Box Red: The Story of Lester Rodney, The Communist Who Helped Break the Color Line in American Sports.'' Philadelphiae: Temple University Press.
==Nexus externi==
*[http://www.marxists.org/history/usa/pubs/dailyworker/cartoons/index.htm ''The Daily Worker'' Cartoon Archive.] Marxists Internet Archive.
*[http://vault.fbi.gov/Daily%20Worker Daily Worker FBI files]. File 61-275, vol. 5.
*[https://web.archive.org/web/20100608104924/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/11099.html Prima pagina ''Daily Worker,'' vol. 2, #216, 1 Decembris 1924.]
*Pederson, Vernon. [[2008]]. [https://web.archive.org/web/20080821121821/http://onthemedia.org/transcripts/2008/01/11/06 Take It As Red.] ''On The Media'' pro National Public Radio, 11 Ianuarii.
*Rodney, Lester. [[2004]]. [https://web.archive.org/web/20060211022106/http://counterpunch.org/zirin04032004.html An Interview with Lester Rodney.] ''CounterPunch,'' 3/5 Aprilis.
*Rusinack, Kelly, et Chris Lamb. [[1999]]. [https://web.archive.org/web/20050309194739/http://www.eserver.org/clogic/3-1%262/rusinack%26lamb.html "A Sickening Red Tinge": ''The Daily Worker's'' Fight Against White Baseball.] ''Cultural Logic'' 3(1).
*[http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/serial?id=dailyworker Series partim photographata.]
[[Categoria:Condita 1924]]
[[Categoria:Diaria Anglice edita]]
[[Categoria:Diaria Novi Eboraci edita]]
[[Categoria:Factiones Communisticae]]
[[Categoria:Urbs Novum Eboracum]]
[[Categoria:Woody Guthrie]]<!-- +
[[Category:English-language communist newspapers]]
[[Category:American communist periodicals]]
[[Category:Defunct newspapers of New York City]]-->
j43namdtf213z3hrn54ppcgx57e7uy9
Ziziphus spina-christi
0
265932
3988990
3988639
2026-09-18T01:17:24Z
Grufo
64423
{{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; +{{[[Formula:Titulus italicus|titulus italicus]]}}
3988990
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{taxobox
|name = ''Ziziphus spina-christi''
|image = Ziziphus-areva-israel.jpg
|image_caption = Flores, fructus, folia ''Ziziphi spina-christi''
|regnum = [[Plantae]]
|ordo = [[Rosales]]
|familia = [[Rhamnaceae]]
|genus = ''[[Ziziphus]]''
|species = ''Z. spina-christi''
|species_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[Renatus Louiche Desfontaines|Desf.]]}}
{{ires|Ziziphus spina-christi}} ([[binomen]] post [[Carolus Linnaeus|Linnaeum]] a [[Renatus Louiche Desfontaines|Renato Louiche Desfontaines]] anno fere [[1798]] statutum) est arbor spinosa fructifera cuius bacae comeduntur. Ab [[Africa Septentrionalis|Africa Septentrionali]] ad [[Pakistania]]m et [[India]]m boreo-occidentalem sponte gignitur. Lingua Latina communi haec arbor {{res|lotus}} interdum appellatur, sed idem nomen pluribus speciebus applicatur.
Fructus huius speciei in sepulcro [[Hemaka]] aulico [[Aegyptus|Aegyptio]], qui anno circiter 2 950 a.C.n. vivebat,<ref> Walter B. Emery, Zaki Yusef Saad, ''Excavations at Saqqara: the tomb of Hemaka'' (Cairi: Government Press, 1938); William J. Darby, Paul Ghalioungui, Louis Grivetti, ''Food: gift of Osiris'' (Londinii: Academic Press, 1977) p. 702</ref> et in sepultura [[Saqqāra 3477]] feminae nobilis fere eodem tempore mortuae reperti sunt.
Haec arbor, nomine Graeco παλίουρος "paliurus", a [[Theophrastus|Theophrasto]] describitur, qui his verbis arbores in [[Libya]] et [[Aegyptus|Aegypto]] crescentes refert: "Paliurus fruticis formam magis habet quam lotus; folium simile folio nostratis, fructus autem diversus: non enim latus, sed rotundus ac ruber,magnitudine fructum cedri aequansaut paullo superans: nucleum continet qui non una comediturmodo acinorum punicae: ceterum dulcis est atque vino infuso et vinum dulcius reddere et ipsum dulciorem fieri aiunt."<ref>[[Theophrastus]], ''[[Historia plantarum]]'' 4.3.3</ref> Arborem bis [[Alcoranus]] refert. [[Stella (sura Alcorani)|Sura LIII]] versibus 14-16 propheta deum vidisse dicitur "iuxta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lotus termini|Lotum termini|en|qid=Q195374}}", scilicet ad limites caeli et telluris.<ref>Textus [[Stella (sura Alcorani)|surae LIII]] [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5698394h/f711.item.zoom Arabice] et [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5698394h/f712.item.zoom Latine]</ref> [[Casura (sura Alcorani)|Sura LVI]] versibus 15-41 describuntur epulae benedictorum inter lotos sine spinis et [[musa (fructus)|musas]] (''ṭalḥ'') bene dispositas celebrantium.<ref>Textus [[Casura (sura Alcorani)|surae LVI]] [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5698394h/f724.item.zoom Arabice] et [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5698394h/f725.item.zoom Latine]</ref>
E ramis eiusdem speciei [[spinea corona]], quam milites capiti [[Iesus]] imposuerunt,<ref>[[Evangelium Marci|Marc.]] 15.17 etc.</ref> plectam esse coniicitur, unde nomen speciale "spina-christi" a Linnaeo impositum. [[Ibn Sīda]], qui medio saeculo XI floruit, auctor est mulieres Aegypti et [[Syria sensu lato|Syriae sensu lato]] comas ope surculorum huius arboris pectere.<ref>[[Ibn Sīda]], ''Kitāb al-Mukhaṣṣaṣ'' vol. 11 p. 195 (editionis Cairensis); {{qc|id=Dafni et al. (2005)}} nota 28</ref>
== Notae ==
[[Fasciculus:PikiWiki Israel 31560 Jujube in Pezael springs.JPG|thumb|upright=1.5|Arbor ''Ziziphus spina-christi'' iuxta [[Petza'el]] in valle [[Iordanis]] crescens]]
<references />
== Bibliographia ==
; Fontes antiquiores
* 1597 : {{ec|id=Gerard (1597)|c=[[Iohannes Gerardus|John Gerard]], ''[[Herbal (Gerard)|The Herball, or generall historie of plantes]]''. Londinii: John Norton [https://archive.org/stream/mobot31753000817749#page/1318/mode/2up p. 1318]}}
* 1629 : {{ec|id=Parkinson (1629)|c=[[Ioannes Parkinsonus|John Parkinson]], ''[[Paradisi in sole paradisus terrestris]]'' (Londinii: Humphrey Lownes) [https://archive.org/details/mobot31753000703782/page/606 p. 607] "paliurus: Christs thorne"}}
; Eruditio
* "[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=250075392 Ziziphus spina-christi (L.) Willd.]" in ''[[Flora of Pakistan]]''
* {{ec|id=Dafni et al. (2005)|c=Amots Dafni, Shay Levy, Efraim Lev, "[https://ethnobiomed.biomedcentral.com/articles/10.1186/1746-4269-1-8 The ethnobotany of Christ's Thorn Jujube (Ziziphus spina-christi) in Israel]" in ''Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine'' vol. 1 (2005)}}
* [[Renatus Louiche Desfontaines|René Louiche Desfontaines]], ''Flora Atlantica'' (1798-1799) vol. 1 p. 201
* Mehdi Rajabi, Shokufeh Garusi, Hamid-Reza Moezzi, Zahra Nasir-Baghban, "Zizyphus spina-christi for the management of adult asthma" in ''European Respiratory Journal'' vol. 42 suppl. 57 (2013) [http://erj.ersjournals.com/content/42/Suppl_57/P738 Epitome]{{Nexus deficit|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Abdelaaty A. Shahat, Luc Pieters, Sandra Apers, Naglaa M. Nazeif, Nahla S. Abdel-Azim, Dirk Vanden Berghe, Arnold J. Vlietinck, "Chemical and biological investigations on Zizyphus spina-christi L." in ''Phytotherapy Research'' vol. 15 (2001) pp. 593–597 [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ptr.883/abstract Epitome]
* Amina Sirag Saied, Jens Gebauer, Karl Hammer, Andreas Buerkert, "Ziziphus spina-christi (L.) Willd.: a multipurpose fruit tree" in ''Genetic Resources and Crop Evolution'' vol. 55 (2008) pp 929–937 [http://link.springer.com/article/10.1007/s10722-007-9299-1 Epitome]
{{NexInt}}
* [[Enumeratio frugum per locos diversitatis digestorum]]
* ''[[Ziziphus lotus]]''
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
{{Vicispecies}}
{{Fontes de plantis}}
* "[https://web.archive.org/web/20230609214454/http://eden-foundation.org/project/articles_nutritionzizspina.html Nutritional study on Ziziphus spina-christi]" (1992) apud ''Eden Foundation''
* "[http://www.worldagroforestry.org/treedb/AFTPDFS/Zizyphus_spina-christi.PDF Zizyphus spina-christi]" (2009) apud ''Agroforestree Database''
{{Titulus italicus}}
[[Categoria:Species plantarum]]
[[Categoria:Fructus]]
[[Categoria:Pabulata Asiae occidentalis]]
[[Categoria:Plantae medicinales]]
[[Categoria:Rhamnaceae]]
[[Categoria:Taxa Desfontaines]]
[[Categoria:Taxa 1798]]
03lf0l5293h27tcmdb5fz5pu9wtolac
Circulus terrae Cloppenburgensis
0
266933
3988981
3987733
2026-09-18T00:30:24Z
Cyprianus Marcus
66550
3988981
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in CLP.svg|300px|right|Communia in circulo Cloppenburgensi]]
'''Circulus terrae Cloppenburgensis'''<ref name="Circulus terrae">Latinum syntagma "circulus terrae" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' -secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo- vertit.</ref><ref name="Egli 1893">Quo de Latino gentilicio, vide: Egli, J. J. (1893). ''Nomina Geographica: Sprach- und Sacherklärung von 42000 Geographischen Namen aller Erdräume''. [[Lipsia]]e: Friedrich Brandstetter. Quamquam auctor Egli vocabulum “Comitatus” adhibet ad reddendum terminum Germanicum ''(Land)kreis'', in hoc articulo praeferendum est vocabulum “Circulus (terrae)”, quo utitur Petrus Lucusaltianus in suo opere ''Lexicum Latinum Hodiernum''.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Cloppenburg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Kloppenbuurich''; [[Saxonice]] ''Landkreis Cloppenborg''), nunc pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1939]] conditus est et ad annum [[1946]] ad Ducatum et Rem Publicam [[Ducatus Oldenburgensis|Oldenburgensem]] pertinuit et ab anno [[1946]] ad Saxoniam Inferiorem. Caput circuli urbs [[Cloppenburgum]] est.
== De rebus gestis ==
Ager circuli fuit pars [[Ducatus Oldenburgensis]]. Fuit divisus in magistratus Cloppenburgi, Löningen atque Frisoythe. Anno [[1933]] Frisoythe magistratus cum Cloppenburgo coniunctus est, anno 1939 novus circulus Cloppenburgensis conditus est. Ab anno 1946 circulo cum tota civitate Oldenburgensi ad Saxoniam Inferiorem pervenit. Anno [[1974]] fines circuli nuper descripti sunt.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Assini]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Essen'') (8676)
* [[Barsela]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> ([[Theodisce]] ''Barßel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bäärsel''; [[Saxonice]] ''Bassel'') (12.714 incolae)
* [[Borsla]]<ref name="Niemeyer 2012">Niemeyer, M. (Ed.) (2012). ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter</ref> ([[Theodisce]] ''Bösel''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Böäsel''; [[Saxonice]] ''Bäsel'') (7725)
* [[Capella (Saxonia Inferior)|Capella]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Cappeln'') (6821)
* [[Cloppenburgum]]<ref name="Egli 1893"/> ([[Theodisce]] ''Cloppenburg''; [[Saxonice]] ''Cloppenborg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kloppenbuurich'') urbs, commune sui iuris et caput circuli (33.798)
* [[Emphstece]]<ref name="Emphstece">Vide [https://www.emstek.de/die-gemeinde/ortsteile/emstek?utm_source=chatgpt.com ''www.emstek.de'']; ubi dicitur "(...) Urkunde aus dem Jahre 947 als „Emphstece" (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Emstek''; [[Saxonice]] ''Emstäk'') (11.855)
* [[Frisoyta]]<ref name="Frisoyta">Vide [https://www.researchgate.net/publication/363707446_Der_Status_animarum_im_Hochstift_Munster_und_die_Alphabetisierung_im_landlichen_Raum_eines_geistlichen_Furstentums_im_17_und_18_Jahrhundert ''Der Status animarum im Hochstift Münster und die Alphabetisierung im ländlichen Raum eines geistlichen Fürstentums im 17. und 18. Jahrhundert''], ubi dicitur "(...) Specificatio catholic[orum] et acatholicorum in Frisoyta (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Friesoythe''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ait''; [[Saxonice]] ''Aithe'') commune sui iuris et urbs (21.918)
* [[Garrel]] ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Garrel'') (14.634)
* [[Lasdorpe]]<ref name="Lasdorpe">Vide [https://www.lastrup.de/portal/seiten/geschichte-900000009-31120.html?utm ''Lastrup''], ubi dicitur "(...) „Curia Lasdorpe“ (Haupthof Lastrup) (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lastrup''; quoque [[Saxonice]] ''Laastrup'') (6902)
* [[Lindduri]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lindern'') (4709)
* [[Loninga]]<ref name="-inga">Germanica toponyma cum suffixis ''-ing'' et ''-ingen'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-inga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Huninga]], [[Ihilinga]], [[Incinga]], [[Isininga]], [[Lauginga]], [[Leichlinga]], [[Liuchinga]], [[Liutmuntinga]], [[Lollinga]], [[Machtolvinga]], [[Mecchinga]], [[Memminga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Löningen''), urbs (13.270)
* [[Molberga]]<ref name="Molberga">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camena/loescher2/loescherthreni.html ''THRENI, SEU LAMENTATIOnes Ieremiae Prophetae...''], ubi dicitur "(...) 1318 ''Molberga vocatur'' (...) ''Sensit et externas Molberga innoxia vires'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Molbergen''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Molbiergen'') (8429)
* [[Saterland]] commune, cuius sedes est Ramsloh (13.283)
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Cloppenburg|Circulum Cloppenburgensem}}
* [https://www.lkclp.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Cloppenburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1939]]
1guj6kou068fglbqdoz57xe2ubwndyr
Circulus Cuxhavensis
0
267036
3988952
3987761
2026-09-17T23:28:54Z
Cyprianus Marcus
66550
3988952
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in CUX.svg|300px|right|Communia in circulo Cuxhavensi]]
'''Circulus Cuxhavensis'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Cuxhavensis" -Theodisce ''Landkreis Cuxhaven'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit, et de Latino toponymo "[[Cuxhavia]]" -ad quod gentilicium "Cuxhavensis-e" refertur-, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Cuxhaven''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Cuxhaven''; [[Saxonice]] ''Landkreis Cuxhoben''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est et circulis pristinis Hadeln et Wesermünde atque urbe [[Cuxhavia]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> conditus est.
== De rebus gestis ==
Ager circuli partim ad [[Ducatus Bremensis|Ducatum Bremensem]] pertinet, cum urbs [[Cuxhavia]] pars [[Hamburgum|Hamburgi]] fuit. Anno [[1715]] Ducatus Bremensem ad Ducatum Electoralem Brunsvicum-Luneburgensem transiit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] pars [[Primum Imperium Francicum|Imperii Francici]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1937]] etiam [[Cuxhavia]] urbs pars Borussiae facta est. Ab anno [[1946]] totus ager circuli futuri pars Saxoniae Inferioris est. Anno [[1977]] circulus conditus est.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Beverstedum]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> ([[Theodisce]] ''Beverstedt''; [[Saxonice]] ''Beverst'') (13.503 incolae)
* [[Cuxhavia]], caput circuli (48.264)
* [[Geestlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Geestland'') commune sui iuris et [[urbs]] (30.936)
* [[Haga Bremensis]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref><ref>Latinum gentilicium "Bremensis-e" Theodiscum syntagma ''im Bremischen'' vertit.</ref> ([[Theodisce]] ''Hagen im Bremischen''; [[Saxonice]] ''Hagen'') (10.991)
* [[Lacstidi]]<ref name="Lacstidi">Vide [https://www.mundart-kommission.lwl.org/media/filer_public/ef/48/ef48ff64-c0e3-4be5-906f-7d8f27fdba18/ndw_39__scheuermann_der_often.pdf?utm ''Mundart Kommission''], ubi dicitur "(...) ''in locis quorum hec sunt nomina, Lacstidi, Romlo, Dudanebutli'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Loxstedt''; [[Saxonice]] ''Lox'') (15.980)
* [[Schiffdorf]] (14.095)
* [[Wurster Nordseeküste]] (16.965)
* [[Districtus Lamestede (commune generale)|Districtus Lamestede]]<ref name="Börde">Theodiscum vocabulum ''Börde'' Latino "districtus-us" vertitur. Qua de correspondentia, vide [https://www.gutenberg.org/cache/epub/61948/pg61948-images.html?utm ''Mittelniederdeutsches Handwörterbuch''], ubi dicitur " (...) '''borde'', ''f. (eig. districtus judicii temporalis; dann überh.:) Bezirk, Landschaft (Börde)'' (...)".</ref><ref name="Lamestede"/> ([[Theodisce]] ''Börde Lamstedt''; [[Saxonice]] ''Loomst'') commune generale (6052)
** [[Ermelstorpium]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] ''Armstorf''; [[Saxonice]] ''Armsdörp'') (646)
** [[Hollnsethum]]<ref name="-ethum">Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ethum-i", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hollnseth'') (898)
** [[Lamestede]]<ref name="Lamestede">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/lamstedt/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''parochia Lamestede'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lamstedt''; [[Saxonice]] ''Loomst'') (sedes administrationis) (3349)
** [[Mittelstenaha]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatOrtione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> (601)
** [[Stinstedt]] (558)
* [[Haduloha (commune generale)|Haduloha]]<ref name="Haduloha">Vide [https://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/txt/wz-9396.pdf?utm ''Westfälische Geschichte''], ubi dicitur "(...) "Haduloha ... - hoc enim loco nomen, ubi oceanus Saxoniam alluit (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Land Hadeln'') commune generale (27.128)
** [[Belumum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> ([[Theodisce]] ''Belum''; [[Saxonice]] ''Belen'') (838)
** [[Bulcova]]<ref name="Ehmck & Bippen 1873">Ehmck, D. R., & von Bippen, W. (Ed.) (1873). ''Bremisches Urkundenbuch: Band 1. Urkunden bis zum Jahre 1300''. C. Schünemann.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bülkau'') (884)
** [[Ihlienverda]]<ref name="-verda-ae">Germanica toponyma cum suffixo ''-worth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-verda-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-worth''' : -''verda'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Ihlienworth''; [[Saxonice]] ''Helmworth'') (1588)
** [[Mons Catonis (Saxonia Inferior)|Mons Catonis]]<ref name="Meiborn III 1688">Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: I. Historicos Germanicos, II. Historiam Helmstadensem, III. Dissertationes de utriusque Saxoniae''. Typis Georgii Wolffgangi Hammii; et: Meibom, H. (1688). ''Rerum Germanicarum Tomi III: Dissertationen und historische Chroniken des Herzogtums Braunschweig-Lüneburg''. Typis Georgii Wolffii.</ref> ([[Theodisce]] ''Cadenberge''; [[Saxonice]] ''Cuddeldutt'' seu ''Kumbarg'') (4126)
** Neuenkirchen (1378)
** [[Neuhaus (Oste)|Neuhaus]] (1186)
** [[Nordleda]] (1084)
** [[Oberndorf]] (1359)
** [[Odisheim]] (497)
** [[Osterbruch]] (520)
** [[Otterndorf]], oppidum, sedes administrationis (7230)
** [[Steinau]] (845)
** [[Wanna]] (2179)
** [[Wingst]] (3414)
* [[Hemmoor (commune generale)|Hemmor]] ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemmoor'') commune generale (14.189)
** [[Hechthusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hechthausen''; [[Saxonice]] ''Heckthusen'') (3500)
** [[Hemmoor]] ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hemmoor''), urbs et sedes administrationis (8861)
** [[Osten]] (1828)
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Cuxhaven|Circulum Cuxhavensem}}
* [http://www.landkreis-cuxhaven.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{geo-stipula}}
{{DEFAULTSORT:Cuxhavensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]
tvct05proha1tkixlbhg46wtzg19rh0
Circulus terrae Diepholtia
0
267096
3988923
3988538
2026-09-17T21:36:50Z
Cyprianus Marcus
66550
3988923
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in DH.svg|300px|right|Communia in circulo Diepholtia.]]
'''Circulus terrae Diepholtia'''<ref name="Hofmannus">{{Hofmannus}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Diepholz''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Diepholz''; [[Saxonice]] ''Landkreis Deefholt''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est et circulis pristinis comitatibus Diepholtia<ref name="Hofmannus"/> et Hoya.
== De rebus gestis ==
Ager circuli maxima ex parte ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit. Anno [[1803]] cum toto Ducato a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] pars [[Primum Imperium Francicum|Imperii Francici]] erat. Tum ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1977]] circulus conditus est (vide supra).
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncti sunt:
* [[Birsina]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bassum''; [[Saxonice]] ''Bassen''), [[urbs]] (15.768 incolae)
* [[Diepholtia]]<ref name="Hofmannus"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Diepholz''; [[Saxonice]] ''Deefholt''), urbs et caput circuli (16.692)
* [[Stuhr]] (33.083)
* [[Sulingen]], oppidum (12.681)
* [[Syke]], oppidum (24.018)
* [[Twistringen]], oppidum (12.219)
* [[Wagenfeld]] (7102)
* [[Weyhe]] (30.388)
* [[Barnstorfium (commune generale)|Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'') (12.016)
** [[Barnstorfium]]<ref name="Böhmer 2007">Böhmer, J. F. (2007). ''Regesta Imperii III: Salisches Haus 1024–1125. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich IV'' (T. Struve, Ed.). Böhlau Verlag.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barnstorf''; [[Saxonice]] ''Baarnstrup'') (sedes administrationis, 6292)
** [[Drentweda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drentwede'') (994)
** [[Eydelstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Eydelstedt''; [[Saxonice]] ''Eidelstee'') (1759)
** [[Triburi]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Drebber'') (2971)
* [[Brochusium-Vilsena (commune generale)|Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'') (16.971)
** [[Asenthorpium]]<ref name="Hodenberg 1855">Hodenberg, W. von (Ed.) (1855). ''Hoyer Urkundenbuch:'' (Vol. I). Hannoverae: Jänecke Verlag.</ref> ([[Theodisce]] ''Asendorf''; [[Saxonice]] ''Asendörp'') (2919)
** [[Brochusium-Vilsena]]<ref name="Hodenberg 1855"/><ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Bruchhausen-Vilsen''; [[Saxonice]] ''Brooksen-Vilsen'') (sedes administrationis et oppidum, 8837)
** [[Merdvelde]]<ref name="Merdvelde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/martfeld/?utm ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) 1318 ''Curtem in Merdvelde'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Martfeld''; [[Saxonice]] ''Mattfeld'') (2681)
** Schwarme (2534)
* [[Kirchdorfium (commune generale)|Kirchdorfium]]<ref name="-dorf"/> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kirchdorf''; [[Saxonice]] ''Karkdörp'') (7444)
** [[Asylum (Saxonia Inferior)|Asylum]]<ref name="Asylum">Theodiscum nomen ''Freistatt'', quod ''Freistätte, Zufluchtsort, Asyl'' significat, Latine "asylum" reddi potest. Nam in ''Deutsches Wörterbuch'' de Weigand et Hirt vox Theodisca ''Asyl'' explicatur ut «Freistatt» et ipsa vox Theodisca ''Asyl'' e Latino "asylum" orta esse dicitur. Praeterea lexicon Germanico-Latinum, quod in traditione lexicographica Georgii continetur, directe tradit: ''Freistatt, -stätte'', "asylum'". Itaque "Asylum" non est forma ficticia neque mera translatio nostra, sed aequivalentia lexicographice comprobata.</ref> ([[Theodisce]] ''Freistatt''; [[Saxonice]] ''Freestatt'') (632)
** [[Barenburgum]]<ref name="Kolb 1712">Kolb, G. (1712). ''Compendium totius orbis: partim geographicum, partim historicum, partim genealogicum''. Typis Universitatis Carolo-Francisceae</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Barenburg''; [[Saxonice]] ''Baarnborg'') (1242)
** [[Bergenborstelium]]<ref name="Hodenberg 1855"/> ([[Theodisce]] ''Bahrenborstel''; [[Saxonice]] ''Bornbössel'' seu ''Boornbössel'') (1134)
** [[Kirchdorfium (Saxonia Inferior)|Kirchdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kirchdorf''; [[Saxonice]] ''Karkdörp'') (sedes administrationis, 2145)
** Varrel (1504)
** Wehrbleck (787)
* [[Rehden (commune generale)|Rehden]] (5887)
** [[Barverum]]<ref name="Böhmer 1844">Böhmer, J. F. (1844). ''Regesta Chronologico-Diplomatica Regum et Imperatorum Romanorum: Inde a Conrado I. Usque ad Henricum VII''. Typis et Sumtibus J. C. Hermann. </ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Barver'') (1049)
** [[Dicla]]<ref name="Mooyer 1855">Mooyer, E. F. (Ed.) (1855). ''Urkundenbuch des vormaligen Stiftes Minden''. J. C. C. Bruns.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dickel'') (462)
** [[Hemsloha]]<ref name="-loha">Germanica praesentia aut antiqua toponyma cum suffixis ''-loh(e)'' et ''-lo'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-loha-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ascloha]], [[Buohloha]], [[Eiloha]], [[Hadaloha]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hemsloh''; [[Saxonice]] ''Hemzel'' seu ''Hemsel'' seu ''Hemßel'') (563)
** Rehden (sedes administrationis, 2055)
** Wetschen (1758)
* [[Schwaförden (commune generale)|Schwaförden]] (6892)
** [[Affinghusia]]<ref name="Rathlef 1766">Rathlef, E. L. (1766). ''Geschichte der Grafschaften Hoya und Diepholz: Monimenta diplomatica et antiquitates ditionis Affinghusiae'' (Vol. I). Bremae: Försterischen Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Affinghausen''; [[Saxonice]] ''Affinghusen'' seu ''Affjehusen'') (832)
** [[Erenburgum]]<ref name="Minden II 1902">Minden, G. von (Ed.) (1902). ''Urkundenbuch der Bischöfe von Verden und Minden (Band 2)''. Hahn’sche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Ehrenburg''; [[Saxonice]] ''Ehrenborg'') (1510)
** Neuenkirchen (1163)
** Scholen (808)
** Schwaförde (sedes administrationis, 1523)
** Sudwalde (1056)
* [[Siedenburg (commune generale)|Siedenburg]] (4604)
** [[Borstla]]<ref name="Hodenberg 1842">Hodenberg, W. von (Ed.) (1842). ''Diepholzer Urkundenbuch: Authentische Urkunden zur Geschichte der Grafschaft Diepholz''. [[Hannovera]]e: Hahn'schen Hofbuchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Borstel''; [[Saxonice]] ''Bössel'') (1249)
** [[Maasa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Maasen'') (469)
** [[Mellinghusa]]<ref name="-husa">Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-husa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Mellinghausen''; [[Saxonice]] ''Mellgenhusen'') (1075)
** Siedenburg (sedes administrationis, 1278)
* [[Vetus Officium Lemfordense (commune generale)|Vetus Officium Lemfordense]]<ref name="Vetus Officium Lemfordense">[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/alt?wb=gross&nr=1 Theodiscum adiectivum ''Altes'' Latino "vetus veteris"], [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Amt?wb=gross&nr=2 Theodiscum substantivum ''Amt'' Latino "officium-ii" vertitur] et Latinum gentilicium "Lemfordensis-e", quod ad [[Leonis Forda]]m refertur, Theodiscum toponymum ''Lemförde'' vertitur. Quo de Latino gentilicio, confer [[binomen]] [https://opac.geologie.ac.at/ais312/dokumente/Jukes-Browne_1912_Recognition.pdf "Hoplites lemfordensis"]; et quo de Latino toponymo, vide [https://www.komoot.com/es-es/highlight/2261371 ''Iglesia Martín Lutero de Lemförde''], ubi dicitur "(...) La comunidad fue mencionada por primera vez en un documento en 1248. En épocas anteriores, el lugar se llamaba Löwenförde, Leonis forda (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Altes Amt Lemförde''; [[Saxonice]] ''Oolt Amt Lemförde'') (8211)
** [[Brochema]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Brockum''; [[Saxonice]] ''Broubm'' seu ''Brookm'') (1021)
** [[Huda (Circulus terrae Diepholtia)|Huda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Hüde''; [[Saxonice]] ''Hüde'') (1131)
** [[Lembruchium]]<ref name="-bruchium">Germanica toponyma cum suffixis ''-bruch'' seu ''-broich'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-bruchium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Horbruchium]] ac [[Mosbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus|indice urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]; [[Legebruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Brandenburgi|indice communium Brandenburgi]]; [[Grevenbruchium]] apud articulum Vicipaediae Latinae de [[Index communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae|indice communium Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]].</ref> ([[Theodisce]] ''Lembruch''; [[Saxonice]] ''Lembrouk'') (1148)
** [[Leonis Forda]]<ref name="Leonis Forda">Vide [https://www.komoot.com/es-es/highlight/2261371 ''Iglesia Martín Lutero de Lemförde''], ubi dicitur "(...) La comunidad fue mencionada por primera vez en un documento en 1248. En épocas anteriores, el lugar se llamaba Löwenförde, Leonis forda (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Lemförde''; quoque [[Saxonice]] ''Lemfouer'') ([[oppidum]] et sedes administrationis, 3105)
** [[Marlare (Saxonia Inferior)|Marlare]]<ref name="Marlare">Theodiscum toponymum ''Marl'' forma "Marlare" latinizari solet. Cf. [[Marlare|Marlare Rhenaniae Septentrionalis et Vestfaliae]] apud [https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050913 ''Orbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M''].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Marl'') (718)
** Quernheim (424)
** Stemshorn (664)
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Diepholz|Circulum Diepholtiam}}
* [http://www.diepholz.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Diepholz circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]
bkdsrhyfdau6abe3m3sfgsaqg9vooc4
Circulus Osnabrugae
0
267392
3988919
3986364
2026-09-17T21:21:43Z
Cyprianus Marcus
66550
3988919
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in OS.svg|upright=1|right|Communia in circulo Osnabrugensi]]
'''Circulus Osnabrugae'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Osnabrück''; [[Saxonice]] ''Landkreis Ossenbrügge''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Ossenbrääch''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.
== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1803]] ad [[Ducatus Luneburgensis|Ducatum Luneburgensem]] pertinuit. Anno [[1805]] cum toto Ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum|Franciam]] pertinuit. Ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1974]] fines hodiernas accipit.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncta sunt:
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück. </ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'') (15.263 incolae)
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> ([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'') (12.637)
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'') (13.581)
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> ([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'') (14.370)
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche''), urbs (36.013)
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'') (7839)
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald''), urbs (9390)
* [[Glandorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Glandorf'') (6664)
* [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref><ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> ([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'') (13.475)
* [[Hasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hasbergen''; [[Saxonice]] ''Hasbergen'') (10.901)
* [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> ([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'') (10.243)
* [[Hutta Georgii et Mariae]]<ref name="hutta-ae">Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo "Hutta-ae", quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.</ref><ref name="Georgius">[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Georfii" vertitur].</ref><ref name="Maria">[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Mariae" vertitur].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte''), commune sui iuris et [[urbs]] (31.520)
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig''), urbs (10.548)
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Laer'') (9268)
* [[Mella]]<ref name="Mella">Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi "(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'')</small>, commune sui iuris et [[urbs]] (46.039)
* [[Ostercappeln]] (9566)
* [[Wallenhorst]] (23.018)
* [[Artlandia (commune generale)|Artlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artland'') commune generale (22.839)
** [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'') (4572)
** [[Menslage]] (2462)
** [[Nortrup]] (2960)
** [[Quakenbrück]], oppidum et sedes administrationis (12.845)
* [[Bersenbrugum (commune generale)|Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> ([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'') commune generale (28.870)
** [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiquo archidiaconatu Anchemii)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> (3910) ([[Theodisce]] ''Alfhausen''; [[Saxonice]] ''Alfhusen'')
** [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> (7314) ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')
** [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785"/> ([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge''), urbs et sedes administrationis (8315)
** [[Eggermuhla]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Eggermühlen''; [[Saxonice]] ''Eggermöhlen'') (1703)
** [[Gehrda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Gehrde''; [[Saxonice]] ''Gährde'') (2504)
** [[Kettencampus]]<ref name="campus-i">[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i"], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> ([[Theodisce]] ''Kettenkamp''; [[Saxonice]] ''Ketenkamp '') (1688)
** [[Rieste]] (3436)
* [[Furstenavia (commune generale)|Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'') commune generale (15.873)
** [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] ''Berge'') (3518)
** [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> ([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'') (2945)
** [[Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau''), urbs et sedes administraionis (9410)
* [[Neuenkirchen (commune generale)|Neuenkirchen]] commune generale (10.162)
** [[Merzen]] (3921)
** [[Neuenkirchen]], sedes administrationis * (4498)
** [[Voltlage]] (1743)
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Osnabrück|Circulum Osnabrugensem}}
* [http://landkreis-osnabrueck/ Pagina officialis]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Notae ==
<references />
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Osnabrugensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
qt1f32a6coene3llx8cvqr96z0bpoai
3988924
3988919
2026-09-17T21:44:27Z
Cyprianus Marcus
66550
3988924
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in OS.svg|upright=1|right|Communia in circulo Osnabrugensi]]
'''Circulus Osnabrugae'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Osnabrugae" -Theodisce ''Landkreis Osnabrück'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum ''LandKreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Osnabruga|Osnabruga-ae]]", vide Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1325.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Osnabrück''; [[Saxonice]] ''Landkreis Ossenbrügge''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Ossenbrääch''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.
== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1803]] ad [[Ducatus Luneburgensis|Ducatum Luneburgensem]] pertinuit. Anno [[1805]] cum toto Ducatu a copiis [[Primum Imperium Francicum|Francicis]] occupatum est. Ab anno [[1810]] ad [[1813]] ad [[Primum Imperium Francicum|Franciam]] pertinuit. Ab anno [[1814]] ad [[Regnum Hannoveranum]], ab anno [[1866]] ad [[Borussia]]m pertinuit. Anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1974]] fines hodiernas accipit.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communia generalia coniuncta sunt:
* [[Assena]]<ref name="Philippi & Bar 1892">Philippi, F., & Bär, M. (Eds.) (1892). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Die Urkunden der Jahre 772-1200'' (Vol. 1). Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück. </ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Essen'') (15.263 incolae)
* [[Bamwida]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> ([[Theodisce]] ''Bohmte''; [[Saxonice]] ''Baumte'') (12.637)
* [[Belmum]]<ref name="Moser 1738">Moser, J. J. (1738). ''Bibliotheca Iuris Publici S. R. I. Germanici: Specially regarding the territories of Westphalia and Lower Saxony''. Typis Ioannis Georgii Cottae.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Belm'') (13.581)
* [[Bissendorpum]]<ref name="Köbler 2016"/> ([[Theodisce]] ''Bissendorf''; [[Saxonice]] ''Bissendörp'') (14.370)
* [[Bramascus]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bramsche''), urbs (36.013)
* [[Campus Rufus]]<ref name="Stüve 1789"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Bad Rothenfelde'') (7839)
* [[Disna (Saxonia Inferior)|Disna]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Dissen am Teutoburger Wald''), urbs (9390)
* [[Glandorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Glandorf'') (6664)
* [[Haga ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref><ref name="KleinGrosse">De interpretatione toponymica adiectivorum Germanicorum "Klein" et "Gross" per Latina "Minor-us" et "Maior-ius", vide: Casemir, K., Ohainski, U., & Udolph, J. (2018). ''Die Ortsnamen des Landkreises Helmstedt und der Stadt Wolfsburg (Niedersächsisches Ortsnamenbuch, Teil VII)''. Verlag für Regionalgeschichte.</ref><ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> ([[Theodisce]] ''Hagen am Teutoburger Wald'') (13.475)
* [[Hasberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hasbergen''; [[Saxonice]] ''Hasbergen'') (10.901)
* [[Hilter ad Teutoburgiensem Saltum]]<ref name="Teutoburger Wald">Cfr. [[Cornelius Tacitus|Taciti]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'', {{Vf|Ab excessu divi Augusti (Annales)/Liber I|LX|I, 60}}: "... haud procul '''Teutoburgiensi saltu''' in quo reliquiae Vari legionumque insepultae dicebantur".</ref> ([[Theodisce]] ''Hilter am Teutoburger Wald'') (10.243)
* [[Hutta Georgii et Mariae]]<ref name="hutta-ae">Toponyma cum suffixis ''-hütte'' aut ''-hutta'' plerumque latinizari solent Latino vocabulo "Hutta-ae", quamquam huius vocabuli variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hutta vitriaria Bohemica]] apud [https://schwaben.hu/ortschaften/bohmischhutten?utm Schwaben.hu. (s. d.). ''Böhmischhütten / Csehbánya – Ortsgeschichte'']; [[Hutta Germanica]] apud [https://huta.ewk.hu/nemetbanya-1757-1781/?utm ''Németbánya. (s. s.). Németbánya története'']; [[Hutta Vitriaria]] apud https://slavistika.sk/wp-content/uploads/2023/02/2015_1.pdf?utm [Majtán, M. (1998). ''Názvy obcí Slovenskej republiky: Vývin v rokoch 1773–1997''. Bratislaviae: Veda]; Hutta apud [https://real.mtak.hu/140291/1/K%C3%A1rp%C3%A1talja%20helys%C3%A9gnevei.pdf?utm ''Kárpátalja helységnevei.'']; [[Hutta Polonica]] apud Štefánik, M. (2022). ''Italia ed Europa centro-orientale tra Medioevo ed età moderna: Economia, società, cultura''. Heidelberg University Publishing; [[Hutta (Eiflia)|Hutta Eifliae]] apud Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der, jetzt die Preussischen Regierungsbezirke Coblenz und Trier bildenden mittelrheinischen Territorien'' (Vol. 1). J. Hölscher, et Beyer, H. (1860). ''Urkundenbuch zur Geschichte der mittelrheinischen Territorien: Erster Band. Von den ältesten Zeiten bis zum Jahre 1169''. [[Confluentes (Germania)|Confluentibus]]: J. Hölscher.</ref><ref name="Georgius">[https://la.wiktionary.org/wiki/Georgius?utm Theodiscum praefixum ''Georg-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Georfii" vertitur].</ref><ref name="Maria">[https://la.wiktionary.org/wiki/Maria?utm Theodiscum interfixum ''-marien-'' Latino anthroponymo casu genetivo "Mariae" vertitur].</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Georgsmarienhütte''), commune sui iuris et [[urbs]] (31.520)
* [[Iburgum]]<ref name="Von Schaten 1714">Von Schaten, N. (1714). ''Monumenta Osnabrugensia ex historia romana, francica, saxonicaque eruta''. Typis Jodoci Henrici Meyer.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Iburg''; [[Saxonice]] ''Bad Ibig'' seu ''Ibig''), urbs (10.548)
* [[Laerium]]<ref name="Stüve 1789">Stüve, J. E. (1789). ''Beschreibung des Fürstenthums Osnabrück mit einigen Urkunden''. Kißling.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Laer'') (9268)
* [[Mella]]<ref name="Mella">Vide [https://www.lemgo.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/Stadtarchiv/Bib_974.pdf?utm ''Album studiosorum Academiae'']. ubi "(...) Henrich Carl Kahmann Mella-Osnabrugensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Melle'')</small>, commune sui iuris et [[urbs]] (46.039)
* [[Ostercappeln]] (9566)
* [[Wallenhorst]] (23.018)
* [[Artlandia (commune generale)|Artlandia]]<ref name="-landia">Germanica toponyma cum suffixo ''-land'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-landia-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amelandia]], [[Bevelandia Australis]], [[Bevelandia Septentrionalis]], [[Bolandia]], [[Iutlandia]], [[Curlandia]], [[Estlandia]], [[Finlandia]], [[Flevolandia]], [[Friedlandia]], [[Islandia]], [[Gothlandia]], [[Hollandia]], [[Ingermanlandia]], [[Isalandia]] [[Lalandia]], [[Langelandia]], [[Oehtlandia]] [[Olandia]], [[Sallandia]], [[Samlandia]] [[Zelandia]], [[Selandia]] [[Fotlandia]], [[Wermelandia]] [[Withlandia]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Artland'') commune generale (22.839)
** [[Badberga]]<ref name="-berga">Germanica toponyma cum suffixis ''-berg'' aut ''-berge'' aut ''-bergen'' aut ''-berghe'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-berga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Amberga]], [[Annaberga]], [[Arensberga]], [[Asschaberga]], [[Bamberga]], [[Berga]], [[Blancoberga]], [[Bobbinberga]], [[Brunsberga]], [[Cassonberga]], [[Coloberga]], [[Eversberga]], [[Freiberga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Badbergen''; [[Saxonice]] ''Badbern'') (4572)
** [[Menslaga]]<ref name="-e"/> ([[Theodisce]] ''Menslage''; [[Saxonice]] ''Menslaoge'') (2462)
** [[Nortrup]] (2960)
** [[Quakenbrück]], oppidum et sedes administrationis (12.845)
* [[Bersenbrugum (commune generale)|Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785">Sandhoff, J. E. (1785). ''Antistitum Osnabrugensis ecclesiae, qui per decem saecula episcopale munus in ea gesserunt, chronotaxis''. Typis Joannis Georgii Kislingii.</ref> ([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge'') commune generale (28.870)
** [[Alfhusium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiquo archidiaconatu Anchemii)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> (3910) ([[Theodisce]] ''Alfhausen''; [[Saxonice]] ''Alfhusen'')
** [[Anchemium]]<ref name="Schlegel 1705"/> (7314) ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Ankum'')
** [[Bersenbrugum]]<ref name="Sandhoff 1785"/> ([[Theodisce]] ''Bersenbrück''; [[Saxonice]] ''Bessenbrügge''), urbs et sedes administrationis (8315)
** [[Eggermuhla]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Eggermühlen''; [[Saxonice]] ''Eggermöhlen'') (1703)
** [[Gehrda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Gehrde''; [[Saxonice]] ''Gährde'') (2504)
** [[Kettencampus]]<ref name="campus-i">[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i"], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> ([[Theodisce]] ''Kettenkamp''; [[Saxonice]] ''Ketenkamp '') (1688)
** [[Rieste]] (3436)
* [[Furstenavia (commune generale)|Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau'') commune generale (15.873)
** [[Berga (Circulus Osnabrugae)|Berga]]<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] ''Berge'') (3518)
** [[Bippenum]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> ([[Theodisce]] ''Bippen''; [[Saxonice]] ''Bippen'') (2945)
** [[Furstenavia]]<ref name="Furstenavia">Theodiscum nomen proprium ''Fürstenau'' in Latinam "Furstenavia" verti solet. V.gr. vide {{Hofmannus}}, ubi dicitur "(...) FURSTENAVIA Familia Germ. ''Furstenau'', ramus est Familiae Erpacensis (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Fürstenau''; [[Saxonice]] ''Fösnau'' seu ''Försnau''), urbs et sedes administraionis (9410)
* [[Neuenkirchen (commune generale)|Neuenkirchen]] commune generale (10.162)
** [[Merzen]] (3921)
** [[Neuenkirchen]], sedes administrationis * (4498)
** [[Voltlage]] (1743)
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Osnabrück|Circulum Osnabrugensem}}
* [http://landkreis-osnabrueck/ Pagina officialis]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Notae ==
<references />
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Osnabrugensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
3bq2vmpwvzkkxsjfx64eg3m21nd06ub
Circulus Stadae
0
267412
3988947
3986619
2026-09-17T23:21:46Z
Cyprianus Marcus
66550
3988947
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Circulus Stadae'''<ref>Fingitur nomen "Circulus Stadae" -Theodisce ''Landkreis Stade'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino toponymo "[[Stadae]]", vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Stade''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Stade''; [[Saxonice]] ''Landkreis Stood''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1885]] conditus est et finibus mutatis ad diem hodiernum exstat.
== De rebus gestis ==
Ager circuli ab anno [[1719]] ad [[Electoratus Brunsvici-Luneburgi|Electoratum Brunsvici-Luneburgi]] pertinuit, post [[Bella Coalitionum|Bella Napoleonica]] ad novum [[Regnum Hannoveranum]]. Ab anno [[1866]] pars [[Borussia]]e fuit. Anno [[1932]] fines circuli aucti sunt. Ab anno [[1946]] circulus ad Saxoniam Inferiorem pertinet et anno [[1972]] fines hodiernas accipit.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communi generalia coniuncta sunt:
* [[Buxtehuda]]<ref name="Lappenberg 1842">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1842). ''Hamburgisches Urkundenbuch: Band 1''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> ([[Theodisce]] ''Buxtehude''; [[Saxonice]] ''Buxthu''), urbs Hanseatica et commune sui iuris (40.173 incolae)
* [[Curia Maiorica]]<ref name="Curia Maiorica">Manfred Niemeyer (Hrsg.): ''Deutsches Ortsnamenbuch''. De Gruyter, Berolini 2012, ISBN 978-3-11-018908-7, S. 298.</ref> ([[Theodisce]] ''Jork''; [[Saxonice]] ''Jörk'') (12.050)
* [[Drochtersa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Drochtersen''; [[Saxonice]] ''Drochters'') (11.292)
* [[Stadae]] caput circuli et urbs Hanseatica (46.378)
* [[Abensium (commune generale)|Abensium]]<ref name="Schlegel 1705">Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et pagis ditionis Rotenburgensis (Caput de parochia Ahusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiqua parochia Alfhusii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis et Comitatus Lingensis (Caput de parochia Anderveniae)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Brunsvicensis et Lunaeburgensis: De ecclesiis, archidiaconatuis et parochiis ditionis Osnabrugensis (Caput de antiquo archidiaconatu Anchemii)''. Cellis: Typis Holmerianis; et: Schlegel, J. C. (1705). ''Chronicon Ducatus Bremensis et Verdensis: De ecclesiis, archidiaconatuis, decimis et pagis ditionis Stadiensis (Caput de parochia Abensii)''. Cellis: Typis Holmerianis.</ref> commune generale (8958)
** [[Abensium]]<ref name="Schlegel 1705"/> ([[Theodisce]] ''Apensen''; [[Saxonice]] ''Obbens''), sedes administrationis (3945)
** [[Beckdorfium]]<ref name="AdWzG 2010">Akademie der Wissenschaften zu Göttingen (2010). ''Die Ortsnamen des Landkreises Wolfenbüttel und der Stadt Salzgitter'' (K. Casemir, F. Menzel, & U. Ohainski, Eds.). Verlag für Regionalgeschichte.</ref> ([[Theodisce]] ''Beckdorf''; [[Saxonice]] ''Beekdörp'') (2660)
** [[Sauensiek]] (2353)
* [[Fredenbiki (commune generale)|Fredenbiki]]<ref name="-biki">Germanica toponyma cum suffixis ''-beck'' seu ''-beek'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-biki-orum", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Aesebiki]], [[Asbiki]], [[Beverbiki]], [[Gledabiki]], [[Goltbiki]], [[Sannanabiki]], [[Trobiki]], [[Walbeka|Walbiki]], [[Winesbiki]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek'') commune generale (12.704)
** [[Deinsta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Deinste''; [[Saxonice]] ''Deinst)'') (1999)
** [[Fredenbiki]]<ref name="-biki"/> ([[Theodisce]] ''Fredenbeck''; [[Saxonice]] ''Freenbeek''), sedes administrationis (6072)
** [[Kutenholtia]]<ref name="-holtia">Germanica toponyma cum suffixo ''-holz'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-holtia-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) -holz : -''holtia'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Kutenholz''; [[Saxonice]] ''Kutenhult'' seu ''Kutenholt'') (4633)
* [[Harsefeld (commune generale)|Harsfeldum]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld'') commune generale (20.929)
** [[Alorstedium]]<ref name="Pratje 1758">Pratje, J. H. (1758). ''Historische Nachrichten von dem ehemaligen berühmten Closter Harsefeld: Monumenta ac documenta saeculi XII ubi de decimis Alorstedii agitur''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] ''Ahlerstedt''; [[Saxonice]] ''Ohlers'') (5273)
** [[Bargstedum]]<ref name="Mushard 1764">Mushard, M. (1764). ''Palaeogentilismus Bremensis: Monumenta ac veterum tumuli in ducatibus Bremensi et Verdensi''. Typis Andreae Vandenhoeck.</ref> ([[Theodisce]] ''Bargstedt''; [[Saxonice]] ''Bargst'' seu ''Bars'') (1987)
** [[Brestum (Saxonia Inferior)|Brestum]]<ref name="Pratje 1759">Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Brest'') (795)
** [[Harsfeldum]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] ''Harsefeld''; [[Saxonice]] ''Harsfeld'' seu ''Hasfeld''), oppidum et sedes administrationis (12.874)
* [[Horneburgum (commune generale)|Horneburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Horneburg''; [[Saxonice]] ''Hornborg'') commune generale (12.388)
** [[Arx Agathae]]<ref name="Kochen 1724">Kochen, J. H. (1724). ''Introductio in Historiam Ducatus Bremensis y Verdensis: Accesserunt diplomata varia et descriptio Arcis Agathae et ditionis Stadiensis''. Stadae: Typis Caspari Holmii.</ref> ([[Theodisce]] ''Agathenburg''; [[Saxonice]] ''Gothenborg'') (1180)
** [[Bliederstorpum]]<ref name="Trüper 2017">Trüper, H. G. (2017). ''Urkundenbuch der Herren von Zesterfleth: 1232–1657''. Wallstein Verlag.</ref> ([[Theodisce]] ''Bliedersdorf''; [[Saxonice]] ''Bliersdörp'') (1717)
** [[Dolnere]]<ref name="Dolnere">Vide [https://adw-goe.de/fileadmin/forschungsprojekte/ortsnamen_rhein_elbe/dokumente/Publikationen_Udolph_PDF/2001-2005/315._Udolph_Anmerkungen_zum_Ortsnamen_Dollern.pdf ''Anmerkugen zum Ortsnamen Dollern''], ubi dicitur "(...) 1105 (Fälschung Mitte 12. Jh.) ''Dolnere'' (...) 1209 ''Johannes de dolnere'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dollern'') (2034)
** [[Horneburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Horneburg''; [[Saxonice]] ''Hornborg''), oppidum et sedes administrationis (6026)
** [[Nottensdorf]] (1431)
* [[Kadingia Septentrionalis (commune generale)|Kadingia Septentrionalis]]<ref name="Kadingia">Vide [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/18/Zeitschrift_des_Historischen_Vereins_f%C3%BCr_Niedersachsen_%28IA_zeitschriftdeshi1868hist%29.pdf?utm_source=chatgpt.com ''Zeitschrift des Historischen Vereins für Niedersachsen''], ubi dicitur "(...) ad eundem Gerlagum pertinentium, seu ultra Albiam seu in Kadingia sitorum (...)".</ref><ref name="Septentrionalis">Latinum adiectivum [https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/septentrionalis?wb=gross&nr=3 "septentrionalis-e"] Theodiscum praefixum aut vocabulum ''Nord(-)'' vertit.</ref> ([[Theodisce]] ''Nordkehdingen''; [[Saxonice]] ''Noordkeden'') commune generale (7375)
** [[Balga]]<ref name="Udolph 1994">Udolph, J. (1994). ''Namenkundliche Studien zum Germanenproblem'' (Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Ergänzungsbände 9). Walter de Gruyter.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Balje'') (1017)
** [[Friburgum (Albis)|Friburgum]]<ref name="Friburgum">Theodiscum toponymum ''Freiburg'' Latino toponymo "Friburgum" verti solet. Cf. [[Friburgum Brisgoviae]] aut [[Friburgum Nuithonum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Freiburg/Elbe''; [[Saxonice]] ''Fryborg'' seu ''Freiborg'') oppidum (1872)
** [[Krummendicum]]<ref name="-dicum"/> ([[Theodisce]] ''Krummendeich''; [[Saxonice]] ''Krummendiek'') (490)
** [[Oederquart]] (1040)
** [[Wischhafen]] (2956)
* [[Lühe (commune generale)|Lühe]] commune generale (9844)
** [[Dithgherscope-Twielenflethum]]<ref name="Hollern">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/hollern-twielenfleth/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi dicitur "(...) ''Luderus in Dithgherscope'' (...)".</ref><ref name="-ethum">Germanica toponyma cum terminatione ''-eth'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-ethum-i", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Bechtsriethum]], [[Maitenbethum]] ac [[Wiesethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index communium Bavariae|indice communium Bavariae]]; et [[Gransebiethum]] apud Vicipaediae Latinae articulum de [[Index Communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris|indice communium Megapolis et Pomeraniae Citerioris]].</ref> ([[Theodisce]] ''Hollern-Twielenfleth''; [[Saxonice]] ''Hullern-Twielenfleth'') (3360)
** [[Grunendicum]]<ref name="-dicum">Germanica toponyma cum suffixis ''-di(e)k(e)'' aut ''-deich(e)'' aut ''-dijk'' aut ''-dyk(e)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dicum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Isendicum]] apud {{Graesse}}; aut [[Mardicum]] apud ''Dictionnaire universel françois et latin, vulgairement appelé Dictionnaire de Trévoux''.</ref> ([[Theodisce]] ''Grünendeich''; [[Saxonice]] ''Greundiek'') (1871)
** [[Guderhandviertel]] ([[Theodisce]] ''Guderhandviertel''; [[Saxonice]] ''Gauderhandviddel'') (1111)
** [[Media Lu]]<ref name="Media Lu">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/mittelnkirchen/?utm ''Kirchengemeindelexikon'']. ubi "(...) Mittelnkirchen ist nach 1305 und 1322 als ''medie Lu'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Mittelnkirchen''; [[Saxonice]] ''Mittelskark'') (1076)
** [[Neuenkirchen]] (838)
** [[Steinkirchen]], sedes administrationis (1588)
* [[Oldendorf-Himmelpforten (commune generale)|Oldendorf-Himmelpforten]] commune generale (17.963)
** [[Borchwega]]<ref name="Rüther 1905">Rüther, H. (Ed.) (1905). ''Urkundenbuch des Klosters Neuenwalde''. Halle’sche Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Burweg'') (1007)
** [[Coeli Porta]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Himmelpforten''; [[Saxonice]] ''Himmelpoorten''), sedes administrationis (5127)
** [[Cranenburgum (Saxonia Inferior)|Cranenburgum]]<ref name="Cranenburgum">Theodiscum toponymum ''Kranenburg'' "Cranenburgum" latinizari solet. Cf. [[Cranenburgum (Rhenania Septentrionalis et Vestfalia)|Cranenburgum Rhenanum]] apud ''Atlas Sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura'', Mercatoris.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Kranenburg''; [[Saxonice]] ''Kronenborg'')</small> (726)
** [[Dudanebutli]]<ref name="Lappenberg 1841">Lappenberg, J. M. (Ed.) (1841). ''Hamburgisches Urkundenbuch (Band 1)''. Perthes-Besser & Mauke.</ref> ([[Theodisce]] ''Düdenbüttel''; [[Saxonice]] ''Düünbeudel'') (990)
** [[Engelschofa]]<ref name="-hofa">Germanica toponyma cum suffixis ''-hof(f)(e)(n)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-hofa-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Hattenhofa (Bavaria)|Hattenhofa Bavarica]], [[Pfaffenhofa ad fluvium Glon]], [[Pfaffenhofa ad Rotam]], [[Poohofa]], [[Gundershofa]], [[Hattenhofa (Badenia-Virtembergia)|Hattenhofa Badeniae-Virtembergiae]], [[Pfaffenhofa (Badenia-Virtembergia)|Pfaffenhofa]], [[Matichofa]], [[Philshofa]] apud [[Google|Gugulam]].</ref> ([[Theodisce]] ''Engelschoff''; [[Saxonice]] ''Engelschopp'') (763)
** [[Estorpium]]<ref name="-torpium">Germanica toponyma cum suffixis ''-torf'' et ''-torp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-torpium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ebbestorpium]] apud Jaitner, K. (Ed.) (1985). ''Urkundenbuch des Klosters Ebstorf (Lüneburger Urkundenbuch, 14. Abteilung)''. Lax Verlag; [[Ermelstorpium]] apud Pratje, J. H. (1759). ''Historische Nachrichten von den ehemaligen vicedominis in ditione Bremensi:...''. Stadae: Typis H. C. Götheli; [[Gottorpium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Estorf''; [[Saxonice]] ''Esdörp'') (1428)
** [[Hamma (Saxonia Inferior)|Hamma]]<ref name="-ah">Germanica aut Semitica aut Indoiranica toponyma cum terminatione ''-ah'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Exempli gratiā: [[Calvela]], [[Maliana]], Parra, [[Widenla]], [[Zellia]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hammah''; [[Saxonice]] ''Hammoh'') (3066)
** [[Heinbockel]] ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heinbockel'') (1420)
** [[Oldendorf]] (2982)
** [[Worde]]<ref name="Worde">Vide [https://kirchengemeindelexikon.de/einzelgemeinde/grossenwoerden/?utm_source=chatgpt.com ''Kirchengemeindelexikon''], ubi dicitur "(...) ''Hinricus rector ecclesie in Worde'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Großenwörden''; [[Saxonice]] ''Grootweurn'') (454)
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Stade|Circulum Stadae}}
* [http://www.landkreis-stade.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Stadae circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1885]]
osfkn62ot0rygxuo88twkagkuqvv4h2
Circulus Theorosburgensis
0
267419
3988926
3988102
2026-09-17T21:54:44Z
Cyprianus Marcus
66550
3988926
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in SHG.svg|300px|right|Communia in circulo Theorosburgensi]]
'''Circulus Theorosburgensis'''<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Schaumburg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Schaumburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Schaumborg''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est.
== De rebus gestis ==
Pars agri circuli ad annum [[1946]] ad civitatem [[Schaumburgum-Lippia]]m pertinuit. Alia pars comitatus Schaumburgum ad [[Electoratus Hassiae|Electoratum Hassiae]] pertinuit. Annis [[1807]] - [[1813]] hae regiones partes [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erant. Anno [[1866]] [[Borussia]] electoratum Hassiae ad se adiunxit. Anno [[1946]] tota regio pars Saxoniae Inferioris facta est. Anno [[1977]] circuli Schaumburgum-Lippia et Comitatus Schaumburgum ad hodiernum circulum coniuncti sunt.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communi generalia coniuncta sunt:
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse">{{Graesse}},</ref> ([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')< urbs (19.182)
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen''), caput circuli (21.814)
* [[Obernkirchen]], oppidum (9196)
* [[Rinteln]] (25.187)
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'') (6315 incolae)
* [[Eildissum (commune generale)|Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'') commune generale (6715)
** [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> ([[Theodisce]] ''Ahnsen'') (1045)
** [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'') (724)
** [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865"/> ([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen''), sedes administrationis (2480)
** [[Heessa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'') (1385)
** [[Luhda]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'') (1081)
* [[Lindhorstium (commune generale)|Lindhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'') commune generale (7796)
** [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> ([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'') (1442)
** [[Heuerssa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'') (938)
** [[Lindhorstium]]<ref name="-horstium"/> ([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste''), sedes administrationis (4351)
** [[Ludersfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'') (1065)
* [[Aquae Nendorpenses (commune generale)|Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805"/> ([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'') commune generale (16.960)
** [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf''), urbs et sedes administrationis (10.649)
** [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'') (2749)
** [[Hohnhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'') (2076)
** [[Suthfeld]] (1486)
* [[Niedernwöhren (commune generale)|Niedernwöhren]] commune generale (8115)
** [[Lauenhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'') (1338)
** [[Meribiki]]<ref name="Meribiki">Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&langType=reviews&lemmaID=3296&utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'') (1965)
** [[Niedernwöhren]], sedes administrationis (1978)
** [[Nordsehl]] (730)
** [[Pollhagen]] (1104)
** [[Wiedensahl]] (1000)
* [[Nienstädt (commune generale)|Nienstädt]] commune generale Nienstädt (10.111)
** [[Helpsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen''), sedes administrationis (1944)
** [[Hespa]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'') (2058)
** [[Nienstädt]] (4566)
** [[Seggebruch]] (1543)
* [[Rodenberg (commune generale)|Rodenberg]] commune generale (15.562)
** [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> ([[Theodisce]] ''Apelern'')
** [[Hulseda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'') (1049)
** [[Leonovia]]<ref name="Leonovia">Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur "(...) Leonovia-Brunsvigius (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'') oppidum (4100)
** [[Messenkamp]] (744)
** [[Pohle]] (851)
** [[Rodenberg]], oppidum et sedes administrationis (6348)
* [[Sachsenhagen (commune generale)|Sachsenhagen]] commune generale (9253)
** [[Hagenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'') oppidum (4494)
** [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> ([[Theodisce]] ''Auhagen'') (1274)
** [[Sachsenhagen]], opppidum et sedes administrationis (1911)
** [[Wölpinghausen]] (1574)
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Schaumburg|Circulum Theorosburgensem}}
* [http://www.schaumburg.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Theorosburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]
23fqfectccjema9j1o4k4hg5ntodigh
3988931
3988926
2026-09-17T22:23:28Z
Cyprianus Marcus
66550
3988931
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in SHG.svg|300px|right|Communia in circulo Theorosburgensi]]
'''Circulus Theorosburgensis'''<ref name="Landkreis Schaumburg">Fingitur nomen "Circulus Theorosburgensis" -Theodisce ''Landkreis Schaumburg'' nuncupatum- sic: Latinum substantivum "circulus" Theodiscum substantivum ''Landkreis'' (secundum ''Lexicon Latinum Hodiernum'', auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo) vertit et de Latino gentilicio "Theorosburgensis-e", quod ad [[Theorosburgum]] refertur, vide {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Schaumburg''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Schaumburg''; [[Saxonice]] ''Landkreis Schaumborg''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1977]] conditus est.
== De rebus gestis ==
Pars agri circuli ad annum [[1946]] ad civitatem [[Schaumburgum-Lippia]]m pertinuit. Alia pars comitatus Schaumburgum ad [[Electoratus Hassiae|Electoratum Hassiae]] pertinuit. Annis [[1807]] - [[1813]] hae regiones partes [[Regnum Westphaliae|Regni Westphaliae]] erant. Anno [[1866]] [[Borussia]] electoratum Hassiae ad se adiunxit. Anno [[1946]] tota regio pars Saxoniae Inferioris facta est. Anno [[1977]] circuli Schaumburgum-Lippia et Comitatus Schaumburgum ad hodiernum circulum coniuncti sunt.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli, quae partim ad communi generalia coniuncta sunt:
* [[Bocensis]]<ref name="Graesse">{{Graesse}},</ref> ([[Theodisce]] ''Bückeburg''; [[Saxonice]] ''Bückeborg'')< urbs (19.182)
* [[Haga Schauenburgi]]<ref name="Graesse"/> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Stadthagen''), caput circuli (21.814)
* [[Obernkirchen]], oppidum (9196)
* [[Rinteln]] (25.187)
* [[Vallis Augae]]<ref name="SLH 1988">Societas Latina Hannoverana (1988). ''Fasciculi geographici et historici: De parvis provinciis ditionis Hannoveranae et Schaumburgensis''. Hannoverae: Typis Exscripsit Libraria Scripturarum.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Auetal'') (6315 incolae)
* [[Eildissum (commune generale)|Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865">Stumpf-Brentano, K. F. (Ed.) (1865). ''Die Reichskanzler vornehmlich des X., XI. und XII. Jahrhunderts: Acta Imperii Selecta'' (Vol. 2). [[Aeni Pons (Austria)|Aeni Ponte]]: Wagner'schen Universitäts-Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen'') commune generale (6715)
** [[Adenhusium]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> ([[Theodisce]] ''Ahnsen'') (1045)
** [[Bocholta (Circulus Theorosburgensis)|Bocholta]]<ref name="Wilmans & Hoogeweg VI 1898">Wilmans, R., & Hoogeweg, H. (Ed.). (1898). ''Westfälisches Urkundenbuch: Band 6. Die Urkunden des Bisthums Minden und angrenzender Gebiete''. [[Monasterium (Germania)|Monasterii]]: Regensberg'schen Buchhandlung.</ref> ([[Theodisce]] ''Buchholz''; [[Saxonice]] ''Baukholt'') (724)
** [[Eildissum]]<ref name="Stumpf-Brentano II 1865"/> ([[Theodisce]] ''Bad Eilsen''; [[Saxonice]] ''Ahlsen''), sedes administrationis (2480)
** [[Heessa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Heeßen'') (1385)
** [[Luhda]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Luhden''; [[Saxonice]] ''Liuen'') (1081)
* [[Lindhorstium (commune generale)|Lindhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste'') commune generale (7796)
** [[Beckedorfium]]<ref name="Köbler 2016">Köbler, G. (2016). ''Orte in der deutschen Ortsgeschichte''. Wikiling-Zier. [[Universitas Leopoldino-Franciscea]].</ref> ([[Theodisce]] ''Beckedorf''; [[Saxonice]] ''Biäkedörp'') (1442)
** [[Heuerssa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Heuerßen''; [[Saxonice]] ''Hoarßen'') (938)
** [[Lindhorstium]]<ref name="-horstium"/> ([[Theodisce]] ''Lindhorst''; [[Saxonice]] ''Lindhoste''), sedes administrationis (4351)
** [[Ludersfelda]]<ref name="-felda">Germanica toponyma cum suffixis ''-feld(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-felda-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Falufelda]], [[Frauenfelda]], [[Heresfelda]], [[Hirutfelda]], [[Ilfelda]], [[Mansfelda]], [[Salfelda]], [[Sualafelda]], [[Alfelda]], [[Alsfelda]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Lüdersfeld''; [[Saxonice]] ''Lüschenfeile'') (1065)
* [[Aquae Nendorpenses (commune generale)|Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805"/> ([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf'') commune generale (16.960)
** [[Aquae Nendorpenses]]<ref name="Marcard 1805">Marcard, H. M. (1805). ''De salubritate aquarum nendorpensium et de earum usu in morbis chronicis''. [[Goettinga]]e: Dieterich.</ref> ([[Theodisce]] ''Bad Nenndorf''), urbs et sedes administrationis (10.649)
** [[Hasta (Saxonia Inferior)|Hasta]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Haste'') (2749)
** [[Hohnhorstium]]<ref name="-horstium">Germanica toponyma cum suffixo ''-horst'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-horstium-i". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-horst''' : -''horstium'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Hohnhorst''; [[Saxonice]] ''Hionhoste'') (2076)
** [[Suthfeld]] (1486)
* [[Niedernwöhren (commune generale)|Niedernwöhren]] commune generale (8115)
** [[Lauenhaga]]<ref name="-haga">Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-haga-ae", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Lauenhagen''; [[Saxonice]] ''Loamharen'') (1338)
** [[Meribiki]]<ref name="Meribiki">Vide [https://www.koeblergerhard.de/wikiling/index.php?f=lemmaFull&langType=reviews&lemmaID=3296&utm ''www.koeblergerhard.de''], ubi dicitur "(...) '''Meerbeck''' (...) Meribiki MGd. 3 (1013) (...)".</ref> <small>([[Theodisce]] ''Meerbeck''; [[Saxonice]] ''Mierbke'') (1965)
** [[Niedernwöhren]], sedes administrationis (1978)
** [[Nordsehl]] (730)
** [[Pollhagen]] (1104)
** [[Wiedensahl]] (1000)
* [[Nienstädt (commune generale)|Nienstädt]] commune generale Nienstädt (10.111)
** [[Helpsa]]<ref name="-a">Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae", quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Helpsen''), sedes administrationis (1944)
** [[Hespa]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Hespe'') (2058)
** [[Nienstädt]] (4566)
** [[Seggebruch]] (1543)
* [[Rodenberg (commune generale)|Rodenberg]] commune generale (15.562)
** [[Apleremum]]<ref name="Schlegel 1703">Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis: De ecclesiis parochialibus et ditione antiqua oppidi Adenhusii''. Mindae: Typis Johannis Meyeri; et: Schlegel, J. C. (1703). ''Chronica Parochiarum ditionis Mindensis et Hildesiensis:...''. Mindae: Typis Johannis Meyeri.</ref> ([[Theodisce]] ''Apelern'')
** [[Hulseda]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Hülsede''; [[Saxonice]] ''Hülse'') (1049)
** [[Leonovia]]<ref name="Leonovia">Vide [https://sempub.ub.uni-heidelberg.de/propylaeum_vitae/de/wisski/navigate/93514/view?utm ''Propylaeum Vitae''], ubi dicitur "(...) Leonovia-Brunsvigius (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lauenau''; [[Saxonice]] ''Laena'') oppidum (4100)
** [[Messencampus]]<ref name="campus-i">[https://ewa.saw-leipzig.de/articles/80250/en?utm Germanica toponyma cum suffixo ''-kamp'' seu ''-kampf'' seu ''-camp'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-campus-i"], quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt.</ref> ([[Theodisce]] ''Messenkamp''; [[Saxonice]] ''Messenkampe'') (744)
** [[Pohle]] (851)
** [[Rodenberg]], oppidum et sedes administrationis (6348)
* [[Sachsenhagen (commune generale)|Sachsenhagen]] commune generale (9253)
** [[Hagenburgum]]<ref name="-burg">Germanica toponyma cum suffixis ''-burg'' et ''-borg'' et ''-burgh'' et ''-bourg'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-burgum-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Wisingsburgum]], [[Edinburgum]], [[Alburgum]], [[Altenburgum]], [[Brandeburgum]], [[Caroburgum]], [[Doesburgum]], [[Friburgum]], [[Hamburgum]], [[Iulioburgum]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Hagenburg''; [[Saxonice]] ''Hagenborg'') oppidum (4494)
** [[Ovenhagium]]<ref name="Schlegel 1703"/> ([[Theodisce]] ''Auhagen'') (1274)
** [[Sachsenhagen]], opppidum et sedes administrationis (1911)
** [[Wölpinghausen]] (1574)
==Notae==
<references />
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
== Nexus externi ==
{{commonscat|Landkreis Schaumburg|Circulum Theorosburgensem}}
* [http://www.schaumburg.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Theorosburgensis circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1977]]
lj8ah0xip4wh7dchahc2ozzgn3ojgmd
Circulus Vetha
0
267449
3988799
3987723
2026-09-17T13:20:25Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988799
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Municipalities in VEC.svg|200px|right|Communia in circulo Vetha]]
'''Circulus Vetha'''<ref name="Orbis Latinus A-D">[https://www.bavarikon.de/object/bav:BSB-MDZ-00000BSB00050912?p=1&cq=Antonius%20%E3%80%88de%20Brixia%E3%80%89&lang=de ''Orbis latinus : Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 1. A-D''].</ref> ([[Theodisce]] ''Landkreis Vechta''; [[lingua Frisica|Sagterlandice]] ''Loundkring Fächt''; [[Saxonice]] ''Landkreis Vechte''), pars [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]], anno [[1814]] conditus est.
== De rebus gestis ==
Ager huius circuli ab anno [[1252]] ad [[Dioecesis Monasteriensis|principatum episcopatus Monasterium]] pertinuit. Anno [[1801]] copiae [[Borussia]]e invaserunt. Anno [[1803]] pars [[Ducatus Oldenburgensis]] factus est. Annis ab [[1810]] ad [[1814]] [[Primum Imperium Francicum]] eam regionem usurpavit. Anno [[1814]] magistratus Vethae conditus et anno [[1939]] circulus Vetha nominatus est. Anno [[1946]] tota regio pars Saxoniae Inferioris facta est. Anno [[1974]] circulus Vetha fines hodiernas accepit.
== Communia circuli ==
Haec sunt communia huius circuli:
* [[Bochorna (Circulus Vetha)|Bochorna]]<ref name="Graesse">{{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Bakum'') (6123 incolae)
* [[Damma (Saxonia Inferior)|Damma]]<ref name="Philippi II 1894">Philippi, F. (Ed.) (1894). ''Osnabrücker Urkundenbuch: Band 2. Die Urkunden der Jahre 1201–1250''. H. Th. Wenner.</ref> ([[Theodisce]] et [[lingua Frisica|Sagterlandice]] et [[Saxonice]] ''Damme''), urbs (16.872)
* [[Dinklaga]]<ref name="-e">Germanica et Romanica (praecipue Francica) toponyma cum suffixo ''-e'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata "-a-ae". Qua de latinizatione, vide [https://es.scribd.com/document/441536698/1983-Stearn-Botanical-Latin-pesquisavel-pdf ''Botanical Latin''], ubi dicitur "(...) '''-e''' : -''a'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Dinklage''; [[Saxonice]] ''Dinklaoge''), urbs (12.914)
* [[Goldenstadium]]<ref name="-stadt">Germanica toponyma cum suffixis ''-stadt'' et ''-stedt'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-stadium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Arnstadium]], [[Bernstadium]], [[Berolstadium]], [[Carolostadium]], [[Hermannostadium]], [[Darmstadium]], [[Freistadium]], [[Eisenstadium]], [[Fraustadium]], [[Harpstadium]], [[Helmstadium]], [[Altstadium]], [[Auerstadium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Goldenstedt''; [[Saxonice]] ''Gollnste'') (9572)
* [[Holdorfium (Saxonia Inferior)|Holdorfium]]<ref name="-dorf">Germanica toponyma cum suffixo ''-dorf'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato "-dorfium-i", quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Ensdorfium]], [[Burgdorfium]], [[Altdorfium]], [[Oberndorfium]], [[Rebdorfium]], [[Schenckendorfium]], [[Wilhelmersdorfium]] apud {{Graesse}}.</ref> ([[Theodisce]] ''Holdorf''; [[Saxonice]] ''Hollrup'') (6816)
* [[Lon]]<ref name="Lon">Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''Das Güterverzeichniss Graf Heinrichs von Dale (1188)'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "(...) ''parrochia Lon prope Vechtam'' (...)".</ref> ([[Theodisce]] ''Lohne''; [[Saxonice]] ''Lohn''), [[urbs]] (26.060)
* [[Neuenkirchen-Vörden]] (8392)
* [[Steinfeld]] (9903)
* [[Vetha]]<ref name="Orbis Latinus A-D"/>, caput circuli (31.558)
* [[Visbek]] (9656)
{{NexInt}}
* [[Index circulorum et liberarum urbium Saxoniae Inferioris]]
==Notae==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Landkreis Vechta|Circulum Vetham}}
* [http://www.landkreis-vechta.de/ Pagina officialis]
{{Circuli terrae Saxoniae Inferioris}}
{{DEFAULTSORT:Vechta circulus}}
[[Categoria:Circuli terrae Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1814]]
7hvf9t0z4fmh1nmbtz4y8t48n8ly2b7
Strategia
0
273278
3988921
3828162
2026-09-17T21:32:19Z
LilyKitty
18316
de theoria ludorum
3988921
wikitext
text/x-wiki
'''Strategia''' "consilium" destinati unius sive destinatorum in statu incerto significat. Strategia momentum habet, quoniam fontes resurgentes ad destinata consequenda restricta sunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20180315064608/http://www.businessdictionary.com/definition/strategy.html Lexicon oeconomiae de strategia]. {{Ling|Anglice}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20180726031230/https://en.oxforddictionaries.com/definition/strategy ''Oxforddictionaries.com'' de stategia]. {{Ling|Anglice}}</ref>
== Etymologia ==
''Strategia'' a [[Graece|verbo Graeco]] ''στρατηγία'' derivatur, quod '[[gubernatio]]nem', 'ars [[exercitus|exercitum]] ducendi ([[strategus]])', 'actionem', 'strategema' significat.
== Strategiae in variis disciplinis ==
Strategia momentum in compluribus partibus vivarum [[artes humaniores|humanitarum]] et naturae reliquae habet, ut in [[biologia]], [[res militaris|ludis bellis]]que, [[oeconomia]], et alibi.
=== Strategia in oeconomia ===
Societates, quae finis oeconomicas proponunt, illas instituere atque instruere oportunt. Itineris instrumenta [[moderamen strategicum]] (''strategic management'') concipiuntur. [[Michael Porter]] oeconomus [[Civitates Foederatae|Americanus]] tres rationes strategiae oeconomicae formandae arbitratus est: 1, positus ipse unicus et efficax; 2, discrimina omittenda; 3, actiones intra companione una conducere.<ref>Porter 1996.</ref>
{{NexInt}}
* [[Administratio strategica]]
* [[Bellum]]
* [[Cryptographia]]
* [[Destinatio urbana]]
* [[Methodologia]]
* [[Oeconomia]]
* [[Res militaris]]
* [[Theoria ludorum]]
== Notae ==
<references />
==Bibliographia==
*Porter, M. E. ([[1996]]). What is Strategy? ''Harvard Business Review'', Nov/Dec.
[[Categoria:Intentio]]
5ncfk3x1bwdt5d25bsqme0oxw0jb0jb
Cataracta (medicina)
0
273788
3988821
3988526
2026-09-17T14:36:48Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988821
wikitext
text/x-wiki
{{videdis|Cataracta (discretiva)}}
{{cautio}}
[[Fasciculus:Cataract in human eye.png|thumb|Opacitas lentis cataracta vocatur.]]
'''Cataracta'''<ref>"[http://www.stetoskop.info/mkb.php?action=search&data%5Bsection_id%5D=&filter%5Bcode%5D=H25&submit%5Bsearch%5D=+Pretraži+&filter%5Bkeyword%5D= Cataracta senilis]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" etc. apud ''ICD-10.''</ref> {{victio|Cataracta|ae|f}} in [[medicina]] et [[ophthalmologia]] est opacitas [[lens (anatomia)|lentis]] in [[deficiens visus|deficientem visum]] ducens. Initio generatim necopinato cursus tardus apparet. {{Verba obscura|Spectatori externo suspicionem habente opacitas in media lentis oculi cataracta illustret}}. [[Chirurgia]] cataractae mortalitatem annuam diminuere potest<ref>{{cite journal |authors=Tseng VL, Chlebowski RT, Yu F, Cauley JA, Li W, Thomas F, Virnig BA, Coleman AL |title=Association of Cataract Surgery With Mortality in Older Women: Findings from the Women's Health Initiative |journal=JAMA Ophthalmol |year=2018 |volume=136 |issue=1 |pages=3-10 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29075781}}.</ref>.
Formae cataractarum secundum [[ICD-10]] sunt:
* Cataracta senilis (H25)
* Cataracta congenita (Q12.0)
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Glaucoma]]
== Nexus externi ==
* Institutum Nationale Oculi [https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts de cataracta]. {{Ling|Anglice}}
* [https://web.archive.org/web/20130327142432/http://dro.hs.columbia.edu/lc1.htm Imagines formarum cataractarum].
[[Categoria:Caecitas]]
[[Categoria:Morbi]]
[[Categoria:Oculus]]
[[categoria:Morbi ophthalmologici]]
[[Categoria:Visus]]
t6drqwgnkzojomd51th3fefsywqcuxu
Pompeius (nomen)
0
276460
3988987
3822888
2026-09-18T00:55:50Z
Grufo
64423
{{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}
3988987
wikitext
text/x-wiki
{{Pagina discretiva nominis}}
{{Nomen
| genus = Masculinum
| origo = Latina
| significatio = ignota
| imago = 05 02 IN 0733 Pompejus Magnus front 0.png
| capitulum = [[Gnaeus Pompeius Magnus]]
}}
{{res|Pompeius}} est [[Nomen proprium|nomen]] Romanum antiquum:
Viri publici:
* Gaius Pompeius:
** [[Gaius Pompeius Longus Gallus]], senator saeculi Ι
* Gnaeus Pompeius:
** [[Gnaeus Pompeius Magnus]] vel simpliciter '''[[Pompeius]]'''
** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gnaeus Pompeius Iunior||d|qid=Q473280}}, filius eius
** [[Gnaeus Pompeius Strabo]], 135—87 a.C.n.
** [[Gnaeus Pompeius Collega (consul 71)|Gnaeus Pompeius Collega]], consul a. 71
** [[Gnaeus Pompeius Catullinus]], senator saeculi I
*** [[Gnaeus Pinarius Aemilius Cicatricula Pompeius Longinus]], senator saeculorum I—II
* Lucius Pompeius:
** [[Lucius Pompeius Vopiscus]], senator saeculi I
* Marcus Pompeius:
** [[Marcus Pompeius Macrinus]], senator saeculi II
** [[Marcus Pompeius Silvanus Staberius Flavianus]] senator saeculi I
** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Marcus Pompeius Macrinus Neos Theophanes||d|qid=Q3019013}}, vir publicus saeculi II
** [[Marcus Larcius Magnus Pompeius Silo]] senator saeculi I
* Quintus Pompeius:
** [[Quintus Pompeius]], mortuus post annum 131 a.C.n.
** [[Quintus Pompeius Rufus (tribunus plebis)|Quintus Pompeius Rufus]], tribunus plebis anni 52 a.C.n.
** [[Quintus Pompeius Rufus]], mortuus a. 88
** [[Quintus Pompeius Falco]], senator saeculi I
** [[Quintus Pompeius Sosius Falco]], senator saeculorum II—III
** [[Quintus Pompeius Sosius Priscus]], senator saeculi II
** [[Quintus Pompeius Senecio Sosius Priscus]], senator saeculi II
** [[Quintus Pompeius Vopiscus Gaius Arruntius Catellius Celer]], senator saeculi I
* Sextus Pompeius:
** [[Sextus Pompeius (consul 14)|Sextus Pompeius]], consul a. 14
** [[Sextus Pompeius|Sextus Pompeius Magnus Pius]], filius Pompei Magni
** [[Sextus Pompeius Collega]], senator saeculi I
* aliique:
** [[Servius Cornelius Dolabella Metilianus Pompeius Marcellus]], senator saeculi II
** [[Pompeius Probus]], vir publicus saeculorum III—IV
** {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pompeius Appius Faustinus||d|qid=Q3907849}}, vir publicus saeculi III
** [[Flavius Pompeius]], mortuus a. 532
Homines litterarum:
* [[Gnaeus Pompeius Trogus]] vel simpliciter [[Pompeius Trogus]], rerum scriptor
* [[Sextus Pompeius Festus]] vel simpliciter [[Festus]], grammaticus
{{NexInt}}
* [[Pompeius (papilio)|Pompeius]], genus papilionum
* [[Pompeius verna]], papilio
[[Categoria:Gens Pompeia|!]]
[[Categoria:Nomina gentilicia]]
3esu0li0izzuivmh34xcmupz81dwqd8
Portus Magnus (Vandalitia)
0
281215
3988853
3867985
2026-09-17T16:09:18Z
Andrew Dalby
1084
+ nomen
3988853
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
{{latinitas|tiro}}
'''Portus Magnus''', recentius '''Almeria'''<ref>Unde "Dioecesis Almeriensis" ()[https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dalms.html Hierarchia Catholica]</ref> ([[Lingua Hispanica|Hispanice]]: Almería) est [[urbs]] circiter 200 000 incolarum in [[Provincia Portus Magni]] ([[Vandalitia]]), in [[Hispania]], ab [[Abderramanus III|Abderramano III]] phylarcha [[Emiratus Cordubae|Cordubae]] condita anno [[995]].
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{Fontes geographici}}
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Urbes Hispaniae]]
[[Categoria:Portus maris Mediterranei]]
[[Categoria:Condita 995]]
qwc5dap7kk2qt521vj3nmkayew7frfi
3988854
3988853
2026-09-17T16:10:24Z
Andrew Dalby
1084
3988854
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Portus Magnus''', recentius '''Almeria'''<ref>Unde "Dioecesis Almeriensis" ([https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dalms.html Hierarchia Catholica])</ref> ([[Lingua Hispanica|Hispanice]]: Almería) est [[urbs]] circiter 200 000 incolarum in [[Provincia Portus Magni]] ([[Vandalitia]]), in [[Hispania]], ab [[Abderramanus III|Abderramano III]] phylarcha [[Emiratus Cordubae|Cordubae]] condita anno [[995]].
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{Fontes geographici}}
{{urbs-stipula}}
[[Categoria:Urbes Hispaniae]]
[[Categoria:Portus maris Mediterranei]]
[[Categoria:Condita 995]]
g9qzu7fpk4lr5q0wqkte5052y4svqjm
Hedvigis
0
289944
3988835
3844445
2026-09-17T15:16:15Z
~2026-49405-65
214731
3988835
wikitext
text/x-wiki
{{Disnomen}}
{{Nomen|genus=Femininum|origo=Germanica|significatio="pugna belli"|imago=Władysław Walkiewicz - Królowa Jadwiga 1880 (fragment).jpg|capitulum=[[Hedvigis (regina Poloniae)|Hedvigis]], regina Poloniae et sancta|dies=16 Octobris}}
'''Hedvigis''' (et '''Heduvigis'''),<ref>"Carola Amalia, filia Heduvigis Sofiæ [sic]"; ''Benedictus XIII summus Ecclesiæ Pontifex gratia benedictus, et nomine Glorificatus à Deo in conspectu Regum terræ, cum quibus ducit Originem a D. Dionysio, et S. Elisabeth, Portugalliae olim regibus'' (Romae, 1724): XIV [https://www.google.it/books/edition/Benedictus_13_summus_ecclesi%C3%A6_pontifex/1tWR30K-XA4C?hl=it&gbpv=1&dq=heduvigis&pg=PR11&printsec=frontcover].</ref> sive '''Hedwiges''',<ref>"Hedwiges - Teut. - Salutis defensor"; ''Alma Roma'', ann. VII, n. 7 (Romae, mense Iulii 1920): 119 [https://arxlatina.org/pegmata/periodica/almaroma/AlmaRoma.1920.ann07.fasc07.Id_Iul.tusc.pdf].</ref> vel '''Hedwiga''',<ref>"S. Hedwiga Poloniae Ducissa canonizatur a Clemente IV. Pontifice, an. 1265"; ''Bibliographia Polska, Tomus XVI'' (Cracoviae, 1898): 315 [https://www.google.it/books/edition/Bibliografia_polska/UbBUAAAAYAAJ?hl=it&gbpv=1&dq=Hedwiga+poloniae&pg=PA315&printsec=frontcover].</ref> est praenomen femininum, Germanica origine. Fortasse e vocabulis ''hadu'' ('pugna') atque ''wig'' ('bellum') originem ducit.<ref name=":0">''Behind the Name'', s.v. "[https://www.behindthename.com/name/hedwig Hedwig]". {{Ling|Anglice}}</ref>
== In linguis frequentibus formae ==
* ''[[Anglice]]'': Hedwig, Hedy
* ''[[Batavice]]'': Hadewych
* ''[[Francogallice]]'': Edwige
* ''[[Hispanice]]'': Eduvigis
* ''[[Italiane]]'': Edvige
* ''[[Latviane]]'': Jadviga
* ''[[Lituanice]]'': Jadvyga
* ''[[Lusitanice]]'': Edviges
* ''[[Polonice]]'': Jadwiga
* ''[[Russice]]'': Ядвига (''Jadviga'')
* ''[[Theodisce]]'': Hedwig
* ''[[Ucrainice]]'': Ядвіґа (''Jadviġa'')
== Mulieres ==
* [[Hedvigis (regina Poloniae)]]
* [[Hedwiga Bleibtreu]]
* [[Hedwiga Fenech]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hedvigis Feuillère|<>|fr|qid=Q449091}}, actrix
* [[Hedwiga Höss]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hedvigis Iagellonica|<>|pl|qid=Q271509}}
* [[Hedvigis Lamarr]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Hedvigis Łuszczewska|<>|pl|qid=Q274324}}, scriptrix
* [[Sidonia Hedwigis Zäunemann]]
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[476 Hedwig]], asteroides
[[Categoria:Nomina]]
[[Categoria:Praenomina feminina]]
98te3l189unqm70xwkca15irh3joz4j
Disputatio Usoris:SHB
3
297726
3988997
3633528
2026-09-18T02:37:22Z
Max
176701
Max movit paginam [[Disputatio Usoris:SHB2000]] ad [[Disputatio Usoris:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]"
3633528
wikitext
text/x-wiki
<div style="border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;">Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]] instead. I may not notice messages on this page.</div>
ojy2vkqs676esjrcfi79dwyt0tjr5xc
Suntar Chaiata
0
299601
3988994
3801910
2026-09-18T01:57:24Z
Demetrius Talpa
81729
3988994
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:The Nothern massif of Suntar-Khayata, NE Siberia.jpg|thumb|Montium Suntar Chaiata aerophothographema]]
'''Suntar Chaiata'''<ref>{{ZK|Сунтар Хаята}}</ref> ([[Russice]] ''Сунтар-Хаята'', [[Iacutice]] ''Сунтаар Хайата'', i.e. '''Montes Suntaris'''<ref>Ubi "Suntar" est nomen proprium feminae [[samanus|samanae]] fabulosae.</ref>) sunt montes in [[Iacutia]] et in [[Territorium Fortunianum|territorio Fortuniano]] [[Russia]]e. [[Planities montana Iano-Oimiakonica]] ab oriente, [[planities montana Kolymensis]] ab oriente et septentrio-oriente et [[iugum Iudomense]] (ubi [[Iudoma]] fluvius incipit) a meridie ad Suntar Chaiata adiacent. ''[[Mus Chaia]]'' mοns iugi altissimus (2959 m) est. [[Beryllium (mons)|Beryllium]] mons secunda ab altissima iugi et altissima [[Territorium Fortunianum|territorii Fortuniani]] est (2933 m).
[[Fasciculus:Suntarhayata.jpg|thumb|In montibus Suntar Chaiata (districtus Tomponensis Iacutiae)]]
[[Granitum (lapis)|Granitis]] et [[saxum igneum|saxis effusivis]] montium plures compositi sunt. [[Taiga]] [[larix|laricina]] rara et [[tundra]] montana [[glaciarium|glaciariaque]] permulta montes operiunt. Sunt in Suntar Haiata glaciaria genere ''[[taryn]]'': cum aqua fluviorum vel [[aqua tellurica|tellurica]] et desuper glacie superna et subter [[congelatio aeterna|congelatione aeterna]] simul crescentibus premitur, in superficiem enititur et super glacie prima diffundens iterum congelatur et glaciarium secundarium format, quod ''taryn'' [[Iacutice]] nominatur.
Suntar Chaiata est [[divortium aquarum]] trinum vel quaternum; nam accolae [[Aldanus|Aldani]] ibi oriuntur, et [[Kolyma]]e fontes in his montibus sunt, et [[Indigirca]]e, et in [[mare Ochotense]] aliquot flumina vertunt, sicut [[Ochota]].
==Notae==
<references />
==Nexus externi==
{{fontes geographici}}
[[Categoria:Montes Russiae]]
[[Categoria:Iacutia]]
[[Categoria:Territorium Fortunianum]]
tpj8e58153dqw54ydr7qsmrtpl8wnjz
Formula:Pagina discretiva/doc
10
313943
3988967
3981582
2026-09-18T00:00:19Z
Grufo
64423
+{{[[Formula:Formula indicia e Vicidatis reperiens|Formula indicia e Vicidatis reperiens]]}}; +[[:Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]
3988967
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
{{Formula numquam substituenda}}
{{Compendia formulae|discretiva}}
{{Formula indicia e Vicidatis reperiens|P31}}
Pone hanc formulam summis in paginis discretivis.
Paginae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Paginae discretivae]] numerantur.
== De usu ==
'''Vicitextus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Discretiva}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Discretiva|propositum=exhibitio}}
== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae
| Formula:Capsa discretiva
| Paginae discretivae
| Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent # infeliciter
}}
* [[Vicipaedia:Discretio]]
* [[:Categoria:Formulae discretivae]]
* {{Fn|Capsa discretiva}}
* {{Fn|Pagina discretiva nominis}}
* {{Fn|videdis}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae]]
[[Categoria:Formulae paginarum discretivarum|{{PAGENAME}}]]
}}</includeonly>
tvieufysz9g4zdvaprfuqh5yvnbf2zh
3988968
3988967
2026-09-18T00:00:32Z
Grufo
64423
3988968
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
{{Formula numquam substituenda}}
{{Formula indicia e Vicidatis reperiens|P31}}
{{Compendia formulae|discretiva}}
Pone hanc formulam summis in paginis discretivis.
Paginae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Paginae discretivae]] numerantur.
== De usu ==
'''Vicitextus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Discretiva}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Discretiva|propositum=exhibitio}}
== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae
| Formula:Capsa discretiva
| Paginae discretivae
| Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent # infeliciter
}}
* [[Vicipaedia:Discretio]]
* [[:Categoria:Formulae discretivae]]
* {{Fn|Capsa discretiva}}
* {{Fn|Pagina discretiva nominis}}
* {{Fn|videdis}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae]]
[[Categoria:Formulae paginarum discretivarum|{{PAGENAME}}]]
}}</includeonly>
pcyqhw90bmg97ztpejku5c4jt8pqqog
3989003
3988968
2026-09-18T03:08:54Z
Grufo
64423
+{{Lua}}
3989003
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
{{Formula numquam substituenda}}
{{Formula indicia e Vicidatis reperiens|P31}}
{{Lua|Vicidata}}
{{Compendia formulae|discretiva}}
Pone hanc formulam summis in paginis discretivis.
Paginae quae hanc capsam ostendunt in [[:Categoria:Paginae discretivae]] numerantur.
== De usu ==
'''Vicitextus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Discretiva}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Discretiva|propositum=exhibitio}}
== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae
| Formula:Capsa discretiva
| Paginae discretivae
| Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent # infeliciter
}}
* [[Vicipaedia:Discretio]]
* [[:Categoria:Formulae discretivae]]
* {{Fn|Capsa discretiva}}
* {{Fn|Pagina discretiva nominis}}
* {{Fn|videdis}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae]]
[[Categoria:Formulae paginarum discretivarum|{{PAGENAME}}]]
}}</includeonly>
5fu8mtb4l77nlb7nxkqoluc5mtyazy9
Alfredus D. Hershey
0
316321
3988911
3878334
2026-09-17T20:42:58Z
LilyKitty
18316
de experimento Hershey-Chase
3988911
wikitext
text/x-wiki
{{Latinitas|-3}}
[[Fasciculus:Alfred Hershey.jpg|thumb|Alfredus D. Hershey.]]
'''Alfredus Day Hershey''' (natus die [[4 Decembris]] [[1908]]; mortuus die [[22 Maii]] [[1997]]) fuit [[microbiologia]]e et [[genetica]]e peritus [[CFA|Americanus]], qui [[bacteriophagus|bacteriophagoris]] studuit, anno [[1952]] [[experimentum Hershey-Chase]] dedit, annoque [[1969]] [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae]] cum [[Maximus Delbrück|Maximo Delbrück]] et [[Salvator E. Luria|Salvatore E. Luria]] accepit, ratione mechanismi inventi et structurae [[genetica]]e [[virus biologicum|viri biologici]] inventae.<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1969/hershey/facts/ De Alfredo D. Hershey] apud nobelprize.org.</ref>
Alumnus [[Universitas Michiganensis|Universitatis Mishiganiae]]{{dubsig}} [[professor]] [[Universitas Vasingtoniana Sancti Ludovici|Universitatis Vasingtoniensis Sancta Luciae]]{{dubsig}} fuit.
== Notae ==
<references/>
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Alfred Hershey|Alfredum D. Hershey}}
{{Lifetime|1908|1997|Hershey, Alfredus D.}}
[[Categoria:Biologi Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Eruditi Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Medicinae]]
aizbop48b0j4q5imb6zv5hwztvh3f19
Modulus:Vicidata
828
316990
3988940
3972784
2026-09-17T22:58:20Z
Grufo
64423
‘proprietas’: +‘|forma=rudis’
3988940
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp
local formula = munda_textum(frame.args[1])
local pid = munda_textum(frame.args[2])
local estne_forma_rudis = munda_textum(frame.args.forma) == 'rudis'
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index = 1, {}
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
tmp = mw.wikibase.getEntity(tmp.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudis and tmp:getId() or tmp:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
tmp = mw.wikibase.getEntity(tmp.id)
return estne_forma_rudis and tmp:getId() or tmp:getLabel('la')
end
return tmp
end
return ifacies
llmo31kuc62vbptiqioltqnbi5nm34d
3988950
3988940
2026-09-17T23:25:17Z
Grufo
64423
‘proprietas’: De argumentis formulae invocatae
3988950
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp1, tmp2
local formula, pid = munda_textum(frame.args[1]), munda_textum(frame.args[2])
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
local estne_forma_rudis = munda_textum(frame.args.forma) == 'rudis'
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index = 1, {}
for key, val in pairs(frame.args) do
if type(key) == 'string' and key:sub(1, 1) == '#' then
tmp1 = key:sub(2)
tmp2 = tonumber(tmp1)
index[tmp2 == nil and tmp1 or tmp2 - 2] = val
end
end
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp1 = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp1
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp1 = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
return estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
end
return tmp1
end
return ifacies
kqdli8di7rtaoncdhkd96tmbldtc4l0
Modulus:Vicidata/harenarium
828
317180
3988932
3970572
2026-09-17T22:37:22Z
Grufo
64423
Modulum redintegravi
3988932
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp
local formula = munda_textum(frame.args[1])
local pid = munda_textum(frame.args[2])
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index = 1, {}
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
index[cmpt] = mw.wikibase.getEntity(tmp.id):getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
return mw.wikibase.getEntity(tmp.id):getLabel('la')
end
return tmp
end
return ifacies
c0nh4om91o1cz4qo9r2m0n4pyljbjcb
3988936
3988932
2026-09-17T22:49:41Z
Grufo
64423
Periclitatio
3988936
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp
local formula = munda_textum(frame.args[1])
local pid = munda_textum(frame.args[2])
local estne_forma_rudi = munda_textum(frame.args.forma) == 'tessera'
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index = 1, {}
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
tmp = mw.wikibase.getEntity(tmp.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudi and tmp:getId() or tmp:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
tmp = mw.wikibase.getEntity(tmp.id)
return estne_forma_rudi and tmp:getId() or tmp:getLabel('la')
end
return tmp
end
return ifacies
nauip9vxe51nbjv55masmzl7iapsvk8
3988937
3988936
2026-09-17T22:50:32Z
Grufo
64423
3988937
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp
local formula = munda_textum(frame.args[1])
local pid = munda_textum(frame.args[2])
local estne_forma_rudi = munda_textum(frame.args.forma) == 'rudis'
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index = 1, {}
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
tmp = mw.wikibase.getEntity(tmp.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudi and tmp:getId() or tmp:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
tmp = mw.wikibase.getEntity(tmp.id)
return estne_forma_rudi and tmp:getId() or tmp:getLabel('la')
end
return tmp
end
return ifacies
phgwhztkd11ccbx069h4zkcfst3lxc8
3988939
3988937
2026-09-17T22:51:11Z
Grufo
64423
3988939
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp
local formula = munda_textum(frame.args[1])
local pid = munda_textum(frame.args[2])
local estne_forma_rudis = munda_textum(frame.args.forma) == 'rudis'
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index = 1, {}
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
tmp = mw.wikibase.getEntity(tmp.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudis and tmp:getId() or tmp:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp) == 'table' then
tmp = mw.wikibase.getEntity(tmp.id)
return estne_forma_rudis and tmp:getId() or tmp:getLabel('la')
end
return tmp
end
return ifacies
llmo31kuc62vbptiqioltqnbi5nm34d
3988944
3988939
2026-09-17T23:19:38Z
Grufo
64423
‘proprietas’: De argumentis formulae invocatae
3988944
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp1
local formula, pid = munda_textum(frame.args[1]), munda_textum(frame.args[2])
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index, novargg = 1, {}, {}
for key, val in pairs(frame.args) do
if key:sub(1, 1) == '#' then
tmp1 = key:sub(2)
tmp2 = tonumber(tmp1)
novargg[tmp2 == nil and tmp1 or tmp2 - 2] = val
end
end
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp1 = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp1
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp1 = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
return estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
end
return tmp1
end
return ifacies
dss36p9q2uc2xkf2zacb96ki6794yj9
3988945
3988944
2026-09-17T23:20:40Z
Grufo
64423
Mendam correxi
3988945
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp1
local formula, pid = munda_textum(frame.args[1]), munda_textum(frame.args[2])
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index, novargg = 1, {}, {}
for key, val in pairs(frame.args) do
if type(key) == 'string' and key:sub(1, 1) == '#' then
tmp1 = key:sub(2)
tmp2 = tonumber(tmp1)
novargg[tmp2 == nil and tmp1 or tmp2 - 2] = val
end
end
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp1 = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp1
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp1 = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
return estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
end
return tmp1
end
return ifacies
l5e3wfpv3kk3sdicqsql1unfeu4fjml
3988946
3988945
2026-09-17T23:21:02Z
Grufo
64423
3988946
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp1, tmp2
local formula, pid = munda_textum(frame.args[1]), munda_textum(frame.args[2])
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index, novargg = 1, {}, {}
for key, val in pairs(frame.args) do
if type(key) == 'string' and key:sub(1, 1) == '#' then
tmp1 = key:sub(2)
tmp2 = tonumber(tmp1)
novargg[tmp2 == nil and tmp1 or tmp2 - 2] = val
end
end
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp1 = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp1
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp1 = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
return estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
end
return tmp1
end
return ifacies
7k7tevhxy4gmqduxqpl2xhvn58x0b7l
3988948
3988946
2026-09-17T23:22:13Z
Grufo
64423
3988948
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp1, tmp2
local formula, pid = munda_textum(frame.args[1]), munda_textum(frame.args[2])
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
local estne_forma_rudis = munda_textum(frame.args.forma) == 'rudis'
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index, novargg = 1, {}, {}
for key, val in pairs(frame.args) do
if type(key) == 'string' and key:sub(1, 1) == '#' then
tmp1 = key:sub(2)
tmp2 = tonumber(tmp1)
novargg[tmp2 == nil and tmp1 or tmp2 - 2] = val
end
end
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp1 = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp1
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp1 = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
return estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
end
return tmp1
end
return ifacies
nz1o8y7j72cf6kvyl5bkb639pi0p5wc
3988949
3988948
2026-09-17T23:24:08Z
Grufo
64423
3988949
Scribunto
text/plain
require[[strict]]
local multilinguia = {
commonswiki = true,
foundationwiki = true,
incubatorwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
mediawikiwiki = true,
metawiki = true,
outreachwiki = true,
sourceswiki = true, -- multilingual wikisource AKA old wikisource
specieswiki = true,
wikidatawiki = true,
wikifunctionswiki = true,
wikitechwiki = true, -- Does not currently have Wikidata sitelinks
wiktionary = true
}
local function munda_textum(val)
if type(val) == 'string' then
return val:match'^%s*(.*%S)'
end
end
local function discerne_tesseram (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args.tessera)
if tessera == nil then
local titulus = munda_textum(frame.args.pagina)
if titulus == nil then tessera = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
else tessera = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) end
end
return tessera
end
local ifacies = {}
ifacies.tessera = function (frame)
local titulus = munda_textum(frame.args[1])
local situs = munda_textum(frame.args[2])
if situs ~= nil then
if titulus == nil then titulus = frame:getParent():getTitle() end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus, situs) or ''
end
if titulus == nil then return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or '' end
return mw.wikibase.getEntityIdForTitle(titulus) or ''
end
ifacies.eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil = function (frame)
local tessera = munda_textum(frame.args[1])
if tessera ~= nil and mw.wikibase.isValidEntityId(tessera) and mw.wikibase.entityExists(tessera) then return tessera end
return ''
end
ifacies.appellatio = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local lingua = munda_textum(frame.args[1])
if lingua == nil then lingua = 'la' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas then return '' end
return entitas:getLabel(lingua)
end
ifacies.quantae_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '0' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '0' end
local num = 0
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do num = num + 1 end
return tostring(num)
end
ifacies.si_sunt_translationes = function (frame)
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[2] or '' end
local plures = false
for _ in pairs(entitas.sitelinks) do
if plures then return frame.args[1] or '' end
plures = true
end
return frame.args[2] or ''
end
ifacies.si_sunt_translationes_interviciales = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return frame.args[4] or frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return frame.args[3] or frame.args[2] or '' end
local speciales = false
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs ~= 'lawiki' then
if not multilinguia[situs] and situs:sub(-4) == 'wiki' then
return frame.args[1] or ''
end
speciales = true
end
end
if speciales and frame.args[3] then return frame.args[2] end
return frame.args[3] or frame.args[2] or ''
end
ifacies.index_translationum = function (frame)
local situs
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sitelink in pairs(entitas.sitelinks) do
situs = sitelink.site
if situs == 'mediawikiwiki' then situs = 'mwwiki' end
if situs:sub(-4) == 'wiki' then
if situs ~= 'lawiki' then
table.insert(index, '* [[:' ..
situs:sub(1, -1 -4):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
end
elseif situs:sub(-9) == 'wikibooks' then
table.insert(index, '* [[:wikibooks:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikisource' then
table.insert(index, '* [[:s:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-9) == 'wikiquote' then
table.insert(index, '* [[:q:' ..
situs:sub(1, -1 -9):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-11) == 'wikiversity' then
table.insert(index, '* [[:wikiversity:' ..
situs:sub(1, -1 -11):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wikivoyage' then
table.insert(index, '* [[:wikivoyage:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-8) == 'wikinews' then
table.insert(index, '* [[:wikinews:' ..
situs:sub(1, -1 -8):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
elseif situs:sub(-10) == 'wiktionary' then
table.insert(index, '* [[:wiktionary:' ..
situs:sub(1, -1 -10):gsub('_', '-') .. ':' ..
sitelink.title .. ']]\n')
else
table.insert(index, '* [[:' .. situs .. ':' .. sitelink.title ..
']]\n')
end
end
table.sort(index)
return table.concat(index, '')
end
ifacies.titulus_barbarus = function (frame)
local situs = munda_textum(frame.args[1])
if situs == nil then error(frame:getTitle() .. ', ‘titulus_barbarus’: Situs abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
if not tessera then return '' end
local entitas = mw.wikibase.getEntity(tessera)
if not entitas or not entitas.sitelinks then return '' end
local index = {}
for _, sl in pairs(entitas.sitelinks) do index[sl.site] = sl.title end
return index[situs] or ''
end
ifacies.proprietas = function (frame)
local tmp1, tmp2
local formula, pid = munda_textum(frame.args[1]), munda_textum(frame.args[2])
if pid == nil then formula, pid = pid, formula end
if pid == nil then error(frame:getTitle() ..
', ‘proprietas’: Tessera proprietatis abest', 0) end
local tessera = discerne_tesseram(frame)
local estne_forma_rudis = munda_textum(frame.args.forma) == 'rudis'
if not tessera then return '' end
local indicia = mw.wikibase.getAllStatements(tessera, pid)
if not indicia then return '' end
if formula ~= nil then
local cmpt, index = 1, {}
for key, val in pairs(frame.args) do
if type(key) == 'string' and key:sub(1, 1) == '#' then
tmp1 = key:sub(2)
tmp2 = tonumber(tmp1)
index[tmp2 == nil and tmp1 or tmp2 - 2] = val
end
end
for key, val in pairs(indicia) do
if val and val.mainsnak and val.mainsnak.datavalue and val.mainsnak.datavalue.value then
tmp1 = val.mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
index[cmpt] = estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
else
index[cmpt] = tmp1
end
cmpt = cmpt + 1
end
end
return frame:expandTemplate{ title = formula, args = index }
end
if not indicia[1] or not indicia[1].mainsnak or not
indicia[1].mainsnak.datavalue or not
indicia[1].mainsnak.datavalue.value then return '' end
tmp1 = indicia[1].mainsnak.datavalue.value
if type(tmp1) == 'table' then
tmp2 = mw.wikibase.getEntity(tmp1.id)
return estne_forma_rudis and tmp2:getId() or tmp2:getLabel('la')
end
return tmp1
end
return ifacies
kqdli8di7rtaoncdhkd96tmbldtc4l0
Modulus:Vicidata/doc
828
319595
3988941
3977984
2026-09-17T22:59:23Z
Grufo
64423
Documentationem redintegravi
3988941
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
Hic modulus nonnullas functiones ad [[Vicidata]] attinentes praebet.
== De usu ==
<code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:vicidata|''nomen functionis''<nowiki>}}</nowiki></code>
== De functionibus ==
=== <code>tessera</code> ===
Haec functio tesseram Vicidatorum cuiusdam paginae intervicialis reddit.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera|Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera|Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera|Morpheme|enwiki}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera|Morpheme|enwiki}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera|Carte géographique|frwiki}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera|Carte géographique|frwiki}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera|difieuhnbdsjhdseihrgy}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera|difieuhnbdsjhdseihrgy}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera}}
=== <code>eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil</code> ===
Si tessera Vicidatorum exsistit denuo redditur, sin secus nihil redditur.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil|Q4006}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil|Q4006}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil|kflnwnrvizrnvifo}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil|kflnwnrvizrnvifo}}
=== <code>appellatio</code> ===
Haec functio appellationem Vicidatorum cuiusdam paginae intervicialis reddit.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio|it|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio|it|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio|tessera=Q11936}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio|tessera=Q11936}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio|fr|tessera=Q1747618}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio|fr|tessera=Q1747618}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio}}
=== <code>quantae_translationes</code> ===
Haec functio numerum translationum intervicialium cuiusdam paginae reddit.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|quantae_translationes|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|quantae_translationes|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|quantae_translationes|tessera=Q4006}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|quantae_translationes|tessera=Q4006}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|quantae_translationes|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|quantae_translationes|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|quantae_translationes}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|quantae_translationes}}
=== <code>si_sunt_translationes</code> ===
Haec functio quaerit num sint translationes cuiusdam paginae.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|pagina=Spatiplanum|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|pagina=Spatiplanum|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|tessera=Q4006|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|tessera=Q4006|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
=== <code>si_sunt_translationes_interviciales</code> ===
Haec functio quaerit num sint translationes interviciales cuiusdam paginae.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|pagina=Spatiplanum|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|pagina=Spatiplanum|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|tessera=Q4006|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|tessera=Q4006|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
=== <code>index_translationum</code> ===
Haec functio omnes translationes cuiusdam paginae numerat.
==== De usu ====
'''Codex manuscriptus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Folium fugax|style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em;
|{{#invoke:vicidata|index_translationum|pagina=Spatiplanum}}
}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Folium fugax|style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em;
|{{#invoke:vicidata|index_translationum|pagina=Spatiplanum}}
}}
{{Ast}}
'''Codex manuscriptus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Folium fugax|style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em;
|{{#invoke:vicidata|index_translationum|tessera=Q4006}}
}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Folium fugax|style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em;
|{{#invoke:vicidata|index_translationum|tessera=Q4006}}
}}
=== <code>titulus_barbarus</code> ===
Haec functio titulum barbarum cuiusdam paginae reddit.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|dewiki|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|dewiki|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|cawiki|tessera=Q4006}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|cawiki|tessera=Q4006}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|frwiki|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|frwiki|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|enwiki}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|enwiki}}
=== <code>proprietas</code> ===
Haec functio singulam proprietatem cuiuslibet nodi Vicidatorum reddit. Si proprietas est index plurium indiciorum, nomen cuiusvis formulae scribi potest primum argumentum (vide formulam {{Fn|Debug}} his in exemplis). Si nomen formulae abest et proprietas est collectio, semper unus valor tantum ostendetur.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P18|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P18|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P18|pagina=Alanus Aspect}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P18|pagina=Alanus Aspect}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P18|tessera=Q4006}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P18|tessera=Q4006}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P921|pagina=Roma tenens morem}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P921|pagina=Roma tenens morem}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P921|pagina=Roma tenens morem}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P921|pagina=Roma tenens morem}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P921|pagina=Roma tenens morem|forma=rudis}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P921|pagina=Roma tenens morem|forma=rudis}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P18|tessera=Q364997}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P18|tessera=Q364997}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P18|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P18|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P31}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P31}}
== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae Vicidatorum]]
* {{Fn|Indicium interviciale}}
* {{Nim|#property}}
* {{Nim|#statements}}
* {{Fn|Nexus interviciales absunt}}
* {{Fn|Creanda}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Moduli|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Moduli in formulis adhibendi|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Moduli utilitatis generalis in formulis adhibendi|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae Vicidatorum|*]]
}}</includeonly>
fbzz6y01c10rz5v2p6w77tg9xhzozj1
3988951
3988941
2026-09-17T23:26:01Z
Grufo
64423
Documentationem redintegravi
3988951
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
Hic modulus nonnullas functiones ad [[Vicidata]] attinentes praebet.
== De usu ==
<code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:vicidata|''nomen functionis''<nowiki>}}</nowiki></code>
== De functionibus ==
=== <code>tessera</code> ===
Haec functio tesseram Vicidatorum cuiusdam paginae intervicialis reddit.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera|Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera|Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera|Morpheme|enwiki}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera|Morpheme|enwiki}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera|Carte géographique|frwiki}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera|Carte géographique|frwiki}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera|difieuhnbdsjhdseihrgy}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera|difieuhnbdsjhdseihrgy}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|tessera}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|tessera}}
=== <code>eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil</code> ===
Si tessera Vicidatorum exsistit denuo redditur, sin secus nihil redditur.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil|Q4006}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil|Q4006}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil|kflnwnrvizrnvifo}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|eadem_tessera_si_exsistit_aut_nihil|kflnwnrvizrnvifo}}
=== <code>appellatio</code> ===
Haec functio appellationem Vicidatorum cuiusdam paginae intervicialis reddit.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio|it|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio|it|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio|tessera=Q11936}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio|tessera=Q11936}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio|fr|tessera=Q1747618}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio|fr|tessera=Q1747618}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|appellatio}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|appellatio}}
=== <code>quantae_translationes</code> ===
Haec functio numerum translationum intervicialium cuiusdam paginae reddit.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|quantae_translationes|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|quantae_translationes|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|quantae_translationes|tessera=Q4006}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|quantae_translationes|tessera=Q4006}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|quantae_translationes|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|quantae_translationes|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|quantae_translationes}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|quantae_translationes}}
=== <code>si_sunt_translationes</code> ===
Haec functio quaerit num sint translationes cuiusdam paginae.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|pagina=Spatiplanum|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|pagina=Spatiplanum|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|tessera=Q4006|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|tessera=Q4006|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes|Sunt translationes|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
=== <code>si_sunt_translationes_interviciales</code> ===
Haec functio quaerit num sint translationes interviciales cuiusdam paginae.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|pagina=Spatiplanum|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|pagina=Spatiplanum|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|tessera=Q4006|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|tessera=Q4006|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|si_sunt_translationes_interviciales|Sunt translationes|Sunt translationes speciales tantum|Non sunt translationes|Nodus Vicidatorum abest}}
=== <code>index_translationum</code> ===
Haec functio omnes translationes cuiusdam paginae numerat.
==== De usu ====
'''Codex manuscriptus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Folium fugax|style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em;
|{{#invoke:vicidata|index_translationum|pagina=Spatiplanum}}
}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Folium fugax|style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em;
|{{#invoke:vicidata|index_translationum|pagina=Spatiplanum}}
}}
{{Ast}}
'''Codex manuscriptus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Folium fugax|style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em;
|{{#invoke:vicidata|index_translationum|tessera=Q4006}}
}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Folium fugax|style = border: 1px dashed #aaa; border-radius: 1em;
|{{#invoke:vicidata|index_translationum|tessera=Q4006}}
}}
=== <code>titulus_barbarus</code> ===
Haec functio titulum barbarum cuiusdam paginae reddit.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|dewiki|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|dewiki|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|cawiki|tessera=Q4006}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|cawiki|tessera=Q4006}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|frwiki|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|frwiki|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|enwiki}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|titulus_barbarus|enwiki}}
=== <code>proprietas</code> ===
Haec functio singulam proprietatem cuiuslibet nodi Vicidatorum reddit. Si proprietas est index plurium indiciorum, nomen cuiusvis formulae scribi potest primum argumentum (vide formulam {{Fn|Debug}} his in exemplis). Si nomen formulae abest et proprietas est collectio, semper unus valor tantum ostendetur.
==== De usu ====
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P18|pagina=Spatiplanum}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P18|pagina=Spatiplanum}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P18|pagina=Alanus Aspect}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P18|pagina=Alanus Aspect}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P18|tessera=Q4006}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P18|tessera=Q4006}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P921|pagina=Roma tenens morem}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P921|pagina=Roma tenens morem}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P921|pagina=Roma tenens morem}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P921|pagina=Roma tenens morem}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P921|pagina=Roma tenens morem|forma=rudis|#lorem=ipsum|#dolor=sit amet}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P921|pagina=Roma tenens morem|forma=rudis|#lorem=ipsum|#dolor=sit amet}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P18|tessera=Q364997}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|debug|P18|tessera=Q364997}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P18|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P18|pagina=difieuhnbdsjhdseihrgy}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{#invoke:vicidata|proprietas|P31}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{#invoke:vicidata|proprietas|P31}}
== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae Vicidatorum]]
* {{Fn|Indicium interviciale}}
* {{Nim|#property}}
* {{Nim|#statements}}
* {{Fn|Nexus interviciales absunt}}
* {{Fn|Creanda}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Moduli|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Moduli in formulis adhibendi|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Moduli utilitatis generalis in formulis adhibendi|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae Vicidatorum|*]]
}}</includeonly>
0plam58misjbpw7tyku3ae3zme6z42k
Moulicent
0
320205
3988869
3911576
2026-09-17T16:44:38Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988869
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Eglise Saint-denis Moulicent 2.jpg|thumb|upright=0.7|left|Moulicent: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Dionysius Parisiensis|Sancto Dionysio]] dicata.]]
'''Moulicent''' est delegata [[Longny les Villages]] novi communis [[Francia|Francici]] pars. Illud novum commune [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]] e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], [[Longniacum in Pertico|Longniaci in Pertico]] ut pars principalis, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], Moulicent, [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est. Priusquam illi novo communi coniunctum fuisset, Moulicent 289 incolas (anno [[2011]]) habebat. Hic [[Ebura (flumen Franciae)|Ebura]] oritur.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Moulicent|Moulicent}}
{{INSEE commune|61296|de=Moulicent}}
* {{opus|url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=24188 |titulus= De hoc pristino communi |domus editoria=apud cassini.ehess.fr}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia abrogata Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
o2b4bovojkwclpteh2vdpedvht9p03y
Theoria ludorum
0
320207
3988920
3952860
2026-09-17T21:31:37Z
LilyKitty
18316
de strategia
3988920
wikitext
text/x-wiki
{{res|Theoria ludorum}}{{Convertimus}} vel {{res|theoria lusoria}}{{Convertimus}} est studium interactionum [[strategia|strategicarum]] per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Exemplar mathematicum|exemplaria|en|qid=Q486902}} [[mathematica]] actarum.<ref>{{Opus
| cognomen = Myerson
| nomen = Rogerius B.
| titulus = Game Theory: Analysis of Conflict
| annus = 1991
| domus editoria = Harvard University Press
| isbn = 9780674341166
}}.</ref> In pluribus [[scientia socialis|scientiis socialibus]] adhibetur, necnon late in [[oeconomica]], [[logica]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|scientia systematum||en|qid=Q2167061}}, et [[scientia computatralis|scientia computatrali]].<ref>{{Opus
| cognomen 1 = Shapley
| nomen 1 = Lloyd S.
| cognomen 2 = Shubik
| nomen 2 = Martinus
| titulus = Game Theory in Economics
| contextus = Chapter 1, Introduction, The Use of Models
| salus url = vivit
| retrospectio = 20230423130243
| tempus = 1971-01-01
| tempus inspectionis = 2023-03-23
| url = https://www.rand.org/pubs/reports/R0904z1.html
}}.</ref> Investigatores optimis [[strategia|strategiis]] et [[mores|moribus]] hominum in [[ludus|ludis]] student.
Quae [[theoria]] primum ab [[Ioannes von Neumann|Ioanne Neumanno]] anno [[1928]] excogitata est.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Game theory|theoriam ludorum}}
{{math-stipula}}
[[Categoria:Cybernetica]]
[[Categoria:Intellegentia artificialis]]
[[Categoria:Oeconomia]]<!--melius (in en) "mathematical economics"-->
[[Categoria:Scientia]]<!--melius (in en) "Formal sciences"-->
[[Categoria:Theoria ludorum| ]]
gt2zqbxm1frwss64g2502uyjxrvvccf
Longny les Villages
0
320231
3988862
3911604
2026-09-17T16:34:39Z
Pippobuono
54500
nomen latinum
3988862
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:61230-Longny les Villages-Sols.png|thumb|upright=0.7|left|Longny les Villages : communis tabula.]]
[[Fasciculus:Longny-au-Perche (61) Chapelle Notre-Dame-de-Pitié Extérieur 21.jpg|thumb|upright=0.7|Longny les Villages: capella [[Virgo Maria|Nostrae Dominae]] sub titulum Pietatis dicatae.]]
'''Longny les Villages''' est novum [[commune]] [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Olina (praefectura Franciae)|Olinae]] 2826 incolarum (anno [[2022]]) in provincia [[Normannia (regio Franciae)|Normanniae]]. Illud novum commune e fusione octo pristinorum communium, [[La Lande-sur-Eure]], [[Longniacum in Pertico|Longniaci in Pertico]] ut principalis pars, [[Malétable]], [[Marchainville]], [[Monceaux-au-Perche]], [[Moulicent]], [[Neuilly-sur-Eure]] et [[Saint-Victor-de-Réno]], die [[1 Ianuarii|1a Ianuarii]] [[2016]] creatum est.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Olinae]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Longny les Villages|Longny les Villages}}
* {{INSEE commune|61230|de=Longny les Villages}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Olinae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Olinae]]
3njrv6pgo6tgwt3toy59n6ke11lydqg
Dies mundialis coffei
0
320650
3988884
3987603
2026-09-17T18:16:42Z
InternetArchiveBot
139091
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
3988884
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:A small cup of coffee.JPG|thumb|Poculum coffei fere plenum.]]
{{res|Dies mundialis coffei}} est [[festum|dies festus]] [[coffeum|coffei]], per [[orbis terrarum|orbem terrarum]] die [[1 Octobris]] quotannis celebratus, ad [[cultura]]m et iura [[opifex|opificum]] qui coffeum colunt promovenda (sunt tamen nonnullae civitates, velut [[Canada]], [[India]], [[Norvegia]] et [[Polonia]],<ref>Civitates quae die [[29 Septembris]] diem coffei celebrant.</ref> quae alio tempore “diem nationalem coffei” celebrant). Hic dies, ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Organizatio Internationalis Coffei|Organizatione Internationali Coffei|d|en|qid=Q48192}} decretus,<ref>[https://web.archive.org/web/20251001104247/https://www.internationalcoffeeday.org/about-the-ico De Organizatione Internationali Coffei]</ref> primum [[Mediolanum|Mediolani]] anno [[2015]] ambitu [[Expositio 2015|Expositionis 2015]] celebratus est.
== Notae ==
<references/>
== Nexus externi ==
*[https://web.archive.org/web/20251002010001/https://www.internationalcoffeeday.org/ Situs interretialis diei proprius.] (Anglice)
[[Categoria:Coffeum]]
[[Categoria:Constituta 2015]]
[[Categoria:Ritus Octobris]]
cg7dzzmhi1v8cvzybpe0mg9f8yqtzsp
Formula:De hac redirectione/tabula
10
321031
3988903
3982703
2026-09-17T20:25:29Z
Grufo
64423
+[[:Categoria:Paginae discretivae]]; +[[:Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas]]
3988903
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Capsa {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|disputationis|annuntiationis}}
| imago = Soft redirect arrow.svg
| color = #3366aa
| 1 = {{#ifeq:{{{namespace|}}}|14
|
; Haec categoria est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]]
: Ad categorias [[Vicipaedia Latina|Vicipaediae Latinae]] explorandas, “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''” tamquam synonyma tractantur. Oportet tamen hanc categoriam '''nullam paginam neque ullam subcategoriam continere'''.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Categoriae quae sunt redirectiones]]{{#ifeq:{{PAGESINCATEGORY:{{PAGENAME}}|all}}|0||[[Categoria:Categoriae non vacuae quae sunt redirectiones]]}}}}
| {{#if:{{{fragment|}}}
|
; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]] ad capitulum
: Haec pagina ad capitulum '''[[{{{prefixedText|}}}#{{{fragment}}}|{{{prefixedText|}}} § {{{fragment}}}]]''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad capitula]]}}
|
; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]]
: In [[Vicipaedia Latina]] {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|10
| formulae {{'''{{PAGENAME:{{{sourcePage}}}}}'''}} et {{'''{{#ifeq:{{{namespace|}}}|10
| [[:{{{fullText}}}|{{{text}}}]]
| [[:{{{fullText}}}]]
}}'''}}
| “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''”
}} tamquam synonyma tractantur.
}}
}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|119
|
; Disputationes ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] coniunctae
: Quum pagina coniuncta in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paretur, disputationes ibidem inveniuntur.
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
|
|
; Disputationes ad aliud spatium nominale motae
: Haec pagina disputationis ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit.
}}{{#ifeq:{{{ratio|}}}|collectio
|
; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est pars alicuius rei maioris vel illic sunt relatae disputationes quae saepius visitantur.
| {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{{sourcePage}}}|{{{fullText}}}|1|true}}|1
|
; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est subpagina alicuius paginae maioris.
| {{#switch:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}}}
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
| {{SUBJECTPAGENAME:{{{fullText}}}}}
| !
}} =
; Disputationes unā cum pagina annexa motae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia unā cum pagina annexa mota est.
| =
; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit.[[Categoria:Paginae disputationis quae sunt redirectiones etiamsi paginam habent]]
| #default =
; Redirectio incongruens
: Haec redirectio paginae annexae non congruit. Fortasse per errorem creata est.[[Categoria:Paginae disputationis quae male redigunt]]
}}
}}
}}
}}
| {{#if:{{#invoke:params|new|pulling|sourcePage|with_value_matching|^%s*VP:%S|or|^%s*A:%S|value_of|sourcePage}}
|
; Hoc est compendium
: [[Vicipaedia:Compendium|Compendia]] sunt nexūs breves qui accessum facilem ad paginas praebent. Paginae in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] encyclopaedico non solent fieri compendia, multa autem sunt compendia paginarum quae in spatiis nominalibus <code>Vicipaedia:</code> et <code>Auxilium:</code> iacent.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Compendia]]}}
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|118
|
; Haec pagina ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] redigit
: Haec pagina {{#ifeq:{{{text}}}|{{{sourcePage}}}|in|(sub titulo “{{{text}}})” in}} [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paratur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes in locum paginarum substitutae]]}}
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
|
| {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|118
|
; Haec fuit adumbratio
: Pagina “[[:{{{fullText}}}]]” olim hic parata est.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes perfectae]]}}
|
; Redirectio ad aliud spatium nominale
: Haec pagina ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit.
}}
}}
}}
}}
}}{{#if:{{{qid|}}}
|
; Haec redirectio est ad [[Vicidata]] annexa
: Entitas Vicidatorum [[:d:{{{qid}}}|{{Sin secus|{{#invoke:vicidata|appellatio|tessera={{{qid}}}}}|{{{qid}}}|“|” <small>({{{qid}}})</small>}}]] huic redirectioni nectitur. Quod indicare solet hanc redirectionem esse caducam et paginam Latinam quae talem entitatem interpretatur hic exspectari.
}}{{#if:{{{recensio|}}}
|
; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
| 0 = commentatio
| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
| 6 = fasciculus
| 10 = formula
| 828 = modulus
| 14 = categoria
| #default = pagina
}}
: Haec [[Specialis:PermanentLink/{{{recensio}}}|fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
| 0 = commentatio
| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
| 6 = fasciculus
| 10 = formula
| 828 = modulus
| 14 = categoria
| #default = pagina
}}]], quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}}
| {{#ifeq:{{{olim|}}}|pagina
|
; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
| 0 = commentatio
| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
| 6 = fasciculus
| 10 = formula
| 828 = modulus
| 14 = categoria
| #default = pagina
}}
: Haec fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
| 0 = commentatio
| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
| 6 = fasciculus
| 10 = formula
| 828 = modulus
| 14 = categoria
| #default = pagina
}}, quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}}
}}
}}{{#ifeq:{{{subpageText|}}}|{{{text|}}}
|
|
; Haec est redirectio ad [[Vicipaedia:Subpaginae|subpaginam]]
: Pagina “'''[[:{{{fullText|}}}|/{{{subpageText|}}}]]'''” sub pagina “'''[[:{{#if:{{{nsText|}}}|{{{nsText}}}:}}{{{baseText|}}}]]'''” iacet.
}}{{#if:{{{cum-disputationibus|}}}
|
; Huic redirectioni sunt disputationes
: De hac pagina [[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|disputatum est]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones cum disputationibus]]}}
}}{{#switch:{{{protectio|}}}
| partialis =
; Haec redirectio partim protegitur
: [[Formula:Invitatio|Ustricibus usoribusque ignotis]] {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|hoc tempore|'''intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}'''}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|non licet]] hanc paginam recensere. Si nomine Vicipaediano cares, quaesumus ut emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}} proponas vel nomen [[Special:Userlogin|crees]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae semi-protectae]]}}
| plena =
; Haec redirectio protegitur
: Ob [[Vicipaedia:Malefactor|maleficia]] perpetua haec pagina {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|ad tempus|intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|protecta]] est. Suggere, quaesemus, emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}}, vel pete a [[Vicipaedia:Magistratus|magistratu]] ut pagina deprotegatur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae protectae]]}}
}}{{#switch:
{{safesubst:<noinclude />#invoke:params|new|
pulling|fullText|
pulling|sourcePage|
with_value_matching|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$|
mapping_by_mixing|1|
providing|fullText|0|
providing|sourcePage|0|
all_sorted|
list_values
}}
| 01 =
; Redirectio antidiscretiva
: Haec pagina discretiva ad paginam '''non discretivam''' aut '''tacite discretivam''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones]]}}
| 10 =
; Redirectio ad paginam discretivam
: Haec pagina ad [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas]][[Categoria:Tituli ambigui]]}}
| 11 =
; Redirectio discretiva
: Haec pagina discretiva ad aliam [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones]][[Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas]]}}
}}{{#if:{{{annotatio|}}}
|
; Annotatio de hac redirectione addita est
{{Vitta sententiae|color=#fff|1={{{annotatio}}}}}
}}
}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude>
982qty23ahft1ypxi2e7zt7d8y41xh8
3988999
3988903
2026-09-18T03:03:46Z
Grufo
64423
Cat
3988999
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Capsa {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|disputationis|annuntiationis}}
| imago = Soft redirect arrow.svg
| color = #3366aa
| 1 = {{#ifeq:{{{namespace|}}}|14
|
; Haec categoria est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]]
: Ad categorias [[Vicipaedia Latina|Vicipaediae Latinae]] explorandas, “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''” tamquam synonyma tractantur. Oportet tamen hanc categoriam '''nullam paginam neque ullam subcategoriam continere'''.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Categoriae quae sunt redirectiones]]{{#ifeq:{{PAGESINCATEGORY:{{PAGENAME}}|all}}|0||[[Categoria:Categoriae non vacuae quae sunt redirectiones]]}}}}
| {{#if:{{{fragment|}}}
|
; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]] ad capitulum
: Haec pagina ad capitulum '''[[{{{prefixedText|}}}#{{{fragment}}}|{{{prefixedText|}}} § {{{fragment}}}]]''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad capitula]]}}
|
; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]]
: In [[Vicipaedia Latina]] {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|10
| formulae {{'''{{PAGENAME:{{{sourcePage}}}}}'''}} et {{'''{{#ifeq:{{{namespace|}}}|10
| [[:{{{fullText}}}|{{{text}}}]]
| [[:{{{fullText}}}]]
}}'''}}
| “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''”
}} tamquam synonyma tractantur.
}}
}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|119
|
; Disputationes ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] coniunctae
: Quum pagina coniuncta in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paretur, disputationes ibidem inveniuntur.
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
|
|
; Disputationes ad aliud spatium nominale motae
: Haec pagina disputationis ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit.
}}{{#ifeq:{{{ratio|}}}|collectio
|
; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est pars alicuius rei maioris vel illic sunt relatae disputationes quae saepius visitantur.
| {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{{sourcePage}}}|{{{fullText}}}|1|true}}|1
|
; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est subpagina alicuius paginae maioris.
| {{#switch:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}}}
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
| {{SUBJECTPAGENAME:{{{fullText}}}}}
| !
}} =
; Disputationes unā cum pagina annexa motae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia unā cum pagina annexa mota est.
| =
; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit.[[Categoria:Paginae disputationis quae sunt redirectiones etiamsi paginam habent]]
| #default =
; Redirectio incongruens
: Haec redirectio paginae annexae non congruit. Fortasse per errorem creata est.[[Categoria:Paginae disputationis quae male redigunt]]
}}
}}
}}
}}
| {{#if:{{#invoke:params|new|pulling|sourcePage|with_value_matching|^%s*VP:%S|or|^%s*A:%S|value_of|sourcePage}}
|
; Hoc est compendium
: [[Vicipaedia:Compendium|Compendia]] sunt nexūs breves qui accessum facilem ad paginas praebent. Paginae in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] encyclopaedico non solent fieri compendia, multa autem sunt compendia paginarum quae in spatiis nominalibus <code>Vicipaedia:</code> et <code>Auxilium:</code> iacent.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Compendia]]}}
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|118
|
; Haec pagina ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] redigit
: Haec pagina {{#ifeq:{{{text}}}|{{{sourcePage}}}|in|(sub titulo “{{{text}}})” in}} [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paratur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes in locum paginarum substitutae]]}}
| {{#ifeq:{{{namespace|}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
|
| {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|118
|
; Haec fuit adumbratio
: Pagina “[[:{{{fullText}}}]]” olim hic parata est.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes perfectae]]}}
|
; Redirectio ad aliud spatium nominale
: Haec pagina ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit.
}}
}}
}}
}}
}}{{#if:{{{qid|}}}
|
; Haec redirectio est ad [[Vicidata]] annexa
: Entitas Vicidatorum [[:d:{{{qid}}}|{{Sin secus|{{#invoke:vicidata|appellatio|tessera={{{qid}}}}}|{{{qid}}}|“|” <small>({{{qid}}})</small>}}]] huic redirectioni nectitur. Quod indicare solet hanc redirectionem esse caducam et paginam Latinam quae talem entitatem interpretatur hic exspectari.
}}{{#if:{{{recensio|}}}
|
; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
| 0 = commentatio
| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
| 6 = fasciculus
| 10 = formula
| 828 = modulus
| 14 = categoria
| #default = pagina
}}
: Haec [[Specialis:PermanentLink/{{{recensio}}}|fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
| 0 = commentatio
| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
| 6 = fasciculus
| 10 = formula
| 828 = modulus
| 14 = categoria
| #default = pagina
}}]], quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}}
| {{#ifeq:{{{olim|}}}|pagina
|
; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
| 0 = commentatio
| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
| 6 = fasciculus
| 10 = formula
| 828 = modulus
| 14 = categoria
| #default = pagina
}}
: Haec fuit {{#switch:{{NAMESPACENUMBER}}
| 0 = commentatio
| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
| 6 = fasciculus
| 10 = formula
| 828 = modulus
| 14 = categoria
| #default = pagina
}}, quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}}
}}
}}{{#ifeq:{{{subpageText|}}}|{{{text|}}}
|
|
; Haec est redirectio ad [[Vicipaedia:Subpaginae|subpaginam]]
: Pagina “'''[[:{{{fullText|}}}|/{{{subpageText|}}}]]'''” sub pagina “'''[[:{{#if:{{{nsText|}}}|{{{nsText}}}:}}{{{baseText|}}}]]'''” iacet.
}}{{#if:{{{cum-disputationibus|}}}
|
; Huic redirectioni sunt disputationes
: De hac pagina [[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|disputatum est]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones cum disputationibus]]}}
}}{{#switch:{{{protectio|}}}
| partialis =
; Haec redirectio partim protegitur
: [[Formula:Invitatio|Ustricibus usoribusque ignotis]] {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|hoc tempore|'''intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}'''}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|non licet]] hanc paginam recensere. Si nomine Vicipaediano cares, quaesumus ut emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}} proponas vel nomen [[Special:Userlogin|crees]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae semi-protectae]]}}
| plena =
; Haec redirectio protegitur
: Ob [[Vicipaedia:Malefactor|maleficia]] perpetua haec pagina {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|ad tempus|intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|protecta]] est. Suggere, quaesemus, emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}}, vel pete a [[Vicipaedia:Magistratus|magistratu]] ut pagina deprotegatur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae protectae]]}}
}}{{#switch:
{{safesubst:<noinclude />#invoke:params|new|
pulling|fullText|
pulling|sourcePage|
with_value_matching|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$|
mapping_by_mixing|1|
providing|fullText|0|
providing|sourcePage|0|
all_sorted|
list_values
}}
| 01 =
; Redirectio antidiscretiva
: Haec pagina discretiva ad paginam '''non discretivam''' aut '''tacite discretivam''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones]]}}
| 10 =
; Redirectio ad paginam discretivam
: Haec pagina ad [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas]][[Categoria:Tituli ambigui]]}}
| 11 =
; Redirectio discretiva
: Haec pagina discretiva ad aliam [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas]]}}
}}{{#if:{{{annotatio|}}}
|
; Annotatio de hac redirectione addita est
{{Vitta sententiae|color=#fff|1={{{annotatio}}}}}
}}
}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio|contenta={{Formula machinaria}}}}</noinclude>
ngq8znqzvjzaa5f0hms8yfdg6efciye
Formula:De hac redirectione/doc
10
321032
3988908
3986588
2026-09-17T20:30:47Z
Grufo
64423
/* Ulteriora si cupis */ +[[:Categoria:Paginae discretivae]]; +[[:Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas]]
3988908
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
{{Vicitextus concors
| Postilla redirectionis
| De hac redirectione
}}
{{Lua
| Params
| Redirection
| String
| Vicidata
}}
Haec capsa paginis redirectionis addi potest. In simplicibus redirectionibus non requiritur, sed oportet eam inserere:
{{De hac redirectione/quando}}
Haec formula pluribus categoriis vestigatoriis utitur—vide [[#categoriae-vestigatoriae|indicem]] hic infra.
{{Nota bene}} Aliquando, quum paginae moventur, [[Auxilium:Substitutio|substitutio]] systematis {{Fsn|Postilla redirectionis}} hanc capsam sua sponte inserit.
== De usu ==
Formula argumenta facultativa tria tantum accipit ({{para|ratio}}, {{para|olim}}) et {{para|annotatio}}).
'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Apollonius Syrus}}”):'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">#REDIRECT [[Historia Augusta]]
{{De hac redirectione}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{De hac redirectione/tabula|propositum=exhibitio|qid=Q4068055|sourcePage=Apollonius Syrus|fullText=Historia Augusta|fragment=|prefixedText=Historia Augusta|olim=}}
{{Ast}}
'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Catamarca (provincia)}}”):'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">#REDIRECT [[Argentina#Divisio administrativa]]
{{De hac redirectione}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{De hac redirectione/tabula|propositum=exhibitio|qid=Q4068055|sourcePage=Catamarca (provincia)|fullText=Argentina|fragment=Divisio administrativa|prefixedText=Argentina|olim=}}
{{Ast}}
'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|VP:1000}}”):'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">#REDIRECT [[Vicipaedia:1000 paginae]]
{{De hac redirectione}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{De hac redirectione/tabula|propositum=exhibitio|qid=|sourcePage=VP:1000|fullText=Vicipaedia:1000 paginae|fragment=Vicipaedia:1000 paginae|prefixedText=|olim=}}
{{Ast}}
'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Adfixum}}”):'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">#REDIRECT [[Affixum]]
{{De hac redirectione|olim=2434003}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{De hac redirectione/tabula|propositum=exhibitio|qid=|sourcePage=Adfixum|fullText=Affixum|fragment=|prefixedText=Affixum|olim=2434003|recensio=2434003}}
{{Ast}}
'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Adfixum}}”):'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">#REDIRECT [[Affixum]]
{{De hac redirectione|olim=pagina}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{De hac redirectione/tabula|propositum=exhibitio|qid=|sourcePage=Adfixum|fullText=Affixum|fragment=|prefixedText=Affixum|olim=pagina}}
== De argumentis ==
<templatedata>{
"description": "Haec capsa paginis redirectionis addi potest.",
"params": {
"ratio": {
"label": "Ratio",
"description": "Scribe ‘ratio=collectio’ si pagina disputationis ad disputationes in singulum locum collectas redigit",
"type": "string",
"required": false,
"example": "collectio"
},
"olim": {
"label": "Olim",
"description": "Scribe ‘olim=pagina’ aut ‘olim=[NUMERUS RECENSIONIS]’ si redirectio erat pagina cum sua historia",
"type": "string",
"required": false,
"example": "pagina"
},
"annotatio": {
"label": "Annotatio",
"description": "Annotatio de hac redirectione",
"type": "content",
"required": false,
"example": "Gallia est omnis divisa in partes tres."
}
}
}</templatedata>
== Subformulae auxiliares ==
* {{{{rel|Formula:De hac redirectione/tabula}}}}
== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae | ancora = categoriae-vestigatoriae
| Adumbrationes perfectae
| Categoriae non vacuae quae sunt redirectiones # infeliciter
| Categoriae quae sunt redirectiones
| Compendia
| Paginae discretivae
| Paginae discretivae quae sunt redirectiones
| Redirectiones ad paginas discretivas
| Adumbrationes in locum paginarum substitutae # caduciter
| Paginae protectae
| Paginae disputationis quae male redigunt # infeliciter
| Paginae disputationis quae sunt redirectiones etiamsi paginam habent # infeliciter
| Paginae semi-protectae
| Redirectiones ad capitula
| Redirectiones cum disputationibus
| Redirectiones inter paginas discretivas
| Redirectiones quae olim fuerunt paginae
| Tituli ambigui
}}
* [[:Categoria:Redirectiones ad Vicidata annexae]]
* [[Vicipaedia:Redirectio]]
* {{Fn|Redirectio obliqua}}
* {{Fn|Nondum}}
* {{Fn|Pagina protecta}}
* {{Fn|Disputationes redirectionem comitantes}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae Vicidatorum|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
}}</includeonly>
2253yuj8pbr7hfn7bp4l8torg1rpaac
Formula:Capsa discretiva
10
321202
3988956
3981594
2026-09-17T23:39:20Z
Grufo
64423
+[[:Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]
3988956
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><div role="note" style="display: flex; align-items: center; clear: both; margin: 0.9em 1em; border-top: 1px solid #ccc; border-bottom: 1px solid #ccc; padding: 0.25em 0.35em; font-style: italic;"><div style="flex-shrink: 0; margin: 0 0.25em;">[[Fasciculus:{{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}}|30px|alt=Icon discretiva]]</div><div style="flex-grow: 1; flex-shrink: 1; padding: 0.1em 0; margin: 0 0.25em;">{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}}</div></div>{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{#if:{{{categoria|/}}}|[[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]]}}{{#invoke:params|new|
imposing|1|{{FULLPAGENAME}}|
with_value_matching|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$|
mapping_by_mixing||
providing|1|[[Categoria:Tituli ambigui]]|
value_of|1
}}{{#if:{{#invoke:vicidata|tessera}}
| {{#if:{{#invoke:vicidata|proprietas|Si praebetur|P31|forma=rudis|#valor=Q4167410}}
|
| [[Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]
}}
}}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|<nowiki /><nowiki />__DISAMBIG__<nowiki />}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
itcej7vrsa8s7wfxafk5tv8lyv8ga7q
3988965
3988956
2026-09-17T23:59:31Z
Grufo
64423
Ad priorem recensionem reversus sum
3988965
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><div role="note" style="display: flex; align-items: center; clear: both; margin: 0.9em 1em; border-top: 1px solid #ccc; border-bottom: 1px solid #ccc; padding: 0.25em 0.35em; font-style: italic;"><div style="flex-shrink: 0; margin: 0 0.25em;">[[Fasciculus:{{#if:{{{imago|}}}|{{{imago|}}}|Disambig gray.svg}}|30px|alt=Icon discretiva]]</div><div style="flex-grow: 1; flex-shrink: 1; padding: 0.1em 0; margin: 0 0.25em;">{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.}}</div></div>{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{#if:{{{categoria|/}}}|[[Categoria:{{{categoria|Paginae discretivae}}}]]}}{{#invoke:params|new|
imposing|1|{{FULLPAGENAME}}|
with_value_matching|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(discretio%)$|or|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$|
mapping_by_mixing||
providing|1|[[Categoria:Tituli ambigui]]|
value_of|1
}}{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|0|<nowiki /><nowiki />__DISAMBIG__<nowiki />}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
axxdwfa8ptiv5kdc4rm3cym1fxyz4ka
Formula:Capsa discretiva/doc
10
321203
3988962
3981576
2026-09-17T23:55:59Z
Grufo
64423
+{{[[Formula:Formula indicia e Vicidatis reperiens|Formula indicia e Vicidatis reperiens]]}}; +[[:Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent]]
3988962
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
{{Metaformula tantum}}
{{Formula numquam substituenda|...}}
{{Formula indicia e Vicidatis reperiens|P31}}
{{Metaformula quoque|Formulae paginarum discretivarum}}
Haec '''metaformula''' capsas discretivas creat.
== De usu ==
'''Vicitextus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa discretiva|Gallia est omnis divisa in partes tres.}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Capsa discretiva|Gallia est omnis divisa in partes tres.|propositum=exhibitio}}
{{Ast}}
'''Vicitextus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa discretiva
| categoria = Paginae de nominibus discretivae
| imago = Disambig.svg
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominalis]]''' quae paginas de hominibus similium nominum indicat.
}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Capsa discretiva
| propositum = exhibitio
| categoria = Paginae de nominibus discretivae
| imago = Disambig.svg
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominalis]]''' quae paginas de hominibus similium nominum indicat.
}}
== De argumentis ==
<templatedata>{
"description": "Haec metaformula capsas discretivas creat.",
"params": {
"1": {
"label": "Textus",
"description": "Textus ostendendus",
"type": "content",
"required": false,
"default": "'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.",
"example": "Gallia est omnis divisa in partes tres."
},
"imago": {
"label": "Imago",
"description": "Imago capsae",
"type": "string",
"required": false,
"default": "Disambig gray.svg",
"example": "Disambig.svg"
},
"categoria": {
"label": "Categoria",
"description": "Categoria vestigatoria",
"type": "string",
"required": false,
"default": "Paginae discretivae",
"example": "Paginae de nominibus discretivae"
}
}
}</templatedata>
== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae
| Paginae discretivae
| Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent # infeliciter
| Tituli ambigui
}}
* [[Vicipaedia:Discretio]]
* [[:Categoria:Formulae paginarum discretivarum]]
* {{Fn|Pagina discretiva}}
* {{Fn|Pagina discretiva nominis}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae capsarum|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
}}</includeonly>
nenarmm7z06sr08ey1xcs9fl13227ly
3988966
3988962
2026-09-17T23:59:51Z
Grufo
64423
Ad priorem recensionem reversus sum
3988966
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
{{Metaformula tantum}}
{{Formula numquam substituenda|...}}
{{Metaformula quoque|Formulae paginarum discretivarum}}
Haec '''metaformula''' capsas discretivas creat.
== De usu ==
'''Vicitextus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa discretiva|Gallia est omnis divisa in partes tres.}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Capsa discretiva|Gallia est omnis divisa in partes tres.|propositum=exhibitio}}
{{Ast}}
'''Vicitextus:'''
<syntaxhighlight lang="wikitext">{{Capsa discretiva
| categoria = Paginae de nominibus discretivae
| imago = Disambig.svg
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominalis]]''' quae paginas de hominibus similium nominum indicat.
}}</syntaxhighlight>
'''Effectus:'''
{{Capsa discretiva
| propositum = exhibitio
| categoria = Paginae de nominibus discretivae
| imago = Disambig.svg
| 1 =
'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominalis]]''' quae paginas de hominibus similium nominum indicat.
}}
== De argumentis ==
<templatedata>{
"description": "Haec metaformula capsas discretivas creat.",
"params": {
"1": {
"label": "Textus",
"description": "Textus ostendendus",
"type": "content",
"required": false,
"default": "'''Haec est [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]]''' alias paginas similium nominum indicans.",
"example": "Gallia est omnis divisa in partes tres."
},
"imago": {
"label": "Imago",
"description": "Imago capsae",
"type": "string",
"required": false,
"default": "Disambig gray.svg",
"example": "Disambig.svg"
},
"categoria": {
"label": "Categoria",
"description": "Categoria vestigatoria",
"type": "string",
"required": false,
"default": "Paginae discretivae",
"example": "Paginae de nominibus discretivae"
}
}
}</templatedata>
== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae
| Paginae discretivae
| Tituli ambigui
}}
* [[Vicipaedia:Discretio]]
* [[:Categoria:Formulae paginarum discretivarum]]
* {{Fn|Pagina discretiva}}
* {{Fn|Pagina discretiva nominis}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae capsarum|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae cunctas paginas afficiunt|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
}}</includeonly>
3a76m9eh13mxk8h9v1abbx78uw0sxr1
Formula:Abacus++/doc
10
321239
3988814
3979134
2026-09-17T14:01:05Z
Grufo
64423
3988814
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:{{NAMESPACE}}:{{lc:{{PAGENAME}}}}}}{{Subpagina documentationis|proprietas=distributa}}
{{Substitutio quae suam transclusionem protrahit|...}}
[[Auxilium:Substitutio|Substitutiones]] {{Fsn|abacus++}} et {{Fsn|++abacus}} quendam numerum totiens augent aut deminuunt quotienscumque pagina divulgatur.
== De usu ==
=== De substitutione {{[[Template:abacus++|subst:abacus++]]}} ===
{{Compendia substitutionis|abacus}}
; Syntaxis
: <code>{{'''subst:abacus++'''|''[numerus labens]''|''[gradus incrementi]''}}</code>
{{Vsep}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:abacus++}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{abacus++|1}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:abacus++|1}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:abacus++|0}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{abacus++|1}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:abacus++|1}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:abacus++|13}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{abacus++|14}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:abacus++|14}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:abacus++|13|5}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{abacus++|18|5}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:abacus++|18|5}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:abacus++|13|-2}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{abacus++|11|-2}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:abacus++|11|-2}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{nihil|{{subst:abacus++|26}}}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{nihil|{{abacus++|27}}}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{nihil|{{safesubst:abacus++|27}}}}</syntaxhighlight>
=== De substitutione {{[[Template:++abacus|subst:++abacus]]}} ===
; Syntaxis
: <code>{{'''subst:++abacus'''|''[numerus labens]''|''[gradus incrementi]''}}</code>
{{Vsep}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:++abacus}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{++abacus|1}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:++abacus|1}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:++abacus|0}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{++abacus|1}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:++abacus|1}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:++abacus|13}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{++abacus|14}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:++abacus|14}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:++abacus|13|5}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{++abacus|18|5}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:++abacus|18|5}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:++abacus|13|-2}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{++abacus|11|-2}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:++abacus|11|-2}}</syntaxhighlight>
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{nihil|{{subst:++abacus|26}}}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{nihil|{{++abacus|27}}}}
*:: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{nihil|{{safesubst:++abacus|27}}}}</syntaxhighlight>
== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Substitutiones quae suas transclusiones protrahunt]]
* {{Fn|Caduca deinde perennia}}
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
{{Categoriae huius formulae
| Formulae
| Formulae mathematicae
}}
}}</includeonly>
6nm3nixgwhczzl6kuw0aduu3vwvhzqt
Categoria:Redirectiones antidiscretivae
14
323895
3988902
3967113
2026-09-17T20:19:53Z
Grufo
64423
+Cat
3988902
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam|Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas}}
[[Categoria:Paginae discretivae]]
40ziq7s13zto13xx7e8a6ing1lvouuq
3988906
3988902
2026-09-17T20:28:16Z
Grufo
64423
+[[:Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas]]
3988906
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam
| Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas
| Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas
}}
[[Categoria:Paginae discretivae]]
4ncchqprdgaeif4ict9uv27pt4guo79
3988977
3988906
2026-09-18T00:20:01Z
Grufo
64423
Cat
3988977
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam
| Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas
| Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas
}}
[[Categoria:Discretio]]
dij98s3rx3skt9ace7lorx0e1jfrwmv
3989001
3988977
2026-09-18T03:04:13Z
Grufo
64423
3989001
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam
| Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas
}}
[[Categoria:Discretio]]
33iu05ypxog3vvmkvm2onueyov7cuwl
Prima Cleonei tolerata
0
324461
3988885
3988668
2026-09-17T19:05:22Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Descriptio */
3988885
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus ad litteram}}
{{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}}
{{Carmen Carminum Buranorum
| titulus =
| imago =
| descriptio =
| categoria =
| numerus =
| auctor =
| argumenta =
| tempus =
| lingua =
| contextus =
| praecedens =
| sequens =
}}
{{lres|Prima Cleonei tolerata}} est initium [[carmen|carminis]] ab [[Ausonius|Aunsonio]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXIV reperitur.<ref name="Carminamatoria56-70">{{Opus
| titulus = Carmina amatoria 56–70
| url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html
}}.</ref>
== Textus ==
{{Versus numerati|
Prima Cleonei tolerata erumna leonis.
Proxima Lerneam ferro et face contudit hydram.
Mox Erymantheum vis tertia perculit aprum.
Eripedis quarto tulit aurea cornua cervi.
Stymphalidas pepulit volucres discrimine quinto.
Threiciam sexto spoliavit Amazona balteo.
Septima in Augeis stabulis impensa laboris.
Octava expulso numeratur adoria tauro.
In Diomedeis victoria nona quadrigis.
Geryone extincto decimam dat Hiberia palmam.
Undecimo mala Hesperidum districta triumpho.
Cerberus extremi suprema est meta laboris.<ref name="Carminamatoria56-70"/>
}}
== Descriptio ==
Hoc carmen, quod in sectione amatoria [[codex|codicis]] inseritur, re vera est [[epigramma]] antiquum ab [[Ausonius|Ausonio]] poëta [[saeculum 4|saeculi quarti]] compositum, quod [[labores Herculis|duodecim labores]] [[Hercules|Herculis]] ordine chronologico enumerat. Textus singulas virtutes herois breviter describit, a [[leo Nemeaeus|leone Nemeaeo]] usque ad descensum ad inferos ad [[Cerberus|Cerberum]] capiendum, hunc laborem quasi metam extremam definiens.<ref name="Carminamatoria56-70"/>
In contextu codicis Burani, praesentia huius carminis eruditionem auctorum vel compilatorum demonstrat, qui elementa [[Mythologia Graeca|mythologiae classicae]] cum [[poësis|poësi]] vagante commiscuerunt. Carmen formam mnemonicam habet, qua discipuli facta heroica et epitheta mythologica facilius ediscere possent, traditionem litterariam antiquam in [[medium aevum|aevum medium]] transferentes.<ref name="Carminamatoria56-70"/>
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Lehtonen, 1995
| c = {{Opus
| cognomen = Lehtonen
| nomen = Thomas Martinus Samuel
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy
| annus = 1995
| lingua = en
| locus = [[Helsingia (Finnia)|Helsingiae]]
| domus editoria = [[Societas Litterarum Finnicarum]]
| isbn = 978-951-717-846-4
}}
}}
{{Carmina Burana}}
[[Categoria:Index Carminum Buranorum]]
[[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]]
qdeigut8j0clgfsvd2v6tsxtrtg0dyv
Samuel Hartlibius
0
324590
3988897
3979173
2026-09-17T20:14:09Z
Grufo
64423
Formulam {{[[Formula:Creanda/mora|creanda/mora]]}} e pagina detraxi quia tempus praeteriit.
3988897
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Samuel Hartlib his legacie 1651 tp.jpg|thumb|''Samuel Hartlib his legacie'' (1651): titulus]]
{{res|Samuel Hartlibius}},<ref>Editionem praeludiorum [[Iohannes Amos Comenius|Comenii]], anno 1637 divulgatam, in titulo operis "S. B." sed in praefatione "[https://archive.org/details/bim_early-english-books-1475-1640_conatuum-comenianorum-pr_komensk-jan-amos_1637/page/n3/mode/2up Samuel Hartlibius]" subscripsit</ref> vulgo ''Hartlib'' ([[Elbinga]]e in [[Polonia]] anno circiter [[1600]] natus; mortuus [[Londinium|Londinii]] die [[10 Martii]] [[1662]]), scientiae educationisque amator, in [[Anglia]] habitavit ubi epistulas cum eruditis pluribus commutabat. Inde provenerint archiva [[Hartlibiana]] litterarum scientificarum in pluribus bibliothecis hodiernis servata, praesertim apud [[Universitas Sheffieldiensis|Universitatem Sheffieldiensem]]. Inde ab historicis proponitur "{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|grex Hartlibiana||en|qid=Q604837}}" (e nomine conductoris) et describitur "[[collegium invisibile]] nostrum" (''our invisible college''): talibus verbis [[Robertus Boyle]], Hartlibi amicus, collaborationem illam nuncupavit. Inde provenit insuper [[Societas Regalis Londini]]ensis, sub aegide regis [[Carolus II (rex Angliae)|Caroli II]] condita; sed collaboratores plures Samuelis Hartlib, una cum illo ipso, e nova Societate exclusi sunt tanquam rei publicae [[Oliverius Cromwellus|Cromwelli]]que sectatores.
Samuel Hartlib filius fuit mercatorum, scilicet Georgii Hartlieb, Germani qui iamdudum Elbingae in Polonia pro societate mercatorum maris Baltici Anglorum agebat, et Anglae e familia mercatorum [[Gedanum|Gedani]] habitante, nomine Elizabetha Langton. Ipse [[Regiomontium|Regiomontii]] in [[Universitas Albertina Regiomontii|Universitate Albertina]] eruditum esse censebatur; recentius autem discipulum fuisse in academia urbis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alta Ripa (Polonia)|Altae Ripae|en|qid=Q214640}} [[Silesia]]e constat. Aliquot menses [[Cantabrigia]]e apud [[collegium Emmanuelis (Cantabrigia)|collegium Emmanuelis]], magistri [[Ioannes Preston|Ioannis Preston]] discipulus fortasse privatus, anno fere 1625 degebat. Londinium anno [[1628]] petivit. Ibi anno insequenti Mariam Burningham in matrimonium duxit. Anno circiter 1661, vicinus [[Samuel Pepys|Samuelis Pepys]], in Axe Yard [[Londinium|Londinii]] Londinii habitabat: ibi mortuus est.
== Scripta selecta ==
* 1637 (editor) : [[Iohannes Amos Comenius]], ''Conatuum Comenianorum praeludia.'' William Turner, Oxoniae; [https://archive.org/details/bim_early-english-books-1475-1640_conatuum-comenianorum-pr_komensk-jan-amos_1637/mode/1up Textus]; [https://archive.org/details/bim_early-english-books-1475-1640_conatuum-comenianorum-pr_komensk-jan-amos_1637 Editio interretialis]
** editio 2a, 1639 : ''Reverendi et clarissimi viri Iohannis Amos Comenii Pansophiae prodromus''. Londinii: L. Fawne et S. Gellibrand; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10916229 Textus apud Monacenses]
* 1641 :''A briefe relation of that which hath been lately attempted to procure ecclesiastical peace amongst Protestants.'' Londinii; [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A37055.0001.001?rgn=main;view=fulltext Editio interretialis]; [https://archive.org/details/bim_early-english-books-1641-1700_a-briefe-relation-of-tha_dury-john_1641/mode/1up Textus]
* 1641 (sunt qui [[Gabriel Plattes|Gabrieli Plattes]] adscribunt) : ''A description of the famous kingdome of Macaria.'' Londinii; [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A45750.0001.001?rgn=main;view=fulltext Editio interretialis]
* 1642 (editor) : [[Ioannes Dury]], ''A motion tending to the publick good of this age and of posteritie.'' Londinii; [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A37077.0001.001?rgn=main;view=fulltext Editio interretialis]
* 1643 : ''A faithfvll and seasonable advice, or, The necessity of a correspondencie for the advancement of the Protestant cause humbly suggested to the great councell of England assembled in Parliament.'' [Londinii?]; [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A45752.0001.001?rgn=main;view=fulltext Editio interretialis]; [https://cesimadigital.pucsp.br/handle/bcd/4500?locale-attribute=en Textus] {{Google Books|c-dbAAAAQAAJ}}
* 1647 : ''Considerations tending to the happy accomplishment of Englands reformation in church and state.: Humbly presented to the piety and wisdome of the High and Honourable Court of Parliament.'' [Londinii] [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo2/A87186.0001.001?rgn=main;view=fulltext Editio interretialis]; [https://cesimadigital.pucsp.br/handle/bcd/4506?locale-attribute=en Textus]
* 1648 : ''A further discoverie of the office of publick addresse for accommodations.'' London 1648 [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A45753.0001.001?rgn=main;view=fulltext Editio interretialis]
* 1651 : ''The reformed husband-man''. Londinii; [https://archive.org/details/b30341012/page/n5/mode/2up Textus]
* 1651 : ''Samuel Hartlib his legacie: or An enlargement of the Discourse of husbandry used in Brabant and Flaunders.'' Londinii [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo2/A87190.0001.001?rgn=main;view=fulltext Editio interretialis]; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89094194099&seq=17 Textus]
** 3a editio, 1655 : ''Samuel Hartlib his legacy of husbandry.'' Londinii [https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A45756.0001.001?rgn=main;view=fulltext Editio interretialis]; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.31822042770032&seq=5 Textus]
== Notae ==
<references/>
== Bibliographia ==
* J. Crawford et al., edd., ''The Hartlib papers''. 2a ed. Sheffield, 2002 [CD-ROM]
* D. R. Dickson, ''The Tessera of Antilia: Utopian Brotherhood and Secret Societies in the Early Seventeenth Century''. Lugduni Batavorum: Brill, 1998
* M. Greengrass, "Hartlib, Samuel (c. 1600–1662)" (2004/2007) in {{ODNB}} {{Penna}}
* M. Greengrass, M. Leslie, T. Raylor, edd., ''Samuel Hartlib and universal reformation: studies in intellectual communication''. 1994
* Stéphane Haffemayer, ''Les Lumières radicales de la Révolution anglaise. Samuel Hartlib et les réseaux de l’Intelligence (1600-1660)''. Lutetiae: Classiques Garnier, 2018
* G. H. Turnbull, ''Samuel Hartlib: a sketch of his life and his relations to J. A. Comenius''. Londinii: Oxford University Press, 1920; [https://archive.org/details/cu31924027998859/ Textus apud Internet Archive]
* G. H. Turnbull, ''Hartlib, Dury and Comenius: gleanings from Hartlib's papers''. Liverpolii: University Press of Liverpool, 1947; [https://archive.org/details/hartlibdurycomen0000turn/page Exemplar mutuabile]
* Charles Webster, ''The great instauration: science, medicine and reform, 1626–1660''. 1975
* Charles Webster, ''A Portrait of Samuel Hartlib: In Search of Universal Betterment''. Cantabrigiae: Open Book Publishers, 2025 {{Penna}}; [https://archive.org/details/da3926c2-ddb8-4567-b13e-1be2fee655ab Textus]
* Charles Webster, ed., ''Utopian planning and the puritan revolution: Gabriel Plattes, Samuel Hartlib and Macaria''. 1979
== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
{{Anni vitae|saeculo 16 aut 17|1662|Hartlib, Samuel}}
[[Categoria:Eruditi Poloniae]]
[[Categoria:Eruditi Angliae]]
[[Categoria:Scriptores de re rustica]]
[[Categoria:Protestantes]]
il9dipuwcq3bbspfi36ld9hjccv50bs
Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas
14
325864
3988901
3967114
2026-09-17T20:19:31Z
Grufo
64423
+Cat
3988901
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam|Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones}}
[[Categoria:Paginae discretivae]]
pins4y0dgnfcco32lfqatpd6zlwlvhx
3988907
3988901
2026-09-17T20:28:50Z
Grufo
64423
+[[:Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas]]
3988907
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam
| Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones
| Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas
}}
[[Categoria:Paginae discretivae]]
5kn24pxv99gakq466rju9i1oc3qa4fp
3988978
3988907
2026-09-18T00:20:12Z
Grufo
64423
Cat
3988978
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam
| Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones
| Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas
}}
[[Categoria:Discretio]]
4e2gt59a4379aexm46e5nnj78mkpboa
Ioannes Frampton
0
326937
3988896
3976033
2026-09-17T20:13:49Z
Grufo
64423
Formulam {{[[Formula:Creanda/mora|creanda/mora]]}} e pagina detraxi quia tempus praeteriit.
3988896
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
{{res|Ioannes Frampton}}, vulgo ''John'' ([[Wellae|Wellis]] [[comitatus Somersetensis]] anno circiter 1525 natus; anno 1581 mortuus) fuit mercator [[Bristolium|Bristoliensis]] [[Hispalis|Hispali]] morans, deinde et interpres textuum Hispanicorum. Patronus, cui Ioannes Frampton opera plura dicavit, fuit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Eduardus Dyer||en|qid=Q5342682}} eques, aulicus et poëta.
== Opera ==
[[Fasciculus:Title Page Of The Most Noble And Famous Travels Of Marco Polo, John Frampton, Ralph Newbery, 1579.jpg|thumb|Titulus operis ''The most noble and famous travels of Marcus Paulus'', ab Ioanne Frampton Anglice versi, anno 1579 Londinii apud Radulphum Newbery divulgati]]
; Versiones
* 1577, [[Nicolaus Monardes|Nicolai Monardes]] ''[[Simplicium medicamentorum ex novo orbe delatorum historia|Historia medicinal de las cosas que se traen de nuestras Indias Occidentales]]'' : ''Ioyfull newes out of the newe founde worlde''. Londinii (ex editione Hispanica 1565 versa) [https://search.wellcomelibrary.org/iii/encore/record/C__Rb1093319 citatio huius editionis]
** nova editio 1580 (ex editione Hispanica 1574 aucta) {{Google Books|OatkAAAAcAAJ}}
** nova editio 1596 [https://archive.org/details/mobot31753000810678 Textus apud Internet Archive]; [https://archive.org/details/b30328251_0001/ aliud exemplar]
* 1578, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Fernandi de Enciso|Martini Fernandi de Enciso|es|qid=Q1397629}} ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Suma de geographia||es=Suma de geographia}}'' : ''A Briefe Description of the Portes, Creekes, Bayes, and Hauens, of the Weast India''. Londinii: Henry Bynneman
* 1579, [[Marcus Paulus Venetus|Marci Pauli Veneti]] ''[[De regionibus Orientalibus]]'' per versionem Hispanicam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rodericus Fernandi de Santaella|Roderici Fernandi de Santaella|es|qid=Q5989518}} : ''The most noble and famous travels of Marcus Paulus''. Londinii: Ralph Newbery
* 1579, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bernardinus de Escalante|Bernardini de Escalante|es|qid=Q4893871}} ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Discurso de la navegación que los Portugueses hazen||es|qid=Q25405223}}'' : ''A discourse of the Navigation which the Portugales doe Make to the Realmes and Provinces of the East Partes of the Worlde, and of the knowledge that growes by them of the great thinges, which are in the Dominion of China'': thought to be the second European book (although small) primarily dedicated to China, and the first of them to be made available in English
* 1580, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Boemus|Ioannis Boemi|de|qid=Q118459}} ''Mores, leges et ritus omnium gentium'' per versionem [[Franciscus Thamara|Francisci Thamara]] : ''A discouerie of the countries of Tartaria, Scithia & Cataya by the north-east''. Londonii: Thomas Dawson; [https://archive.org/details/bim_early-english-books-1475-1640_a-discouerie-of-the-coun_frampton-john_1580 Textus apud Internet Archive]
* 1581 : {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus de Medina|Petri de Medina|es|qid=Q2761925}} ''Arte de navegar'' : ''Art of Navigation''
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Donald Beecher, "[https://www.academia.edu/91524309/The_Book_of_Wonders_of_Nicolas_Monardes_of_Seville The Book of Wonders of Nicolas Monardes of Seville]" in ''Cahiers Élisabéthains'' (1997) pp. 1-13
* Donald Beecher, "John Frampton of Bristol, trader and translator" in Carmine Di Biase, ed., ''Travel and translation in the early modern period'' (Amstelodami: Rodopi, 2006, ISBN 90-420-1768-6) p. 103 sqq.
* Donald Beecher, "[https://gebeasley.org/famished/wp-content/uploads/2015/10/Humanismo-e-Ciencia-1.6.pdf Nicolás Monardes, John Frampton and the Medical Wonders of the New World]" in António Manuel Lopes Andrade et al., edd., ''Humanismo e ciência: antiguidade e renascimento'' (Aveiro: Universidade de Aveiro, 2015) pp. 141-160
* Christopher Burlinson, "Frampton, John (fl. 1559-1581)" (2004) in {{ODNB}}
* [[Stephanus Gaselee|Stephen Gaselee]], ed., ''Frampton's Monardes: Joyfull newes out of the newe founde worlde''. Londinii: Constable, 1925
* N. M. Penzer, ed., ''The most noble and famous Travels of Marco Polo together with the Travels of Nicolo de' Conti ... from the Elizabethan translation of John Frampton''. Londinii: Argonaut Press; [https://archive.org/details/bwb_KS-095-215/ Textus]
* Tatjana Silec-Plessis, "[https://journals.openedition.org/cei/2748 De l’intérêt des marchands anglais pour les récits de voyageurs vénitiens vers les Indes occidentales à la fin du xvie siècle]" in Alessandra Stazzone, Georges Sidéris, edd., ''L’Italie et l’Orient: échanges, enjeux, regards croisés'' (''Cahiers d'études italiennes'' no. 21, 2015) pp. 185-196
* Jean Vanes, ''Documents illustrating the overseas trade of Bristol in the sixteenth century''. Bristolii: Bristol Record Society, 1979; [https://archive.org/details/bristol-record-society-31/ Textus]
* Jean Vanes, ''Education and apprenticeship in sixteenth-century Bristol''. Bristolii: Bristol Branch of the Historical Association, 1982; [https://bristolha.org/wp-content/uploads/2019/09/bha052.pdf Textus]
* Lawrence C. Wroth, "An Elizabethan merchant and man of letters" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 4 (1954) pp. 299-314; [https://www.jstor.org/stable/3816498 JSTOR]
== Nexus externi ==
* Susanna L. B. De Schepper, ''[https://wrap.warwick.ac.uk/id/eprint/51655/1/WRAP_THESIS_Schepper_2012.pdf ‘Foreign’ Books for English Readers: Published Translations of Navigation Manuals and their Audience in the English Renaissance, 1500-1640]'' (dissertatio Universitatis Warwicensis, 2012)
{{Anni vitae|1525|1581|Frampton, Ioannes}}
[[Categoria:Mercatores]]
[[Categoria:Scriptores Angliae]]
[[Categoria:Interpretes Hispano-Anglici]]
[[Categoria:Incarcerati]]
pv5a1mmkd8x8bw3mngaz3srg5la3gx2
Ricardus Willeius
0
327225
3988899
3978042
2026-09-17T20:15:31Z
Grufo
64423
Formulam {{[[Formula:Creanda/mora|creanda/mora]]}} e pagina detraxi quia tempus praeteriit.
3988899
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Willes Poematum liber title page 1573.jpg|thumb|''Poematum liber'', 1573 : Titulus]]
{{res|Ricardus Willeius}},<ref>De nomine Latino sicut ipse scripsit vide titulum ''Poematum'' libri; cf. {{qc|id = Fowler (1958)}} p. 3</ref> vulgo ''Richard Willes'' vel ''Wills'' ([[Pulham]] in oppido [[Dorcestria]]e die [[5 Ianuarii]] [[1546]] natus;<ref>{{qc|id = Fowler (1958)}} p. 2</ref> anno 1579 fortasse mortuus) fuit poëta, interpres et vigil [[Domus Communium (Britanniarum Regnum)|Domus Communium]] [[Parlamentum Britannicum|Parlamenti Anglici]].
Apud [[Collegium Wintoniense]] educatus est usque in annum 1561 vel 1562, magistro illis annis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Christophorus Ionsonus|Christophoro Ionsono|en|qid=Q16850736}}).<ref>De nomine huius Latino: ''Poematum liber'' "Scholia" no. 52 et pag. ult.</ref> In [[Collegium Novum (Oxonia)|Collegium Novum]] [[Universitas Oxoniensis|Oxoniensium]] mense Octobri [[1562]], in [[Universitas Lovaniensis|Studium Lovaniense]] anno [[1564]] intravit. [[Moguntiacum|Moguntiaci]] in [[societas Iesu|societatem Iesu]] die [[3 Maii]] [[1565]] receptus est. Anno insequenti in Angliam reditus, tres annos socius erat Collegii Novi.
== Opera ==
[[Fasciculus:Eden and Willes History of Travayle, title page 1577.jpg|thumb|''The history of travayle in the West and East Indies'', 1577 : Titulus]]
; A se scripta
* 1573 : ''Ricardi Willeii Poematum liber''. Londinii: apud Bibliothecam Tottellinam; [https://archive.org/details/bim_early-english-books-1475-1640_ricardi-willeii-poematum_willes-richard_1573 Textus apud Internet Archive]
*: Insunt "De re poetica disputatio"; Christophori Johnson carmina aliqua
* 1599 : "Of the Iland Iapan and other litle Iles in the East Ocean, by R. Willes," in Hakluyt vol. ii pars 3
* 1600 : "Certaine other reasons or arguments to prooue a passage by the northwest, learnedly written by Mr. Richard Willes Gentleman," in Hakluyt vol. iii
; Versiones
* 1577, [[Petrus Martyr ab Angleria|Petri Martyris ab Angleria]] ''[[De orbe novo decades]]'', versione [[Ricardus Eden|Ricardi Eden]] refecta : ''The history of travayle in the West and East Indies''. Londinii: Richard Jugge; [https://archive.org/details/historyoftrauayl00angh/ Textus apud Internet Archive]
*: Inest "Certain reports of the province China, learned through the Portugals there imprisoned, and chiefly by the relation of {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Galeote Pereira||pt|qid=Q5518426}}"
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Louise Bénat-Tachot, "[https://journals.openedition.org/viatica/4614?lang=fr Richard Willes, ''The history of travayle in the West and East Indies and other countreys lying eyther way towardes the fruitfull and ryche Moluccas'' (Londres, 1577). Un auteur singulier pour une œuvre singulière]" in ''Viatica'' vol. 12 (2025)
* Michael Brennan, "[https://www.connotations.de/article/michael-brennan-the-texts-of-peter-martyrs-de-orbe-novo-decades-1504-1628-a-response-to-andrew-hadfield/ The Texts of Peter Martyr's De orbe novo decades (1504-1628): A Response to Andrew Hadfield]" in ''Connotations'' vol. 6 no. 2 (1996/1997) {{Penna}}
* Edward Irving Carlyle, "[[:s:en:Dictionary of National Biography, 1885-1900/Willes, Richard|Willes or Willey, Richard (fl. 1558–1573)]]" in {{DNB}}
* Margaret Church, "The First English Pattern Poems" in ''Publications of the Modern Language Association of America'' vol. 61 (1946), pp. 636-650
* {{ec|id= Fowler (1958)|c= A. D. S. Fowler, ed., ''Richard Wills: De re poetica''. Oxoniae: Luttrell Reprints, 1958 }} {{Penna}}
* Andrew Hadfield, "[https://www.connotations.de/article/andrew-hadfield-peter-martyr-richard-eden-and-the-new-world-reading-experience-and-translation/ Peter Martyr, Richard Eden and the New World: Reading, Experience, and Translation]" in ''Connotations'' vol. 5 no. 1 (1995/1996); "[https://www.connotations.de/article/andrew-hadfield-authors-response/ Richard Eden and Peter Martyr: Author's Response]" in ''Connotations'' vol. 6 no. 3 (1996/1997)
* Henry Morley, ed., "Richard Willes: Certain other reasons or arguments to prove a passage by the north-west" in ''Voyages in search of the north-west passage from the collection of Richard Hakluyt'' (Londinii: Cassell, 1886) [https://archive.org/details/voyagesinsearcho00hakluoft/page/66/mode/2up pp. 66-83]
* William Poole, "[https://www.new.ox.ac.uk/sites/default/files/5NCN2%20(2014)%20Poole%20on%20Richard%20Willes.pdf Richard Willes: Sixteenth-Century Religious Renegade and Concrete Poet]" in ''New College Notes'' no. 5 (2014) {{Penna}}
== Nexus externi ==
* Rocío Gutiérrez Sumillera, ''[https://digibug.ugr.es/bitstream/handle/10481/20246/20228739.pdf?sequence=1&isAllowed=y The concept of poetic invention in sixteenth-century England]'' (dissertatio Universitatis Granadensis, 2011)
{{Anni vitae|1546|saeculo 16|Willes, Ricardus}}
[[Categoria:Poetae Angliae]]
[[Categoria:Interpretes Hispano-Anglici]]
[[Categoria:Geographi Britanniae]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Oxoniensis]]
[[Categoria:Alumni Studii Generalis Lovaniensis]]
[[Categoria:Iesuitae]]
kufjjmvb5sapi5p35rjdczb32f6dioj
Opus epistolarum (Petrus Martyr ab Angleria)
0
327260
3988820
3988584
2026-09-17T14:23:17Z
Andrew Dalby
1084
3988820
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Opus epistolarum}} est congeries scriptorum privatorum [[Petrus Martyr ab Angleria|Petrus Martyr ab Angleria]] aulici regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et [[Isabella II (regina Hispaniae)|Isabellae]]. Epistolae 813 colliguntur, quae secundum annos in libros 38 divisae sunt (libro primo annum 1488, libro trigesimo octavo annum 1525 comprehendente). Inter amicos, quibus epistulae missae erant, videntur (enumeratio epistularum editionis 1670 hic accipitur):
* [[Aruna|Arunenses]]: fratres sui Georgius et Ioannes Baptista ab Angleria;<ref>Epistulae 78, 79, 412, 422 (1489-1509)</ref> condiscipulus iuvenilis Ioannes Maria Sardus,<ref>Epistulae 77, 83 (1489-1490)</ref> Ioannes Borromeus comes Aronae<ref>Inter alias epistulae 23, 30, 61, 94</ref>
* [[Mediolanum|Mediolanenses]]: Franciscus Niger protonotarius,<ref>Epistula 42 (1488)</ref> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Arcimboldus||it|qid=Q1406791}} archiepiscopus Mediolanensis, [[Ioannes Iacobus Trivultius]] marchio Viglevanus marescalcusque Franciae, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Scaramutia Trivultius||it|qid=Q729751}} episcopus Comensis
* [[Roma]]ni: cardinalis [[Ascanius Maria Sfortia]] (epistulis saepe "Ascanio" superscriptis), [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponius Laetus]]<ref>Epistulae 6, 88, 146, 152, 156, 181, 185, 189, cf. 190 (1488-1498)</ref>
* Itali alii: [[Petrus Ranzanus]] Panormitanus
* Scholastici eruditique [[Pontificia Universitas Salmanticensis|Salmanticenses]]: [[Lucius Marineus Siculus]], [[Aelius Antonius Nebrissensis|Antonius Nebrissensis]], Gutterius a Toleto, Arius Lusitanus, Petrus Pontensis, "doctor Villasandinus"
* Familia regia: [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabella I]] regina et [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandus II]] rex,<ref>Inter alias epistula 280 (1504) "futuro ... regi Parthenopeo", i.e. Neapolitano, superscripta</ref> Ioannes princeps
* Aulici et clerici Hispani: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)||es|qid=Q8078615}} (epistulis saepe "suo comiti" superscriptis) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ferdinandus a Talavera||en|qid=Q559368}} archiepiscopus Granatensis reginaeque [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] consiliarius (epistulis saepe "Comiti et Archiepiscopo" superscriptis), Alphonsus Carillus episcopus Pompilonensis et Georgius de Costa archiepiscopus Bracarensis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Gonzalus Mendocius (cardinalis)||es|qid=Q786748}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Murus (decanus Compostellanus)||es|qid=Q8471018}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Villascusae||es|qid=Q5806511}} episcopus Conchensis deinde Malacitanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Michael Perez Almacanus||es|qid=Q15816415}} regis secretarius, Gometius a Toleto canonicus Granatensis, Fernandus a Vega consiliarius et commendatarius Castellae
* Hispani in Italia morantes: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bernardinus Lupus Caravaialus||es|qid=Q2537990}} cardinalis Sanctae Crucis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garcias Lassus (orator)|Garcias Lassus|es|qid=Q17632800}} orator Hispanus apud Pontificem
* Discipuli: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius||es|qid=Q2297287}} poëta et legatus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius||es|qid=Q3754494}} epistulis "mei Tendillae comitis filio" atque deinde "marchioni Mondejaris" etc. superscriptis<ref>Epistulae 514-561, 564-565 (1513-1515)</ref> et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Fagiardus (marchio Bellecensis)||es|qid=Q2615834}} (epistulis nonnullis "marchionibus discipulis" etc. superscriptis),<ref>E. g. epistula 582 (1517); cf. epistula 790 (1523)</ref> Ioannes Portugallicus dux Brigantiae, Iacobus Ghimaraneus dux Portugalliae, Alfonsus a Silva Cifontei comitis haeres, Garsias a Toleto, Praefectus Damicellorum Stellae arcem habens
* Itali in Hispania morantes: Lucius Marineus Siculus supra enumeratus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexander Geraldinus||it|qid=Q3610043}} episcopus futurus [[Dominicopolis|Dominicopolitanus]],<ref>Epistulae 38, 76 (1488-1489)</ref> Antonius Geraldinus protonotarius,<ref>Epistula 37 (1488)</ref> Bartholomeus Scandianus nuntius in Hispanis apostolicus, Condulmarius protonotarius, Dominicus Trivisanus quondam orator in Hispania, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Ruffus (archiepiscopus Cusentinus)||it|qid=Q64779142}} legatus apostolicus,<ref>Epistulae 325-330 (1507)</ref> [[Aloisius Marlianus (archiatrus)|Aloisius Marlianus]] "concivis" "conterraneus et amicissimus" regi [[Carolus V (imperator)|Carolo]] protomedicus et episcopus Tudensis<ref>Epistulae 361, 382, 516-518, 529, 551, 554, 573-576, 579, 581, 584, 611, 656-662, cf. 655 (1507-1520)</ref> et {{safesubst:creanda/m|it|Mercurino Arborio di Gattinara|Mercurinus Gattinara|t=2026-09-17 14:21:24}} regi Carolo magnus cancellarius, {{safesubst:creanda/m|d|Q68862084|Vianesius Albergatus|t=2026-09-17 14:21:24}} nuntius apostolicus
* Francogalli: Theodorus Papiensis regi Francico archiatrus, [[Georgius de Ambacia]] cardinalis
* Batavus: [[Hadrianus VI|Adrianus Traiectinus]], episcopus Dertosensis cardinalisque Hispaniaeque regens pontifexque (Hadrianus VI)
== Editiones et versiones ==
* 1530 : ''Opus epistolarum P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''; [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh Textus apud Internet Archive]
* 1670 : ''Opus epistolarum Petri Martyris Anglerii Mediolanensis ...'' Amstelodami: typis Elzevirianis; [https://archive.org/details/bub_gb_QB0VAAAAQAAJ Textus apud Internet Archive]
* 1885 : Paul Gaffarel, Fernand Louvot, interprr., ''Lettres de Pierre Martyr Anghiera relatives aux découvertes maritimes des espagnols et des portugais''. Lutetiae: Institut Géographique de Paris; [https://archive.org/details/lettresdepierrem00anghiala Textus apud Internet Archive]
* 1953-1957 :José López de Toro, ed., ''Pedro Mártir de Anglería: Epistolario''. Matriti; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1503686w Textus ultimi fasciculi]
* 1966 : Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* J. Bernays, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Argentorati: Trübner, 1891; [https://archive.org/details/petrusmartyrang00berngoog/page/n8/mode/2up Textus imperfectus] {{Google Books|Om0WbNSwTGUC}} (sunt qui "Isaac Bernays", qui "Jakob Bernays" adscribunt)
* Heinrich Heidenheimer, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Berolini: Seehagen, 1881; [https://archive.org/details/petrusmartyrang01heidgoog/page/n7/mode/2up Textus]
* Johannes Gerigk, ''Das Opus epistolarum des Petrus Martyr, ein Beitrag zur Kritik der Quellen des ausgehenden 15. und beginnenden 16. Jahrhunderts''. Braunsberg: Druck der Ermlœndischen Zeitungs und Verlagsdruckerei J. A. Wichert, 1881 (dissertatio Regiomontana); [https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:824-dtl-0000086795 Textus]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
[[Categoria:Scripta 1530]]
[[Categoria:Litterae Latinae Renascentes]]
[[Categoria:Hispaniae scripta]]
[[Categoria:Epistulae]]
[[Categoria:Monarchia Regum Catholicorum]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria]]
qsfjwjfymqhvp7afwd4huky4qd10b2p
3988824
3988820
2026-09-17T14:49:34Z
Andrew Dalby
1084
3988824
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Opus epistolarum}} est congeries scriptorum privatorum [[Petrus Martyr ab Angleria|Petrus Martyr ab Angleria]] aulici regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et [[Isabella II (regina Hispaniae)|Isabellae]]. Epistolae 813 colliguntur, quae secundum annos in libros 38 divisae sunt (libro primo annum 1488, libro trigesimo octavo annum 1525 comprehendente). Inter amicos, quibus epistulae missae erant, videntur (enumeratio epistularum editionis 1670 hic accipitur):
* [[Aruna|Arunenses]]: fratres sui Georgius et Ioannes Baptista ab Angleria;<ref>Epistulae 78, 79, 412, 422 (1489-1509)</ref> condiscipulus iuvenilis Ioannes Maria Sardus,<ref>Epistulae 77, 83 (1489-1490)</ref> Ioannes Borromeus comes Aronae<ref>Inter alias epistulae 23, 30, 61, 94</ref>
* [[Mediolanum|Mediolanenses]]: Franciscus Niger protonotarius,<ref>Epistula 42 (1488)</ref> [[Ioannes Iacobus Trivultius]] marchio Viglevanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Arcimboldus||it|qid=Q1406791}} archiepiscopus Mediolanensis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Scaramutia Trivultius||it|qid=Q729751}} episcopus Comensis
* Mediolanenses peregrini: [[Theodorus Guainerius]] Papiensis regi Francico archiatrus, [[Aloisius Marlianus (archiatrus)|Aloisius Marlianus]] "concivis" "conterraneus et amicissimus" regi [[Carolus V (imperator)|Carolo]] protomedicus et episcopus Tudensis<ref>Epistulae 361, 382, 516-518, 529, 551, 554, 573-576, 579, 581, 584, 611, 656-662, cf. 655 (1507-1520)</ref> et {{safesubst:creanda/m|it|Mercurino Arborio di Gattinara|Mercurinus Gattinara|t=2026-09-17 14:21:24}} regi Carolo magnus cancellarius marescalcusque Franciae* [[Roma]]ni: cardinalis [[Ascanius Maria Sfortia]] (epistulis saepe "Ascanio" superscriptis), [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponius Laetus]]<ref>Epistulae 6, 88, 146, 152, 156, 181, 185, 189, cf. 190 (1488-1498)</ref>
* Itali alii: [[Petrus Ranzanus]] Panormitanus
* Scholastici eruditique [[Pontificia Universitas Salmanticensis|Salmanticenses]]: [[Lucius Marineus Siculus]], [[Aelius Antonius Nebrissensis|Antonius Nebrissensis]], Gutterius a Toleto, Arius Lusitanus, Petrus Pontensis, "doctor Villasandinus"
* Familia regia: [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabella I]] regina et [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandus II]] rex,<ref>Inter alias epistula 280 (1504) "futuro ... regi Parthenopeo", i.e. Neapolitano, superscripta</ref> Ioannes princeps
* Aulici et clerici Hispani: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)||es|qid=Q8078615}} (epistulis saepe "suo comiti" superscriptis) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ferdinandus a Talavera||en|qid=Q559368}} archiepiscopus Granatensis reginaeque [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] consiliarius (epistulis saepe "Comiti et Archiepiscopo" superscriptis), Alphonsus Carillus episcopus Pompilonensis et Georgius de Costa archiepiscopus Bracarensis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Gonzalus Mendocius (cardinalis)||es|qid=Q786748}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Murus (decanus Compostellanus)||es|qid=Q8471018}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Villascusae||es|qid=Q5806511}} episcopus Conchensis deinde Malacitanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Michael Perez Almacanus||es|qid=Q15816415}} regis secretarius, Gometius a Toleto canonicus Granatensis, Fernandus a Vega consiliarius et commendatarius Castellae
* Hispani in Italia morantes: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bernardinus Lupus Caravaialus||es|qid=Q2537990}} cardinalis Sanctae Crucis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garcias Lassus (orator)|Garcias Lassus|es|qid=Q17632800}} orator Hispanus apud Pontificem
* Discipuli: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius||es|qid=Q2297287}} poëta et legatus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius||es|qid=Q3754494}} epistulis "mei Tendillae comitis filio" atque deinde "marchioni Mondejaris" etc. superscriptis<ref>Epistulae 514-561, 564-565 (1513-1515)</ref> et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Fagiardus (marchio Bellecensis)||es|qid=Q2615834}} (epistulis nonnullis "marchionibus discipulis" etc. superscriptis),<ref>E. g. epistula 582 (1517); cf. epistula 790 (1523)</ref> Ioannes Portugallicus dux Brigantiae, Iacobus Ghimaraneus dux Portugalliae, Alfonsus a Silva Cifontei comitis haeres, Garsias a Toleto, Praefectus Damicellorum Stellae arcem habens
* Itali in Hispania morantes: Lucius Marineus Siculus supra enumeratus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexander Geraldinus||it|qid=Q3610043}} episcopus futurus [[Dominicopolis|Dominicopolitanus]],<ref>Epistulae 38, 76 (1488-1489)</ref> Antonius Geraldinus protonotarius,<ref>Epistula 37 (1488)</ref> Bartholomeus Scandianus nuntius in Hispanis apostolicus, Condulmarius protonotarius, Dominicus Trivisanus quondam orator in Hispania, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Ruffus (archiepiscopus Cusentinus)||it|qid=Q64779142}} legatus apostolicus,<ref>Epistulae 325-330 (1507)</ref> {{safesubst:creanda/m|d|Q68862084|Vianesius Albergatus|t=2026-09-17 14:21:24}} nuntius apostolicus
* Francogallus: [[Georgius de Ambacia]] cardinalis
* Batavus: [[Hadrianus VI|Adrianus Traiectinus]], episcopus Dertosensis cardinalisque Hispaniaeque regens pontifexque (Hadrianus VI)
== Editiones et versiones ==
* 1530 : ''Opus epistolarum P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''; [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh Textus apud Internet Archive]
* 1670 : ''Opus epistolarum Petri Martyris Anglerii Mediolanensis ...'' Amstelodami: typis Elzevirianis; [https://archive.org/details/bub_gb_QB0VAAAAQAAJ Textus apud Internet Archive]
* 1885 : Paul Gaffarel, Fernand Louvot, interprr., ''Lettres de Pierre Martyr Anghiera relatives aux découvertes maritimes des espagnols et des portugais''. Lutetiae: Institut Géographique de Paris; [https://archive.org/details/lettresdepierrem00anghiala Textus apud Internet Archive]
* 1953-1957 :José López de Toro, ed., ''Pedro Mártir de Anglería: Epistolario''. Matriti; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1503686w Textus ultimi fasciculi]
* 1966 : Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* J. Bernays, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Argentorati: Trübner, 1891; [https://archive.org/details/petrusmartyrang00berngoog/page/n8/mode/2up Textus imperfectus] {{Google Books|Om0WbNSwTGUC}} (sunt qui "Isaac Bernays", qui "Jakob Bernays" adscribunt)
* Heinrich Heidenheimer, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Berolini: Seehagen, 1881; [https://archive.org/details/petrusmartyrang01heidgoog/page/n7/mode/2up Textus]
* Johannes Gerigk, ''Das Opus epistolarum des Petrus Martyr, ein Beitrag zur Kritik der Quellen des ausgehenden 15. und beginnenden 16. Jahrhunderts''. Braunsberg: Druck der Ermlœndischen Zeitungs und Verlagsdruckerei J. A. Wichert, 1881 (dissertatio Regiomontana); [https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:824-dtl-0000086795 Textus]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
[[Categoria:Scripta 1530]]
[[Categoria:Litterae Latinae Renascentes]]
[[Categoria:Hispaniae scripta]]
[[Categoria:Epistulae]]
[[Categoria:Monarchia Regum Catholicorum]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria]]
gxryx5ckwhpxzf0g1wu7np7hs0qjcmm
3988874
3988824
2026-09-17T17:00:42Z
Andrew Dalby
1084
3988874
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Opus epistolarum}} est congeries scriptorum privatorum [[Petrus Martyr ab Angleria|Petrus Martyr ab Angleria]] aulici regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et [[Isabella II (regina Hispaniae)|Isabellae]]. Epistolae 813 colliguntur, quae secundum annos in libros 38 divisae sunt (libro primo annum 1488, libro trigesimo octavo annum 1525 comprehendente). Inter amicos, quibus epistulae missae erant, videntur (enumeratio epistularum editionis 1670 hic accipitur):
* [[Aruna|Arunenses]]: fratres sui Georgius et Ioannes Baptista ab Angleria;<ref>Epistulae 78, 79, 412, 422 (1489-1509)</ref> condiscipulus iuvenilis Ioannes Maria Sardus,<ref>Epistulae 77, 83 (1489-1490)</ref> Ioannes Borromeus comes Aronae<ref>Inter alias epistulae 23, 30, 61, 94</ref>
* [[Mediolanum|Mediolanenses]]: Franciscus Niger protonotarius,<ref>Epistula 42 (1488)</ref> [[Ioannes Iacobus Trivultius]] marchio Viglevanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Arcimboldus||it|qid=Q1406791}} archiepiscopus Mediolanensis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Scaramutia Trivultius||it|qid=Q729751}} episcopus Comensis
* Mediolanenses peregrini: [[Theodorus Guainerius]] Papiensis regi Francico archiatrus, [[Aloisius Marlianus (archiatrus)|Aloisius Marlianus]] "concivis" "conterraneus et amicissimus" regi [[Carolus V (imperator)|Carolo]] protomedicus et episcopus Tudensis<ref>Epistulae 361, 382, 516-518, 529, 551, 554, 573-576, 579, 581, 584, 611, 656-662, cf. 655 (1507-1520)</ref> et {{safesubst:creanda/m|it|Mercurino Arborio di Gattinara|Mercurinus Gattinara|t=2026-09-17 14:21:24}} regi Carolo magnus cancellarius marescalcusque Franciae
* [[Roma]]ni: cardinalis [[Ascanius Maria Sfortia]] (epistulis saepe "Ascanio" superscriptis), [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponius Laetus]]<ref>Epistulae 6, 88, 146, 152, 156, 181, 185, 189, cf. 190 (1488-1498)</ref>
* Itali alii: [[Petrus Ranzanus]] Panormitanus
* Scholastici eruditique [[Pontificia Universitas Salmanticensis|Salmanticenses]]: [[Lucius Marineus Siculus]], [[Aelius Antonius Nebrissensis|Antonius Nebrissensis]], {{safesubst:creanda/m|es|Gutierre de Toledo (-1506)|Gutterius a Toleto|t=2026-09-17 17:00:42}}, Arius Lusitanus, Petrus Pontensis, "doctor Villasandinus"
* Familia regia: [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabella I]] regina et [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandus II]] rex,<ref>Inter alias epistula 280 (1504) "futuro ... regi Parthenopeo", i.e. Neapolitano, superscripta</ref> Ioannes princeps
* Aulici et clerici Hispani: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)||es|qid=Q8078615}} (epistulis saepe "suo comiti" superscriptis) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ferdinandus a Talavera||en|qid=Q559368}} archiepiscopus Granatensis reginaeque [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] consiliarius (epistulis saepe "Comiti et Archiepiscopo" superscriptis), Alphonsus Carillus episcopus Pompilonensis et Georgius de Costa archiepiscopus Bracarensis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Gonzalus Mendocius (cardinalis)||es|qid=Q786748}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Murus (decanus Compostellanus)||es|qid=Q8471018}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Villascusae||es|qid=Q5806511}} episcopus Conchensis deinde Malacitanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Michael Perez Almacanus||es|qid=Q15816415}} regis secretarius, Gometius a Toleto canonicus Granatensis, Fernandus a Vega consiliarius et commendatarius Castellae
* Hispani in Italia morantes: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bernardinus Lupus Caravaialus||es|qid=Q2537990}} cardinalis Sanctae Crucis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garcias Lassus (orator)|Garcias Lassus|es|qid=Q17632800}} orator Hispanus apud Pontificem
* Discipuli: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius||es|qid=Q2297287}} poëta et legatus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius||es|qid=Q3754494}} epistulis "mei Tendillae comitis filio" atque deinde "marchioni Mondejaris" etc. superscriptis<ref>Epistulae 514-561, 564-565 (1513-1515)</ref> et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Fagiardus (marchio Bellecensis)||es|qid=Q2615834}} (epistulis nonnullis "marchionibus discipulis" etc. superscriptis),<ref>E. g. epistula 582 (1517); cf. epistula 790 (1523)</ref> Ioannes Portugallicus dux Brigantiae, Iacobus Ghimaraneus dux Portugalliae, Alfonsus a Silva Cifontei comitis haeres, Garsias a Toleto, Praefectus Damicellorum Stellae arcem habens
* Itali in Hispania morantes: Lucius Marineus Siculus supra enumeratus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexander Geraldinus||it|qid=Q3610043}} episcopus futurus [[Dominicopolis|Dominicopolitanus]],<ref>Epistulae 38, 76 (1488-1489)</ref> Antonius Geraldinus protonotarius,<ref>Epistula 37 (1488)</ref> Bartholomeus Scandianus nuntius in Hispanis apostolicus, Condulmarius protonotarius, Dominicus Trivisanus quondam orator in Hispania, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Ruffus (archiepiscopus Cusentinus)||it|qid=Q64779142}} legatus apostolicus,<ref>Epistulae 325-330 (1507)</ref> {{safesubst:creanda/m|d|Q68862084|Vianesius Albergatus|t=2026-09-17 14:21:24}} nuntius apostolicus
* Francogallus: [[Georgius de Ambacia]] cardinalis
* Batavus: [[Hadrianus VI|Adrianus Traiectinus]], episcopus Dertosensis cardinalisque Hispaniaeque regens pontifexque (Hadrianus VI)
== Editiones et versiones ==
* 1530 : ''Opus epistolarum P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''; [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh Textus apud Internet Archive]
* 1670 : ''Opus epistolarum Petri Martyris Anglerii Mediolanensis ...'' Amstelodami: typis Elzevirianis; [https://archive.org/details/bub_gb_QB0VAAAAQAAJ Textus apud Internet Archive]
* 1885 : Paul Gaffarel, Fernand Louvot, interprr., ''Lettres de Pierre Martyr Anghiera relatives aux découvertes maritimes des espagnols et des portugais''. Lutetiae: Institut Géographique de Paris; [https://archive.org/details/lettresdepierrem00anghiala Textus apud Internet Archive]
* 1953-1957 :José López de Toro, ed., ''Pedro Mártir de Anglería: Epistolario''. Matriti; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1503686w Textus ultimi fasciculi]
* 1966 : Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* J. Bernays, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Argentorati: Trübner, 1891; [https://archive.org/details/petrusmartyrang00berngoog/page/n8/mode/2up Textus imperfectus] {{Google Books|Om0WbNSwTGUC}} (sunt qui "Isaac Bernays", qui "Jakob Bernays" adscribunt)
* Heinrich Heidenheimer, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Berolini: Seehagen, 1881; [https://archive.org/details/petrusmartyrang01heidgoog/page/n7/mode/2up Textus]
* Johannes Gerigk, ''Das Opus epistolarum des Petrus Martyr, ein Beitrag zur Kritik der Quellen des ausgehenden 15. und beginnenden 16. Jahrhunderts''. Braunsberg: Druck der Ermlœndischen Zeitungs und Verlagsdruckerei J. A. Wichert, 1881 (dissertatio Regiomontana); [https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:824-dtl-0000086795 Textus]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
[[Categoria:Scripta 1530]]
[[Categoria:Litterae Latinae Renascentes]]
[[Categoria:Hispaniae scripta]]
[[Categoria:Epistulae]]
[[Categoria:Monarchia Regum Catholicorum]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria]]
hx11lxxgg7uo2y9ujzf5cbzt8d8d9vy
3988889
3988874
2026-09-17T19:15:49Z
Andrew Dalby
1084
3988889
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Opus epistolarum}} est congeries scriptorum privatorum [[Petrus Martyr ab Angleria|Petrus Martyr ab Angleria]] aulici regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et [[Isabella II (regina Hispaniae)|Isabellae]]. Epistolae 813 colliguntur, quae secundum annos in libros 38 divisae sunt (libro primo annum 1488, libro trigesimo octavo annum 1525 comprehendente). Inter amicos, quibus epistulae missae erant, videntur (enumeratio epistularum editionis 1670 hic accipitur):
* [[Aruna|Arunenses]]: fratres sui Georgius et Ioannes Baptista ab Angleria;<ref>Epistulae 78, 79, 412, 422 (1489-1509)</ref> condiscipulus iuvenilis Ioannes Maria Sardus,<ref>Epistulae 77, 83 (1489-1490)</ref> Ioannes Borromeus comes Aronae<ref>Inter alias epistulae 23, 30, 61, 94</ref>
* [[Mediolanum|Mediolanenses]]: Franciscus Niger protonotarius,<ref>Epistula 42 (1488)</ref> [[Ioannes Iacobus Trivultius]] marchio Viglevanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Arcimboldus||it|qid=Q1406791}} archiepiscopus Mediolanensis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Scaramutia Trivultius||it|qid=Q729751}} episcopus Comensis
* Mediolanenses peregrini: [[Theodorus Guainerius]] Papiensis regi Francico archiatrus, [[Aloisius Marlianus (archiatrus)|Aloisius Marlianus]] "concivis" "conterraneus et amicissimus" regi [[Carolus V (imperator)|Carolo]] protomedicus et episcopus Tudensis<ref>Epistulae 361, 382, 516-518, 529, 551, 554, 573-576, 579, 581, 584, 611, 656-662, cf. 655 (1507-1520)</ref> et {{safesubst:creanda/m|it|Mercurino Arborio di Gattinara|Mercurinus Gattinara|t=2026-09-17 14:21:24}} regi Carolo magnus cancellarius marescalcusque Franciae
* [[Roma]]ni: cardinalis [[Ascanius Maria Sfortia]] (epistulis saepe "Ascanio" superscriptis), [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponius Laetus]]<ref>Epistulae 6, 88, 146, 152, 156, 181, 185, 189, cf. 190 (1488-1498)</ref>
* Itali alii: [[Petrus Ranzanus]] Panormitanus<ref>Epistula 166 (1495)</ref>
* Scholastici eruditique [[Pontificia Universitas Salmanticensis|Salmanticenses]]: [[Lucius Marineus Siculus]], [[Aelius Antonius Nebrissensis|Antonius Nebrissensis]], {{safesubst:creanda/m|es|Gutierre de Toledo (-1506)|Gutterius a Toleto|t=2026-09-17 17:00:42}}, Arius Lusitanus, Petrus Pontensis, "doctor Villasandinus"
* Familia regia: [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabella I]] regina et [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandus II]] rex,<ref>Inter alias epistula 280 (1504) "futuro ... regi Parthenopeo", i.e. Neapolitano, superscripta</ref> Ioannes princeps
* Aulici et clerici Hispani: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)||es|qid=Q8078615}} (epistulis saepe "suo comiti" superscriptis) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ferdinandus a Talavera||en|qid=Q559368}} archiepiscopus Granatensis reginaeque [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] consiliarius (epistulis saepe "Comiti et Archiepiscopo" superscriptis), Alphonsus Carillus episcopus Pompilonensis et Georgius de Costa archiepiscopus Bracarensis,<ref>Epistulae saepe ambobus missae 9, 10, </ref> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Gonzalus Mendocius (cardinalis)||es|qid=Q786748}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Murus (decanus Compostellanus)||es|qid=Q8471018}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Villascusae||es|qid=Q5806511}} episcopus Conchensis deinde Malacitanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Michael Perez Almacanus||es|qid=Q15816415}} regis secretarius, Gometius a Toleto canonicus Granatensis, Fernandus a Vega consiliarius et commendatarius Castellae
* Hispani in Italia morantes: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bernardinus Lupus Caravaialus||es|qid=Q2537990}} cardinalis Sanctae Crucis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garcias Lassus (orator)|Garcias Lassus|es|qid=Q17632800}} orator Hispanus apud Pontificem
* Discipuli: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius||es|qid=Q2297287}} poëta et legatus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius||es|qid=Q3754494}} epistulis "mei Tendillae comitis filio" atque deinde "marchioni Mondejaris" etc. superscriptis<ref>Epistulae 514-561, 564-565 (1513-1515)</ref> et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Fagiardus (marchio Bellecensis)||es|qid=Q2615834}} (epistulis nonnullis "marchionibus discipulis" etc. superscriptis),<ref>E. g. epistula 582 (1517); cf. epistula 790 (1523)</ref> Ioannes Portugallicus dux Brigantiae, Iacobus Ghimaraneus dux Portugalliae, Alfonsus a Silva Cifontei comitis haeres, Garsias a Toleto, Praefectus Damicellorum Stellae arcem habens
* Itali in Hispania morantes: Lucius Marineus Siculus supra enumeratus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexander Geraldinus||it|qid=Q3610043}} episcopus futurus [[Dominicopolis|Dominicopolitanus]],<ref>Epistulae 38, 76 (1488-1489)</ref> Antonius Geraldinus protonotarius,<ref>Epistula 37 (1488)</ref> Bartholomeus Scandianus nuntius in Hispanis apostolicus, Condulmarius protonotarius, Dominicus Trivisanus quondam orator in Hispania, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Ruffus (archiepiscopus Cusentinus)||it|qid=Q64779142}} legatus apostolicus,<ref>Epistulae 325-330 (1507)</ref> {{safesubst:creanda/m|d|Q68862084|Vianesius Albergatus|t=2026-09-17 14:21:24}} nuntius apostolicus
* Francogallus: [[Georgius de Ambacia]] cardinalis
* Batavus: [[Hadrianus VI|Adrianus Traiectinus]], episcopus Dertosensis cardinalisque Hispaniaeque regens pontifexque (Hadrianus VI)
== Editiones et versiones ==
* 1530 : ''Opus epistolarum P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''; [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh Textus apud Internet Archive]
* 1670 : ''Opus epistolarum Petri Martyris Anglerii Mediolanensis ...'' Amstelodami: typis Elzevirianis; [https://archive.org/details/bub_gb_QB0VAAAAQAAJ Textus apud Internet Archive]
* 1885 : Paul Gaffarel, Fernand Louvot, interprr., ''Lettres de Pierre Martyr Anghiera relatives aux découvertes maritimes des espagnols et des portugais''. Lutetiae: Institut Géographique de Paris; [https://archive.org/details/lettresdepierrem00anghiala Textus apud Internet Archive]
* 1953-1957 :José López de Toro, ed., ''Pedro Mártir de Anglería: Epistolario''. Matriti; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1503686w Textus ultimi fasciculi]
* 1966 : Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* J. Bernays, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Argentorati: Trübner, 1891; [https://archive.org/details/petrusmartyrang00berngoog/page/n8/mode/2up Textus imperfectus] {{Google Books|Om0WbNSwTGUC}} (sunt qui "Isaac Bernays", qui "Jakob Bernays" adscribunt)
* Heinrich Heidenheimer, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Berolini: Seehagen, 1881; [https://archive.org/details/petrusmartyrang01heidgoog/page/n7/mode/2up Textus]
* Johannes Gerigk, ''Das Opus epistolarum des Petrus Martyr, ein Beitrag zur Kritik der Quellen des ausgehenden 15. und beginnenden 16. Jahrhunderts''. Braunsberg: Druck der Ermlœndischen Zeitungs und Verlagsdruckerei J. A. Wichert, 1881 (dissertatio Regiomontana); [https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:824-dtl-0000086795 Textus]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
[[Categoria:Scripta 1530]]
[[Categoria:Litterae Latinae Renascentes]]
[[Categoria:Hispaniae scripta]]
[[Categoria:Epistulae]]
[[Categoria:Monarchia Regum Catholicorum]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria]]
8jfce9ksj8er11y593n5lb5x59ulyid
3988894
3988889
2026-09-17T20:10:41Z
Andrew Dalby
1084
3988894
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{ores|Opus epistolarum}} est congeries scriptorum privatorum [[Petrus Martyr ab Angleria|Petrus Martyr ab Angleria]] aulici regum catholicorum [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandi]] et [[Isabella II (regina Hispaniae)|Isabellae]]. Epistolae 813 colliguntur, quae secundum annos in libros 38 divisae sunt (libro primo annum 1488, libro trigesimo octavo annum 1525 comprehendente). Inter amicos, quibus epistulae missae erant, videntur (enumeratio epistularum editionis 1670 hic accipitur):
* [[Aruna|Arunenses]]: fratres sui Georgius et Ioannes Baptista ab Angleria;<ref>Epistulae 78, 79, 412, 422 (1489-1509)</ref> condiscipulus iuvenilis Ioannes Maria Sardus,<ref>Epistulae 77, 83 (1489-1490)</ref> Ioannes Borromeus comes Aronae<ref>Inter alias epistulae 23, 30, 61, 94</ref>
* [[Mediolanum|Mediolanenses]]: Franciscus Niger protonotarius,<ref>Epistula 42 (1488)</ref> [[Ioannes Iacobus Trivultius]] marchio Viglevanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Arcimboldus||it|qid=Q1406791}} archiepiscopus Mediolanensis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Scaramutia Trivultius||it|qid=Q729751}} episcopus Comensis
* Mediolanenses peregrini: [[Theodorus Guainerius]] Papiensis regi Francico archiatrus,<ref>Epistulae 28, 141. De eo cf. [https://www.academia.edu/42900870/Penser_la_médecine_construire_sa_pratique_Antonio_et_Théodore_Guaineri_deux_médecins_au_XVe_siècle dissertationem Bonnaffoux]</ref> [[Aloisius Marlianus (archiatrus)|Aloisius Marlianus]] "concivis" "conterraneus et amicissimus" regi [[Carolus V (imperator)|Carolo]] protomedicus et episcopus Tudensis<ref>Epistulae 361, 382, 516-518, 529, 551, 554, 573-576, 579, 581, 584, 611, 656-662, cf. 655 (1507-1520). De eo cf. [https://emlo.bodleian.ox.ac.uk/profile/person/3f2206c1-0e91-4f54-be4d-62d94b563aa6 indicem epistularum Erasmi] et [https://theses.hal.science/tel-02917360v1/file/GORDEZIANI_Lika_2_com_20190107.pdf dissertationem Gordeziani p. 96 (nota subiuncta)]</ref> et {{safesubst:creanda/m|it|Mercurino Arborio di Gattinara|Mercurinus Gattinara|t=2026-09-17 14:21:24}} regi Carolo magnus cancellarius marescalcusque Franciae
* [[Roma]]ni: cardinalis [[Ascanius Maria Sfortia]] (epistulis saepe "Ascanio" superscriptis), [[Iulius Pomponius Laetus|Pomponius Laetus]]<ref>Epistulae 6, 88, 146, 152, 156, 181, 185, 189, cf. 190 (1488-1498)</ref>
* Itali alii: [[Petrus Ranzanus]] Panormitanus<ref>Epistula 166 (1495)</ref>
* Scholastici eruditique [[Pontificia Universitas Salmanticensis|Salmanticenses]]: [[Lucius Marineus Siculus]],<ref>Epistulae 54, 55</ref> [[Aelius Antonius Nebrissensis|Antonius Nebrissensis]], {{safesubst:creanda/m|es|Gutierre de Toledo (-1506)|Gutterius a Toleto|t=2026-09-17 17:00:42}}, Arius Lusitanus, Petrus Pontensis, "doctor Villasandinus"
* Familia regia: [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabella I]] regina et [[Ferdinandus II (rex Aragonum)|Ferdinandus II]] rex,<ref>Inter alias epistula 280 (1504) "futuro ... regi Parthenopeo", i.e. Neapolitano, superscripta</ref> Ioannes princeps
* Aulici et clerici Hispani: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Enecus Lupus Mendocius (comes Tendillae)||es|qid=Q8078615}} (epistulis saepe "suo comiti" superscriptis) et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ferdinandus a Talavera||en|qid=Q559368}} archiepiscopus Granatensis reginaeque [[Isabella I (regina Castellae et Legionis)|Isabellae]] consiliarius (epistulis saepe "Comiti et Archiepiscopo" superscriptis), Alphonsus Carillus episcopus Pompilonensis et Georgius de Costa archiepiscopus Bracarensis amici ut videtur inseparabiles,<ref>Epistulae saepe ambobus missae 9, 10, 27, 43, 48, 86-87, 93, 115, 124, 135 [de Columbo], 144, 171, 186, 190, 192, 194, 197</ref> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Gonzalus Mendocius (cardinalis)||es|qid=Q786748}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Murus (decanus Compostellanus)||es|qid=Q8471018}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Villascusae||es|qid=Q5806511}} episcopus Conchensis deinde Malacitanus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Michael Perez Almacanus||es|qid=Q15816415}} regis secretarius, Gometius a Toleto canonicus Granatensis, Fernandus a Vega consiliarius et commendatarius Castellae
* Hispani in Italia morantes: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bernardinus Lupus Caravaialus||es|qid=Q2537990}} cardinalis Sanctae Crucis, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garcias Lassus (orator)|Garcias Lassus|es|qid=Q17632800}} orator Hispanus apud Pontificem<ref>Epistulae 244-245 (1502)</ref>
* Discipuli: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Didacus Furtatus Mendocius||es|qid=Q2297287}} poëta et legatus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ludovicus Furtatus Mendocius||es|qid=Q3754494}} epistulis "mei Tendillae comitis filio" atque deinde "marchioni Mondejaris" etc. superscriptis<ref>Epistulae 514-561, 564-565 (1513-1515)</ref> et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Petrus Fagiardus (marchio Bellecensis)||es|qid=Q2615834}} (epistulis nonnullis "marchionibus discipulis" etc. superscriptis),<ref>E. g. epistula 582 (1517); cf. epistula 790 (1523)</ref> Ioannes Portugallicus dux Brigantiae, Iacobus Ghimaraneus dux Portugalliae, Alfonsus a Silva Cifontei comitis haeres, Garsias a Toleto, Praefectus Damicellorum Stellae arcem habens
* Itali in Hispania morantes: Lucius Marineus Siculus supra enumeratus, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Alexander Geraldinus||it|qid=Q3610043}} episcopus futurus [[Dominicopolis|Dominicopolitanus]],<ref>Epistulae 38, 76 (1488-1489)</ref> Antonius Geraldinus protonotarius,<ref>Epistula 37 (1488)</ref> Bartholomeus Scandianus nuntius in Hispanis apostolicus, Condulmarius protonotarius, Dominicus Trivisanus quondam orator in Hispania, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Ruffus (archiepiscopus Cusentinus)||it|qid=Q64779142}} legatus apostolicus,<ref>Epistulae 325-330 (1507)</ref> {{safesubst:creanda/m|d|Q68862084|Vianesius Albergatus|t=2026-09-17 14:21:24}} nuntius apostolicus
* Francogallus: [[Georgius de Ambacia]] cardinalis
* Batavus: [[Hadrianus VI|Adrianus Traiectinus]], episcopus Dertosensis cardinalisque Hispaniaeque regens pontifexque (Hadrianus VI)
== Editiones et versiones ==
* 1530 : ''Opus epistolarum P. M. Anglerii Mediolanensis protonotarii apostolici atque a consiliis rerum Indicarum''; [https://archive.org/details/opusepistolarump00angh Textus apud Internet Archive]
* 1670 : ''Opus epistolarum Petri Martyris Anglerii Mediolanensis ...'' Amstelodami: typis Elzevirianis; [https://archive.org/details/bub_gb_QB0VAAAAQAAJ Textus apud Internet Archive]
* 1885 : Paul Gaffarel, Fernand Louvot, interprr., ''Lettres de Pierre Martyr Anghiera relatives aux découvertes maritimes des espagnols et des portugais''. Lutetiae: Institut Géographique de Paris; [https://archive.org/details/lettresdepierrem00anghiala Textus apud Internet Archive]
* 1953-1957 :José López de Toro, ed., ''Pedro Mártir de Anglería: Epistolario''. Matriti; [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1503686w Textus ultimi fasciculi]
* 1966 : Erich Woldan, ed., ''Petrus Martyr de Angleria: Opera''. Graecii: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt, 1966 (fac-simile editionum antiquorum)
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{DBI|http://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-martire-d-anghiera_(Dizionario-Biografico)/|Anghiera, Pietro Martire d'|Roberto Almagià|1961}}
* J. Bernays, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Argentorati: Trübner, 1891; [https://archive.org/details/petrusmartyrang00berngoog/page/n8/mode/2up Textus imperfectus] {{Google Books|Om0WbNSwTGUC}} (sunt qui "Isaac Bernays", qui "Jakob Bernays" adscribunt)
* Heinrich Heidenheimer, ''Petrus Martyr Anglerius und sein Opus epistolarum''. Berolini: Seehagen, 1881; [https://archive.org/details/petrusmartyrang01heidgoog/page/n7/mode/2up Textus]
* Johannes Gerigk, ''Das Opus epistolarum des Petrus Martyr, ein Beitrag zur Kritik der Quellen des ausgehenden 15. und beginnenden 16. Jahrhunderts''. Braunsberg: Druck der Ermlœndischen Zeitungs und Verlagsdruckerei J. A. Wichert, 1881 (dissertatio Regiomontana); [https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:824-dtl-0000086795 Textus]
* Henry R. Wagner, "[https://www.americanantiquarian.org/node/11329 Peter Martyr and His Works]" in ''Proceedings of the American Antiquarian Society'' vol. 56 (1946) pp. 239-288
[[Categoria:Scripta 1530]]
[[Categoria:Litterae Latinae Renascentes]]
[[Categoria:Hispaniae scripta]]
[[Categoria:Epistulae]]
[[Categoria:Monarchia Regum Catholicorum]]
[[Categoria:Petrus Martyr ab Angleria]]
m1rumiegetmqleh4xq9fj0ncm7osisg
Angelus Trevisanus (legatus)
0
327262
3988898
3978279
2026-09-17T20:14:59Z
Grufo
64423
Formulam {{[[Formula:Creanda/mora|creanda/mora]]}} e pagina detraxi quia tempus praeteriit.
3988898
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidata}}
{{Res|Angelus Trevisanus}}, nomen [[lingua Veneta]] aliter scriptum, fuit legatus [[Venetiae|Venetiarum]] auctorque versionis ''[[De orbe novo decades|Decadis primae]]''. Trevisanus annis 1497 et 1498 a secretis meruit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Dominicus Malipierus|Dominico Malipiero|it|qid=Q5290104}} senatori et historico.
== Manuscriptum Trevisanum ==
Trevisanus anno 1501, in [[Hispania]] excubans, series epistularum Malipiero misit quibus versionem ''[[De orbe novo decades|Decadum]]'' [[Petrus Martyr ab Angleria|Petri Martyris ab Angleria]] (usque adeo non divulgatarum) composuit ad usum senatus Veneti. Huic seriei addidit alia documenta de explorationibus recentibus.
Censetur plura exemplaria inter senatores optimatesque Venetos a Malipiero distributa esse, sed unum tantum nobis servatur: hodie in [[Bibliotheca Congressus Civitatum Foederatarum|Bibliotheca Congressus]] [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia]]e reperitur. In hoc manuscripto documenta quae sequuntur insunt:
* Quattuor epistulae Trevisanae quae e ''Decadibus'' Petri Martyris extrahuntur
* Ioannis "Cretici" dicti narratio, e [[lingua Lusitana]] versa, de navigationibus [[Vasco da Gama|Vasci da Gama]] et [[Petrus Álvares Cabral|Petri Álvares Cabral]]
* epistula Petri Pasquaglii Veneti [[Olisipo]]ne morantis
* epistula regibus catholicis directa de navigatione [[Calicutium|Calicutii]]
* epistula Francisci de Saita Francisco Pasquaglio legato directa
* narratio Iosephi cuiusdam [[India]]ni qui cum Cabral in [[Portugallia]]m iter fecerit.
Collectio autem, a Trevisano facta, iussu Malipieri rescripta, mox in manus typographorum Italicoum pervenit. Ea pars, quae ad navigationes Hispanicas pertinet, anno [[1504]] sub titulo ''Libretto di tutta la navigazione del re di Spagna de le isole et terreni novamente trovati'' divulgata est. Mox collectio fere omnis, aliis narrationibus insuper additis, anno [[1507]] e prelo prodit sub titulo ''Paesi novamente retrovati''; quae editio [[Italiane|Italiana]] anno insequenti [[Latine]] (''[[Itinerarium Portugallensium]]'') et [[Theodisce]] (''Newe unbekanthe landte'') necnon [[Saxonice]] versa erit.
== Editiones quae e documentis Trevisanis derivant ==
* 1504 : ''Libretto di tutta la navigazione del re di Spagna de le isole et terreni novamente trovati''. Albertino Vercellese da Lisbona; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=chi.32118655&seq=193 editio 1893 imperfecta]
* 1507 : {{ec|id=Montalboddo (1507)|c=[[Francanus Montalbodus|Fracanzano Montalboddo]], ed., ''[[Itinerarium Portugallensium|Paesi novamente retrovati et nouo mondo da Alberico Vesputio Florentino]]'' {{Ling|Italice}} [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k58988n Textus 1507 apud Gallica] [https://archive.org/details/paesinouamentere00frac Editio 1508 rursus impressa 1916] apud ''Internet Archive''}}
* 1993 : Angela Caracciolo Aricò, ed., ''Angelo Trevisan: Lettere sul nuovo mondo. Granada 1501. Testo critico, introduzione e note''. Venetiis: Albrizzi
== Bibliographia ==
* "[https://www.nytimes.com/1931/08/16/archives/notes-on-rare-books.html Notes on rare books]" in ''[[New York Times]]'' (13 Augusti 1931)
* Norbert Ankenbauer, ed., ''[https://diglib.hab.de/edoc/ed000145/start.htm Paesi novamente retrovati - Newe unbekanthe landte. Eine digitale Edition früher Entdeckerberichte]'' (''Editiones Electronicae Guelferbytanae'', 10). Wolfenbüttel: Herzog August Bibliothek, 2012
* Angela Caracciolo Aricò, "[https://www.academia.edu/5698512/Angelo_Trevisan_Lettere_sul_Nuovo_Mondo_Granada_1501 L'immagine del nuovo mondo nella cultura veneziana del cinquecento]" in ''Versants'' vol. 22 (1992) pp. 69-89
* Max Böhme, ''Die großen Reisesammlungen des 16. Jahrhunderts und ihre Bedeutung''. Argentorati, 1904; [https://archive.org/details/bub_gb_6FYNAQAAIAAJ/page/n11/mode/2up Textus apud Internet Archive]
* Michael Brennan, "[https://www.connotations.de/article/michael-brennan-the-texts-of-peter-martyrs-de-orbe-novo-decades-1504-1628-a-response-to-andrew-hadfield/ The Texts of Peter Martyr's De orbe novo decades (1504-1628): A Response to Andrew Hadfield]" in ''Connotations'' vol. 6 no. 2 (1996/1997) {{Penna}}
* Eric Dursteler, "Reverberations of the Voyages of Discovery in Venice, ca. 1501: The Trevisan Manuscript in the Library of Congress" in ''Mediterranean Studies'' vol. 9 (2000) pp. 43-64 {{Penna}} ; [https://www.jstor.org/stable/41166910 JSTOR]
* Marco Foscarini, ''Della letteratura veneziana ed altri scritti intorno ad essa'' (Venetiis, 1854) pp. 453, 459
{{Anni vitae|saeculo 15|saeculo 16|Trevisanus, Angelus}}
[[Categoria:Legati Italiae]]
[[Categoria:Incolae Venetiarum]]
[[Categoria:Interpretes Latino-Italiani]]
[[Categoria:Scriptores itinerum]]
30qe7hoyny4un4emizidnafqhtsygof
Eliza Acton
0
327725
3988895
3981224
2026-09-17T20:13:17Z
Grufo
64423
Formulam {{[[Formula:Creanda/mora|creanda/mora]]}} e pagina detraxi quia tempus praeteriit.; formulam {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:nexus ad paginam creandam creatamve]]}} detraxi, quia pagina creata est.
3988895
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Eliza Acton}} (nata in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Burgus de Bello|Burgo de Bello|en|qid=Q737593}}<ref>"In burgo de Bello": ''Chronicon Monasterii de Bello'' (1980) [https://archive.org/details/chronicleofbattl0000batt/mode/2up?q=bello p. 266]</ref> die [[17 Aprilis]] [[1799]]; [[Hampstedia]]e<ref>"Hampstediae" (cas. loc.) [https://api.wellcomecollection.org/text/v1/b29010433_0001 hic habes]</ref> die [[13 Februarii]] [[1859]] mortua) fuit [[scriptrix]] de arte coquinaria. Opus celeberrimum, titulo {{Op|[[Modern Cookery in All its Branches]]}}, anno [[1845]] divulgari iussit.
== Opera ==
* 1826 : {{Op|Poems}}
* 1845 : {{Op|[[Modern Cookery in All its Branches]]}}
*** 1845 : editio Philadelphiensis, editore [[Sara Iosepha Hale]]
** 1855 : editio quindecima aucta, novo titulo {{Op|[[Modern Cookery in All its Branches|Modern Cookery for Private Families]]}}
*** 1860 : editio Philadelphiensis aucta, editore Sara Iosepha Hale, titulo prisco
* 1857 : {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|The English Bread-Book for Domestic Use||en|qid=Q48770617}}}}; [https://archive.org/details/b21531006/page/n5/mode/2up Textus apud Internet Archive]
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* Elizabeth Ray, ed.; [[Elizabetha David|Elizabeth David]], praefatore, {{Op|The best of Eliza Acton}}. Londinii: Longmans, 1968; [https://archive.org/details/bestofelizaacton0000eliz/ exemplar mutuabile editionis 1974]
* "Eliza Acton" in Alice Arndt, ''Culinary biographies'' (Houstoniae: Yes Press, 2006) pp. 5-7
{{Anni vitae|1799|1859|Acton, Eliza}}
[[Categoria:Scriptores Angliae]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Scriptores de re cibaria]]
lj92gfg8ud8xl7xl6m7et57iv0bzc1k
Experimentum mentale
0
328371
3988909
3986841
2026-09-17T20:36:03Z
LilyKitty
18316
corrigendum
3988909
wikitext
text/x-wiki
{{Latinitas|-3}}
[[Fasciculus:Schrodinger cat in box.jpg|thumb|[[Feles]]{{dubsig}} [[Ervinus Schrödinger|Ervini Schrödinger]] de [[mechanica quantica]], exemplum experimenti mentalis.]]
{{res|Experimentum mentale}} est [[experimentum]] vel [[scenarium]] imagirarium{{dubsig}} [[mens|mente]] vel [[cognitio]]ne, non [[laboratorium|laboratorio]], effectum ad [[theoria]]m novam explicandam. Etiam abstracta [[hypothesis]] esse potest quae nostras [[institutio]]nes de [[moralitas|moralitate]] et [[philosophia]] explorat.<ref>[https://journals.publishing.umich.edu/phimp/article/id/2109/ Philosophers on philosophy: The 2020 PhilPaper Survey].</ref>
Origo experimenti mentalis putatur [[demonstratio mathematica]] temporis [[Graecia antiqua|Graeciae antiquae]], saepe verbo δεικνυμι indicata. In [[philosophia scientiae]], [[Ioannes Christianus Ørsted]] primum notionem experimenti mentalis verbo [[Theodisce|Theodisco]] ''Gedenkenexperiment'' anno [[1812]] indicavit.{{dubsig}}<ref>[https://plato.stanford.edu/archives/win2019/entries/thought-experiment/ Thought Experiments] ([[Universitas Stanfordiensis|Universitatis Stanfordiensis]] archivum philosophicum).</ref> [[Ernestus Mach]] de hac notione cogitavit.
== Exempla experimentorum mentalium ==
* [[Asinus Buridani]]
* [[Conclave Mariae]]
* [[Daemon Laplaceanus]]
* [[Daemon Maxwellianus]] de [[altera lex thermodynamica|altera lege thermodynamica]]
* [[Theorema simiarum infinitarum]]
* [[Thesea navis]]
* [[Terra Gemina]]
== Notae ==
<references/>
{{NexInt}}
* [[Paradoxum]]
[[Categoria:Epistemologia]]
[[Categoria:Metaphysica]]
[[Categoria:Experimenta mentalia| ]]
[[Categoria:Philosophia scientiae]]
ooqo77ofc156y1c3gmyrdt604juc8sy
3988912
3988909
2026-09-17T21:03:13Z
Grufo
64423
Ubi potui correxi
3988912
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Schrodinger cat in box.jpg|thumb|[[Feles]] [[Ervinus Schrödinger|Ervini Schrödinger]] de [[mechanica quantica]], exemplum experimenti mentalis.]]
{{res|Experimentum mentale}} est [[experimentum]] vel [[scenarium]] commenticium [[mens|mente]] vel [[cognitio]]ne, non [[laboratorium|laboratorio]], effectum ad [[theoria]]m novam explicandam. Etiam abstracta [[hypothesis]] esse potest quae nostras [[institutio]]nes de [[moralitas|moralitate]] et [[philosophia]] explorat.<ref>[https://journals.publishing.umich.edu/phimp/article/id/2109/ Philosophers on philosophy: The 2020 PhilPaper Survey].</ref>
Origo experimenti mentalis a [[demonstratio mathematica|demonstratione mathematica]] temporis [[Graecia antiqua|Graeciae antiquae]] ducitur, saepe verbo δεικνυμι indicata. In [[philosophia scientiae]], [[Ioannes Christianus Ørsted]] notionem experimenti mentalis primus verbo [[Theodisce|Theodisco]] {{barbarice|lingua=de|Gedenkenexperiment}} anno [[1812]] indicavit.<ref>[https://plato.stanford.edu/archives/win2019/entries/thought-experiment/ Thought Experiments] ([[Universitas Stanfordiensis|Universitatis Stanfordiensis]] archivum philosophicum).</ref> Anno [[1883]] [[Ernestus Mach]] hanc notionem exploravit ampliavitque.<ref>{{qc|Mach, 1883}}.</ref>
== Exempla experimentorum mentalium ==
* [[Asinus Buridani]]
* [[Conclave Mariae]]
* [[Daemon Laplaceanus]]
* [[Daemon Maxwellianus]] de [[altera lex thermodynamica|altera lege thermodynamica]]
* [[Theorema simiarum infinitarum]]
* [[Thesea navis]]
* [[Terra Gemina]]
== Notae ==
<references/>
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Mach, 1883
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Mach
| nomen auctoris = Ernestus Valfridus Josephus Venceslaus
| commentatio de auctore = Ernestus Mach
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Die Mechanik in ihrer Entwicklung historisch-kritisch dargestellt
| lingua = de
| latine = Mechanica secundum suum progressum historice criticeque exposita
| annus = 1883
| url = https://archive.org/details/bub_gb_x9Q2AAAAMAAJ
| locus = [[Lipsia]]e
| domus editoria = F. A. Brockhaus
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Paradoxum]]
[[Categoria:Epistemologia]]
[[Categoria:Metaphysica]]
[[Categoria:Experimenta mentalia| ]]
[[Categoria:Philosophia scientiae]]
fu4bjjsss3wtu1f9nwnercf0w0vkkrd
Interactio Fermiana
0
328673
3988789
3988777
2026-09-17T12:50:48Z
Grufo
64423
Minora
3988789
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] (antineutrinum comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et [[neutrinum|antineutrinum]] dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es, in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea antineutrinum esse statutum est) et [[proton]]e explicari potest.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et [[antineutrinum]] per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novam theorias physicas divulgandam. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria particularum genera tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis praebet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatos colligenda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum computando qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum elementum matricis <math>Q_{mn}^*</math> statuum particulae gravis <math>u_n</math> et <math>v_m</math> evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus idem elementum uni propinquius est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet et nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse forma copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
449f8rerf7ceh0e4ghoeyw4cigowt5o
3988800
3988789
2026-09-17T13:20:48Z
Grufo
64423
Minora
3988800
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] (antineutrinum comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et [[neutrinum|antineutrinum]] dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es, in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea antineutrinum esse statutum est) et [[proton]]e explicari potest.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et [[antineutrinum]] per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum computando qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum elementum matricis <math>Q_{mn}^*</math> statuum particulae gravis <math>u_n</math> et <math>v_m</math> evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus idem elementum uni propinquius est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse forma copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
h5mik5c4yt092f4evstxdz76ir0aa33
3988805
3988800
2026-09-17T13:26:15Z
Grufo
64423
3988805
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] (antineutrinum comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et [[neutrinum|antineutrinum]] dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es, in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea antineutrinum esse statutum est) et [[proton]]e explicari potest.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et [[antineutrinum]] per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum computando qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum elementum matricis <math>Q_{mn}^*</math> statuum particulae gravis <math>u_n</math> et <math>v_m</math> evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus idem elementum uni propinquius est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse formam copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
k081t2pu6qettiueui8wn4338vrwffp
3988807
3988805
2026-09-17T13:28:34Z
Grufo
64423
3988807
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] (antineutrinum comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et [[neutrinum|antineutrinum]] dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es, in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea antineutrinum esse statutum est) et [[proton]]e explicari potest.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et [[antineutrinum]] per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum capiendo qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum elementum matricis <math>Q_{mn}^*</math> statuum particulae gravis <math>u_n</math> et <math>v_m</math> evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus idem elementum uni propinquius est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse formam copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
ldpyme50f0kzn0r3jp65xxky7v2vmof
3988810
3988807
2026-09-17T13:39:24Z
Grufo
64423
3988810
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et antineutrinum dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es, in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} esse statutum est) et [[proton]]e explicari potest.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et antineutrinum per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum capiendo qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum elementum matricis <math>Q_{mn}^*</math> statuum particulae gravis <math>u_n</math> et <math>v_m</math> evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus idem elementum uni propinquius est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse formam copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
fe7pmvmxi012wtz67kprmc9g8ng3xr3
3988818
3988810
2026-09-17T14:09:33Z
Grufo
64423
/* De prima recusatione et de posteriore editione */
3988818
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et antineutrinum dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es, in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} esse statutum est) et [[proton]]e explicari potest.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et antineutrinum per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum capiendo qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum elementum matricis <math>Q_{mn}^*</math> statuum particulae gravis <math>u_n</math> et <math>v_m</math> evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus idem elementum uni propinquius est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse formam copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
939jv8fdi6nhc29adsgnys86nzi1ams
3988827
3988818
2026-09-17T14:56:06Z
Grufo
64423
3988827
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et antineutrinum dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} esse statutum est) et [[proton]]e explicari possit.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et antineutrinum per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum capiendo qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum elementum matricis <math>Q_{mn}^*</math> statuum particulae gravis <math>u_n</math> et <math>v_m</math> evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus idem elementum uni propinquius est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse formam copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
p75j5214dp3fbrqymrgtzih370j0y1p
3988864
3988827
2026-09-17T16:39:30Z
Grufo
64423
/* Transitiones prohibitae */ Claritas
3988864
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et antineutrinum dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} esse statutum est) et [[proton]]e explicari possit.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et antineutrinum per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum capiendo qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum multiplicatio <math>Q_{mn}^*</math> inter statūs particulae gravis <math>u_n</math> et <math>v_m</math> evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus eadem multiplicatio uni propinqua est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse formam copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
e2xcwdpssukff18qui83tbeyonj7rq2
3988865
3988864
2026-09-17T16:40:04Z
Grufo
64423
/* Transitiones prohibitae */
3988865
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et antineutrinum dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} esse statutum est) et [[proton]]e explicari possit.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et antineutrinum per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper . . . to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum capiendo qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum multiplicatio <math>Q_{mn}^*</math> inter statūs <math>u_n</math> et <math>v_m</math> particulae gravis evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus eadem multiplicatio uni propinqua est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse formam copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
rjlq7h0uffbr67uiwnz6shiealgjdam
3988915
3988865
2026-09-17T21:09:07Z
Grufo
64423
+{{[[Formula:Ellipsis sparsa|Ellipsis sparsa]]}}
3988915
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Beta-minus Decay.svg|thumb|Dilapsio β<sup>−</sup> in [[nucleus atomicus|nucleo atomico]] ({{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} comitans omittitur). In imagine dilapsio β<sup>−</sup> [[neutron]]is liberi ostenditur. Utroque in processu emissio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intermedii (qui deinde in [[electron]]em et antineutrinum dilabitur) non ostenditur.]]
In [[physica particularum]], {{res|interactio Fermiana}}, etiam {{res|plene=Interactio quadrifermionica|quadrifermionica}} dicta, est explanatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio beta|dilapsionis beta|en|qid=Q306786}} quam [[Henricus Fermi]] anno [[1933]] proposuit.<ref>{{qc|Yang, 2012}}, pp. 27–30.</ref> Eius [[theoria]] postulat quattuor [[fermion]]es in uno vertice {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|diagramma Feynmanianum|diagrammatis Feynmaniani|en|qid=Q386272}} inter se ita agere ut dilapsio beta [[neutron]]is per copulationem directam ipsius cum [[electron]]e, [[neutrinum|neutrino]] (quod postea {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|antineutrinum||it|qid=Q1066748}} esse statutum est) et [[proton]]e explicari possit.<ref name="feynman-1962-capp6-7">{{qc|Feynman, 1962}}, capitula VI & VII.</ref>
Fermi hanc theoriam anno [[1933]] primum excogitavit.<ref name="fermi-1933">{{qc|Fermi, 1933}}.</ref><ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref><ref name="fermi-1933-bis">{{qc|Fermi, 1934 bis}}.</ref><ref name="griffiths-2009-pp314-315">{{qc|Griffiths, 2009 [1987]}}, [https://archive.org/details/elementarypartic00grif/page/n328 pp. 314–315].</ref> Talis explanatio theoriam [[interactio debilis|interactionis debilis]] praecessit, in qua interactiones inter protonem et neutronem atque inter electronem et antineutrinum per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonem {{mvar|1=W<sup style="font-style: inherit;">−</sup>}}|en|qid=Q211922}} intercedentem fiunt. Theoria Fermiana est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria campi efficax||en|qid=Q281778}}, tantummodo in regiminibus humilium [[energia]]rum valida.
Secundum [[Eugenius Wigner|Eugenium Wigner]], qui unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Paschalis Jordan|Paschali Jordan|en|qid=Q61761}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transformatio Jordana-Wigneriana|transformationem Jordanam-Wignerianam|en|qid=Q898893}} introduxit, commentatio Fermiana de dilapsione beta inter praecipua physici Italici ad [[historia physicae|historiam physicae]] opera numeratur.<ref>{{qc|Cronin, 2004}}, pp. 241–244.</ref>
== De prima recusatione et de posteriore editione ==
Fermi theoriam suam de dilapsione beta, quam ipse “temptativam” appellavit (Italice {{barbarice|lingua=it|tentativo}}),<ref name="fermi-1934">{{qc|Fermi, 1934}}.</ref> ad inclitam ephemeridem scientificam ''[[Nature]]'' primitus misit; quae tamen theoriam recusavit quum putaret eam “speculationes a veritate nimis remotas continere ut lectori usui essent”.<ref>{{*Cfr}} {{qc|Rasetti, 1962}}, [https://operedigitali.lincei.it/Fermi/Fermi-omnia1_testo.pdf vol. 1], p. 540: “Fermi intended to announce the results of his beta-decay theory in a letter to ‘Nature’, but the manuscript was rejected by the Editor of that journal as containing abstract speculations too remote from physical reality to be of interest to the readers. He then sent a somewhat longer paper {{ellipsis sparsa}} to ‘Ricerca Scientifica’ where it was promptly published.”</ref><ref name="close-2012">{{qc|Close, 2012}}, p. 24.</ref><ref>{{qc|Pais, 1986}}, [https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0/page/418 p. 418].</ref> Traditum est postea ''Nature'' hanc recusationem inter maximos errores suae historiae editoriae numeravisse; David N. Schwartz tamen, biographus Henrici Fermi, huic [[traditio]]ni obiecit eam nec comprobatam neque verisimilem esse.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{Cfr.}} {{qc|Schwartz, 2017}}, annotationes 60, 61, 63 sectione octava secundae partis. Secundum Schwartz, incertum est ephemerisne [[manuscriptum]] reiecerit, quoniam tabularia ad illa tempora pertinentia, sede ephemeridis translata, amissa sunt. Argumentatur quoque parum verisimile esse Fermi serio petivisse ut opus suum in illa ephemeride divulgaretur, quoniam eo tempore ''Nature'' de similibus commentationibus tantummodo brevissimas annotationes edebat, neque apta erat ad novas theorias physicas divulgandas. Aptior, si quid, fuisset ephemeris ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Proceedings of the Royal Society|<>|en|qid=Q1193201}}''.|2=Q1193201}} Fermi versiones commentationis suae ad ephemerides [[Italia|Italicas]] et [[Germania|Germanicas]] misit, quae annis [[1933]] et [[1934]] acceperunt atque ediderunt.<ref name="fermi-1933" /><ref name="fermi-1933-bis" /><ref name="fermi-1934" /><ref name="fermi-et-wilson-1968">{{qc|Fermi & Wilson, 1968}}.</ref> Anno [[1968]] prima editio [[Lingua Anglica|Anglica]] in ephemeride ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|American Journal of Physics||en|qid=Q465346}}'' apparuit.<ref name="close-2012" /><ref name="fermi-et-wilson-1968" />
Fermi primam recusationem commentationis suae adeo graviter tulit ut aliquantum temporis a [[physica theoretica]] abesset et solam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|physica experimentalis|physicam experimentalem|en|qid=Q18366}} exerceret. Paulo post, haec mutatio studiorum ad praeclarum opus de {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Temperatura neutronica|activatione nucleorum|en|qid=Q1969703}} ope {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Neutron thermicus|neutronum tardorum|it|qid=Q951990}} eum perduxit, cuius gratiā [[Praemium Nobelianum physicae]] anno [[1938]] accepit.
== ''“{{Op|Tentativo|lingua=it}}”'' ==
Theoria Fermiana tria genera particularum tractat, quae directe inter se interagere putantur: primitus “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particula gravis|en|qid=Q102165}}” in “statu neutronico” (<math>\rho = +1</math>), quae deinde, electrone neutrinoque emissis, in “statum protonicum” (<math>\rho = -1</math>) transit.
==== Status electronis ====
Electronis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae||en|qid=Q2362761}} hac [[aequatio]]ne describitur:
: <math>\psi = \sum_s \psi_s a_s</math>
ubi <math>\psi</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|functio undae Coulombiana||en|qid=Q17007968}} unius electronis et <math>\psi_s</math> sunt eius {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statūs stationarii|en|qid=Q911951}}.
<math>a_s</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatra creationis annihilationisque|operatrum quod electronem in statu {{mvar|s}} annihilat|en|qid=Q902336}}, quod in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium Fockianum|spatio Fockiano|en|qid=Q899044}} hoc modo agit:
: <math>a_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} (1 - N_s) \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
<math>a_s^*</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} creationis electronis in statu {{mvar|s}}:
: <math>a_s^* \Psi(N_1, N_2, \ldots, N_s, \ldots) = (-1)^{N_1 + N_2 + \cdots + N_s - 1} N_s \Psi(N_1, N_2, \ldots, 1 - N_s, \ldots)</math>
==== Status neutrini ====
Similiter, functio undae neutrini (<math>\phi</math>) hac aequatione describitur
: <math>\phi = \sum_\sigma \phi_\sigma b_\sigma</math>
ubi <math>\phi_\sigma</math> sunt statūs stationarii unius neutrini.
<math>b_\sigma</math> est operatrum quod neutrinum in statu {{mvar|σ}} annihilat et quod in spatio Fockiano hoc modo agit:
: <math>b_\sigma \Phi(M_1, M_2, \ldots, M_\sigma, \ldots) = (-1)^{M_1 + M_2 + \cdots + M_\sigma - 1} (1 - M_\sigma) \Phi(M_1, M_2, \ldots, 1 - M_\sigma, \ldots)</math>
<math>b_\sigma^*</math> est creationis operatrum neutrini in statu {{mvar|σ}}.
==== Status particulae gravis ====
<math>\rho</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|operatrum (mathematica)|operatrum|en|qid=Q131030}} a [[Wernerus Heisenberg|Wernero Heisenberg]] introductum (postea in notione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vertigo isotopica|vertiginis isotopicae|en|qid=Q836938}} ampliatum) quo status {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleon|particulae gravis|en|qid=Q102165}} describitur; si particula est neutron valorem proprium {{math|+1}} habet, et {{math|−1}} si particula est proton. Itaque statūs particularum gravium per vectores columnarios duarum componentium repraesentabuntur, ubi
: <math>\begin{pmatrix}1\\0\end{pmatrix}</math>
neutronem repraesentat, et
: <math>\begin{pmatrix}0\\1\end{pmatrix}</math>
protonem repraesentat (in illa repraesentatione in qua <math>\rho</math> est consueta {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrix Pauliana||en|qid=Q336233}} <math>\sigma_z</math>).
Operatra quae particulam gravem e statu protonicum in neutronicum et vice versa mutant per
: <math>Q = \sigma_x - i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 1\\ 0 & 0\end{pmatrix}</math>
et
: <math>Q^* = \sigma_x + i \sigma_y = \begin{pmatrix}0 & 0\\ 1 & 0\end{pmatrix}</math>
repraesentantur.
<math>u_n(x)</math> et <math>v_n(x)</math> sunt functiones propriae particulae gravis in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|status stationarius|statu stationario|en|qid=Q911951}} {{comp|<math>n</math><sup>mo</sup>|“Ennensimo”}}, quum <math>\rho = +1</math> (neutron) et <math>\rho = -1</math> (proton), ubi <math>x</math> est positio particulae gravis.
=== Operatrum Hamiltonianum ===
{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Operatrum Hamiltonianum||en|qid=Q660488}} tribus partibus constat: pars <math>H_\text{h.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum gravium repraesentat; pars <math>H_\text{l.p.}</math>, quae energiam liberarum particularum levium repraesentat; et pars <math>H_\text{int.}</math>, quae interactionem praebet.
: <math>H_\text{h.p.} = \frac{1}{2}(1 + \rho)N + \frac{1}{2}(1 - \rho)P</math>
ubi <math>N</math> et <math>P</math> sunt operatra energiae neutronis et protonis, ita ut, si <math>\rho = 1</math>, <math>H_\text{h.p.} = N</math>, et, si <math>\rho = -1</math>, <math>H_\text{h.p.} = P</math>.
: <math>H_\text{l.p.} = \sum_s H_s N_s + \sum_\sigma K_\sigma M_\sigma</math>
ubi <math>H_s</math> est energia electronis in statu <math>s</math> intra campum Coulombianum [[nucleus atomicus|nuclei]], et <math>N_s</math> est numerus electronum in illo statu; <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>, et <math>K_\sigma</math> est energia uniuscuiusque talis neutrini (quod assumitur esse in libero statu {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unda plana|undae planae|en|qid=Q122518}}).
In parte interactionis terminus continendus est qui transformationem protonis in neutronem, unā cum emissione electronis et neutrini (nunc scimus hoc esse antineutrinum), repraesentet, necnon terminus pro inverso processu; {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|vis electrica|vis Coulombiana|en|qid=Q83152}} inter electronem et protonem omittitur, quia ad dilapsionem β non pertinet.
Fermi duo valores possibiles quantitatis <math>H_\text{int.}</math> proposuit: primum, quandam formam non relativisticam in qua [[vertigo quantica|vertigo]] omittitur:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \psi(x) \phi(x) + Q^* \psi^*(x) \phi^*(x) \right]</math>
deinde, quum assumeret particulas leves esse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor Diracianus|versores Diracianos|en|qid=Q688945}} componentium quattuor, sed velocitatem particularum gravium parvam esse respectu constantis <math>c</math>, et omnes interactionis terminos qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|potentialis vectorialis|potentiali vectoriali|en|qid=Q521126}} electromagnetico similes erant omitti posse, hanc formam alteram:
: <math>H_\text{int.} = g \left[ Q \tilde{\psi}^* \delta \phi + Q^* \tilde{\psi} \delta \phi^* \right]</math>
ubi <math>\psi</math> et <math>\phi</math> nunc sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|versor (geometria)|versores|en|qid=Q604907}} Diraciani componentium quattuor, <math>\tilde{\psi}</math> {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Matrix transposita coniugata|coniugatam Hermitianam|en|qid=Q2051983}} ipsius <math>\psi</math> repraesentat, et <math>\delta</math> est matrix
: <math>\begin{pmatrix}
0 & -1 & 0 & 0\\
1 & 0 & 0 & 0\\
0 & 0 & 0 & 1\\
0 & 0 & -1 & 0
\end{pmatrix}</math>
=== Elementa matricis ===
Status systematis [[n-plex|sequentiā ''en''plici]] <math>\rho, n, N_1, N_2, \ldots, M_1, M_2, \ldots</math> dari intellegitur, ubi <math>\rho = \pm 1</math> indicat utrum particula gravis sit neutron an proton, <math>n</math> est status quanticus particulae gravis, <math>N_s</math> est numerus electronum in statu <math>s</math>, et <math>M_\sigma</math> est numerus neutrinorum in statu <math>\sigma</math>.
Formā relativisticā quantitatis <math>H_\text{int.}</math> utens, Fermi illud elementum matricis exhibet inter statum in quo neutron est in statu <math>n</math> et nulli electrones in statu <math>s</math> nullaque neutrina in statu <math>\sigma</math> adsunt, et statum in quo proton est in statu <math>m</math> et electron ac neutrino in statibus <math>s</math> et <math>\sigma</math> adsunt,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \int v_m^* u_n \tilde{\psi}_s \delta \phi^*_\sigma d\tau</math>
dummodo [[integrale]] per totum spatium configurationis particularum gravium (praeter <math>\rho</math>) computetur. Signum <math>\pm</math> ex eo dependet, utrum numerus omnium particularum levium sit impar (−) an par (+).
=== Probabilitas transitionis ===
Ad tempus vitae mediocre neutronis in statu <math>n</math> secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum quantica|theoriam perturbationum quanticam|en|qid=Q911364}} computandum, elementa matricis supradicta de omnibus statibus electronum et neutrinorum nondum occupatis summanda sunt. Hoc simplicatur assumendo functiones proprias electronis et neutrini <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> intra nucleum esse constantes ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Longitudo undae Comptoniana|longitudines undarum Comptonianarum|en|qid=Q1145377}} electronis et neutrini multo maiores esse quam magnitudinem nuclei). Hoc dat,
: <math>H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} = \pm g \tilde{\psi}_s \delta \phi_\sigma^* \int v_m^* u_n d\tau</math>
ubi nunc <math>\psi_s</math> et <math>\phi_\sigma</math> in positione nuclei aestimantur.
Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula aurea Fermiana|regulam auream Fermianam|en|qid=Q1073295}}, probabilitas huius transitionis est
: <math>\begin{align}
\left|a^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 &= \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1} \times \frac{\exp{\frac{2\pi i}{h} (-W + H_s + K_\sigma) t} - 1}{-W + H_s + K_\sigma}\right|^2 \\
&= 4 \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \times \frac{\sin^2\left(\frac{\pi t}{h}(-W + H_s + K_\sigma)\right)}{(-W + H_s + K_\sigma)^2},
\end{align}</math>
ubi <math>W</math> est differentia energetica inter statum protonis et statum neutronis.
Per omnes directiones [[medietas|medietatem]] omnium [[vertigo quantica|vertiginum]] et omnium [[motus|motuum]] neutrinorum capiendo qui energiam habent positivam (ubi <math>\Omega^{-1}</math> est densitas statuum neutrinorum, quae postremo ad infinitum tendere sumitur), habetur:
: <math> \left\langle \left|H^{\rho=1, n, N_s=0, M_\sigma=0}_{\rho=-1,m,N_s=1,M_\sigma=1}\right|^2 \right \rangle_\text{avg} = \frac{g^2}{4\Omega} \left|\int v_m^* u_n d\tau\right|^2 \left( \tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right)</math>
ubi <math>\mu</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa quietis||en|qid=Q1097654}} neutrini et <math>\beta</math> est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|matrices Diracianae|matrix Diraciana|en|qid=Q1151645}}.
Quum animadvertamus valoribus <math>p_\sigma</math> quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math> probabilitatem transitionis fieri maximam, idem sequenti formulā simplicatur:
: <math> t\frac{8\pi^3 g^2}{h^4} \times \left| \int v_m^* u_n d\tau \right|^2 \frac{p_\sigma^2}{v_\sigma}\left(\tilde{\psi}_s \psi_s - \frac{\mu c^2}{K_\sigma} \tilde{\psi}_s \beta \psi_s\right),</math>
ubi <math>p_\sigma</math> et <math>K_\sigma</math> sunt valores quibus <math>-W + H_s + K_\sigma = 0</math>.
Fermi tres annotationes de hac functione animadvertit:
* Quum statūs neutrinorum habeantur liberi, <math>K_\sigma > \mu c^2</math>, atque ideo limes superior spectri continui <math>\beta</math> est <math>H_s \leq W - \mu c^2</math>.
* Quum respectu electronum [[inaequatio]] <math>H_s > mc^2</math> sit vera, energiae protonis secundum inaequationem <math>W \geq (m + \mu)c^2</math> ab energia neutronis ita differendum est ut dilapsio β eveniat.
* In probabilitate transitionis factori <math>Q_{mn}^* = \int v_m^* u_n d\tau</math> magnitudinis unius esse solet; sed aliquando, peculiaribus condicionibus, evanescit; inde (approximatae) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|regula selectionis|regulae selectionis|en|qid=Q570412}} dilapsionis β oriuntur.
=== Transitiones prohibitae ===
Ut supra dictum est, quum multiplicatio <math>Q_{mn}^*</math> inter statūs <math>u_n</math> et <math>v_m</math> particulae gravis evanescit, talis transitus dicitur “prohibitus” (vel potius multo minus probabilis quam casibus quibus eadem multiplicatio uni propinqua est).
Si descriptio nuclei per singulos statūs quanticos protonum et neutronum satis accurate valet, tum <math>Q_{mn}^*</math> evanescit nisi status neutronicus <math>u_n</math> et status protonicus <math>v_m</math> idem momentum angulare habent; alioquin, momentum angulare totius nuclei ante et post dilapsionem describendum est.
== De primis effectibus novae theoriae ==
Paulo postquam theoria Fermiana apparuit, [[Wernerus Heisenberg]] in [[epistula]] ad [[Volfgangus Pauli|Volfgangum Pauli]] missa<ref>{{qc|Hermann & al., 1985 [1979]}}, p. 250, littera {{*numero}} 341, ''Wernerus Heisenberg Volfgango Pauli salutem dicit'', die 18 Ianuarii anno 1934.</ref> animadvertit emissionem et absorptionem neutrinorum electronumque in nucleo, in secundo ordine {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria perturbationum|theoriae perturbationum|en|qid=Q10886678}}, vim gignere qua protones et neutrones in vicem se attraherent, item ut emissio et absorptio [[photon|photonum]] vim electromagneticam gignebat. Ipse invēnit talem vim formam <math>\frac{\text{Const.}}{r^5}</math> habituram esse, sed animadvertit [[experimentum|experimenta]] illius temporis quantitatem nimis parvam, ordine [[magnitudo|magnitudinis]] circiter unius [[millio]]nensimae partis, suadere.<ref>{{qc|Brown, 1996}}, sectio 3.3.</ref>
Anno sequenti, [[Hideki Yukawa]] eandem notionem secutus est,<ref>{{qc|Yukawa, 1935}}, p. 1.</ref> sed in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|interactio Yukawiana|sua theoria|en|qid=Q31387}} in locum neutrinorum electronumque novam particulam [[hypothesis|opinabilem]], cuius [[massa]] quietis circiter ducentiens maior erat quam massa electronis, substituit. Talis particula postea “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|pion|<>|en|qid=Q4097}}” appellata est.<ref>{{qc|Mehra, 2001}}, p. 832.</ref>
== De posteriore progressu ==
[[Fasciculus:MuonFermiDecay.gif|thumb|upright=0.8|Interactio Fermiana per [[vector|vectores]] quattuor in singulum punctum sub constante Fermiana {{mvar/G_F}} convergentes hic ostenditur.]]
Theoria Fermiana quadrifermionica [[interactio debilis|interactionem debilem]] egregie describit. Infeliciter, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sectio efficax||en|qid=Q17128025}} calculata, {{*ie}} probabilitas interactionis per aream interactionis communem multiplicata, secundum quadratum energiae crescit, velut <math> \sigma \approx G_{\rm F}^2 E^2 </math> (in aequatione <math>G_{\rm F}</math> est [[constans Fermiana]], quae vim interactionis debilis aestimat). Quum sectio efficax sine fine crescat, ad energias multo maiores quam fere 100 [[electronvolta|GeV]] theoria valere cessat. Hinc demum theoria amplior orta est quae interactionem quadrifermionicam per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|completio ultraviolacea|completionem ultraviolaceam|en|qid=Q7876097}} explanat; in nova theoria, quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|electrodebilis|en|qid=Q466416}} appellatur, interactio interpositione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}} aut {{mvar|Z}}|en|qid=Q211922}} explanatur.
Nova theoria electrodebilis, per interactionem inter [[muon]]em, antineutrinum electronicum, neutrinum muonicum et electronem, eādem vi fundamentali etiam dilapsionem muonis explanare poterat. Haec hypothesis a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Semyon Gershtein||en|qid=Q2269323}} et [[Iacobus Zel'dovič|Yakov Zeldovich]] proposita est, atque hodie nota est nomine “hypothesis conservationis fluxūs vectorialis”.<ref>{{qc|Gerstein & Zeldovich, 1955}}, pp. 698–699.</ref>
In sua theoria Fermi censuit interactioni esse formam copulationis cuiusdam contactu duorum fluxuum vectorialium effectae. Postea tamen [[Tsung-Dao Lee]] et [[Chen Ning Yang|Yang Chen-Ning]] ostenderunt nihil impedire quin fluxus quidam axialis, qui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|paritas (physica)|paritatem|en|qid=Q141160}} violaret, appareret. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Experimentum Wu|Experimenta|en|qid=Q1303351}} a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Chien-Shiung Wu||en|qid=Q450317}} peracta violationem paritatis probaverunt.<ref>{{qc|Lee & Yang, 1956}}, pp. 254–258.</ref><ref>{{qc|Wu & al., 1957}}, pp. 1413–1415.</ref>
[[Georgius Gamov]] et [[Eduardus Teller]] primum siverunt violationem paritatis in interactionem Fermianam includere. Nam postea intellectum est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|transitiones Gamowianae-Tellerianae||en|qid=Q5520378}} dilapsionibus “permissis”—paritatem violantibus―et dilapsionibus “superpermissis”—paritatem conservantibus—secundum [[vertigo quantica|vertiginem]] electronis antiparallelam et vertiginem parallelam neutrini interactionem Fermianam describere. Iam ante adventum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theoria electrodebilis|theoriae electrodebilis|en|qid=Q466416}} et [[theoria canonica|theoriae canonicae]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Georgius Sudarshan|<>|en|qid=Q1384866}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Marshak|<>|en|qid=Q181687}}, atque, suo uterque consilio, [[Ricardus Feynman]] et [[Murray Gell-Mann]], structuram tensorialem ({{*ie}} [[vector (mathematica)|vector]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pseudovector|vectore axiali|en|qid=Q621476}} detracto, {{math|''V'' − ''A''}}) interactionis quadrifermionicae determinare potuerunt.<ref>{{qc|Feynman & Gell-Mann, 1958}}, p. 193.</ref><ref>{{qc|Sudarshan & Marshak, 1958}}, p. 1860.</ref>
== Constans Fermiana ==
{{Pagina principalis|Constans Fermiana}}
[[Constans Fermiana]] vim interactionis debilis in regiminibus humilium energiarum aestimat. Duae formae eiusdem constantis ({{mvar/G_F}} et, formā naturali, {{mvar/G0_F}} notatae), cuius [[dimensio]]nes sunt {{Dimensiones|5|1|−2}} ({{mvar/G_F}}) et {{Dimensiones|−4|−2|4}} ({{mvar/G0_F}}), hac ratione inter se coniunguntur:
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{G_{\rm F}}{(\hbar c)^3}</math>
Accuratissima determinatio e mensurā {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|dilapsio exponentialis|temporis vitae|en|qid=Q574576}} [[muon]]is habetur, quod inversē {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|proportio|proportionale|en|qid=Q117209928}} est [[quadratura (mathematica)|quadrato]] constantis Fermianae ({{mvar/G_F}}).<ref name="chitwood-et-al-2007">{{qc|Chitwood & al., 2007}}.</ref> Forma naturalis constantis—{{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|unitates naturales|unitatibus naturalibus|en|qid=Q3962243}} expressa—est,<ref name="griffiths-2009-pp314-315" />
: <math>G_{\rm F}^0=\frac{\sqrt{2}}{8}\frac{g^{2}}{M_{\rm W}^{2} c^4}</math>
ubi {{mvar|g}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|constans copulationis||en|qid=Q1193095}} [[Vis debilis|interactionis debilis]] et {{math|{{mvar|M}}<sub>W</sub>}} est massa {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bosones W et Z|bosonis {{mvar|W}}|en|qid=Q211922}}, qui, intercedens, dilapsionem de qua agitur moderatur.
Ex hoc invenitur constantem Fermianam valere {{val|1.435851|(7)|e=-62|u=[[chiliogramma|kg]] [[metrum|m]]<sup>5</sup> [[secundum|s]]<sup>−2</sup>}}, atque constantem Fermianam naturalem valere {{val|4.5437956|(23)|e=14|u=[[chiliogramma|kg]]<sup>−2</sup> [[metrum|m]]<sup>−4</sup> [[secundum|s]]<sup>4</sup>}}.
== Notae ==
<references />
== Bibliographia ==
* {{Ecce citatio
| id = Brown, 1996
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Brown
| nomen auctoris = Laurie Marcus
| titulus = The Origin of the Concept of Nuclear Forces
| annus = 1996
| lingua = en
| domus editoria = Institute of Physics Publishing
| url = https://archive.org/details/originofconcepto0000brow
| accessus ad url = sociis
| isbn = 978-0-7503-0373-6
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Chitwood & al., 2007
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Chitwood
| nomen 1 = D. B.
| cognomen 2 = Banks
| nomen 2 = T. I.
| cognomen 3 = Barnes
| nomen 3 = M. J.
| cognomen 4 = Battu
| nomen 4 = S.
| cognomen 5 = Carey
| nomen 5 = R. M.
| cognomen 6 = Cheekatmalla
| nomen 6 = S.
| cognomen 7 = Clayton
| nomen 7 = S. M.
| cognomen 8 = Crnkovic
| nomen 8 = J.
| cognomen 9 = Crowe
| nomen 9 = K. M.
| cognomen 10 = Debevec
| nomen 10 = P. T.
| cognomen 11 = Dhamija
| nomen 11 = S.
| cognomen 12 = Earle
| nomen 12 = W.
| cognomen 13 = Gafarov
| nomen 13 = A.
| cognomen 14 = Giovanetti
| nomen 14 = K.
| cognomen 15 = Gorringe
| nomen 15 = T. P.
| cognomen 16 = Gray
| nomen 16 = F. E.
| cognomen 17 = Hance
| nomen 17 = M.
| cognomen 18 = Hertzog
| nomen 18 = D. W.
| cognomen 19 = Hare
| nomen 19 = M. F.
| cognomen 20 = Kammel
| nomen 20 = P.
| cognomen 21 = Kiburg
| nomen 21 = B.
| cognomen 22 = Kunkle
| nomen 22 = J.
| cognomen 23 = Lauss
| nomen 23 = B.
| cognomen 24 = Logashenko
| nomen 24 = I.
| cognomen 25 = Lynch
| nomen 25 = K. R.
| cognomen 26 = McNabb
| nomen 26 = R.
| cognomen 27 = Miller
| nomen 27 = J. P.
| cognomen 28 = Mulhauser
| nomen 28 = F.
| cognomen 29 = Onderwater
| nomen 29 = C. J. G.
| cognomen 30 = Ozben
| nomen 30 = C. S.
| cognomen 31 = Peng
| nomen 31 = Q.
| cognomen 32 = Polly
| nomen 32 = C. C.
| cognomen 33 = Rath
| nomen 33 = S.
| cognomen 34 = Roberts
| nomen 34 = B. L.
| cognomen 35 = Tishchenko
| nomen 35 = V.
| cognomen 36 = Wait
| nomen 36 = G. D.
| cognomen 37 = Wasserman
| nomen 37 = J.
| cognomen 38 = Webber
| nomen 38 = D. M.
| cognomen 39 = Winter
| nomen 39 = P.
| cognomen 40 = Zolnierczuk
| nomen 40 = P. A.
| auctores dumtaxat = 1
| titulus = Improved Measurement of the Positive-Muon Lifetime and Determination of the Fermi Constant
| contextus = Physical Review Letters
| lingua = en
| volumen = 99
| fasciculus = 3
| annus = 2007
| bibcode = 2007PhRvL..99c2001C
| doi = 10.1103/PhysRevLett.99.032001
| s2cid = 3255120
| pmid = 17678280
| arxiv = 0704.1981
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Close, 2012
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Close
| nomen auctoris = Francus
| titulus = Neutrino
| lingua = en
| tempus = 2012-02-23
| domus editoria = Oxford University Press
| isbn = 978-0-19-969599-7
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Cronin, 2004
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen redactoris = Cronin
| nomen redactoris = Iacobus Watson
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi Remembered
| lingua = en
| tempus = 2004-09-11
| domus editoria = University of Chicago Press
| isbn = 0-226-12111-9
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1933
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = La Ricerca Scientifica
| lingua = it
| volumen = 2
| fasciculus = 12
| annus = 1933
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Tentativo di una teoria dei raggi β
| contextus = Il nuovo cimento
| lingua = it
| volumen = 11
| annus = 1934
| paginae = 1–19
| doi = 10.1007/BF02959820
| bibcode = 1934NCim...11....1F
| s2cid = 123342095
| url = https://www.liberliber.eu/mediateca/libri/f/fermi/tentativo_di_una_teoria_etc/pdf/fermi_tentativo_di_una_teoria_etc.pdf
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi, 1934 bis
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Versuch einer Theorie der beta-Strahlen. I
| contextus = Zeitschrift für Physik
| volumen = 88
| fasciculus = 3–4
| annus = 1934
| lingua = de
| pagina = 161
| bibcode = 1934ZPhy...88..161F
| doi = 10.1007/BF01351864
| s2cid = 125763380
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Fermi & Wilson, 1968
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Fermi
| nomen auctoris = Henricus
| commentatio de auctore = Henricus Fermi
| cognomen interpretis = Wilson
| nomen interpretis = Fred L.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Fermi's Theory of Beta Decay
| contextus = American Journal of Physics
| volumen = 36
| fasciculus = 12
| lingua = en
| annus = 1968
| annus primae editionis = 1934
| paginae = 1150–1160
| url = https://microboone-docdb.fnal.gov/cgi-bin/RetrieveFile?docid=953;filename=FermiBetaDecay1934.pdf;version=1
| accessus ad url = emptoribus
| bibcode = 1968AmJPh..36.1150W
| doi = 10.1119/1.1974382
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman & Gell-Mann, 1958
| c = {{Opus
| cognomen auctoris 1 = Feynman
| nomen auctoris 1 = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore 1 = Ricardus Feynman
| cognomen auctoris 2 = Gell-Mann
| nomen auctoris 2 = Murray
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of the Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 1
| annus = 1958
| url = https://authors.library.caltech.edu/3514/1/FEYpr58.pdf
| bibcode = 1958PhRv..109..193F
| doi = 10.1103/physrev.109.193
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Feynman, 1962
| c = {{Opus
| cognomen = Feynman
| nomen = Ricardus Phillippus
| commentatio de auctore = Ricardus Feynman
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Theory of Fundamental Processes
| lingua = en
| annus = 1962
| domus editoria = W. A. Benjamin
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Gerstein & Zeldovich, 1955
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Gerstein
| nomen 1 = S. S.
| cognomen 2 = Zeldovich
| nomen 2 = Ya. B.
| titulus = Meson corrections in the theory of beta decay
| contextus = Zh. Eksp. Teor. Fiz.
| annus = 1955
| lingua = en
}}
}}.
* <!-- Etiam prima editio in interrete invenitur: https://archive.org/details/GriffithsD.IntroductiontoelementaryparticlesWiley1987 -->{{Ecce citatio
| id = Griffiths, 2009 [1987]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Griffiths
| nomen auctoris = David
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Introduction to Elementary Particles
| lingua = en
| annus = 2009
| editio = 2
| annus primae editionis = 1987
| url = https://archive.org/details/elementarypartic00grif
| isbn = 978-3-527-40601-2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Hermann & al., 1985 [1979]
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pauli
| nomen auctoris = Volfgangus
| commentatio de auctore = Volfgangus Pauli
| cognomen redactoris 1 = Hermann
| nomen redactoris 1 = A.
| cognomen redactoris 2 = von Meyenn
| nomen redactoris 2 = K.
| cognomen redactoris 3 = Weisskopf
| nomen redactoris 3 = V. F.
| nomenclatura = compendiaria
| titulus = Scientific Correspondence with Bohr, Einstein, Heisenberg a.o. Volume II: 1930–1939
| lingua = en
| annus = 1985
| annus primae editionis = 1979
| domus editoria = Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Lee & Yang, 1956
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Lee
| nomen 1 = T. D.
| cognomen 2 = Yang
| nomen 2 = C. N.
| titulus = Question of Parity Conservation in Weak Interactions
| contextus = Physical Review
| volumen = 104
| fasciculus = 1
| annus = 1956
| lingua = en
| bibcode = 1956PhRv..104..254L
| doi = 10.1103/PhysRev.104.254
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Mehra, 2001
| c = {{Opus
| cognomen = Mehra
| nomen = Jagdish
| titulus = The Historical Development of Quantum Theory, Volume 6 Part 2 (1932–1941)
| lingua = en
| annus = 2001
| domus editoria = Springer
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Pais, 1986
| c = {{Opus
| cognomen auctoris = Pais
| nomen auctoris = Abraham
| titulus = Inward Bound
| tempus = 1986-09-12
| lingua = en
| locus = Oxford
| domus editoria = Oxford University Press
| url = https://archive.org/details/inwardboundofmat00pais_0
| accessus ad url = sociis
| isbn = 0-19-851997-4
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Rasetti, 1962
| c = {{Opus
| cognomen redactoris = Rasetti
| nomen redactoris = Francus
| titulus = Enrico Fermi: Note e Memorie
| annus = 1962
| domus editoria = Accademia Nazionale dei Lincei
| locus = [[Roma]]e
| url = https://operedigitali.lincei.it/Fermi/index.php
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Schwartz, 2017
| c = {{Opus
| cognomen = Schwartz
| nomen = David N.
| titulus = The Last Man Who Knew Everything. The Life and Times of Enrico Fermi, Father of the Nuclear Age
| lingua = en
| tempus = 2017-09-12
| domus editoria = Basic Books
| isbn = 978-0-465-09312-0
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Sudarshan & Marshak, 1958
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Sudarshan
| nomen 1 = E. C.
| cognomen 2 = Marshak
| nomen 2 = R. E.
| titulus = Chirality invariance and the universal Fermi interaction
| contextus = Physical Review
| lingua = en
| volumen = 109
| fasciculus = 5
| annus = 1958
| bibcode = 1958PhRv..109.1860S
| doi = 10.1103/physrev.109.1860.2
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Wu & al., 1957
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Wu
| nomen 1 = C. S.
| cognomen 2 = Ambler
| nomen 2 = E
| cognomen 3 = Hayward
| nomen 3 = R. W.
| cognomen 4 = Hoppes
| nomen 4 = D. D.
| cognomen 5 = Hudson
| nomen 5 = R. P.
| titulus = Experimental Test of Parity Conservation in Beta Decay
| contextus = Physical Review
| volumen = 105
| fasciculus = 4
| annus = 1957
| lingua = en
| bibcode = 1957PhRv..105.1413W
| doi = 10.1103/PhysRev.105.1413
| accessus ad doi = liberus
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yang, 2012
| c = {{Opus
| cognomen 1 = Yang
| nomen 1 = C. N.
| titulus = Fermi's β-decay Theory
| contextus = Asia Pacific Physics Newsletter
| lingua = en
| volumen = 1
| fasciculus = 1
| annus = 2012
| doi = 10.1142/s2251158x12000045
}}
}}.
* {{Ecce citatio
| id = Yukawa, 1935
| c = {{Opus
| cognomen = Yukawa
| nomen = H.
| titulus = On the interaction of elementary particles
| contextus = Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan
| volumen = 17
| annus = 1935
| lingua = en
}}
}}.
{{NexInt}}
* [[Constans Fermiana]]
* [[Henricus Fermi]]
* [[Vis debilis]]
[[Categoria:Henricus Fermi]]
[[Categoria:Interactio debilis]]
[[Categoria:Notiones in physica]]
[[Categoria:Physica]]
feihm5ggx77xrejgdd971x1uekjn3z0
Cyclocrinales
0
328680
3988779
3988732
2026-09-17T12:24:59Z
IacobusAmor
1163
Ordo categoriarum
3988779
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = ''Cyclocrinales''
| image = Ordovician_Cyclocrinites_genus_alga_fossil_(cropped).jpg
| image_width = 230px
| image_caption = ''Cyclocrinites'' (Saku, Estonia; Ordovicium)
| regnum = [[Planta]]e
| divisio = [[Chlorophyta]]
| classis = [[Ulvophyceae]]
| ordo = '''Cyclocrinales'''
| ordo_authority = Nitecki et Toomey
}}'''Cyclocrinales''' sunt [[Fossile|fossilis]] [[Ordo (taxinomia)|ordo]] [[Alga|algarum]], a [[Cambrium|Cambrio]] medio usque ad [[Devonium]] inferius reperiendarum.<ref name=":1">Taylor, Thomas N., Taylor, Edith L. & Krings, Michael (2009) ''Paleobotany (Second Edition): The Biology and Evolution of Fossil Plants.'' Londini: Academic Press, pp. 121–160. ISBN 978-0-12-373972-8</ref>
== Descriptio ==
[[Fasciculus:Cyclocrinites dactioloides (fossil algae) (Hopkinton Formation, Lower Silurian; Monticello, Iowa, USA) 2.jpg|thumb|upright=0.7|left|''[[Cyclocrinites dactioloides]]'' (Silurium inferius, [[Iova]]).]]
Cyclocrinalium [[Thallus|thalli]] ex axe centrali cum [[Verticillum|verticillis]] tenuium ramificationum, ad quorum extremitates capitula lateralia hexagonalia inveniuntur, atque strato superficiali structuram in forma [[Sphaera|sphaerae]] vel [[Clava ferrea|clavae]] efformante consistunt.<ref name=":2">Beadle, Stephanus C. (1988) [https://www.scup.com/doi/10.1111/j.1502-3931.1988.tb01745.x Dasyclads, cyclocrinitids and receptaculitids: comparative morphology and paleoecology.] ''Lethaia'', 21 (1): 1–12.</ref>
Cyclocrinales ad catervam algarum sic dictarum calcarearum pertinent, thallis eorum haud parum [[Carbonatum calcii|carbonatis calcii]] continentibus,<ref>Beadle S.C., Johnson M.E. (1986) [https://palass.org/sites/default/files/media/publications/palaeontology/volume_29/vol29_part3_pp585-601.pdf Palaeoecology of SIlurian cyclocrinitid algae.] ''Palaeontology'', 29 (3): 585–601.</ref> unde et in statu fossili frequenter inveniuntur.<ref name=":1" />
== Affinitates ==
Nonnumquam Cyclocrinales infra ordinem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Dasycladales|Dasycladalium|en|qid=Q1058577}} subsumuntur,<ref name=":2" /> saepius vero pro ordine separato habentur, Dasycladalibus tamen coniunctissimo.<ref>''[https://fossiilid.info/et/7123?mode=in_baltoscandia Cyclocrinales]'' [in interreti], fossiilid.info.</ref> A multis similitudines inter Cyclocrinales et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Receptaculites||en|qid=Q7302354}} notatae sunt, quae tamen explicari nequeunt, cum istae sine dubio ad algas pertineant, de illis vero an [[animalia]] [[Plantae|plantaeve]] sint non constat.<ref name=":1" /><ref>Nitecki M.H., Webby B.D., Spjeldnaes N., Yong-Yi Z. (2004) ''31. Receptaculitids and Algae'', [In:] Webby, B.D. et alii (ed.), ''The Great Ordovician Biodiversification Event.'' Columbia University Press, pp. 336–347. DOI: 10.7312/webb12678-032, ISBN 978-0-231-50163-7.</ref>
== Ubi reperiantur ==
Genus ''[[Cyclocrinites]]'' ab [[Eduardus Eichwald|Eduardo Eichwald]] ad accomodanda fossilia [[Ordovicium|Ordovicica]] in [[Estonia]] inventa anno [[1840]] introductum est.<ref name=":3">Nitecki, Matthaeus H. (1970) [https://www.biodiversitylibrary.org/item/25209 North American cyclocrinitid algae.] ''Fieldiana, Geology'', vol. 21. Sicagi: Chicago Natural History Museum.</ref> Cyclocrinales etiam in petris Ordovicis [[Silurium|Siluricisque]] [[America Septentrionalis|Americae septentrionalis]] inveniuntur,<ref name=":3" /> in [[Europa]] vero media haud raro inter [[saxum|saxa]] a [[Glaciarium|glaciariis]] e [[Scandinavia]] [[Aetas glacialis|aetate glaciali]] venientibus allatas.<ref>Rudolph, F. (1997) Geschiebefossilien. Teil 1: Paläozoikum. ''Fossilien'', Sonderheft 12: 1–64. Goldschneck-Verlag. ISSN 0933-8632.</ref>
== Notae ==
<references />
[[Categoria:Organismi aquatici]]
[[Categoria:Palaeobotanica]]
[[Categoria:Protista]]
e5wt9ftdgd80gs597qiuvdxqw7jjv8s
Gorhey
0
328692
3988786
2026-09-17T12:34:18Z
Pippobuono
54500
creatio e francica documentatione
3988786
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Gorhey, Eglise Saint-Paul.jpg|thumb|upright=0.8|left|Gorhey: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[sanctus Paulus|Sancto Paulo]] dicata.]]
{{res|Gorhey}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 174 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Gorhey|Gorhey}}
{{Fontes geographici}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
j8fxg9o9qs0k2qjqglbw9iz4x4iv3ea
Disputatio:Gorhey
1
328693
3988787
2026-09-17T12:35:49Z
Pippobuono
54500
attributio
3988787
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Gorhey|238958780}}
1mhkexw5cxt6vxzw4s3js6tjafhpga9
Golbey
0
328694
3988790
2026-09-17T12:58:07Z
Pippobuono
54500
creatio e francica documentatione
3988790
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Golbey, Eglise Saints-Abdon-et-Sennen.jpg|thumb|upright=0.8|left|Golbey: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[sanctus|Sanctis]] [[Sancti Abdo et Sennes|Abdoni Sennique]] dicata.]]
{{res|Golbey}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:8832}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
== Cives notabiles ==
* [[Ioannes Leroy]] (1887-1978), legatus parlamenti tempore Tertiae Rei Publicae, hic mortuus est.
* [[Nicolaus Mathieu]] (1978-), scriptor qui Praemium Erckmann-Chatrian anno 2014 et [[Praemium Goncourt]] anno 2018 pro libro ''Leurs enfants après eux'' accepit, pueritiam et adolescentiam hic egit.
* [[Matthaeus Rutali]] (1918-1962), praefectus vigilum a latrone anno 1962 hic interfectus, cuius nomen classi graduantium apud Scholam nationalem superiorem Vigilum imponitur.
* [[Lucas Vermard]] (2009-2023), puer tredecim annorum qui sibi mortem conscivit, secundum suis parentibus propter vexationem homophobicam in schola huius communis.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Golbey|Golbey}}
{{Fontes geographici}}
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
95k2ijdramyox6vakcnjdh6yornw0ms
Disputatio:Golbey
1
328695
3988792
2026-09-17T12:59:44Z
Pippobuono
54500
attributio
3988792
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Golbey|238958763}}
5mxv4rx4sry1pgoz9dfrp7doam7czzc
Gondoncuria
0
328696
3988795
2026-09-17T13:12:08Z
Pippobuono
54500
creatio a francica documentatione
3988795
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Godoncourt-monastere.jpg|thumb|upright=0.8|left|Gondoncuria: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Remigius|Sancto Remigio]] dicata.]]
{{res|Gondoncuria}} seu '''Godelinica villa''' seu '''Godone curtis''' seu '''Gundonis curtis''' seu '''Waldonis curtis'''<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 171.</ref> ([[Francogallice]]: ''Godoncourt'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 117 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
== Civis notabilis ==
* [[Ioannes de Caldain]] (cognomen Raymondi Marchand, 1869-1927), artifex et scriptor, ibi natus est.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Godoncourt|Gondoncuriam}}
{{Fontes geographici}}
== Notae ==
<references />
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
4c71z2oku7oencxx0i5gxtjb16jr90e
Disputatio:Gondoncuria
1
328697
3988796
2026-09-17T13:13:28Z
Pippobuono
54500
attributio
3988796
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Godoncourt|238958754}}
bphmjvy9i6p04md84op67i9qbu80i2f
Gironcuria (Vosegus)
0
328698
3988801
2026-09-17T13:21:57Z
Pippobuono
54500
creatio e francica documentatione
3988801
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Gironcourt-sur-Vraine, Église Saint-Brice 1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Gironcuria: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Brictius|Sancto Brictio]] dicata.]]
{{res|Gironcuria}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 163.</ref> ([[Francogallice]]: ''Gironcourt-sur-Vraine'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 849 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
== Civis notabilis ==
* [[Adelina Peltier]] (1982-), vulcanologa Francogallica, hic nata est.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Gironcourt-sur-Vraine|Gironcuriam}}
{{Fontes geographici}}
== Notae ==
<references />
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
h1s5ij5g2iu65e1gvniepfln1bmhc10
3988804
3988801
2026-09-17T13:24:14Z
Pippobuono
54500
+discretiva
3988804
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
{{videdis|Gironcuria (discretiva)}}
[[Fasciculus:Gironcourt-sur-Vraine, Église Saint-Brice 1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Gironcuria: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Brictius|Sancto Brictio]] dicata.]]
{{res|Gironcuria}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 163.</ref> ([[Francogallice]]: ''Gironcourt-sur-Vraine'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 849 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
== Civis notabilis ==
* [[Adelina Peltier]] (1982-), vulcanologa Francogallica, hic nata est.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Gironcourt-sur-Vraine|Gironcuriam}}
{{Fontes geographici}}
== Notae ==
<references />
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
by5fuen3olg4y0cq3idka8bx1b96ipl
Disputatio:Gironcuria (Vosegus)
1
328699
3988802
2026-09-17T13:23:15Z
Pippobuono
54500
attributio
3988802
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Gironcourt-sur-Vraine|239305286}}
jccqokntriqavhpac2kj6i5l9kliyev
Gironcuria (discretiva)
0
328700
3988806
2026-09-17T13:28:12Z
Pippobuono
54500
discretiva
3988806
wikitext
text/x-wiki
{{discretiva}}
'''Gironcuria''' potest significare:
* [[Gironcuria (Vosegus)|Gironcuria]], communis Francicum [[Vosegus (praefectura Franciae)|praefecturae Vosegi]] apud [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]];
* [[Girancurtis|Gironcuria]], communis Francicum praefecturae Vosegi apud [[Spinalium]].
fzggh1ypoqo700075un6i9m6huu81qh
Flumen Sanctae Mariae
0
328701
3988811
2026-09-17T13:51:10Z
Demetrius Talpa
81729
nova
3988811
wikitext
text/x-wiki
{{Flumen|Flumen Sanctae Mariae |[[Fasciculus:Soo Locks-Sault-Ste Marie.png|thumb|Pons trans flumen Sanctae Mariae inter urbem Cataractam Sanctae Mariae Canadae et urbem eiusdem nominis Civitatum Foederatarum]]|120||2135|210 000|[[Lacus Superior]]|[[Lacus Huronum]]|[[Michigania]], [[Ontario]]}}
{{res|Flumen Sanctae Mariae}}{{Convertimus}} ([[Anglice]] ''Saint Marys River,'' [[Francogallice]] ''Rivière Sainte-Marie'') est flumen [[America Borealis|Americae Borealis]], quod e [[lacus Superior|lacu Superiore]] in [[lacus Huronum|lacum Huronum]] aquam [[Magni Lacus|Lacuum Magnorum]] fert. Longitudinem 120 [[chm]] habet.
A boreoccidente ad austrorientem fluit; confinium est [[Canada]]e (provinciae [[Ontario]]nis in ripa laeva) et [[CFA|Civitatum Foederatarum Americae]] (civitatis [[Michigania]]e in ripa dextra). Duobus ramis, insulam Sancti Iosephi ambientibus in lacum Huronum influit. [[cataracta (angustiae)|Cataractas]] habet magnas, quas naves nunc per canales artificiales ambeunt. Ad cataractas duae urbes eiusdem nominis "Cataracta Sanctae Mariae" (''Sault Ste. Marie''), una [[Cataracta Sanctae Mariae (Canada)|Canadensis]], altera [[Cataracta Sanctae Mariae (Civitates Foederatae)|Civitatum Foederatarum]], sitae sunt.
==Notae==
<references />
==Nexus externi==
{{fontes geographici}}
{{DEFAULTSORT:Sanctae Mariae, flumen}}
[[Categoria:Flumina Canadae]]
[[Categoria:Flumina Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Michigania]]
[[Categoria:Ontario]]
[[Categoria:Systema Sancti Laurentii fluminis]]
[[Categoria:Fines Canadae et Civitatum Foederatarum]]
qm41quk33c3quk26fzo5pv5eg8dwkca
Girancurtis
0
328702
3988815
2026-09-17T14:03:11Z
Pippobuono
54500
creatio e francica documentatione
3988815
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Eglise de Girancourt.jpg|thumb|upright=0.8|left|Girancurtis: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Brictius|Sancto Brictio]] dicata.]]
{{res|Girancurtis}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 162.</ref> ([[Francogallice]]: ''Girancourt'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 877 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].
== Civis notabilis ==
* [[Ioannes Baptista Guyot]] (1756-1821), sacerdos refractarius per [[Revolutio Gallica|Revolutionem Francogallicam]], qui [[Terroris Regimen|Terrorem]] aegre effugit, hic natus est.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Girancourt|Girancurtem}}
{{Fontes geographici}}
== Notae ==
<references />
{{geo-stipula}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]
s5unqn5ow8n4aeu1pprnjd8i635xl0y
Disputatio:Girancurtis
1
328703
3988816
2026-09-17T14:04:58Z
Pippobuono
54500
attributio
3988816
wikitext
text/x-wiki
{{attributio|fr|Girancourt|237036147}}
k340nm5q916bm0kc0848wt4k6ez96iq
Nobuyuki
0
328704
3988822
2026-09-17T14:41:35Z
~2026-49405-65
214731
,
3988822
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{Pagina discretiva nominis}}
{{Nomen
| genus = Masculinum
| origo = Iaponica
| significatio = variae
| imago = Sanada Nobuyuki2.jpg
| capitulum = [[Sanada Nobuyuki]], samuraeus Iaponicus
}}
{{ires|Nobuyuki}} est [[praenomen]] masculinum [[Iaponice|Iaponicum]] (in [[alphabetum|alphabeto]] [[hiragana]] のぶゆき scriptum).<ref name=":0" /> Inter varias uniones, praenomen e [[kanji]] 信 (''nobu'', id est 'fiducia'), seu 伸 (''nobu'', 'extendere') atque 行 (''yuki'', 'linea'), vel 幸 (''yuki'', 'felicitas'), componitur.<ref name=":0">''Behind the Name'', s.v. “[https://www.behindthename.com/name/nobuyuki Nobuyuki]”. {{Ling|Anglice}}</ref>
== Homines ==
* [[Nobuyuki Abe]]
* [[Nobuyuki Kato]]
* [[Nobuyuki Kojima]]
* [[Nobuyuki Oishi]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sanada Nobuyuki|<>|ja|qid=Q1141305}}, frater Sanandadoni
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nobuyuki Suzuki|<>|ja|qid=Q9437110}}
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|27716 Nobuyuki|<>|fr|qid=Q2616679}}, [[asteroides]]
[[Categoria:Praenomina masculina]]
[[Categoria:Praenomina Iaponica]]
8s73prs0js781tjrcrbyiwuazh1hgh9
Presbyopia
0
328705
3988823
2026-09-17T14:48:58Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
Paginam instituit, scribens ''''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facul...'
3988823
wikitext
text/x-wiki
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
2zsjdxz6638w49d4kac5ziixu62qxd8
3988825
3988823
2026-09-17T14:52:55Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988825
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
4l5ar9jw1tbpkyzanbm2w5npe9ylne0
3988826
3988825
2026-09-17T14:55:13Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988826
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
5c9d2uxa7qczhwc59uosdgnrd8u20fr
3988828
3988826
2026-09-17T14:59:05Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988828
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
== Plura legere si cupis ==
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
evpxi7yxfh888k7b9dnsz7797mx1d0i
3988831
3988828
2026-09-17T15:04:11Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3988831
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
thzo7w7t0j14mj99jzbowttxgmz3wer
3988832
3988831
2026-09-17T15:08:11Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988832
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopi]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
a58xp1zh473pgvt2v0fkvu9lwbs45a4
3988833
3988832
2026-09-17T15:09:02Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988833
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
rd5r01e7mk639sxy92c4565isfwzd5j
3988834
3988833
2026-09-17T15:12:29Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Nexus externi */
3988834
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
0ixmiwvetgg7rxhs47p31qpgtq7pj08
3988839
3988834
2026-09-17T15:18:09Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3988839
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
9pdwmpq9ujj9l074cjpc3uvlc5plahy
3988840
3988839
2026-09-17T15:19:09Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988840
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
rd7zsava5hn6hhac8dtuivaq4l36gll
3988841
3988840
2026-09-17T15:25:17Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3988841
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leo N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
6fs8tzj2u7al0zo19ro5gc6fisfv2z3
3988842
3988841
2026-09-17T15:25:42Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3988842
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
om3w4u8179k5liueh120srj1nn8dg4b
3988843
3988842
2026-09-17T15:32:14Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3988843
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
*Brien A. Holden; Timothy R. Fricke; S. May Ho et alii. "[https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/420914 Global Vision Impairment Due to Uncorrected Presbyopia]", ''Archives of Ophthalmology'', 2008: 1731-1739.
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
fhuwjuqts42ha1oh7ruap6qgkp7j1ja
3988844
3988843
2026-09-17T15:36:50Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
/* Plura legere si cupis */
3988844
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
*"Timothy R. Fricke, Nina Tahhan, Serge Resnikoff et alii. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161642017337971 Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling]", ''Ophthalmology'', 2018: 1492-1499
*Brien A. Holden; Timothy R. Fricke; S. May Ho et alii. "[https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/420914 Global Vision Impairment Due to Uncorrected Presbyopia]", ''Archives of Ophthalmology'', 2008: 1731-1739.
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
bttxl854nnbppga9giwpnf7sei44ri4
3988845
3988844
2026-09-17T15:44:57Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988845
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' (e verbo Graeco πρεσβύς = senex et suffixo -opia ad visionem pertinente: "senis visus") est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
*"Timothy R. Fricke, Nina Tahhan, Serge Resnikoff et alii. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161642017337971 Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling]", ''Ophthalmology'', 2018: 1492-1499
*Brien A. Holden; Timothy R. Fricke; S. May Ho et alii. "[https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/420914 Global Vision Impairment Due to Uncorrected Presbyopia]", ''Archives of Ophthalmology'', 2008: 1731-1739.
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
2haovesg0x5tfjnsolsh3hrgmw80613
3988850
3988845
2026-09-17T15:54:09Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988850
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' (e verbo Graeco πρεσβύς = senex et suffixo -opia ad visionem pertinente: "senis visus") est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio accomodationis ad distantiam facultatem oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: nam ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis apud eos amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
*"Timothy R. Fricke, Nina Tahhan, Serge Resnikoff et alii. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161642017337971 Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling]", ''Ophthalmology'', 2018: 1492-1499
*Brien A. Holden; Timothy R. Fricke; S. May Ho et alii. "[https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/420914 Global Vision Impairment Due to Uncorrected Presbyopia]", ''Archives of Ophthalmology'', 2008: 1731-1739.
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
r6fnzhsrj27wiwqil86s686ozyfbf4v
3988852
3988850
2026-09-17T16:06:58Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988852
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' (e verbo Graeco πρεσβύς = senex et suffixo -opia ad visionem pertinente: "senis visus") est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio facultatem accomodationis ad distantiam oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: nam ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis apud eos amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
*"Timothy R. Fricke, Nina Tahhan, Serge Resnikoff et alii. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161642017337971 Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling]", ''Ophthalmology'', 2018: 1492-1499
*Brien A. Holden; Timothy R. Fricke; S. May Ho et alii. "[https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/420914 Global Vision Impairment Due to Uncorrected Presbyopia]", ''Archives of Ophthalmology'', 2008: 1731-1739.
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
d2j62q2r6j6crlxo9yw3ypodsab499p
3988876
3988852
2026-09-17T17:18:01Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988876
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' (e verbo Graeco πρεσβύς = senex et suffixo -opia ad visionem pertinente: "senis visus"<ref>[[Plutarchus]] in ''[[Quaestiones convivales|Quaestionibus convivalibus]]'' (I.8) hoc vitium iam descripsit.</ref>) est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio facultatem accomodationis ad distantiam oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: nam ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis apud eos amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
*"Timothy R. Fricke, Nina Tahhan, Serge Resnikoff et alii. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161642017337971 Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling]", ''Ophthalmology'', 2018: 1492-1499
*Brien A. Holden; Timothy R. Fricke; S. May Ho et alii. "[https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/420914 Global Vision Impairment Due to Uncorrected Presbyopia]", ''Archives of Ophthalmology'', 2008: 1731-1739.
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
dqqu1mhzo20we1a1y1nx5c9gtpho7i2
3988877
3988876
2026-09-17T17:18:52Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988877
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' (e verbo Graeco πρεσβύς = senex et suffixo -opia ad visionem pertinente: "senis visus"<ref>[[Plutarchus]] in ''[[Quaestiones convivales|Quaestionibus convivalibus]]'' (I.8: Cur seniores facilius litteras eminus legant) hoc vitium iam descripsit.</ref>) est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio facultatem accomodationis ad distantiam oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: nam ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis apud eos amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
*"Timothy R. Fricke, Nina Tahhan, Serge Resnikoff et alii. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161642017337971 Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling]", ''Ophthalmology'', 2018: 1492-1499
*Brien A. Holden; Timothy R. Fricke; S. May Ho et alii. "[https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/420914 Global Vision Impairment Due to Uncorrected Presbyopia]", ''Archives of Ophthalmology'', 2008: 1731-1739.
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
jkhl6q6n38ejgnva8frghgg4y1tckg8
3988878
3988877
2026-09-17T17:20:05Z
Marcus Terentius Bibliophilus
2059
3988878
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Presbyopia.png|thumb|Quomodo presbyopia e [[refractio|refractionis]] defectu nascatur. ]]
'''Presbyopia''' (e verbo Graeco πρεσβύς = senex et suffixo -opia ad visionem pertinente: "senis visus"<ref>[[Plutarchus]] in ''[[Quaestiones convivales|Quaestionibus convivalibus]]'' (I.8: Cur seniores facilius litteras eminus legant) hoc vitium iam descripsit.</ref>) est vitium [[visus]] progrediente aetate naturaliter accidens e quo fit ut seniores homines res proximas non iam dilucide dispiciunt sed [[Perspicillum|vitris ocularibus]] ad legendum utuntur. Nam post quadraginta annos [[Lens (anatomia)|lens cristallina]] [[Elasticitas|elasticitatem]] paulatim amittit nec a musculo ciliario distenta tam facile formam nativam convexamque redintegrat. Quae elasticitatis amissio facultatem accomodationis ad distantiam oculorum male adficit.
Homines [[Myopia|myopes]] minus et tardius presbyopia adficiuntur quia myopia aliquatenus hoc vitium compensat: nam ''punctum proximum'' visus minus longe ab oculis apud eos amovetur.
Presbyopia facile perspicillis et vitris convexis corrigitur. Hodie etiam [[chirurgia |chirurgia]] refractiva adhibetur.
== Notae ==
<references />
== Plura legere si cupis ==
*C. Albou-Ganem, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551219300658 Presbytie et chirurgie réfractive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2019: 790-798
*M. Assouline, C. Girard, T. Guedj, C. Denis. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209733728 245 Résultats de la compensation chirurgicale de la presbytie par PresbyLasik ou implants pseudophakes multifocaux]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2009: 1S84
*Leon N.Davies, "[https://link.springer.com/article/10.1007/s44402-026-00083-7 Presbyopia: Current Perspectives and Prospects for Patients]", ''Ophthalmic and Physiological Optics'', 2026
*"Timothy R. Fricke, Nina Tahhan, Serge Resnikoff et alii. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161642017337971 Global Prevalence of Presbyopia and Vision Impairment from Uncorrected Presbyopia: Systematic Review, Meta-analysis, and Modelling]", ''Ophthalmology'', 2018: 1492-1499
*Brien A. Holden; Timothy R. Fricke; S. May Ho et alii. "[https://jamanetwork.com/journals/jamaophthalmology/fullarticle/420914 Global Vision Impairment Due to Uncorrected Presbyopia]", ''Archives of Ophthalmology'', 2008: 1731-1739.
* Maria Markoulli, Timothy R Fricke, Anitha Arvind . "[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048424000493 BCLA CLEAR Presbyopia: Epidemiology and impact]", ''Contact Lens and Anterior Eye'', 2024: 102157
== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Presbyopia presbyopiam] spectant
* Damien Gatinel [https://www.gatinel.com/recherche-formation/presbytie-multifocalite/#quelques-precisions-sur-la-presbytie de chirurgia presbyopiae adplicata]
[[Categoria:Ophthalmologia]]
[[Categoria:Visus]]
cnzzh2lwjjct1p130a1wef6q79sn0yl
Alexander Millerandus
0
328706
3988830
2026-09-17T15:02:29Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Alexander Millerand]]
3988830
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Alexander Millerand]]
47eas7ghxrcy161h2o1v4ho27zz0mjz
Hedwiges
0
328707
3988836
2026-09-17T15:16:58Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Hedvigis]]
3988836
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Hedvigis]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
ohrsf7ntwaewl3kf9y6hud99nl7n0eb
Heduvigis
0
328708
3988837
2026-09-17T15:17:36Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Hedvigis]]
3988837
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Hedvigis]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
ohrsf7ntwaewl3kf9y6hud99nl7n0eb
Nobuo
0
328709
3988838
2026-09-17T15:18:08Z
~2026-49405-65
214731
.
3988838
wikitext
text/x-wiki
{{Titulus italicus}}
{{Pagina discretiva nominis}}
{{Nomen
| genus = Masculinum
| origo = Iaponica
| significatio = "vir fiduciae" et aliae
| imago = Kitabatake Nobukatsu.jpg
| capitulum = [[Oda Nobuo]], samuraeus Iaponicus
}}
{{ires|Nobuo}} est [[praenomen]] masculinum [[Iaponice|Iaponicum]] (in [[alphabetum|alphabeto]] [[hiragana]] のぶお scriptum).<ref name=":0" /> Inter varias uniones, praenomen e [[kanji]] 信 (''nobu'', id est 'fiducia'), seu 延 (''nobu'', 'extendere'), atque 男 (''o'', 'vir'), vel 夫 (''o'', '[[maritus]]'), seu etiam 雄 (''o'', 'heros'), componitur.<ref name=":0">''Behind the Name'', s.v. “[https://www.behindthename.com/name/nobuo/submitted Nobuo]”. {{Ling|Anglice}}</ref>
== Homines ==
* [[Nobuo Fujishima]]
* [[Nobuo Kawakami]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nobuo Kishi|<>|ja|qid=Q1995125}}
* [[Nobuo Matsunaga]]
* Oda Nobuo, vel Nobukatsu, qui dicitur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Oquaxen Fungedonus|<>|ja|qid=Q3044815}}
== Notae ==
<references />
{{NexInt}}
* [[Nobuyuki]]
[[Categoria:Praenomina masculina]]
[[Categoria:Praenomina Iaponica]]
iorbrojsrp3lqwzm0oacquywljgkhhf
Bacia
0
328710
3988847
2026-09-17T15:47:06Z
Andrew Dalby
1084
Redirigens ad [[Basti]]
3988847
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Basti]]
gug17w346c63wtbc5j461rb5zyl9fri
Almeria (Hispania)
0
328711
3988855
2026-09-17T16:11:15Z
Andrew Dalby
1084
Redirigens ad [[Portus Magnus (Vandalitia)]]
3988855
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Portus Magnus (Vandalitia)]]
cgqk0zvggodiza06f9lh2fluq11y4vd
Longny-au-Perche
0
328712
3988859
2026-09-17T16:31:15Z
Pippobuono
54500
Pippobuono movit paginam [[Longny-au-Perche]] ad [[Longniacum in Pertico]]: nomen latinum attestatur in Graesse
3988859
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Longniacum in Pertico]]
mmd7qa3n5cq6nuicx67ozpt1ucfig9f
Petrus Maximilianus
0
328713
3988881
2026-09-17T17:47:48Z
Bartholomite
116968
nova
3988881
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Petrus Maximilianus Finkelstein}} (natus [[Berolinum|Berolini]] familia [[Iudaei|Iudaica]] die [[19 Octobris]] [[1937]]; mortuus [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]] die [[14 Septembris]] [[2026]]), vulgo {{res|Peter Max}}, fuit [[artifex]] [[Germania|Germano]]-[[CFA|Americanus]]. Arte sua claris [[color]]ibus utendo innotuit.
== De vita ==
Familia eius [[Berolinum|Berolino]] anno [[1938]] discessit; primum [[Sciamhaevum|Sciamhaevi]], deinde [[Haifa]]e, tum [[Lutetia]]e habitavit, ac denique [[Brooklynium|Brooklynii]] consedit. Artem sub [[Franciscus Iosephus Reilly|Francisco Iosepho Reilly]] didicit. [[Veganismus|Veganista]] [[oecologismus|oecologistaque]] fuit. Anno [[1997]] propter [[tributum|tributa]] non soluta in [[carcer]]em coniectus est.
== Pinacotheca ==
<gallery>
Expo74 Stamp.jpg|[[Pittacium cursuale]] pro [[expositio mundana|expositione [[Spocanum|Spocanensi]] anni [[1974]].
The Art of Peter Max.jpg|Pinacotheca [[Campi (Nivata)|Camporum]] in [[Nivata]].
</gallery>
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Peter Max|Petrum Maximilianum}}
{{Fontes biographici}}
* {{IMDb|0561505|Petro Maximiliano}}
* [http://www.petermax.com/ Situs interretialis]
{{Anni vitae|1937|2026|Maximilianus, Petrus}}
[[Categoria:Artifices Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Artifices Germaniae]]
[[Categoria:Iudaei]]
2bhnvjprchufdd3uqbhrl8esfhxpmye
3988882
3988881
2026-09-17T17:51:57Z
Bartholomite
116968
3988882
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Expo74 Stamp.jpg|thumb|left|[[Pittacium cursuale]] pro [[expositio mundana|expositione]] [[Spocanum|Spocanensi]] anni [[1974]].]]
[[Fasciculus:The Art of Peter Max.jpg|thumb|left|Pinacotheca [[Campi (Nivata)|Camporum]] in [[Nivata]].]]
{{res|Petrus Maximilianus Finkelstein}} (natus [[Berolinum|Berolini]] familia [[Iudaei|Iudaica]] die [[19 Octobris]] [[1937]]; mortuus [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]] die [[14 Septembris]] [[2026]]), vulgo {{res|Peter Max}}, fuit [[artifex]] [[Germania|Germano]]-[[CFA|Americanus]]. Arte sua claris [[color]]ibus utendo innotuit.
== De vita ==
Familia eius [[Berolinum|Berolino]] anno [[1938]] discessit; primum [[Sciamhaevum|Sciamhaevi]], deinde [[Haifa]]e, tum [[Lutetia]]e habitavit, ac denique [[Brooklynium|Brooklynii]] consedit. Artem sub [[Franciscus Iosephus Reilly|Francisco Iosepho Reilly]] didicit. [[Veganismus|Veganista]] [[oecologismus|oecologistaque]] fuit. Anno [[1997]] propter [[tributum|tributa]] non soluta in [[carcer]]em coniectus est.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Peter Max|Petrum Maximilianum}}
* {{IMDb|0561505|Petro Maximiliano}}
* [http://www.petermax.com/ Situs interretialis]
{{bio-stipula}}
{{Anni vitae|1937|2026|Maximilianus, Petrus}}
[[Categoria:Artifices Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Artifices Germaniae]]
[[Categoria:Iudaei]]
pi98vw6vk3pu8s8ixwgsvqklyu2o6ds
Mellea
0
328714
3988893
2026-09-17T20:06:13Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Mellea]] ad [[Mella]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3988893
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mella]]
sg6iwlux9nk9ep3k2mb3dr3uzuizx98
Categoria:Redirectiones inter paginas discretivas
14
328715
3988905
2026-09-17T20:27:32Z
Grufo
64423
Prima adumbratio
3988905
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam
| Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones
| Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas
}}
[[Categoria:Paginae discretivae]]
s8hen334k395il13zjdy18pps9l5ss8
3988979
3988905
2026-09-18T00:20:22Z
Grufo
64423
Cat
3988979
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam
| Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones
| Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas
}}
[[Categoria:Discretio]]
dphvalmvuo94suzzxizmz6sak98e4g3
3989000
3988979
2026-09-18T03:04:04Z
Grufo
64423
Cat
3989000
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum|De hac redirectione}}
{{Categoria redirectionum}}
{{Categoria celata}}
{{Videatur etiam
| Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones
| Categoria:Redirectiones ad paginas discretivas
}}
[[Categoria:Discretio]]
[[Categoria:Paginae discretivae quae sunt redirectiones]]
f47o7xkao9l0qv4gb0inh8mnfqmlq3p
Gulielmus Iosephus Armstrong
0
328716
3988922
2026-09-17T21:34:39Z
Bartholomite
116968
nova
3988922
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Gulielmus Iosephus Armstrong}} (vulgo ''Billie Joe''; natus [[Quercupolis|Quercupoli]] die [[17 Februarii]] [[1972]]) est [[cantor]] [[CFA|Americanus]], optime notus cantor, scriptor, et [[citharista]] [[Green Day]] gregis. [[Factio republicana (Civitates Foederatae)|Factionem Republicanam]] reprehendit, quae nonnulla [[carmen|carmina]] eius inspirat. Habitu suo generis ''[[musica punkiana|punk rock]]'' notus est. [[Bisexualitas|Bisexualis]] est.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Billie Joe Armstrong|Gulielmum Iosephum Armstrong}}
{{Fontes biographici}}
* {{IMDb|0035626|Gulielmo Iosepho Armstrong}}
{{bio-stipula}}
{{Anni vitae|1972||Armstrong, Gulielmus Iosephus}}
[[Categoria:Cantores Civitatum Foederatarum]]
po3ndhafbmp996bh5kum8bfickuj7e1
3988927
3988922
2026-09-17T21:55:24Z
IacobusAmor
1163
~
3988927
wikitext
text/x-wiki
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{res|Gulielmus Iosephus Armstrong}} (vulgo ''Billie Joe''; natus [[Quercupolis|Quercupoli]] die [[17 Februarii]] [[1972]]) est [[cantor]], [[scriptor]], et [[citharista]] [[Civitates Foederatae|Americanus]], unus ex duobus conditoribus [[Green Day]] [[grex musicus|gregis musici]]. [[Factio republicana (Civitates Foederatae)|Factionem Republicanam]] reprehendit, quae nonnulla [[carmen|carmina]] eius inspirat. Habitu suo generis ''[[musica punkiana|punk rock]]'' notus est. [[Bisexualitas|Bisexualem]] se appellat.
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Billie Joe Armstrong|Gulielmum Iosephum Armstrong}}
{{Fontes biographici}}
* {{IMDb|0035626|Gulielmo Iosepho Armstrong}}
{{bio-stipula}}
{{Anni vitae|1972||Armstrong, Gulielmus Iosephus}}
[[Categoria:Cantores Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Citharistae Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]]
5hb5q9h5f7m12cryzkj93cbcwwg7l5p
Mertzen
0
328717
3988929
2026-09-17T21:58:41Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Mertzen]] ad [[Oranza]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3988929
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Oranza]]
1f6ahizoy2vrspf3v3ktb8yn0fsuqo2
Martha Chase
0
328718
3988935
2026-09-17T22:48:30Z
LilyKitty
18316
Paginam instituit, scribens '[[Fasciculus:Martha Chase.jpg|thumb|Martha Chase anno 1953]] '''Marthe Chase''' (natus [[Clevelandia]]e die [[30 Novembris]] [[1927]] et mortuus [[Lorain Comitatus|Lorain Comitati]] die [[8 Augusti]] [[2003]]) fuit [[genetica]]e perita [[Civitates Foederatae Americae|Americana]] qui anno [[1952]], [[ADN]], in vicem [[proteina|proteinorum]] ut materia vitae per [[experimentum Hershey-Chase]] (cum [[Alfredus D. Hershey|Alfredo D. Hershey]]) inventa fuit.<ref>[htt...'
3988935
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Martha Chase.jpg|thumb|Martha Chase anno 1953]]
'''Marthe Chase''' (natus [[Clevelandia]]e die [[30 Novembris]] [[1927]] et mortuus [[Lorain Comitatus|Lorain Comitati]] die [[8 Augusti]] [[2003]]) fuit [[genetica]]e perita [[Civitates Foederatae Americae|Americana]] qui anno [[1952]], [[ADN]], in vicem [[proteina|proteinorum]] ut materia vitae per [[experimentum Hershey-Chase]] (cum [[Alfredus D. Hershey|Alfredo D. Hershey]]) inventa fuit.<ref>[https://www.nytimes.com/2003/08/13/us/martha-chase-75-a-researcher-who-aided-in-dna-experiment.html Martha Chase, 75, a Researcher Who Aided in DNA Experiment] ([[New York Times]])</ref>
Almuna Universitatis Wooster anno 1950, deinde [[Universitas Californiae Meridianae|Universitatis Californiae Meridianae]] fuit uvi [[bacteriologia]]m studuit.
Post [[dementia]]m subiecta, Martha Chase ratione [[pneumonia]]e morta fuit.
== Notae ==
<references/>
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Martha Chase|Martha Chase}}
[[Categoria:Mulieres]]
[[Categoria:Biologi Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Californiae Meridionalis]]
[[Categoria:Nati 1927]]
[[Categoria:Mortui 2003]]
o6ke0l4mqaytrb5367947bo1kk7225v
3989055
3988935
2026-09-18T11:54:53Z
IacobusAmor
1163
Nata, non natus. Mortua, non mortuus. Quae, non qui. &c & &c &c &c.
3989055
wikitext
text/x-wiki
[[Fasciculus:Martha Chase.jpg|thumb|Martha Chase anno [[1953]].]]
'''Marthe Chase''' (nata [[Clevelandia]]e die [[30 Novembris]] [[1927]]; mortua in [[Lorain Comitatus|Lorain Comitatu]] [[Ohium|Ohii]] die [[8 Augusti]] [[2003]]) fuit [[genetica]]e perita [[Civitates Foederatae Americae|Americana]], quae [[ADN]], in vicem{{dubsig}} [[proteina|proteinorum]] ut materia [[vita]]e per [[experimentum Hershey-Chase]] cum [[Alfredus D. Hershey|Alfredo D. Hershey]] anno [[1952]] invenit.<ref>[https://www.nytimes.com/2003/08/13/us/martha-chase-75-a-researcher-who-aided-in-dna-experiment.html "Martha Chase, 75, a Researcher Who Aided in DNA Experiment."] ''[[New York Times]].''</ref>
Alumna [[Universitas Wooster|Universitatis Wooster]]{{dubsig}} ex anno [[1950]] et [[Universitas Californiae Meridianae|Universitatis Californiae Meridianae]] fuit, ubi [[bacteriologia]]e studuit.
[[Dementia]] laborans, [[pneumonia]] obiit.
== Notae ==
<references/>+
{{CommuniaCat|Martha Chase|Martham Chase}}
{{Anni vitae|1927|2003|Chase, Martha}}
[[Categoria:Alumni Universitatis Californiae Meridionalis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Wooster]]<!--?-->
[[Categoria:Biologi Civitatum Foederatarum]]
09kcshz5wbjp137pu0ckecy6gzq2jze
Formula:Si praebetur
10
328719
3988942
2026-09-17T23:04:27Z
Grufo
64423
Prima adumbratio
3988942
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{safesubst:<noinclude />#if:{{{valor|}}}
| {{safesubst:<noinclude />#invoke:params|
excluding_non-numeric_names|
mixing_names_and_values|$@|{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ita|}}}|{{{ita}}}|ita}}|
value_of|{{{valor}}}
}}
| {{Error|Error: Valor abest.}}
}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
grf6a3d5ho84t8cnriooch02ahufkia
3988943
3988942
2026-09-17T23:13:43Z
Grufo
64423
Grufo movit paginam [[Formula:Si praebitur]] ad [[Formula:Si praebetur]] sine redirectione: Mendam correxi
3988942
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{safesubst:<noinclude />#if:{{{valor|}}}
| {{safesubst:<noinclude />#invoke:params|
excluding_non-numeric_names|
mixing_names_and_values|$@|{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ita|}}}|{{{ita}}}|ita}}|
value_of|{{{valor}}}
}}
| {{Error|Error: Valor abest.}}
}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude>
grf6a3d5ho84t8cnriooch02ahufkia
Moisburg
0
328720
3988958
2026-09-17T23:39:42Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Moisburg]] ad [[Moisburgum]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3988958
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Moisburgum]]
ptme28305ehnu1f0zmtk6a8pdzvl6ht
Categoria:Paginae discretivae quas Vicidata aliter censent
14
328721
3988961
2026-09-17T23:49:05Z
Grufo
64423
Prima adumbratio
3988961
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum
| Pagina discretiva
| Pagina discretiva nominis
| descriptio = Hic sunt [[Vicipaedia:Discretio|paginae discretivae]] quas Vicidata aliter censent, quia proprietas [[:d:P:P31|P31]] entitatem [[:d:Q4167410|Q4167410]] non continet.
}}
{{Categoria celata utinam vacua}}
{{Videatur etiam|Vicipaedia:Discretio}}
[[Categoria:Discretio]]
t5ntoh78hqm0slkftnrizc1feq4k66y
3988963
3988961
2026-09-17T23:57:19Z
Grufo
64423
+{{[[Formula:Capsa discretiva|Capsa discretiva]]}}
3988963
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum
| Capsa discretiva
| Pagina discretiva
| Pagina discretiva nominis
| descriptio = Hic sunt [[Vicipaedia:Discretio|paginae discretivae]] quas Vicidata aliter censent, quia proprietas [[:d:P:P31|P31]] entitatem [[:d:Q4167410|Q4167410]] non continet.
}}
{{Categoria celata utinam vacua}}
{{Videatur etiam|Vicipaedia:Discretio}}
[[Categoria:Discretio]]
qmi2q9f50cdqq4ll2jhm5datpyfw4uf
3988969
3988963
2026-09-18T00:01:50Z
Grufo
64423
-{{[[Formula:Capsa discretiva|Capsa discretiva]]}}; -{{[[Formula:Pagina discretiva nominis|Pagina discretiva nominis]]}}
3988969
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum
| Pagina discretiva
| descriptio = Hic sunt [[Vicipaedia:Discretio|paginae discretivae]] quas Vicidata aliter censent, quia proprietas [[:d:P:P31|P31]] entitatem [[:d:Q4167410|Q4167410]] non continet.
}}
{{Categoria celata utinam vacua}}
{{Videatur etiam|Vicipaedia:Discretio}}
[[Categoria:Discretio]]
bqcjo3o0bdw7mpsun8k9b9iqk1dn24v
3988970
3988969
2026-09-18T00:04:20Z
Grufo
64423
3988970
wikitext
text/x-wiki
{{Categoria vestigatoria formularum
| Pagina discretiva
| descriptio = Hic sunt [[Vicipaedia:Discretio|paginae discretivae]] quas Vicidata aliter censent, quia proprietas [[:d:P:P31|P31]] entitatem [[:d:Q4167410|Q4167410]] non continet.
}}
{{Categoria celata utinam vacua}}
{{Videatur etiam|Vicipaedia:Discretio}}
[[Categoria:Discretio]]
[[Categoria:Corrigenda]]
qbcflido9kvr1lb89695jrjoivdjn3e
Formula:Si praebetur/doc
10
328722
3988972
2026-09-18T00:07:54Z
Grufo
64423
Prima adumbratio
3988972
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
{{Formula substituibilis|...}}
Haec formula ut inspicies num textus quidam exsistit.
== De usu ==
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Si praebetur|valor=tres|Gallia|est|omnis|divisa|in|partes|tres}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{Si praebetur|valor=tres|Gallia|est|omnis|divisa|in|partes|tres}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Si praebetur|valor=quattuor|Gallia|est|omnis|divisa|in|partes|tres}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{Si praebetur|valor=quattuor|Gallia|est|omnis|divisa|in|partes|tres}}
== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae condicionales]]
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae condicionales|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Metaformulae|{{PAGENAME}}]]
}}</includeonly>
fjc93wwusebr1qmodjpv3qyckqvqwju
3988973
3988972
2026-09-18T00:09:54Z
Grufo
64423
3988973
wikitext
text/x-wiki
{{Subpagina documentationis}}
{{Formula substituibilis|...}}
{{Lua|Params}}
Haec formula ut inspicies num textus quidam exsistit.
== De usu ==
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Si praebetur|valor=tres|Gallia|est|omnis|divisa|in|partes|tres}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{Si praebetur|valor=tres|Gallia|est|omnis|divisa|in|partes|tres}}
* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Si praebetur|valor=quattuor|Gallia|est|omnis|divisa|in|partes|tres}}</syntaxhighlight>
*: ↳ {{Si praebetur|valor=quattuor|Gallia|est|omnis|divisa|in|partes|tres}}
== Ulteriora si cupis ==
* [[:Categoria:Formulae condicionales]]
<includeonly>{{in harenario aut alibi||
<!-- Categorias sub hac linea adde -->
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae condicionales|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Metaformulae|{{PAGENAME}}]]
}}</includeonly>
n6eroewhzbkvzqp0e2cffpg7dha3m65
Mesborg
0
328723
3988975
2026-09-18T00:15:40Z
Cyprianus Marcus
66550
Redirigens ad [[Moisburgum]]
3988975
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Moisburgum]]
ptme28305ehnu1f0zmtk6a8pdzvl6ht
Moormerland
0
328724
3988983
2026-09-18T00:37:21Z
Cyprianus Marcus
66550
Cyprianus Marcus movit paginam [[Moormerland]] ad [[Moormerlandia]]: Nomen Latinum vel Latinizatum inventum. Vide notam
3988983
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Moormerlandia]]
gupcbdlr5eb409k982xtw76n6jn6h0i
Disputatio Usoris:SHB2000
3
328725
3988998
2026-09-18T02:37:22Z
Max
176701
Max movit paginam [[Disputatio Usoris:SHB2000]] ad [[Disputatio Usoris:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]"
3988998
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Disputatio Usoris:SHB]]
{{De hac redirectione|ratio=collectio}}
c13a6tu5pienlbv49jr5pvjj8znfc3k
Interactio fermiana
0
328726
3989002
2026-09-18T03:06:21Z
Grufo
64423
Redirectionem creavi
3989002
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Interactio Fermiana]]
6z399hy22xiwvqh4vg0aurqn3tbbc9d
Adán
0
328727
3989004
2026-09-18T07:35:47Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Adamus]]
3989004
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Adamus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
jggamwkrja1u4hu12ych9kthuhkq5i3
Alejandra
0
328728
3989005
2026-09-18T07:36:30Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Alexandra]]
3989005
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Alexandra]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
1jsldowffd2cd8rh1e7q01xz4nye1ny
Alejandro
0
328729
3989006
2026-09-18T07:36:59Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Alexander (nomen)]]
3989006
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Alexander (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
5wjov6lavrb5youo6qc66vzbk7drvuh
Bárbara
0
328730
3989007
2026-09-18T07:37:48Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Barbara]]
3989007
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Barbara]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
jsfsav8r2ni02ilf6qiu2cgx1s94e4d
Bautista
0
328731
3989008
2026-09-18T07:38:32Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Baptista (nomen)]]
3989008
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Baptista (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
fozzna3e9lwv1cgjf6vlzgva9frlhmo
Cándido
0
328732
3989009
2026-09-18T07:39:01Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Candidus]]
3989009
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Candidus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
sfhxpmnsvl1ihd1s54kdnx4xwqun351
3989045
3989009
2026-09-18T08:58:47Z
~2026-49405-65
214731
Changed redirect target from [[Candidus]] to [[Candidus (nomen)]]
3989045
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Candidus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
6d06pyen96nextizdf28ou8uq5ujngg
Cayetano
0
328733
3989010
2026-09-18T07:40:24Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Caietanus (nomen)]]
3989010
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Caietanus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
kxt6u50yj3z477bp8hbxmx0gwd4jnu2
Cristóbal
0
328734
3989011
2026-09-18T07:41:06Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Christophorus]]
3989011
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Christophorus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
l0w7dgmg58jt71ixc41l3tt3p7jhcex
Darío
0
328735
3989012
2026-09-18T07:41:56Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Darius]]
3989012
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Darius]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
a9lvn41jy5rv3g71h8777edi1e0eo9m
Francisco Javier
0
328736
3989013
2026-09-18T07:42:41Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Franciscus Xaverius (nomen)]]
3989013
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Franciscus Xaverius (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
ow30ffls6wjdb9tqzrncfncvohch6gc
Genaro
0
328737
3989014
2026-09-18T07:43:23Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Ianuarius (nomen)]]
3989014
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ianuarius (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
57rh6o5efwli3fitynvko4j3b5f51eo
Ildefonso
0
328738
3989015
2026-09-18T07:44:58Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Hildephonsus]]
3989015
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Hildephonsus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
0xtp4c1s4ef7egxjdel4846xxddkp9b
Josemaría
0
328739
3989016
2026-09-18T07:46:34Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Iosephus Maria]]
3989016
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Iosephus Maria]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
ttkn6xkncevw33dextis8yzcv1r0yg8
José Pedro
0
328740
3989017
2026-09-18T07:46:58Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Iosephus Petrus]]
3989017
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Iosephus Petrus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
bv7ipuk91ylpqhod3l22thbdx52pjag
Juan Carlos
0
328741
3989022
2026-09-18T07:50:22Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Ioannes Carolus]]
3989022
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ioannes Carolus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
9ey6d8kwv76wdlt3u8krgcz1ww48ncn
Juanluís
0
328742
3989023
2026-09-18T07:51:09Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Ioannes Ludovicus]]
3989023
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ioannes Ludovicus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
p98spcfug8cwl13maxz9h2oslqxpwdh
Juan Pablo
0
328743
3989024
2026-09-18T07:51:37Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Ioannes Paulus]]
3989024
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ioannes Paulus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
kjmjxffp84mkjsn2eiarveuvn2npqul
Juan Pedro
0
328744
3989025
2026-09-18T07:52:00Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Ioannes Petrus]]
3989025
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ioannes Petrus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
q28la0eef0gtb9g0f9gwhjqq4gpiao9
Lázaro
0
328745
3989026
2026-09-18T07:52:51Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Lazarus]]
3989026
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Lazarus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
gvs41koq2xuzj0o1u7s4bjkvl3dphmm
Leticia
0
328746
3989027
2026-09-18T07:53:40Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Laetitia (praenomen)]]
3989027
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Laetitia (praenomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
hxjik1y4e1vwl9esvti3hj8f4kwil43
Mafalda
0
328747
3989028
2026-09-18T07:54:06Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Mathildis]]
3989028
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mathildis]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
f88pncgvslzcul39ne6zauax5hl9isx
Miguel (nomen)
0
328748
3989029
2026-09-18T07:57:02Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Michaël]]
3989029
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Michaël]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Hispanica]]
[[Categoria:Cognomina Lusitana]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
0qq324ox5p75at2bg4f1m9qs9mld9pk
Moisés
0
328749
3989030
2026-09-18T07:57:49Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Moyses (nomen)]]
3989030
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Moyses (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
23kwops5eqt3lrr824598kcann0dffr
Nicodemo
0
328750
3989031
2026-09-18T07:58:27Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Nicodemus (nomen)]]
3989031
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Nicodemus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
qytwnaqy5sx4dsa6qhlmm2kez7jsjft
Olimpia
0
328751
3989032
2026-09-18T07:59:56Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Olympia (nomen)]]
3989032
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Olympia (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Dacoromanica]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Polonica]]
5ajag5m1qwk5vt4g03g2rc2bqb0138u
Orlando (nomen)
0
328752
3989033
2026-09-18T08:01:04Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Rolandus (nomen)]]
3989033
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Rolandus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
be5np1wrwunwut9tchc8l7otj5w0nbq
Pablo
0
328753
3989034
2026-09-18T08:01:33Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Paulus (nomen)]]
3989034
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Paulus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
57kz2ym0u780tfhxwyqnedibx2f5o6i
Paulino
0
328754
3989035
2026-09-18T08:02:11Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Paulinus]]
3989035
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Paulinus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Hispanica]]
[[Categoria:Cognomina Lusitana]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
kqlxfllhbtejurjtvp9s0s3vqj8px60
Pedro Pablo
0
328755
3989036
2026-09-18T08:02:38Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Petrus Paulus]]
3989036
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Petrus Paulus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
ncmpu3ecyz10qwz9p2z0s4h3m3yxprf
Sebastián
0
328756
3989037
2026-09-18T08:04:25Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Sebastianus]]
3989037
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Sebastianus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Bohemica]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
d2ct74beekhdly2w6thm238rplnabkl
Simón
0
328757
3989038
2026-09-18T08:04:49Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Simon]]
3989038
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Simon]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
2bpg9dhel355lkmyvoqw1xe7m9bk5fe
Torcuato
0
328758
3989039
2026-09-18T08:05:32Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Torquatus]]
3989039
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Torquatus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
1smoajrmqssmm0wzqa9zou65ss7x6yu
Tulio
0
328759
3989040
2026-09-18T08:06:43Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Tullius]]
3989040
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Tullius]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
0aneynnw9byfwtnpanx9xh43o6sip0f
Ubaldo
0
328760
3989041
2026-09-18T08:07:28Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Ubaldus]]
3989041
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ubaldus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
rswdqd5rqoazl10imt0i308841ta5ts
Valentín
0
328761
3989042
2026-09-18T08:08:05Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Valentinus (nomen)]]
3989042
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Valentinus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
[[Categoria:Praenomina Slovaca]]
2oajaotimo8aw68ykfkbjv2o61fe65w
Víctor
0
328762
3989043
2026-09-18T08:08:22Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Victor]]
3989043
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Victor]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
dv5u0fyk95z64h33nnhywng2t041iv1
Zacarías
0
328763
3989044
2026-09-18T08:08:49Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Zacharias (nomen)]]
3989044
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Zacharias (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Hispanica]]
grtc5umxhyqj7lsxpxe5svinmm3luwr
Candido
0
328764
3989046
2026-09-18T09:07:46Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Candidus (nomen)]]
3989046
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Candidus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
eneqd9dgzp9m8r2odokt3er817lx78a
3989050
3989046
2026-09-18T09:13:42Z
~2026-49405-65
214731
3989050
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Candidus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
io276nhnzm730nmkrf8zkodfnqxra70
Moro
0
328765
3989047
2026-09-18T09:08:34Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Maurus (nomen)]]
3989047
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Maurus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
chd7ee2o74fekbrjbyafhh9lknkcpoo
3989051
3989047
2026-09-18T09:16:23Z
~2026-49405-65
214731
3989051
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Maurus (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Italica]]
h8etdtvvwkzhxm10puhd7qrgrcenw5o
Torquato
0
328766
3989048
2026-09-18T09:09:37Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Torquatus]]
3989048
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Torquatus]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Cognomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
[[Categoria:Praenomina Lusitana]]
ceseiccchk63qnhiinveebq8oba83j2
Ulisse
0
328767
3989049
2026-09-18T09:12:42Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Ulixes (nomen)]]
3989049
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ulixes (nomen)]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
cgupi4tndvbgzxi8thsf2j6dmdhplvq
Emanuele
0
328768
3989052
2026-09-18T09:19:13Z
~2026-49405-65
214731
Redirigens ad [[Emmanuel]]
3989052
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Emmanuel]]
[[Categoria:Nominum redirectiones]]
[[Categoria:Praenomina Italica]]
5b5pik4y4s1bjciysuyk34qgbnurwtf
Nipigon
0
328769
3989053
2026-09-18T09:31:37Z
Demetrius Talpa
81729
nova
3989053
wikitext
text/x-wiki
[[Imago:Lake Nipigon.JPG|thumb|Lacus Nipigon]]
{{res|Nipigon}}<ref>Cf. [[binomen|binomina]] ''Billaea nipigonensis, Dialonectria nipigonensis, Nectria nipigonensis'' etc.</ref>, vel in tabulis veterioribus {{res|Lacus Sanctae Annae}}<ref>J. Cary. [https://archive.org/details/dr_a-new-map-of-upper--lower-canada-from-the-latest-authorities-by-john-car-00644040 ''A new map of Upper & Lower Canada'', 1807]; [https://digital.library.queensu.ca/north-america-sheet-iv-lake-superior-reduced-admiralty-survey-published-society-diffusion-useful ''North America sheet IV Lake Superior'', 1832].</ref>, est lacus in [[Ontario]]ne provincia [[Canada]]e. [[Area (geometria)|Aream]] habet 4848 [[chiliometrum quadratum|chm<sup>2</sup>]], ripas perplexe curvatas et insulas innumeras. In silvis desertis et paludinosis situs est. [[Nipigon (flumen)|Flumen eiusdem nominis]] aquam lacus Nipigonis in [[lacus Superior|laccum Superiorem]] aufert.
== Notae ==
<references />
== Nexus externi ==
{{Fontes geographici}}
[[Categoria:Lacus Ontarionis]]
ltw76gff0ymvx46jtdxotu2lwf4qh2g