Marcus Porcius Cato maior

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="la">
  <siteinfo>
    <sitename>Vicipaedia</sitename>
    <dbname>lawiki</dbname>
    <base>https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialis</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Disputatio</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usor</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Disputatio Usoris</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicipaedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Disputatio Vicipaediae</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fasciculus</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Disputatio Fasciculi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Disputatio MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Formula</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Disputatio Formulae</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Auxilium</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Disputatio Auxilii</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Disputatio Categoriae</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Porta</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Disputatio Portae</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Adumbratio</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Disputatio Adumbrationis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulus</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Disputatio Moduli</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Marcus Porcius Cato maior</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123</id>
    <revision>
      <id>3990923</id>
      <parentid>3894144</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+Cato Censorius</comment>
      <origin>3990923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8935" sha1="67snbwzwlyke51ev0hhl9uzlon94jd3" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa hominis Vicidatorum}}

{{res|Marcus Porcius Cato}}, vel {{res|Cato Censor}} vel {{res|Cato Censorius}} vel {{res|Cato maior}}&lt;ref&gt;Apud Ciceronem (e. g. in epistula ad Atticum 14.21.3) legimus &quot;legendus mihi saepius est Cato maior ad te missus&quot;.&lt;/ref&gt; (ad [[Marcus Porcius Cato Uticensis|Catonem minorem]] distinguendum) dictus, Marci filius, [[orator]], [[historicus]], natus [[Tusculum|Tusculi]] anno [[234 a.C.n.]], novus homo [[consul]] [[195 a.C.n.|195]] cum [[Lucius Valerius Flaccus|L. Valerio Flacco]] fuit ac censor anno [[184 a.C.n.|184]] cum eodem; mortuus est anno [[149 a.C.n.|149]].

== De vita ==
Marcus Porcius Cato anno [[234 a.C.n.]] [[Tusculum|Tusculi]] familia plebeia sed haud paupere natus est. Iuvenis agros [[Sabinum|Sabinos]] patris coluit, fortasse iuxta [[Venafrum]] (ibi enim Cato ipse, sicut e libro ''[[De agri cultura]]'' discimus, fundum possedit). &quot;Ego iam a principio,&quot; dixit , &quot;in parsimonia atque in duritia atque industria omnem adulescentiam meam abstinui agro colendo, saxis Sabinis, silicibus repastinandis atque conserendis&quot;.&lt;ref&gt;Cato, Orationum fragmentum 128 Malcovati.&lt;/ref&gt;

Annum septimum decimum agens militiam capessivit; &quot;cumque [[Hannibal]] terram Italicam laceraret atque vexaret&quot;&lt;ref&gt;Cato, Orationum fragmenta 187-188 Malcovati.&lt;/ref&gt; ab anno [[214 a.C.n.|214]] ad annum [[202 a.C.n.|202]] in [[Secundum Bellum Punicum|Bello Punico altero]] Cato pugnavit quaestor militaris, [[Scipio Aemilianus Africanus|Scipione]] duce. Scitur apud flumen Metaurum pugnavisse anno [[202 a.C.n.|202]]. Postquam in [[Hispania|Hiberia]] [[Sardinia]]que mores probatos suos ostendit, Hispanicos rebelles durissime subegit; qua re in triumpho ductus est. Cum in patriam rediisset, cursum rei publicae coepit honorum ac quamquam homo novus erat Catonis cursus honorum celeris fuit. Anno [[195 a.C.n.|195]] obstitit [[Lex Oppia|Legis Oppiae]] abrogationi ac in ipso anno consul factus est. Anno [[184 a.C.n.|184]] factus est censor et in hoc officio maximam morum maiorum observantiam demonstravit contra luxuries nobilitatis.

Statim plurimas causas contra Scipionem Africanum, ducem proximi belli sed etiam maximum auctorem cultus humanitatisque Graecorum in urbe, coepit: in primis propter eius inhonestum sumptuosumque modum vivendi. Quadraginta quattuor causas contra gentem Aemilianam incepit. Anno [[184 a.C.n.]] post bellum adversus [[Antiochus IV Epiphanes|Antiochum Syriacum]] Cato Scipionem de repetundis accusavit quia magnam partem spoliorum belli possessam ab ipso Africano putabat esse. Accusationibus Scipio respondere non potuit: nihil dixit nisi illum diem esse diem in quo [[Hannibal]]em profligatum. Tametsi absolutus est sese exilio affecit in sua villa in Literno, in qua mortuus est insequenti anno.  

Anno [[167 a.C.n.]] [[Praetor|praetori]] [[Manius Iuventius Thalna|Iuventio Thalnae]] restitit bellum ut [[Rhodus|Rhodiis]] indiceretur suadenti atque ''Orationem pro Rhodiensibus'' in [[Senatus Romanus|senatu]] habuit quam postea publicavit et quinto libro ''[[Origines|Originum]]'' inseruit&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]], ''[[Noctes Atticae]]'', VI.3. [[Titus Livius]] XLV.25.2-3.&lt;/ref&gt;.

Credebat Cato philosophiam et mores Graiorum nocere moribus antiquis Romanis. Aestimabat philosophiam perniciosam ac inutilem disciplinae boni civis Romani esse. Anno [[155 a.C.n.]], patrum conscriptorum concilio habito, ab [[Roma|Urbe]] trium philosophorum legationem expulit quoniam suis orationibus [[Carneades|Carneades Academicus]], [[Diogenes Stoicus]] et [[Critolaus Peripateticus]] plurimorum civium praecipue iuventutis animos in se convertebant.

Maxime Cato in senatu operam dedit ad bellum contra Carthaginem indicendum, anno [[151 a.C.n.]] Cato putabat illam urbem iam antiquam rivalem Romae posse perniciosam mercaturae mediterraneae Urbis esse. In omnibus conciliis in senatu habitis solebat &quot;Censor&quot; haec verba dicere in exitu orationis: &quot;Ceterum censeo Carthaginem esse delendam.&quot;&lt;ref&gt;Verba nullo loco, ut videtur, Latine citata in scriptis nobis servatis: vide autem [[Plutarchus|Plutarchum]], ''Vita Catonis'' qui [[Graece]] citat; confer et [[Lucius Ampelius|Ampelium]]: &quot;Scipio Nasica ... censuit in senatu tamen Carthaginem non esse delendam&quot; (''[[Liber memorialis]]'' 19.11).&lt;/ref&gt; Anno [[149 a.C.n.|149]], Romani naves soluerunt ad contra Carthaginem pugnam committendam. Eodem anno, Cato mortuus est.

== De operibus ==
Inter veterrimos scriptores litteraturae Latinae perpauci sunt quibus sermo natalis Latinus fuit; in hoc numero eminet Cato, primus in illa lingua historicus, primus de re rustica scriptor. Opera eius sunt:   
* ''[[De agri cultura]]'' sive ''De re rustica'' ([http://www.thelatinlibrary.com/cato/cato.agri.html Textus])
* ''[[Origines]]'': Opus septem libris divisum cuius nonnulla fragmenta subsistunt. Hi libri persecuti sunt de origine regibusque Romae (Liber I), de originibus magnarum urbium Italicarum et populorum indigenarum (Libri II–III), de Bellis Punicis et de maximis factis usque ad 151 a.C.n.(Libri IV-VII) ([http://www.forumromanum.org/literature/cato/origines.html Textus])
* [[Orationes (Cato)|Orationum]] circa centum quinquaginta quarum nonnulla fragmenta subsistunt ([https://web.archive.org/web/20040403231356/http://www.thelatinlibrary.com/cato.frag.html Textus]) a Cicerone saepe laudatae&lt;ref&gt;[[Brutus (Cicero)|Brutus]] 61-69.&lt;/ref&gt;
* ''De re militari'', opus deperditum
* ''De lege ad pontifices auguresque spectanti'', opus deperditum 
* ''Praecepta ad Filium'' vel ''Libri ad Marcum filium'' ex quo unum fragmentum subsistit:
{{Citatio|Dicam de istis Graecis suo loco, Marce fili, quid Athenis exquisitum habeam, et quod bonum sit illorum litteras inspicere, non perdiscere. Vincam nequissimum et indocile esse genus illorum. Et hoc puta uatem dixisse, quandoque ista gens suas litteras dabit, omnia conrumpet, tum etiam magis, si medicos suos huc mittet. Iurarunt inter se barbaros necare omnis medicina, sed hoc ipsum mercede facient, ut fides iis sit et facile disperdant. Nos quoque dictitant barbaros et spurcius nos quam alios Opicon appellatione foedant. Interdixi tibi de medicis.|[[Plinius maior|Plinii]]|[[Naturalis historia (Plinius)|Naturalis Historia]]'' 29.13–14}}
* ''Historia Romana'' litteris magnis scripta ad filium Catonis educandum destinata; sed et hoc opus deperditum est
* ''Carmen de moribus,'' opus deperditum
* ''Apophthegmata,'' opus deperditum

== De fortuna ==
Crebriter annis insequentibus citantur Catonis opera et dicta. Oratoris definitio (&quot;Orator est, Marce fili, vir bonus dicendi peritus&quot;) primus scriptorum nobis servatorum citat [[Seneca maior]],&lt;ref&gt;Seneca maior, ''[[Controversiae (Seneca)|Controversiae]]'' 1.pr.10.&lt;/ref&gt; sed post eum [[Quintilianus]] et [[Apuleius]].&lt;ref&gt;Quintilianus, ''[[Institutiones Oratoriae]]'' 12.1.1; Apuleius, ''[[Apologia (Apuleius)|Apologia]]'' 94.&lt;/ref&gt; Secundum Plinium minorem [[Herennius Senecio]] eandem sententiam e contrario vertit: &quot;Orator est uir malus dicendi imperitus.&quot;&lt;ref&gt;Plinius minor, ''Epistulae'' 4.7.5.&lt;/ref&gt; Praeceptum &quot;Quod tibi deerit, a te ipso mutuare&quot; citat [[Seneca minor]]&lt;ref&gt;Seneca minor, ''[[De beneficiis (Seneca)|De beneficiis]]'' 5.7.2.&lt;/ref&gt; Sententia de parsimonia, duritia et industria iuventutis suae citat [[Paulus Festus]] cum multis aliis fragmentis operum Catonianorum; haec tres &quot;virtutes&quot; Catonis typicae a posterioribus videntur.

''[[Disticha Catonis]]'' et ''[[Monosticha Catonis]]'', versibus hexametris composita, falso Catoni ab eruditis mediaevalibus adscripta sunt.

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Nexus externi ==
{{vicicitatio|Marcus Porcius Cato|Catonem maiorem}}
{{vicifons|Marcus Porcius Cato}}

== Bibliographia ==
* {{Fabricius Latina}} pp. 18-26
* A. E. Astin, ''Cato the Censor''. Oxonii: Clarendon Press, 1978
* [[Andreas Dalby|Andrew Dalby]], ed., ''Cato: On Farming; De agricultura''. Totenais: Prospect Books, 1998
* Henrica Malcovati, ed., ''Oratorum romanorum fragmenta liberae Rei Publicae''. Augusto Taurinorum: Paravia, 1953. 2a ed.
* Enrica Sciarrino, ''Cato the Censor and the Beginnings of Latin Prose:  From Poetic Translation to Elite Transcription.'' Columbus:  Ohio State U. Press, 2011.  ISBN 9780814211656.

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Lucius Furius Sp.f. Purpureo]] et [[Marcus Claudius M.f. Marcellus (consul 196 a.C.n.)|Marcus Claudius M.f. Marcellus]]|
annus= 195 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Lucius Valerius Flaccus (consul 195 a.C.n.)|Lucio Valerio P.f. Flacco]]|
successores=[[Publius Cornelius Scipio Africanus|P. Cornelius P.f. Scipio Africanus Maior]] II et [[Tiberius Sempronius Ti.f. Longus]]}}

{{Lifetime|234 a.C.n.|149 a.C.n.|Porcius Cato, Marcus}}
[[Categoria:Auctores Latini antiqui]]
[[Categoria:Censores]]
[[Categoria:Gens Porcia|Cato, Marcus]]
[[Categoria:Historici Romani antiqui]]
[[Categoria:Oratores]]
[[Categoria:Scriptores de re rustica]]
[[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]]</text>
      <sha1>67snbwzwlyke51ev0hhl9uzlon94jd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159</id>
    <revision>
      <id>3990778</id>
      <parentid>3986191</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32031" sha1="i68n2tibs2yd5rye32vhxrr1v8a3tmw" xml:space="preserve">{{Capsa civitatis Vicidata}}
'''Canada'''&lt;ref&gt;{{Lexfons}}; {{Egger DL|35}}; [[Ebbe Vilborg]]. ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' editio secunda (2009).&lt;/ref&gt; est [[civitas sui iuris]] in [[America Septentrionalis|America septentrionali]] sita, [[spatium|spatio]] secunda a maxima [[orbis terrarum]] post [[Russia]]m. In [[civilitas|rebus politicis]], [[civitas]] est [[monarchia constitutionalis]], [[foederatio]] in [[Provinciae territoriaque Canadae|decem provinciis et tribus territoriis]] consistens, quae anno [[1867]] per [[lex|legem]] confoederationis constituta est.

[[Caput (urbs)|Caput]] est [[Ottava]], sedes [[parlamentum|parlamenti]], [[gubernator generalis|gubernatoris generalis]], et [[primus minister|primi ministri]]. [[Urbs]] numerum incolarum [[Torontum]] (cum amplius quinque milionibus incolarum), [[Mons Regius|Monte Regio]] (cum amplius tribus), [[Vancuverium|Vancuverio]] (cum circa duobus milionibus) et [[Calgaria]] (cum circa milione) superatur. Etiam circa dimidium millionis incolarum superant [[Edmundopolis]], [[Vinnipega]], [[Quebecum urbs]], [[Hamiltonium (Ontario)|Hamiltonium]].

In principiis, antiquarum [[colonia]]rum ad [[Francia]]m et [[Britanniarum Regnum]] pertinentium foedus, quamobrem Canada [[Francophonia]]e et [[Consortio Populorum|Consortionis Populorum]] sodalis, praeter alias internationales consociationes velut [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]]. Canada duas habet [[lingua publica|linguas publicas]]: [[lingua Anglica|Anglicam]] et [[lingua Francogallica|Francogallicam]]; hac ultima [[Quebecum]] praesertim utitur. Parlamentum praecipue a quattuor principalium factionum sodalibus formatur, quarum [[Factio Liberalis Canadae|Factio Liberalis]] praecipua per plerosque ultimos annos fuit, etenim [[natura]]lis factio dominativa appellatur.

[[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis Americae]] meridie et occidenti ([[Alasca]]e, cum qua longam amicitiam fecit) finitima est. [[Groenlandia]] ([[Dania|Danica]] possessio) et [[insulae Sancti Petri et Miquelonensis]] ([[Francia|Francicae]]) quoque prope sunt.
[[Fasciculus:Plaine abraham quebec.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Planities Abrahami]] prope Urbem Quebeci.]]

== Historia ==
Primi fines Canadae incoluerunt [[Indi Americani|gentes aboriginales]], hodie [[Primae Nationes]] dictae, vel ita a [[Deus|deo suo]] dispositi (ut ab ipsis traditur) vel ab [[Asia]] per [[pons terrenus|pontem terrenum]] Americam circa 10 000 a.C.n. ingressi.&lt;!--revera?--&gt; Plurimas civitates hic floruisse, occidisse, bellavisse tot per saecula credere licet, vatibus haud carentes sacris, sed in [[historia]]s hominum rare memoratas. Plurimae exstant, inter quas gens [[Iroquii|Irocica]], [[Crei|Creea]], [[Haidae|Haida]].

[[Vicingi]] [[Leivus Erici filius|Leivo Erici filio]] duce partem [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae]] circa annum [[1000]] invenerunt, quam [[Vinlandia]]m appellaverunt breviterque [[Ansa Pratensis|Ansam Pratensem]] incoluerunt; denique fame sitique depulsi sunt et in [[Islandia]]m regressi.

Post Vicingos, exploraverunt [[litus]] Atlanticum Canadae [[Ioannes Cabottus]] (anno [[1497]]) et [[Iacobus Cartier]] (annis [[1534]]–[[1542]]), hic pro [[rex|rege]] [[Francia|Francorum]], ille pro rege [[Anglia|Anglorum]]. Cartier [[urbs|urbem]] [[Hochelaga]]e visitavit [[colonia]]mque prope urbem [[Stadacona]]e condidit, cui nomen ''[[Quebecum|Quebeci]]'' dedit. A civibus Stadaconae nomen traxit Canada, nam [[vocabulum]] ''kanata'' [[linguae Iroquesiae|Iroquesice]] 'villa' vel 'vicus' valet, quo nomine cives urbem suam designaverunt; Cartier tamen, linguae Iroquesiae inscitus, hoc nomen false [[regio]]nem totam significare putavit.
[[Fasciculus:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Iacobus Cartier]].]]

[[Colonia]]e a Cartier successoribusque suis positae, et in ripis [[Sancti Laurentii fluvius|Fluvii Sancti Laurentii]] et in [[litus|litoribus]] orientalibus [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]], nomine ''[[Nova Francia|Novae Franciae]]'' creverunt. Incolae huius civitatis agros colebant, plurima [[commercium|commercia]] cum indigenis habebant (praecipue ut [[pellis|pelles]] emerent), nonnulla [[bellum|bella]] cum [[septem]] [[natio]]nibus [[Confoederatio Irocica|Confoederationis Irocicae]] gerebant.

[[Britanniarum Regnum|Britannicae]] [[colonia]]e in [[Oceanus Atlanticus|Atlantico]] [[litus|litore]] et [[Sinus Hudson|Sinu Hudsoniano]] et in [[Tredecim Coloniae|tredecim coloniis]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] faciendis conditae sunt. Pugna pro territorio et novi [[continens|continentis]] dominio in variis bellis per [[saeculum|saecula]] [[saeculum 17|duodevicensima]] et [[saeculum 18|undevicensima]] erupit. Francia territoria progressive{{dubsig}} amisit, et denique Canadense territorium anno [[1763]], sub [[Foedus Lutetiae anni 1763|Foedere Lutetiae]], quod totum Canadense territorium Britannicam coloniam fecit.

Post [[Bellum Libertatis Americanae|Bellum Libertatis Civitatum Foederatarum]], milia Britannorum Imperio fidelium tredecim [[colonia]]s reliquerunt ut Septentrionalibus Britannicis coloniis [[libertas|libertatem]] non declarantibus considerent, praecipue in [[Terra Nova]], [[Nova Scotia]], [[Quebecum|Quebeco]], et [[Insula Principis Eduardi]]. Ut fideles acciperentur, Britannica gubernatio colonia [[Novum Brunsvicum|Novi Brunsvici]] anno [[1784]] creavit, et Quebecum in [[provincia]]s anno [[1791]] duas divisit: [[Canada Superior|Canadam Superiorem]] et [[Canadam Inferior|Inferiorem]] (sive Canadam Orientalem et Occidentalem, hodie [[Ontario]]nem et [[Quebecum]]).

Bellum anni [[1812]] inrupit cum vires [[Civitates Foederatae Americae]] impetum in Britannicas vires fecerunt ut Britannicum dominium in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] minueretur. Aprili mense anni [[1814]] urbem Eboraci (hodie [[Torontum]]) usserunt; Britanni vicissim [[urbs|urbe]] [[Vasingtonia, C.C.|Vasingtonia]] per impetum atrocem usta [[Augustus|Augusto]] anni [[1814]] responderunt. Bellum [[Foedus Gandavense|Foedere Gandavensi]] [[December|Decembri]] anni [[1814]] obsignato finitum est.

Duae provinciae Canadenses (Orientalis Occidentalisque) in Provincia Canadensi anno [[1840]] coniunctae sunt, ut Francicos Canadenses assimilare conarentur. Postquam [[Civitates Foederatae Americae]] lineam parallelam 49 Septemtrionalem fines cum territorio nominato America Septemtrionali Britannica acciperent, Britannica gubernatio Provinciam [[Columbia Britannica|Columbiam Britannicam]] anno [[1848]] constituit. Decennium Provinciam Canadae secutum expeditiones misit ut septentriones explorarent dominiumque [[Terra Ruperti|Terrae Ruperti]] caperent, quae [[Societas Sinus Hudson et Arctici]] administrabatur.

Inter annos [[1864]] et [[1866]], Americae Septemtrionalis Britannicae politici tres congressus fecerunt quorum propositum unionem foederalem creare erat. [[1 Iulii|Kalendis Iuliis]] anni [[1867]], tres coloniae, Canada, [[Nova Scotia]], et [[Novum Brunsvicum]] ius regale constitutioni (''British North America Act'') acceperunt, cum qua Dominium Canadae creatum est. Vox ''Confoederationis Canadensis'' ad hanc trium provinciarum coniunctionem attingit. Alia territoria et coloniae Britannicae cito ad confoederationem coniuncta sunt. Anno [[1880]] Canada omnibus hodiernis provinciis, exceptis Terra Nova et [[Labrador]]e, coniunctis anno [[1949]], iam formabatur.

Anno [[1919]], Canada sodalis [[Societas Civitatum|Societatis Civitatum]] facta est, et anno [[1926]] suas coniunctiones cum rebus exteris per [[Declaratio Balfouriana|Declarationem Balfourianam]] omnino temperata est. Anno [[1931]], Statutum Vestmonasterii ut nullum decretum [[Parlamentum|Parlamenti]] [[Britanniarum Regnum|Britanici]] validum esset sine consensu Canadensium civium confirmavit (die quae principium libertatis Canadensis habetur). Appellationes ad consilium iudiciale Britannicum anno [[1949]] finitae sunt. Denique propria [[constitutio]] creata est (in actu constitutionis repatriatione nominato), cum Britannica gubernatio Decretum Canadae anno [[1982]] sanxit, [[libertas|libertatem]] Canadae constituens, quamquam dux civitatis Britannicae agnoscitur et civitas ad [[Consortio Populorum|Consortionem Populorum Britannicorum]] pertinet.

Motus pro summa potestate [[Quebecum|Quebeci]] ut foederalis gubernatio duae plebis scita convocaret, anni [[1980]] et anni [[1995]], cum 60 centesimis et 50.6 centesimis contra provinciae [[libertas|libertatem]] fecit. Etiam [[decennium 197|decenniis 197]] et [[decennium 198|198]], [[Frons Liberationis Quebeci]] dissimiles actiones violentas libertatem [[Quebecum|Quebeci]] vindicantes ordinavit.

== Politia ==
[[Fasciculus:Ottawa-parlement.jpg|thumb|Parabolamentum Canadense Ottavae.]]
Canada est foederatio sub [[parabolamentarismus|systemate democratico parabolamentarioque]] et [[monarchia constitutionalis|monarchia constitutionali]], cuius [[monarcha]] dominator [[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] Rex, [[dux Civitatis]] Canadensis, titulo Rex Canadae. Exsequitur praecipua ducis civitatis iura exsequitur [[Gubernator generalis Canadae|gubernator generalis]], qui generaliter politicus pensione fruens aut alius Canadensis excelsus a regina cum consilio primi ministri Canadensis nominatus est. Gubernator generalis haud factionalis figura cuius munus regiam adsensionem propositis legis emissis a [[Camera Communium Canadae|Camera Communium]] et [[Senatus Canadae|Senatu]] dare est, legendis locutionibus solii, obsignandis documentis civitatis, sollemniter aperiendis claudendisque parabolamenti sessionibus, et solvendo parabolamento ut [[comitia]] convocentur si opus sit. Tam gubernator generalis quam regina parvam veram potestatem habent quia creberrime sub [[dux Gubernationis|ducis gubernationis]], primi ministri, adsessione agunt.

Sollemniter nominat gubernator generalis primum ministrum, saepissime dux [[factio politica|factionis]] cui est maximus scamnorum numerus in Camera Communium. [[Primus minister]] vicissim [[ministrorum consilium]] electum conventione inter sodales factionis primi ministri in Camera Communium aut Senatu nominat.

[[Gubernatio]]nis [[Potestas legisfera|legisfer ramus]], [[Parlamentum Canadae|Parlamentum]], duas cameras habet: Camera Communium, cuius sodales democratice eliguntur, et Senatum, cuius sodales nominantur. Comitia Camerae Communium a gubernatore generali cum commendatione primi ministri, secundum suum arbitrium, convocantur, sed ante quinquennii periodum post ultima comitia evenienda sunt. Foederale Parabolamentum leges ferre solum de illis areis [[Constitutio]]ne indictis potest.

Sunt in Canada tres politicae factiones praecipuae: [[Factio Liberalis Canadae]] (medii), [[Factio Conservativa Canadae]] (dextrae), et [[Nova Factio Democratica]] (laevae). Factio Liberalis Canadam per 32 ultimorum 42 annorum&lt;!--Nunc, anno 2017?!--&gt; gubernavit. Alia factio quae gubernavit est Factio Conservativa Progressistica et sua decessoria Factio Conservativa. Factio Conservativa Progressistica Foederi Canadensi sociatur ut Factio Conservativa Canadae, [[December|Decembri]] anni [[2003]] formetur.

== Provinciae et Territoria Canadensia ==
[[Fasciculus:Canadarcticislands.gif|thumb|upright=0.7|left|Tabula insularum Canadae (Anglice signata).]]
Canada [[foederatio]] decem [[provincia|provinciis]] et tribus [[territorium (pars administrativa)|territoriis]] componitur; etiam disponitur in [[regio]]nes. [[Canada Occidentalis]] in [[Columbia Britannica]] et [[Pratariae Canadienses|Pratariis]] ([[Alberta]], [[Saskatchewan]], [[Manitoba]]) consistit. [[Canada Media]] in [[Quebecum|Quebeco]] et [[Ontario]]ne consistit. [[Canada Atlantica]] in tribus [[Provinciae Maritimae|Provinciis Maritimis]] ([[Novum Brunsvicum|Novo Brunsvico]], [[Insula Principis Eduardi]], [[Nova Scotia]]) consistit, praeter [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terram Novam et Terram Laboratoriam]]. [[Canada Orientalis]] ad Canadam Mediam et [[Canada Atlantica|Canadam Atlanticam]] iunctas refert. Tria territoria ([[Iuconus (territorium)|Iuconus]], [[Territoria Septentrio-occidentalia]], [[Nunavut]]) [[Canada Septemtrionalis|Canadam Septemtrionalem]] constituunt. Provinciae [[Foederalismus Canadensis|magnum autonomiae gradum]] e foederali gubernatione, territoria aliquid minus habent. Singula [[Catalogus symbolorum provincialium et territorialium Canadiensium|provincialia et territorialia symbola]].
[[Fasciculus:Canada Provinces &amp; Territories Latin.png|thumb|upright=0.8|Provinciae Canadae.]]
Provinciae plerumque Canadensium socialium programmatum (velut [[curatio medica|curationis medicae]], [[educatio]]nis, [[opitulatio]]nis) responsales et iunctae magis ingressum pecuniarium conligunt quam foederalis gubernatio, fere structura singula inter foederationes in mundo. Sua impensoria potentia utens, foederalis gubernatio civitatis rationes in provinciis initiare potest, velut [[Lex Canadensis de Sanitate|Legem Canadensem de Sanitate]]; provinciae illas optare possunt, sed vix reapse faciunt. [[Mercedes aequationis]] federali gubernatione fiunt ut prudenter uniformes rationes diaconiarum et tributorum provideri inter opulentiores et pauperiores provincias firmentur.

Singulae provinciae singulas unicamerales, electas legislaturas a [[Primus Minister|primum ministrum]] ([[Anglice]] ''premier''; [[Francogallice]] ''premier ministre''), eodem modo quam primo Canadae ministro selecto, ductas habent. Singula provincia etiam singulum [[Vicarius Gubernator|vicarium gubernatorem]] (Anglice ''lieutenant-governor''; Francogallice ''lieutenant-gouverneur'') [[Elizabeth II (regina Britanniarum)|reginam]] repraesentantem analogum gubernatoris generalis habet. Vicarius gubernator de commendatione primi Canadae ministri nominatur, sed cum crescentibus quantitatibus consiliorum provincialium gubernationum recentibus annis.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Provincia]]
! rowspan=&quot;2&quot; | Postalis abbreviatio/&lt;br /&gt;[[ISO 3166-2:CA|ISO code]]
! rowspan=&quot;2&quot; | Aliae abbreviationes
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Caput (urbs)|Caput]]
! rowspan=&quot;2&quot; | Intravit Confoederationem
! rowspan=&quot;2&quot; | Incolae&lt;br /&gt;(2007)&lt;ref&gt;[http://www.statcan.ca/Daily/English/070628/d070628c.htm Statistics Canada Population Estimates (1 Aprilis 2007)]&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;3&quot; | [[Area (geometria)|Area]] (km²)
|-
! Terra !! [[Aqua]] !! Totum
|-
! [[Ontario]] 
| ON
| Ont.
| [[Torontum]] 
| [[1 Iulii]] [[1867]]
| colpos = &quot;6&quot; rowpos = &quot;4&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 12 753 702
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;4&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 917 741
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;4&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 158 654
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;4&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 076 395
|-
! [[Quebecum]]
| QC
| Que., PQ, P.Q.
| [[Quebecum urbs]]
| [[1 Iulii]] [[1867]] 
| colpos = &quot;6&quot; rowpos = &quot;3&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 7 687 068
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;3&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 356 128
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;3&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 185 928
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;3&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 542 056
|-
! [[Nova Scotia]]
| NS
| N.S.
| [[Halifaxia]]
| [[1 Iulii]] [[1867]] 
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 932 966
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 53 338
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 946
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 55 284
|-
! [[Novum Brunsvicum]]
| NB
| N.B.
| [[Fredericopolis]] 
| [[1 Iulii]] [[1867]]
| colpos = &quot;6&quot; rowpos = &quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 748 878
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 71 450
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 458
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 72 908
|-
! [[Manitoba]]
| MB
| Man.
| [[Vinnipega]] 
| [[15 Iulii]] [[1870]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 182 921
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 553 556
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 94 241
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 647 797
|-
! [[Columbia Britannica]]
| BC
| B.C.
| [[Victoria (urbs)|Victoria]]
| [[20 Iulii]] [[1871]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 4 352 798
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 925 186
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 19 549
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 944 735
|-
! [[Insula Principis Eduardi]]
| PE
| PEI, P.E.I., P.E. Island
| [[Carolinapolis]] 
| [[1 Iulii]] [[1873]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 138 800
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 5 660
| style=&quot;text-align: center;&quot; | —
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 5 660
|-
! [[Saskatchewan]]
| SK
| Sask., SSK, SKWN
| [[Regina (Saskatchewan)|Regina]] 
| [[1 Septembris]], [[1905]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 990 212
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 591 670
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 59 366
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 651 036
|-
! [[Alberta]]
| AB
| Alta.
| [[Edmundopolis]]
| [[1 Septembris]], [[1905]]
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 3 455 062
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 642 317
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 19 531
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 661 848
|-
! [[Terra Nova et Terra Laboratoria]]
| NL
| Nfld., NF, LB
| [[Sanctus Ioannes Terrae Novae]]
| [[31 Martii]] [[1949]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 506 548
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 373 872
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 31 340
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 405 212
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Territorium
! rowspan=&quot;2&quot; | Postalis abbreviatio/&lt;br /&gt;[[ISO 3166-2:CA|ISO code]]
! rowspan=&quot;2&quot; | Aliae abbreviationes
! rowspan=&quot;2&quot; | Caput
! rowspan=&quot;2&quot; | Intravit Confoederationem
! rowspan=&quot;2&quot; | Incolae&lt;br /&gt;(2007)
! colspan=&quot;3&quot; | Area (km²)
|-
! Terra !! Aqua !! Totum
|-
! [[Territoria Septentrio-occidentalia|Territoria Boreo-Occidentalia]]&lt;ref&gt;William T. Stearn in libro ''Botanical Latin'' (Londinii, 1983, p. 208) dicit verbum Anglicum ''north-western'' Latine esse ''boreo-occidentalis.''&lt;/ref&gt;
| NT
| N.W.T., NWT
| [[Cultellus Flavus]] 
| [[15 Iulii]] [[1870]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 41 795
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 183 085
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 163 021
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 346 106
|-
! [[Iuconus (territorium)|Iuconus]]
| YT 
| Y.T., YK
| [[Equus Albus]] 
| [[13 Iunii]] [[1898]] 
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 30 883
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 474 391
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 8 052
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 482 443
|-
! [[Nunavut]]
| NU
| NV
| [[Iqaluit]] 
| [[1 Aprilis]] [[1999]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 31 216
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 936 113
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 157 077
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 2 093 190
|}

== Urbes maximi momenti ==
[[Fasciculus:Nwmp 1900.jpg|thumb|upright=0.8|[[Vigil]]es in Urbe Dawson Territorii [[Iuconus (territorium)Iuconi]], circa [[1900]].]]
{{div col|2}}
* [[Calgaria]] ([[Alberta]])
* [[Carolinapolis]] ([[caput (urbs)|caput]] Insulae Principis Eduardi)
* [[Cultellus Flavus]] (caput [[Territoria Boreo-Occidentalia|Territoriorum Boreo-Occidentalium]])
* [[Edmundopolis]] (caput [[Alberta]]e) (sive ''Edmontonensis'')
* [[Equus Albus]] (caput Iuconi)
* [[Fredericopolis]] (caput Novae Brunsvici)
* [[Halifaxia]] (caput [[Nova Scotia|Novae Scotiae]])
* [[Mons Regius]] (Quebecum) (sive ''Marianopolis, Villa Maria'')
* [[Ottava]] ([[Ontario]]) (caput Canadae)
* [[Iqaluit]] (caput Nunavutis)
* [[Regiopolis(Ontario)|Regiopolis]] (Ontario)
* [[Londinium (Ontario)|Londinium]] (Ontario)
* [[Urbs Reginae|Regina]] (caput Saskatchewanis)
* [[Sanctus Ioannes (Novum Brunsvicum)|Sanctus Ioannes]] (Novum Brunsvicum)
* [[Sanctus Ioannes Terrae Novae]] (caput Terrae Novae et Terrae Laboratoriae)
* [[Sascatuna]] (Saskatchewan)
* [[Sinus Tonitralis]] ([[Ontario]])
* [[Quebecum urbs|Quebecum]] (caput [[Quebecum|Quebeci]])
* [[Toronto|Torontum]] (caput [[Ontario]]nis)
* [[Vancuverium]] ([[Columbia Britannica]])
* [[Urbs Victoria|Victoria]] (caput [[Columbia Britannica|Columbiae Britannicae]])
* [[Vindesorium (Terra Nova et Terra Laboratoria)|Vindesorium]] (urbs in Terra Nova et Terra Laboratoria)
* [[Vindesorium (Nova Scotia)|Vindesorium]] (urbs in Nova Scotia)
* [[Vindesorium (Ontario)|Vindesorium]] (urbs in Ontarione)
* [[Vindesorium (Quebecum)|Vindesorium]] (urbs in Quebeco)
* [[Vinnipega]] (caput [[Manitoba]]e)
{{div col end}}

== Geographia ==
[[Fasciculus:Canada 35 bg 061904.jpg|thumb|upright=0.8|Consaeptum publicum Banffiense.]]
Canada iniquissimum [[litus]] habet, cum multis [[insula|insulis]] magnitudinis, velut [[Insula Baffini]], [[Insula Victoria]], [[Insula Ellesmere]], [[Insula Banksiana]]; [[Terra Nova]] ante litus [[Oceanus Atlanticus|Atlanticum]] et [[insula Vancuverium]] ante [[Oceanus Pacificus|Pacifici]] litus est. Plane paralleli huius litoris [[Montes Saxosi]] se erigunt qui in [[mons Logan|monte Logan]] (6 050 m) prope fines [[Alasca]]nos culminant; paralleli litoris Atlantici Septemtrionales stapides [[montes Appalachiani|Appalachianorum]] sunt. Reliquum civitatis nominato [[Scutum Canadense|Scuto Canadensi]], saxeo pulpito copioso materiarum primarum, et [[silva|silvis]] latis et pratis fecundis formatur.

Principalia [[flumen|flumina]] sunt [[flumen Mackenzie|Mackenzie]] cum multis accolis, [[Sanctus Laurentius (flumen)|Sanctus Laurentius]], [[Nelson (flumen)|Nelson]], [[Churchill (flumen)|Churchill]], [[Churchill (flumen Laboratoriae)|Churchill]] alter et [[Fraser (flumen)|Fraser]]. Cum [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] partitur quattuor ex quinque [[Lacus Magni|Magnis Americae Septemtrionalis Lacubus]] [[lacus Superior|Superiorem]], [[lacus Huronorum|Huronorum]], [[lacus Eriarum|Eriarum]], [[Andiatrocus lacus|Andiatrocum]]; alii magni Canadenses lacus sunt [[Lacus Ursinus magnus]], [[Lacus servorum maior]], [[lacus Vinnipega]]. Aliud flumen notior est propter casus [[aqua]]rum quam propter se ipsum: [[Niagara]] et suae [[aqua cadens|aquae cadentes]].

== Oeconomia ==
Canada est [[technologia|technologice]] progressa{{dubsig}} et [[industria]]lizata civitas. Quarta mundi civitas secundum [[Indicatorium Decursus Humani]] [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] (anno [[2004]]) post [[Norvegia]]m, [[Suecia]]m, [[Australia]]m, et valde autosufficiens{{dubsig}} in eo quod attinet ad [[energia]]m, ob lata deposita carburantium fossilium, generationem [[energia nuclearis|energiae nuclearis]] et [[vis hydroelectrica|vim hydroelectricam]] est. Sua [[oeconomia]] usitate in [[commercium|commercio]] et copia [[opes naturales|opium naturalium]] fundata est. Quamquam moderna Canadae oeconomia nuper multo diversificata{{dubsig}} est, opium naturalium usus ponderis vis motoria multarum regionalium oeconomiarum adhuc est.

Canada est pars [[Foedus Liberi Commercii Americae Septemtrionalis|Foederis Liberi Commercii Americae Septemtrionalis]], iuxta cum [[CFA|Civitatibus Foederatis]] et [[Mexicum|Mexico]]. Sui principales socii commerciales sunt hae duae civitates et [[Res publica popularis Sinarum]].

== Demographia ==
[[Fasciculus:Cntower2.jpg|thumb|upright=0.8|[[Torontum|Toronti]], in [[Ontario]]ne, [[panorama]] urbanum cum [[Turris CN|Turri CN]]. Torontum est populosissima{{dubsig}} Canadae [[area metropolitana]], cum 5&amp;thinsp;113&amp;thinsp;149 hominum.]]
Canadensis anni [[2011]] [[census]] in tota civitate 33&amp;thinsp;476&amp;thinsp;688 [[incola]]rum computabat. Incolarum incrementum [[immigratio]]ni et, minore modo, naturali incremento debetur. Circa tres quartas Canadensium partes in 150 chiliometris (90 milia passuum) e finibus [[CFA|Civitatum Foederatarum]] colunt. Similis proportio [[area urbana|areas urbanas]]{{dubsig}} in [[Andron inter Stenopolem et Vindesorium|Andro inter Stenopolem et Vindesorium]] (notabiliter in Maiore [[Solea Aurea]] [[Torontum]] et aream, [[Mons Regius|Montem Regium]] et [[Ottava]]m includente), in [[Continens Columbiae Britannicae|Continente Columbiae Britannicae]] (quae in regione [[Vancuverium]] circumdante consistit) et in [[Andron inter Calgariam et Edmundopolem|Andro inter Calgariam et Edmundopolem]] in Alberta densatas colit.

Secundum censum anni [[2001]], triginta quattuor ethnici globi sunt, cum saltem 100 000 hominum singuli, sum{{dubsig}} 83% incolarum se [[Phyle Caucasia|Caucasios]] declarantium. Maximus ethnicus globus est [[Angli|Anglus]] (20.2%), quem [[Francia|Francogallicus]] (15.8%), [[Scotia|Scoti]] (15.1%), [[Hibernia|Hibernii]] (12.9%), [[Germania|Theodisci]] (9.3%), [[Italia]]ni (4.3%), [[Sina (regio)|Sini]] (3.7%), [[Ucraina|Ucraini]] (3.6%), et [[Indi Americani|Primae Gentes]] (3.4%) sequuntur; 40 centesimae respondentium suam ethnicitatem &quot;Canadensem&quot; identificant.{{dubsig}} Canadenses [[Indi Americani|aborigines]] incolae fere bis rapidiores quam Cabnadiensis media augent. Anno 2001, 13.4 centesimae incolarum ad haud autochthones [[allophylus visibilis|allophylos visibiles]] pertinebant.

Anno 2001, 49 centesimae [[Vancuverium (Columbia Britannica)|Vancuveriensium]] et 42.8 centesimae [[Torontum|Torontanorum]] [[allophylus visibilis|allophyli visibiles]] erant. Martio anni 2005, [[Rationarium Canada]] (Anglice ''Statistics Canada''; Francice ''Statistique Canada'') haud [[Europa]]eae originis homines pleriquos Toronti et Vancuverii circa annum [[2012]] constitutos esse proiecit. Secundum Rationarii Canadae praevisiones, allophylorum visibilium in Canada numerus circa annum [[2017]] duplicari exspectatur. Scheda interrogatoria anno [[2007]] facta propemodum unum quorumque quinque Canadensium (19.8%) natum esse in aliena patria revelat. Fere 60 centesimae novorum immigrantium ex [[Asia]] (incluso [[Oriens Medius|Oriente Medio]]) proveniunt.

Canada maximum immigrationis indicem per capita in mundo habet, oeconomico consilio et familiari reunificatione ductum; Canada magnam fugitorum quantitatem etiam accepit. Nuper adventi praesertim in principalibus urbanis areis Toronti, Vancuverii, et Montis Regii considunt.

[[Pluralismus religiosus|Pluralismi religiosi]] favor praecipua pars Canadensis politicae culturae. Secundum anni 2001 censum, 77.1 centesimae Canadensium se [[Religio Christiana|Christianum]] identificat quorum, [[Ecclesia Catholica|Catholici]] maximum circulum (43.6% Canadensium) constituunt. Principalis [[Protestantes|Protestantica]] denominatio [[Ecclesia Unita Canadensis]] est. Circa 16.5 centesimae Canadensium nullam religiosam affiliationem declarat, et relictum 6.3 centesimae affiliatur ad alias religiones haud Christianas, quarum praecipua [[Religio Islamica]] cum 1.9 centesimis incolarum et postea [[Religio Iudaica]] cum 1.1 centesimae est.

Canadensia provinciae et territoria responsalia{{dubsig}} educationis sunt. Singulum systema simile est sed singulem regionalem historiam, culturam et geographiam ostendit. Obligatoriae scholae aetas de quinto aut septimo anno usque ad decimum sextum aut decimum octavum annum extenditur, quod adultae alphabetizationis indici 99 centesimas contribuit. Postsecundaria educatio a provincialibus et territorialibus gubernationibus etiam administratur, pecuniam publicam praebentibus; foederalis gubernatio additionalia investigationis concessa, mutua studentium et stipendia administrat. Anno 2002, 43% Canadensium inter 25 et 64 annos natorum postsecundariam educationem habuere; eis inter 25 ad 34 annos natis postsecundaria eruditio 51 centesimas attingit.

== Linguae ==
[[Fasciculus:Old Port of Montreal (French- Vieux-Port de Montréal).jpg|thumb|upright=0.8|Incolae [[Mons Regius|Montis Regii]], in [[Quebecum|Quebeco]] praecipue [[lingua Francogallica|Francophoni]] sunt, cum grave communitate [[lingua Anglica|Anglophona]].]]

Sunt Canadae duae [[lingua publica|linguae publicae]], [[lingua Anglica]] et [[lingua Francogallica]]. [[Publicus Bilinguismus in Canada]] [[lex]] est, in [[Charta Canadensis Iurum et Libertatum|Charta Canadensi Iurum et Libertatum]], [[Lex Linguarum Publicarum|Lege Linguarum Publicarum]], et ''Regulationibus Linguae Publicae'' definitus; quae a [[Curator Linguarum Publicarum|Curatore Linguarum Publicarum]] applicantur. Linguae Anglica et Francogallica eundem statum in foederalibus tribunalibus, in Parlamento, et in foederalibus institutis habent. Homines [[ius]], si postulatio sufficiens est, foederalis gubernationis diaconiarum seu Anglice seu Francogallice accipiendarum habent et publicae linguae allophylli praestatas{{dubsig}} suas proprias scholas in omnibus provinciis et territoriis habent.

Anglica et Francogallica linguae [[patrius sermo|patrii sermones]] 59.7 centesimae et 23.2 centesimae incolarum proprie, et linguae fabulatissimae{{dubsig}} domi a 68.3 centesimae et 22.3 centsimae incolarum sunt. Fere 98.5 centesimae Canadensium Anglice et Francogallice utuntur (67.5% Anglice solum loquitur, 13.3% Francogallice solum loquitur, et 17.7% ambabus loquitur). Communitates Linguarum Sollemnium Anglicae et Francogallicae, Prima Lingua Sollemnis Locuta definitae, 73 centesimas et 23.6 centesimas incolarum proprie constituunt.

Quamquam 85 centesimae Francophonorum Canadensium Quebecum colit, substantiales{{dubsig}} Francophoni circuli in [[Ontario]]ne, [[Alberta]] et Meridionali [[Manitoba]], cum [[Acadia|Acadiis]] incolis in Septemtrionalibus et Notorientalibus partibus [[Novum Brunsvicum|Novi Brunsvici]] 35 centesimae provinciae hominum constituentibus, quoque et cum concentrationibus&lt;ref&gt;Ernestus Gotthold Struve D., ''Paradoxum chymicum sine igne'', Ienae, 1715, apud Ernestum Claudium Bailliar, p. 55. [http://books.google.com.br/books?id=s8MPAAAAQAAJ&amp;pg=PT62&amp;lpg=PT62&amp;dq=concentrationibus&amp;source=bl&amp;ots=g6-lXUDh65&amp;sig=_LFxoUn2xECZDsD0_jbEtnhzhIk&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=hfdfT8_FCOni0QHy2tynBw&amp;sqi=2&amp;ved=0CEYQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=concentrationibus&amp;f=false] [[Libri Googles]] {{Ling|Latine}}&lt;/ref&gt; in Notoccidentali [[Nova Scotia]] et in [[Insula Promontorii Armoricani]]. Ontario maximum Francophonum circulum extra Quebecum habet. [[Charta Linguae Francogallicae]] in Quebeco linguam Francogallicam unam sollemnem in Quebeco facit, et Novum Brunsvicum una provincia sollemnis bilinguismi affirmationem in constitutione habens est. Aliae provinciae linguas sollemnes ut tales non habent, sed Francogallica lingua disciplinae, in tribunalibus, et aliis gubernationis diaconiis iuxta cum Anglica utuntur. Manitoba, Ontario et Quebecum Anglice et Francogallice in provincialibus legislaturis loqui permittunt et leges in ambabus linguis promulgantur. In Ontarione lingua Francogallica aliquid legalis status habet sed omnino cosollemnis non est. Aliquae aboriginales [[lingua publica|linguam publicam]] in [[Territoria Septentrio-occidentalia|Territoriis Septemtrio-Occidentalibus]] statum habent. [[Linguae Escimaicae|Lingua Inuctitutica]] maioritaria lingua in Nunavut et una ex tribus linguis in territorio sollemnium{{dubsig}} est.

Haud publicae linguae ponderis sunt in Canada, cum 5&amp;thinsp;202&amp;thinsp;245 hominum una earum sermonem patrium enumerantium. Nonnulli significantes haud publici sermones patrii [[lingua Sinica|linguam Sinicam]] (853&amp;thinsp;745 ut primo sermone loquentium), [[Lingua Italiana|linguam Italianam]] (469&amp;thinsp;485), [[lingua Theodisca]]m (438&amp;thinsp;080), et [[lingua Puniabica|linguam Puniabicam]] comprehendunt.

== Sententia ==
&quot;A mari usque ad mare&quot; ([[Psalmus 72]]:8).

{{NexInt}}
* [[Archipelagus Arcticus]]
* [[Canadenses Francogallici]]
* [[Communio Anglicana]]
*[[Historia Canadae]]
* [[Litterae Canadae]]
* [[Nova Francia]]
* [[Poesis Canadae]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Canada|Canadam}}
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/qview1.html Dioeceses Canadenses]

{{America}}
{{Consortio Populorum}}
{{Capsae collectae|Canada|politica|{{Primi ministri Canadae}}{{Ministri rerum externarum Canadenses}}{{Consilium Canadense Iustini Trudeau}}}}

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}
{{FA stella}}

[[Categoria:Canada| ]]
[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1867]]
[[Categoria:Monarchiae constitutionales]]
[[Categoria:Monarchiae foederales]]</text>
      <sha1>i68n2tibs2yd5rye32vhxrr1v8a3tmw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990780</id>
      <parentid>3990778</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32039" sha1="cqw9z72mm5y9orzpampxawdiwymth2j" xml:space="preserve">{{Capsa civitatis Vicidata}}
'''Canada'''&lt;ref&gt;{{Lexfons}}; {{Egger DL|35}}; [[Ebbe Vilborg]]. ''Norstedts svensk-latinska ordbok,'' editio secunda (2009).&lt;/ref&gt; est [[civitas sui iuris]] in [[America Septentrionalis|America septentrionali]] sita, [[spatium|spatio]] secunda a maxima [[orbis terrarum]] post [[Russia]]m. In [[civilitas|rebus politicis]], [[civitas]] est [[monarchia constitutionalis]], [[foederatio]] in [[Provinciae territoriaque Canadae|decem provinciis et tribus territoriis]] consistens, quae anno [[1867]] per [[lex|legem]] confoederationis constituta est.

[[Caput (urbs)|Caput]] est [[Ottava]], sedes [[parlamentum|parlamenti]], [[gubernator generalis|gubernatoris generalis]], et [[primus minister|primi ministri]]. [[Urbs]] numerum incolarum [[Torontum]] (cum amplius quinque milionibus incolarum), [[Mons Regius|Monte Regio]] (cum amplius tribus), [[Vancuverium|Vancuverio]] (cum circa duobus milionibus) et [[Calgaria]] (cum circa milione) superatur. Etiam circa dimidium millionis incolarum superant [[Edmundopolis]], [[Vinnipega]], [[Quebecum urbs]], [[Hamiltonium (Ontario)|Hamiltonium]].

In principiis, antiquarum [[colonia]]rum ad [[Francia]]m et [[Britanniarum Regnum]] pertinentium foedus, quamobrem Canada [[Francophonia]]e et [[Consortio Populorum|Consortionis Populorum]] sodalis, praeter alias internationales consociationes velut [[Consociatio ex pacto Atlantico Septentrionali|Consociationem ex pacto Atlantico Septentrionali]]. Canada duas habet [[lingua publica|linguas publicas]]: [[lingua Anglica|Anglicam]] et [[lingua Francogallica|Francogallicam]]; hac ultima [[Quebecum]] praesertim utitur. Parlamentum praecipue a quattuor principalium factionum sodalibus formatur, quarum [[Factio Liberalis Canadae|Factio Liberalis]] praecipua per plerosque ultimos annos fuit, etenim [[natura]]lis factio dominativa appellatur.

[[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis Americae]] meridie et occidenti ([[Alasca]]e, cum qua longam amicitiam fecit) finitima est. [[Groenlandia]] ([[Dania|Danica]] possessio) et [[insulae Sancti Petri et Miquelonensis]] ([[Francia|Francicae]]) quoque prope sunt.
[[Fasciculus:Plaine abraham quebec.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Planities Abrahami]] prope Urbem Quebeci.]]

== Historia ==
Primi fines Canadae incoluerunt [[Indi Americani|gentes aboriginales]], hodie [[Primae Nationes]] dictae, vel ita a [[Deus|deo suo]] dispositi (ut ab ipsis traditur) vel ab [[Asia]] per [[pons terrenus|pontem terrenum]] Americam circa 10 000 a.C.n. ingressi.&lt;!--revera?--&gt; Plurimas civitates hic floruisse, occidisse, bellavisse tot per saecula credere licet, vatibus haud carentes sacris, sed in [[historia]]s hominum rare memoratas. Plurimae exstant, inter quas gens [[Iroquii|Irocica]], [[Crei|Creea]], [[Haidae|Haida]].

[[Vicingi]] [[Leivus Erici filius|Leivo Erici filio]] duce partem [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae]] circa annum [[1000]] invenerunt, quam [[Vinlandia]]m appellaverunt breviterque [[Ansa Pratensis|Ansam Pratensem]] incoluerunt; denique fame sitique depulsi sunt et in [[Islandia]]m regressi.

Post Vicingos, exploraverunt [[litus]] Atlanticum Canadae [[Ioannes Cabottus]] (anno [[1497]]) et [[Iacobus Cartier]] (annis [[1534]]–[[1542]]), hic pro [[rex|rege]] [[Francia|Francorum]], ille pro rege [[Anglia|Anglorum]]. Cartier [[urbs|urbem]] [[Hochelaga]]e visitavit [[colonia]]mque prope urbem [[Stadacona]]e condidit, cui nomen ''[[Quebecum|Quebeci]]'' dedit. A civibus Stadaconae nomen traxit Canada, nam [[vocabulum]] ''kanata'' [[linguae Iroquesiae|Iroquesice]] 'villa' vel 'vicus' valet, quo nomine cives urbem suam designaverunt; Cartier tamen, linguae Iroquesiae inscitus, hoc nomen false [[regio]]nem totam significare putavit.
[[Fasciculus:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Iacobus Cartier]].]]

[[Colonia]]e a Cartier successoribusque suis positae, et in ripis [[Sancti Laurentii fluvius|Fluvii Sancti Laurentii]] et in [[litus|litoribus]] orientalibus [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]], nomine ''[[Nova Francia|Novae Franciae]]'' creverunt. Incolae huius civitatis agros colebant, plurima [[commercium|commercia]] cum indigenis habebant (praecipue ut [[pellis|pelles]] emerent), nonnulla [[bellum|bella]] cum [[septem]] [[natio]]nibus [[Confoederatio Irocica|Confoederationis Irocicae]] gerebant.

[[Britanniarum Regnum|Britannicae]] [[colonia]]e in [[Oceanus Atlanticus|Atlantico]] [[litus|litore]] et [[Sinus Hudson|Sinu Hudsoniano]] et in [[Tredecim Coloniae|tredecim coloniis]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] faciendis conditae sunt. Pugna pro territorio et novi [[continens|continentis]] dominio in variis bellis per [[saeculum|saecula]] [[saeculum 17|duodevicensima]] et [[saeculum 18|undevicensima]] erupit. Francia territoria progressive{{dubsig}} amisit, et denique Canadense territorium anno [[1763]], sub [[Foedus Lutetiae anni 1763|Foedere Lutetiae]], quod totum Canadense territorium Britannicam coloniam fecit.

Post [[Bellum Libertatis Americanae|Bellum Libertatis Civitatum Foederatarum]], milia Britannorum Imperio fidelium tredecim [[colonia]]s reliquerunt ut Septentrionalibus Britannicis coloniis [[libertas|libertatem]] non declarantibus considerent, praecipue in [[Terra Nova]], [[Nova Scotia]], [[Quebecum|Quebeco]], et [[Insula Principis Eduardi]]. Ut fideles acciperentur, Britannica gubernatio colonia [[Novum Brunsvicum|Novi Brunsvici]] anno [[1784]] creavit, et Quebecum in [[provincia]]s anno [[1791]] duas divisit: [[Canada Superior|Canadam Superiorem]] et [[Canadam Inferior|Inferiorem]] (sive Canadam Orientalem et Occidentalem, hodie [[Ontario]]nem et [[Quebecum]]).

Bellum anni [[1812]] inrupit cum vires [[Civitates Foederatae Americae]] impetum in Britannicas vires fecerunt ut Britannicum dominium in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] minueretur. Aprili mense anni [[1814]] urbem Eboraci (hodie [[Torontum]]) usserunt; Britanni vicissim [[urbs|urbe]] [[Vasingtonia, C.C.|Vasingtonia]] per impetum atrocem usta [[Augustus|Augusto]] anni [[1814]] responderunt. Bellum [[Foedus Gandavense|Foedere Gandavensi]] [[December|Decembri]] anni [[1814]] obsignato finitum est.

Duae provinciae Canadenses (Orientalis Occidentalisque) in Provincia Canadensi anno [[1840]] coniunctae sunt, ut Francicos Canadenses assimilare conarentur. Postquam [[Civitates Foederatae Americae]] lineam parallelam 49 Septemtrionalem fines cum territorio nominato America Septemtrionali Britannica acciperent, Britannica gubernatio Provinciam [[Columbia Britannica|Columbiam Britannicam]] anno [[1848]] constituit. Decennium Provinciam Canadae secutum expeditiones misit ut septentriones explorarent dominiumque [[Terra Ruperti|Terrae Ruperti]] caperent, quae [[Societas Sinus Hudson et Arctici]] administrabatur.

Inter annos [[1864]] et [[1866]], Americae Septemtrionalis Britannicae politici tres congressus fecerunt quorum propositum unionem foederalem creare erat. [[1 Iulii|Kalendis Iuliis]] anni [[1867]], tres coloniae, Canada, [[Nova Scotia]], et [[Novum Brunsvicum]] ius regale constitutioni (''British North America Act'') acceperunt, cum qua Dominium Canadae creatum est. Vox ''Confoederationis Canadensis'' ad hanc trium provinciarum coniunctionem attingit. Alia territoria et coloniae Britannicae cito ad confoederationem coniuncta sunt. Anno [[1880]] Canada omnibus hodiernis provinciis, exceptis Terra Nova et [[Terra Laboratoria]], coniunctis anno [[1949]], iam formabatur.

Anno [[1919]], Canada sodalis [[Societas Civitatum|Societatis Civitatum]] facta est, et anno [[1926]] suas coniunctiones cum rebus exteris per [[Declaratio Balfouriana|Declarationem Balfourianam]] omnino temperata est. Anno [[1931]], Statutum Vestmonasterii ut nullum decretum [[Parlamentum|Parlamenti]] [[Britanniarum Regnum|Britanici]] validum esset sine consensu Canadensium civium confirmavit (die quae principium libertatis Canadensis habetur). Appellationes ad consilium iudiciale Britannicum anno [[1949]] finitae sunt. Denique propria [[constitutio]] creata est (in actu constitutionis repatriatione nominato), cum Britannica gubernatio Decretum Canadae anno [[1982]] sanxit, [[libertas|libertatem]] Canadae constituens, quamquam dux civitatis Britannicae agnoscitur et civitas ad [[Consortio Populorum|Consortionem Populorum Britannicorum]] pertinet.

Motus pro summa potestate [[Quebecum|Quebeci]] ut foederalis gubernatio duae plebis scita convocaret, anni [[1980]] et anni [[1995]], cum 60 centesimis et 50.6 centesimis contra provinciae [[libertas|libertatem]] fecit. Etiam [[decennium 197|decenniis 197]] et [[decennium 198|198]], [[Frons Liberationis Quebeci]] dissimiles actiones violentas libertatem [[Quebecum|Quebeci]] vindicantes ordinavit.

== Politia ==
[[Fasciculus:Ottawa-parlement.jpg|thumb|Parabolamentum Canadense Ottavae.]]
Canada est foederatio sub [[parabolamentarismus|systemate democratico parabolamentarioque]] et [[monarchia constitutionalis|monarchia constitutionali]], cuius [[monarcha]] dominator [[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] Rex, [[dux Civitatis]] Canadensis, titulo Rex Canadae. Exsequitur praecipua ducis civitatis iura exsequitur [[Gubernator generalis Canadae|gubernator generalis]], qui generaliter politicus pensione fruens aut alius Canadensis excelsus a regina cum consilio primi ministri Canadensis nominatus est. Gubernator generalis haud factionalis figura cuius munus regiam adsensionem propositis legis emissis a [[Camera Communium Canadae|Camera Communium]] et [[Senatus Canadae|Senatu]] dare est, legendis locutionibus solii, obsignandis documentis civitatis, sollemniter aperiendis claudendisque parabolamenti sessionibus, et solvendo parabolamento ut [[comitia]] convocentur si opus sit. Tam gubernator generalis quam regina parvam veram potestatem habent quia creberrime sub [[dux Gubernationis|ducis gubernationis]], primi ministri, adsessione agunt.

Sollemniter nominat gubernator generalis primum ministrum, saepissime dux [[factio politica|factionis]] cui est maximus scamnorum numerus in Camera Communium. [[Primus minister]] vicissim [[ministrorum consilium]] electum conventione inter sodales factionis primi ministri in Camera Communium aut Senatu nominat.

[[Gubernatio]]nis [[Potestas legisfera|legisfer ramus]], [[Parlamentum Canadae|Parlamentum]], duas cameras habet: Camera Communium, cuius sodales democratice eliguntur, et Senatum, cuius sodales nominantur. Comitia Camerae Communium a gubernatore generali cum commendatione primi ministri, secundum suum arbitrium, convocantur, sed ante quinquennii periodum post ultima comitia evenienda sunt. Foederale Parabolamentum leges ferre solum de illis areis [[Constitutio]]ne indictis potest.

Sunt in Canada tres politicae factiones praecipuae: [[Factio Liberalis Canadae]] (medii), [[Factio Conservativa Canadae]] (dextrae), et [[Nova Factio Democratica]] (laevae). Factio Liberalis Canadam per 32 ultimorum 42 annorum&lt;!--Nunc, anno 2017?!--&gt; gubernavit. Alia factio quae gubernavit est Factio Conservativa Progressistica et sua decessoria Factio Conservativa. Factio Conservativa Progressistica Foederi Canadensi sociatur ut Factio Conservativa Canadae, [[December|Decembri]] anni [[2003]] formetur.

== Provinciae et Territoria Canadensia ==
[[Fasciculus:Canadarcticislands.gif|thumb|upright=0.7|left|Tabula insularum Canadae (Anglice signata).]]
Canada [[foederatio]] decem [[provincia|provinciis]] et tribus [[territorium (pars administrativa)|territoriis]] componitur; etiam disponitur in [[regio]]nes. [[Canada Occidentalis]] in [[Columbia Britannica]] et [[Pratariae Canadienses|Pratariis]] ([[Alberta]], [[Saskatchewan]], [[Manitoba]]) consistit. [[Canada Media]] in [[Quebecum|Quebeco]] et [[Ontario]]ne consistit. [[Canada Atlantica]] in tribus [[Provinciae Maritimae|Provinciis Maritimis]] ([[Novum Brunsvicum|Novo Brunsvico]], [[Insula Principis Eduardi]], [[Nova Scotia]]) consistit, praeter [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terram Novam et Terram Laboratoriam]]. [[Canada Orientalis]] ad Canadam Mediam et [[Canada Atlantica|Canadam Atlanticam]] iunctas refert. Tria territoria ([[Iuconus (territorium)|Iuconus]], [[Territoria Septentrio-occidentalia]], [[Nunavut]]) [[Canada Septemtrionalis|Canadam Septemtrionalem]] constituunt. Provinciae [[Foederalismus Canadensis|magnum autonomiae gradum]] e foederali gubernatione, territoria aliquid minus habent. Singula [[Catalogus symbolorum provincialium et territorialium Canadiensium|provincialia et territorialia symbola]].
[[Fasciculus:Canada Provinces &amp; Territories Latin.png|thumb|upright=0.8|Provinciae Canadae.]]
Provinciae plerumque Canadensium socialium programmatum (velut [[curatio medica|curationis medicae]], [[educatio]]nis, [[opitulatio]]nis) responsales et iunctae magis ingressum pecuniarium conligunt quam foederalis gubernatio, fere structura singula inter foederationes in mundo. Sua impensoria potentia utens, foederalis gubernatio civitatis rationes in provinciis initiare potest, velut [[Lex Canadensis de Sanitate|Legem Canadensem de Sanitate]]; provinciae illas optare possunt, sed vix reapse faciunt. [[Mercedes aequationis]] federali gubernatione fiunt ut prudenter uniformes rationes diaconiarum et tributorum provideri inter opulentiores et pauperiores provincias firmentur.

Singulae provinciae singulas unicamerales, electas legislaturas a [[Primus Minister|primum ministrum]] ([[Anglice]] ''premier''; [[Francogallice]] ''premier ministre''), eodem modo quam primo Canadae ministro selecto, ductas habent. Singula provincia etiam singulum [[Vicarius Gubernator|vicarium gubernatorem]] (Anglice ''lieutenant-governor''; Francogallice ''lieutenant-gouverneur'') [[Elizabeth II (regina Britanniarum)|reginam]] repraesentantem analogum gubernatoris generalis habet. Vicarius gubernator de commendatione primi Canadae ministri nominatur, sed cum crescentibus quantitatibus consiliorum provincialium gubernationum recentibus annis.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Provincia]]
! rowspan=&quot;2&quot; | Postalis abbreviatio/&lt;br /&gt;[[ISO 3166-2:CA|ISO code]]
! rowspan=&quot;2&quot; | Aliae abbreviationes
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Caput (urbs)|Caput]]
! rowspan=&quot;2&quot; | Intravit Confoederationem
! rowspan=&quot;2&quot; | Incolae&lt;br /&gt;(2007)&lt;ref&gt;[http://www.statcan.ca/Daily/English/070628/d070628c.htm Statistics Canada Population Estimates (1 Aprilis 2007)]&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;3&quot; | [[Area (geometria)|Area]] (km²)
|-
! Terra !! [[Aqua]] !! Totum
|-
! [[Ontario]] 
| ON
| Ont.
| [[Torontum]] 
| [[1 Iulii]] [[1867]]
| colpos = &quot;6&quot; rowpos = &quot;4&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 12 753 702
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;4&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 917 741
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;4&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 158 654
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;4&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 076 395
|-
! [[Quebecum]]
| QC
| Que., PQ, P.Q.
| [[Quebecum urbs]]
| [[1 Iulii]] [[1867]] 
| colpos = &quot;6&quot; rowpos = &quot;3&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 7 687 068
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;3&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 356 128
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;3&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 185 928
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;3&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 542 056
|-
! [[Nova Scotia]]
| NS
| N.S.
| [[Halifaxia]]
| [[1 Iulii]] [[1867]] 
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 932 966
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 53 338
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 946
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 55 284
|-
! [[Novum Brunsvicum]]
| NB
| N.B.
| [[Fredericopolis]] 
| [[1 Iulii]] [[1867]]
| colpos = &quot;6&quot; rowpos = &quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 748 878
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 71 450
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 458
| colpos = &quot;7&quot; rowpos = &quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 72 908
|-
! [[Manitoba]]
| MB
| Man.
| [[Vinnipega]] 
| [[15 Iulii]] [[1870]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 182 921
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 553 556
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 94 241
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 647 797
|-
! [[Columbia Britannica]]
| BC
| B.C.
| [[Victoria (urbs)|Victoria]]
| [[20 Iulii]] [[1871]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 4 352 798
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 925 186
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 19 549
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 944 735
|-
! [[Insula Principis Eduardi]]
| PE
| PEI, P.E.I., P.E. Island
| [[Carolinapolis]] 
| [[1 Iulii]] [[1873]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 138 800
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 5 660
| style=&quot;text-align: center;&quot; | —
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 5 660
|-
! [[Saskatchewan]]
| SK
| Sask., SSK, SKWN
| [[Regina (Saskatchewan)|Regina]] 
| [[1 Septembris]], [[1905]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 990 212
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 591 670
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 59 366
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 651 036
|-
! [[Alberta]]
| AB
| Alta.
| [[Edmundopolis]]
| [[1 Septembris]], [[1905]]
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 3 455 062
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 642 317
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 19 531
| colpos = &quot;6&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; | 661 848
|-
! [[Terra Nova et Terra Laboratoria]]
| NL
| Nfld., NF, LB
| [[Sanctus Ioannes Terrae Novae]]
| [[31 Martii]] [[1949]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 506 548
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 373 872
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 31 340
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 405 212
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Territorium
! rowspan=&quot;2&quot; | Postalis abbreviatio/&lt;br /&gt;[[ISO 3166-2:CA|ISO code]]
! rowspan=&quot;2&quot; | Aliae abbreviationes
! rowspan=&quot;2&quot; | Caput
! rowspan=&quot;2&quot; | Intravit Confoederationem
! rowspan=&quot;2&quot; | Incolae&lt;br /&gt;(2007)
! colspan=&quot;3&quot; | Area (km²)
|-
! Terra !! Aqua !! Totum
|-
! [[Territoria Septentrio-occidentalia|Territoria Boreo-Occidentalia]]&lt;ref&gt;William T. Stearn in libro ''Botanical Latin'' (Londinii, 1983, p. 208) dicit verbum Anglicum ''north-western'' Latine esse ''boreo-occidentalis.''&lt;/ref&gt;
| NT
| N.W.T., NWT
| [[Cultellus Flavus]] 
| [[15 Iulii]] [[1870]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 41 795
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 183 085
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 163 021
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 346 106
|-
! [[Iuconus (territorium)|Iuconus]]
| YT 
| Y.T., YK
| [[Equus Albus]] 
| [[13 Iunii]] [[1898]] 
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 30 883
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 474 391
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 8 052
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 482 443
|-
! [[Nunavut]]
| NU
| NV
| [[Iqaluit]] 
| [[1 Aprilis]] [[1999]]
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 31 216
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 1 936 113
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 157 077
| style=&quot;text-align: right;&quot; | 2 093 190
|}

== Urbes maximi momenti ==
[[Fasciculus:Nwmp 1900.jpg|thumb|upright=0.8|[[Vigil]]es in Urbe Dawson Territorii [[Iuconus (territorium)Iuconi]], circa [[1900]].]]
{{div col|2}}
* [[Calgaria]] ([[Alberta]])
* [[Carolinapolis]] ([[caput (urbs)|caput]] Insulae Principis Eduardi)
* [[Cultellus Flavus]] (caput [[Territoria Boreo-Occidentalia|Territoriorum Boreo-Occidentalium]])
* [[Edmundopolis]] (caput [[Alberta]]e) (sive ''Edmontonensis'')
* [[Equus Albus]] (caput Iuconi)
* [[Fredericopolis]] (caput Novae Brunsvici)
* [[Halifaxia]] (caput [[Nova Scotia|Novae Scotiae]])
* [[Mons Regius]] (Quebecum) (sive ''Marianopolis, Villa Maria'')
* [[Ottava]] ([[Ontario]]) (caput Canadae)
* [[Iqaluit]] (caput Nunavutis)
* [[Regiopolis(Ontario)|Regiopolis]] (Ontario)
* [[Londinium (Ontario)|Londinium]] (Ontario)
* [[Urbs Reginae|Regina]] (caput Saskatchewanis)
* [[Sanctus Ioannes (Novum Brunsvicum)|Sanctus Ioannes]] (Novum Brunsvicum)
* [[Sanctus Ioannes Terrae Novae]] (caput Terrae Novae et Terrae Laboratoriae)
* [[Sascatuna]] (Saskatchewan)
* [[Sinus Tonitralis]] ([[Ontario]])
* [[Quebecum urbs|Quebecum]] (caput [[Quebecum|Quebeci]])
* [[Toronto|Torontum]] (caput [[Ontario]]nis)
* [[Vancuverium]] ([[Columbia Britannica]])
* [[Urbs Victoria|Victoria]] (caput [[Columbia Britannica|Columbiae Britannicae]])
* [[Vindesorium (Terra Nova et Terra Laboratoria)|Vindesorium]] (urbs in Terra Nova et Terra Laboratoria)
* [[Vindesorium (Nova Scotia)|Vindesorium]] (urbs in Nova Scotia)
* [[Vindesorium (Ontario)|Vindesorium]] (urbs in Ontarione)
* [[Vindesorium (Quebecum)|Vindesorium]] (urbs in Quebeco)
* [[Vinnipega]] (caput [[Manitoba]]e)
{{div col end}}

== Geographia ==
[[Fasciculus:Canada 35 bg 061904.jpg|thumb|upright=0.8|Consaeptum publicum Banffiense.]]
Canada iniquissimum [[litus]] habet, cum multis [[insula|insulis]] magnitudinis, velut [[Insula Baffini]], [[Insula Victoria]], [[Insula Ellesmere]], [[Insula Banksiana]]; [[Terra Nova]] ante litus [[Oceanus Atlanticus|Atlanticum]] et [[insula Vancuverium]] ante [[Oceanus Pacificus|Pacifici]] litus est. Plane paralleli huius litoris [[Montes Saxosi]] se erigunt qui in [[mons Logan|monte Logan]] (6 050 m) prope fines [[Alasca]]nos culminant; paralleli litoris Atlantici Septemtrionales stapides [[montes Appalachiani|Appalachianorum]] sunt. Reliquum civitatis nominato [[Scutum Canadense|Scuto Canadensi]], saxeo pulpito copioso materiarum primarum, et [[silva|silvis]] latis et pratis fecundis formatur.

Principalia [[flumen|flumina]] sunt [[flumen Mackenzie|Mackenzie]] cum multis accolis, [[Sanctus Laurentius (flumen)|Sanctus Laurentius]], [[Nelson (flumen)|Nelson]], [[Churchill (flumen)|Churchill]], [[Churchill (flumen Laboratoriae)|Churchill]] alter et [[Fraser (flumen)|Fraser]]. Cum [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] partitur quattuor ex quinque [[Lacus Magni|Magnis Americae Septemtrionalis Lacubus]] [[lacus Superior|Superiorem]], [[lacus Huronorum|Huronorum]], [[lacus Eriarum|Eriarum]], [[Andiatrocus lacus|Andiatrocum]]; alii magni Canadenses lacus sunt [[Lacus Ursinus magnus]], [[Lacus servorum maior]], [[lacus Vinnipega]]. Aliud flumen notior est propter casus [[aqua]]rum quam propter se ipsum: [[Niagara]] et suae [[aqua cadens|aquae cadentes]].

== Oeconomia ==
Canada est [[technologia|technologice]] progressa{{dubsig}} et [[industria]]lizata civitas. Quarta mundi civitas secundum [[Indicatorium Decursus Humani]] [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] (anno [[2004]]) post [[Norvegia]]m, [[Suecia]]m, [[Australia]]m, et valde autosufficiens{{dubsig}} in eo quod attinet ad [[energia]]m, ob lata deposita carburantium fossilium, generationem [[energia nuclearis|energiae nuclearis]] et [[vis hydroelectrica|vim hydroelectricam]] est. Sua [[oeconomia]] usitate in [[commercium|commercio]] et copia [[opes naturales|opium naturalium]] fundata est. Quamquam moderna Canadae oeconomia nuper multo diversificata{{dubsig}} est, opium naturalium usus ponderis vis motoria multarum regionalium oeconomiarum adhuc est.

Canada est pars [[Foedus Liberi Commercii Americae Septemtrionalis|Foederis Liberi Commercii Americae Septemtrionalis]], iuxta cum [[CFA|Civitatibus Foederatis]] et [[Mexicum|Mexico]]. Sui principales socii commerciales sunt hae duae civitates et [[Res publica popularis Sinarum]].

== Demographia ==
[[Fasciculus:Cntower2.jpg|thumb|upright=0.8|[[Torontum|Toronti]], in [[Ontario]]ne, [[panorama]] urbanum cum [[Turris CN|Turri CN]]. Torontum est populosissima{{dubsig}} Canadae [[area metropolitana]], cum 5&amp;thinsp;113&amp;thinsp;149 hominum.]]
Canadensis anni [[2011]] [[census]] in tota civitate 33&amp;thinsp;476&amp;thinsp;688 [[incola]]rum computabat. Incolarum incrementum [[immigratio]]ni et, minore modo, naturali incremento debetur. Circa tres quartas Canadensium partes in 150 chiliometris (90 milia passuum) e finibus [[CFA|Civitatum Foederatarum]] colunt. Similis proportio [[area urbana|areas urbanas]]{{dubsig}} in [[Andron inter Stenopolem et Vindesorium|Andro inter Stenopolem et Vindesorium]] (notabiliter in Maiore [[Solea Aurea]] [[Torontum]] et aream, [[Mons Regius|Montem Regium]] et [[Ottava]]m includente), in [[Continens Columbiae Britannicae|Continente Columbiae Britannicae]] (quae in regione [[Vancuverium]] circumdante consistit) et in [[Andron inter Calgariam et Edmundopolem|Andro inter Calgariam et Edmundopolem]] in Alberta densatas colit.

Secundum censum anni [[2001]], triginta quattuor ethnici globi sunt, cum saltem 100 000 hominum singuli, sum{{dubsig}} 83% incolarum se [[Phyle Caucasia|Caucasios]] declarantium. Maximus ethnicus globus est [[Angli|Anglus]] (20.2%), quem [[Francia|Francogallicus]] (15.8%), [[Scotia|Scoti]] (15.1%), [[Hibernia|Hibernii]] (12.9%), [[Germania|Theodisci]] (9.3%), [[Italia]]ni (4.3%), [[Sina (regio)|Sini]] (3.7%), [[Ucraina|Ucraini]] (3.6%), et [[Indi Americani|Primae Gentes]] (3.4%) sequuntur; 40 centesimae respondentium suam ethnicitatem &quot;Canadensem&quot; identificant.{{dubsig}} Canadenses [[Indi Americani|aborigines]] incolae fere bis rapidiores quam Cabnadiensis media augent. Anno 2001, 13.4 centesimae incolarum ad haud autochthones [[allophylus visibilis|allophylos visibiles]] pertinebant.

Anno 2001, 49 centesimae [[Vancuverium (Columbia Britannica)|Vancuveriensium]] et 42.8 centesimae [[Torontum|Torontanorum]] [[allophylus visibilis|allophyli visibiles]] erant. Martio anni 2005, [[Rationarium Canada]] (Anglice ''Statistics Canada''; Francice ''Statistique Canada'') haud [[Europa]]eae originis homines pleriquos Toronti et Vancuverii circa annum [[2012]] constitutos esse proiecit. Secundum Rationarii Canadae praevisiones, allophylorum visibilium in Canada numerus circa annum [[2017]] duplicari exspectatur. Scheda interrogatoria anno [[2007]] facta propemodum unum quorumque quinque Canadensium (19.8%) natum esse in aliena patria revelat. Fere 60 centesimae novorum immigrantium ex [[Asia]] (incluso [[Oriens Medius|Oriente Medio]]) proveniunt.

Canada maximum immigrationis indicem per capita in mundo habet, oeconomico consilio et familiari reunificatione ductum; Canada magnam fugitorum quantitatem etiam accepit. Nuper adventi praesertim in principalibus urbanis areis Toronti, Vancuverii, et Montis Regii considunt.

[[Pluralismus religiosus|Pluralismi religiosi]] favor praecipua pars Canadensis politicae culturae. Secundum anni 2001 censum, 77.1 centesimae Canadensium se [[Religio Christiana|Christianum]] identificat quorum, [[Ecclesia Catholica|Catholici]] maximum circulum (43.6% Canadensium) constituunt. Principalis [[Protestantes|Protestantica]] denominatio [[Ecclesia Unita Canadensis]] est. Circa 16.5 centesimae Canadensium nullam religiosam affiliationem declarat, et relictum 6.3 centesimae affiliatur ad alias religiones haud Christianas, quarum praecipua [[Religio Islamica]] cum 1.9 centesimis incolarum et postea [[Religio Iudaica]] cum 1.1 centesimae est.

Canadensia provinciae et territoria responsalia{{dubsig}} educationis sunt. Singulum systema simile est sed singulem regionalem historiam, culturam et geographiam ostendit. Obligatoriae scholae aetas de quinto aut septimo anno usque ad decimum sextum aut decimum octavum annum extenditur, quod adultae alphabetizationis indici 99 centesimas contribuit. Postsecundaria educatio a provincialibus et territorialibus gubernationibus etiam administratur, pecuniam publicam praebentibus; foederalis gubernatio additionalia investigationis concessa, mutua studentium et stipendia administrat. Anno 2002, 43% Canadensium inter 25 et 64 annos natorum postsecundariam educationem habuere; eis inter 25 ad 34 annos natis postsecundaria eruditio 51 centesimas attingit.

== Linguae ==
[[Fasciculus:Old Port of Montreal (French- Vieux-Port de Montréal).jpg|thumb|upright=0.8|Incolae [[Mons Regius|Montis Regii]], in [[Quebecum|Quebeco]] praecipue [[lingua Francogallica|Francophoni]] sunt, cum grave communitate [[lingua Anglica|Anglophona]].]]

Sunt Canadae duae [[lingua publica|linguae publicae]], [[lingua Anglica]] et [[lingua Francogallica]]. [[Publicus Bilinguismus in Canada]] [[lex]] est, in [[Charta Canadensis Iurum et Libertatum|Charta Canadensi Iurum et Libertatum]], [[Lex Linguarum Publicarum|Lege Linguarum Publicarum]], et ''Regulationibus Linguae Publicae'' definitus; quae a [[Curator Linguarum Publicarum|Curatore Linguarum Publicarum]] applicantur. Linguae Anglica et Francogallica eundem statum in foederalibus tribunalibus, in Parlamento, et in foederalibus institutis habent. Homines [[ius]], si postulatio sufficiens est, foederalis gubernationis diaconiarum seu Anglice seu Francogallice accipiendarum habent et publicae linguae allophylli praestatas{{dubsig}} suas proprias scholas in omnibus provinciis et territoriis habent.

Anglica et Francogallica linguae [[patrius sermo|patrii sermones]] 59.7 centesimae et 23.2 centesimae incolarum proprie, et linguae fabulatissimae{{dubsig}} domi a 68.3 centesimae et 22.3 centsimae incolarum sunt. Fere 98.5 centesimae Canadensium Anglice et Francogallice utuntur (67.5% Anglice solum loquitur, 13.3% Francogallice solum loquitur, et 17.7% ambabus loquitur). Communitates Linguarum Sollemnium Anglicae et Francogallicae, Prima Lingua Sollemnis Locuta definitae, 73 centesimas et 23.6 centesimas incolarum proprie constituunt.

Quamquam 85 centesimae Francophonorum Canadensium Quebecum colit, substantiales{{dubsig}} Francophoni circuli in [[Ontario]]ne, [[Alberta]] et Meridionali [[Manitoba]], cum [[Acadia|Acadiis]] incolis in Septemtrionalibus et Notorientalibus partibus [[Novum Brunsvicum|Novi Brunsvici]] 35 centesimae provinciae hominum constituentibus, quoque et cum concentrationibus&lt;ref&gt;Ernestus Gotthold Struve D., ''Paradoxum chymicum sine igne'', Ienae, 1715, apud Ernestum Claudium Bailliar, p. 55. [http://books.google.com.br/books?id=s8MPAAAAQAAJ&amp;pg=PT62&amp;lpg=PT62&amp;dq=concentrationibus&amp;source=bl&amp;ots=g6-lXUDh65&amp;sig=_LFxoUn2xECZDsD0_jbEtnhzhIk&amp;hl=pt-BR&amp;sa=X&amp;ei=hfdfT8_FCOni0QHy2tynBw&amp;sqi=2&amp;ved=0CEYQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=concentrationibus&amp;f=false] [[Libri Googles]] {{Ling|Latine}}&lt;/ref&gt; in Notoccidentali [[Nova Scotia]] et in [[Insula Promontorii Armoricani]]. Ontario maximum Francophonum circulum extra Quebecum habet. [[Charta Linguae Francogallicae]] in Quebeco linguam Francogallicam unam sollemnem in Quebeco facit, et Novum Brunsvicum una provincia sollemnis bilinguismi affirmationem in constitutione habens est. Aliae provinciae linguas sollemnes ut tales non habent, sed Francogallica lingua disciplinae, in tribunalibus, et aliis gubernationis diaconiis iuxta cum Anglica utuntur. Manitoba, Ontario et Quebecum Anglice et Francogallice in provincialibus legislaturis loqui permittunt et leges in ambabus linguis promulgantur. In Ontarione lingua Francogallica aliquid legalis status habet sed omnino cosollemnis non est. Aliquae aboriginales [[lingua publica|linguam publicam]] in [[Territoria Septentrio-occidentalia|Territoriis Septemtrio-Occidentalibus]] statum habent. [[Linguae Escimaicae|Lingua Inuctitutica]] maioritaria lingua in Nunavut et una ex tribus linguis in territorio sollemnium{{dubsig}} est.

Haud publicae linguae ponderis sunt in Canada, cum 5&amp;thinsp;202&amp;thinsp;245 hominum una earum sermonem patrium enumerantium. Nonnulli significantes haud publici sermones patrii [[lingua Sinica|linguam Sinicam]] (853&amp;thinsp;745 ut primo sermone loquentium), [[Lingua Italiana|linguam Italianam]] (469&amp;thinsp;485), [[lingua Theodisca]]m (438&amp;thinsp;080), et [[lingua Puniabica|linguam Puniabicam]] comprehendunt.

== Sententia ==
&quot;A mari usque ad mare&quot; ([[Psalmus 72]]:8).

{{NexInt}}
* [[Archipelagus Arcticus]]
* [[Canadenses Francogallici]]
* [[Communio Anglicana]]
*[[Historia Canadae]]
* [[Litterae Canadae]]
* [[Nova Francia]]
* [[Poesis Canadae]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Canada|Canadam}}
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/qview1.html Dioeceses Canadenses]

{{America}}
{{Consortio Populorum}}
{{Capsae collectae|Canada|politica|{{Primi ministri Canadae}}{{Ministri rerum externarum Canadenses}}{{Consilium Canadense Iustini Trudeau}}}}

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}
{{FA stella}}

[[Categoria:Canada| ]]
[[Categoria:Civitates sui iuris]]
[[Categoria:Condita 1867]]
[[Categoria:Monarchiae constitutionales]]
[[Categoria:Monarchiae foederales]]</text>
      <sha1>cqw9z72mm5y9orzpampxawdiwymth2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oceanus Atlanticus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>808</id>
    <revision>
      <id>3990782</id>
      <parentid>3835690</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38805" sha1="fdfjnvduu1vxfcb8ukbpts5teto150i" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Atlantic Ocean - en.png|thumb|Oceanus Atlanticus, regionibus [[Arctica]] et [[Antarctica]] exceptis.]]
[[Fasciculus:Clouds over the Atlantic - Apr 2013.jpg|thumb|Oceanus Atlanticus apud Low Beach [[Nantucket]] Insulae [[Massachusetta]]e visus.]]
[[Fasciculus:Atlantic Ocean to Africa.ogv|thumb|Haec pellicula facta est a nautis [[Expeditio 29|Expeditionis 29]] in [[Internationalis Spatii Statio|Internationali Spatii Statione]]. Transitus a boreorientali parte insulae [[Terra Nova|Terrae Novae]] coepit et super Oceanum Atlanticum Septentrionalem ad Africam mediam, super [[Sudania Australis|Sudaniam Australem]] persistit.]]
[[Fasciculus:Africa, seen from Gibraltar.jpg|thumb|[[Fretum Gaditanum]], finis [[Mare Mediterraneum|Maris Mediterranei]] et Oceani Atlantici; despectus ad meridiem.]]

'''Oceanus Atlanticus'''&lt;ref&gt;[[Gaius Plinius Secundus|Plin.]] ''[[Naturalis historia (Plinius)|Nat.]]'' 3.3; 4.114.&lt;/ref&gt; seu '''Atlanticum mare'''&lt;ref&gt;[[Gaius Plinius Secundus|Plin.]] ''[[Naturalis historia (Plinius)|Nat.]]'' 6.212; 37.37; [[Seneca|Sen.]] ''[[Naturales quaestiones (Seneca)|Nat.]]'' 4a.2.22; [[Cicero|Cic.]] ''[[De re publica|Rep.]]'' 6.29.21.&lt;/ref&gt; est [[oceanus]] magnitudine secunda in orbe [[tellus|terrarum]], cuius [[area (geometria)|area]] circa 106&amp;thinsp;400&amp;thinsp;000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] est.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;''The New Encyclopaedia Britannica,'' vol. 2 (Encyclopaedia Britannica, 1974), p. 294.&lt;/ref&gt; Oceanus Atlanticus circa 20 centesimas [[superficies|superficiei]] [[Tellus|Telluris]] et circa 26 centesimas superficiei [[aqua]]ticae tegit. Altera [[nomen proprium|nominis]] pars ad [[Atlas (mythologia)|Atlantem]] [[mythologia Graeca|mythologiae Graecae]] spectat. 
 
Veterrima ''Atlantis'' in [[litterae|litteris]] mentio apud [[Herodotus|Herodotum]] (circa [[450 a.C.n.]]) invenitur,&lt;ref&gt;[[Herodotus|Hdt.]] ''[[Historiae (Herodotus)|hist.]]'' 1.202.4.&lt;/ref&gt; qui [[nomen proprium|nomen]] oceani {{polytonic|Ἀτλαντὶς θάλασσα}} 'mare Atlantis' scribit. &lt;ref&gt;Vide etiam ''[[Atlas (mons)|Atlantem montem]]''.&lt;/ref&gt; Nomen '''Oceani Aethiopici,''' ab [[Aethiopia]] deductum, ad Oceanum Atlanticum australem aliquando adhibebatur usque ad medium [[saeculum 19|saeculum XIX]].&lt;ref&gt;Ripley et Dana [http://books.google.com/books?id=ROQXAQAAIAAJ&amp;pg=PA69 1873:69].&lt;/ref&gt; Antequam [[Europa]]ei alios oceanos invenerunt, nomen ''oceani'' ipsum significavit [[aqua]]s praeter [[Fretum Gaditanum]] quas hodie Atlanticas appellamus. [[Graeci]] antiqui credebant hunc oceanum esse ingens flumen quod orbem terrarum circumdabat.
 
Oceanus Atlanticus pelvem elongatam et [[S|sigmoideam]] quae in longitudinem inter [[Europa]]m et [[Africa]]m ab [[oriens|oriente]], et ad [[America]]m ab [[occidens|occidente]] patet. Ut pars coniuncti [[Oceanus Mundi|Oceani Mundi]], hic oceanus in [[septentrio]]nibus ad [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] (aliquando mare Atlanticum habitum), [[Oceanus Pacificus|Oceanum Pacificum]] in meridio-occidenti, [[Oceanus Indicus|Oceanum Indicum]] in meridio-oriente, [[Oceanus Australis|Oceanum Australem]] in [[meridies|australem]] adligatur. (Aliae definitiones dicunt Atlanticum ad australem usque ad [[Antarctica]]m patere.) [[Aequator]] Atlanticum in '''Oceanum Atlanticum Septentrionalem''' et '''Oceanum Atlanticum Australem''' separat.
 
== Geographia ==
Finitur Oceanus Atlanticus ad [[occidens|occidentem]] ab [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] et [[America Australis|Australi]]. Ad Oceanum Arcticum per [[Fretum Daniae]], [[Mare Groenlandiae]], [[Mare Norvegicum]], et [[Mare Barentsii]] conectitur. Ad [[oriens|orientem]], proprii oceani fines sunt [[Europa]], [[Fretum Gaditanum]] (ubi cum [[Mare Mediterraneum|Mari Mediterraneo]], uno ex eius [[mare marginalis|maribus marginalibus]], conectitur, et vicissim, cum [[Pontus Euxinus|Ponto Euxino]]), et Africa.
 
Ad meridio-orientem, Atlanticus se in Oceanum Indicum miscet. [[Meridianus orientalis vicensimus]]&lt;!--20th meridian east--&gt;, qui ad [[meridies|meridianum]] a [[Caput Agulhas|Capite Aguilhas]] ad [[Antarctica]]m, eius finem definit. Alii auctoritates monstrant eum ad australem ad [[Antarctica]]m patere, cum alii monstrant eum ad [[parallelus australis 60|parallelum 60]] ab Oceano Australi finiri.&lt;ref&gt;[http://iodeweb5.vliz.be/oceanteacher/index.php?module=contextview&amp;action=contextdownload&amp;id=gen11Srv32Nme37_366 ''Fines Oceanorum et Marium,''] International Hydrographic Organization Special Publication 23 (1953).&lt;/ref&gt;
 
Ad meridio-occidentalem, [[Fretum Drakeanum]] Atlanticum ad Oceanum Pacificum conectit. [[Canalis Panamensis]], ab [[homo|hominibus]] factus, eum et Pacificum coniungit. Alia magna aquae corpora ad Atlanticum adiacentia praeter ea supra dicta sunt [[Mare Caribicum]], [[Sinus Mexici]], [[Sinus Hudson]], Oceanus Arcticus, Mare Mediterraneum, [[Mare Septentrionale]], [[Mare Balticum]], et [[Mare Celticum]].
 
Atlanticus, circa 22 centesimas [[superficies|superficiei]] [[Tellus|Telluris]] tegens, [[magnitudo|magnitudine]] est Pacifico secundus. Cum maribus adiacentibus, Atlanticus [[area (geometria)|aream]] circa 106&amp;thinsp;400&amp;thinsp;000 chiliometra quadrata&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; occupat; sine eis, sua area est 82&amp;thinsp;400&amp;thinsp;000 chiliometra quadrata. Terra quae in Atlanticum fluit&lt;!--drains--&gt;{{dubsig}} quater terra oceanorum Pacifici et Indici est. [[Volumen]] Atlantici cum maribus adiacentibus est 354&amp;thinsp;700&amp;thinsp;000 chiliometra cubica (85&amp;thinsp;100&amp;thinsp;000 [[mille cubicum|milia cubica]]) et sine eis 323&amp;thinsp;600&amp;thinsp;000 chiliometra cubica (77&amp;thinsp;640&amp;thinsp;000 milia cubica).
 
Media Atlantici [[altitudo]], cum suis maribus adiacentibus, est 3339 [[metrum|metrorum]]; sine eis ea est 3926 metrorum. Maxima altitudo, [[Altum Milwaukee]]&lt;!--Milwaukee Deep--&gt;, 8380 metrorum, in [[Fossa Portus Divitis]]&lt;!--Puerto Rico Trench--&gt; fit. [[Latitudo]] Atlantici inter 2848 [[chiliometrum|chiliometrorum]] inter [[Brasilia]]m et [[Mons Leoninus|Montem Leoninum]] et plus quam 6400 chiliometrorum in [[regio]]ne australi variatur.
 
== Significatio culturalis ==
[[Transitus transatlanticus|Peregrinatio transatlantica]] maiores auctus [[civilizatio]]nis Occidentalis partes egit. Atlanticus ipse [[Mundus Vetus|Mundum Veterm]] et [[Mundus Novus|Mundum Novum]] separat. [[Novum aevum|Temporibus hodiernis]], nonnulla [[lingua|idiomata]] ad oceanum per ludibrium &quot;Stagnum&quot; ([[Anglice]] ''Pond'') spectant, varietates [[geographia|geographicas]] et [[cultura]]les inter Americam Septentrionalem et Europam describentia, praecipue inter civitates continentium amborum ubi populi Anglice utuntur. Multi homines [[Insulae Britannicae|Britannici]] [[Civitates Foederatae|Civitates Foederatas]] [[Canada]]mque &quot;trans stagnum&quot; appellant, et vice versa.&lt;ref&gt;Exemplum: BBC Click – Episode 4 Aprilis 2009.&lt;/ref&gt;

== Imus oceanus ==
[[Fasciculus:Atlantic bathymetry.jpg|thumb|[[Bathymetria]] Atlantica: tabula quae [[color]]ibus ad altitudinem oceani demonstrandam utitur.]]
Principalis [[bathymetria]]e ([[topographia]]e fundorum) proprietas est [[Iugum oceanicum medium|montes perpetui submarini]] [[iugum Atlanticum medium]] appellati,&lt;ref&gt;[[Kenneth Hsu]] (1992) Challenger at Sea, Princeton, Princeton University Press, ISBN 0-691-08735-0 p. 57.&lt;/ref&gt; qui ab [[Islandia]] in septentrionibus ad fere 58° latitudine australi patent, maximum latitudinis circa 1600 chiliometrorum attingens. Magna [[valles rimosa]]&lt;!--rift valley--&gt; etiam secundum dorsum plerumque patet. Altitudo aquae in apice dorsi est minus quam 2700 m in plurimis locis, cum imum dorsum est ter alta. Nonnulla cacumina supra superficiem oriuntur et [[insula]]s constituunt.&lt;ref&gt;[[Kenneth Hsu]], ''The Mediterranean Was a Desert'' (ISBN 0-691-02406-5), imago 13.&lt;/ref&gt; Oceano Atlantico Australi est additum dorsum submarinum, [[Dorsum Walvisianum]].&lt;ref&gt;''National Geographic Atlas of the World,'' ed. 6a (Vasingtoniae: National Geographic Society, 1992).&lt;/ref&gt;
 
Iugum Atlanticum medium Oceanum Atlanticum in [[duo]] [[alveus (geologia)|alveos]]&lt;!--troughs--&gt; magnos separat, quorum altitudines sunt a 3700 ad 5500 m. Iuga transversa quae inter continentes et iugum Atlanticum medium iacent fundum oceani&lt;!--ocean floor--&gt; in multas pelves dividunt. Nonnullae maiorum pelvium sunt pelves [[Pelvis Blake|Blake]], [[Guiana]]e, Americae Septentrionalis, Promontorii Viridis, et Insularum Canariarum, in Atlantico Septentrionali sitae. Maximae pelves Atlantici Australis sunt pelves [[Angola]]e, [[Civitas Capitis|Civitatis Capitis]]&lt;!--? tantum &quot;Cape&quot; in Wikipedia--&gt;, [[Argentina]]e, et [[Brasilia]]e.

Imus oceanus putatur aliquantulum planus, fortuitis [[altum|altis]]&lt;!--deeps--&gt;, [[planities abyssalis|planitiebus abyssalibus]], [[fossa oceanica|fossis]], [[mons submarinus|montibus submarinis]]&lt;!--seamounts--&gt;, [[pelvis oceanica|pelvibus]], [[planities oceanica|planitiebus oceanicis]], [[valles submarina|vallibus submarinis]] praeruptis, et nonnullis ''[[guyot]]'' praeditus. Varii plutei secundum margines [[continens|continentium]] circa 11 centesimas imae topographiae sunt, cum aliquibus [[canalis|canalibus]] altis trans clivum [[continens|continentalem]] secatis.

De fossis et submarinis fundi abyssi montibus:
* [[Fossa Portus Divitis]], in Atlantico Septentrionali, est altissima fossa, 8605 m alta.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130807100334/http://www.sea-seek.com/site/Milwaukee_Deep Milwaukee Deep,] apud sea-seek.com.&lt;/ref&gt;
* [[Abyssus Laurentianus]] ante orientale [[Canada]]e litus invenitur.
* [[Fossa Sandwicensium Australium]] altitudinem 8428 m attingit.
* [[Fossa Romanche]]{{dubsig}}, prope [[aequator]]em sita, altitudinem circa 7454 m attingit.
 
[[Sedimentum|Sedimenta]] oceanica componuntur ex:
* Depositis [[sedimentum terrigenum|terrigenis]], in terra ortis, quae, ex [[arena]], [[lutum|luto]], et particulis [[saxum|saxosis]] effectis, in [[erosio]]ne{{dubsig}}, [[caeli actio]]ne&lt;!--weathering--&gt;{{dubsig}}, et [[vulcanismus|vulcanismo]] terra marique ablutis consistunt. Hae res, plerumque in [[pluteus continentalis|pluteis continentalibus]]&lt;!--continental shelves--&gt; inventae, sunt crassissimae prope ostia magnorum [[flumen|fluminum]] et ante litora [[deserta|desertorum]].
* Depositis [[sedimentum pelagicum|pelagicis]], quae reliquia [[organismus|organismorum]] ad imum oceanum consessorum continent, [[argilla]]s [[ruber|rubras]] et uligines ([[Anglice]] ''oozes'') [[Globigerinida|Globigerinidorum]], [[Pteropoda|Pteropodorum]], et [[silicium|silicaceas]] comprehendunt; quae, plurimum imi oceani tegentes et crassitudine a 60 ad 3300 m altae, sunt crassissimae in cingulis qui in [[unus|unum]], notabiliter in [[Iugum Hamiltonianum|Iugo Hamiltoniano]] et in zonis salientibus,&lt;!--upwelling zones--&gt; vergent.
* Depositis [[sedimentum authigenicum|authigenicis]], quae in [[nodulus manganesi|nodulis manganesi]]&lt;!--manganese nodules--&gt; rebusque similibus consistunt. Inveniuntur ubi sedimentatio tarde fit, vel ubi flumina oceanica deposita digerunt, ut in [[Flexus Hewettianus|Flexu Hewettiano]]&lt;!--Hewett Curve--&gt;.

== Proprietates aquae ==
[[Fasciculus:Circulacion termohalina.jpg|thumb|Via [[circulatio thermohalina|circulationis thermohalinae]]. Viae [[purpureus|Viae purpureae]] flumina aquae altae, viae [[caeruleus|caeruleae]] flumina superficiei repraesentant.]]
[[Fasciculus:Oceanic gyres.png|thumb|Tabula [[quinque]] gyrorum oceanicorum.]]
Atlanticus plerumque est [[sal]]sissimus oceanus maior; [[salinitas]] aquae superficiei in oceano aperto a 33 ad 37 partes per mille (3.3–3.7%) a [[massa]], et latitudine et tempore variatur. Evaporatio, praecipitatio, influentia flumina, et [[glacies marina]] dissolvens salinitatem superficiei adficiunt. Quamquam minima salinitas vix ad septentrionem aequatoris (ob magnas pluvias [[zona tropica|tropicas]]) fit, minima salinitas in summa est in latitudinibus altis et secundum litora ubi magna flumina intrant. Maxima salinitas circa 25° septentrionales et australes fit, in regionibus [[subtropica|subtropicis]] quibus est pauca [[pluvia]] et evaporatio alta.
 
[[Temperatura]]e [[aqua]]e [[superficies|superficialis]], quae latitudine, systemate fluminum, et tempore variantur, latitudinalem [[energia]]e [[sol]]aris distributionem ostendunt, et circa –2 C variari possunt. Maximae temperaturae ad septentrionem aequatoris, minimae in regionibus [[polus|polaribus]] fiunt. In mediis autem latitudinibus, regionibus maximae variationis, temperaturae a 7–8&amp;nbsp;°C variari possunt.
 
Oceanus Atlanticus in [[quattuor]] maioribus [[corpus aquae|aquae massis]] consistit. Mediae aquae Atlantici Septentrionalis et Australis superficiem constituunt. Aqua intermedia subantarctica ad altitudines 1000 metrorum patet. [[Aqua Alta Atlantica Septentrionalis]] ad altitudines usque ad 4000 m attingit; [[Aqua Ima Antarctica]] pelves oceanicas ad altitudines maiores quam 4000 m occupat.

Intra Atlanticum Septentrionale, flumina oceanica [[Mare Sargassi]] secernunt, magna [[corpus aquae|aquae corpus]] elongatum, cui est salinitas altior. Hoc mare multas [[alga marina|algarum marinarum]] summas continet, et [[regio]] ubi ''[[Anguilla anguilla]]'' et ''[[Anguilla rostrata]]'' [[ovum|ova]] gignunt est.

[[Effectus coriolis]] aquam Atlantici Septentrionalis in cursum [[modus horologicus|modo horologico]], cum aqua Atlantici Australis [[modus horologicus|contrahorologice]] movetur. Marini [[aestus marinus|aestus]] australes in Oceano Atlantico sunt semidiurnales: [[duo]] aestus alti per quodque spatium [[hora]]rum viginti-quattuor fiunt. In latitudinibus autem super 40° Septentrionales, nonnulla agitatio ab oriente ad occidentem fit.

== Clima ==
[[Fasciculus:Atlantic hurricane graphic.png|thumb|Undae in [[ventus mercaturae|ventis mercaturae]]&lt;!--tradewinds--&gt; in Oceano Atlantico—regiones ventorum convergentium qui secundum cursum venti obtinentis—inconstantias in [[atmosphaera]] creant quae ad natos typhones marinos ducere possunt.]]
Clima a [[temperatura|temperaturis]] aquarum superficiei, fluminum aquaticorum, et [[ventus|ventorum]] movetur. Ob facultate oceani ad coacervandum liberandumque [[calor]]em, climata maritima sunt moderatiora, atque minus extremas temporis variationes quam climata continentalia habent. [[Praecipitatio (meteorologia)|Praecipitatio]] ex [[litus|litoralibus]] [[clima|caeli]] et [[aer]]is [[data|datis]], [[temperatura]]que aeris ex temperatura [[aqua]]tica aestimatur.

Oceani sunt maior humoris [[atmosphaera|atmosphaerici]] per vertendum in [[vapor]]em&lt;!--idioma:evaporation--&gt; creati causa. Zonae climaticae [[latitudo|latitudine]] variantur; zonae calidissimae trans Atlanticum ad septentriones aequatoris patent. Zonae [[frigus|frigidiores]] sunt in latitudinibus altis, frigidissimis [[regio]]nibus ubi aqua a [[glacies marina|glacie marina]] tegitur. Flumina oceanica clima aquis calidis et frigidis ad alias regiones transportatis movent. Venti qui trans haec flumina refrigerantur vel califactantur egiones terrestriales adiacentis impellunt.
 
[[Flumen Sinus]]{{dubsig}}&lt;!--Gulf Stream--&gt; et [[Fluitatio Atlantica Septentrionalis]],&lt;ref&gt;[[Anglice]] ''North Atlantic Drift.''&lt;/ref&gt; sua propagatio septentrionalis ad Europam, [[atmosphaera]]m [[Insulae Britannicae|Insularum Britannicarum]] et Europae boreoccidentalis calefacit atque [[caelum]] et [[clima]] ad [[meridies|meridiem]] usque ad Mediterraneum septentrionale movet. Flumina aquae frigidae magnam [[caligo|caliginem]] ante litus Canadae orientalis (in regione [[Grandes Ripae Terrae Novae|Grandium Riparum Terrae Novae]]&lt;!--Grand Banks of Newf.--&gt;) et ante litus Africae boreoccidentalis creant. [[Ventus|Venti]] plerumque humorem [[aer]]emque super regiones terrestres transportant. [[Typhon marinus|Typhones marini]] in meridiana Oceani Atlantici parte crescunt.

== Historia ==
[[Fasciculus:Pangea animation 03.gif|thumb|Animatio separationem [[Pangaea]]e monstrat, quae Oceanum Atlanticum hodie notum formavit.]]
Oceanus Atlanticus est secundus a minimo ex quinque orbis terrarum oceanis. Non existitit ante abhinc annorum 130 millionas, cum [[continens|continentes]] qui, [[Pangaea]] [[continens|supercontinente]] avito dissoluto, formari coeperant seorsum fluitarent.&lt;!--from seafloor spreading.--&gt; Oceanus Atlanticus post primas colonias secundum eius litora conditas latissime exploratus est.
 
[[Vicingi]], [[Portugallia|Portugallenses]], et [[Hispania|Hispanici]] fuerunt notissimi inter primos [[explorator]]es Europaeos. Post [[Christophorus Columbus|Columbum]], exploratio Europaea rapide acceleravit, et multae vias [[commercium|commercii]] constitutae sunt. Atlanticus ergo factus est—et iam manet—maior via inter Europam et [[America]]m (''commercium transatlanticum'' appellatum). Inter explorationes [[Scientia (ratio)|scientificas]] sunt [[Expeditio Challenger]], [[Expeditio Fax Caelestis Germanica]]&lt;!--German Meteor expedition--&gt;, [[Observatorium Telluris Lamont-Doherty]] [[Universitas Columbiana|Universitatis Columbianae]], et [[Officium Hydrographicum Classis Civitatum Foederatarum]].
 
=== Transitus notabiles ===
[[Fasciculus:RaII.InMuseum.jpg|thumb|''[[Ra II]],'' [[navis]] ex [[Cyperus papyrus|papyrus]] facta, trans Atlanticum a [[Thor Heyerdahl]] navigabatur, qui ergo probavit Atlanticum transire potuisse ab Africa in talibus navibus in prioribus [[historia]]e aevis.]]
* Circa [[980]]–[[982]], [[Ericus Rufus]] [[Groenlandia]]m invenit, quae [[geographia|geographice]] et [[geologia|geologice]] est pars [[America]]e.
* Anno [[985]] vel [[986]], [[Bjarni Herjólfsson]] fuit primus Europaeus qui Americam videt, sed in terram non egressus est.
* Anno [[1000]], [[Leivus Erici filius]] Islandicus fuit primus Europaeus qui super solum Americae Septentrionalis ambulavit, in loco in hodierno Canadae litore orientali, in provincia [[Terra Nova et Terra Laboratoria]], in regione ab ipso [[Vinlandia]] appellata. Inventum [[Nordi]]cum&lt;!--Norsemen--&gt; in [[Sagae Islandicae|Sagas Islandicas]]&lt;!--Icelandic Sagas--&gt; [[saeculum 13|saeculi tredecimi]] relatum est, atque a recentioribus [[archaeologia|archaeologicis]] indiciis apud [[L'Anse aux Meadows]] confirmatum.
* Circa [[1010]], [[Thorfinn Karlsefni|Thorfinnus Karlsefni]] [[colonia]]m cogitatam [[Vicingi|Vicingam]] in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] cum 160 colonis deduxit, sed deinde ab [[Indi Americani|indigenis]] repulsi sunt. [[Snorro Thorfinni filius]]&lt;!--Fons nominis: https://archive.org/stream/EddaIslandorum000365732v0SnorReyk/EddaIslandorum000365732v0SnorReyk_orig_djvu.txt--&gt; inter [[1010]] et [[1013]] fuit primus Europaeorum (Islandicorum) parentium [[immigratio|immigrantium]] Americanus natus.
* Annis [[1419]] et [[1427]], [[Imperium Portugallense|navigatores Portugallenses]] [[Insulae Materiae|Materias]] et [[Azores]] vicissim attigerunt.
* A [[1415]] ad [[1488]], [[navigatio|navigatores]] [[Portugallia|Portugallenses]] litus [[Africa Occidentalis|Africae Occidentalis]] sequentes, [[Promontorium Bonae Spei]] attigerunt.
* Anno [[1492]], [[Christophorus Columbus]] [[insula]]m [[Sanctus Salvator (insula)|Sanctum Salvatorem]] in [[Insulae Bahamenses|Insulis Bahamensibus]] attigit.
* Anno [[1500]], [[Petrus Álvares Cabral]] [[Brasilia]]m attigit.
* Anno [[1524]], [[Ianus Verazanus]] [[explorator]] [[Italia|Italicus]] orientale [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] litus invenit.
* Anno [[1764]] Gulielmus Harrison (filius [[Ioannes Harrison|Ioannis Harrison]]) in ''[[HMS Tartar (1756)|HMS Tartar]]'' cum [[Harrison Number Four|H-4]] [[horologium|horologio]] navigavit. Haec navigatio facta est fundamentum inventionis systematis orbis terrarum [[Longitudo|longitudinis]].
* Anno [[1858]], [[Cyrus West Field]] primum [[ancorale telegraphicum transatlanticum]] conlocavit (quod rapide defecit).
* Anno [[1865]] navis [[SS Great Eastern|SS ''Great Eastern'']] [[Isambard Kingdom Brunel]] primum ancorale telegraphicum transatlanticum felicem conlocavit.
* Anno [[1896]] [[Franciscus Samuelsen et Georgius Harbo]] Norvegii fuerunt primi homines que trans Atlanticum remigaverunt.
* Die [[15 Aprilis]] [[1912]] ''[[RMS Titanic]],'' post [[mons glacialis|montem glacialem]] incasum, summersa est, viatoribus plus quam 1500 mortuis.&lt;ref&gt;Jill Lawless, [https://web.archive.org/web/20081029053243/http://ap.google.com/article/ALeqM5gtFxhb2bKIQLIxaRF0qB0x7k4yvgD93RLE680 &quot;Last Titanic survivor sells mementos,&quot;] Associated Press, [[16 Octobris]] [[2008]].&lt;/ref&gt;
* Annis [[1914]]–[[1918]], [[Primum Atlantici Proelium]] factum est.
* Anno [[1919]], [[NC-4]] [[Civitates Foederatae|Americanum]] fuit primum [[aeroplanum marinum]] quod Atlanticum transivit&lt;!--though it made a couple of landings on islands and the sea along the way, and taxied several hundred miles.--&gt;
* Anno [[1919]] quoque, [[aeroplanum]] [[Britannia|Britannicum]], ab [[Alcock et Brown]] [[navigatio|navigatum]], primum [[volatus|volatum]] transatlanticum non consistentem fecit, a [[Terra Nova]] ad [[Hibernia]]m.
* Anno [[1921]], homines [[Britanniarum Regnum|Britannici]] fuerunt primi qui Atlanticum Septentrionalem in [[navis aerea|navi aerea]] transiverunt.
* Anno [[1922]], [[Arthurus de Sacadura Cabral]] et [[Gago Coutinho]] fuerunt primi qui Atlanticum Australem in [[aeroplanum|aeroplano]] transiverunt.
* Anno [[1927]], [[Carolus Lindbergh]] primum volatum transatlanticum ''nonstop'' solus in aeroplano fecit (inter [[Urbs Novum Eboracum|Urbem Novum Eboracum]] et [[Lutetia]]m).
* Anno [[1932]], [[Amalia Earhart]] fuit prima [[mulier]] quae volatum transatlanticum sola fecit.
* Annis [[1939]]–[[1945]], [[Secundum Atlantici Proelium]] pugnatum est. Paene 3700 naves sociatae&lt;!--Allied--&gt; summersae sunt, contra 783 [[navis-U|naves-U]] Germanicos.&lt;ref&gt;Kenneth Wynn, &quot;Introduction&quot; in ''U-Boat Operations of the Second World War,'' vol. 1 (1998), p. 1.&lt;/ref&gt;
* Anno [[1952]], [[Anna Davison]] fuit prima mulier quae sola Oceanum Atlanticum in navi velifera vecta est.
* Anno [[1965]], [[Robertus Manry]] Atlanticum a Civitatibus Foederatis ad [[Anglia]]m ''nonstop'' in navi velifera 13.5 pedum (4.05 metrorum) ''Tinkerbell'' appellata transivit.&lt;ref&gt;''Tinkerbelle'' (Novi Eboraci: Harper &amp; Row, 1967).&lt;/ref&gt; Nonnulli alii homines etial Atlanticum transierunt in minimis navibus veliferis [[decennium 197|decennio 197]], quamquam nullae navigationes erant ''nonstop.''
* Annis [[1969]] et [[1970]] [[Thor Heyerdahl]] expeditiones ad Atlanticum transgrediendum in navibus ex [[Cyperus papyrus|papyro]] deduxit: Atlanticum a [[Marocum|Maroco]] ad [[Barbata]]m post navigationem [[mensis|mensium]] [[duo]]rum 6100&amp;nbsp;km in navi ''[[Ra II]]'' anno 1970 prospere transivit; quod probavit naves sicut ''Ra II'' in [[Flumen Canarium|Flumine Canario]] trans Atlanticum temporibus [[praehistoria|praehistoricis]] transire potuisse.&lt;ref&gt;Linn Ryne, [https://web.archive.org/web/20081221173610/http://www.norway.org/history/expolorers/heyerdahl/heyerdahl.htm ''Voyages into History,''] apud www.norway.org, accessum [[13 Ianuarii]] [[2008]].&lt;/ref&gt;
* Anno [[1975]], Fons Oerlemans Atlanticum per 82 dies transivit, a Safi (Marocum) ad [[Trinitas et Tabacum|Trinitatem et Tabacum]], in [[ratis|rati]] a se facta.
* Anno [[1980]], [[Gerardus d'Aboville]] fuit primus homo qui trans Oceanum Atlanticum remigavit.
* Anno [[1984]], [[quinque]] [[Argentina|Argentini]] in rati 10 metra longa ex truncis [[arbor]]um facta et ''Atlantis'' appellata ex [[Insulae Canariae|Insulis Canariis]] abierunt et post 53 dies et 3000 milia [[Venetiola]]m attigerunt; quod putabatur probare viatores ex Africa Atlanticum transire potuisse ante [[Christophorus Columbus|Columbum]].&lt;ref&gt;[http://news.google.com/newspapers?nid=336&amp;dat=19840712&amp;id=EhYpAAAAIBAJ&amp;sjid=AoMDAAAAIBAJ&amp;pg=5798,4978763 5 cross Atlantic in tiny raft]. News.google.com, 12 Iulii 1984.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090425115528/http://www.veleromistico.com.ar/atlantis.htm De Expeditione Atlantis] apud veleromistico.com.&lt;/ref&gt;
* Anno [[1994]], [[Guido Delage]] fuit homo qui trans Oceanum Atlanticum primum natavit, quamquam ''kickboard'' adiutus, a [[Promontorium Viride|Promontorio Viridi]] ad [[Barbata]]m).
* Anno [[1998]], [[Benedictus Lecomte]]&lt;!--Benoît Lecomte--&gt; fuit homo qui trans Oceanum Atlanticum Septentrionale sine ''kickboard'' primum natavit, sed in [[Azores|Azoribus]] uno [[hebdomas|hebdomade]] commoratus est.
* Anno [[1999]], post 81 dies et 4767 chiliometrorum, [[Tori Murden]] fuit prima [[mulier]] quae Oceanum Atlanticum transiit in [[remigium|navicula remigandi]] sola, cum ea [[Guadalupa]]m ex [[Insulae Canariae|Insulis Canariis]] attingeret.

== Oeconomia ==
Atlanticus auctum et [[oeconomia]]m civitatum finitarum magnopere addiuvit. Praeter maiores [[transportatio]]nis [[communicatio]]nisque transatlanticae cursus, Atlanticus abundantia [[petroleum|petrolei]] deposita in [[saxum sedimentarium|saxis sedimentariis]] dorsorum continentalium praebet. Copiosos orbis terrarum fontes [[piscatus|piscatorios]] habet, praecipue in aquis quae dorsa tegunt. Maiores [[piscis|pisces]] sunt [[Gadidae]] (inter quas ''[[Gadus]]'' et ''[[Melanogrammus aeglefinus]]''), [[Phycidae]], [[Merlucciidae]], ''[[Clupea]],'' et [[Scombridae]].
 
Inter regiones feracissimas sunt [[Terra Nova (insula)|Terrae Novae]] [[Ripae Grandes]]&lt;!--Grand Banks--&gt;, dorsum [[Nova Scotia|Novae Scotiae]], [[Ripa Georgii]] ante [[Caput Cod]]{{dubsig}}, [[Ripae Bahamenses]], aquae circum Islandiam, [[Mare Hibernicum]], [[Ripa Dogger]]{{dubsig}} Maris Septentrionalis, et Ripae Malvinae&lt;!--Falkland Banks--&gt;. Permulti [[Anguilliformes]], [[Nephropidae]], et [[Cetacea]] apparent. Pactiones inter [[civitas sui iuris|civitates]] [[pollutio]]nem a minis circumiectus—inter quas effusiones petrolei, [[detritus marinus]], et [[incineratio]] quisquiliarum [[venenum|toxicarum]] marinarum—effectam imminuere conantur.
 
== Terra ==
Quotannis ab Octobri mense ad Iunium, [[superficies]] plerumque [[glacies marina]] in [[Mare Laboratorium|Mari Laboratorio]], [[Fretum Daniae|Freto Daniae]], et Mari Baltico tegitur. [[Gyrus]] aquae calidae [[modus horologicus|modo horologii]] movens Atlanticum Septentrionalem, et gyrus aquae calidae contrahorologicae in Atlantico Australi occupat. [[Dorsum Medii Atlantici]], varia a septentrionibus ad australem omnis pelvis Atlanticae linea, ab [[Expeditio Challenger|Expeditione Challenger]] inventum, fundum oceani dominatur; hoc a [[vulcanismus|vulcanismo]] qui etiam fundum abyssi et [[insula]]s quae ex eo oriuntur generatum est.
 
Atlantico sunt litora inaequabilia, a multis sinibus et maribus formata, inter quae [[Mare Norvegicum]], [[Mare Balticum]], [[Mare Septentrionale]], [[Mare Laboratorium]], [[Pontus Euxinus]], [[Sancti Laurentii Fluvius]], [[Sinus Fundiensis]], [[Sinus Cenomannicus]], [[Mare Mediterraneum]], [[Sinus Mexici]], et [[Mare Caribicum]].
 
Inter [[insula]]s magni momenti sunt [[Groenlandia]], [[Islandia]], [[Insulae Faroenses|Faroenses]], [[Magna Britannia]] (inter quam multae insulae circumdantes), [[Hibernia]], [[Rockall]]{{dubsig}}, [[Terra Nova (insula)|Terra Nova]], [[Sable Island]]{{dubsig}}, [[Azores]], [[Insulae Materiae]], [[Bermuda]], [[Insulae Canariae]], insulae [[Mare Caribicum|Caribicae]], [[Promontorium Viride]], [[Insulae Sancti Thomae et Principis]], [[Annobón]] Provincia, [[Fernando de Noronha]]{{dubsig}}, [[Atollum Rocas]], [[Insula Ascensionis]], [[Sancta Helena]], [[Insulae Trinitatis et Martim Vaz]], [[Tristanenses Insulae]], [[Insula Gough]] (etiam Diego Alvarez appellata), [[Insulae Malvinae]], [[Terra Ignium]], [[Georgia Australis]], [[Insulae Sandwicenses Australes]], et [[Insula Bouvet]].
 
=== Bona naturalia ===
Oceano Atlantico sunt campi [[petroleum|petrolei]] et [[gas]]ii, [[piscis|pisces]], [[mammalia marina]] ([[Pinnipedia]] et [[Cetacea]]), aggregationes [[arena]]e et [[glarea]]e, [[deposita placer]]{{dubsig}}, [[nodulus polymetallicus|noduli polymetallici]], et [[saxum|saxa]] pretiosa.
 
=== Pericula naturalia ===
[[Fasciculus:Iceberg A22A, South Atlantic Ocean.jpg|thumb|[[Mons glacialis]] A22A in Oceano Atlantico Australi innat; [[photogramma]] ex satellite.]]
Saepe fiunt [[Mons glacialis|montes glaciales]] a [[Februarius|Februario]] ad [[Augustus|Augustum]] in [[Fretum Davis|Freto Davis]], [[Fretum Daniae|Freto Daniae]], et Atlantico boreoccidentali, et ad australem usque ad [[Bermuda]]m et [[Insulae Materiae|Insulas Materias]] observantur. [[Navis|Naves]] in dicione [[glaciatio]]nis&lt;!--icing--&gt; [[Superstructura (navis)|superstructurae]] in septentrionalibus extremis ab Octobri mense ad [[Maius|Maium]] sunt. [[Caligo]] persistens periculum maritimum a Maio ad [[September|Septembrem]] offerre potest, et similiter [[typhon marinus|typhones marini]] ad septentriones [[aequator|circuli aequinoctialis]] (Maio ad Decembrem).
 
Meridio-orientali Civitatum Foederatarum litori est longa [[naufragium|naufragiorum]] [[historia]] ob sua multa vada et scopulos. Litora [[Virginia]]e et [[Carolina Septentrionalis|Carolinae Septentrionalis]] maxime periculosa fuerunt.
 
[[Triangulum Bermudense]] a populo creditur situs multorum eventuum [[aviatio]]nis et [[navigatio]]nis ob causas non explanatas et opinabile arcanas, sed documenta [[Custodes Litoris|Custodum Litoris]]&lt;!--Coast Guard--&gt; hanc fidem non sustinent.
 
[[Typhon marinus|Typhones marini]] etiam in Atlantico sunt periculum [[natura]]le, sed praecipue in septentrionali oceani parte; raro [[typhon marinus|cyclomata tropica]] in partibus australibus fiunt. Typhones marini plerumque inter [[Iunius|Iunium]] et [[30 Novembris]] quotannis fiunt. [[Unus]] ex notabilissimorum typhonum marinorum in Atlantico fuit [[Typhon Katrina]], [[tempus typhonorum marinorum Atlanticorum 2005|tempore typhonorum marinorum Atlanticorum 2005]] praecipue in [[Nova Aurelia]] et [[Sinus Mexici|Sinu Mexici]] in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] observatus.

== Hodiernae circumiectus quaestiones ==
Inter [[species (taxinomia)|species]] marinas vulnerabiles sunt [[tres]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Pinnipedia|Pinnipediorum]] ([[Odobenidae]], [[Otariidae]], [[Phocidae]]), [[Trichechidae]], [[Testudines]], et [[Cetacea]]. [[Piscatus]] [[rete (restis)|retibus]] fluitantibus&lt;!--driftnet fishing--&gt; [[Delphinidae|Delphinidas]] atque [[Diomedeidae|Diomedeidas]] et alias [[avis|aves]] marinas ([[Procellariidae|Procellariidas]], [[Alcidae|Alcidas]]) interficere potest, defectionem piscium et altercationes internationales promovens.&lt;ref&gt;[http://www.animallaw.info/articles/arus12bcenvtlafflrev473.htm &quot;Problems and Prospects for the Pelagic Driftnet,&quot;] apud animallaw.info.&lt;/ref&gt; [[Pollutio]] municipalis ex [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] orientalibus, [[Brasilia]] australi, et [[Argentina]] orientali; [[pollutio petrolei]] in [[Mare Caribicum|Mari Caribico]], [[Sinus Mexici|Sinu Mexici]], [[Lacus Maracaibo|Lacu Maracaibo]], [[Mare Mediterraneum|Mari Mediterraneo]], et [[Mare Septentrionale|Mari Septentrionali]]; et ramenta industrialia et res [[cloaca]]e&lt;!--sewage--&gt; pollutionis municipalis in Mari Baltico, Mari Septentrionali, et Mari Mediterraneo venit.
 
Anno [[2005]] erat inter eruditos anxietas flumina [[Europa Septentrionalis|Europae Septentrionalis]] fieri tarda, sed consensus [[Scientia (ratio)|scientificus]] ex illis indiciis non iam fit.&lt;ref&gt;[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5033329 &quot;Atlantic Ocean's 'Heat Engine' Chills Down&quot;] a Christophoro Joyce, ''All Things Considered'' (National Public Radio, 30 Novembris 2005).&lt;/ref&gt;

Die [[7 Iunii]] [[2006]], commissio{{dubsig}} [[vita fera|vitae ferae]]&lt;!--wildlife--&gt; [[Florida|Floridianae]] ''[[Trichechus manatus|Trichechum manatum]]'' ex indice [[species (taxinomia)|specierum]] vulnerabilium [[civitas (CFA)|civitatis]] removere statuit; nonnulli autem environmentalistae{{dubsig}} credunt hanc actionem [[animal]] lene populoque gratum in periculum adducere posse.
 
=== Pollutio marina ===
''Pollutio marina'' est nomen genericum accessus in oceanum [[chemica]]rum vel particularum quae fieri possunt periculosae. Principales actores sunt [[flumen|flumina]] et [[fecundator]]es{{dubsig}} aliaeque [[chemia|chemicae]] [[agricultura]]les quas ea efferunt, cum ramenta [[animalia viva|animalium vivorum]]&lt;!--livestock--&gt; et [[homo|hominum]]. Nimium chemicarum quae [[oxygenium]] consumunt ad [[hypoxia]]m et constitutionem [[zona mortifera (oecologia)|zonarum mortiferarum]] ducit.&lt;ref&gt;Gerlach 1975.&lt;/ref&gt;

[[Detritus marinus]], etiam quisquiliae marinae appellatus, est ramenta ab hominibus creata quae corpore aquatico innatat. Detritus oceanicus in mediis [[gyri oceanici|gyris]] et litoribus cumulare solet, saepe in terra expositus, ubi quisquiliae litorales&lt;ref&gt;[[Anglice]] ''beach litter.''&lt;/ref&gt; appellatur.

== Civitates et territoria finitima ==
Civitates (territoria in [[litterae italicae|litteris italicis]]) quibus est [[litus]] in Oceano Atlantico (maribus Baltico et Mediterraneo exceptis) sunt:

=== Europa ===
[[Fasciculus:Porto Covo pano April 2009-4.jpg|thumb|Undae Oceani Atlantici ex occidentali [[Portugallia]]e litore visae.]]
{{div col|3}}
* [[Belgium]]
* [[Dania]]
* [[Germania]]
* [[Hispania]]
* [[Francia]]
* ''[[Insulae Faroenses]]''
* ''[[Lisia]]''
* ''[[Monapia]]''
* [[Hibernia]]
* [[Islandia]]
* ''[[Caesarea Insula]]''
* [[Nederlandia]]
* [[Norvegia]]
* [[Lusitania]]
* [[Suecia]]
* [[Britanniarum Regnum]]
{{div col end}}

=== Africa ===
{{div col|3}}
* [[Marocum]]
* [[Angola]]
* [[Beninum]]
* ''[[Insula Bouvet]]''
* [[Litus Eburneum]]
* [[Cameronia]]
* [[Respublica Democratica Congensis]]
* [[Respublica Congoliae]]
* [[Promontorium Viride]]
* [[Sahara Occidentalis]] (a [[Marocum|Maroco]] repetita)
* [[Hispania]] ([[Insulae Canariae]])
* [[Gabonia]]
* [[Ghana]]
* [[Guinea]]
* [[Gambia]]
* [[Guinea Bissaviensis]]
* [[Guinea Aequatoriensis]]
* [[Liberia]]
* [[Mauritania]]
* [[Namibia]]
* [[Nigeria]]
* [[Senegalia]]
* ''[[Sancta Helena (insula)|Sancta Helena]], [[Insula Ascensionis|Ascensio]], et [[Tristanenses Insulae]]''
* [[Mons Leoninus]]
* [[Insulae Sancti Thomae et Principis]]
* [[Togum]]
* [[Africa Australis]]
{{div col end}}

=== America Australis ===
[[Fasciculus:La orchila.JPG|thumb|Despectus in [[litus]] [[Orchilla Insula|Orchillae Insulae]] [[Venetiola]]e.]]
{{div col|3}}
* [[Argentina]]
* [[Brasilia]]
* [[Tsilia]]
* [[Columbia]]
* ''[[Insulae Malvinae]]''
* [[Francia]] ([[Guiana Francica]])
* [[Guyana]]
* ''[[Georgia Australis et Insulae Sandwicenses Australes]]''
* [[Surinamia]]
* [[Uruguaia]]
* [[Venetiola]]
{{div col end}}

=== Regio Caribica ===
{{div col|3}}
* ''[[Aruba]]''
* ''[[Anguilla]]''
* [[Antiqua et Barbuda]]
* [[Insulae Bahamenses]]
* ''[[Insula Sancti Bartholomaei|Sanctus Bartholomaeus]]''
* [[Barbata]]
* [[Cuba]]
* ''[[Insula Curacensis]]''
* ''[[Insulae Caimanenses]]''
* [[Dominica]]
* [[Respublica Dominicana]]
* [[Francia]] ([[Martinica]] et [[Guadalupa]])
* [[Granata]]
* [[Haiti]]
* [[Iamaica]]
* [[Sancta Lucia]]
* ''[[Insula Sancti Martini|Sanctus Martinus]]'' ([[Collectivitas Sancti Martini|Francia]] et [[Sanctus Martinus Nederlandicus|Nederlandia]])
* ''[[Montserrat]]''
* [[Nederlandia]] (Nederlandia Caribica)
* [[Portus Dives]]''
* [[Sanctus Christophorus et Nevis]]
* ''[[Insulae Turcenses et Caicenses]]''
* [[Trinitas et Tabacum]]
* [[Sanctus Vincentius et Granatinae]]
* ''[[Britannicae Virginis Insulae]]''
* ''[[Civitatum Foederatarum Virginis Insulae]]''
{{div col end}}

=== America Media et Septentrionalis ===
[[Fasciculus:Bodie island lighthouse.jpg|thumb|[[Pharus Insulae Bodie]], qui litus [[Ripae Exteriores|Riparum Exteriorum]] [[Carolina Septentrionalis|Carolinae Septentrionalis]] olim custodivit.]]
{{div col|3}}
* [[Beliza]]
* ''[[Bermuda]]''
* [[Canada]]
* [[Ora Opulenta]]
* ''[[Groenlandia]]''
* [[Guatemala]]
* [[Honduria]]
* [[Mexicum]]
* [[Nicaragua]]
* [[Panama]]
* ''[[Saint-Pierre-et-Miquelon]]''
* [[Civitates Foederatae]]
{{div col end}}

== Maiores portus ==
[[Antverpia]] (Belgium), [[Hamburgum]] (Germania), [[Casablanca (urbs)|Casablanca]] (Marocum), [[Columbia (urbs)|Columbia]] (Panama), [[Hafnia]] (Dania), [[Cork]] (Hibernia), [[Dakar]] (Senegalia), [[Gedanum]] (Polonia), [[Halifaxia]] (Canada), [[Helsinki]] (Finlandia), [[Palmae Canariae]] (Insulae Canariae), [[Franciscopolis]] (Francia), [[Lagos]] (Nigeria), [[Olisipo]] (Lusitania), [[Liverpolium]] (Britanniarum Regnum), [[Londinium]] (Britanniarum Regnum), [[Miamia]] (Civitates Foederatae), [[Montevideo]] (Uruguaia), [[Mons Regius]] (Canada), [[Murmanscum]]&lt;!--Murmansk--&gt; (Russia), [[Nova Aurelia]] (Civitates Foederatae), [[Novum Eboracum]] (Civitates Foederatae), Newport News (Civitates Foederatae), [[Oslo]] (Norvegia), [[Promontorium Arenosum]] (Tsilia), Portus Williams (Tsilia), [[Urbs Fluminensis]] (Brasilia), [[Roterodamum]] (Nederlandia), [[Petropolis]] (Russia), [[Hantonia]] (Britanniarum Regnum), [[Holmia]] (Svecia)

{{NexInt}}
* [[Atlantis]]
* [[:Categoria:Insulae Oceani Atlantici]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Afflerbach, Holger. [[2001]]. ''Das entfesselte Meer: Die Geschichte des Atlantik. Monaci: Malik-Verlag. ISBN 3-492-23989-7.
* Archambeau, Anne-Sophie. ''Les océans.'' Que sais-je? PUF. ISBN 978-2-13-054002-1.
* Gerlach, Sebastian A. [[1975]]. ''Marine Pollution.'' Berolini: Springer.
* Leier, Manfred. [[2001]]. ''Weltatlas der Ozeane: mit den Tiefenkarten der Weltmeere.'' Monaci: Frederking und Thaler. ISBN 3-89405-441-7.
* Ripley, George, et Charles Anderson Dana. [[1873]]. ''The American Cyclopaedia: A Popular Dictionary of General Knowledge.'' Appleton.
* [[Simon Winchester|Winchester, Simon]]. [[2010]]. ''Atlantic: A Vast Ocean of a Million Stories.'' HarperCollins. ISBN 978-0-00-734137-5.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20090510172130/http://www.latimes.com/news/local/oceans/la-oceans-series,0,7842752.special &quot;LA Times special Altered Oceans,&quot;] apud latimes.com
* [http://www.whoi.edu/imageOfDay.do Oceanographica diei imago, ex Instituto Oceanographico Woods Hole,] apud whoi.edu
* [https://web.archive.org/web/20130424102601/http://www.noaa.gov/ocean.html &quot;National Oceanic and Atmospheric Administration,&quot;] apud noaa.gov
* [https://web.archive.org/web/20071225143109/http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/ &quot;NOAA In-situ Ocean Data Viewer,&quot;] apud dapper.pmel.noaa.gov
* Numeri coordinati: {{Coord|0|N|30|W|type:waterbody_scale:100000000|display=inline,title}}
* [http://www.cartage.org.lb/en/themes/geoghist/histories/history/hiscountries/A/atlanticocean.html De historiis Atlanticis] apud cartage.org
* [https://web.archive.org/web/20100603191755/https://www.mnsu.edu/emuseum/information/oceans/atlantic.html De oceanis] apud www.mnsu.edu

{{Oceani}}
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Geographia}}

[[Categoria:Oceanus Atlanticus| ]]

{{Appendicula de hac pagina|
{{PagMens|05|2024}}
}}</text>
      <sha1>fdfjnvduu1vxfcb8ukbpts5teto150i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Praeses</title>
    <ns>0</ns>
    <id>821</id>
    <revision>
      <id>3990706</id>
      <parentid>3934895</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4226" sha1="qxku4gy4mg2lks5da1p806m72p8tmzf" xml:space="preserve">{{Civilitas}}
'''Praeses''', vel Latinitate post [[Augustus (imperator)|Augustum]] etiam '''praesidens''',&lt;ref&gt;[[Lewis &amp; Short]], s.v. '[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dpraesideo praesidens]&quot;: &quot;praesĭdens, entis, P. a.; as subst.: a president, director, ruler (post-Aug. for praeses)&quot;. Exemplum recens: &quot;Praesidens Civitatum Americae Unitarum iterum designatus est Barack Obama&quot;, [http://yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/ ''Nuntii Latin''], 9 Novembris 2012.&lt;/ref&gt; est summus [[civitas|civitatum]] vel nonnullarum [[res publica|rerum publicarum]] [[magistratus]], cuius [[munus]] et gradus dignitatis [[vocabulum|vocabulis]] ''praesidium'' et ''praesidatus'' significatur.

[[Latinitas classica|Latinitate classica]], praeses, ratione etymi secundum [[Forcellini]] habita, est &quot;qui sedet ante alium, atque adeo qui alium custodit ac tuetur.&quot;&lt;ref&gt;{{Forcellini}} s.v. [https://web.archive.org/web/20220408161948/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=praeses &quot;praeses.&quot;]&lt;/ref&gt; Itaque idem significare potest ac [[custos corporis]]. Item significat qui [[provincia]]m regit, de quo [[Macer (iuris consultus)|Macer]] in [[Digesta|Digestis]] Iustiniani scripsit: &quot;Praesidis nomen generale est eoque et [[proconsul]]es et [[legatus|legati]] Caesaris et omnes provincias regentes, licet [[senator]]es sint, praesides appellantur: [[proconsul]]is appellatio specialis est.&quot;&lt;ref&gt;''[[Digesta Iustiniani]]'' [http://latin.packhum.org/loc/2806/2/17/125-140@1 1.18.1.pr.].&lt;/ref&gt;

==Index praesidum quibus nunc est auctoritas==
{{div col|2}}
* [[Abd al-Fattāḥ al-Sīsī]] ([[Aegyptus]])
* [[Sahlework Zewde]] ([[Aethiopia]])
* [[Ašraf Ġanī]] ([[Afgania]])
* [[Cyrillus Ramaphosa]] ([[Africa Australis]])
* [[Xaverius Milei]] ([[Argentina]])
* [[Alexander Van der Bellen]] ([[Austria]])
* [[Alexandra Mason]] ([[Barbata]])
* [[Ludovicus Arce]] ([[Bolivia]])
* [[Aloysius Ignatius Lula da Silva]] ([[Brasilia]])
* [[Gabriel Boric]] ([[Chilia]])
* [[Donaldus Trump]] ([[Civitates Foederatae Americae]])
* [[Ioannes Duque]] ([[Columbia]])
* [[Felix Tshisekedi]] ([[Res publica democratica Congensis]])
* [[Mun Jaein]] ([[Respublica Coreae]])
* [[Isaias Afwerki]] ([[Erythraea]])
* [[Saulus Niinistö]] ([[Finnia]])
* [[Emmanuel Macron]] ([[Francia]])
* [[Franciscus Gualterius Steinmeier]] ([[Germania]])
* [[Alexander Giammattei]] ([[Guatimalia]])
* [[Catharina Sacellaropuli]] ([[Graecia]])
* [[Michael Higgins]] ([[Hibernia (res publica)|Hibernia]])
* [[Ram Nath Kovind]] ([[India]])
* [[Barham Ṣāliḥ]] ([[Iracum]])
* [[Ebrahim Raisi]] ([[Irania]])
* [[Sergius Mattarella]] ([[Italia]])
* [[Claudia Sheinbaum]] ([[Mexicum]])
* [[Mahometus Buhari]] ([[Nigeria]])
* [[Arif Alvi]] ([[Pakistania]])
* [[Rodericus Duterte]] ([[Philippinae]])
* [[Carolus Nawrocki]] ([[Polonia]])
* [[Marcellus Rebelo de Sousa]] ([[Portugallia]])
* [[Nicolaus Dan]] ([[Romania]])
* [[Vladimirus Putin]] ([[Russia]])
* [[Xi Jinping]] ([[Res publica popularis Sinarum]])
* [[Susanna Čaputová]] ([[Slovacia]])
* [[Umar al-Bašīr]] ([[Sudania]])
* [[Ahmed Hussein al-Sharaa]] ([[Syria]])
* [[Recep Tayyip Erdoğan]] ([[Turcia]])
* [[Vladimirus Zelens'kyj]] ([[Ucrania]])
* [[Nicolaus Maduro]] ([[Venetiola]])
{{div col end}}

==Index praesidum quibus aliquando erat auctoritas==
* [[Anscharius Aloisius Scalfaro]] ([[Italia]])
* [[Carolus Azelius Ciampi]] ([[Italia]])
* [[Martinus Ahtisaari]] ([[Finnia]])
* Item [[index praesidum Civitatum Foederatarum Americae]] et [[:Categoria:Praesides Civitatum Foederatarum Americae|Categoria:Praesides Civitatum Foederatarum Americae]] ([[Civitates Foederatae Americae]])
* Item [[index praesidum foederalium (Germaniae)|Index praesidum foederalium Germaniae]] ([[Germania]])
* Item [[Index praesidum Russiae]] et [[:Categoria:Praesides Russiae|Categoria:Praesides Russiae]] ([[Russia]])

{{NexInt}}
{{div col|2}}
*[[Caput civitatis]]
*[[Dictator]]
*[[Dux civitatis]]
*[[Gubernator]]
*[[Impedimentum]]
*[[Imperator]]
*[[Monarcha]]
*[[Potestas exsecutiva]]
*[[Praeses vicarius]]
*[[Primus minister]]
*[[Respublica praesidentialis]]
*[[Rex]]
{{div col end}}

==Nota==
&lt;references/&gt;

[[Categoria:Gubernatio]]
[[Categoria:Tituli]]
{{Myrias|Societas}}</text>
      <sha1>qxku4gy4mg2lks5da1p806m72p8tmzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Retrovirus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>914</id>
    <revision>
      <id>3990755</id>
      <parentid>3511109</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1198" sha1="b5dfcnonruxcwgwsn8z55bcurr753jd" xml:space="preserve">{{Latinitas|-3}}
'''Retrovirus''' est [[virus]] cum [[RNA]], non [[DNA]]. [[Informatio genetica]] retroviri ergo transcribitur in DNA, si virus se multiplicat in cellula infecta. Est [[encymum]] nomine ''reverse transcriptase'', quid transcriptionem fungitur. Post [[Transcriptio (Biologia)|transcriptionem]] [[informatio]] virogenica continet, transcribitur in mRNA ut DNA alia. 

== Genera ==
=== Exogenuus ===
Retrovirorum genera sunt:
* Genus ''[[Alpharetrovirus]]''
* Genus ''[[Betaretrovirus]]''
* Genus ''[[Gammaretrovirus]]''
* Genus ''[[Deltaretrovirus]]''
* Genus ''[[Epsilonretrovirus]]''
* Genus ''[[Lentivirus]]''; e.g.: ''[[SCDI|Virus Immunitarii Defectus Humanae (VIDH)]]''
* Genus ''[[Spumavirus]]''

=== Endogenuus ===
[[Endogenuus retrovirus|Endogenua retrovira]] tribus generibus discribuntur: 
* Classis I similis gammaretroviris
* Classis II similis betaretroviris et alpharetroviris
* Classis III similis spumaviris

{{NexInt}}
*[[Virus ARN]]
*[[Virologia]]

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20161002202433/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/genome/viruses/retroviruses/ De retroviris] in pagina National Center for Biotechnology Information

[[Categoria:Genetica]]</text>
      <sha1>b5dfcnonruxcwgwsn8z55bcurr753jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>931</id>
    <revision>
      <id>3990860</id>
      <parentid>3960770</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9852" sha1="dh5m18hu0yy9ek03tuw5on8jgfzo0d4" xml:space="preserve">{{L1}}
[[Fasciculus:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|thumb|[[Sol]] ab [[observatorium Dynamicorum Solarium|observatorio Dynamicorum Solarium]] (''Solar Dynamics Observatory'') [[NASA|Administrationis Nationalis Spatio Aeronauticaeque]] [[color]]ibus artificiosis pictus.]]
[[Fasciculus:Artist's impression of the Milky Way (updated - annotated).jpg|thumb|upright=1.25|Collocatio Solis inter stellas [[Calcar Orionis|Calcaris Orionis]] [[Via lactea|Viae Lacteae]] adumbrata.]]

'''Sol''' ({{pns|is|m|Sol}}, symbolus: [[fasciculus:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) est [[stella]] neque maxima neque minima illius [[galaxias|galaxiae]] quam orbem seu [[Via Lactea|Viam Lacteam]] appellamus, medio [[Calcar Orionis|Calcari Orionis]] collocata, stellis proxime vicinantibus [[α Centauri]], [[Sirius|Sirio]], [[Procyon]]e aliisque minoribus. In [[series principalis|serie principali]] [[diagramma Hertzsprung-Russell|diagrammatis Hertzsprung-Russell]], Sol est stella [[pumilio flava]] generis G2 V. Medio [[Systema Solare|systemate planetario suo]] situs planetas octo circum se agit, inter quos [[spatium|spatio]] tertius [[Tellus]], ubi habitamus nos, commovetur.
[[Fasciculus:Solar eclipse 1999 4 NR.jpg|thumb|upright=0.6|left|Per [[defectio solis|defectionem Solis]] totam, [[corona stellaris|corona]] solis [[oculus|oculo]] nudo videri potest, per breve totalitatis tempus.]]
[[Fasciculus:12lys.png|thumb|upright=1.25|Collocatio Solis inter [[index stellarum proximarum|stellas proximas]] (usque ad [[Annus luce mensus|annos luce mensos]] 12.5 distantes) delineata.]]
[[Fasciculus:Celestia Sol.jpg|thumb|upright=1.25|Collocatio Solis medio [[systema solare|systemate planetario suo]] (&quot;systemate solari&quot;) delineata.]]Sol [[sphaera]] est paene absoluta, in [[plasma (physica)|plasmate]] [[calor|calido]] cum [[campus magneticus|campis magneticis]] intexto consistens.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/ |title=How Round is the Sun? |publisher=NASA |date=[[2 Octobris]] [[2008]] |accessdate=7 Martii 2011}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/06feb_fullsun/ |title=First Ever STEREO Images of the Entire Sun |publisher=NASA |date=[[6 Februarii]] [[2011]]}}.&lt;/ref&gt; [[Diametrum]] circa 1 392 000 [[chiliometrum|chiliometrorum]] habet, circa centies novies diametri [[Terra (planeta)|Terrae]], atque [[massa]], circa 2{{e|30}} [[chiliogramma]]tum et tres centies millies et tricies millies massae terrenae, circa 99.86 centesimae massae Systematis Solaris.&lt;ref name=Woolfson00&gt;{{cite journal
 |first = M.
 | last = Woolfson
 | title = The origin and evolution of the solar system
 | doi = 10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x
 | year = [[2000]]
 | journal = Astronomy &amp; Geophysics
 | volume = 41
 | pages = 1.12.}}&lt;/ref&gt;
In [[chemia]], circa [[tres]] partes massae Solis ex [[hydrogenium|hydrogenio]] constant, dum reliquum plerumque est [[helium]]. Pars reliqua (1.69%, quae nihilominus aequat 5628-ies massa [[tellus|telluris]]) in [[oxygenium|oxygenio]], [[carbonium|carbonio]], [[neon]], [[ferrum|ferro]], et aliis [[elementum|elementis]] gravioribus consistit.&lt;ref name=basu2008&gt;
{{cite journal
 |last=Basu |first=S.
 |last2=Antia |first2=H. M.
 |title=Helioseismology and Solar Abundances
 |journal=Physics Reports
 |volume=457 |issue=5–6 |page=217.
 |year=[[2008]]
 |doi=10.1016/j.physrep.2007.12.002
 |id={{arxiv|0711.4590}}
}}&lt;/ref&gt;
&lt;span id=&quot;why_the_sun_is_yellow&quot;&gt;&lt;/span&gt;

Sine Solis vi, [[vita]] in [[Tellus (planeta)|Terra]] fieri non posset, quia ille [[lux|lucem]] [[calor]]emque emittit qui necessarii functionibus vitae sunt. Ergo [[religio]]nibus [[polytheismus|polytheisticis]] pluribus [[deus solis|Sol est deus]] vel [[dea]]. [[Roma antiqua|Romani antiqui]] Solem inter [[di indigetes|deos antiquiores]] aevo [[Res publica Romana|rei publicae]] venerabantur.&lt;ref&gt;[[Tacitus]], ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' 15.74 et alibi.&lt;/ref&gt; Rursus imperatoribus [[Elagabalus|Elagabalo]] et praesertim [[Aurelianus|Aureliano]] successoribusque [[Sol invictus|Solem invictum]] adorabant.&lt;ref&gt;[[Herodianus]], ''[[Ab excessu Divi Marci]]'' 5.3.4; ''[[Historia Augusta]]'' &quot;Aurelianus&quot;&lt;/ref&gt; In mythologia Nordicá origo deae [[Sol (dea Nordica)|Sól]] curiose [[narratio|narratur]], sed non erat inter veneratissimas.&lt;ref&gt;[[Snorro Sturlaeus]], ''[[Ludificatio Gylviana]]'' 8, 11-12, 53.&lt;/ref&gt; [[Biblia Sacra]] in primo capitulo libri [[Genesis]] narrant [[Deus|Deum]] [[Iudaei|Iudaeorum]] Solem una cum [[Luna]] [[stella|stellisque]] dei quarto [[creatio]]nis fecisse.&lt;ref&gt;[[Liber Genesis]] 1.14-18.&lt;/ref&gt;

Antiquos ''solem'' quod solus sit appellasse constat, nam secundum [[Cicero]]nem ''sol'' dictus, &quot;quia solus ex omnibus sideribus est tantus.&quot;&lt;ref&gt;''[[De natura deorum (Cicero)|De natura deorum]]'' 2.68.&lt;/ref&gt; Re vera tamen ''sol'' a verbo [[lingua proto-Indoeuropaea|proto-Indoeuropaeo]] *''sāwel-'' derivatur, a quo, mutationibus vocalium et variatione ''l''/''n'', ducuntur et nomina [[Graece|Graecum]] ἥλιος ''helios'', [[Sanscrite|Sanscritum]] ''sūrya-'', [[Slavonice|Slavonicum]] ''slŭnĭce'' (cum suffixo diminutivo), [[Nordice|Nordicum]] ''sól'' et ''sunna.''

{{NexInt}}
[[Fasciculus:Sun diagram.svg|thumb|Structura Solis: 1, [[nucleus solaris|nucleus]]; 2, [[zona radiativa]]; 3, [[zona convectiva]]; 4, [[photosphaera]]' 5, [[chromosphaera]]; 6, [[corona]]; 7, [[macula solaris]]; 8 [[granula]]e; 9, [[Prominentia solaris|prominentia]].]]
{{div col|2}}
* [[Apricatio]]
* ''[[Advanced Composition Explorer]]''
* [[Astronomia solaris]]
* [[Astronomia X-radiorum solarium]]
* [[Classificatio stellaris]]
* [[Defectio solis]]
* [[Deitas solaris]]
* [[Dies Solis et Terrae]]
* [[Ecliptica]] (vel [[Ecliptica linea]])
* [[Energia solaris]]
* [[Fusio superficiei solaris]]
* [[Index stellarum splendidissimarum]]
* [[Macula solaris]]
* [[Parker (speculatrum solare)]]
* [[Planeta]]
* [[Punctus antisolaris]]
* [[Sol in cultura humana]]
* [[Solis occasus]]
* [[Solis ortus]]
* [[Solstitium]]
* [[Ventus solaris]]
{{div col end}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Bounama, C., W. v. Bloh, et S. Franck. [[2004]]. &quot;Das Ende des Raumschiffs Erde.&quot; ''Spektrum der Wissenschaft'' 10 (Octpber): 52–59. ISSN 0170-2971.
* Cohen, Richard. [[2010]]. ''Chasing the Sun: the Epic Story of the Star that Gives us Life.'' Novi Eboraci: Simon &amp; Schuster. ISBN 1-4000-6875-4.
* Dambeck, Thorsten. [[2008]]. [https://web.archive.org/web/20121002232040/http://www.mpg.de/905645/F002_Fokus_028_033.pdf &quot;Der Hexenkessel im Sonnenofen.&quot;] ''MaxPlanckForschung'' 1: 28–33. ISSN 1616-4172.
* Herrmann, F., et H. Hauptmann. [[1997]]. &quot;Understanding the stability of stars by means of thought experiments with a model star.&quot; ''American Journal of Physics'' 65: 292–95.
* Kippenhahn, Rudolf. [[1990]]. ''Der Stern von dem wir leben.'' Stutgartiae: DVA. ISBN 3-421-02755-2.
* Lang, Kenneth R. [[1996]]. ''Die Sonne: Stern unserer Erde.'' Berolini, Heidelbergae, Novi Eboraci: Springer. ISBN 3-540-59437-X.
* Langer, Josef. ''Theoria motuum Solis et Lunae.''
* Mattig, Wolfgang. [[1995]]. ''Die Sonne.'' Monaci: C. H. Beck. ISBN 3-406-39001-3.
* Mattig, Wolfgang. [[2002]]. [https://web.archive.org/web/20190103013350/http://sonneonline.org/ &quot;Bevor die Sonnenbeobachtung zur Sonnenphysik wurde – in Deutschland und Umgebung.&quot;] ''[http://www.sonneonline.org/ SONNE,] Mitteilungsblatt der Amateursonnenbeobachter'' 103 (67). ISSN 0721-0094.
* Sackmann, I.-J., et al. [[1993]]. [http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1993ApJ...418..457S Our Sun.] T 3. Present and Future. ''Astrophysical Journal'' 11 (Nov.): 457–468. ISSN 0004-637X.
* Scheffler, Helmut, et Hans Elsässer. [[1990]]. ''Physik der Sterne und der Sonne.'' Manhemi: BI-Wiss.-Verlag. ISBN 3-411-14172-7.
* Stix, Michael. [[2004]]. ''The Sun: An Introduction.'' Novi Eboraci: Springer. ISBN 3-540-20741-4.
* Thompson, M. J. [[2004]]. &quot;Solar interior: helioseismology and the Sun's interior.&quot; ''Astronomy and Geophysics 45(4): 21–25.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20110810133537/http://alienworlds.glam.ac.uk/sunStructure.html Animata Structurae Solis Explicatio,] apud alienworlds.glam.ac.uk (Universitatis Glamorgan)
* [https://web.archive.org/web/20110511124300/http://www.boston.com/bigpicture/2008/10/the_sun.html Congeries mirificarum solis imaginum ex variis institutis,] apud www.boston.com (''The Boston Globe'')
* [http://www.youtube.com/watch?v=qpMRtvFD8ek&amp;hl=fr Futurum Nostri Solis,] apud www.youtube.com
* [http://sohowww.nascom.nasa.gov/ Satellites NASA SOHO] apud sohowww.nas.com.nasa.gov (Solar &amp; Heliospheric Observatory)
* [https://web.archive.org/web/20140408014721/http://www.nso.edu/ Nationale Solis Observatorium] apud www.nso.edu
* [http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-30-the-sun-spots-and-all/ Sol,] apud www.astronomycast.com
* [https://web.archive.org/web/20100927224224/http://www.life.com/image/first/in-gallery/47161/looking-into-the-sun Ad Solem Aspectans (photographemata)] apud www.life.com
* [https://web.archive.org/web/20170611210135/http://acrim.com/ Observationes luciditatis solaris ex satellitibus,] apud www.acrim.com
* [https://web.archive.org/web/20050518081349/http://www.solarphysics.kva.se/ ''The Swedish 1-meter Solar Telescope, SST,''] apud www.solarphysics.kva.se
* [https://web.archive.org/web/20100315111135/http://science.nasa.gov/headlines/y2010/12mar_conveyorbelt.htm ''Solar Conveyor Belt Speeds Up,''] apud science.nasa.gov
* [http://www.suntrek.org &quot;Sun|Trek,&quot;] situs educationalis de Sole, apud www.suntrek.org

{{Systema solare nostrum}}

[[Categoria:Mythologia]]
[[Categoria:Res astronomicae nominibus antiquis agnitae]]
[[Categoria:Sol|!]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Physica}}</text>
      <sha1>dh5m18hu0yy9ek03tuw5on8jgfzo0d4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gades</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2001</id>
    <revision>
      <id>3990960</id>
      <parentid>3945814</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lojwe</username>
        <id>122072</id>
      </contributor>
      <origin>3990960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4667" sha1="q7ur8w405jgh74xm7lce4aparpk283n" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Plan of Cadiz.jpg|thumb|200px|[[Geographia|Geographica]] Gadium tabula, anno [[1888]] depicta.]]
'''Gades'''&lt;ref&gt;[[Livius]] 24.49.5; 32.2.5.&lt;/ref&gt; (''-ium'' f. pl.&lt;ref&gt;[[Gaius Plinius Secundus|Plin.]] ''[[Naturalis historia (Plinius)|Nat.]]'' 2.168; 4.120.&lt;/ref&gt; ; [[Hispanice]] ''Cádiz''&amp;thinsp;; Punice גדר ''Gādīr, Gaddīr''&lt;ref&gt;Confer [[Plinius Maior|Pl.]] ''H. N.'': &quot;appellant, Poeni Gadir, ita Punica lingua saepe significante.&quot;&lt;/ref&gt;&amp;thinsp;; [[Graece]] τὰ Γάδειρα&amp;thinsp;; [[Lingua Arabica|Arabice]] ''Qadiz'') sunt [[urbs]] et [[portus]] in [[Hispania]] meridio-occidentali et [[caput (urbs)|caput]] unius ex octo [[provincia|provinciis]] quae [[communitas autonoma|communitatem autonomam]] [[Vandalitia]]e constituunt. Sententia urbis est &quot;Hercules fundator Gadium dominatorque.&quot;

==Historia==
Traditur urbs a [[Phoenices|Phoenicibus]]  [[Saeculum 12 a.C.n.|saeculo duodecimo a.C.n.]] condita esse, at usque adhuc [[archaeologia|archaeologi]] nihil a tempore ante [[Saeculum 9 a.C.n.|saeculum nonum]] invenerunt. Nihilominus fertur urbs esse antiquissima [[Europa]]e habitatio continua exstans. Secundum [[fabula]]s [[Graecia|Graecas]], [[Hercules]], [[Geryo]]ne interfecto, Gades condidit, et certus est [[Hercules Tyrius]] ibi cultum adesse. [[Saeculum 6 a.C.n.|Saeculo sexto a.C.n.]], urbem [[Carthago|Poeni]], [[Saeculum 3 a.C.n.|saeculo tertio]], Romani tenuebant. 

[[Imperium Romanum|Imperio Romano]] corrupto, Gades factae sunt [[oppidum]] minoris momenti, usque ad [[Saeculum 15|saeculum quintum decimum]]; anno autem [[1495]], [[Christophorus Columbus]] secundam navigationem a Gadibus profectus est.

[[Franciscus Drakus]] Eques [[Classis|classem]] quandam Hispanicam in portu Gaditano Aprili mense [[1587]] sustulit. [[Bellum|Bello]] inter [[Anglia|Anglicos]] et Hispanicos gesto, [[Robertus Blake]] praefectus classis Angliae Gades a parte [[mare|marina]] ab anno [[1655]] usque ad annum [[1657]] obsidebat.

[[Saeculum 18|Saeculo duodevicensimo]], Gades urbem [[Hispalis|Hispalem]] superaverunt, in quo ad commercium [[America|Americanum]] attineret.&lt;!--?--&gt;

==Theatrum Romanum==
[[Fasciculus:Cadiz aerea.jpg|thumb|left|200px|Despectus in Gades.]]
[[Fasciculus:Teatro Romano de Cádiz - Graderío retouched.JPG|thumb|upright|Theatrum Romanum]]
[[Fasciculus:Cadiz P1010221.JPG|thumb|upright|Ecclesia cathedralis gadicensis]]
Nonnullis horreis veteribus [[ignis|igni]] anno [[1980]] destructis, reliquia theatri Romani in vico urbano ''El Pópulo'' appellato inventa sunt. Incendium corium fabricationis patefecit quod fundamenta [[aedificium|aedificiorum]] [[medium aevum|medii aevi]] videbatur; haec fundamenta vicissim supra [[saxum|saxa]] antiquiora aedificata erant, calces more Romano caesas. Cava accurata theatrum Romanum magna ex parte intactum in [[lux|lucem]] protulerunt.

Theatrum, iussu [[Lucius Cornelius Balbus (minor)|Lucii Cornelii Balbi minoris]] [[saeculum 1 a.C.n.|primo saeculo a.C.n.]] constructum, est orbis terrarum secundum a maximo theatrum Romanum, paululum minus solum theatro [[Pompeii|Pompeiorum]], ad meridiem [[Roma]]e sito. [[Cicero]], in ''[[Epistulae ad Familiares|Epistulis ad Familiares]],'' de usu Balbi pro ipsius propagandis scripsit.

==Incolae noti==
*[[Lucius Cornelius Balbus (consul)|Lucius Cornelius Balbus]], [[consul]]
*[[Lucius Cornelius Balbus (minor)]], generalis
*[[Quintus Lucilius Balbus]], philosophus [[Stoa|Stoicus]] (circa annum [[40]])
*Canius Rufus eiusque uxor Theophila, a Martiale poeta celebrati
*[[Emmanuel de Falla]], compositor, hic natus anno [[1876]]
*[[Daniel Güiza]], [[pediludium|pedilusor]]&lt;!--football striker for [[Fenerbahce]] and the [[Spanish national football team|national team]]--&gt;
*[[Camarón de la Isla]], [[flamenco]]{{dubsig}} cantor
*[[Lucius Iunius Moderatus Columella]], [[scriptor]] de rebus agronomicis
*[[Franciscus de Lucía]], [[flamenco]]{{dubsig}} [[cithara|citharista]]
*[[Georgius Gordon Meade]], generalis [[Exercitus CFA|Exercitus Americani]], hic natus anno [[1815]]
*[[Iosephus Caelestinus Mutis]], [[botanice|botanista]] et [[mathematica|mathematicus]]
*[[Niña Pastori]] (Hispanice ''María Rosa García García'') [[flamenco]]{{dubsig}} [[cantor]]
*[[Stephanus Piñero Camacho]], Basty appellatus, socius [[D'NASH]], gregis Hispanici
*[[Xavier Ruibal]], [[musicius]], [[cantor]], compositor [[carmen|carminum]]

==Notae==
&lt;references/&gt;

{{NexInt}}
* [[Columnae Herculis]]
* [[Fretum Gaditanum]]
* [[Universitas Gaditana]]

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Cádiz}}
* [https://web.archive.org/web/20060715031712/http://www.cadizayto.es/ Gades] {{ling|Hispanice}}

[[Categoria:Gades|!]]</text>
      <sha1>q7ur8w405jgh74xm7lce4aparpk283n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Res publica Dominiciana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2718</id>
    <revision>
      <id>3990754</id>
      <parentid>3978124</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141199" sha1="jo483b945s26hjdva1q8plz7wms53n5" xml:space="preserve">{{L-1}}
{{Capsa civitatis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Tabula Rei publicae Dominicianae.png|thumb|Tabula Rei publicae Dominicianae.]]
[[Fasciculus:SantoDomingoedit.JPG|thumb|upright=0.8|[[Dominicopolis]], caput Reipublicae Dominicanae]]

{{res|Res publica Dominiciana}}&lt;ref&gt;[[Paulus VI]], &quot;[https://w2.vatican.va/content/paul-vi/la/letters/1965/documents/hf_p-vi_let_19650202_in-dominiciana-republica.html In Dominiciana Republica]&quot; (incipit epistula anni 1965). Ita &quot;''Dominicana (República)'': Res pública Dominiciana&quot; apud [http://www.juan23.edu.ar/latin/ Diccionario auxiliar: español-latino para el uso moderno del Latín Von José Juan Del Col] Dictionarium Auxiliare Hispano-Latinum ab Ioanne Del Col&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Carolus Egger]], ''Regionum et urbium Americae Mediae et Meridianae nomina Latina''. In: ''[[Latinitas (periodicum)|Latinitas]]'' 1972, 2, [https://books.google.de/books?id=0WdfAAAAMAAJ&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=%22Res+publica+Dominiciana%2C+f.%22 p. 111]&lt;/ref&gt; seu {{res|Dominicana}}&lt;ref name=&quot;DL43&quot;&gt;{{Egger DL|43}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.vatican.va/news_services/press/sinodo/documents/bollettino_20_x-ordinaria-2001/xx_plurilingue/b01_xx.html Synodus Episcoporum Bollettino 2001]/[http://www.vatican.va/news_services/press/sinodo/documents/bollettino_25_xiii-ordinaria-2012/xx_plurilingue/b01_xx.html 2012], e situ interretiale [[Vaticanus|Vaticani]]&lt;/ref&gt; ([[Hispanice]] ''República Dominicana'') est [[civitas sui iuris]], quae occupat [[oriens|orientales]] quinque octavas partes insulae [[Hispaniola]]e, in [[Antillae Maiores|Antillarum Maiorum]] [[archipelagus|archipelago]] apud [[regio]]nem [[Mare Caribaeum|Caribaeam]]. [[Occidens|Occidentales]] tres huius [[insula]]e octantes ab [[Haitia]] civitate occupantur,&lt;ref&gt;Alan Dardik, ed. (2016), &quot;[https://books.google.es/books?id=de9NDQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Vascular Surgery: A Global Perspective]&quot; (Anglice) (Springer), 341. ISBN 978-3-319-33745-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jagran Josh, ed. (2016). &quot;[https://books.google.es/books?id=5wBsDQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Current Affairs November 2016 eBook]&quot;. p. 93.&lt;/ref&gt; quod facit Hispaniolam unam inter duas Caribaeas insulas, iuxta cum [[Insula Sancti Martini|Sancto Martino]], quae divisae sunt duabus a [[civitas|civitatibus]]. Respublica Dominiciana est secunda a maxima civitate Caribaea secundum [[area geographica|aream]] (post [[Cuba]]m), 48 445 chiliometra quadrata seu 18&amp;thinsp;705 milia passuum quadratorum lata, et tertia secundum numerum [[incola]]rum cum circiter decem millionibus incolarum, quorum propemodum tres milliones territorium urbis [[Dominicopolis]]&lt;ref name=&quot;DL43&quot;/&gt; (Hispanice ''Santo Domingo''), [[caput (urbs)|capitis]], incolunt.&lt;ref&gt;[http://data.worldbank.org/country/dominican-republic&quot;Dominican Republic|Data]&quot; (Anglice). data.worldbank.org.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110511103811/http://www.conapofa.gov.do/__estimaciones_y_proyecciones/Estimacionesyproyecciones2008.zip &quot;Estimaciones y Proyecciones de la Población Dominicana por Regiones, Provincias, Municipios y Distritos Municipales, 2008]&quot; (Hispanice). Archivatum ex originali die 11 Maii anni 2011. Inspectum die 25 Decembris anni 2008. Contextus: [https://web.archive.org/web/20110808193423/http://www.conapofa.gov.do/estimaciones.asp &quot;Estimaciones; Población en Tiempo Real&quot;] (Hispanice). Archivatum ex originali die 8 Augusti anni 2011. Inspectum die 13 Ianuarii anni 2008.&lt;/ref&gt;

[[Christophorus Columbus]] in occidentali Hispaniolae parte die [[6 Decembris]] [[1492]] appulit, quae nunc [[Haitia]] est. [[Insula]] prima [[Colonizatio Americae Hispanica|Hispanicae dicionis colonialis]] sedes in [[Mundus novus|Mundo Novo]] facta est. Dominiciani [[libertas|libertatem]] Novembri mense anni [[1821]] declaraverunt, sed a potentiore vicina Haitia Februario anni [[1822]] dynamice annexi sunt. Post anni [[1844]] victoriam in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bellum libertatis|bello libertatis|en|qid=Q21994376}} Dominicianae Haitianam contra dicionem, res publica rursus sub Hispanicam dicionem [[colonia]]lem usque ad bellum restitutionis Dominicianae die [[16 Augusti]] anni [[1865]] cecidit.&lt;ref&gt;Franco, Caesar A. (César A.) [https://web.archive.org/web/20150624072932/https://www.dgii.gov.do/et/nivelBasico/Documents/Guerra%20de%20la%20Restauraci%C3%B3n%2C%2016%20de%20agosto%201863.pdf &quot;La guerra de la Restauración Dominicana, el 16 de agosto de 1863&quot;] (PDF) (Hispanice). dgii.gov.do. Archivatum ex originali (PDF) die 24 Iunii anni 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Guerrero, Ioannes (Johnny) (die 16 Augusti anni 2011). [http://eldia.com.do/la-restauracion-de-la-republica-como-referente-historico/ &quot;La Restauración de la República como referente histórico&quot;] (Hispanice). ''El Día.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sagas, Ernestus (Ernesto). [https://web.archive.org/web/20180226003237/http://faculty.webster.edu/corbetre/haiti/misctopic/dominican/conception.htm &quot;An Apparent Contradiction? Popular Perceptions of Haiti and the Foreign policy of the Dominican Republic&quot;] (Anglice). Lehman College (Praesentatum in Congressione Annua Sexta Consociationis Studiorum Haitianorum, Bostoniae, in Massachusetta).&lt;/ref&gt;

Res publica Dominiciana plerumque [[bellum civile|intestina proelia]] (per Rem publicam Secundam) usque ad annum [[1916]] experta est. Rem publicam [[Civitates Foederatae]] annos octo inter 1916 et [[1924]] occupabat, et consequentem tranquillam et prosperam sexenii periodum, praeside [[Horatius Vásquez|Philippo Horatio Vásquez Lajara]], secuta est dictatura [[Raphael Trujillo|Raphaëlis Leonidae Trujillo Molina]] usque ad [[1961]]. [[Bellum civile]] anno [[1965]], rei publicae recentissimum, finitum est alia militari occupatione, quam secutum est auctoritarium regimen [[Ioachimus Balaguer|Ioachimi Antonii Balaguer Ricardo]] ab anno [[1966]] ad [[1978]]. Ex quo tempore, res publica [[democratia|democratiam repraesentativam]] migravit&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20160213101305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html &quot;CIA – The World Factbook – Dominican Republic&quot;] (Anglice). [[Procuratio Nuntiorum Centralis]] (CIA). Inspectum [[4 Iunii|pridie Nonas Iunias]] anni 2007.&lt;/ref&gt; et ducta est a [[Leonellus Fernández|Leonello Fernández]] per plerumque tempus e [[1996]]. [[Danilo Medina|Danilus Medina]], praesens rei publicae praeses, Leonello Fernández successit anno [[2012]], cum abstulisset 51 centesimas suffragiorum contra [[Hippolytus Mejía|Hippolytum Mejía]], priorem praesidem.&lt;ref&gt;Ben Fox et Ezequiel Abiu Lopez (die 20 Maii anni 2012), &quot;Dominican Republic Elections: Ex-President Hipolito Mejia Challenges Danilo Medina&quot; (Anglice). ''Huffington Post.'' Archivatum ex originali pridie Kalendas Februarias anni 2016.&lt;/ref&gt;

Res publica Dominiciana nonam oeconomiam in [[Latinamerica]] habet, maximam [[oeconomia]]m in [[Mare Caribaeum|Caribaea]] et regione [[America Centralis|Mesoamericana]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html &quot;CIA – The World Factbook – Rank Order – GDP (purchasing power parity)&quot;] (Anglice).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.worldbank.org/en/country/dominicanrepublic &quot;Dominican Republic&quot;] (Anglice). www.worldbank.org.&lt;/ref&gt; Quamquam multo tempore clara propter suam [[agricultura]]m et metalleuticen, in oeconomiam nunc domitantur diaconiae.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160213101305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html &quot;CIA – The World Factbook – Dominican Republic&quot;] (Anglice). [[Procuratio Nuntiorum Centralis]] (CIA).&lt;/ref&gt; Ultima per decennia duo, Res publica Dominiciana eminuit sicuti una apud oeconomias maxime crescentes in [[America|Americis]], cum medio indice proventus domestici grossi realis 5,4% inter 1992 et 2014.&lt;ref name=&quot;Argentaria&quot;&gt;[http://www.worldbank.org/en/country/dominicanrepublic/overview &quot;Dominican Republic Overview&quot;] (Anglice). [[Argentaria mundana]]. Inspectum 2016-04-29.&lt;/ref&gt; [[PDG]] incrementum annis 2014 et 2015 7,3 et 7,0% proprie, maximum in Hemisphaerio Occidentali, attigit.&lt;ref name=&quot;:Argentaria&quot;&gt;[http://www.worldbank.org/en/country/dominicanrepublic/overview &quot;Dominican Republic Overview&quot;] (Anglice). [[Argentaria mundana]]. Inspectum 2016-04-29.&lt;/ref&gt; In primo anni 2016 dimidio oeconomia Dominiciana 7,4% crevit, rapidi oeconomici incrementi propensione pergente.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt; [https://web.archive.org/web/20160826201017/http://www.dominicantoday.com/dr/economy/2016/8/25/60419/Dominican-economy-grows-74-in-first-half-paced-by-construction &quot;Dominican economy grows 7.4% in first half, paced by construction&quot;] (Anglice). Dominican Today. Archivatum ex originali die 26 Augusti anni 2016. Inspectum die 27 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt;

Recens incrementum constructione, fabricatione periegesique ductum est. Privata consumptio fortis fuit, propter parvam inflationem (sub 1% mediae quantitatis anni 2015), quaestus creationem non minus quam altam remissionum summam. Res publica Dominiciana chrematisterium, Chrematisterium Rei publicae Dominicianae (Hispanice ''Bolsa de Valores de la República Dominicana''; acronymo ''BVRD''),&lt;ref&gt;[http://www.bvrd.com.do/quienes-somos &quot;¿Quiénes Somos?&quot;] (Hispanice). Chrematisterium Rei publicae Dominicianae. Inspectum 2016-03-03.&lt;/ref&gt; et provectum telecommunicationis systema et vecturae infrastructuram&lt;ref name=consulatus&gt;[http://www.dominicanconsulate.org/gralinfo.htm &quot;Consulatus Generalis Rei publicae Dominicianae Bancoci in Thailandia&quot;] (Anglice). Inspectum die 27 Februarii anni 2009.&lt;/ref&gt; habet. Nihilominus, inopia quaestus,&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; gubernii corruptio et inconsistens electrica diakonia praecipua problemata manent. Natio significativam emolumentorum inaequalitatem quoque habet.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; Internationalis migratio valde Rem publicam Dominicianam afficit, quoniam magnos migrantium fluxus accipit mittitque. Gregaria illegalis [[Haitia]]na immigratio et Haitianae originis Dominicianos integrare praecipua problemata sunt.&lt;ref name=&quot;Diógenes&quot;&gt;Diogenes (Diógenes) Pina (die 21 Martii anni 2007). [https://web.archive.org/web/20080109194929/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=37018 &quot;Dominican Republic: Deport Thy (Darker-Skinned) Neighbour&quot; (Anglice). Inter Press Service (IPS). Archivatum ex originali die 9 Ianuarii anni 2008. Inspectum die 14 Ianuarii anni 2008.&lt;/ref&gt; Magna Dominiciana diaspora, praesertim in [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]],&lt;ref&gt;&quot;United States – Selected Population Profile in the United States (Dominican (Dominican Republic))&quot;] (Anglice). ''2008 American Community Survey 1-Year Estimates''. U.S. Census Bureau. Archivatum ex originali die 2 Decembris anni 2010. Inspectum die 10 Ianuarii anni 2010.&lt;/ref&gt; est, quae evolutioni contribuit, mittendis [[billio]]nibus [[dollarium (CFA)|dollariorum]] Dominicianis familiis per remissiones.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Relations&quot;/&gt;

Res publica Dominiciana destinatio visitatissima in Caribaeo est. Annui campi [[pillamalleus|pillamallei]] praecipuae illecebrae sunt.&lt;ref name=consulatus/&gt; Sicuti geographice varia natio, Res publica Dominiciana non solum excelsissimi montani culminis in Caribaeo, [[Duarte (culmen)|Culminis Duartis]] (Hispanice ''Pico Duarte''), sed etiam maximi lacus et loci minime elevati in Caribaeo, [[Lacus Enriquillensis]]&lt;ref name=&quot;Enriquillense&quot;&gt; Nomini lacus Hispanice ''Enriquillo'' nuncupato, confer binomen &quot;Chondropoma enriquillense&quot;.&lt;/ref&gt; seu [[Lacus Henriculus]]&lt;ref&gt;Nomen lacus nominatum est a regulo Henriculo (Hispanice ''Enriquillo'') qui apparet in libro &quot;[https://books.google.es/books?id=vobbcIgAeK0C&amp;pg=PA80&amp;dq=bohechius&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwidtq3pxvjWAhXLDcAKHY1zD5MQ6AEIPjAD#v=onepage&amp;q=bohechius&amp;f=false Annales minorum seu Trium Ordinum a S. Francisco institutorum, Volumen 15]&quot;, ubi dicitur: &quot;(...) Henriculum, Indiarum nobilem, a se suisque Consodalibus optime a juventute apud Conventum Verae Pacis in provincia Xarague (in qua Bohequius, unus ex quinque Regibus Hispaniolae imperabat).&quot;&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Lago Enriquillo''), domus est.&lt;ref&gt;Baker, Christophorus P. (Christopher P.); Mingasson, Aegidius (Gilles) (2008). ''[https://books.google.es/books?id=toEFe48MD1IC&amp;pg=PA190&amp;redir_esc=y&amp;hl=es Dominican Republic]'' (Hispanice). National Geographic Books, p. 190. ISBN 978-1-4262-0232-2.&lt;/ref&gt; Insula mediam temperaturam 26&amp;nbsp;°C seu 78,8&amp;nbsp;°F et magnam climaticam biologicamque [[diversitas biologica|diversitatem]] habet.&lt;ref name=consulatus/&gt; Natio quoque primorum [[cathedralis]], [[castellum|castelli]], [[monasterium|monasterii]], [[fortalitia]]e in [[America|Americis]] aedificatorum locus est, sitorum Urbi Coloniali [[Dominicopolis|Dominicopolitana]] (Hispanice ''Ciudad Colonial de Santo Domingo''), [[Patrimonium totius mundi|Patrimonio Totius Mundi]].&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/526 &quot;Urbs Colonialis Dominicopolitana]&quot;] (Variis linguis). Centrum [[Patrimonium totius mundi|Patrimonii Totius Mundi]] ab [[UNESCO]]. Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.unesco.org/nac/geoportal.php?country=DO&amp;language=S UNESCO per totum mundum|Res publica Dominiciana] (Anglice, Hispanice, Francice). Unesco.org (die 14 Novembris anni 1957). Inspectum die 2014-04-02.&lt;/ref&gt; Musica et ars athletica magni ponderis Dominiciana in cultura sunt, cum [[Meringinis (genus musicum)|meringine]] ac [[bachata]] sicuti nationali saltatione ac musica et cum [[basipila]] sicuti praedilecta arte athletica.&lt;ref name=&quot;Ambasciata&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150626100357/http://www.domrep.org/gen_info.html &quot;Ambasciata Rei publicae Dominicianae in Civitatibus Foederatis&quot;] (Anglice). Archivatum ex originali die 2015-06-26. Inspectum die 27 Februarii anni 2009.&lt;/ref&gt;

== Nomina et etymologia ==
Per plerumque historiae tempus, usque ad independentiam, natio '''Sanctus Dominicus'''&lt;ref&gt;Verbi gratia, apud librum &quot;[https://www.amazon.com/Praedonibus-Insulam-Dominici-Celebrantibus-Saeculo/dp/0259387452 De Praedonibus Insulam Sancti Dominici Celebrantibus Saeculo Septimo Decimo]&quot; ab Henrico Lorin.&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Santo Domingo'') nuncupata est&lt;ref&gt;&quot;[http://countrystudies.us/dominican-republic/3.htm Dominican Republic – The first colony]&quot; (Anglice). ''Country Studies''. Bibliotheca Congressus; Federal Research Divisio Investigatio Foederalis. Inspectum die 19 Iunii anni 2008.&lt;/ref&gt; —aliud nomen praesentis capitis, [[Dominicopolis]], et [[Dominicus Oxomensis|patroni sancti]]— et sic communiter nuncupari perrexit velut Anglice usque ad ineuns saeculum XX.&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=CLpoeD3cbBkC&amp;pg=PA1&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Hand Book of Santo Domingo:] (Anglice) Commentariolus nº 52. U.S. Government Printing Office, 1892. Digitizatum die 14 Augusti anni 2012. p. 3. &quot;''...the Republic of Santo Domingo or República Dominicana (Dominican Republic) as it is officially designated'''.&quot;&lt;/ref&gt; Incolae Hispanice ''Dominicanos'' (i.e. &quot;Dominiciani&quot; seu &quot;Dominicani&quot;) nucupabantur, quod est adiectivalis forma &quot;''Domingo''&quot; (i.e. &quot;Dominicus&quot;) Hispanice et revolutionarii suam nove indepedentem nationem Hispanice ''La República Dominicana'' (i.e. &quot;Res publice Dominiciana&quot;) nominavere.

In [[hymnus nationalis|hymno nationali]] Rei publicae Dominicianae (Hispanice ''Himno Nacional'') vocabulum &quot;Dominicianus&quot; non apparet. Verborum cantatorum auctor, [[Aemilius Prud’Homme]], consistenter poëticum terminum Hispanice ''Quisqueyanos'' (i.e. &quot;Guisqueiani&quot;&lt;ref name=&quot;Lexicon&quot;&gt;[http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof2/s0525b.html Lexicon Universale Hofmann] ubi dicitur &quot;Hispaniola (...) Interdum etiam Guisqueia (...)&quot;.&lt;/ref&gt;) utitur. Verbum Hispanice &quot;''Quisqueya''&quot; (Latine &quot;Guisqueia&quot;&lt;ref name=&quot;Lexicon&quot;/&gt;) ex autochthonica [[Indi Americani|Indorum]] [[Taini|Tainorum]] lingua derivat et &quot;matrem omnium terrarum significat. Quo crebro utuntur carmina sicuti alio nomine nationi. Nationis nomen crebro &quot;R.D.&quot; breviatur.&lt;ref&gt;Kraft, Randy (die 27 August anni 2000). &quot;[https://web.archive.org/web/20130921174246/http://articles.mcall.com/2000-08-27/entertainment/3318706_1_punta-cana-caribbean-sea-white-beach Paradise On The Beach Resorts Are Beautiful In Caribbean's Punta Cana, But Poverty Is Outside The Gates]&quot; (Anglice). ''The Morning Call''. Archivatum ex originali die 21 September anni 2013.&lt;/ref&gt;

== Historia ==
=== Historia Praeeuropaea ===
[[Fasciculus:Cacicatus Hispaniolae.png|thumb|350px|Hispaniolae cacicatus quinque Christophoro Columbo advento.]]
[[Fasciculus:Cueva El Pomier.jpg|thumb|350px|Specus Pomierenses (Hispanice ''Cuevas de El Pomier'') specuum quinque et quinquaginta series [[Fanum Sancti Christophori (Res publica Dominicana)|Fani Sancti Christophori]] (Hispanice ''San Cristóbal'') septentrione in Re publica Dominiciana sita sunt. Maximam 2000 annos antiquae artis rupestris collectionem in Caribaeo continent.]]
[[Linguae Arawakanae|Arawakanophoni]]&lt;ref&gt;Vbb. adiectt. &quot;Arawakanus&quot;, &quot;Arawakensis&quot;: cf. nomina biologica e.g. ''[[Drosophila arawakana]]'', ''[[Furculanurida arawakensis]]''.&lt;/ref&gt; [[Taini]] [[Hispaniola]]m e boreorientali regione eius quod nunc America Australis nuncupatur migraverunt, loco movendis prioribus incolis,&lt;ref name=&quot;Luna&quot;&gt;Luna Calderón, Ferdinandus (Fernando) (Decembri mense anni 2002). [https://web.archive.org/web/20081001151311/http://www.kacike.org/CalderonEspanol.pdf &quot;ADN Mitocondrial Taíno en la República Dominicana&quot;] (PDF). ''Kacike'' (Hispanice) (Speciale). ISSN 1562-5028. Archivatum ex originali (PDF) Kalendis Octobribus anni 2008.&lt;/ref&gt; circa annum 650. Agriculturae piscatuique&lt;ref name=&quot;Encarta&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20071114170306/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563569_7/Dominican_Republic.html &quot;Dominican Republic&quot;] (Anglice). ''Encarta''. Microsoft Corporation. Archivatum ex originali die 14 Novembris anni 2007. Inspectum die 6 Iunii anni 2007.&lt;/ref&gt; et venationi collectionique&lt;ref name=&quot;Luna&quot;/&gt; se dederunt. Feri [[Caribae]]&lt;ref name=&quot;Lexicon Universale&quot;&gt;Vide &quot;Caribae&quot; apud [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof1/s0726b.html Lexicon Universale Hofmann].&lt;/ref&gt; Tainos versus boreorientale [[Mare Caribaeum|Caribaeum]] per plerumque [[saeculum 15|saeculum XV]] pepulere.&lt;ref&gt;Royal, Robertus (Robert) (vere anni 1992). [https://web.archive.org/web/20090216092556/http://www.millersville.edu/~columbus/data/ant/ROYAL-01.ANT &quot;1492 and Multiculturalism&quot;]. ''The Intercollegiate Review''. 27 (2): 3–10. Archivatum ex originali die 16 Februarii anni 2009.&lt;/ref&gt; Aestimationes de numero incolarum in Hispaniola anno 1492 ample variat e centum milibus&lt;ref name=&quot;Rawley&quot;&gt;Rawley, Iacobus A. (James A.); Behrendt, Stephanus (Stephen) D. (2005). ''[https://books.google.es/books?id=Sn5pK8rbR5MC&amp;pg=PA49&amp;redir_esc=y&amp;hl=es#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Transatlantic Slave Trade: A History]'' (Anglice). University of Nebraska Press. p. 49. ISBN 0-8032-3961-0.&lt;/ref&gt;, trecentis milibus&lt;ref name=&quot;Luna&quot;/&gt;, quadrigentis milibus ad duos milliones.&lt;ref&gt; Keegan, Gulielmus (William). [https://web.archive.org/web/20080321191857/http://www.millersville.edu/~columbus/data/ant/KEEGAN08.ANT &quot;Death Toll&quot;] (Anglice). [[Universitas Millersvilla]], ex ephemeride Archaeology (Ianuario/Februario anni 1992, p. 55). Archivatum ex originali die 21 Martii anni 2008. Inspectum die 19 Iunii anni 2008.&lt;/ref&gt; Determinare praecise quomodo multi homines in insula in [[America praecolumbiana|temporibus Praecolumbianis]] viverent fere impossibile est, quia accurata acta non sunt.&lt;ref&gt;Henige, David (1998). ''[https://books.google.es/books?id=1MJ9HPsGsrUC&amp;pg=PA174&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Numbers from nowhere: the American Indian contact population debate]'' (Anglice). University of Oklahoma Press. p. 174. ISBN 0-8061-3044-X.&lt;/ref&gt; Anno 1492 insula in Tainis [[cacicatus|cacicatibus]]&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=S0dcAAAAcAAJ&amp;pg=PT90&amp;lpg=PT90&amp;dq=cacicatus&amp;source=bl&amp;ots=oilKvYB7ng&amp;sig=tqtLTWY1v49EpnO6GgXJBjssMVc&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjdo8Gm-ebVAhXMOxQKHbkPDVgQ6AEIRDAF#v=onepage&amp;q=cacicatus&amp;f=false Tomus alterus De justa Indiarum occidentalium gubernatione] ubi dicitur &quot;(...) et disponunt in successione Cacicatus, (...)&quot;.&lt;/ref&gt; quinque divisa erat.&lt;ref&gt;Robertus (Roberto) Cassá (1992). ''[https://books.google.es/books?id=oJ-wJ49cNwAC&amp;pg=PA126&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false Los Indios de Las Antillas]'' (Hispanice). Editorial Abya Yala. pp. 126–. ISBN 978-84-7100-375-1. Inspectum die 15 Augusti anni 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wilson, Samuel M. (1990). ''Hispaniola: Caribbean Chiefdoms in the Age of Columbus'' (Anglice). Univ. of Alabama Press. p. 110. ISBN 0-8173-0462-2.&lt;/ref&gt; [[Taini]]cum nomen toti insulae ''Ayti''&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=Lmk8NQJuOYYC&amp;pg=PA541&amp;lpg=PA541&amp;dq=xaragua+quinque+regna&amp;source=bl&amp;ots=sR2UpmmuwN&amp;sig=pgR-Okk_dmk7K16ilQLWebcy6dY&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjkspX7hefVAhWLQBQKHXyEBWMQ6AEIPTAJ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Georgi Horni Arca Noæ, sive Historia imperiorum et regnorum à condito orbe.]&lt;/ref&gt; seu ''[[Quisqueia]]''&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=d_OKCTI2Qv0C&amp;pg=PA122&amp;lpg=PA122&amp;dq=regina+Anacaona&amp;source=bl&amp;ots=mJbtv9Ethv&amp;sig=tMIJBtvJDe8mRRK9DmQYr_Ktf9w&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjx1I-xgI_WAhXHQJoKHY88DEkQ6AEIWTAM#v=onepage&amp;q=regina%20Anacaona&amp;f=false Columbeis] ubi dicitur: &quot;(...) Axis ad oppositi populos, ignota Quisqueiae Littora (...)&quot;.&lt;/ref&gt; erat.&lt;ref&gt;Anglería, Petrus Martyr (Pedro Mártir de) (1949). ''Décadas del Nuevo Mundo, Tercera Década, Libro VII'' (Hispanice). Bonaëropoli: Editorial Bajel.&lt;/ref&gt;

Hispani anno 1492 advenerunt. Benignas post rationes initio, Taini contra occupationem renisi sunt, a femina phylarcha [[Anacaona]]&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=d_OKCTI2Qv0C&amp;pg=PA122&amp;lpg=PA122&amp;dq=regina+Anacaona&amp;source=bl&amp;ots=mJbtv9Ethv&amp;sig=tMIJBtvJDe8mRRK9DmQYr_Ktf9w&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjx1I-xgI_WAhXHQJoKHY88DEkQ6AEIWTAM#v=onepage&amp;q=regina%20Anacaona&amp;f=false Columbeis] ubi dicitur: &quot;(...) Pone subit magna matrum comitante caterua Anacaona soror, qua non prudentior ulla (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Anacaona'') [[Xaragua]]e&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=Lmk8NQJuOYYC&amp;pg=PA541&amp;lpg=PA541&amp;dq=xaragua+quinque+regna&amp;source=bl&amp;ots=sR2UpmmuwN&amp;sig=pgR-Okk_dmk7K16ilQLWebcy6dY&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjkspX7hefVAhWLQBQKHXyEBWMQ6AEIPTAJ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Georgi Horni Arca Noæ, sive Historia imperiorum et regnorum à condito orbe.]&lt;/ref&gt; et eius quondam coniuge Caonabone&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=Lmk8NQJuOYYC&amp;pg=PA541&amp;lpg=PA541&amp;dq=xaragua+quinque+regna&amp;source=bl&amp;ots=sR2UpmmuwN&amp;sig=pgR-Okk_dmk7K16ilQLWebcy6dY&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjkspX7hefVAhWLQBQKHXyEBWMQ6AEIPTAJ#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Georgi Horni Arca Noæ, sive Historia imperiorum et regnorum à condito orbe''] ubi dicitur: &quot;(...) Ultimus Rex ''Caonabo'', qui in Columbi navigatione ''Canoba'' id est ''domus auri'' dicitur. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Caonabo'') [[Maguana]]e&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=Lmk8NQJuOYYC&amp;pg=PA541&amp;lpg=PA541&amp;dq=xaragua+quinque+regna&amp;source=bl&amp;ots=sR2UpmmuwN&amp;sig=pgR-Okk_dmk7K16ilQLWebcy6dY&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjkspX7hefVAhWLQBQKHXyEBWMQ6AEIPTAJ#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Georgi Horni Arca Noæ, sive Historia imperiorum et regnorum à condito orbe''] ubi dicitur: &quot;(...) ''Xaragua'' aliis ''Guaccayrima'', Haniguaiaga'' vel ''Maguana'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; non minus quam phylarchis [[Guacanagarix|Guacanagarice]], [[Guama]], [[Hatueius|Hatueio]] et [[Henriculus|Henriculo]]&lt;ref&gt;&quot;[https://books.google.es/books?id=vobbcIgAeK0C&amp;pg=PA80&amp;dq=bohechius&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwidtq3pxvjWAhXLDcAKHY1zD5MQ6AEIPjAD#v=onepage&amp;q=bohechius&amp;f=false Annales minorum seu Trium Ordinum a S. Francisco institutorum, Volumen 15]&quot;, ubi dicitur: &quot;(...) Henriculum, Indiarum nobilem, a se suisque Consodalibus optime a juventute apud Conventum Verae Pacis in provincia Xarague (in qua Bohequius, unus ex quinque Regibus Hispaniolae imperabat) (...)&quot;. &lt;/ref&gt; (Hispanice ''Guacanagarix, Guamá, Hatuey, Enriquillo'') ducti. Cuius ultimi bene gesta suae genti autonomam [[inclavatura]]m in temporis aliquod in insula consecuta sunt. Paucis annis post 1492, Tainorum numerus extreme declinavit, propter [[variola]]m,&lt;ref&gt;[http://www.smithsonianmag.com/people-places/what-became-of-the-taino-73824867/ &quot;What Became of the Taíno?&quot;] (Anglice). ''Smithsonian'' Octobri 2011.&lt;/ref&gt; [[morbillus|morbillum]] et alios [[morbus|morbos]] qui advenerunt cum Europaeis, &lt;ref name=&quot;Smallpox&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20161106211915/http://www.dshs.texas.gov/preparedness/bt_public_history_smallpox.shtm &quot;History of Smallpox – Smallpox Through the Ages&quot;] (Anglice). ''Texas Department of State Health Services''.&lt;/ref&gt; apud alias res infra explicatas.

Prima relata variolae eruptio in Americis in Hispaniola anno 1507 evenit.&lt;ref name=&quot;Smallpox&quot;/&gt; Ultima purorum Tainorum acta in natione e 1864 erant. Etiamnunc hereditas biologica longe superfuit propter permixtionem. Census acta e 1514 40% Hispanorum virorum Tainas feminas uxores duxisse in Dominicopoli revelant&lt;ref&gt; Ferbel Azcarate, Petrus (Pedro) J. (Decembri 2002). [https://web.archive.org/web/20040617195321/http://www.kacike.org/FerbelEnglish.pdf &quot;Not Everyone Who Speaks Spanish is from Spain: Taíno Survival in the 21st Century Dominican Republic&quot;] (Anglice) (PDF). ''Kacike'' (extraordinarius numerus). ISSN 1562-5028. Archivatum ex originali (PDF) die 17 Iunii anni 2004. Inspectum die 24 Septembris anni 2009.&lt;/ref&gt; et aliqui hodiernorum Dominicianorum Tainam originem habent.&lt;ref name=&quot;GuitarKac&quot;&gt;Guitar, Lynne (Decembri anni 2012). [https://archive.org/details/KacikeJournal &quot;Documenting the Myth of Taíno Extinction&quot;] (Anglice) (PDF). ''Kacike'' (numerus extraordinarius). ISSN 1562-5028. Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Martínez Cruzado, Ioannes Carolus (Juan Carlos) (Decembri anni 2002). [&quot;The Use of Mitochondrial DNA to Discover Pre-Columbian Migrations to the Caribbean: Results for Puerto Rico and Expectations for the Dominican Republic&quot;] (Anglice) (PDF). ''Kacike'' (numerus extraordinarius). ISSN 1562-5028. Inspectus die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt; Apud Tainicas culturas sunt picturae rupestres non minus quam [[figlina]]e designatio quae est in usu adhuc in parvo opificum villagio Higüerito,in [[Moca (Res publica Dominicana)|Moca]].&lt;ref&gt;O'Halloran, Hyacintha (Jacinta) (2007-01-01). [https://books.google.es/books?id=s9fMQbQUp6wC&amp;redir_esc=y Fodor's Budapest]. Fodor's Travel Publications. ISBN 978-1-4000-1740-9.&lt;/ref&gt;

=== Colonizatio Europaea ===
[[5 Decembris|Nonis Decembribus]] anni [[1492]] [[Christophorus Columbus|Christophori Columbi]] [[carabus|carabi]] in insulam advenerunt, quae Hispaniola (Hispanice ''La Española'') nominata est. Columbus ibi nautarum novem et triginta sedem, [[Nativitas (Res publica Dominicana)|Nativitatem]] (Hispanice ''La Navidad'') nominatam, reliquit. Insequenti anno, cum secundo itinere rediret, eam destructam invenit et novam sedem plus ad orientem, in hodiernae Rei publicae Dominicianae territorio, [[Isabella (Res publica Dominicana)|Isabellam]] (Hispanice ''La Isabela'') nuncupatam et primam Europaeam sedem in Americis putatam condere decrevit. Insula colonia Hispanica facta est.
[[Fasciculus:AMH-6754-NA Bird's eye view of the city of Santo Domingo.jpg|thumb|[[Dominicopolis]] circa annum 1665 ab [[Iohannes Vingboons|Iohanne Vingboons]] picta.]]

Primis ex annis Hispanicae dicionis memoratur schema fundorum: quod in [[Lusitania|Lusitanorum]] experientia in occidentali Africae litore fundatur et consistebat ex apparatione laboris solutae ab Hispanis, regimine servitutis autochthonibus gentibus, eandum venditione in Hispania et impositione tributi in pulvere aureo aut [[Gossypium (genus)|gossypio]]. Naturalium divitiarum et virium laboris autochthonum apparatio solum Coronae Hispanicae favere poterat, sed non privatis. Quod multum fastidii Hispanis et mortem, crebro propter tristitiam, Tainorum per iter oceanicum attulit. Modus quo tractabantur indigenae (putati praemium occupationis) effecit collapsionem physicae eorum condicionis et exspectationis vitae. Taini adhuc se coniunctim occiderunt et abortus effecerunt sicuti unicam viam evitandae servitutis; numerus incolarum e circa 400 000 hominum anno 1492 calculatorum ad 60 000 anno 1508 deminuit.

Rara autochthonum operariorum summa et eius condensatio paucis in familiis aristocraticis Hispanos colonos alias versus terras emigrare fecit. Solum introducta intensiva [[Saccharum officinarum|harundinis sacchari]] cultura, numerus incolarum crescere coepit et huius culturae gratia incepit etiam commercium nigricolorum servorum ex Africa. Medio saeculo XVI aestimatur adfuisse in insula 20 000 Afrorum oriundorum dissimilibus e tribubus, dum Taini fere exstincti sunt.

Ineunte anno 1600, ad pugnandum contra subintroductionem et piratarum impetus, Domus Regia Hispanica omnes incolas in occidentali et boreorientali insulae zona viventes in zonas protegibiliores et vicinas capiti, [[Dominicopolis|Dominicopoli]], traiicere decrevit. Quod attulit generalem insularis oeconomiae paupertatem et possibilitatem ut [[lesta]]e et [[bucaner]]es&lt;ref&gt;[[Pirata#De piratarum genera]]&lt;/ref&gt; occidentalem partem ([[Insula Testudinis|Insulam Testudinis]], Hispanice ''Isla Tortuga''; Francice ''Île de la Tortue''; et [[Haitiane]] ''Latòti'') sicuti suam praecipuam discessus sedem ad faciendos impetus contra naves directas et oriundas ex Europa occuparent.

=== Dicio Francica (1795-1809) ===
[[Fasciculus:Battle of Santo Domingo (French and British ships).jpg|thumb|Francicae et Britannicae naves in Proelio Dominicopoleos.]]
Anno [[1801]], [[Francicus Dominicus Toussaint Louverture]] Dominicopolin advenit, servitutis abolitionem pro [[Francia|Rem publicam Francicam]] edicens. Brevi ante, [[Napoleo I (imperator Franciae)|Napoleo]] exercitum misit qui totam insulam domuit et eam paucos per menses rexit. [[Mulatus|Mulati]] et [[nigricolor]]es denuo hos contra Francicos Octobri mense anno [[1802]] consurrexerunt et denique eos vicerunt Novembri mense anni [[1803]]. [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] anni [[1804]] victores [[Sanctus Dominicus (colonia Francica)|Sanctum Dominicum]] (Francice ''Saint-Domingue'') rem publicam independentem [[Haitia]]m esse declaraverunt. Adhuc antequam ab Haitianis victi essent, Francicum praesidiolum Dominicopoli mansit. Servitus rursus statuta est et Hispanorum exsulum multi rediverunt. Anno 1805, postquam se Imperator coronaret, [[Ioannes Iacobus Dessalines]] invasit, attingenda Dominicopoli antequam Francicam ob turmam navalem recederet. Per [[Cibao]]nem&lt;ref name=&quot;Globorotalia&quot;&gt;Confer binomen &quot;Globorotalia cibaoensis&quot;.&lt;/ref&gt; recedentes, Haitiani urbes [[Sanctus Iacobus Equitum|Sanctum Iacobum Equitum]]&lt;ref name=&quot;Hierarchia&quot;&gt;[http://catholic-hierarchy.org/diocese/dsnca.html Hierarchia Catholica].&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Santiago de los Caballeros'') et [[Moca (Res publica Dominicana)|Mocam]] (Hispanice ''Moca'') spoliaverunt, fere omnes incolas trucidantes et iuvantes condere bisaecularem inimicitiam duas inter nationes.

Francici in orientali insulae parte reluctati sunt donec ab Hispanis insulae incolis in Proelio Pali Defixi (Hispanice ''Batalla de Palo Hincado'') die [[7 Novembris]] anni 1808 victi sunt. Iuvante [[Regia Classis Britannica|Regia Classi Britannica]], Hispani urbem Dominicopolin obsederunt. Francici obsessa urbe denique deditionem die [[9 Iulii]] anni 1809 fecerunt, incipiente annorum duodecim periodo Hispanicae dicionis, nuncupatae Dominiciana in historia &quot;[[Hispania Stulta|Hispaniae Stultae]]&quot;.

=== Reversio in Hispaniam (1809-1821) ===
In historia Rei publicae Dominicianae, &quot;[[Hispania Stulta|Hispaniae Stultae]]&quot; (Hispanice ''España Boba'') periodus e 1809 ad 1821 duravit, per quam [[Maxima Praefectura Sancti Dominici]] (Hispanice ''Capitanía General de Santo Domingo'') sub dicione Hispanica fuit; nihilominus Hispanicum gubernium minimis potestatibus functum est quoniam eius opes tenues factae sunt propter [[Bellum Independentiae Hispanicae]] et aliquot bella independentiae in America Hispanica.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160809033901/http://dominicanaonline.org/Portal/espanol/cpo_conquista5.asp Período de “la España Boba”] (Hispanice) - apud Dominicanaonline.org.&lt;/ref&gt; Haec periodus finivit cum Dominicianae auctoritates brevis durationis independentiam [[30 Novembris|pridie Kalendas Decembres]] anni 1821 declaraverunt.

=== Independentia ex Hispania (1821) ===
Post duodecadem annorum fastidii et independentiae propositum casum ab aliquot oppositoribus globis, prior Sancti Dominici Locumtenens-Gubernator (summus administrator) [[Iosephus Núñez de Cáceres]] coloniae independentiam ex [[Imperium Hispanicum|Hispanica corona]] sicuti [[Res publica Haitiae Hispanicae|Haitiam Hispanicam]] [[30 Novembris|pridie Kalendas Decembres]] anni 1821 declaravit. Haec periodus Independentia Ephemera nuncupatur.&lt;ref&gt; H. Hoetink (die 29 Maii 1986). &quot;The Dominican Republic c. 1870–930&quot;. In Leslie Bethell. [https://books.google.es/books?id=X4axAmBS-7wC&amp;pg=PA287&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''The Cambridge History of Latin America'']. V, Circa 1870 to 1930 (Anglice). Cambridge University Press. p. 287. ISBN 978-0-521-24517-3.&lt;/ref&gt;

=== Unificatio Hispaniolae (1822-1844) ===
[[Fasciculus:President Jean-Pierre Boyer of Haiti (Hispaniola Unification Regime) Portrait.jpg|thumb|180px|[[Ioannes Petrus Boyer]], mulatus rector Haitiae]]
Denuo independens res publica duo menses post finivit causa [[Haitia]]ni gubernii ab [[Ioannes Petrus Boyer|Ioanne Petro Boyer]] ducti.&lt;ref name=&quot;GuitarHist&quot;&gt;Guitar, Lynne. [https://web.archive.org/web/20070601040005/http://www.hispaniola.com/dominican_republic/info/history.php &quot;History of the Dominican Republic&quot;]. Hola.com. Inspectum die 29 Maii anni 2007.&lt;/ref&gt;

Ut [[Francicus Dominicus Toussaint Louverture]] decennia duo antea fecerat, Haitiani servitutem aboleverunt. Ad colligendam pecuniam magnae indemnitati 150 millionum francorum cui assensit se soluturam esse prioribus Francicis colonis et quae inceps ad 60 milliones francorum deminuit, Haitianum gubernium onerosa vectigalia Dominicianis imposuit. Quia Haitia suo exercitui sufficienter providere nequivit, occupantes vires magna ex parte superfuerunt, cibum et promissa pistolio exquisiverunt et confiscaverunt. Redistribuendorum agrorum conatus conflixit cum communalis agrorum tenurae systemate (Hispanice ''terrenos comuneros''), quod e fundorum pecuariorum oeconomia surrexerat, et aliqui incolae indignati sunt cum culturas mercatorias serere coacti essent, vigente [[Ioannes Petrus Boyer|Ioannis Petri Boyer]] et [[Iosephus Balthasar Inginac|Iosephi Balthasaris Inginac]] Codice Rurali (Francice ''Code Rural'').&lt;ref&gt;Hoetink, ''The Dominican People: Notes for a Historical Sociology'' versum in Anglicam a Stephano Ault Pg. 83. Johns Hopkins Press: Baltimorae, 1982.&lt;/ref&gt; Ruralibus et asperis in areis, Haitiana administratio nimis inefficax esse solebat ad exsequendas suas proprias leges. Fuit urbe Dominicopoli ubi occupationis effectus acutissime sensi sunt et fuit ibi ubi independentiae motus ortus est.

Haitiana constitutio albicolores primores agros tenere vetavit et praecipuae Dominicianae familiae agrorum possessores vi proprietatibus suis privatae sunt. Complures in [[Cuba]]m, [[Portus Dives|Portum Divitem]] (qui ambo [[Imperium Hispanicum|possessiones Hispanicae]] in illo tempore erant) aut in [[Grandis Columbia|Grandem Columbiam]] emigraverunt, plerumque cohortantibus Haitianis officialibus qui agros acquirebant. Haitiani [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiam Catholicam Romanam]] cum Francicis servorum dominis qui eos sub iugum miserant sociaverunt et omnes Ecclesiae proprietates confiscaverunt, omnes peregrinos clericos deportaverunt et reliquorum clericorum vincula cum [[Sancta Sedes|Vaticano]] secaverunt.

Omnia educativa fastigia collapsa sunt; universitas clausa est, quia et opibus et studentibus carebat, cum Dominiciani iuvenes viri e 16 in 25 annos nati Haitianum in exercitum conscripti essent. [[Ioannes Petrus Boyer|Ioannis Petri Boyer]] copiae occupantes, quae magna ex parte Dominiciani erant, insolutae erant et Dominicianis e civibus pabulari spoliareque debuerunt. Haitia onerosum vectigal Dominiciano populo imposuit.&lt;ref name=&quot;Matibag&quot;&gt;Matibag, Eugenius (Eugenio) (2003). ''Haitian-Dominican Counterpoint: Nation, State, and Race on Hispaniola'' (Anglice). Macmillan. ISBN 0-312-29432-8.&lt;/ref&gt;

Multi albicolores e Dominicopoli in [[Portus Dives|Portum Divitem]] ac [[Cuba]]m (ambos rectos ab Hispania), [[Venetiola]]m et alibi fugerunt. Denique oeconomia defecit et vectigalia onerosa facta sunt. Rebelliones adhuc a libertis gesta sunt, dum Dominiciani Haitianique coniunctim laboraverunt ad eiiciendum [[Ioannes Petrus Boyer|Ioannem Petrum Boyer]] e potestate. Antihaitiani aliquot generum motus -pro independentia -pro [[Hispania]], pro [[Francia|Francicis]], pro [[Britanniarum Regnum|Britannicis]], pro [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]]- corroborati sunt, deiecto Ioanne Petro Boyer anno 1843.&lt;ref name=&quot;Matibag&quot;&gt;Matibag, Eugenius (Eugenio) (2003). ''Haitian-Dominican Counterpoint: Nation, State, and Race on Hispaniola'' (Anglice). Macmillan. ISBN 0-312-29432-8.&lt;/ref&gt;

=== Independentia ex Haitia (1844) ===
[[Fasciculus:Juan pablo duarte diez.jpg|thumb|right|upright|[[Ioannis Paulus Duarte]], pater conditor Rei publicae Dominicianae.]]
Anno 1844 popularis rebellionis motus ab [[Ioannis Paulus Duarte|Ioanne Paulo Duarte]] rectus induxit in Rei publicae Dominicianae independentiam sanctam declaratione ut omnes homines, sine discriminatione, aequi sint. Nascenti in re publica disputabant ei qui absolutam independentiam volebant et ei qui a natione evolutiore protectoratus optionem malebant.

=== Res publica Restitutionis et exeuns saeculum XIX ===
Anno 1860, Dominicianus praeses [[Petrus Santana]] foedus readmissionis in Hispaniam (anno 1861) obsignavit. Tale foedus aliquorum praefectorum rebellionem fecit, et bellum Restitutionis nuncupatum incepit. Anno 1865, res publica independentiam recuperavit, tempus sine gubernatione et continuis cum gubernantium mutationibus transeuns. Hic status duravit donec [[Ulixes Heureaux]] dictaturam per annos duodecim (inter 1887 et 1899) instituit, quae finivit eo occiso.

=== Ineunte saeculo XX (1900-1930) ===
Ineunte [[saeculum 20|saeculo XX]] politica oeconomicaque instabilitas et [[saeculum 19|saeculi XIX]] creditae pecuniae solvendae mora fecerunt ut eveniret quod nuncupatur &quot;Prima Invasio [[Statunitensis]]&quot;, quae duravit e [[1916]] usque ad [[1924]]. Per periodon inter 1924 et [[1930]], Dominiciana oeconomia tempus &quot;Saltationem Millionum&quot; (Hispanice ''Danza de los Millones'') essentialiter propter aucta internationalis [[harundo saccharina|harundinis saccharinae]] pretia nominatum vixit.

=== Aetas Raphaëlis Trujillo (1930-1961) ===
[[Fasciculus:Rafael Trujillo 1952.jpg|thumb|left|[[Raphael Trujillo|Raphaël Trujillo]] anno 1952.]]
E [[1930]] usque ad [[1961]] natio sub [[Raphael Trujillo|Raphaëlis Leonidae Trujillo]] dictatura fuit, quae fuit tempus obscurissimum Dominicianae historiae, cum oppositorum insectatione et caedibus. Sublato Motu die 14 Iunii (Hispanice ''Movimiento 14 de Junio'') anno [[1959]] et interfectis Sororibus Mirabal (Hispanice ''Hermanas Mirabal''), regimen languescere coepit quoad Raphaël Trujillo anno [[1961]] occisus est.

=== Aetas Post Raphaëlem Trujillo (1961-2000) ===
[[Raphael Trujillo|Raphaële Trujillo]] occiso, natio aliquot gubernia transit apud quae inveniuntur id professoris [[Ioannes Bosch|Ioannis Bosch]], menses septem postea prostratum; triumviratus; et [[Statunitensis]] armatus interventus anni [[1965]]. Anno [[1966]] [[Ioachimus Balaguer]] potestatem accepit et ibi mansit per annorum duodecim periodum in gubernio semidictatoriali in quo usus est comitialibus fraudibus et repressionibus contra suos politicos oppositores.

Per anni [[1978]] comitia electus est [[Antonius Guzmán Fernández]], oppositoris Factionis Revolutionariae Dominicianae (Hispanice ''Partido Revolucionario Dominicano''; acronymo ''PRD''). Fuit primum gubernium electum populari suffragio e 1924. Eius muneris tempus depictum est re ut esset unum liberalissimorum quod Res publica Dominiciana habuisset in decenniis. Finivit cum Antonius Guzmán anno [[1982]] se occidit et ei successit praeses vicarius [[Iacobus Majluta]], qui per dies 43 gubernavit.

Anno 1982 vicit in comitiis [[Salvator Georgius Blanco]], tunc gubernantis factionis, PRD. Anno [[1986]] denuo cepit potestatem Ioachimus Balaguer, natus 80 annos.

Anno [[1990]] victor fuit in comitiis circumdatis delationibus fraudum e parte Ioannis Bosch, Factionis Liberationis Dominicianae (Hispanice ''Partido de la Liberación Dominicana''; acronymo ''PLD''). Anno [[1994]], Ioachimus Balaguer denuo in comitiis vicit; sed, allegatis scripto fraude impedimentisque ut militantes oppositores suffragium ferrent, reductam suam praesidialem periodum ad biennium vidit, decernens comitia habere anno [[1996]].

=== Saeculum XXI ===
 
Anno [[2000]] Factionis Revolutionariae Dominicianae (Hispanice ''Partido Revolucionario Dominicano''; acronymo ''PRD'') [[Hippolytus Mejía]] comitiis vicit. Hoc oeconomicorum problematum tempus fuit.&lt;ref name=&quot;Patterson&quot;&gt;Patterson, Claudia (die 4 Octobris anni 2004). [https://web.archive.org/web/20081107015518/http://www.coha.org/2004/10/president-leonel-fernandez-friend-or-foe-of-reform/ &quot;President Leonel Fernández: Friend or Foe of Reform?&quot;] (Anglice). ''Council on Hemispheric Affairs''. Archivatum ex originali die 7 Novembris anni 2008.&lt;/ref&gt; [[Hippolytus Mejía]] in conatu ut eligeretur anno 2004 a Leonello Fernández Factionis Liberationis Dominicianae (Hispanice ''Partido de la Liberación Dominicana''; acronymo ''PLD'') victus est. Anno 2008, Leonellus Fernández denuo electus est tertio munere.&lt;ref name=&quot;Relations&quot;/&gt; Leonellus Fernández et Factio Liberationis Dominicianae (Hispanice ''Partido de la Liberación Dominicana''; acronymo ''PLD'') creduntur inceptis quae nationem technologice promovit, sicuti constructione ferriviae subterraneae (Hispanice ''El Metro''). Nihilominus eius administrationes de corruptione accusatae sunt.&lt;ref name=&quot;Patterson&quot;/&gt;

[[Danilo Medina]], Factionis Liberationis Dominicianae (Hispanice ''Partido de la Liberación Dominicana''; acronymo ''PLD''), electus est anno 2012 et rursus anno 2016. Ambivit de consilio magis pecuniae collocandae in programmatibus socialibus educationeque et minus in infrastructura.

== Geographia ==
[[Fasciculus:Dominican Republic relief location map.jpg|thumb|350px|Rei publicae Dominicianae topographia.]]
[[Fasciculus:Constanza.jpeg|thumb|300px|Vallis [[Constantia (Res publica Dominicana)|Constantiae]] (Hispanice ''Constanza'').]]
Rei publicae Dominicianae territorium orientalem partem insulae [[Hispaniola]]e, sitae in [[Mare Caribaeum|Mari Caribaeo]] et secundae insulae maximae [[Antillae|Antillarum]] (post [[Cuba]]m), comprehendit. Eius superficies 48 442 km² est. Natio solum unum terrestrem limitem cum Re publica [[Haitia]]na occidente habet et [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]] septentrione et [[Mare Caribaeum|Mari Caribaeo]] meridie alluitur; [[Canalis Monensis]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305191555/http://www.waza.org/es/zoo/elegir-una-especie/reptiles/los-ofidios/epicrates-monensis waza.org] ubi apparet binomen &quot;Epicrates monensis&quot;.&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Canal de la Mona'') Rem publicam Dominicianam a [[Portus Dives|Portu Divite]] separat.

=== Morphologia ===
Dominicianum territorium valde montuosum est, cui imminet [[Iugum Centrale (Res publica Dominicana)|Iugum Centrale]] (Hispanice ''Cordillera Central''), in quo exstat [[Duarte (culmen)|Culmen Duarte]] (Hispanice ''Pico Duarte''), maximum culmen in Caribaeo, 3 087 metra altum. Alia iuga montium [[Iugum Septentrionale (Res publica Dominicana)|Iugum Septentrionale]] (Hispanice ''Cordillera Septentrional'') seu [[Iugum Montis Christi]]&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dmaom.html Hierarchia Catholica].&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Sierra de Monte Cristi''), [[Iugum Orientale (Res publica Dominicana)|Iugum Orientale]] (Hispanice ''Cordillera Oriental''), [[Montes Yamasaenses]] (Hispanice ''Sierra de Yamasá''), [[Montes Samanaenses]]&lt;ref name=&quot;samanaensis&quot;&gt;Confer binomen &quot;Lyria samanaensis&quot;.&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Sierra de Samaná''), [[Montes Baorucoense]] (Hispanice ''Sierra de Baoruco''), [[Montes Neyba]] (Hispanice ''Sierra de Neyba'') et [[Montes Martini Garcia]] (Hispanice ''Sierra Martín García'') sunt.

Inter Iugum Centrale et Septentrionale patet [[Vallis Cibaoensis]]&lt;ref&gt;Confer binomen &quot;Globorotalia cibaoensis&quot;.&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Valle del Cibao''), ampla uberque planities quae dat nomen toti septentrionali nationis regioni. Austrorientali in zona patet altera ampla litoralis planities.

Maximus lacus Dominiciano in territorio [[Lacus Enriquillensis]]&lt;ref name=&quot;Enriquillense&quot;&gt; Nomini lacus Hispanice ''Enriquillo'' nuncupato, confer binomen &quot;Chondropoma enriquillense&quot;.&lt;/ref&gt; seu [[Lacus Henriculus|Henriculi]]&lt;ref&gt;Nomen lacus nominatum est a regulo Henriculo (Hispanice ''Enriquillo'') qui apparet in libro &quot;[https://books.google.es/books?id=vobbcIgAeK0C&amp;pg=PA80&amp;dq=bohechius&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwidtq3pxvjWAhXLDcAKHY1zD5MQ6AEIPjAD#v=onepage&amp;q=bohechius&amp;f=false Annales minorum seu Trium Ordinum a S. Francisco institutorum, Volumen 15]&quot;, ubi dicitur: &quot;(...) Henriculum, Indiarum nobilem, a se suisque Consodalibus optime a juventute apud Conventum Verae Pacis in provincia Xarague (in qua Bohequius, unus ex quinque Regibus Hispaniolae imperabat) (...)&quot;. &lt;/ref&gt; (Hispanice ''Lago Enriquillo'') est, 265 km2 latus et oceanicae originis et cum superficie 44 metra sita supra aequor maris.

=== Clima ===
[[Fasciculus:Köppen Rei publicae Dominicianae.png|thumb|300px|left|[[Enumeratio climatum Köppen–Geiger|Typi climatum Köppen]] Rei publicae Dominicianae.]]
[[Clima]] [[clima tropicum|tropicum]] Caribicum cum abundantibus pluviis et obviis climaticis laciniis respectu altitudinis. Temperatura media annua (inter minimum et maximum valorem quotidianum) e 19,5&amp;nbsp;°C ad 15&amp;nbsp;°C altitudinum aequarum aut altiorum ad 1000 metra supra aequor maris usque ad 1500 metra supra aequor maris; e 15&amp;nbsp;°C ad 10&amp;nbsp;°C e 1500 metris usque ad 2000 supra aequor maris; e 10&amp;nbsp;°C ad 5&amp;nbsp;°C e 2000 metra usque ad 2500 supra aequor maris; e 5&amp;nbsp;°C ad 0&amp;nbsp;°C e 2500 ad 3000 metra supra aequor maris variant. Ad 200 metra supra aequor maris computantur circa 25,5&amp;nbsp;°C gradus mediae quantitatis annuae, ad transeundum ad 24&amp;nbsp;°C ad 400 metra supra aequor maris, 22,5&amp;nbsp;°C ad 600 metra supra aequor maris et 21&amp;nbsp;°C mediae quantitatis ad 800 metra supra aequor maris. Maximae normaliter 40&amp;nbsp;°C in vallibus calidas per periodos protectis attingere possunt, dum commune est ut attingantur 5&amp;nbsp;°C in montibus [[tempora anni|tempore anni]] minime calido sed haud dubie pluviosissimo, [[Umidum (tempus anni)|tempore pluviarum]] (Octobri, Novembri, Decembri et adhuc Ianuario). Attamen, perceptibiliter, in parte, praecipitationes nivosae exiguissimae sunt propter penuriam montium multum altorum (excepto [[Duarte (culmen)|Culmine Duarti]] solum 3000 metra supra aequor maris eminente).

Secundum tempus (et [[Umidum (tempus anni)|pluviarum]] et [[Siccum (tempus anni)|siccum]]) et respectu altitudinis maximae Solis in caelo, propter mediam nationis [[Latitudo geographica|latitudinem]], dies technice ex horis 11 ad solum minus quam horis 13 et minutis 16 durant.

[[Umidum (tempus anni)|Tempus pluviarum]] Maio incipit et Novembri finitur, quamquam in septentrionali nationis regione pluviae adhuc mense Decembri pergunt. Torrentis indoles nonnullas terrarum labes facit, quamquam maxima damna [[huracanum|huracanis]] et tempestatibus tropicis afferuntur, quorum tempus anni ex Augusto usque ad Octobrem evenire solet.

== Civilitas ==
[[Fasciculus:National Palace Dominican Republic1.jpg|thumb|300px|[[Palatium Nationale (Res publica Dominicana)|Palatium Nationale]] (Hispanice ''Palacio Nacional'') Dominicopoli.]]
Natio generis praesidialis [[res publica]] est. Omnes homines maiorea quam 18 annos nati suffragium ferre possunt, sicuti nupti homines, cuiuslibet aetatis. Nihilominus, [[vigil]]es et [[miles|militares]] suffragium ferre nequeunt.

[[Potestas exsecutiva]] a praeside et praeside vicario quadrienni muneri electis repraesentatur. Comitia praesidialia in singula quadriennia multipla numeri quattuor ([[2008]], [[2004]], [[2000]], etc...) die [[16 Maii]] habentur.

[[Potestas legifera]] a [[Congressus Nationalis Rei publicae Dominicanae|Congressu Nationali Rei publicae Dominicianae]] (Hispanice ''Congreso Nacional de la República Dominicana'') geritur, quem duae camerae componunt: [[Senatus Rei publica Dominicanae|Senatus]] (Hispanice ''Senado'') et [[Camera Deputatorum Rei publicae Dominicanae|Camera Deputatorum]] (Hispanice ''Cámara de Diputados''). Senatus 32 sedes et Camera Deputatorum 178 habet. Comitia legifera in sigulos annos pares haud divisibiles per quattuor habentur per suffragium directum.

=== Rationes internationales ===
Res publica Dominiciana arctas rationes cum [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] et cum aliis Interamericani systematis civitatibus habet. Res publica Dominiciana fortissima vincula et rationes cum [[Portus Dives|Portu Divite]] habet.

Rei publicae Dominicianae rationes vicina cum [[Haitia]] intentae sunt propter Haitianam gregariam migrationem in Rem publicam Dominicianam, Dominicianis civibus Haitianos ob auctum scelus et alia socialia problemata culpantibus.&lt;ref&gt;Childress, Sara (Sarah) ([[31 Augusti|pridie Kalendas Septembris]] anni 2011). [https://www.pri.org/stories/2011-08-31/dr-haitians-get-lost &quot;DR to Haitians: get lost&quot;] (Anglice). pri.org. Global Post. Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt; Res publica Dominiciana ordinaria [[Francophonia|Organizationis Internationalis Francophoniae]] (Francice ''Organisation Internationale de la Francophonie'') socia est.

Res publica Dominiciana foedus liberi commercii cum [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]], [[Costarica]], [[Salvatoria]], [[Guatimalia]], [[Honduria]] et [[Nicaragua]] per [[Foedus Liberi Commercii inter Civitates Foederatas, Americam Centralem et Rem publicam Dominicianam]] (Hispanice ''Tratado de Libre Comercio entre Estados Unidos, Centroamérica y República Dominicana'' seu ''ILC''; Anglice ''Dominican Republic-Central America Free Trade Agreement'' seu ''CAFTA-DR'')&lt;ref&gt;[https://ustr.gov/trade-agreements/free-trade-agreements/cafta-dr-dominican-republic-central-america-fta &quot;CAFTA-DR (Dominican Republic-Central America FTA) | United States Trade Representative&quot;] (Anglice). ''ustr.gov''. Inspectum die 2017-02-08.&lt;/ref&gt; et Foedus Sodalitatis Oeconomicae cum [[Unio Europaea|Unione Europaea]] et [[Communitas Caribica|Communitate Caribica]] (Hispanice ''Comunidad del Caribe''; Anglice ''Caribbean Community''; Francice ''Communauté Caribéenne''; et Batavice ''Caribische Gemeenschap'') per [[Forum Caribicum]] seu CARIFORUM&lt;ref&gt;[http://ec.europa.eu/trade/policy/countries-and-regions/regions/caribbean/ &quot;Caribbean – Trade – European Commission&quot;] (Anglice). ''ec.europa.eu''. Inspectum 2017-02-08.&lt;/ref&gt; habet.

=== Vires armatae ===
[[Fasciculus:Two Commando soldiers of the MEFA provide security.jpg|thumb|300px|Dominiciani milites Dominicopoli se exercentes.]]
[[Congressus Nationalis Rei publicae Dominicanae|Congressus]] (Hispanice ''Congreso'') auctoritatem dat coniunctae vi militari 44 000 activorum laboris legatorum. Vera activa laboris vis circiter 32 000 est. Quorum propemodum 50% sunt in usu haud militaribus activitatibus sicuti praebitoribus securitatis apparatuum haud militarium gubernativorum, portoriis autoviarum, carceribus, silviculturae, publicis et privatis societatibus. Rerum militarium [[archistrategus]] praeses est.

Exercitus maior est quam aliae diaconiae coniunctae cum circiter 20 000 activis laboris legatis, consistens e peditatus cohortibus, cohorte auxiliari proelii una et cohorte auxiliari diaconiae in proelio una. Classis aëria praecipuas stationes duas operatur: alteram australi in regione prope Dominicopolin et alteram septentrione in regione prope [[Portus Argentarius|Portum Argentarium]]&lt;ref name=&quot;Portus Argentarius&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dpupl.html catholic-hierarchy.org].&lt;/ref&gt; (Hispanice ''Puerto Plata''). Classis praecipuas stationes navales duas, alteram Dominicopoli et alteram [[Sinus Caldariarum|Caldariis]] (Hispanice ''Las Calderas'') austroccidentali in litore operatur et operatorias naves duodecim tenet. Res publica Dominiciana secundas maiores res militares Caribaea in regione post Cubam habet.&lt;ref name=&quot;Relations&quot;&gt;[https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35639.htm &quot;U.S. Relations With the Dominican Republic&quot;] (Anglice). [[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]]. Die 22 Octobris anni 2012.&lt;/ref&gt;

Vires armatae Corpus Securitatis Specializatum Aëroportuum (Hispanico acronymo ''CESA'') et Corpus Securitatis Specializatum Portuum (Hispanico acronymo ''CESEP'') instruxerunt ad explendas internationalis securitatis necessitates his in areis. Virium armatarum secretarius etiam destinata ad formandum praesidium limitare (Hispanico acronymo ''CESEF'') nuntiavit. Vires armatae 75% operariorum Directorio Nationali Investigationum (Hispanico acronymo ''DNI'') et Directorio Nationali Contra Drogam (Hispanico acronymo ''DNCD'') praebent.&lt;ref name=&quot;Relations&quot;/&gt;

Vis Custodiae Nationalis Dominicianae 32 000 custodum continet. Custodia non pertinent ad vires armatas sed aliquae superposita securitatis munera partiuntur. Tres et sexaginta per centum vis in areis munera traditionalem extra custodiam ministrant, simili modo statui eorum militarium parium.&lt;ref name=&quot;Relations&quot;/&gt;

=== Divisio administrativa ===
{{Vide-etiam|Provinciae Rei publicae Dominicianae}}
{{Vide-etiam|Municipia Rei publicae Dominicianae}}
[[Fasciculus:Administrativae divisiones Rei publicae Dominicianae.png|thumb|center|668x668px|Provinciae Rei publicae Dominicianae.]]
Res publica Dominiciana divisa est in [[Provinciae Rei publicae Dominicianae|provincias]] 31. [[Dominicopolis]], caput, designatum est [[Districtus Nationalis]] (Hispanice ''Distrito Nacional''). Provinciae in [[Municipia Rei publicae Dominicianae|municipia]] divisae sunt, quae sunt secundi gradus politica administrativaque subdivisio hac in natione. Praeses 31 provinciarum gubernatores designat. [[Alcaldis|Alcaldes]] (Hispanice ''alcaldes'' seu ''síndicos'') et coetus municipales districtus municipales et Districtum Nationalem (Dominicopolin) administrant, qui eliguntur eodem tempore quam congressuales repraesentantes.

== Oeconomia ==
[[Fasciculus:View of Santo Domingo Skyline.jpg|thumb|300px|[[Dominicopolis|Dominicopoleos]] centrum pecuniarium Rei publicae Dominicianae est.]]
[[Fasciculus:Index inflationis Rei publicae Dominicianae.jpg|thumb|350px|right|Index inflationis per annum secundum fontem [https://web.archive.org/web/20090608172033/http://www.merkap.com/ Merkap Rei publicae Dominicianae].]]
[[Oeconomia]] praecipue in [[agricultura]] et [[periegesis|periegesi]] nititur. Agricultura 7,1% e [[PDG]] (anno 2010) repraesentat, industriae 28,3% e [[PDG]] (eodem anno) repraesentant, et diakoniae, praesertim periegesis, 64,6 e [[PDG]] (eodem etiam anno) repraesentant. Periegesis crescens pondus ex [[anni 1990|annis 1990]] capit. Quae plus quam [[milliardum]] [[dollarium (CFA)|dollariorum]] repraesentat, et exsulum remissiones, praesertim e [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]], 1,5 milliarda dollariorum (anno 2000) repraesentant. Periegesis et remissiones ex exteris nationibus duos praecipuos pecuniae exterae fontes constituunt.

Anno [[2009]], [[PDG]] realis 46,74 milliarda [[dollarium (CFA)|dollariorum Statunitensium]] erat, dum PIB pro incola 8 300 dollariorum erat et index [[inflatio]]nis 1,4% erat.

Annis [[2003]] et [[2004]], natio, contextu plurium scandalorum inter quae hoc societatis argentariae [[Banco Intercontinental]], gravem crisin pecuniariam cognovit, quae in fortem devaluationem [[pensum Dominicianum|pensi Dominiciani]] (cuius paritas circiter e 16 pensis Dominicianis pro uno dollario Statunitensi ad 50 pensa Dominiciana pro uno dollario Statunitensi transivit), magnam inflationem et debiti contracti crisin induxit. Hanc crisin pecuniariam ampla deminutio fastigii vitalis incolarum comitata est.

Administrationis mutatio post comitia praesidialia anni 2004, exeunte qua praeses exeuns electus non est, denuo dedit fiduciam internationalibus collatoribus, exeunte anno 2004 resiliente [[pensum Dominicianum|penso Dominiciano]] (28,45 pensorum Dominicianorum pro uno dollario Statunitensi). Annis 2005 et 2006, natio forte incrementum redintegravit, macrooeconomico statu stabilito.
[[Fasciculus:Pdg Rei publicae Dominicianae.jpg|thumb|350px|left|[[Proventus domesticus grossus]] nominalis secundum fontem.]]

Die [[22 Novembris]] anni 1916, sacerdos Michael Dominicus Fuertes Loren paroechiae Barahonensis a Ministerio Rei publicae Dominicianae veniam petivit ut exploraretur exercereturque fodinam quam is invenerat et quae continebat quoddam caeruleum saxum, [[larimar]]. Quod de caerulei coloris [[pectolithos|pectolitho]] agitur qui solum in Re publica Dominiciana et Italia invenitur. Quia nemo id de quo is loquebatur cognovit, eius petitio ad irritum cecidit et huius caerulei saxi inventio retardata est.

Larimaris vena rursus inventa anno 1974 sed solum ex anno 1976 execita est. Duo incolae ex villagio Los Chupaderos, circa decem chiliometra ab urbe [[Barahona]]&lt;ref name=&quot;Barahonensis&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dbara.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Barahonensis&quot;.&lt;/ref&gt;, quemdam colorem caeruleum super orae harena et in fundo fluminis [[Bahoruco (flumen)|Bahoruconis]], in [[Mare Caribaeum]] influentis, animadverterant. Cum fluctum pedibus ascendissent, sic venam super sitam, in cacumine montis tecti luxuriosa tropici generis vegetatione, invenere. Nomen &quot;larimar&quot; a Michaele Méndez datum est, miscendo nomine suae filiae, &quot;Larissa&quot;, cum [[lingua Hispanica|Hispanico]] substantivo &quot;''mar''&quot;, &quot;mare&quot; significante.

Villagii Los Chupaderos fodina sola larimaris fodina in toto orbe terrarum cognita constituit et larimar anno 1979 [[Gemma (lapis)|gemma]] classificatum est. Fodina in partes duas scissa est: hinc fossio a Civitate effecta machinalis reddita est, illinc ea humilium fossorum qui archaicis adiumentis laborant.

Evaluatur qualitas petrae secundum colorationem: petra profundius caerulea, pretiosior est.

Subvirides colorationes quoque cognoscuntur sed non bene aestimantur, nisi viridis intensus sit. Huius pectolithi crystallizatio intra caminos vulcanicos, ubi incandescens materia [[gas]]e pulsa, fit. Quamobrem, larimaris fossio de horum caminorum situ pendet. Etiam sociantur ad alios colores et alia mineralia. Rubrae colorationes in larimari ferri vestigia indicant. Notandum est pectolithos photosensibiles esse, eapropter larimar caeruleam colorationem amittit per annos.

Res publica Dominiciana etiam est locus pracipuarum [[sucinum|sucini]] venarum.

== Infrastructura ==
=== Vectura ===
[[Fasciculus:Obelisco Santo Domingo.jpg|thumb|300px|Via principalis El Malecón [[Dominicopolis|Dominicopoli]].]]
Natio tres truncales vias autocineticas habet, quae omnes praecipuas urbes connectunt. Quae sunt [[DR-1]], [[DR-2]] et [[DR-3]], quae e [[Dominicopolis|Dominicopoli]] versus septentrionales ([[Cibao]]nem&lt;ref name=&quot;cibaoensis&quot;&gt;Confer binomen &quot;Globorotalia cibaoensis&quot;.&lt;/ref&gt;), austroccidentales ([[Meridies (Res publica Dominiciana)|Meridiem]]) et orientales nationis partes ([[Oriens (Res publica Dominiciana)|Orientem]]), respective, discedunt. Haec viae autocineticae consequenter emendatae sunt expansis denuoque constructis multis sectionibus. Aliae duae nationales viae autocineticae divortio ([[DR-5]]) aut aliis tramitibus ([[DR-4]]) inserviunt.

Praeter nationales viae autocineticas, gubernium se in expansiva reconstructione tramitum secundariorum divortii implicavit, qui minores urbes truncalibus cum viis autocineticis connectunt. Ultimis paucis annis gubernium viam cum portorio 106 chiliometra longam Dominicopolin boreorientali nationis paeninsulae connectentem construxit. Viatores nunc in [[Xamana]]m&lt;ref name=&quot;Xamana&quot;&gt;[https://books.google.es/books?id=MTY8AAAAcAAJ&amp;pg=PT36&amp;lpg=PT36&amp;dq=%22primum+Santheremus+Xamanae+latus%22&amp;source=bl&amp;ots=TGz0GECZBL&amp;sig=xqahpRYlRXKa7XjEBLt9G-phaY8&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjZ6Li8qdXWAhWCIcAKHQqrDpsQ6AEILTAA#v=onepage&amp;q=Hifpaniola&amp;f=false De rebus Oceanis &amp; Orbe novo decades tres a Petro Martyro ab Anghiera], ubi dicitur &quot;(...) In Huhabo provincia sunt regiones Xamana, Canabacoa, Cuhabo (...)&quot;.&lt;/ref&gt; paeninsulam minus quam horas duas venire possunt. Alias apud additiones sunt viarum autocineticarum [[DR-28]] (inter [[Iarabacoa]]m et [[Constantia (Res publica Dominicana)|Constantiam]]) et [[DR-12]] (inter Constantiam et [[Bonao]]nem&lt;ref name=&quot;bonaoensis&quot;&gt;Confer binomen &quot;Meliola bonaoensis&quot;.&lt;/ref&gt;) reconstructio. Quamquam conatus facti sunt, multi tramites secundarii adhuc imbituminati aut conservatione egentes manent. Est in praesenti nationale programma ad bituminandos hos et alios usitatos tramites. Etiam, ferriviae urbicae systema [[Sanctus Iacobus Equitum|Sancti Iacobi Equitum]]&lt;ref name=&quot;Equitum&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dsnca.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Sancti Iacobi Equitum&quot;.&lt;/ref&gt; rationis phasi sed in praesenti in spe est.

Praecipuae [[Laophorium|laophoriorum]] diaconiae duae in Re publica Dominiciana sunt: altera a gubernio recta, per societates Oficina Técnica de Tránsito Terrestre (OTTT) ac Oficina Metropolitana de Servicios de Autobuses (OMSA) et altera privatis a societatibus recta, apud quas Federación Nacional de Transporte La Nueva Opción (FENATRANO) ac Confederación Nacional de Transporte (CONATRA). Gubernii systema vecturae magnos tramites in territoriis urbis sicuti Dominicopoli et Sancti Iacobi Equitum tegit.

Sunt multae privatae laophoriorum societates, sicuti Metro Servicios Turísticos et Caribe Tours, quae quotidianos tramites operantur.
[[Fasciculus:Stodgo metro.jpg|thumb|300px|9000 serierum paria in ferrivia subterranea Dominicopolitana probantur.]]
Res publica Dominiciana [[Ferrivia subterranea|ferriviae subterraneae]] systema [[Dominicopolis|Dominicopoli]], nationis capite, habet. Est extensissimum ferriviae subterraneae systema insulari in [[Mare Caribaeum|Caribaeo]] et regione [[America Centralis|America Centrali]] per longitudinem et stationum numerum. Ferrivia subterranea Dominicopolitana praecipuae &quot;Rationis Expertae Nationalis&quot; pars est ad emendandam vecturam Dominicopoli non minus quam reliqua in natione. Primus trames designatus est ut levaretur maxima vehiculorum frequentia in viis principalibus Máximo Gómez et Hermanas Mirabal. Secundus trames, qui Aprili anni 2013 apertus est, maximam frequentiam per andronem Duarte-Kennedy-Centenario urbe ex occidente in orientem levare significatur. In praesenti ferrivia subterranea 27,35 chiliometra seu 16,99 milia passuum longa est, apertis duorum tramitum sectionibus Augusto anni 2013. Antequam secundus trames aperiretur, 30 856 515 insessorum in ferrivia subterranea Dominicopolitana anno 2012 vecti sunt.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304023429/http://opret.gob.do/Documentos/Estad%C3%ADsticas%20Institucionales/Estad%C3%ADsticas%20de%20peaje%20y%20tiempo%20de%20recorrido%20al%202013.pdf &quot;Estadísticas de peaje y tiempo de recorrido al 2013&quot;] (PDF). opret.gob.do (Hispanice). Septembri anni 2013. p. 2. Inspectum die 17 Septembris anni 2013.&lt;/ref&gt; Ambobus tramitibus apertis, insessorum quantitas auxit ad 61 270 054 insessorum anno 2014.

=== Instrumenta communicationis socialis ===
Res publica Dominiciana bene evolutam [[telecommunicatio]]num infrastructuram habet, cum diffusis diaconiis telephonorum gestabilium et domesticorum. [[Interrete]] caplare et [[Digitalis subnotatoris linea|DSL]] in plerisque nationis partibus apta sunt et multi praebitores diaconiarum interretialium diaconiam interretialem sine filis [[3G]] offerunt. Res publica Dominiciana secunda natio in [[America Latina]] fuit cui fuit diaconia sine filis 4G LTE. Relatae velocitates sunt e 256 chilio[[bit]]orum pro secundo aut 128 chiliobitorum pro secundo residentialibus diaconiis, usque ad quinque megabitos pro secundo aut unum megabitum pro secundo residentialibus diaconiis.

Commerciali diaconiae sunt velocitates e 256 chiliobitorum pro secundo usque ad 128 chiliobitorum pro secundo (omnes congeries numerorum velocitates pro fluxu et contra fluxum, id est, ad usuarium et ex usuario, denotant). Incepta ad extendendos campos retis [[Wi-Fi]] Dominicopoli facta sunt. Commerciales nationis stationes radiophonicae et televisificae in processu transferendi ad spectrum digitale sunt, via [[HD Radio]] et [[Definitio alta|HDTV]], postquam officialiter adoptatae essent normae [[ATSC]] sicuti digitale instrumentum, exstincta analogica transmissione Septembri anni 2015. Societas telecommunicationes hac in natione regens INDOTEL (Instituto Dominicano de Telecomunicaciones) est.

Maxima telecommunicationum societas [[Claro República Dominicana|Claro]] est, pars societatis [[Carolus Slim|Caroli Slim]] [[América Móvil]], sine filis, cum filis, [[fascia lata|fasciae latae]] et [[IPTV]] diaconias praebens. Iunio anni 2009 erant amplius octo milliones subnotatorum lineae telephonicae (et sine et cum filis) in Re publica Dominiciana, quod 81% incolarum nationalium repraesentat et quinquies incrementum ex anno 2000, cum 1,6 milliones erant. Campus telecommunicationum circa 3.0% [[PDG]] generat.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130116214535/http://listindiario.com/la-republica/2009/6/4/103567/Dice-el-806-por-ciento-de-los-dominicanos-tiene-telefonos &quot;Dice el 80,6 por ciento de los dominicanos tiene teléfonos&quot;] (Hispanice). listindiario.com. Die 5 Iunii anni 2009. Archivatum ex originali die 16 Ianuarii anni 2013.&lt;/ref&gt; 2 439 997 usuariorum interretialium Martio anni 2009 erant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110226134642/http://www.indotel.gob.do/component/option%2Ccom_docman/task%2Ccat_view/gid%2C110/Itemid%2C757 &quot;Indicadores Telefónicos 2009&quot;] (Hispanice). ''Indotel''. Archivatum ex originali die 26 Februarii anni 2011. Inspectum die 5 Iunii anni 2009.&lt;/ref&gt;

Novembri anni 2009, Res publica Dominiciana prima Latinamericana natio facta est quae &quot;conspectum [[genus (scientiae sociales)|generis]]&quot; includi in omni informationis communicatoriaeque technologiae proposito et programmate evoluto a gubernio pollicita est.&lt;ref&gt;[https://archivo.elnuevodiario.com.do/2009/11/16/indotel-garantiza-igualdad-de-genero-en-proyectos-tecnologicos-realiza-en-todo-el-pais/ &quot;Indotel garantiza igualdad de género en proyectos tecnológicos realiza en todo el país&quot;]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Hispanice). elnuevodiario.com.do. Die 16 Novembris anni 2009.&lt;/ref&gt; Quod est pars regionalis propositi eLAC2010. Instrumentum quod Dominiciani omnes publica proposita designare aestimareque elegerunt methodum aestimationis generis APC est.

=== Electricitas ===
Electricitatis diaconia inconstabilis est e [[Raphael Trujillo|Raphaëlis Trujillo]] aera et tantum quam 75% apparatuum veteres sunt. Antiquum nationis rete electricum transmissionis amissiones affert magnam perscriptae electricitatis partem e generatoriis explicantes. Huius campi privatizatio per praevium [[Leonellus Fernández|Leonelli Fernández]] gubernium coepit.&lt;ref name=&quot;Patterson&quot;/&gt; Recens collocatio pecuniae in &quot;Magnus Electriductus inter [[Dominicopolis|Dominicopolin]] et [[Sanctus Iacobus Equitum|Sanctum Iacobum Equitum]] ad ferendam [[Potentia (physica)|potentiam]] 345 chilio[[vattium|vattiorum]], &lt;ref&gt;[&quot;Dominican Republic north-south power grid almost finished (Correct)&quot;] (Anglice). Dominican Today. Die 29 Aprilis anni 2009. Archivatum ex originali Idibus Octobribus anni 2015. Inspectum Idibus Octobribus anni 2015.&lt;/ref&gt;, reductis transmissionis amissionibus, praecipua collocatio pecuniae nationali in reti e mediis [[anni 1960|annis 1960]] refertur.

Per [[Raphael Leónidas Trujillo Molina|Raphaëlis Trujillo]] regimen, electrica diaconia introducta est multis urbibus. Paene 95% usus in ratione nequamquam relatae sunt. Circa 2,1 millionum domorum dimidium in Re publica Dominiciana indicem mensorium habet et plerique non solvunt aut solvunt fixum menstruale pretium suae electricae diaconiae.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090603233719/http://www2.dominicantoday.com/dr/economy/2009/6/1/32173/Dominican-Government-hints-at-blackout-to-justify-electricity-hike &quot;Dominican Government hints at blackout to justify electricity hike&quot;] (Anglice). Dominican Today. Kalendis Iuniis anni 2006. Archivatum ex originali die 3 Iunii anni 2009.&lt;/ref&gt;

Domibus et generaliter electrica diaconia praebetur 110 [[voltium|voltiis]] alternans 60 [[hertz]]iis. [[Statunitensis|Statunitenses]] electrina vi actae machinae sine immutatione suo munere funguntur. Plerique Dominiciani ad electricitatem accessum habet. Periegeticae areae firmiorem electricitatis fluxum habere solent, sicuti negotia, itinerum, salutis et vitales infrastructurae.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120117175316/http://www.cdeee.gov.do/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=791%3Aedesur-agrega-3500-familias-a-24-horas-de-luz&amp;catid=6%3Anoticias&amp;Itemid=2 EDESUR agrega 3,500 familias a 24 Horas de Luz] (Hispanice). Cdeee.gov.do. Inspectum die 22 Septembris anni 2011.&lt;/ref&gt; Intensi conatus nuntiati sunt qui efficaciam praebitionis locis ubi collectionis index 70% attingant augeant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070927025602/http://listin.com.do/app/article.aspx?id=9006 &quot;Los apagones toman fuerza en circuitos de barrios PRA&quot;] (Hispanice). Die 11 Aprilis anni 2007. Archivatum ex originali die 27 Septembris anni 2007. Inspectum die 24 Maii anni 2007.&lt;/ref&gt; Electrico sectori magna vis politica confertur. Aliquae electrifinae societates satis pecuniae carent et aliquando sufficientem alimenti copiam emere nequeunt.&lt;ref name=&quot;Relations&quot;/&gt;

=== Suppeditatio aquae et purgatio ===
Res publica Dominiciana speciosa incrementa accessui suppeditationis aquae et purgationis per praeterita duo decennia attigit. Nihilominus, qualitas diaconiarum suppeditandae purgandae aquae egens manet, quamquam oeconomia valde per annos 1990 crevit. Etsi melioratorum fontium aquae et melioratae purgationis opertio 86% et 83% respective relative altior est, sunt substantivae regionales dissimilitudines. Pauperes domi minores accessus gradus exhibent: solum 56% pauperum domorum cum domesticis aquae conexionibus conectuntur, dispar 80% domorum haud pauperum. Solum 20% pauperum domorum accessum ad cloacas habent, dispar 50% haud pauperum.&lt;ref&gt;[&quot;Dominican Republic: Environmental Priorities and Strategic Options Country Environmental Analysis&quot;] (PDF) (Anglice). ''[[Argentaria Mundana]]''. Die 29 Iunii anni 2004. Archivatum ex originali (PDF) die 24 Octobris anni 2015.&lt;/ref&gt;

== Societas ==
=== Demographia ===
[[Fasciculus:Dominican Rep demography.png|thumb|350px|Incolae Rei publicae Dominicianae inter annos 1961 et 2003.]]
Rei publicae Dominicianae incolae 10 648 791 anno [[2016]] erant.&lt;ref&gt;[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ &quot;World Population Prospects: The 2017 Revision&quot;] (Anglice). ESA.UN.org (ad personam accommodata data acquisita via situs retialis). Ministerium Rerum Oeconomicarum et Socialium Nationum Unitarum, Divisio Incolarum. Inspectum die 10 Septembris anni 2017.&lt;/ref&gt; Anno 2010, 31,2% incolarum minus quam 15 annos nati erant, et 6% incolarum erant magis 65 annos nati.&lt;ref&gt;[https://esa.un.org/unpd/wpp/Publications/Files/WPP2012_Volume-II-Demographic-Profiles.pdf &quot;World Population Prospects: The 2012 Revision&quot;] (Anglice) (PDF). Ministerium Rerum Oeconomicarum et Socialium Nationum Unitarum. 2013. p. 254.Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt; Annuus index incrementi incolarum inter annos 2006 et 2007 1,5% erat, proiecto numero incolarum anni 2015 10 121 000.&lt;ref&gt;[https://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf &quot;World Population Prospects: The 2006 Revision, Highlights, Working Paper No. ESA/P/WP.202&quot;] (Anglice) (PDF). Ministerium Rerum Oeconomicarum et Socialium Nationum Unitarum, Divisio Incolarum. 2007. Inspectum die 13 Ianuarii anni 2008.&lt;/ref&gt;

[[Spissitudo incolarum]] anno 2007 192 hominum pro chiliometro quadrato (seu 498 hominum pro mille passuum quadratorum) erat et 63% urbanas areas incolabant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110808193423/http://www.conapofa.gov.do/estimaciones.asp &quot;Población en Tiempo Real&quot;] (Hispanice). Consejo Nacional de Población y Familia. Archivatum ex originali die 8 Augusti anni 2011. Inspectum die 13 Ianuarii anni 2008.&lt;/ref&gt; Meridionales litorales planities et Vallis Cibaoensis&lt;ref name=&quot;cibaoensis&quot;&gt;Confer binomen &quot;Globorotalia cibaoensis&quot;.&lt;/ref&gt; densissime habitata loca sunt in natione. Caput [[Dominicopolis]] [[numerus incolarum|numerum incolarum]] 2 907 100 habebat anno 2010.&lt;ref name=&quot;Population&quot;&gt;[http://www.nationsencyclopedia.com/Americas/Dominican-Republic-POPULATION.html Dominican Republic – Population] (Anglice). Encyclopedia of the Nations.&lt;/ref&gt;

Apud alias ponderis urbes sunt [[Sanctus Iacobus Equitum]]&lt;ref name=&quot;Hierarchia&quot;/&gt; (cum 745 293 incolarum), [[Romana (urbs)|Romana]] (cum 214 109 incolarum), [[Sanctus Petrus de Macoris (urbs)|Sanctus Petrus de Macoris]]&lt;ref name=&quot;Macoris&quot;/&gt; (cum 185 255 incolarum), [[Hygvei]]&lt;ref name=&quot;Hygvei&quot;/&gt; seu [[Salvaleon]]&lt;ref name=&quot;Salvaleon&quot;&gt;[http://www.e-rara.ch/zut/content/pageview/12351901 Lexicon Universale Hofmann] ubi dicitur: &quot;Hispaniola (...) a Dominicopoli loco memoranda, Salvaleon sacchari proventu nobilis (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (cum 153 174 incolarum), [[Sanctus Franciscus de Macoris]]&lt;ref name=&quot;Sancti Francisci Macoris&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dsnfm.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Sancti Francisci de Macoris&quot;.&lt;/ref&gt; (cum 132 725 incolarum), [[Portus Argentarius]]&lt;ref name=&quot;Portus Argentarius&quot;/&gt; (cum 118 282 incolarum) et [[Conceptio de Vega]]&lt;ref name=&quot;Conceptio&quot;&gt;[http://www.e-rara.ch/zut/content/pageview/12351901 Lexicon Universale Hofmann] ubi dicitur: &quot;Hispaniola (...) in parte Austr. Conceptio de Vega, sedes ante Episcopi, (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (cum 104 536 incolarum). Secundum [[Nationes Unitae|Nationes Unitas]], index incrementi urbanorum incolarum inter annos 2000 et 2005 2,3% erat.&lt;ref name=&quot;Population&quot;/&gt;

=== Ethnē ===
[[Fasciculus:Dominican-people-cibao-1.jpg|thumb|300px|Dominiciani [[Moca (Res publica Dominicana)|Mocae]].]]
Incolae Rei publicae Dominicianae 73% ethnice mixtae originis, 16% [[albicolores]] et 11% [[nigricolores]] sunt.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; Immigrantia apud [[ethnos|ethnē]] hac in natione sunt [[Asia occidentalis|Mesanatolica]]&lt;ref&gt;Confer Graecum vocabulum Μεσανατολικό.&lt;/ref&gt; —praesertim [[Libanus|Libanenses]], [[Syria]]ci et [[Palaestina|Palaestini]]— sunt.&lt;ref name=&quot;Levinson&quot;&gt;Levinson, David (1998). [https://books.google.es/books?id=uwi-rv3VV6cC&amp;pg=PA345&amp;redir_esc=y ''Ethnic groups worldwide: a ready reference handbook''] (Anglice). Greenwood Publishing Group. pp. 345–6. ISBN 1-57356-019-7.&lt;/ref&gt;

Numerosi immigrantes ex aliis Caribicis nationibus venerunt, quia natio oeconomicas opportunitates obtulit. Sunt circa 32 000 [[Iamaica]]norum Rem publicam Dominicianam incolentes.&lt;ref&gt;Joshua Project (2016). [https://joshuaproject.net/people_groups/12316 &quot;The Jamaicans people group is reported in 14 countries&quot;] (Anglice). Joshuaproject.net. Inspectum die 19 October anni 2016.&lt;/ref&gt; Est crescens [[Portoricus|Portoricensium]] immigrantium numerus, praesertim [[Dominicopolis|Dominicopoli]] et in locis circumiectis; Creduntur numerare propemodum 10 000.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110317050440/http://www.topix.com/forum/world/dominican-republic/T4ULLRH92RE5AQ2UL &quot;Growing Puerto Rican population in the Dominican Republic1]&quot; (Anglice). Universitas Centralis Orientis. Archivatum ex originali die 17 Martii 2011. Inspectum die 19 Iulii anni 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.diariolibre.com/noticias/ms-de-medio-milln-de-inmigrantes-residen-en-el-pas-EDDL381577 &quot;Más de medio millón de inmigrantes residen en el país&quot;] (Hispanice). diariolibre.com. Kalendis Maiis anni 2013. Inspectum die 19 Octobris anni 2016.&lt;/ref&gt; Sunt circiter 700 000 hominum [[Haitia]]nae originis, inclusa stirpe in Re publica Dominiciana nata.

[[Asia Orientalis|Asiani Orientales]], imprimis ethnice [[Seres]] et [[Iaponia|Nipponenses]], quoque inveniri possunt.&lt;ref name=&quot;Levinson&quot;/&gt; [[Europa]]ei ab [[Hispania|Hispanis]] maxime repraesentantur, sed etiam sunt minores multitudines [[Aschenates|Iudaeorum Germanicorum]], [[Italia]]norum, [[Lusitania|Lusitanorum]], [[Britanniarum Regnum|Britannicorum]], [[Batavia|Batavorum]], [[Dania|Danorum]] et [[Hungari|Hungarorum]].&lt;ref name=&quot;Levinson&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/caribbean.stm &quot;Brits Abroad&quot;] (Anglice). BBC News. Die 6 Decembris anni 2006. Inspectum die 3 Augusti anni 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CCNY&quot;&gt;&quot;CCNY Jewish Studies Class to Visit Dominican Village that Provided Refuge to European Jews During World War II&quot; (Press release). City College of New York. November 13, 2006. Archived from the original on May 10, 2011. Retrieved August 3, 2010.&lt;/ref&gt; Aliqui conversi [[Sephardim|Sepharditae]] [[Iudaei]] ex Hispania primarum expeditionum pars fuerunt, solum Catholici in [[Mundus novus|Mundum Novum]] venire permissi sunt.&lt;ref&gt;[https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-inquisition &quot;Christian-Jewish Relations: The Inquisition&quot;]. ''Encyclopaedia Judaica''. Inspectum Idibus Maiis anni 2013.&lt;/ref&gt; Postea, fuerunt Iudaei migrantes ex Hiberia et Europa [[anni 1700|annis 1700]] venientes.&lt;ref&gt; &quot;Dominican Republic&quot;. ''Encyclopaedia Judaica''. 2008. Inspectum Idibus Maiis anni 2013.&lt;/ref&gt; Aliqui in attingendo Mari Caribaeo successere profugi per et post [[Secundum bellum mundanum|Secundum Bellum Mundanum]]&lt;ref&gt;Levy, Lauren (die 6 Ianuarii anni 1995). [https://www.jewishvirtuallibrary.org/dominican-republic-as-haven-for-jewish-refugees &quot;The Dominican Republic's Haven for Jewish Refugees&quot;] (Anglice). ''Jerusalem Post''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Jews in Dominican Republic&quot;. ''Encyclopaedia Judaica''. 6. 1971. Archivatum ex originali die 2013-03-10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; [https://web.archive.org/web/20131001221327/https://www.biblediscovered.com/jewish-hebrew-people-in-the-world/dominican-republic-jews-2/ &quot;Dominican Republic-Jews&quot;] (Anglice). ''biblediscovered.com''. Archivatum ex originali die Kalendis Octobribus anni 2013. Inspectum Idibus Maiis anni 2013.&lt;/ref&gt; Aliqui Sepharditae Iudaei [[Sosua]]e residunt, dum alii dispersi sunt totam per nationem. Se Iudaei identificantes 3 000 numerantur; alii Dominiciani Iudaicam originem habere possunt propter matrimonia inter conversos Iudaeos Catholicos et alios Dominicianos e colonialibus temporibus. Aliqui Dominiciani in Civitatibus Foederatis Americae nati nunc in Re publica Dominiciana residunt, creantes certam exsilum communitatem.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110225044115/http://www.aca.ch/amabroad.pdf &quot;American Citizens Living Abroad by Country&quot;] (Anglice) (PDF). Ministerium Civitatis Statunitensis. Archivatum ex originali (PDF) die 25 Februarii anni 2011. Inspectum die 3 Augusti anni 2010.&lt;/ref&gt;

=== Linguae ===
Rei publicae Dominicianae plerique incolae [[Hispanice]] loquuntur. Localis linguae Hispanicae varietas [[lingua Hispanica Dominiciana]] nuncupatur, quae arcte assimulatur aliis vernaculis in Mari Caribaeo et [[lingua Hispanica Canaria|linguae Hispanicae Canariae]]. Praeterea, vocabula ab Indigenicis Caribicis linguis particularibus insulae Hispaniolae mutuata est.&lt;ref&gt; Henríquez Ureña, Petrus (Pedro) (1940). ''El Español en Santo Domingo'' (Hispanice). Bono Aëre: Institutum Philologiae Universitatis Bonaëropolitanae.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Deive, Carolus Stephanus (Carlos Esteban) (2002). [https://books.google.es/books?id=tLTyydkMtrIC&amp;pg=PA9&amp;dq=El+%22Espa%C3%B1ol+Dominicano%22&amp;redir_esc=y&amp;hl=es#v=onepage&amp;q=El%20%22Espa%C3%B1ol%20Dominicano%22&amp;f=false ''Diccionario de dominicanismos'']. Dominicopoli: Librería La Trinitaria. pp. 9–16. ISBN 99934-39-07-X.&lt;/ref&gt; Scholae ad instar Hispanicum exemplar educativum fundatur; Lingua Anglica et Francica obligatoriae linguae peregrinae et privatis et publicis scholis sunt,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110803222706/http://www.see.gob.do/documentosminerd/Desarrollo%20Curricular/guia-didac-inicial.pdf Guía Didáctica. Inicial] (PDF). Ministerium Educationis Rei publicae Dominicianae. I. 2010. ISBN 978-99934-43-26-1. Archivatum ex originali (PDF) die 3 Augusti anni 2011.&lt;/ref&gt; quamquam qualitas docendarum linguarum peregrinarum ieiuna est.&lt;ref&gt; Apolinar, Bethania (die 2 Augusti anni 2015). [https://www.listindiario.com/la-republica/2015/08/02/382666/ensenanza-del-ingles-es-pobre-en-escuelas &quot;Enseñanza del inglés es &quot;pobre&quot; en escuelas&quot;] (Hispanice). Dominicopoli: Listín Diario. Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt; Aliquae privata instituta educativa disciplinam aliarum linguarum, insigniter Italianae, Iaponicae et Mandarinae, praebent.&lt;ref&gt;&quot;Especialistas en idiomas&quot; (Hispanice). Hoy digital. Die 28 Iunii anni 2006. Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pujols, Daniela (die 23 Aprilis anni 2015). [https://web.archive.org/web/20181013093433/https://listindiario.com/la-vida/2015/04/23/364463 &quot;Colegio Chino: Cuando el idioma no es limitante&quot;] (Hispanice). Listín Diario. Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt;

[[Lingua creola Haitiana]] maxima lingua minoritaria est in Re publica Dominiciana et ea loquuntur [[Haitia]]ni immigrantes et eorum posteri.&lt;ref&gt; Baker, Colin; Prys Jones, Sylvia, eds. (1998). [ttps://books.google.es/books?id=YgtSqB9oqDIC&amp;pg=PA389&amp;dq=second+largest+language+spoken+in+the+dominican+republic&amp;redir_esc=y&amp;hl=es#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Encyclopedia of Bilingualism and Bilingual Education''.] p. 389. ISBN 1-85359-362-1. Inspectum die 20 Novembris anni 2015.&lt;/ref&gt; Est communitas paucorum milium hominum quorum proavi [[Lingua Anglica Samanaensis|Lingua Anglica Samanaensi]] in [[Paeninsula Samanaensis|Paeninsula Samanaensi]]&lt;ref name=&quot;samanaensis&quot;&gt;Confer binomen &quot;Lyria samanaensis&quot;.&lt;/ref&gt; loquebantur. Qui sunt posteri antiquorum addictorum Aframericanorum qui [[saeculum 19|saeculo XIX]] venerant, sed solum pauci senes hac lingua hodie loquuntur.&lt;ref&gt;Davis, Martha Hellena (Martha Ellen) (2011). [https://es.scribd.com/document/248798261/La-Historia-de-Los-Inmigrantes-Afro-Americanos-y-Sus-Iglesias-en-Samana-Segun-El-Reverendo-Nehemiah-Willmore &quot;La Historia de Los Inmigrantes Afro-Americanos Y Sus Iglesias En Samaná Según El Reverendo Nehemiah Willmore&quot;.] ''Boletín Del Archivo General de La Nación''. 36 (129): 237–45.&lt;/ref&gt; Periegesis, cultura [[musica popularis|popularis]] Statunitensis, Dominicianorum Statunitensium affectio et nationales oeconomicae relationes cum Civitatibus Foederatis Americae alios Dominicianos ad discendam linguam Anglicam incitant. Res publica Dominiciana collocata est ex ordine secundo in America Latina et tertio vicesimo in toto orbe terrarum in proficientia linguae Anglicae.&lt;ref&gt; [https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/ Which countries are best at English as a second language?] (Anglice), Forum Oeconomicum Mundiale. Inspectum die 10 Iulii anni 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180706190728/https://www.ef.com/wwpt/epi/regions/latin-america/dominican-republic/ EF English Proficiency Index – Dominican Republic] (Anglice), EF Education First. Inspectum die 10 Iulii anni 2017.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Dominicianorum [[sermo patrius]] secundum anni 1950 censum&lt;ref&gt;Nicasio Rodríguez, Irma; Jesús de la Rosa (1998). ''Historia, Metodología y Organización de los Censos en República Dominicana: 1920–1993'' (Hispanice). Dominicopoli: Sedes Nationalis Statisticae. pp. 44, 131.&lt;/ref&gt;
|-
! Lingua   !! Totum % !! Urbibus % !! Ruri %
|-|| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| [[Lingua Hispanica|Hispanica]] || style=&quot;text-align:center;&quot;|  98,00 || style=&quot;text-align:center;&quot;|  97,82 || style=&quot;text-align:center;&quot;|  98,06
|-
| [[Lingua Francica|Francica]] || style=&quot;text-align:center;&quot;|  1,19 || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,39|| style=&quot;text-align:center;&quot;|  1,44
|-
| [[Lingua Anglica|Anglica]] || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,57 || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,96|| style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,45
|-
| [[Lingua Arabica|Arabica]] || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,09 || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,35|| style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,01
|-
| [[Lingua Italiana|Italiana]] || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,03 || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,10|| style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,006
|-
| Alia lingua  || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,12 || style=&quot;text-align:center;&quot;|  0,35|| style=&quot;text-align:center;&quot;| 0,04
|}

=== Religio ===
[[Fasciculus:Santo_Domingo_-_Catedral_Santa_Maria_La_Menor_02.JPG|thumb|[[Cathedralis Dominicopolitana]], prima cathedralis [[America]]e.]]
{{bar box
|título=Religiones in Re publica Dominiciana
|width=350px
|títulobar=#ddd
|left1=Religio&lt;ref&gt;[ww.thearda.com/internationalData/countries/Country_70_2.asp Dominican Republic (Anglice)]. The Association of Religion Data Archives.&lt;/ref&gt;
|right1=Percentatio
|float=left
|bars=
{{bar percent|[[Religio Christiana|Christiani]]|#9955BB|95.0}}
{{bar percent|[[Irreligio|Sine religione]]|red|2.6}}
{{bar percent|Aliae [[Religio|religiones]]|blue|2.2}}
}}

Res publica Dominiciana [[Libertas religionis|libertatem religionis]], per suam constitutionem, permittit, dum etiam omnibus religionibus tolerationem confirmat. Attamen, [[Ecclesia Catholica Romana]] [[religio publica]] habetur, culta a 68,9% incolarum. Catholicos Romanos sequuntur [[Protestantes]] (18,2%), [[irreligio]]si (10,6%) et aliorum religionum asseclae (2,3%), ubi includuntur [[musulmanus|Musulmani]], [[Iudaei]], religiones Afrocaribicae ([[Palus (religio)|Palus]], [[Vodun]], [[Sanctaria]] et caetera) apud alias. Nuper hac in natione coeperunt coli aliae denominationes religiosae, sicuti [[Spiritismus|Spiritae]] (2,2%), [[Ecclesia Iesu Christi Diebus Ultimis Sanctorum|Mormones]] (1,1%), [[Buddhismus|Buddhistae]] (0,1%), [[Religio Baha'i|Bahaistae]] (0,1%) et religiones traditionales Sinicae (0,1%). Nationi duae [[Sanctus patronus|sanctae patronae]] sunt: [[Domina Nostra de la Altagracia]]&lt;ref name=&quot;Domina&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dnuse.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis A Domina Nostra vulgo de la Altagracia in Higüey, seu Higueyensis&quot;.&lt;/ref&gt; et [[Nostra Domina Mercedis]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170624232219/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_70_2.asp Dominican Republic] (Anglice). The Association of Religion Data Archives.&lt;/ref&gt;

Ecclesia Catholica exeunte saeculo XIX auram popularem perdere coepit. Quod accidit quia deficiebat collocatio pecuniae sacerdotibus et programmatibus subsidii. Eodem tempore motus Evangelicus Protestans auram popularem adipìsci coepit. Hac in natione religiosae discordiae rarae sunt.&lt;ref&gt;Encyclopedia of World Cultures &quot;Dominicans&quot;, [http://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/christianity/roman-catholic-orders-and-missions/dominicans] (Anglice).&lt;/ref&gt;

=== Praecipuae urbes ===
Hic inferius est tabula cum urbibus populosissimis in Re publica Dominiciana secundum Sationem Nationalem Statisticae anno 2015.&lt;ref&gt;[&quot;Expansión Urbana de las ciudades capitales de RD: 1988-2010&quot;] (Hispanice). Dominicopoli: Statio Nationalis Statisticae. Kalendis Maiis anni 2015. ISBN 978-9945-8984-3-9. Inspectum die 25 Ianuarii anni 2016.&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable floatright&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; margin-left:0px; font-size:70%&quot;
|-
! align=center style=&quot;background:#B9D5E4;&quot; | Positio
! align=center style=&quot;background:#B9D5E4;&quot; | [[Urbs]]
! align=center style=&quot;background:#B9D5E4;&quot; | [[Provinciae Rei publicae Dominicianae|Provincia]]
! align=center style=&quot;background:#B9D5E4;&quot; | [[Numerus incolarum|Incolae]]
! align=center style=&quot;background:#B9D5E4;&quot; | Positio
! align=center style=&quot;background:#B9D5E4;&quot; | [[Urbs]]
! align=center style=&quot;background:#B9D5E4;&quot; | [[Provinciae Rei publicae Dominicianae|Provincia]]
! align=center style=&quot;background:#B9D5E4;&quot; | [[Numerus incolarum|Incolae]]
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 1 ||align=left | [[Dominicopolis]] &lt;ref name=&quot;Egger&quot;&gt;{{Egger DL|43}}&lt;/ref&gt; seu [[Sanctus Dominicus (Res publica Dominiciana)|Sanctus Dominicus]]&lt;ref name=&quot;Dominici&quot;&gt;&quot;Civitas S. Dominici&quot;: vide imaginem  nostram anni 1589&lt;/ref&gt; || [[Districtus Nationalis]] || 4 665 802 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 11 || align=left | [[Sanctus Ioannes Maguanensis]]&lt;ref name=&quot;Ioannis&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dsjdr.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Sancti Ioannis Maguanensis&quot;.&lt;/ref&gt; || [[Sanctus Ioannes (Res publica Dominiciana)|Sanctus Ioannes]]&lt;ref name=&quot;Ioannis&quot;/&gt;  || 156 583
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 2 ||align=left | [[Sanctus Iacobus Equitum]]&lt;ref name=&quot;Equitum&quot;/&gt;  || [[Sanctus Iacobus (Res publica Dominiciana)|Sanctus Iacobus]]&lt;ref name=&quot;Argenteus&quot;&gt;[http://www.e-rara.ch/zut/content/pageview/12351901 Lexicon Universale Hofmann] ubi dicitur: &quot;Hispaniola (...) nunc Dominicopolitana juncta, Zeibum, ''Zeibo'', Fanum S. Jacobi, ''Sant Jago'', egregio situ inclyta, Portus Argenteus, seu ''Puerto de la Plata'', ob commercii frequentiam, (...)&quot;.&lt;/ref&gt; || 1 301785 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 12 || align=left | [[Cotoy]]&lt;ref name=&quot;Dahabon&quot;&gt;[https://books.google.es/books?id=MTY8AAAAcAAJ&amp;pg=PT36&amp;lpg=PT36&amp;dq=%22primum+Santheremus+Xamanae+latus%22&amp;source=bl&amp;ots=TGz0GECZBL&amp;sig=xqahpRYlRXKa7XjEBLt9G-phaY8&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjZ6Li8qdXWAhWCIcAKHQqrDpsQ6AEILTAA#v=onepage&amp;q=Hifpaniola&amp;f=false De rebus Oceanis &amp; Orbe novo decades tres a Petro Martyro ab Anghiera], ubi dicitur &quot;(...) Aliae sunt regiones, Dahabon, Cybaho, Manabaho. Cotoy est in insuale medio (...)&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[:es:Cotuí#cite_ref-2|Vicipaedia Hispanica]], ubi dicitur: &quot;''La ciudad de Cotuí es el municipio cabecera de la provincia de Sánchez Ramírez. Su nombre, escrito antiguamente Cotuy o Cotoy (...)''&quot;.&lt;/ref&gt; || [[Provincia Sanchezramirensis]]&lt;ref name=&quot;sanchezramirense&quot;&gt;E gentilico Hispanico ''sanchezramirense''.&lt;/ref&gt;  || 154 343
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 3 ||align=left | [[Portus Argenteus (urbs)|Portus Argenteus]]&lt;ref name=&quot;Argenteus&quot;/&gt; seu [[Portus Argentarius (urbs)|Portus Argentarius]]&lt;ref name=&quot;Argentarii&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dpupl.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Portus Argentarii&quot;.&lt;/ref&gt; || [[Portus Argenteus]]&lt;ref name=&quot;Argenteus&quot;/&gt; seu [[Portus Argentarius]]&lt;ref name=&quot;Argentarii&quot;/&gt;  || 330 783 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 13 || align=left | [[Urbs Baniensis]]&lt;ref name=&quot;Baniensis&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dbani.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Baniensis&quot;.&lt;/ref&gt; || [[Peravia]] || 145 595
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 4 ||align=left | [[Hygvei]]&lt;ref name=&quot;Hygvei&quot;/&gt; seu [[Salvaleon]]&lt;ref name=&quot;Salvaleon&quot;/&gt; || [[Altagracia]]&lt;ref name=&quot;Domina&quot;/&gt; || 322 266 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 14 || align=left | [[Bonao]]&lt;ref&gt;Confer binomen &quot;Meliola bonaoensis&quot;.&lt;/ref&gt; || [[Dominus Nouel (provincia)|Dominus Nouel]] || 142 984 
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 5 ||align=left | [[Sanctus Petrus de Macoris (urbs)|Sanctus Petrus de Macoris]]&lt;ref name=&quot;Macoris&quot;/&gt; || [[Sanctus Petrus de Macoris (provincia)|Sanctus Petrus de Macoris]]&lt;ref name=&quot;Macoris&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dsnpm.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Sancti Petri de Macoris&quot;.&lt;/ref&gt;  || 263 077 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 15 || align=left | [[Haina (Res publica Dominicana)|Haina]]&lt;ref&gt;Confer binomen &quot;Teichospora hainensis&quot;.&lt;/ref&gt; || [[Sanctus Christophorus (provincia Dominiciana)|Sanctus Christophorus]] || 142 322
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 6 ||align=left | [[Conceptio de Vega]]&lt;ref name=&quot;Conceptio&quot;/&gt; || [[Vega (Res publica Dominiciana)|Vega]]&lt;ref name=&quot;Conceptio&quot;/&gt; seu [[Provincia Vegensis]]&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dlave.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Vegensis&quot;.&lt;/ref&gt; || 253 919 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 16 || align=left | [[Barahona]]&lt;ref name=&quot;Barahonensis&quot;/&gt; || [[Provincia Barahonensis]]&lt;ref name=&quot;Barahonensis&quot;/&gt; || 138 470
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 7 ||align=left | [[Sanctus Christophorus (urbs Dominiciana)|Sanctus Christophorus]] || [[Sanctus Christophorus (provincia Dominiciana)|Sanctus Christophorus]] || 240 705 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 17 || align=left | [[Azua Compostellae]]&lt;ref name=&quot;Azua&quot;&gt;[http://www.e-rara.ch/zut/content/pageview/12351901 Lexicon Universale Hofmann] ubi dicitur: &quot;Hispaniola (...) Azua seu Compostella &amp; Mons Christi, salis fodinis fructuosa. (...)&quot;.&lt;/ref&gt; || [[Azua]] &lt;ref name=&quot;Azua&quot;/&gt; || 125 487
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 8 ||align=left | [[Sanctus Franciscus de Macoris]]&lt;ref name=&quot;Sanctus Franciscus de Macoris&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dsnfm.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Sancti Francisci de Macoris&quot;.&lt;/ref&gt;  || [[Duarte]] &lt;ref name=&quot;duarteensis&quot;&gt;Confer binomen &quot;Ilex duarteensis&quot;.&lt;/ref&gt; || 213 906 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 18 || align=left |[[Mao]]&lt;ref name=&quot;Mao&quot;&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dbara.html catholic-hierarchy.org] ubi apparet &quot;Dioecesis Maoënsis-Montis Christi&quot;.&lt;/ref&gt; || [[Valverde (Res publica Dominiciana)|Valverde]] || 117 481
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 9 ||align=left | [[Romana (urbs)|Romana]] || [[Romana (Res publica Dominiciana)|Romana]] || 207 784  || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 19 || align=left | [[Nagua]] || [[Maria Trinitas Sánchez (provincia)|Maria Trinitas Sánchez]] || 117 195
|-
| align=center style=&quot;background:#DCE9F0;&quot; | 10 ||align=left | [[Moca (Res publica Dominicana)|Moca]] || [[Provincia Espaillatensis]]&lt;ref name=&quot;espaillatense&quot;&gt;Confer gentilicum Hispanicum &quot;espaillatense&quot;.&lt;/ref&gt; || 186 225 || align=center style=&quot;background:#f0f0f0;&quot; | 20 || align=left | [[Villa Formosa (Res publica Dominiciana)|Villa Formosa]] || [[Romana (Res publica Dominiciana)|Romana]] || 108 563
|}{{clear}}

=== Immigratio et emigratio ===
[[Fasciculus:Colonia Japonesa.jpg|thumb|upright=1.35|[[Iaponia|Iaponiensis]] descendentis familia [[Constantia (Res publica Dominicana)|Constantiae]] vicinitate Coloniae Iaponicae.]]
[[Saeculum 20|Saeculo XX]], multi [[Arabes]] (e [[Libanus|Libano]], [[Syria]] et [[Palaestina]])&lt;ref name=&quot;González&quot;&gt;González Hernández, Iulius Amabilis (Julio Amable) (die 11 Augusti anni 2012). [http://www.idg.org.do/capsulas/agosto2012/agosto201211.htm &quot;Registro de Inmigrantes de El Líbano&quot;]. ''Cápsulas Genealógicas en Areíto'' (Hispanice).&lt;/ref&gt;, [[Iaponia|Iaponienses]] et, minore gradu, [[Corea]]ni in natione agricolae et mercatores consederunt. [[Sinensis|Sinenses]] societates negotia in telecommunicationibus, fodinis et ferrivia invenerunt. Arabica communitas auget crescenti indice et numerantur 80 000.&lt;ref name=&quot;González&quot;/&gt;

Praeterea, descendentes immigrantium ex aliis Caribicis insulis venientium sunt, apud quas [[Sanctus Christophorus et Nives]], [[Antiqua (insula)|Antiqua]], [[Insula Sancti Vincentii|Sanctus Vincentius]], [[Mons Serratus (insula)|Mons Serratus]], [[Tortola]], [[Sancta Crux (insula)|Sancta Crux]]&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=jrRX72gH89QC&amp;pg=RA4-PA639&amp;lpg=RA4-PA639&amp;dq=insula+%22Montis+serrati%22&amp;source=bl&amp;ots=06X3debBgl&amp;sig=1O6YiPE2OGIncuT8tuQkJ8NVsZQ&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiH--Gzq-XaAhUDjSwKHdgVCZEQ6AEIQDAJ#v=onepage&amp;q=insula%20%22Montis%20serrati%22&amp;f=false Hübner Ioannes. Kort begryp der oude en nieuwe geographie], ubi dicitur &quot;S. CROIX in't Latijn Insula S. Crucis&quot;.&lt;/ref&gt;, [[Sanctus Thomas (insula Virginea Civitatum Foederatarum)|Sanctus Thomas]]&lt;ref&gt;Cf.
{{CathHierDiocese|stth|Dioecesis Sancti Thomae in Insulis Virgineis}}&lt;/ref&gt; et [[Guadalupia (praefectura)|Guadalupia]]. Qui harundinis saccharinae plantationibus et navalibus [[Sanctus Petrus de Macoris (urbs)|Sancti Petri de Macoris]]&lt;ref name=&quot;Macoris&quot;/&gt; et [[Portus Argenteus (urbs)|Portu Argenteo]]&lt;ref name=&quot;Argenteus&quot;/&gt; seu [[Portus Argentarius (urbs)|Portu Argentario]]&lt;ref name=&quot;Argentarii&quot;/&gt; laborabant. [[Portoricus|Portoricenses]], et minore gradu, [[Cuba]]ni immigrantes in Rem publicam Dominicianam e mediis [[anni 1800|annis 1800]] usque ad annum [[1940]] propter inopem oeconomiam et socialem perturbationem in suis respectivis nationibus fugerunt. Multi Portoricenses immigrantes [[Hygvei]]s&lt;ref name=&quot;Hygvei&quot;&gt;[https://books.google.es/books?id=Lmk8NQJuOYYC&amp;pg=PA541&amp;lpg=PA541&amp;dq=xaragua+quinque+regna&amp;source=bl&amp;ots=sR2UpmmuwN&amp;sig=pgR-Okk_dmk7K16ilQLWebcy6dY&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjkspX7hefVAhWLQBQKHXyEBWMQ6AEIPTAJ#v=onepage&amp;q&amp;f=false Georgi Horni Arca Noæ, sive Historia imperiorum et regnorum à condito orbe.]&lt;/ref&gt; seu [[Salvaleon]]e&lt;ref name=&quot;Salvaleon&quot;/&gt;, apud alias urbes, consederunt et rapide assimulati sunt similem ob culturam. Ante [[Secundum bellum mundanum|Secundum Bellum Mundanum]], 800 [[Iudaei|Iudaeorum]] profugorum in Rem publicam Dominicianam venerunt.&lt;ref name=&quot;CCNY&quot;&gt;&quot;CCNY Jewish Studies Class to Visit Dominican Village that Provided Refuge to European Jews During World War II&quot; (Press release). City College of New York. November 13, 2006. Archived from the original on May 10, 2011. Retrieved August 3, 2010.&lt;/ref&gt;

Innumeros immigrantes e [[Mare Caribicum|Caribicis]] nationibus venerunt, quia natio oeconomicas opportunitates ottulit. Sunt 32 000 [[Iamaica]]norum Rem publicam Dominicianam incolentium.&lt;ref&gt;Joshua Project (2016). [https://joshuaproject.net/people_groups/12316 &quot;The Jamaicans people group is reported in 14 countries&quot;] (Anglice). Joshuaproject.net. Inspectum die 19 Octobris anni 2016.&lt;/ref&gt; Est crescens [[Portoricus|Portoricensium]] immigrantium numerus, praesertim [[Dominicopolis|Dominicopoli]] et locis circumiectis; Creduntur numerare circa 10 000.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110317050440/http://www.topix.com/forum/world/dominican-republic/T4ULLRH92RE5AQ2UL &quot;Growing Puerto Rican population in the Dominican Republic&quot;] (Anglice). Universitas Centralis Orientis. Archivatum ex originali die 17 Martii 2011. Inspectum die 19 Iulii anni 2010..&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.diariolibre.com/noticias/ms-de-medio-milln-de-inmigrantes-residen-en-el-pas-EDDL381577 &quot;Más de medio millón de inmigrantes residen en el país&quot;] (Hispanice). diariolibre.com. Kalendis Maiis anni 2013. Inspectum die 19 Octobris anni 2016.&lt;/ref&gt;

==== Haitiana immigratio ====
[[Fasciculus:Haiti deforestation.jpg|thumb|upright=1.35|Satellitalis imago finium inter nudum [[Haitia]]e prospectum (laeva) et Rei publicae Dominicianae (dextera), in promptu posita [[desilvatio]]ne Haitiani lateris.]]
[[Fasciculus:Dominicans and Haitians Braving the Weather.jpg|thumb|upright=1.35|Dominiciani et Haitiani lineati ad frequentandas medicos praebitores e Subsidiis Exercitus [[Statunitensis]].]]
[[Haitia]] Rei publicae Dominicianae vicina natio et valde inopior, minus evoluta et praeterea minime evoluta natio in Hemisphaerio Occidentali est. Anno 2003, 80% Haitianorum pauperes (54% abiecta paupertate viventes) et 47,1% analphabeti erant. Novem millionis hominum natio quoque rapide crescentem numerum incolarum habet, sed circiter duae tertiae partes operariorum formalibus laboribus carent. Haitianus per capita [[PDG]] 1 300 [[dollarium (CFA)|$]] anno 2008 aut minus quam una sexta pars Dominiciani erat.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160131115215/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ha.html &quot;CIA – The World Factbook – Dominican Republic&quot;] (Anglice). [[Procuratio Nuntiorum Centralis]] (CIA). Inspectum [[10 Ianuarii]] anni 2010.&lt;/ref&gt;

Ideo hecatontades milium Haitianorum in Rem publicam Dominicianam migraverunt, aestimatis 800 000 Haitianorum hac in natione.&lt;ref name=&quot;Diógenes&quot;/&gt;, dum alii in Haitia natos tam numerosos quam millio putant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20020421144908/http://www.hrw.org/reports/2002/domrep/domrep0402-02.htm &quot;Illegal people&quot;] (Anglice). [[Custodia Iurum Humanorum]]. Archivatum ex originali die 2002-04-21. Inspectum die 29 Maii anni 2007.&lt;/ref&gt; In demissi salarii et haud idoneis laboribus in re exstructoria, domestica purgatione et harundinetis saccharis laborare solent.&lt;ref&gt;Iacobus (James) Ferguson. [http://minorityrights.org/publications/migration-in-the-caribbean-haiti-the-dominican-republic-and-beyond/ &quot;Migration in the Caribbean: Haiti, the Dominican Republic and Beyond&quot;] (PDF) (Anglice). Minority Rights Group International. Inspectum die 14 Ianuarii anni 2008.&lt;/ref&gt; Sunt accusationes ut aliqui Haitiani immigrantes condicionibus similibus servitudini laborent et valde sub iugum mittantur.&lt;ref&gt;[ttps://www.huffingtonpost.com/richard-morse/haitian-cane-workers-in-t_b_626610.html?ref=twitter Ricardus (Richard) Morse: Haitian Cane Workers in the Dominican Republic] (Anglice). Huffingtonpost.com. Inspectum die 22 Septembris anni 2011.&lt;/ref&gt;

Propter basicarum opium et medicarum facultatum carentiam in Haitia, magnus Haitianarum feminarum numerus, crebro cum aliquot salutis problematibus advenientes, Dominicianum versus solum limites transeunt. Consulto adveniunt per ultimas gravitatis hebdomades medicam curam partui impetratum, quia Dominiciana publica nosocomia medicas curas non recusant propter nationalitatem aut legalem statum. Statistica Dominicopolitano e nosocomio circa 22% partuum Haitianarum matrum esse referunt.&lt;ref&gt;Pantaleón, Doris (die 20 Ianuarii anni 2008). [https://web.archive.org/web/20101013090741/http://listin.com.do/la-republica/2008/1/20/45034/El-22-de-los-nacimientos-son-de-madres-haitianas &quot;El 22% de los nacimientos son de madres haitianas&quot;] (Hispanice). Listin Diario. Archivatum ex originali die 13 Octobris anni 2010.&lt;/ref&gt;

Haitia quoque severam ambitalem degradationem patitur. Desilvatio in Haitia divulgata est; hodie minus quam quaternae centesimae partes Haitianarum silvarum manent, et pluribus in locis solum usque ad saxum basale valde erodatum est.&lt;ref&gt;&quot;Dirt Poor — Haiti has lost its soil and the means to feed itself&quot; (Anglice).&lt;/ref&gt; Haitiani carbonem ligni urunt ut 60% domesticae energiae producantur. Cum Haitia virentem materiem urendam consumpsisset, Haitiani illegalem carbonis mercatum Dominiciano in latere creaverunt. Consertoriae aestimationes illegalem motum 115 [[tonna]]rum carbonis per hebdomadem e Re publica Dominiciana in Haitiam calculant. Dominiciani officiales saltem decem autoplautra per hebdomadem carbone onerata fines transire aestimant.&lt;ref&gt;[http://latinamericanscience.org/2014/03/the-charcoal-war/ &quot;The charcoal war&quot;] (Anglice).&lt;/ref&gt;

Anno 2005, Dominicianus Praeses Leonellus Fernández collectivas Haitianorum expulsiones impugnant, quia factae sunt &quot;abusivo inhumanoque modo&quot;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070422232810/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGAMR270012007 &quot;Dominican Republic: A Life in Transit&quot;]. [[Amnestia Internationalis]]. Die 21 Martii anni 2007. Archivatum ex originali die 22 Aprilis anni 2007. Inspectum die 3 Iunii anni 2007.&lt;/ref&gt; Cum Nationum Unitarum delegatio praeliminariam relationem se grave problema rassismi discriminationisque contra Haitianae originis homines invenisse affirmantem edixisset, Dominicianus [[Minister rerum externarum|Minister Rerum Externarum]] [[Carolus Morales Troncoso]] formalem affirmationem id denuntians edixit, asserverans: &quot;nostri fines cum Haitia problemata habent; hoc est nostra realitas et intellegenda est. Praecipuum suverenitatem cum indifferentia et securitatem cum [[xenophobia]] non confundere est&quot;.&lt;ref&gt;Diogenes (Diógenes) Pina (Pridie Kalendas Novembres anni 2007). &quot;[https://web.archive.org/web/20080109074036/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=39867 Republic: Gov't Turns Deaf Ear to UN Experts on Racism&quot;] (Anglice). Inter Press Service (IPS). Archivatum ex originali die 9 Ianuarii anni 2008. Inspectum die 14 Ianuarii anni 2008.&lt;/ref&gt;

Haitianorum immigrantium pueri crebro discives sunt et diakoniae eis denegantur, quoniam etiam parentibus denegatur Dominiciana nationalitas, et transeuntes residentes propter suum illegalem aut indocumentatum statum putantur; pueris, quamquam crebro eligibiles sunt Haitianae nationalitati&lt;ref&gt;[http://www.oas.org/juridico/MLA/en/hti/en_hti-int-const.html &quot;Constitutio Haitianae anni 1987&quot;] (Anglice). Inspectum die 16 Octobris anni 2010. &quot;ARTICULUS 11: Quilibet homo e Haitiano patre aut Haitiana matre qui nativi Haitiani essent et nunquam suam nationalitatem renuntiaverint natus Haitianam nationalitatem partus tempore possidet&quot;&lt;/ref&gt;, haec negatur ab Haitia, ob carentiam propriorum documentorum aut testium.&lt;ref&gt;Maureen Lynch (Kalendis Novembribus anni 2007). [https://web.archive.org/web/20080708224221/http://www.refugeesinternational.org/content/article/detail/9770 &quot;Dominican Republic, Haiti, and the United States: Protect Rights, Reduce Statelessness&quot;] (Anglice). Refugees International. Archivatum ex originali die 8 Iulii anni 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Andreas (Andrew) Grossman (die 11 Octobris anni 2004). [http://www.uniset.ca/naty/maternity/ &quot;Birthright citizenship as nationality of convenience&quot;] (Anglice). ''Acta Tertii Colloquii de Nationalitate''. Consilium Europaeum. Inspectum die 3 Iunii anni 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; [https://web.archive.org/web/20080708193320/http://www.caribbeannetnews.com/cgi-script/csArticles/articles/000052/005242.htm &quot;Dominican Republic, Haiti, and the United States: Protect rights, reduce statelessness&quot;]. Reuters. Die 19 Ianuarii anni 2007. Archivatum ex originali die 8 Iulii anni 2008. Inspectum die 29 Maii anni 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michaela (Michelle) García (2006). [https://web.archive.org/web/20070807031700/http://www.amnestyusa.org/Fall_2006/No_Papers_No_Rights/page.do?id=1105216&amp;n1=2&amp;n2=19&amp;n3=358 &quot;No Papers, No Rights&quot;] (Anglice). [[Amnestia Internationalis]]. Archivatum ex originali die 2007-08-07. Inspectum die 29 Maii anni 2007.&lt;/ref&gt;

=== Emigratio ===
[[Fasciculus:Dominican people at Dominican parade, New York City.jpg|thumb|upright=1.25|Pompa Diei Dominiciani [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]] anno 2014.]]
Trium exeuntis [[saeculum 20|saeculi XX]] undarum prima anno 1961 coepit, interfecto dictatore Trujillo,&lt;ref&gt;Iacobus (James) A. Wilderotter (die 3 Ianuarii nni 1975). [https://nsarchive2.gwu.edu//NSAEBB/NSAEBB222/family_jewels_wilderotter.pdf &quot;Memorandum for the File, &quot;CIA Matters&quot;&quot;] (Anglice) (PDF). National Security Archive.&lt;/ref&gt; propter metum talionis a dictatoris Trujillo sociatis et politicam incertitudinem generatim. Anno [[1965]] Civitates Foederatae Americae militarem Rei publicae Dominicianae occupationem inceperunt ut finiretur bellum civile. Praeter haec, Civitates Foederatae itinerum restrictiones leniverunt, quod facilius ut Dominiciani Statunitensia visa impetrarent fecit.&lt;ref&gt;Morrison, Thomas K.; Sinkin, Ricardus (Richard) (hieme anni 1982). &quot;International Migration in the Dominican Republic&quot; (Anglice). ''International Migration Review''. 16 (4, Special Issue: International Migration and Development): 819–836. doi:10.2307/2546161. JSTOR 2546161.&lt;/ref&gt; E 1966 in 1978, exodus perrexit, propulsus alta vacuitate laboris et politica repressione. Communitates prima immigrantium unda in CFA sessae rete quod posteriores adventus adiuvaret creaverunt.&lt;ref name=&quot;Annenberg&quot;&gt;[http://www.learner.org/libraries/socialstudies/9_12/weir/background.html &quot;Migration Trends in Six Latin American Countries&quot;] (Anglice). Annenberg Foundation.&lt;/ref&gt;

Ineuntibus anni 1980, horarium deminutum operis, inflatio et incrementum valoris dollarii, omnia ad tertiam emigrationis undam e Re publica Dominiciana contribuerunt. Hodie, emigratio e Re publica Dominiciana alta manet.&lt;ref name=&quot;Annenberg&quot;/&gt; Anno 2012 erant propemodum 1,7 milliones Dominiciani descendentes in CFA, computatis et nativis et peregre natis.&lt;ref&gt;US Census Bureau 2012 American Community Survey B03001 1-Year Estimates HISPANIC OR LATINO ORIGIN BY SPECIFIC ORIGIN (Anglice). Archivatum die 15 August anni 2014, in Wayback Machine. Inspectum die 20 Septembris anni 2013.&lt;/ref&gt; Erat etiam crescens Dominiciana immigratio in [[Portoricus|Portoricum]], cum prope 70 000 Dominicianorum ibi anno 2010 viventium. Quamquam iste numerus lente decrevit et immigratio motus inversus est ob Portoricensem crisin oeconomicam anni 2016.

=== Valetudo ===
[[Fasciculus:Homs links 179.jpg|thumb|Valetudinarium Metropolitanum [[Sanctus Iacobus Equitum|Sancti Iacobi Equitum]].]]
Anno [[2007]], Res publica Dominiciana natalium indicem 22,91 pro 1000 et mortuorum indicem 5,32 pro 1000 habuit.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; Dominiciana iuventus in Re publica Dominiciana aetatis grex sanissimus est.

[[Sida]]e et viri [[VIDH]] praevalentia in Re publica Dominiciana anno 2011 et propemodum in 0,7% collocatur, quae est relative demissa Caribicas intra formas, cum circiter 62 milliones Dominicianorum positivorum sidae/viro VIDH.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160629102325/http://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.AIDS.ZS/countries Prevalence of HIV, total (% of population ages 15–49) | Data | Table] (Anglice). Data.worldbank.org. Inspectum die 2 Aprilis anni 2014.&lt;/ref&gt; Per contra, vicina Haitia sidae viri VIDH indicem ad Rem publicam Dominicianam correspondentem duplicat. Missio in CFA fundata ad pugnandum contra sidam hac in natione adiuvat.&lt;ref&gt;«The President's Emergency Plan for AIDS Relief» (Anglice) (PDF). Office of the U.S. Global AIDS Coordinator. Aprili anni 2005. Archivatum forma (PDF) die 15 Februarii anni 2009.&lt;/ref&gt; [[Febris dengue]] [[endemismus|endemica]] in Re publica facta est et sunt casus [[malaria]]e et [[Zika virus|Zikae viri]].&lt;ref&gt;[https://wwwnc.cdc.gov/travel/page/risk-of-zika-selected-destination «Zika Virus in the Dominican Republic»] (Anglice). ''CDC''. [[5 Augusti|Nonis Augustis]] anni 2016. Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180514171250/https://travel.state.gov/content/travel/en/international-travel/International-Travel-Country-Information-Pages/DominicanRepublic.html «Dominican Republic».] ''[[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]]''. nspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt;

[[Abortus|Abruptio graviditatis]] illegalis est omnibus casibus in Re publica Dominiciana, prohibitio quae includit conceptiones post [[stuprum]] aut [[incestus|incestum]] et condicionibus quibus matris valetudo in periculo versatur, quamquam sit letalis.&lt;ref&gt;Romo, Raphaël (Rafael) (die 18 Augusti anni 2012). [https://edition.cnn.com/2012/08/18/world/americas/dominican-republic-abortion/index.html Pregnant teen dies after abortion ban]. ''CNN''.&lt;/ref&gt; Haec prohibitio reiterata est a Gubernio Dominiciano in rogatione constitutionalis emendationis Septembri anni 2009.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170702210544/http://www.foxnews.com/story/2009/09/18/dominican-republic-reaffirms-commitment-against-legalizing-abortion.html «Dominican Republic Reaffirms Commitment Against Legalizing Abortion».] (Anglice) Fox News. Die 18 Septembris anni 2009. Inspectum anno 10 Septembris anni 2010.&lt;/ref&gt;

=== Educatio ===
[[Fasciculus:UASD Santiago - 031.jpg|thumb|[[Universitas Autonoma Dominicopolitana]] (Hispanice: ''Universidad Autónoma de Santo Domingo'').]]
Ludus litterarius a Ministerio Educationis temperatur, cum educatio omnium civium et iuvenum ius in Re publica Dominiciana sit.&lt;ref&gt;[http://www.oas.org/juridico/spanish/mesicic2_repdom_sc_anexo_7_sp.pdf &quot;LEY 66–97 Ley General de Educación&quot;] (Hispanice) (PDF).&lt;/ref&gt;

Puerorum ludus dissimilibus in cyclis ordinatur et prodest ad circulum aetatis inter 2 et 4 ac ad circulum aetatis inter 4 et 6. Puerorum ludus obligatorius non est, excepto ultimo anno. Basica educatio obligatoria est et prodest pueris inter 6 et 14 annos natis. Educatio Secundaria obligatoria non est, quamquam est munus Civitatis eam offerre gratis. Prodest pueris inter 14 et 18 annos natis et ordinatur communi in nucleo quattuor annorum et trium modorum bimorum studiorum quae offeruntur in tribus dissimilibus optionibus: generali seu academico, polytechnico (industriali, agrario et diaconiis) et artificioso.

Educationis Superioris systema in institutis et universitatibus consistit. Instituta maioris technici gradus cursus offerunt. Universitates curricula technica, graduum et postgraduum offerunt; temperantur a Ministerio Educationis Superioris, Scientiae et Technologiae.&lt;ref&gt;[http://www.seescyt.gov.do/baseconocimiento/Leyes y reglamentos/Ley139-01 Educación Superior.pdf &quot;Ley 139-01 de Educación Superior, Ciencia y Tecnología&quot;]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Hispanice) (PDF). Archivatum ex originali (PDF) Kalendis Maiis anni 2015.&lt;/ref&gt;

=== Crimen ===
Anno 2012 Res publica Dominiciana [[index caedium|indicem caedium]] 22,1 pro 100 000 hominum habebat.&lt;ref name=&quot;UNODC&quot;&gt;[https://www.unodc.org/gsh/en/index.html &quot;UNODC: Global Study on Homicide&quot;] (Anglice). ''[[Officium Nationum Unitarum drogis et sceleribus cohibendis]]''. Anno 2013. Inspectum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt; Erat summa 2 268 caedium in Re publica Dominiciana anno 2012.&lt;ref name=&quot;UNODC&quot;/&gt;

Res publica Dominiciana locus [[Transitus (commercium)|transitus]] [[Columbia]]nis [[droga|drogis]] destinatis ad Europam non minus quam Civitates Foederatas Canadamque facta est.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Michael Winerip (die 9 Iulii anni 2000). [https://www.nytimes.com/2000/07/09/us/why-harlem-drug-cops-don-t-discuss-race.html?scp=2&amp;sq=Why%20Harlem%20Drug%20Cops%20Don%27t%20Discuss%20Race&amp;st=cse &quot;Why Harlem Drug Cops Don't Discuss Race&quot;]. ''[[The New York Times]]''.&lt;/ref&gt; [[Lavatio pecuniae]] a [[Columbia]]nis [[droga]]e [[chartelum|chartellis]] propter illicitarum pecuniariarum transactionum facilitatem secundatur.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt; Anno 2004, aestimabatur 8% cocaini furtim in Civitates Foederatas importati per Rem publicam Dominicianam venisse.&lt;ref&gt;Ribando, Clara (Claire) (die 5 Martii anni 2005). [https://fpc.state.gov/documents/organization/46402.pdf &quot;Dominican Republic: Political and Economic Conditions and Relations with the United States&quot;] (Anglice) (PDF). CRS Report for Congress. Retrieved May 29, 2007.&lt;/ref&gt; Res publica Dominiciana respondit cretis conatibus prehendendorum drogiae [[Transitus (commercium)|transituum]], illorum involutorum comprehendorum tradendorumque et confligendae lavationis pecuniae.

Crebro levis tractatio violentorum scelerorum continuus localis controversiae fons fuit. Aprili anni 2010, quinque adulescentes, 15 et 17 annos nati, telo duos autocineti meritorii rectores transfixerunt et interfecerunt et alios quinque interfecerunt cum coegissent eos acidum purgatorium bibere. Die 24 Septembris anni 2010, adulescentes ad catenase tribus ad quinque annos damnati sunt, quamquam autocineti meritorii rectorum familiae reclamitaverunt.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/news/world-latin-america-11404313 &quot;Teenagers jailed for taxi drivers' murder&quot;] (Anglice). ''BBC News''. die 24 Septembris anni 2010.&lt;/ref&gt;

== Cultura ==
Propter [[syncretismus|culturalem syncretismum]], Dominicianorum cultura moresque [[Europa]]eam culturalem basin habet, et [[Africa|Africis]] et autochthonicis [[Taini]]cis elementis affectam, quamquam endogena elementa Dominicianam intra culturam orta sunt;&lt;ref name=&quot;Esteva&quot;&gt;Esteva Fabregat, Claudius (Claudio) (1981). &quot;La hispanización del mestizaje cultural en América&quot; (PDF). ''Revista Complutense de Historia de América'' (Hispanice). [[Universitas Complutensis Matritensis]]. 1: 133. ISSN 0211-6111. Inspectum die 26 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt; culturaliter Res publica Dominiciana est apud Europaissimas nationes in [[America Hispanica]], iuxta cum [[Portoricus|Portorico]], [[Cuba]], [[Chilia|Chilia Media]], [[Argentina]] et [[Uraquaria]].&lt;ref name=&quot;Esteva&quot;&gt;Esteva Fabregat, Claudius (Claudio) (1981). &quot;La hispanización del mestizaje cultural en América&quot; (PDF). ''Revista Complutense de Historia de América'' (Hispanice). [[Universitas Complutensis Matritensis]]. 1: 133. ISSN 0211-6111. Inspectum die 26 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt; Hispanica instituta coloniali tempore in Dominicianae culturae creatione praevalere potuerunt, sicuti relativus successus in [[acculturatio]]ne et [[assimilatio culturalis|assimilatione culturali]] Africorum servorum Africum culturalem pondus deminuerunt, comparatione aliarum Caribicarum nationum.
Musica et artes athleticae praecipuae Dominiciana in cultura sunt, cum essent [[Meringinis (genus musicum)|meringinis]] ac [[bachata]] (Hispanice ''merengue'' ac ''bachata'', respective) nationales saltatio musicaque et [[basipila]] percara ars athletica.&lt;ref name=&quot;Ambasciata&quot;/&gt;

=== Artes oculorum ===
Dominiciana ars forsitan nitidorum ardentiumque colorum imaginibusque quae in omnibus periegeticis munusculorum tabernis totam per nationem venduntur adiuncta est. Nihilominus, natio longam [[bellae artes|bellarum artium]] historiam in medios [[anni 1800|annos 1800]] regressam habet, cum natio independens facta est et nationalis artis scaena oriri coepit.

Historice, huius temporis picturae in imaginibus conexis ad nationalem independentiam, historicas scaenas, efficies sed etiam topia et naturae mortuae imagines versae sunt. Picturae genera inter [[neoclassicismus|neoclassicismum]] et [[romanticismus|romanticismum]] extenduntur. Inter annos 1920 et 1940 artis scaena [[Realismus (artes)|realismi]] et [[impressionismus|impressionismi]] generibus affecta est. Dominiciani artifices in frangenda priora academica genera incubuerunt ut evolverentur independentiora individualiaque genera.

=== Architectura ===
[[Fasciculus:DOMREP-s-dom-panteon-innen.jpg|thumb|left|Pantheum nationale [[Dominicopolis|Dominicopoli]].]]
[[Architectura]] in Re publica Dominiciana complexam dissimilium culturarum permixtionem repraesentat. Profundum [[Europa]]eorum colonorum pondus evidentissimum totam per nationem est. Ornatis designationibus et [[Barocus|barocis]] structuris distinctum, hoc genus urbe capite [[Dominicopolis|Dominicopoli]] melius videri potest, quae est domus primae cathedralis, castelli, monasterii et fortalitiae in tota [[America]], sitorum Urbe Coloniali (Hispanice ''Ciudad Colonial'') huius urbis, area declarata [[Patrimonium totius mundi|patrimonio totius mundi]] ab [[UNESCO]].&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/526 &quot;Colonial City of Santo Domingo&quot;] (Anglice et Francice). Centrum [[Patrimonium totius mundi|patrimonii totius mundi]] ab [[UNESCO]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.unesco.org/nac/geoportal.php?country=DO&amp;language=E &quot;Dominican Republic National Commission for UNESCO&quot;] (Anglice et Francice). ''UNESCO''. Die 14 Novembris anni 1957. Consultum die 24 Augusti anni 2016.&lt;/ref&gt; Designationes extensae sunt per villas et aedificia totam per nationem. Animadverti potest quoque in aedificiis exteriores partes tectorio politas, flexas ianuas fenestrasque et rubrarum tegularum tecta continentibus.

Autochthones Rei publicae Dominicianae gentes etiam significativum pondus in nationis architectura habuit. [[Taini]] magnopere anacartio et guano (siccis arecaceais foliis) nitebantur ad componenda opera manualia, opera artis, supellectiles et domos. Luto, culmatis tectis et anacartio, dederunt aedificiis interioribusque supellectilibus naturalem aspectum, continenter mixtum cum insulae circumiectis.

Nuper, orta periegesi et crescente favore populi sicuti Caribica vacationis destinatione, architecti in Re publica Dominiciana nunc innivatorias designationes emphasim in luxu ponentes incorporare coepit. Multimodis architecturalia loca ludrica, villae et deversoria nova genera implent, dum exsecutiones veteribus de rebus offeruntur. Hoc novum genus simplificatis angularibus angulis et magnis fenestris exteriores interioresque partes commiscentibus depingitur. Habita cultura sicuti toto, praesentes architecti locupletem Rei publicae Dominicianae historiam et aliquot culturas complectuntur ad creandum aliquod novum. Inspectis novis villis, inveniri potest trium praecipuorum generum coniunctio: villa angularem, modernisticam aedificationem, flexas Hispanici Colonialis generis fenestras et traditionalem Tainicum lectulum pensilem in cubiculi maeniano continere potest.

=== Coquina ===
[[Fasciculus:ChicharronMixto.JPG|thumb|Tzitzarro mixtus, commune ferculum hac in natione ortum ex [[Vandalitia]] in meridionali Hispania.]]
Dominiciana coquina praesertim [[Gastronomia Hispanica|Hispanica]], [[Taini]]ca, et [[Africa]] est. Usitata coquina simillima inventae{{dubsig}} in aliis [[America Latina|Latinamericanis]] civitatibus est, sed multa e ferculorum nominibus dissimilia sunt. Ientaculi ferculum ex [[ovum|ovis]] et [[mangu]] (Hispanice ''mangú'') sive aulicoctorum [[plantanus|plantanorum]] pulticula consistit. Vigoratiores{{dubsig}} mangus versiones sociantur frictae carni, praesertim salumini&lt;ref&gt;[[:en:Salami#cite_ref-2|Vicipaedia Anglica]]&lt;/ref&gt; Dominiciano (Hispanice ''salami Dominicano''); caseo; aut ambobus. Prandii, generatim maximus et praecipuus cibus quotidianus, plerumque ex [[oryza]], carne, is et acetariis consistens. [[Vexillum (ferculum)|Vexillum]] (Hispanice ''La Bandera'') prandii ferculum cum maximo populi favore est; consistens e carne et rubris fabis super alba oryza. [[Sancoctum]] (Hispanice ''sancocho'') est minutal crebro carnis varietatibus septem factum.
[[Fasciculus:Patacones.JPG|thumb|upright=0.9|Tostones, frictorum [[plantanus|plantanorum]] ferculum.]]

Cibi carnibus amylisque pro lacticiniis holeribusque favere solent. Multa fercula [[condimentum frictum|condimento fricto]] (Hispanice ''sofrito'') fiunt, quod est mixtura localium herbarum quibus utuntur sicuti umido condimento carnibus et assatura quae augeat omnes sapores ferculorum. Austrocentrale per litus, [[purgurium]] sive integrum [[Triticum (alimentum)|triticum]] praecipuum elementum [[tabbula|tabbūla]] seu purgurii acetaria (Hispanice ''quipes'' seu ''tipili'') est. Apud alios praedilectos cibos sunt [[tzitzarro]]nes (Hispanice ''chicharrones''), [[manihot esculenta]] (Hispanice ''yuca''), [[tapioca]] (Hispanice ''casabe''), [[pastelletti]] (Hispanice ''pastelitos'') seu [[artocreas|artocreata]] (Hispanice ''empanadas''), [[Ipomoea batatas|batatae]], [[pastelli]] (Hispanice ''pasteles en hoja''), [[isicium Dominicianum|isicia Dominiciana]] (Hispanice ''chimichurris'') et [[tosto]]nes (Hispanice ''tostones'').

Aliquae bellaria quibus Dominiciani fruuntur sunt [[oryza cum lacte]] (Hispanice ''arroz con leche''), [[scriblita Dominiciana]] (Hispanice ''bizcocho dominicano''), [[fabae cum dulci]] (Hispanice ''habichuelas con dulce''), [[pulticula tumida]] (Hispanice ''flan''), [[nivata sorbitio]] (Hispanice ''frío frío''), [[dulce lactis]] (Hispanice ''dulce de leche''), [[harundo saccharina]] (Hispanice ''caña''). Potiones quibus Dominiciani fruuntur sunt [[morir soñando]], [[rhomium]], [[cervesia]], [[mamma ioanna]] (Hispanice ''Mamá Juana''),&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304073748/http://www.republicadominicana.net/4-bebidas-tipicas-de-republica-dominicana/ &quot;Bebidas típicas de República Dominicana&quot;] Archivatum die 4 Martii anni 2016, in Wayback Machine. RepublicaDominicana.net (Hispanice).&lt;/ref&gt; potiones spumeae (Hispanice '''batidas''), [[sucus|suci naturales]] (Hispanice ''jugos naturales''), [[potio e colubrinā ellipticā]] (Hispanice ''mabí''), [[coffeum]] et [[maizium cum lacte]] (Hispanice ''chaca, maíz caqueao, maíz casqueado, maíz con dulce'' seu ''maíz con leche''), ultima potio inventa solum meridionalibus in provinciis huius nationis sicuti in [[Sanctus Ioannes (Res publica Dominiciana)|Sancto Ioanne]]&lt;ref name=&quot;Ioannis&quot;/&gt;

=== Musica et saltatio ===
[[Fasciculus:Merengue dancing.jpg|thumb|upright=0.8|left|[[Meringinis Dominicanus|Meringinis]] musica genus autochthonum Rei publicae est.]]
Musice, Res publica Dominiciana nota est propter popularrimum{{dubsig}} in toto orbe terrarum [[musica|genus musicum]] [[meringinis Dominicanus|meringinis]] (Hispanice ''merengue'') nuncupatum,&lt;ref name=&quot;Harvey&quot;&gt; Harvey, Ioannes (Sean) (2006). ''The Rough Guide to The Dominican Republic'' (Anglice). Rough Guides. ISBN 1-84353-497-5.&lt;/ref&gt; genus vivacis, rapidorum motuum, rhythmi et saltationis musica consistens e [[tempo]]{{dubsig}} circiter 120 in 160 numerorum pro minuta (quamquam mutat) fundata musicis in elementis sicuti [[apparatus tympanorum|apparatu tympanorum]], [[aërophonum|aërophonis]], [[chordophonum|chordophonis]], et [[harmonium|harmonio]], non minus quam aliquibus elementis unicis [[lingua Hispanica|Hispanophono]] in Caribico, sicuti [[tympanum Dominicianum|tympano Dominiciano]] (Hispanice ''tambora'') et [[guira]] (Hispanice ''güira'').
[[Fasciculus:Juan Luis Guerra en Acceso Total (6).jpg|thumb|Dominicianus cantor [[Ioannes Ludovicus Guerra]] icon meringinis musicae generis.]]

Cuius syncopati numeri membranophonis Latinamericanis, [[aërophonum|aërophonis metallicis]], gravi sono et [[clavicymbalum|clavicybalo]] aut pinnaria utuntur. Inter [[1937]] et [[1950]], musica [[meringinis Dominicanus|meringinis]] (Hispanice ''merengue'') internationaliter provecta est Dominicianis a gregibus sicuti Billo's Caracas Boys, Chapuseaux &amp; Damiron &quot;Los Reyes del Merengue,&quot; Joseito Mateo, apud alios. Radiophoni, televisio et media internationalia eam longius pervulgaverunt. Notissimos apud meringinis exsecutores [[Wilfridus Vargas]], [[Ioannes Ventura]], [[suorum carminum actor]]es [[Fratres Rosario]], [[Ioannes Ludovicus Guerra]], [[Ferdinandus Villalona]], [[Eduardus Herrera]], [[Sergius Vargas]], [[Antonius Rosario]], [[Milly Quezada]] et [[Chichí Peralta]] sunt.

Meringinis popularis in Civitatibus Foederatis, praesertim in [[Ora Orientalis Civitatum Foederatarum|Ora Orientali]], per [[anni 1980|annos 1980]] et [[anni 1990|annos 1990]]&lt;ref name=&quot;Harvey&quot;&gt; Harvey, Ioannes (Sean) (2006). ''The Rough Guide to The Dominican Republic'' (Anglice). Rough Guides. ISBN 1-84353-497-5.&lt;/ref&gt; factus est, cum multi Dominiciani cantores in Civitatibus Foederatis, imprimis [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]], residentibus in Latinamericanae consociationis scaena acta ponere coeperunt et consecuti sunt radiophonicam transmissionem. Apud quos sunt Victor Roque y La Gran Manzana, Henry Hierro, Zacarias Ferreira, Aventura, et Milly Jocelyn Y Los Vecinos. [[Bachata]]e ortus, iuxta cum crescenti numero Dominicanorum apud alios Latinamericanos greges Novum Eboracum, [[Nova Caesarea|Novam Caesaream]] et [[Florida]]m incolentium, generale popularitatis incrementum Dominicianae musicae contribuit.&lt;ref name=&quot;Harvey&quot;&gt; Harvey, Ioannes (Sean) (2006). ''The Rough Guide to The Dominican Republic'' (Anglice). Rough Guides. ISBN 1-84353-497-5.&lt;/ref&gt;

[[Bachata]], musicae saltationisque genus in ruralibus marginalibusque Rei publicae Dominicianae vicinitatibus ortum, valde popularis facta est recentibus annis. Cuius argumentum crebro amatorium est, praesertim praevalent amatorii angoris tristitiaeque narrationes. Revera, originale generis nomen ''amargue'' erat (scilicet &quot;acritudo&quot; seu &quot;acris musica&quot;), donec satis ambiguum (et affectionem neutrum) vocabulum bachata populare factum est. Bachata orta ex et adhuc arcte relata ad Panlatinamericanum amatorium genus [[musica bolerica|bolericum]]&lt;ref&gt;Cf. &quot;Institutum internationale nómine Forum Oeconómicum Mundi&quot; in J. J. del Col, ''[https://web.archive.org/web/20110531174857/http://www.juan23.edu.ar/latin/download/diccionario_latin.pdf Diccionario Auxiliar Español-Latino]'' ([[Diccionario Auxiliar Español-Latino]])&lt;/ref&gt; (Hispanice ''bolero'') nuncupatum. Per tempus, meringine et Latinamericanorum citharae Hispanicae generorum varietate affecta est.

[[Palus (musica)|Palus]] (Hispanice ''palo'') Afrodominiciana sacra musica quae totam per insulam inveniri potest est. Tympanum humanaque vox praecipua instrumenta sunt. Palus religiosis caerimoniis —sanctorum sollemnibus plerumque coincidentes— non minus quam saecularibus festis et peculiaribus occasionibus canitur. Cuius radices in [[Congo (flumen)|Congi]] regione Centroccidentalis Africae sunt, sed Europaeis ponderibus in melodiis mixtus est.&lt;ref&gt;[http://www.iasorecords.com/music/palo-drum-afro-dominican-tradition Palo Drum: Afro-Dominican Tradition] (Anglice). iasorecords.com.&lt;/ref&gt;

Musica [[salsa]] plurimam popularitatem hac in natione habuit. Exeuntibus annis 1960 Dominiciani musici sicuti [[Ioannes Pacheco]], gregis [[Fania All-Stars]] creator, significativo munere in evolvendo pervulgandoque hoc genere functi sunt.

[[Musica rockiana]] Dominiciana etiam popularis est. Multi, si non plerique, eius cantorum Dominicopolin et [[Sanctus Iacobus Equitum|Sanctum Iacobum]] incolunt.

=== Moda ===
[[Fasciculus:Oscar de la Renta (cropped).jpg|thumb|upright=0.9|Dominicianus autochthon, modae designator et liquoris odorati artifex [[Anscarius de la Renta]].]]
Natio se iactat quia habet una e decem insignissimis designationis scholis in regione, La Escuela de Diseño de Altos de Chavón, quae hanc nationem praecipuum actorem in [[moda]]e et designationis mundo facit. Notus modae designator [[Anscarius de la Renta]] in Re publica Dominiciana anno 1932 natus et [[Statunitensis]] civis anno 1971 factus est. Ducente Hispano designatore [[Christophorus Balenciaga|Christophoro Balenciaga]] et postea cum domo [[Lanvin]] [[Lutetia]]e laboravit. Anno 1963, proprium pittacium habens designavit. Suo domicilio in Civitatibus Foederatis posito, Anscarius de la Renta tabernulas exquisitas per nationem aperuit. Cuius opus Francicam Hispanicamque modam Statunitensibus cum generibus commiscet.&lt;ref&gt;Fashion: Oscar de la Renta (Dominican Republic) (Anglice). Archivatum die [[16 Ianuarii]] anni 2013, apud Wayback Machine. WCAX.com – Inspectum [[31 Octobris|pridie Kalendas Novembres]] anni 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;De la Renta&quot;&gt;[https://www.britannica.com/biography/Oscar-de-la-Renta Oscar de la Renta] (Anglice). [[Encyclopædia Britannica]]. Inspectum [[31 Octobris|pridie Kalendas Novembres]] anni 2012.&lt;/ref&gt; Quamquam suum domicilium Novi Eboraci posuit, Anscarius de la Renta etiam suum opus in [[America Latina]] promovit et activus in sua autochthonica Re publica Dominiciana mansit, ubi caritativae activitates et personales adeptiones ei Ordinem Meriti Ioannis Pauli Duarte et Ordinem Christophori Columbi meritae sunt.&lt;ref name=&quot;De la Renta&quot;/&gt; Anscarius de la Renta [[Cancer (morbus)|cancri]] implicationibus die 20 Octobris anni 2014 mortuus est.

=== Nationalia symbola et dies festi ===
[[Fasciculus:Pereskia quisqueyana.JPG|thumb|upright=0.7|''[[Pereskia quisqueyana]].'']]
Aliquae e praecipuis Dominicianis symbolis [[vexillum]]; [[insigne]]; et [[hymnus nationalis]], ''[[Hymnus Nationalis Rei publicae Dominicianae|Himno Nacional]]'' intitulatus, sunt. Vexillum magnam albam crucem id in partes quattuor dividentem habet. Duae partes rubrae et duae cyaneae sunt. Ruber color sanguinem a liberatoribus fusum repraesentat. Cyaneus Dei protectionem nationi exprimit. Alba crux liberatorum pugnam ad relinquendam futuris aetatibus liberam nationem symbolizat. Alternativa interpretatio est ut cyaneus desideratum progressus libertatisque repraesentet, dum albus pacem unitatemque apud Dominicianos symbolizet.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090113181033/http://www.ejercito.mil.do/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=165&amp;Itemid=132 &quot;Ejército Nacional de la República Dominicana – Bandera Nacional&quot;] (Hispanice). Exercitus Nationalis Rei Publicae Dominicianae. Archivatum ex originali die 13 Ianuarii anni 2009. Recuperatum die 20 Octobris anni 2008.&lt;/ref&gt;

Media in cruce est insigne Dominicianum, eisdem coloribus quam in vexillo nationali. Insigne rubrum, album cyaneumque scutum vexillo indutum cum Bibliis, aurea cruce et sagittis pingit; scutum oleae ramo (a sinistra) et arecaceo ramo (a dextera) circumdatur. Biblia traditionaliter veritatem lucemque repraesentant. Aurea crux redemptionem e servitudine repraesentat et sagittae nobiles milites celsasque res militares symbolizant. Cyanea taeniola super scuto dicit &quot;''Dios, Patria, Libertas''&quot; (scilicet &quot;Deum, Patriam, Libertatem&quot;). Rubra taeniola sub scuto dicit, &quot;''República Dominicana''&quot; (scilicet &quot;Rem publicam Dominicianam&quot;). Ex omnibus mundi vexillis, Bibliorum depictio unica vexillo Dominiciano est.

[[Flos nationalis]] ''[[Pereskia quisqueyana]] et [[arbor nationalis]] ''[[Swietenia mahagoni]]'' est.&lt;ref&gt;López, Yaniris (die 17 Iulii anni 2011). [https://web.archive.org/web/20181215172626/https://listindiario.com/la-vida/2011/7/16/196080/La-rosa-de-Bayahibe-nuestra-flor-nacional &quot;La rosa de Bayahíbe, nuestra flor nacional&quot;] (Hispanice). ''Listin Diario''.&lt;/ref&gt; [[Avis nationalis]] ''[[Dulus dominicus]]'' est.&lt;ref&gt;Pérez, Faustinus (Faustino). &quot;El jardín Botánico Nacional&quot;. ''DiarioDigitalRD.com'' (Hispanice). Archivatum ex originali die 23 Octobris anni 2008. Inspectum die 20 Octobris anni 2008.&lt;/ref&gt;

Res publica Dominiciana Sollemnitatem [[Domina Nostra de la Altagracia|Dominae Nostrae de la Altagracia]]&lt;ref name=&quot;Domina&quot;/&gt; (Hispanice ''Día de la Altagracia'') die [[21 Ianuarii]] ad honorem sanctae patronae; Diem [[Juan Pablo Duarte|Ioannis Pauli Duarte]] die 26 Ianuarii ad honorem unius e patribus conditoribus; Diem Independentiae die 27 Februarii; Diem Restitutionis die 16 Augusti; Sollemnitatem [[Nostra Domina Mercedis|Nostrae Dominae Mercedis]] (Hispanice ''Día de la Altagracia'') die 24 Septembris; et Diem Constitutionis die 6 Novembris celebrat.

=== Artes athleticae ===
[[Fasciculus:DSC00621 Albert Pujols.jpg|thumb|upright=0.7|Dominicianus autochthon et [[Maioris Ligae Basipila]]e (Anglice ''Major League Baseball'' seu ''MLB'') lusor [[Albertus Pujols]].]]
[[Basipila]] longe popularissima ars athletica in Re publica Dominiciana est.&lt;ref name=&quot;Harvey&quot;&gt; Harvey, Ioannes (Sean) (2006). ''The Rough Guide to The Dominican Republic'' (Anglice). Rough Guides. ISBN 1-84353-497-5.&lt;/ref&gt; Natio basipilae ligam cum turmis sex habet. Cuius tempus ex more Octobri mense incipit et Ianuario finit. Post Civitates Foederatas, Res publica Dominiciana secundum maximum numerum lusorum in [[Maioris Ligae Basipila]] (Anglice ''Major League Baseball'' seu ''MLB'') habet. [[Olvadus Virgil Senior]] primus lusor in MLB in Re publica Dominiciana natus die 23 Septembris anni 1956 factus est. [[Ioannes Marichal]] et [[Petrus Martínez]] unici lusores in Re publica Dominiciana nati in [[Aula Famae Basipilae]] (Anglice ''Baseball Hall of Fame'') sunt.&lt;ref&gt;&quot;Marichal, Juan&quot; (Anglice). ''Aula Famae Basipilae''. Inspectum die 19 Iulii anni 2010.&lt;/ref&gt; Apud claros basipilae lusores in Re publica Dominiciana natos [[Hadrianus Beltré]], [[Robinson Canó]],[[Ricardus Carty]], [[Starling Marte]], [[Vladimirus Guerrero]], [[Georgius Antonius Bell]], [[Iulianus Javier]], [[Franciscus Liriano]], [[Manuel Ramírez]], [[Iosephus Bautista]], [[Edwinus Encarnación]],[[Hanleyus Ramírez]], [[David Ortiz]], [[Albertus Pujols]], [[Nelson Cruz]], [[Ubaldus Jiménez]], [[Iosephus Reyes (obstructor citerior)|Iosephus Citerior]], [[Placidus Polanco]] et [[Samuel Sosa]] sunt. [[Philippus Alou]] quoque successu sicuti procurator&lt;ref&gt;Puesan, Antonius (Antonio) (die 2 Martii anni 2009). [https://web.archive.org/web/20130116214549/http://www.sobreeldiamante.com/dominicana-busca-corona-en-clasico-mundial.html &quot;Dominicana busca corona en el clásico mundial&quot;] (Hispanice). Sobre el Diamante. Archivatum ex originali die 16 Ianuarii anni 2013. Inspectum die 22 Octobris anni 2012.&lt;/ref&gt; et [[Omar Minaya]] sicuti procurator generalis fructus est. Anno 2013, turma Dominiciana invicta ivit in via vincendi in [[Classicum certamen mundanum basipilae|Classico certamine mundano basipilae]] anni 2013.

In [[Pugilatio (moderna)|pugilatione]], natio plurimos pugiles in toto orbe terrarum notos et aliquot principes in toto terrarum orbe victores protulit,&lt;ref&gt;Fleischer, Nat; Sam Andre; Don Rafael (2002). ''An Illustrated History of Boxing'' (Anglice). Citadel Press. pp. 324, 362, 428. ISBN 0-8065-2201-1.&lt;/ref&gt; tales [[Carolus Cruz (pugil)|Carolus Cruz]], eius frater [[Leonardus Cruz|Leonardus]], [[Ioannes Antonius Guzmán (pugil)|Ioannes Antonius Guzmán]] et [[Ioannes Guzmán (pugil)|Ioannes Guzmán]]. [[Canistriludium]] quoque relative alto popularitatis gradu fruitur. [[Tito Horford]], eius filius [[Al Horford|Al]], [[Philippus López (canistrilusor)|Philippus López]] et [[Franciscus García (canistrilusor)|Franciscus García]] sunt apud Dominicianos natos lusores in praesenti aut olim in [[Sodalitas Nationalis Canistriludii|Sodalitate Nationali Canistriludii]] (Anglice ''National Basketball Association'' seu ''NBA''). Olympionices cum clipeo aureo et princeps in toto terrarum orbe victor [[Cursus impedimentorum|cursor impedimentorum]] [[Felix Sánchez]] est e Re publica Dominiciana, velut [[Foedus Pediludii Nationale|Foederis Pediludii Nationalis]] (Anglice ''National Football League'' seu ''NFL'') cornu defensivum [[Ludovicus Castillo (harpastum Americanum)|Ludovicus Castillo]].&lt;ref&gt;Shanahan, Thomas (Tom) (die 24 Martii anni 2007). [https://web.archive.org/web/20070505132520/http://www.sdhoc.com/main/articles/sportsatlunch/Sportsatlunch2007/Sanchezcastillo &quot;San Diego Hall of Champions – Sports at Lunch, Luis Castillo and Felix Sanchez&quot;] (Anglice). Aula Campionum Didacopolitana. Archivatum ex originali die 5 Maii anni 2007. Inspectum die 29 Maii anni 2007.&lt;/ref&gt;

Aliae praecipuae artes athleticae [[follis volatilis]], anno 1916 Statunitensibus a classiariis introductus et a [[Foederatio Dominiciana Follis Vollatilis|Foederatione Dominiciana Follis Vollatilis]] (Hispanice ''Federación Dominicana de Voleibol'' seu ''FEDOVOLI'') rectus; [[taequondo]], ubi [[Gabriel Mercedes]] Olympicam medaliam argenteam anno 2008 adeptus est; et [[iudo]] sunt.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101206101315/http://www.fedojudo.org/fedojudo/index.cfm &quot;Fedujudo comparte con dirigentes provinciales&quot;] (Hispanice). fedojudo.org. Archivatum ex originali die 6 Decembris anni 2010. Inspectum die 15 Septembris anni 2010.&lt;/ref&gt;

== Codices ==
Rei publicae Dominicianae hi codices sunt:
* DOM, secundum normam [[ISO 3166-1]] alpha-3 (catalogi codicum nationum);
* DOM, secundum [[Catalogus codicum nationum Consilii Olympici Internationalis|catalogum codicum nationum Consilii Olympici Internationalis]];
* DOM, secundum [[Catalogus codicum internationalium notaculi autocineti|catalogum codicum internationalium notaculi autocineti]];
* DOM, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]] codicem alpha-3;
* DR, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]];
* DO, secundum normam [[ISO 3166-1]] (catalogi codicum rerum publicarum), codicem alpha-2 (catalogi codicum civitatis);
* DO, secundum [[Dominium summum|dominium interretiale]];

== Coniunctio communium ==
* [[Miamia]] ([[CFA]])
* [[Sarasota]] ([[CFA]])
* [[Novum Eboracum (urbs)|Novum Eboracum]] ([[CFA]]) (anno 1983)
* [[Matritum]] ([[Hispania]])

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{Fontes geographici}}
{{CommuniaCat|Dominican Republic|Rem publicam Dominicianam}}
* [http://www.presidencia.gob.do/ Praesidatus Rei publicae Dominicanae] (Hispanice)
* [https://web.archive.org/web/20180701020555/http://www.dominicanrepublic.com/ Situs interretialis officialis huius nationis] (Anglice, Hispanice, Francice, Italiane, Theodisce, Russice et Arabice)
* [https://web.archive.org/web/20080705060056/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/dominicanrepublic.htm Res publica Dominiciana] apud ''UCB Libraries GovPubs'' (Anglice)
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1216926.stm Rei publicae Dominicianae descriptio] e [[BBC News]] (Anglice)
* [http://www.godominicanrepublic.com/ Situs interretialis officialis Ministerii Periegeseos Rei publicae Dominicianae] (Anglice, Hispanice, Lusice, Francice, Italiane, Theodisce, Russice et Sinice)
* [http://www.iddi.org/ Situs interretialis officialis IDDI seu Instituti Dominiciani Progressus Integri]
* [https://socialjusticebooks.org/store/dominican-republic/ Conexus Caribici: Res publica Dominiciana] didascalius libellus mediae scholae et lycei studentibus (Anglice)

{{America}}
{{Capsae collectae|Res publica Dominiciana|politica|{{Praesides rei publicae Dominicanae}}{{Cancellarii rei publicae Dominicanae}}}}

{{Myrias|Geographia}}
{{FA stella}}

[[Categoria:Civitates sui iuris|Dominiciana res]]
[[Categoria:Condita 1844]]
[[Categoria:Res publica Dominiciana|!]]</text>
      <sha1>jo483b945s26hjdva1q8plz7wms53n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Terra Nova et Terra Laboratoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2752</id>
    <revision>
      <id>3990777</id>
      <parentid>3878976</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2074" sha1="o1sdufpbdxnrxity28d3bg8lqjtexfy" xml:space="preserve">{{Videdis|Terra Nova (discretiva)}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
{{res|Terra Nova et Terra Laboratoria}}&lt;ref&gt;Vide [[Terra Nova]] et [[Terra Laboratoria]].&lt;/ref&gt; vel {{res|Terra Nova et Estotilandia}}&lt;ref&gt;De  Estotilandia v. [https://www.raremaps.com/gallery/detail/20751/Estotilandia_et_Laboratoris_Terra/Wytfliet.html &quot;Estotilandia et Laboratoris terra&quot;], tabula {{Creanda|nl|Cornelis Wijtfliet|Cornelis Wijtfliet|Cornelis Wijtfliet}} anni 1597; [[Ioannes Georgius Theodorus Graesse|J. G. Th. Graesse]], ''[[Orbis Latinus]]'', [[Brunsvicum|Brunopoli]] 1972, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0005/bsb00050913/images/index.html?id=00050913&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=41 vol. II, p. 39].&lt;/ref&gt; ([[Lingua Anglica|Anglice]] ''Newfoundland and Labrador'', [[Francogallice]] ''Terre-Neuve-et-Labrador'') est [[provinciae Canadenses|provincia]] [[Canada|Canadensis]] in litore [[paeninsula Laboratoria]] ad litus [[mare Laboratorium|maris Laboratorii]] et in [[Terra Nova]] sita. Anno [[2001]] [[Terra Nova]] et [[Terra Laboratoria]] coniunctae sunt.

==Urbes==
*[[Urbs Sancti Ioannis Terrae Novae]] (caput)
*[[Urbs Estotilandiensis|Urbs Laboratoris]]
*[[Rivus Anguli]]
*[[Happy Valley-Goose Bay|Urbs Vallis Laetae et Sinus Anserini]]
*[[Gander]]
*[[Sanctus Antonius (Terra Nova)|Sanctus Antonius]] ''Saint Anthony''

==Flumina==
* [[Churchill (flumen Laboratoriae)|Churchill]]

==Sententia==
&quot;Quaerite primum regnum dei&quot;&lt;ref&gt;[[Evangelium secundum Matthaeum]], 6:33. Sed &quot;Quaerite prime ''(sic)''...&quot; [https://www.gov.nl.ca/exec/cabinet/protocol/emblems/ in situ gubernationis provinciae] et in aliis locis.&lt;/ref&gt;

==Notae==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20080514221106/http://www.newfoundlandlabrador.com/ Situs periegeticus provinciae]
* [https://web.archive.org/web/20080514221106/http://www.newfoundlandlabrador.com/ Situs rectionis provincialis]

{{geo-stipula}}
{{Canada}}

[[Categoria:America Septentrionalis Britannica]]
[[Categoria:Canada Atlantica]]
[[Categoria:Terra Nova et Estotilandia|!]]</text>
      <sha1>o1sdufpbdxnrxity28d3bg8lqjtexfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NTV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2996</id>
    <revision>
      <id>3990783</id>
      <parentid>2404473</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="rlj9eshokr0m7v3zd6uokpkpczy74fo" xml:space="preserve">{{discretiva}}

'''NTV''':

#[[Televisio Nationalis]] ([[Turcia]], [[Nigeria]] et [[Russia]])
#[[Televisio Terranoviensis]] ([[Terra Nova et Terra Laboratoria]])</text>
      <sha1>rlj9eshokr0m7v3zd6uokpkpczy74fo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2013</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3046</id>
    <revision>
      <id>3990964</id>
      <parentid>3987715</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122288" sha1="nsobm8zficzkmizaat3dt37huizdz2i" xml:space="preserve">{{Decennium|202|MMXIII}}

== Eventa ==
=== Mense Ianuario ===
* '''[[2 Ianuarii]]''' — [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum Americae]] [[Senatus (CFA)|Senatus]] et [[Camera Repraesentantium Civitatum Foederatarum|Camera Repraesentantium]] conventum de fisco cum praeside [[Barack Obama]] faciunt.
* '''[[2 Ianuarii]]''' — Vir in parvo vico [[Daillon]] in [[Helvetia]]e [[Valesia]] tres mulieres necat aliosque duos homines vulnerat.
* '''[[3 Ianuarii]]'''—Pratorum silvarumque incendia in [[Tasmania]] saevire incipiunt. Ibi et in provincia [[Nova Cambria Australis|Nova Cambria Australi]] usque ad diem 8 Ianuarii late diffunduntur.&lt;sup&gt;(''[http://www.theaustralian.com.au/news/nation/most-of-bushfire-missing-now-located/story-e6frg6nf-1226548699461 The Australian] [http://www.theaustralian.com.au/news/fast-moving-fire-takes-properties-in-central-victoria-as-nsw-battles-135-blazes/story-e6frg6n6-1226549351466 ibidem]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[3 Ianuarii]]'''—Nova varietas generis ''[[Norovirus|Noroviri]]'' ab eruditis describitur, nomine &quot;[[Sydney 2012]]&quot;, quo morbus in homines permultis hieme 2012/2013 transitur.&lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/society/2013/jan/09/norovirus-vomiting-bug-rise The Guardian]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.eurosurveillance.org/ViewArticle.aspx?ArticleId=20345 Eurosurveillance]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[6 Ianuarii]]'''—Diurnarii nuntiorum ''[[Nanfang zhoumo|Nánfang zhoumò]]'' (&quot;Hebdomas terrae meridianae&quot;), [[Quancheum|Quanchei]] in [[Sinae (regio)|Sinis]] divulgatorum, laborem suum ob [[censura]]m recusant &lt;sup&gt;(''[http://www.scmp.com/comment/blogs/article/1121880/southern-weekends-moment-reckoning South China Morning Post]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[6 Ianuarii]]'''—[[Gerardus Depardieu]] ob vectigalia [[Francia]]e &quot;nimis gravia&quot; civitatem [[Russia|Russicam]] manibus [[Vladimirus Putin|Vladimiri Putin]] accepit &lt;sup&gt;(''[http://ephemeris.alcuinus.net/homines.php?id=1167 Ephemeris]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[7 Ianuarii]]'''—[[Pinacotheca Nationalis (Britannia)|Pinacotheca Nationalis]] [[Londinium|Londiniensis]] effigiem [[Hieronymus Fracastorius|Fracastorii]] (medici qui [[syphilis|syphilidem]] primus descripsit) a [[Titianus|Titiano]] pictam esse recognovit &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2013/jan/07/titian-painting-rediscovered-national-gallery The Guardian]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140714162520/http://www.burlington.org.uk/magazine/back-issues/2013/201301/ The Burlington Magazine (situs venalis)]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[9 Ianuarii]]''' — Asteroides [[99942 Apophis]], e deo Aegyptio [[Apophis|Apophi]] appellatus, orbito suo prope (14&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 km) [[Tellus|Tellurem]] progressus est &lt;sup&gt;(''[http://www.tv5.org/TV5Site/sciences/article-2013_une_annee_astronomique_pour_les_amateurs_d_asteroides_et_de_cometes.htm?rub_code=sci&amp;xml=newsmlmmd.7066bf76b5e8d064c0863cbceaceee3c.4a1.xml TV5Monde]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/science/across-the-universe/2013/jan/07/apophis-potentially-hazardous-asteroid-earth-wednesday The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[9 Ianuarii]]''' — [[Sakine Cansiz]], quae inter conditores [[Factio Operariorum Carduchorum|Factionis Operariorum Carduchorum]] recognoscitur, cum aliis duabus pro [[Carduchi]]s militantibus [[Lutetia]]e ictu pyrobolico trucidata est &lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/actualite-france/2013/01/10/01016-20130110ARTFIG00423-trois-militantes-kurdes-abattues-a-paris.php Le Figaro]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/10/sakine-cansiz-pkk-kurdish-activist The Guardian]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.hurriyetdailynews.com/three-pkk-members-killed-in-paris-attack.aspx?pageID=238&amp;nID=38748&amp;NewsCatID=338 Hürriyet]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[11 Ianuarii]]''' — Exercitus [[Francia|Francicus]] in partibus [[Malium|Malii]] septentrionalibus ad hanc civitatem contra rebellatores tam [[Islamista]]s quam [[Tuareg]] corroborandam militat &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130113125009/http://www.liberation.fr/monde/2013/01/12/mali-un-soldat-francais-tue-dans-des-raids-helicopteres_873532 Libération]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/11/france-intervene-mali-conflict?intcmp=239 The Guardian]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[11 Ianuarii]]''' — [[Aaron Swartz]], qui pro libertate informatica militavit et protocollum [[RSS]] primus composuit, in crimina adductus, annum agens vigesimum et sextum sibi mortem intulisse nuntiatur
[[Fasciculus:Aaron_Swartz_2_at_Boston_Wikipedia_Meetup,_2009-08-18.jpg|right|75px|Aaron Swartz]]
* '''[[13 Ianuarii]]''' — [[Praemia Globi Aurei 2013]] decreta sunt pelliculis ''[[Les Misérables (pellicula 2012)|Les Misérables]]'' et ''[[Argo (pellicula 2012)|Argo]]'' atque moderatori huius [[Beniaminus Affleck|Ben Affleck]], etiam auctori [[Quintinus Tarantino|Quintino Tarantino]] ob pelliculam ''[[Django Unchained]]''. Laureati sunt histriones [[Daniel Day-Lewis]], [[Jessica Chastain]], [[Hugo Jackman]], [[Jennifer Lawrence]], [[Christophorus Waltz]] et [[Anna Hathaway (actrix)|Anna Hathaway]] &lt;sup&gt;(''[http://www.latimes.com/entertainment/envelope/moviesnow/la-et-mn-golden-globes-2013-hugh-jackman-day-lewis-win-acting-honors-20130113,0,2234240.story Los Angeles Times]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[15 Ianuarii]]''' — [[Universitas Halepensis|Universitatis Halepensis]] discipuli hospitesque 87 vel plures impetu tromocratico, auctoribus incertis, necati sunt &lt;sup&gt;(''[http://www.cbc.ca/news/world/story/2013/01/16/syria-aleppo-university-deaths.html CBC]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130116194105/http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/15/aleppo-university-blasts-kill-52 The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[16 Ianuarii]]''' - [[Maria-Ludovica Dreyer]] ([[SPD]]) praeses ministrorum [[Rhenania-Palatinatus|Rhenaniae-Palatinati]] [[Curtius Beck|Curtio Beck]] successit.
* '''[[17 Ianuarii]]''' — Tromocraticos, qui pridie iuxta [[In Aménas]] [[Algerium|Algerii]] operarios fodinarum gasiferarum obsides retinuerunt, exercitus Algerius oppugnavit. Die 20 Ianuarii numerus captivorum interfectorum ad 48 stat, numerus captivorum liberatorum ad 792, numerus tromocraticorum interfectorum ad 32, sed omnia incertissima manent &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130720103651/http://www.liberation.fr/monde/2013/01/19/tigantourine-tragique-denouement-pour-la-prise-d-otage_875243 Libération]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-21106795 BBC]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[17 Ianuarii]]''' — [[Sergius Filin]], director corporis ballationis [[Moscua|Moscuensis]] ''[[Magna Ballatio (Moscua)|Bolšoj]]'', acido in oculos iaculato graviter vulneratus est &lt;sup&gt;(''[http://izvestia.ru/news/543220 Izvestija]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/stage/2013/jan/18/bolshoi-ballet-director-acid-attack The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[20 Ianuarii]]''' — [[Benedictus XVI]] papa nuntia ''[[Twitter]]'' Latine emittere incepit &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/17/pope-tweet-latin The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[20 Ianuarii]]''' - [[Baracus Obama]] praeses [[CFA]] iterum electus magistratum iniit.
* '''[[21 Ianuarii]]''' — [[Michael Winner]], moderator cinematographicus Anglicus, moritur&lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/culture/2013/jan/21/michael-winner-dead The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Michael Winner cropped.jpg|75px|right|Michael Winner]]
* '''[[22 Ianuarii]]''' — Electionibus [[Israel (civitas)|Israëlis]] peractis [[Beniaminus Netanjahu]] dux maximae factionis manet, sed vocibus paucioribus; [[Jair Lapid]] diurnarius, novae factionis dux, prospere procedit&lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/23/israel-election-results-yair-lapid The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[23 Ianuarii]]''' — [[Iosephus Glemp]] [[cardinalis]] et [[archiepiscopus]] emeritus [[Varsovia]]e ibi [[Cancer pulmonum|cancro pulmonum]] moritur.&lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ausland/europa/Kardinal-Jozef-Glemp-ist-tot/story/12814031 Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Glemp_J%C3%B3zef.JPG|85px|right|Iosephus cardinalis Glemp anno [[2007]]]]
* '''[[25 Ianuarii]]''' — [[Parlamentum]] [[Russia |Russicum]] [[lex|legem]] contra [[homophylophilia]]m decernit&lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/esteri/2013/01/26/news/putin_vara_la_legge_anti-gay_vietato_persino_parlarne-51313130/?ref=HRER2-1 La repubblica]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[26 Ianuarii]]''' — Colloquium 2013 [[Forum Oeconomicum Mundiale|Fori Oeconomici Mundialis]] [[Tavaus|Tavai]] in urbe finitur. Ibi pridie de futura aquae egestate disseruit [[Ban Gi-mun]]&lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/sustainable-business/davos-2013-partnership-impact-water-crisis?intcmp=239 The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Ban Ki-moon 1-2.jpg|75px|right|[[Ban Gi-mun]] apud [[Forum Oeconomicum Mundiale]] contionem habet]]
* '''[[27 Ianuarii]]''' — [[Silvius Berlusconi]], rerum politicarum peritus Italianus, [[Mediolanum| Mediolani]] inter [[Soa| Holocausti]] diei memoriae celebrationes ipsas tyrannum [[Italia]]num [[Benitus Mussolini |Benitum Mussolini]], [[Adolphus Hitler |Adolphi Hitler]] [[complex |complicem]], defendit&lt;sup&gt;(''[http://www.huffingtonpost.it/2013/01/27/berlusconi-nel-giorno-della-memoria_n_2560658.html?1359315133&amp;utm_hp_ref=italy Huffington Post]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[27 Ianuarii]]''' — [[Dharmasala]]e in [[India]] series certaminum [[criccetius ludus|criccetiorum]] diurnalium [[India|Indo]]-[[Anglia|Anglicorum]] finitur, Indis victoribus &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/sport/2013/jan/27/ian-bell-england-india The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[27 Ianuarii]]''' — Iuvenes 232 incendio tabernae nocturnae in urbe [[Brasilia|Brasiliensi]] [[Urbs Sanctae Mariae|Sanctae Mariae]] interficiuntur&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130531130727/http://oglobo.globo.com/pais/incendio-em-boate-deixa-mortos-feridos-em-santa-maria-no-rs-7407490 O globo]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[28 Ianuarii]] ''' — [[Beatrix (regina Nederlandiae)|Beatrix]] [[Nederlandia]]e [[regina]], die [[31 Ianuarii]] [[2013]] ad annum nativitatis septuagesimum quintum perventura, se a [[regnum|regno]] abdicaturam esse praenuntiat. Successor a die [[30 Aprilis]] [[2013|huius anni]] erit filius [[Gulielmus Alexander]]
[[Fasciculus:Beatriz_dos_Pa%C3%ADses_Baixos.jpg|75px|right| Beatrix Nederlandiae regina ]]
* '''[[28 Ianuarii]]''' — E [[Tombutum|Tombuto]] urbe milites [[Francia|Francici]], [[Malium|Maliensibus]] socii, rebellatores [[Religio Islamica|Islamistas]] expulserunt, qui fugientes, [[Institutum Ahmed Baba|Institutum]] bibliothecamque eruditionis mediaevalis igne destruxisse conati, pauca effecerunt &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130624161012/http://www.liberation.fr/monde/2013/01/30/plus-de-90-des-manuscrits-de-tombouctou-auraient-ete-sauves_877914 Libération]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130129045159/http://www.theglobeandmail.com/news/world/priceless-manuscripts-missing-in-timbuktu/article7903879/ The Globe and Mail]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[30 Ianuarii]]''' — Expositio historica de [[Germania Nazistica]] ab hodierna cancellaria [[Angela Merkel]] [[Berolinum|Berolini]] inauguratur (ante octoginta annos [[Adolphus Hitler|Adolpho Hitler]] eo die ad cancellariatum successo) &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/30/berlin-marks-hitler-rise-power The Guardian]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[30 Ianuarii]]''' — [[Asteroides]] no. [[274301 Wikipedia|274301]], die [[25 Augusti]] [[2008]] repertus, nomine &quot;Wikipedia&quot; appellatus est &lt;sup&gt;(''[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2274301#content JPL Small-Body Database Browser]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[31 Ianuarii]]''' — Apud [[Museum Ashmoleanum]] [[Oxonia|Oxoniense]] ostentatur collectus ornamentorum aureorum argenteorumque a [[Michael Wellby|Michaële Wellby]] legatus &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130522232017/http://www.culture24.org.uk/history%20%26%20heritage/art418361 Culture24]'')&lt;/sup&gt;

=== Mense Februario ===
* '''[[1 Februarii]]''' - [[Ioannes Kerry]] [[Minister rerum externarum]] [[CFA]] factus est.
* '''[[2 Februarii]]''' —  [[Linus Oviedo]] , [[Res militaris|exercitus dux]] et rerum politicarum peritus [[Paraquaria]]nus, sinistro casu [[Helicopterum|helicopteri]] mortuus est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130205053804/http://www.abc.com.py/nacionales/hallan-helicoptero-y-cuerpos-en-el-chaco-534898.html ABC]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Lino Oviedo.jpg|75 px|right|Linus Oviedo]]
* '''[[4 Februarii]]''' — Sepulturam [[Vigornia]]e repertam ossa celavisse per multa saecula deperdita regis [[Ricardus III (rex Angliae)|Ricardi III]], anno [[1485]] proelio interfecti, confirmatur &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/science/blog/2013/feb/04/richard-iii-skeleton-last-plantagenet-king-live The Guardian &quot;News Blog&quot;]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[4 Februarii]]''' — [[Iustinus Welby]] archiepiscopus [[Cantuaria|Cantuariensis]] sacratus est, successor [[Rowan Williams]] &lt;sup&gt;(''[http://www.bbc.co.uk/news/uk-21315054 BBC]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[5 Februarii]]''' — Universitas Dusseldorpensis decrevit, ut ministra [[Germania|Germanica]]  [[Annetta Schavan]] non iam doctor esset, quod partem dissertationis ab aliis exscripsisset&lt;sup&gt;(''[http://www.faz.net/aktuell/politik/inland/plagiatsverfahren-gegen-bildungsministerin-universitaet-duesseldorf-erkennt-schavan-den-doktortitel-ab-12052730.html FAZ die 5 Februarii 2013]'')&lt;/sup&gt;.
[[Fasciculus:Schavan.jpg |75 px|right|Annetta Schavan]]
* '''[[5 Februarii]]''' — [[Reinaldus Gargano]], rerum politicarum peritus [[Uruguaia]]nus mortuus est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130615095701/http://www.elobservador.com.uy/noticia/242937/murio-reinaldo-gargano-/ Êl Observador]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[6 Februarii]]''' — [[Chokri Belaïd]], factionis socialisticae [[Tunesia]]nae dux, ictu pyrobolico necatus est. Mors eius tumultos concitavit &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/feb/06/tunisian-politician-shot-dead The Guardian]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ausland/naher-osten-und-afrika/Krawalle-in-Tunesien--neue-Regierung-angekuendigt/story/12856477 Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Chokri Belaid.JPG|right|75px|Chokri Belaïd]]
* '''[[6 Februarii]]''' — [[Megacyma]] propter submarinum terrae motum oppida quaedam [[Insulae Sanctae Crucis|Insularum S. Crucis]] in [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] devastavit &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/feb/07/solmon-islands-tsunami-death-toll The Guardian]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[6 Februarii]]''' — [[David Morgan]], professor apud [[Universitas Furman|Universitatem Furman]], qui inter principes [[Latinitas Viva|Latinitatis vivae]] [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]] suspicitur, mortuus est &lt;sup&gt; (''[http://www.legacy.com/obituaries/greenvilleonline/obituary.aspx?n=david-wells-morgan&amp;pid=162921384 Greenville Online]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:David Morgan.jpg|right|75px|David Morgan]]
* '''[[8 Februarii]]''' — [[nix |Nivis]] procella &quot;Nemo&quot; [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]] litus orientalem vexat&lt;sup&gt;( ''[http://www.tagesanzeiger.ch/panorama/vermischtes/Ich-mag-Schnee--aber-das-hier-ist-ungewoehnlich/story/22564174 Tages Anzeiger]'') &lt;/sup&gt;
* '''[[9 Februarii]] ''' —  ministra [[Germania|Germanica]]  [[Annetta Schavan]] se a munere removit post quam [[universitas]] Dusseldorpensis decrevit, ut Schavan non iam doctor esset, quod partem dissertationis ab aliis exscripsisset&lt;sup&gt;( ''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/bildungsministerin-schavan-tritt-zurueck-1.17992247 NZZ die 9 Februarii 2013]'' )&lt;/sup&gt;
* '''[[10 Februarii]]'''—  [[Festum anni novi Sinici]] incepit, in [[Res publica popularis Sinarum|continente Sinico]], [[Taivania]], [[Hongcongum|Hongcongo]], [[Singapura]], [[Macaum|Macao]], [[Malaysia]], [[Indonesia]], [[Vietnamia]], et [[Bruneium|Bruneio]] celebratum, quod 15 dies durat, desinens in [[Festum lanternarum|Festo laternarum]].  
* '''[[11 Februarii]] ''' —  [[papa]] [[Benedictus XVI]] ex inopinato nuntiavit se a munere discessurum esse die [[28 Februarii]] [[2013]]. Ante eum solum septem papae ([[Pontianus]], [[Clemens I]], [[Silverius]], [[Benedictus IX]], [[Gregorius VI]], [[Gregorius XII]] atque [[Caelestinus V]]) ante mortem sedem sanctam reliquerunt&lt;sup&gt;( ''[http://www.repubblica.it/esteri/2013/02/11/news/papa_lascia-52388156/?ref=HREA-1 La Repubblica]'' )&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Papa_Benedetto.jpg|75 px|right|]]
* '''[[13 Februarii]] ''' — [[Petrus Kooijmans]], iudex et rerum politicarum peritus [[Nederlandia|Nederlandicus]] mortuus est 
* '''[[13 Februarii]] ''' —  [[papa]] [[Benedictus XVI]] inter [[Dies Cinerum|Diem Cinerum]] [[ecclesia]]e divisiones et multorum [[presbyter]]orum superbiam et falsitatem acri iudicio percenset&lt;sup&gt;( ''[http://www.huffingtonpost.it/2013/02/13/dimissioni-papa-rito-ceneri-bertone_n_2677612.html?utm_hp_ref=italy www.huffingtonpost.it]'' )&lt;/sup&gt;  
[[Fasciculus:Peter_Kooijmans.jpg|75px|right|Benedictus XVI|border]]
* '''[[14 Februarii]] ''' —   [[Anscharius Pistorius]], [[Africa Australis |Africae Australis]] clarissimus athleta comprehensus est quia putatur sponsam suam [[ostentatrix|ostentatricem]] [[Reeva Steenkamp]] necavisse&lt;sup&gt;( ''[http://www.repubblica.it/sport/2013/02/14/news/sudafrica_donna_trovata_morta_in_casa_di_pistorius-52591665/ La Repubblica]'' )&lt;/sup&gt;.
[[Fasciculus:Oscar_Pistorius-2.jpg|75px|right|Anscharius Pistorius|border]]
* '''[[15 Februarii]] ''' —   [[meteorites]] cadunt in [[Russia]]e mediae ac [[montes Uralenses |montium Uralensium]] provinciae iuxta urbem [[Celiabinsca]]m et multos homines vulnerant&lt;sup&gt;( ''[http://www.repubblica.it/esteri/2013/02/15/news/russia_meteoriti_sciame_urali-52681067/?ref=HRER3-1 La Repubblica]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[15 Februarii]] ''' —   [[amazon.com]], praeclarus situs [[interrete|interretialis]], a multis [[diarium| diaris]] damnatus est post pelliculam Germanicam adfirmantem hanc societatem homines qui pro ea operam dant verberare (imago Amazon conditor [[Jeff Bezos]]&lt;sup&gt;( ''[http://www.corriere.it/esteri/13_febbraio_16/neonazisti-a-guardia-degli-operai-scandalo-amazon-in-germania-paolo-lepri_d17ba192-77fa-11e2-add6-217507545733.shtml Corriere della Sera]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Jeff_Bezos_2005.jpg|75px|right|Jeff Bezos|border]]
* '''[[16 Februarii]]''' — [[Pellicula]] ''[[Pozitia copilului]]'' a [[moderator cinematographicus |moderatore cinematographico]] [[Romania| Dacoromano]] [[Calin Petrus Netzer|Calin Petro Netzer]] ducta  praemium primum anno 2013 ''[[Internationale Filmfestspiele Berlin]]'' consecutus est.&lt;sup&gt;( ''[https://web.archive.org/web/20130728220751/http://www.unita.it/culture/l-orso-d-oro-a-child-pose-br-berlinale-vince-il-film-rumeno-1.484034 L'Unità]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[17 Februarii]]''' — [[Nicolaus Anastasiades]], in primo ordine petitionis Praesidatus [[Cyprus|Cypri]] vicit &lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/esteri/2013/02/18/news/elezioni_ecuador_confermato_correa-52877937/?ref=HREC1-4.La Repubblica]'' )&lt;/sup&gt;
* '''[[17 Februarii]]''' — [[Raphael Correa]], [[Aequatoria]]e [[praeses]] ab anno [[2007]] iterum electus est &lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ausland/europa/Zyperns-Krisenmanager-wird-erst-in-Stichwahl-bestimmt/story/28376973 Tages Anzeiger]'' )&lt;/sup&gt;
* '''[[19 Februarii]]''' — [[Hamadi Jebali]] Primus Minister [[Tunesia |Tunesicus]] se a munere removit&lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ausland/naher-osten-und-afrika/Der-tunesische-Regierungschef-tritt-zurueck/story/15261129 Tages Anzeiger]'' )&lt;/sup&gt;.
* '''[[19 Februarii]]''' - [[Stephanus Weil]] ([[SPD]]) praeses ministrorum [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] electus est. Antecessor eius [[David McAllister]] ([[CDU]]) erat.
* '''[[20 Februarii]]''' — [[Bojko Borisov]] Primus Minister [[Bulgaria|Bulgaricus]] se a munere removit&lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ausland/europa/Volk-zwingt-bulgarische-Regierung-in-die-Knie/story/28351597 Tages Anzeiger]'' )&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Boyko Borisov EPP 2014.jpg|75px|right|Bojko Borisov|border]]
* '''[[20 Februarii]]''' — [[Antonius Roma]], [[athleta]] qui fuit [[pedilusor]] [[Argentina |Argentinus]] (vide imaginem) mortuus est&lt;sup&gt;(''[http://espndeportes.espn.go.com/news/story?id=1730191&amp;s=arg&amp;type=story espndeportes.espn.go.com]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Antonio roma.jpg |75px|right|Antonius Roma|border]]
* '''[[22 Februarii]]''' — [[Ali al-Arayyid|?Ali al-?Arayyi?]] primus minister [[Tunesia]]e selectus est&lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/feb/22/tunisia-ennahda-prime-minister The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:AliLariath2012.jpg|75px|right|?Ali al-?Arayyi?]]
* '''[[22 Februarii]]''' — [[Michael Edwards]], professor creationis litterariae apud [[Collegium Franciae]], primus Anglorum ad cathedram in [[Academia Francica]] succedit&lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/feb/22/academie-francaise-elect-first-british-member The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[23 Februarii]]''' — [[Fridericus Lombardi]], dux [[Sedes diurnariis edocendis|sedis diurnariis edocendis]] [[Sancta Sedes|Sanctae Sedis]], complorat diariorum, [[televisio]]num ac multorum hominum voces quae volunt [[cardinalis|cardinalem]] [[Rogerius Michael Mahony|Rogerium Michaelem Mahony]] (vide imaginem) [[conclave|conclavi]] mense Martio [[2013]] propter partem eius in [[presbyter]]orum turpitudinum contra pueros occultationem non interfuturum esse &lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/esteri/2013/02/23/news/vaticano_padre_lombardi_media_seminano_discredito-53231209/?ref=HREA-1 La Repubblica]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:2006-03-31_03_Anaheim%2C_CA_Cardinal_Mahony.jpg|75px|right|Rogerius Michael Mahony]]
* '''[[24 Februarii]]''' — [[Neophytus (patriarcha Bulgariae)|Neophytus]] (Simeon Nikolaev Dimitrov), usque adhuc metropolita [[Sexantaprista]]e, patriarcha [[Bulgaria]]e omnis electus est
[[Fasciculus:Otkrivane paraklis Svetlen 2.jpg|80px|right|Neophytus patriarcha]]
*''' [[24 Februarii]]'''  — [[Praemia Academiae?|Academiae Praemiis]] datis, ''[[Argo(pellicula)|Argo]]'' [[pellicula]] optima fit &lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/speciali/cinema/oscar/edizione2013/2013/02/25/news/oscar_2013_vincitori-53353932/?ref=HRER3-1 La Repubblica]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[24 Februarii]]''' - [[Comitia politica Italica anni 2013]].
*''' [[25 Februarii]]'''  — Factio [[MoVimento 5 Stelle]] a [[Iosephus Grillo |Iosepho Grillo]] ducta in electionibus [[Italia]]nis maximum exitum habet &lt;sup&gt;(''[http://www.huffingtonpost.it/2013/02/25/elezioni-2013-diretta-lunedi_n_2757263.html?utm_hp_ref=mostpopular www.huffingtonpost.it]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Beppe_Grillo_1.JPG |75px|right|Iosephus Grillo]]
*'''[[25 Februarii]]''' — Cardinalis [[Keith O'Brien]], archiepiscopus [[Sanctus Andreas apud Scotos|Sancti Andreae]] et [[Edimburgum|Edimburgensis]], e munere decessit, facinoribus iam diu haud pudicis nuper imputatis &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/feb/25/pope-forces-out-keith-obrien The Guardian]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.corriere.it/cronache/13_febbraio_25/cardinale-obrien-si-dimette_135f145c-7f3c-11e2-b0f8-b0cda815bb62.shtml Corriere della Sera]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[25 Februarii]]''' - [[Pak Gyunhye]] praeses [[Respublica Coreae|Rei Publicae Coreae]] facta est.
*'''[[27 Februarii]]''' — [[Van Cliburn]], clavilista [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]], mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/music/2013/mar/03/van-cliburn necrologia]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/music/2013/feb/27/van-cliburn-russia-world-stage recordatio]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[28 Februarii]]''' — post horam vicesimam abdicationis [[papa]]e [[Benedictus XVI|Benedicti XVI]] causa [[Sancta Sedes|Apostolica Sedes vacans]] est et novum Conclavem complerentur &lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ausland/europa/Papst-will-kuenftig-ein-Pilger-sein/story/28154225 Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[28 Februarii]]''' — [[Donaldus A. Glaser]], physicus [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]], [[Praemium Nobelianum Physicae|praemii Nobeliani]] laureatus, mortuus est 
* '''[[28 Februarii]]''' — [[Nicolaus Anastasiades]] praeses [[Cyprus|Cypri]] [[Demetrius Christofias|Demetrio Christofias]] successit.

=== Mense Martio ===
*'''[[1 Martii]]''' — Factionis [[MoVimento 5 Stelle]] conditor [[Ioannes Robertus Casaleggio]] una cum [[Iosephus Grillo |Iosepho Grillo]] foedus cum aliis factionibus Italianis reicit &lt;sup&gt;(''[http://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Gianroberto_Casaleggio&amp;action=edit&amp;section=6 www.huffingtonpost.it]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[2 Martii]]''' — [[Muhtar Balmuhtar|Mu?tar Balmu?tar]], dux tromocraticus, in [[Malium|Malio]] septentrionali a militibus [[Tzadia|Tchadensibus]] interfectum esse nuntiatur &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140222014731/http://www.liberation.fr/monde/2013/03/02/l-armee-tchadienne-affirme-avoir-tue-mokhtar-belmokhtar_885872 Libération]'')&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/02/algerian-siege-mastermind-killed-mali The Observer]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[4 Martii]]''' — Puerulo, [[Mississippia]]e incolae, [[SCDI]] infecto, sanitatem redditam nuntiatur &lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/wissen/medizin-und-psychologie/Mit-AidsVirus-geborenes-Baby-geheilt/story/11987031 Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt;  
*'''[[4 Martii]]''' — [[Hamad ibn Halifa Al Tani|?amad ibn ?alifa Al ?ani]], [[Quataria|Qatariae]] amiralis, sex insulas [[Ionium mare|maris Ionii]] emit inter quas [[Oxia]]m &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/04/qatar-emir-buys-six-greek-islands The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[4 Martii]]''' - [[Uhuru Kenyatta]] praeses [[Kenia]]e electus est.
*'''[[5 Martii]]''' — [[Paulus Dmitricenko]], saltator corporis ballationis [[Moscua|Moscuensis]] ''[[Magna Ballatio (Moscua)|Bolšoj]]'', se [[Sergius Filin|Sergium Filin]] directorem vulnerare, acido in oculos iaculato, coniuravisse confessus est &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/stage/2013/mar/06/bolshoi-dancer-confesses-acid-attack The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Hamad bin Khalifa Al Thani (cropped).jpg|75px|right|?amad ibn ?alifa Al ?ani]]
*'''[[5 Martii]]''' — [[Hugo Chávez]] [[Venetiola]]e praeses, iam multos annos [[cancer (morbus)| cancro]] laborans, mortuus est
[[Fasciculus:Chavez-WSF2005.jpg|80px|right|Hugo Chávez]]
*'''[[6 Martii]]''' — Milites 21 [[Philippinae|Philippinarum]], qui pacis tuendae causa montes [[Golan]] vigilabant, a rebellatoribus [[Syria|Syris]] capti sunt &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/06/un-peacekeepers-detained-syrian-fighters The Guardian]'')&lt;/sup&gt; 
*'''[[8 Martii]]''' — [[Sulaiman Abu Gait|Sulaiman Abu Gai?]], gener [[Usama bin Ladin|Usama ibn Ladin]], [[Philadelphia (Iordania)|Philadelphia]]e in [[Iordania]] captus, ob coniurationem tromocraticam in iudicium [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]] accusatus est &lt;sup&gt;(''[http://www.nytimes.com/2013/03/08/world/middleeast/bin-laden-son-in-law-is-being-held-in-a-new-york-jail.html?_r=0 New York Times]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[8 Martii]]''' — [[cardinalis|Cardinales]], qui in [[Domus Sanctae Marthae|Domo Sanctae Marthae]] ad [[conclave anni 2013|conclave]] hospitabuntur, nuntiant conclave die [[12 Martii]] incepturum esse &lt;sup&gt;(''[http://www.huffingtonpost.it/2013/03/08/conclave-2013-si-inizia-il-12-marzo_n_2838134.html?ref=topbar www.huffingtonpost.it]'')&lt;/sup&gt; 
*'''[[9 Martii]]''' — [[Uhuru Kenyatta]] victor proclamatus est comitiorum in [[Kenia]] die [[3 Martii]] celebratorum, vocum 50.07% nactus &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/09/kenyatta-declared-victor-in-kenyan-elections The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[10 Martii]]''' — [[Liliana (ducissa Hallandiae)|Liliana]], ducissa Hallandiae, principis [[Suecia|Suecici]] [[Bertoldus (dux Hallandiae)|Bertoldi]] vidua, annum agens septimum et nonagesimum mortua est 
*'''[[12 Martii]]''' — [[Roma]]e [[Conclave anni 2013|conclave]] ad [[papa]]e abdicantis [[Benedictus XVI|Benedicti XVI]] successorem eligendum incepit et cardinales in [[Aedicula Sixtina]] congregati sunt&lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ www.tagesanzeiger.ch]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[13 Martii]]''' — [[Roma]]e hora undevigesima fumus albus nuntiat papam electum esse. Novus papa [[Georgius Marius Bergoglio]] [[Nomen pontificale|nomen]] &quot;Franciscum&quot; elegit&lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/speciali/esteri/conclave-papa-elezioni2013/2013/03/13/news/fumata_bianca_eletto_il_nuovo_papa-54494392/?ref=HREA-1 www.repubblica.it]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Pope_Francis_in_March_2013.jpg|75 px|right|Franciscus papa die [[18 Martii]] [[2013]] inter audientiam cum Argentinae Praeside [[Christina Fernández de Kirchner]]]]
*'''[[14 Martii]]''' — [[Xi Jinping]], qui iam secretarius generalis meret [[Factio Communistae Sinensis|factionis Communisticae]] [[Res Publica Popularis Sinarum|Sinensis]], fere nemine contradicente praeses electus est&lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/14/xi-jinping-installed-china-president The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[18 Martii]]''' — Parlamentum [[Cyprus|Cyprium]] novas leges ab [[Unio Europaea|Unione Europaea]] ingestas ad [[argentaria]]s servandas recipere cogitur &lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/conjoncture/2013/03/17/20002-20130317ARTFIG00143-chypre-les-epargnants-taxes-une-premiere-dans-l-ue.php Le Figaro]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[18 Martii]]''' — [[Effigies sui ipsius pileum pinnatum gerentis|Effigies]] [[Rembrandus|Rembrandi]] apud [[Abbatia de Boclanda|abbatiam de Boclanda]] in [[Devonia]] ostentata, usque adhuc discipulo quodam attributa, manu ipsius magistri pictam esse recognoscitur &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2013/mar/18/self-portrait-national-trust-rembrandt The Guardian]'')&lt;/sup&gt; 
*'''[[19 Martii]]''' — [[Roma]]e [[missa]] sollemnis celebratur, [[pontifex|pontificatús]] exordium [[papa]]e [[Franciscus (papa)|Francisci]] (vide imaginem) &lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/actualite-france/2013/03/19/01016-20130319ARTFIG00265-le-programme-de-la-messe-d-installation-de-francois.php Le Figaro]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[19 Martii]]''' — post populi tumultus [[Unio Europaea]] et Parlamentum [[Cyprus|Cyprium]] novas leges ab [[Unio Europaea|Unione Europaea]] ingestas ad [[argentaria]]s servandas mutare volunt &lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/conjoncture/2013/03/18/20002-20130318ARTFIG00627-chypre-l-europe-amende-le-plan-de-sauvetage.php Le Figaro]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[21 Martii]]''' — [[Petrus Mennea]], toto orbe clarus [[athleta]] [[Italia|Italicus]], [[Roma]]e mortuus est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130728232457/http://www.lastampa.it/2013/03/21/sport/atletica/addio-mennea-re-della-velocita-azzurra-un-campione-proletario-tra-i-borghesi-jeGYcqSvCkdegCOQgjUhGI/pagina.html La Stampa]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus: Pietro_Paolo_Mennea_(cropped).jpg|right|75 px|Petrus Mennea anno 1972]]
* '''[[21 Martii]]''' — [[Iustinus Welby]], antea episcopus [[Dunelmum|Dunelmensis]], archiepiscopus [[Cantuaria|Cantuariensis]] inthronatus est &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/uk/2013/mar/21/justin-welby-archbishop-of-canterbury-enthroned the Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[22 Martii]]''' — [[Chinua Achebe]], scriptor [[Nigeria]]nus, [[Bostonia]]e mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/books/2013/mar/22/novelist-chinua-achebe-dies The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Chinua Achebe - Buffalo 25Sep2008 crop.jpg|80px|right|Chinua Achebe anno 2008]]
* '''[[23 Martii]]''' — primus, qui adtestatus est, [[historia]]e congressus inter duos [[papa]]s, [[Franciscus (papa)|Franciscum]] et papam emeritum [[Benedictus XVI|Benedictum XVI]],   &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130728214359/http://www.lastampa.it/2013/03/23/italia/cronache/la-prima-volta-di-un-incontro-tra-pontefici-Kuo31Bbmoz5cNtGndFg9dP/pagina.html La Stampa]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: BentoXVI-30-10052007.jpg|right|75 px|Benedictus XVI anno [[2007]]]]
* '''22-[[25 Martii]]''' — Tumultus inter [[Religio Islamica|Mussulmanos]] et [[Religio Buddhistica|Buddhistas]] in media [[Birmania]] magis magisque saeviunt &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/25/muslim-buddhist-violence-spreads-burma The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''21-[[26 Martii]]''' — quamquam [[ver]] est, magna [[Europa]]e pars frigore riget &lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/panorama/vermischtes/Es-gab-so-viele-Schneetage-wie-noch-nie/story/18116013 Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[28 Martii]]''' — [[Dies Cenae Domini |Die Cenae Domini]] [[papa]] [[Franciscus (papa)|Franciscus]] iuvenes captivos in [[carcer]]e ''Casal del Marmo'' visitavit et duodecim eorum secundum ritum [[pes |pedes]] lavit &lt;sup&gt;(''[http://www.welt.de/politik/deutschland/article114862849/Papst-ermuntert-Geruch-der-Schafe-anzunehmen.html Die Welt]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[28 Martii]]''' — [[Ricardus Griffiths]], actor [[Anglia|Anglicus]] qui partes in pelliculis de [[Harry Potter (series pellicularum)|Harrio Pottero]] egit, mortuus est 
* '''[[29 Martii]]''' — [[Corea Septentrionalis]] [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] minatur &lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/asia/article3725782.ece The Times]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[30 Martii]]''' — Latro captus est qui dentem exsectum abstrahere conabatur elephanti [[Ludovicus XIV|Ludovico XIV]] regi anno [[1668]] dono dati, cuius ossa in [[Museum Nationale Historiae Naturalis (Lutetia)|Museo Nationali Historiae Naturalis]] [[Lutetia]]e servantur &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/31/chainsaw-man-stealing-elephant-tusk-paris-museum The Guardian]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[30 Martii]]''' — [[Basam Yusif]], saturarum ostentator televisualis et chirurgus cardiothoracicus [[Aegyptus|Aegyptius]], contumelias in religionem Islamicam et praesidi iecisse incusatus, in custodiam ire iussus est &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/31/egypt-orders-arrest-tv-satirist The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[31 Martii]]''' — Certamen remigiorum annuale, [[Londinium|Londinii]] actum, vicerunt [[Universitas Oxoniensis|Oxonienses]]

=== Mense Aprili ===
* '''[[1 Aprilis]]''' — Diaria libera in [[Birmania]], ab anno [[1964]] prohibita, rursus divulgantur &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/apr/01/burmese-private-newspapers The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[2 Aprilis]]''' — [[Hieronymus Cahuzac]], qui usque ad diem [[19 Martii]] [[2013]] officium ministri [[Francia|Francici]] functus est, se divitias in [[Helvetia]] et [[Singapura]] retentas ad vectigalia diminuenda celavisse confessus est &lt;sup&gt;([http://www.jerome-cahuzac.com/ Confessio])&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20131211114215/http://www.lepoint.fr/tags/jerome-cahuzac Le Point]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:PR-2012-05-15 IMG 1493 (crop).jpg|right|75px|Hieronymus Cahuzac]]
* '''[[3 Aprilis]]''' — [[Ruth Prawer Jhabvala]] mythistoriarum etiam pellicularum [[Ismail Merchant]] et [[Iacobus Ivory|Iacobi Ivory]] scriptrix, mortua est  &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/books/2013/apr/03/ruth-prawer-jhabvala The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[5 Aprilis]]''' — Iudex costitutionalis [[Lusitania|Lusitanus]] decreta ad [[pecunia]]m et [[Euro]]nem servanda partialiter irritat &lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/conjoncture/2013/04/05/20002-20130405ARTFIG00663-portugal-rejet-partiel-des-mesures-d-austerite.php Le Figaro]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[7 Aprilis]]''' — novus papa [[Franciscus (papa)|Franciscus]] ut [[Roma]]e [[episcopus]] in possessionem venit [[Basilica Sancti Ioannis in Laterano|Basilicam Sancti Ioannis in Laterano]] &lt;sup&gt;(''[http://www.agi.it/cronaca/notizie/201304071823-cro-rt10096-papa_prende_possesso_del_laterano_e_conferma_vallini agi.it]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
* '''[[8 Aprilis]]''' — [[Margarita Thatcher]], [[Regnum Unitum|Regni Uniti]] ministra prima ([[1979]]-[[1990]]) iam grave aetate laborante repente [[ictus (morbus)|ictu]] mortua est
* '''[[9 Aprilis]]''' - [[Uhuru Kenyatta]] praeses [[Kenia]]e factus est.
* '''[[10 Aprilis]]''' — [[Robertus Edwards]], [[medicus]] [[Regnum Unitum|Britannicus]] qui [[fecundatio in vitro|fecundationem in vitro]] creavit et anno [[2010]] propter hoc [[Praemium Nobelianum Medicinae|Praemio Nobeliano medicinae]] laureatus, mortuus est
* '''[[13 Aprilis]]''' — [[influentia aviaria]] undecim homines in [[Sina]] necat&lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/asia/article3738681.ece The Times]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[13 Aprilis]]''' — [[papa]] [[Franciscus (papa)|Franciscus]] consessum octo [[cardinalis|cardinalium]] ad [[curia Romana|curiam romanam]] emendandam creat&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130421002415/http://kurier.at/politik/vatikan/vatikan-papst-will-mit-fuenf-kardinaelen-regieren/8.622.071 Kurier]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[14 Aprilis]]''' — [[Nicolaus Maduro]] [[Venetiola]]e praeses electus est&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/maduro-tritt-ein-schweres-erbe-an-1.18064740 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[15 Aprilis]]''' — [[Bostonia]]e in [[cursus Marathonius|cursu Marathonio]] tres homines [[bomba]] necati sunt&lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/panorama/vermischtes/Viele-Verletzte-sind-Zuschauer/story/31631044 Tages anzeiger]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[16 Aprilis]]''' — In [[Venetiola]] petitionum exitus tumultus concitat inter quos septem homines necati sunt&lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/panorama/vermischtes/Viele-Verletzte-sind-Zuschauer/story/31631044 Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt;.
[[Fasciculus:Thatcher reviews troops.jpg |right|75px|Margarita Thatcher anno [[1990]] ]]
* '''[[17 Aprilis]]''' — [[Exsequiae]] [[Margarita Thatcher|Margaritae Thatcher]] celebrantur &lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/news/politics/article3734775.ece The Times]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[17 Aprilis]]''' - [[Nova Zelandia]] [[Matrimonium hominum eiusdem sexus|matrimonium hominum eiusdem sexus]] legismavit.
* '''[[18 Aprilis]]''' — [[Parlamentum Italicum]] incipit novum [[Italia|Rei Publicae]] [[Praeses Reipublicae Italicae|Praesidem]] eligere (imago: Praesedis sedes)&lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/politica/2013/04/18/news/elezioni_presidente-56885072/?ref=HREA-1 Repubblica]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[19 Aprilis]]''' - [[Nicolaus Maduro]] praeses [[Venetiola]]e factus est.
[[Fasciculus:Maduro_en_el_Congreso_peruano.jpg |right|75px|[[Nicolaus Maduro]] ]]
* '''[[20 Aprilis]]''' — [[Calvert Watkins]], eruditus philologiae [[Linguae Indoeuropaeae|Indoeuropaeae]] [[Civitates Foederatae Americae|Americanus]], mortuus est
* '''[[20 Aprilis]]''' — [[Parlamentum Italicum]] [[Georgius Napolitano|Georgium Napolitano]] iterum [[Italia|Rei Publicae]] [[Praeses Reipublicae Italicae|Praesidem]] eligit (imago:Praesedis sedes)&lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/politica/2013/04/18/news/elezioni_presidente-56885072/?ref=HREA-1 Repubblica]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Presidente Napolitano.jpg|right|75px|Georgius Napolitano]]
* '''[[22 Aprilis]]''' — [[Sancta Sedes]] nuntiat beatificationis iudicium archiepiscopi [[Anscharius Romero|Anscharii Romero]], qui a [[res militaris|militibus]] propter pugnam suam contra [[tyrannia]]m et [[iniustitia]]m necatus est, gradum corrípit&lt;sup&gt;(''[http://www.la-croix.com/Actualite/Monde/Mgr-Oscar-Romero-pourrait-etre-bientot-beatifie-2013-04-22-951252 La Croix]{{Nexus deficit|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Mural Oscar Romero UES.jpg|right|75px|Anscharius Romero pictus]]
* '''[[23 Aprilis]]''' — [[Parlamentum Francicum]] decrevit, ut etiam hominibus [[Homophylophilia |homophylophilis]] in matrimonium ire liceret, quod [[Lutetia]]e tumultum concitavit. &lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/europe/article3747051.ece The Times]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[24 Aprilis]]''' — Ruina [[officina]]e in [[Bangladesha]] 323 homines necat. &lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/asia/article3747431.ece The Times]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[27 Aprilis]]''' — Domini comprehensi sunt [[officina]]e in [[Bangladesha]] propter cuius ruinam 323 homines necati sunt. &lt;sup&gt;(''[https://wayback.archive-it.org/all/20100605093019/http://www.thetimes.co.uk/tto/news/ The Times]'')&lt;/sup&gt;
* [[28 Aprilis]] - [[Henricus Letta]] primus minister [[Italia]]e [[Marius Monti|Mario Monti]] successit.
* '''[[29 Aprilis|29]] et [[30 Aprilis]]''' — [[Parlamentum Italianum]] novae administrationi a [[Henricus Letta |Henrico Letta]] ductae fiduciam votat &lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ausland/europa/Letta-befluegelt-die-Wallstreet/story/15373158?dossier_id=1934 Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[30 Aprilis]]''' — [[Gulielmus Alexander]] post matris [[Beatrix|Beatricis]] abdicationem [[Nederlandia]]e rex coronatus est &lt;sup&gt;(''[http://clarincomhd.tumblr.com/tagged/maxima Clarin]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Willem-Alexander (Royal Wedding in Stockholm, 2010) cropped.jpg|thumb|120px|right|[[Gulielmus Alexander]] [[Nederlandia]]e]]
[[Fasciculus:Willem-Alexander, Prince of Orange.jpg|right|75px|Gulielmus Alexander Nederlandiae rex ]]

=== Mense Maio ===
* '''[[1 Maii]]''' — Mors [[Deanna Durbin|Deannae Durbin]], actricis [[Canada|Canadianae]], die circiter 20 Aprilis mortuae, tarde nuntiatur

* '''[[2 Maii]]''' — [[Galfridus Hanneman|Jeff Hanneman]], musicus [[California|Californiensis]], psaltes gregis [[Slayer]], mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/music/2013/may/03/jeff-hanneman-guitarist-slayer-dies The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Jeff Hanneman Slayer.jpg|right|75px|[[Galfridus Hanneman]]]]
* '''[[2 Maii]]''' — Comitiis [[Regnum Britanniarum|Britanniarum regni]] ad interim habitis, numerus suffragiorum pro [[factio Independentiae Regni Britanniarum|factione Independentiae]] (''UKIP'') latorum valde auctus est. Factiones [[Factio Liberalis Democratica (Britannia)|Liberalis Democratica]] et [[Factio Conservativa (Britannia)|Conservativa]] malum successum reportaverunt &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/politics/2013/may/03/nigel-farage-ukip-change-british-politics The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[6 Maii]]''' — Anthropologi quidam, methodo statistico utentes, linguis Euroasiaticis originem communem, quo homines abhinc 14&amp;nbsp;500 locuti essent, proponunt &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140110085152/http://www.pnas.org/content/early/2013/05/01/1218726110 Proceedings of the National Academy of Sciences]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Nigel Farage of UKIP.jpg|right|80px|[[Nigellus Farage]], [[factio Independentiae Regni Britanniarum|factionis Independentiae]] Britannicae dux]]
* '''[[6 Maii]]''' — [[Iulius Andreotti]], notus vir publicus Italianus, aetate gravissima, mortuus est&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130509201252/http://gazzettadimantova.gelocal.it/cronaca/2013/05/06/news/la-morte-di-giulio-andreotti-1.7011228 Gazzetta di Mantova]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Andreotti.jpg|right|75 px|[[Iulius Andreotti]]]]
* '''[[6 Maii]]''' — Mulieres tres, abhinc decem fere annis abductae et frustra quaesitae, e domo quadam urbis [[Cleveland]] [[Ohium|Ohii]] liberatae sunt &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/may/07/cleveland-kidnapping-victims-sudden-end The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[7 Maii]]''' — Nave male gubernata turris navigatoria iuxta portum [[Genua|Genuensem]] stans deleta est, hominibus fere decem mortuis &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/may/08/genoa-tower-destroyed-container-ship The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[8 Maii]]''' — [[Géza Vermes]], librorum sacrorum [[Iudaismus|Iudaicorum]] [[Christianitas|Christianorum]]que eruditus et praesertim [[Manuscripta Maris Mortui|manuscriptorum Maris Mortui]], annum agens octogesimum et octavum mortuus est
* '''[[9 Maii]]''' — E sedimentis [[lacus El'gygytgyn]] [[Tschucotia]]e in [[Siberia]] boreo-orientali derivatur historia calefactionis globalis abhinc annis 3&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 incidentis &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/environment/2013/may/09/meteorite-crater-global-warming The Guardian]'') (''[http://www.sciencemag.org/content/early/2013/05/08/science.1233137 Science]'': situs venalis)&lt;/sup&gt;
* '''[[10 Maii]]''' — Conventus inter [[papa]]s [[Ecclesia Catholica |catholicum]] [[Franciscus (papa)|Franciscum]] et [[Papa Alexandriae|Alexandrinum]] [[Theodorus II (papa Alexandriae)|Theodorum II]], tertius historiae post visitam [[Sinuthius III Papa|Sinuthii III]] papae [[Paulus VI|Paulo VI]] anno [[1973]] et conventus [[Cairus |Cairi]] anno [[2000]] inter ipsum Sinuthium III et Papam [[Ioannes Paulus II| Ioannem Paulum II]] &lt;sup&gt;(''[http://www.grr.rai.it/dl/grr/notizie/ContentItem-c8d50df1-33bf-41ee-8e35-341ecb50ff25.html www.grr.rai.it]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[11 Maii]]''' - [[Nawaz Sharif]] primus minister [[Pacistania]]e electus est.
* '''[[12 Maii]]''' — Comitiis [[Pakistania]]e habitis [[Nawaz Sarif|Nawaz Šarif]], qui primus minister 1997-1999 meruit et 1999-2007 in exsilio vixit, victoriam reportavit &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/may/11/pakistan-elections-turnout-violence-khan The Observer]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus:Nawaz Sharif detail, 981203-D-9880W-117.jpg|right|75px|[[Nawaz Sarif|Nawaz Šarif]]]]
* '''[[14 Maii]]''' - [[Brasilia]] in tuta parte matrimonium hominum eiusdem sexus legismavit.
* '''[[15 Maii]]''' — [[Papa]] [[Franciscus (papa)|Franciscus]] iussit ob accusationes comportamenti inconvenientis annos '80 habiti [[cardinalis|cardinalem]] [[Keith Michael Patricius O'Brien |Keith Michaelem Patricium O'Brien]] multos menses exsul in [[monasterium|monasterio]] ire&lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/faith/article3766384.ece The Times]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus:A photo of the Cardinal Keith Michael Patrick O'Brien.jpg|right|75px|Cardinalis O'Brien]]
* '''[[16 Maii]]''' — Ruina [[officina]]e in [[Cambodia]] 6 homines necat &lt;sup&gt;(''[http://it.radiovaticana.va/news/2013/05/16/cambogia:_crolla_il_soffitto_di_una_fabbrica_di_scarpe,_6_morti_e_1/it1-692581 Radio Vaticana]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[18 Maii]]''' — conventus inter [[Germania]]e primam ministram [[Angela Merkel|Angelam Merkel]] et [[papa]]m [[Franciscus (papa)|Franciscum]] habetur &lt;sup&gt;(''[http://www.spiegel.de/video/merkel-beim-papst-die-kanzlerin-an-pfingsten-zur-privataudienz-video-1272950.html#ref=vee Der Spiegel]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[18 Maii]]''' - [[Cantus Eurovisionis Certamen]]: Natio Laureata est [[Dania]] con canticum &quot;Only Teardrops&quot; de [[Emmelie de Forest]].
[[Fasciculus:Angela Merkel 24092007.jpg|right|75px|[[Angela Merkel]]]]
* '''[[20 Maii]]''' — [[Turbo (caelum)|turbo]] [[Moore (Oclahoma)|Moore]] in urbe [[Oclahoma]]e viginti quattuor homines interfecit &lt;sup&gt;(''[http://www.nytimes.com/interactive/2013/05/20/us/oklahoma-tornado-map.html?hp New York Times]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[21 Maii]]''' — [[Dominicus Venner]], [[Francia|Francicus]] qui pro [[Cultura Occidentalis|culturam Occidentalem]] atque contra matrimonium homophylorum necnon immigrationem Mussulmanorum scriptitavit, ad altare [[ecclesia Nostrae Dominae Parisiensis]] sibi ictu pyrobolico mortem intulit &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130522013951/http://www.guardian.co.uk/world/2013/may/21/french-historian-kills-himself-notre-dame-gay-marriage The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[22 Maii]]''' — [[Henricus Dutilleux]], compositor [[Francia|Francicus]], annum agens nonagesimum et septimum mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/music/2013/may/22/henri-dutilleux The Guardian]'')&lt;/sup&gt;

* '''[[23 Maii]]''' — [[Georgius Moustaki]], carminum scriptor et cantor [[Francia|Francicus]], collaborator necnon amasius [[Editha Piaf|Edithae Piaf]], mortuus est
[[Fasciculus:Goerges mous675.jpg|75px|right|[[Georgius Moustaki]]]]
* '''19–[[25 Maii]]''' — Iuvenes [[Holmia]]e in regionibus suburbanis ob egestatem et munerum inopiam noctu tumultús concitaverunt &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/may/23/swedish-riots-stockholm The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[26 Maii]]''' — [[Abdellatif Kechiche]], [[moderator cinematographicus]] [[Francia|Franco]]-[[Tunesia|Tunesicus]], [[Festum Canuae|Festi Canuae]] (Festi sedes in imagine) pelliculae ''[[La Vie d'Adèle]]'' gratia palmam auream vicit&lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/cinema/2013/05/26/03002-20130526ARTFIG00239-cannes-un-palmares-a-bout-de-soufre.php   www.lefigaro.fr]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[29 Maii]]''' — [[Franca Rame]] illustris actoris [[Darius Fo| Darii Fo]] [[uxor]] et ipsa clara [[actrix]] [[Italia]]na et [[scriptor|scriptrix]] praecipue fabularum scaenicarum mortua est.&lt;sup&gt;(''[http://milano.repubblica.it/cronaca/2013/05/31/news/milano_d_l_addio_alla_sua_franca_rame_il_funerale_laico_sulle_note_di_bella_ciao_-60040178/ www.milano.repubblica.it]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[31 Maii]]''' — [[Russia]] nuntiat regimini [[Baschar al-Assad|Assad]] (vide imaginem) praesidis [[Syria]]e se [[arma]] vendituram esse.&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/russland-will-asads-regime-weiter-aufruesten-1.18091012    www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Bashar_al-Assad_(cropped).jpg|75px|right|Bashar_al-Assad]]

=== Mense Iunio ===
* '''[[1 Iunii]]''' — Novi turbines [[Oclahoma]]m verrerunt, novem fere homines (inter quos duos liberos) interficientes.&lt;sup&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-22739637 (''BBC News'')]&lt;/sup&gt;
* '''[[1 Iunii]]''' — Graves tumultus in [[Turcia]] contra  administrationem [[Recep Tayyip Erdogan]] (vide imaginem) &lt;sup&gt;(''[http://kurier.at/politik/ausland/proteste-gegen-erdogan-sommer-des-unmuts/14.331.073 www.kurier.at]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Tayyip_Erdo%C4%9Fan.JPG |75px|right| Racep Tayyip Erdogan ]]
* '''[[3 Iunii]]''' — Quinquagesimus annus mortis [[papa]]e [[Ioannes XXIII| Ioannis XXIII]], qui inter alia [[Concilium Vaticanum Secundum]] indixit, celebratur &lt;sup&gt;(''[http://www.ecodibergamo.it/stories/Cronaca/379635_pellegrinaggio/ www.ecodibergamo.it]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[3 Iunii]]''' — [[Bradley Manning]], [[miles]] [[CFA|Americanus]] qui exercitus Americani secreta et arcana [[wikileaks]] enuntiavit, iudicium incipit
* '''[[3 Iunii|3]]-[[6 Iunii]]''' —  Aquarum eluviones pluviis incitatae magna damna dederunt multis urbibus mediae [[Europa]]e, sicut [[Praga]]e. &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/haetten-mehr-schutzbauten-geholfen-1.18093558 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[5 Iunii]]''' — [[Philadelphia]]e aedificii ruina tredecim homines necat &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/newsticker/wohnhaus-in-philadelphia-stuerzt-ein-sechs-tote-13-verletzte-1.18094073 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[5 Iunii]]''' - [[Nawaz Sharif]] primus minister [[Pacistania]]e factus est.
* '''[[6 Iunii]]''' — [[Lutetia]]e iuvenis Clemens Méric inter tumultus a [[Fascismus |fascistorum]] grege vulneratus obiit&lt;sup&gt;(''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2013/06/06/l-auteur-presume-de-l-agression-contre-clement-meric-interpelle_3425537_3224.html www.lemonde.fr]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[7 Iunii]]''' — [[Lutetia]]e [[Petrus Mauroy]], rerum politicarum peritus et olim [[Francia]]e minister primus mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.la-croix.com/Actualite/France/Disparition-de-Pierre-Mauroy-hommage-unanime-de-la-classe-politique-2013-06-07-970339 www.la-croix.com]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Pierre Mauroy, Socialist rally, Zénith, 2007 05 29 n5.jpg|75px|right|Petrus Mauroy]]
* '''[[9 Iunii]]''' — populus [[Helvetia|Helveticus]] constitutionis mutationem reicit, secundum quam populus [[Consilium Foederale Helvetiae|Consilium Foederale]] id est Helvetiae administrationem (in imagine praesens administratio) recte eligere potest&lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/schweiz/standard/Volk-lehnt-Volkswahl-des-Bundesrates-deutlich-ab/story/10517762  www.tagesanzeiger.ch]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[9 Iunii]]''' — [[Ioannes Banks]], mythistoriarum auctor [[Scotia|Scoticus]], mortuus est 
[[Fasciculus:IainBanks2009.jpg|75px|right|Ioannes Banks]]
* '''[[11 Iunii]]''' — [[Graecia]]e administratio [[televisio]]nis publicae opus parsimoniae causa repente sistit
* '''[[14 Iunii]]''' —  [[Hassan Rohani]] [[Irania]]e praeses electus est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130618200407/http://it.euronews.com/2013/06/15/iran-rohani-presidente-vittoria-al-primo-turno/ http://it.euronews.com]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus:Hassan Rouhani 2.jpg|75px|right|Hassan Rohani]]
* '''[[16 Iunii]]''' — [[Cechia]]e minister primus [[Petrus Necas]] (vide imaginem) se e munere removit &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/tschechiens-regierungschef-necas-tritt-zurueck-1.18100188 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[16 Iunii]]''' — graves tumultus in [[Turcia]] contra [[Recep Tayyip Erdogan]] (vide imaginem) administrationem persequuntur &lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/mon-figaro/2013/06/16/10001-20130616ARTFIG00117-truquie-erdogan-et-le-concept-de-democratie.php    ww.lefigaro.fr]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[17 Iunii]]''' — [[Baracus Obama]] iter in [[Europa]]m incepit, primo die in [[Hibernia Septentrionalis|Hibernia Septentrionali]]. Postridie [[Berolinum]] visitat &lt;sup&gt;(''[http://www.morgenpost.de/berlin-aktuell/obama-in-berlin/article117210663/Obama-in-Berlin-Anwohner-bekommen-Polizei-Eskorte.html  www.morgenpost.de]'')&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;(''[http://www.gpb.org/news/2013/06/17/obama-begins-european-trip-with-g-8-summit-in-ireland  www.gpb.org/news]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:President Barack Obama.jpg |75px|right|Baracus Obama]]
* '''[[17 Iunii]]''' — graves tumultus in [[Brasilia]] contra [[Dilma Rousseff|Dilmae Rousseff ]] administrationem propter pecuniam quae pediludii certaminum causa expenditur&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130617214710/http://oglobo.globo.com/pais/protestos-se-espalham-por-capitais-brasileiras-nesta-segunda-feira-8716155  oglobo.globo.com ]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[18 Iunii]]''' — conventus qui dicitur [[Conventus G8|G8]] in [[Hibernia Septentrionalis|Hiberniae Septentrionalis]] [[Lough Erne]] incipitur &lt;sup&gt;(''[http://www.americaoggi.info/2013/06/17/36207-g8-riflettori-su-siria-e-lavoro www.americaoggi.info]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[21 Iunii]]''' — Factio [[Sinistra Democratica (Graecia)|Sinistra Democratica]] ministri primi [[Graecia| Graeci]] [[Antonius Samaras|Antonii Samaras]] administrationi suffragationem demovit&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/samaras-will-weiterregieren-1.18103564www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus:Flickr_-_europeanpeoplesparty_-_EPP_Congress_Bonn_%28669%29%28cropped%29.jpg |75px|right|Antonius Samaras]]
* '''[[23 Iunii]]''' — Proper graves tumultus, qui persequuntur in [[Brasilia]] contra [[Dilma Rousseff|Dilmae Rousseff ]] administrationem propter pecuniam quae pediludii certaminum causa expenditur, Rousseff conventum ad administrationem meliorandam facere voluit&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130626182211/http://oglobo.globo.com/pais/oab-lanca-campanha-pela-reforma-politica-combate-corrupcao-8790311?topico=protestos-no-brasil   globo.com]'')&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130617214710/http://oglobo.globo.com/pais/protestos-se-espalham-por-capitais-brasileiras-nesta-segunda-feira-8716155  www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Dilma Rousseff - foto oficial 2011-01-09.jpg|75px|right|Dilma Rousseff]]
* '''[[24 Iunii]]''' — Putatur antiqui Praeses [[Nelson Mandela]] vita in periculum esse, Mandela, aetate gravissima, ultimos menses in valetudinarium saepe ire debuit. &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130625002617/http://www.cdt.ch/mondo/cronaca/86249/mandela-le-condizioni-peggiorano.html www.cdt.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Nelson_Mandela.jpg |75px|right|Nelson Mandela]]
* '''[[25 Iunii]]''' — [[Silvius  Berlusconi]], rerum politicarum peritus [[Italia]]nus, septem annos [[carcer]]is damnatus est quia secundum iudicum opinionem cum iuveni [[meretrix| meretrice]], quae illo tempore pupillari aetate erat, [[coitus| coitum]] habuit. 
[[Fasciculus:Silvio Berlusconi.jpg |75px|right|Silvius  Berlusconi ]]
* '''[[25 Iunii]]''' — [[Edi Rama]], rerum politicarum peritus [[Albania|Albanicus]], [[Factio Socialistica (Albania)|Factionis Socialisticae]] electiones vicit. &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/albanien-vor-machtwechsel-1.18104992 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Edi Rama.jpg|75px|right|Edi Rama]]
* '''[[26 Iunii]]''' — Speciem novam [[aves|avium]] [[passeriformes|passeriformium]] [[Phnom Penh]] in urbe [[Cambodia]]e repertam esse nuntiatur. &quot;''[[Orthotomus chaktomuk]]'' sp.nov.&quot; rite nominatur &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/environment/2013/jun/26/cambodian-tailerbird-new-bird-species The Guardian]'')&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130928062824/http://orientalbirdclub.org/wp-content/uploads/2013/06/TAILORBIRD_Forktail_29pp1-14.pdf Forktail]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[27 Iunii]]''' — [[Coemgenus Rudd]] dux factionis operariae [[Australia]]nae electus est, [[Iulia Gillard]] subito evicta quae statim a primo ministerio recedit &lt;sup&gt;(''[http://www.huffingtonpost.com/2013/06/26/julia-gillard-kevin-rudd-australia_n_3501599.html Huff Post World]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[29 Iunii]]''' — [[Margarita Hack]], clara [[astrophysica]] [[Italia|Italica]] mortua est &lt;sup&gt;(''[http://www.agi.it/politica/notizie/201306291719-pol-rt10124-napolitano_margherita_hack_ha_servito_e_onorato_l_italia www.agi.it]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: MHack.jpg|right|75px|Margarita Hack anno [[2006]]]]
* '''[[29 Iunii]]''' — graves tumultus in [[Aegyptus|Aegypto]] contra [[Machometus Morsi|Machometi Morsi]] administrationem propter difficultates rerum oeconomicarum et magnam partem hominum religiosorum in vita publica&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/tote-bei-anti-mursi-protesten-in-aegypten-1.18107989    www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[29 Iunii]]''' — Grex musicus [[Britannia|Britannicus]] ''[[The Rolling Stones]]'', [[Michael Jagger|Michaele Jagger]] duce, [[festa Glastoniensia|festis Glastoniensibus]] tunc primum cantitavit
[[Fasciculus:Jagger live Italy 2003.JPG|right|75px|Michael Jagger]]
* [[29 Iunii]]-[[21 Iulii]] - [[Circuitus Franciae 2013]]

=== Mense Iulio ===
* '''[[1 Iulii]]''' — [[Croatia]] in [[Unio Europaea| Unionem Europaeam]] cooptata est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130703025339/http://ilpiccolo.gelocal.it/cronaca/2013/06/30/news/l-europa-apre-le-porte-alla-croazia-in-festa-1.7341533  www.ilpiccolo.gelocal.it]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[3 Iulii]] ''' — [[Albertus II (rex Belgiae) |Albertus II ]] [[Belgia]]e [[rex]], ad annum nativitatis undequadravigesimum pervenitus, abdicationem suam praenuntiavit. Successor a die [[21 Iulii]] [[2013|huius anni]] erit filius [[Philippus (rex Belgiae)|Philippus]]  &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/koenig-albert-ii-dankt-ab-1.18110372 /www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Koning Albert bezoekt Voka Limburg.jpg |75px|right|Albertus II ]]
* '''[[3 Iulii]]''' —   [[Aegyptus|Aegypti]] praeses [[Machometus Morsi|Machometi Morsi]] a [[res militaris|exercitu]] depositus est&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/aegypten-ultimatum-1.18110292   www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[5 Iulii]]''' — Prima [[epistula Encyclica]] papae [[Franciscus (papa)|Francisci]] ''[[Lumen fidei]]'' edita est. Magna pars huius epistulae tamen a decessore [[Benedictus XVI|Benedicto XVI]] scripta est.&lt;sup&gt;(''[http://it.radiovaticana.va/news/2013/07/01/“lumen_fidei”:_il_5_luglio_la_pubblicazione_della_prima_enciclica_d/it1-706414  www.it.radiovaticana.va]'')&lt;/sup&gt;.Eodem die papa Franciscus suorum decessorum [[Ioannes XXIII| Ioannis XXIII]] et [[Ioannes Paulus II|Ioannis Pauli II]] [[decretum]] [[canonizatio]]nis signavit. Ergo iam anno 2013 hi papae [[sanctus|sancti]] erunt.&lt;sup&gt;(''[http://www.corriere.it/cronache/13_luglio_05/wojtyla-roncalli-santi-papa-francesco_5c27114e-e562-11e2-8d17-dd9f75fbf0e3.shtml  www.corriere.it]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[5 Iulii]]''' — inter graves tumultus in [[Aegyptus|Aegypto]] contra exercitum post [[Machometus Morsi|Machometi Morsi]] depositionem  circiter 20 homines necati sunt &lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/africa/article3809605.ece  www.thetimes.co.uk]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[6 Iulii]]''' — [[alga]]e propter [[mare| maris]] pollutionem [[Sinae (regio)|Sinarum]] litora invadunt &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140127233131/http://www.meteogiornale.it/notizia/28251-1-cina-incredibile-invasione-di-alghe-sulle-coste-orientali www.meteogiornale.it]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[7 Iulii]]''' — [[Andreas Murray]] [[teniludius]] [[Scotia|Scoticus]] [[certamina Wimbledonensia]] vicit, primus ille Britannorum post [[Fridericus Perry|Fridericum Perry]] annis 1934-1936 victorem &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/sport/2013/jul/07/andy-murray-wimbledon-win-djokovic The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Andy Murray Toyko 2011.jpg|right|75px|Andreas Murray anno 2011]]
* '''[[8 Iulii]]''' — Papa [[Franciscus (papa)|Franciscus]] primum pontificatús sui iter in [[insula]]m [[Italia|Italicam]] [[Lopadusa]]m (vide imaginem) facit ubi multi [[migrantes]] paulo antea [[naufragium|naufragio]] in [[mare]] subversi obierant &lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/international/2013/07/08/01003-20130708ARTFIG00274-le-pape-a-lampedusa-pour-soutenir-les-migrants.php www.lefigaro.fr]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[8 Iulii]]''' — Iterum inter graves tumultus in [[Aegyptus|Aegypto]] contra exercitum post [[Mahometus Mursi|Mahometi Mursi]] depositionem homines necati sunt. &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/die-nachbeben-des-umsturzes-werden-blutiger-1.18112634 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[10 Iulii]]''' —  in [[Luxemburgum|Luxemburgo]] minister primus [[Ioannes Claudius Juncker]] (vide imaginem) novas electiones nuntiat &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130714043454/http://it.euronews.com/2013/07/11/lussemburgo-elezioni-in-ottobre-juncker-pronto-a-ricandidarsi/ it.euronews.com]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[12 Iulii]]''' —  in [[Aegyptus|Aegypto]] praesidis depositi [[Mahometus Mursi|Mahometi Mursi]] fautores conventum contra exercitum et praesidem ad interim [[Adly Mansour]] parant&lt;sup&gt;(''[http://www.ilmessaggero.it/flashnews.php?file=2013-07-11_111993385.txt www.ilmessaggero.it]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Jean-Claude Juncker 2012-06-27.JPG |right|75px|Ioannes Claudius Juncker]]
* '''[[13 Iulii]]''' —  [[Robertus Calderoli]] rerum politicorum peritus [[Italia]]nus dixit ministram [[Caecilia Kyenge|Caeciliam Kyenge]] oriundam e [[Africa]] [[simia]]e similem esse &lt;sup&gt;(''[http://internacional.elpais.com/internacional/2013/07/15/actualidad/1373915948_747283.html internacional.elpais.com]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Kashetu_kyeng_cecile.jpg |right|75px|Caecilia Kyenge]]
* '''[[16 Iulii]]''' — [[Parlamentum]] [[Francia|Francicum]] investigationes scientificas [[embryo]]num [[homo|humanorum]] admittit &lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2013/07/16/97001-20130716FILWWW00393-le-parlement-a-adopte-le-texte-autorisant-la-recherche-sur-l-embryon.php   www.lefigaro.fr]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[17 Iulii]]''' — Septem tabulae pictae pretiosissimae, e pinacotheca [[Roterodamum|Roterodamensi]] furtim mense Octobri 2012 demptae, in [[Romania]] a matre furtis combustas fuisse nuntiantur: vide imaginem &quot;[[Desponsata (Gauguin)|Desponsata]]e&quot; [[Paulus Gauguin|Pauli Gauguin]] &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2013/jul/17/stolen-picasso-burned-romania The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[17 Iulii]]''' — 23 liberi [[India|Indi]] mortui sunt, multis insuper aegrotantibus, in oppido [[Masarakha|Masrakh]] prope [[Chapara|Chapra]] [[Bihara]]e propter prandia scholastica pharmacis agriculturariis contaminata &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jul/17/india-school-lunch-poisoning-children-pesticides The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[19 Iulii]]''' — [[Mel Smith]], comoedus [[Anglia|Anglicus]], mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/culture/2013/jul/20/comedian-mel-smith-dies-actor The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[20 Iulii]]''' — [[Helena Thomas]], diurnaria rerum politicarum [[CFA|Civitatum Foederatarum]], annum agentem nonagesimum secundum mortua est
[[Fasciculus:Helen Thomas 2009.jpg|75px|right|Helena Thomas]]
* '''[[21 Iulii]]''' — [[Christophorus Froome]], [[Nairobia]]e in [[Kenia]] natus, birotarius [[Regnum Britanniarum|Britannus]], [[Circuitus Franciae 2013|circuitum Franciae 2013]] vicit &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/sport/2013/jul/21/chris-froome-tour-de-france-paris The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Chris Froome Tour de Romandie 2013 (cropped).JPG|75px|right|Christophorus Froome]]
* '''[[21 Iulii]]''' - [[Philippus (rex Belgiae)|Philippus]] rex [[Belgia]]e coronatus est.
* '''[[22 Iulii]]''' — [[Catharina (ducissa Cantabrigiae)|Catharina]], ducissa Cantabrigiae, puerum peperit &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/media/gallery/2013/jul/23/newspapers-royal-baby-duchess-of-cambridge#/?picture=413434995&amp;index=14 Private Eye]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[22 Iulii]]''' — Captivi circiter 500, inter quos nonnulli morte damnati, e carceribus [[Bagdatum|Bagdatensibus]] a repugnatoribus vi liberati sunt &lt;sup&gt;(''[http://www.guardian.co.uk/world/2013/jul/22/iraq-prison-attacks-kill-dozens The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[23 Iulii]]''' — Papa [[Franciscus (papa)|Franciscus]] [[Urbs Fluminensis|urbem Fluminensem]] [[Brasilia]]e visitat, multis ibi contra administrationem r. p. Brasiliensem etiamnunc agitantibus &lt;sup&gt;(''[http://vaticaninsider.lastampa.it/ La Stampa: &quot;Vatican Insider&quot;]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[24 Iulii]]''' —  [[Hamaxostichus|Hamaxostichi]] sinistro casu in urbe [[Hispania| Hispanica]] [[Compostella]] 77 homines necati sunt
* '''[[25 Iulii]]''' — [[Bernadetta Lafont]], actrix cinematographica [[Francia|Francica]], mortua est
[[Fasciculus:Bernadette Lafont.jpg|75px|right|Bernadetta Lafont]]
* '''[[30 Iulii]]''' — [[Bradley Manning]], miles [[CFA|Americanus]] qui [[exercitus Civitatum Foederatarum]] secreta et arcana [[Wikileaks]] publicavit, in omnibus aliis criminibus praeter adiumentum ad hostem condemnatus est
[[Fasciculus:Bradley Manning US Army.jpg|right|75px|Bradley Manning]]
* '''[[31 Iulii]]''' - Comitia politica en [[Zimbabwe]].

=== Mense Augusto ===
* '''[[1 Augusti]]''' — [[Eduardus Snowden|Eduardo Snowden]], speculationum informaticarum [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum]] delatore, [[Russia|Russi]] asylum praebuerunt &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/world/2013/aug/02/edward-snowden-asylum-russia-reaction The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[1 Augusti]]''' — [[Silvius Berlusconi]], officinarum magister et rerum politicarum peritus Italianus carcerem damnatus est quia [[erarium|erari]] divitias suas occultavit. &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/vorerst-nur-haftstrafe-fuer-berlusconi-1.18126485 NZZ]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Robert Mugabe, 12th AU Summit, 090202-N-0506A-411.jpg|right|85px|Robertus Mugabe anno 2009]]
* '''[[2 Augusti]]''' — Post comitia [[Zimbabua]]e popularia victoria factionis [[Robertus Mugabe|Roberti Mugabe]] praesidis nuntiatus est. &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/world/2013/aug/02/robert-mugabe-election-zimbabwe-sanctions The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[3 Augusti]]''' - [[Hasan Ruhani]] praeses [[Irania]]e factus est.
* '''[[5 Augusti]]''' — [[Jeff Bezos]], societatis mercatoriae Amazon.com conditor, diarium [[The Washington Post]] emit. &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/feuilleton/medien/us-medien-amazon-chef-kauft-washington-post-1.18128348  NZZ]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Jeff_Bezos%27_iconic_laugh.jpg|right|85px|Jeff Bezos anno [[2010]]]]
* '''[[7 Augusti]]''' — [[Aeroportus Nairobiensis|Aeroportus Jomo Kenyatta]] urbis [[Nairobia]]e in [[Kenia]] incendio magna parte destructus est. &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/world/2013/aug/07/kenya-airport-fire-forces-closure The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[8 Augusti]]''' — [[Fossile|fossilia]] [[aevum Iurassicum|Iurassica]] animalium duorum [[Haramiyida|Haramiyidorum]], aut mammalium valde antiquorum aut prae-mammalium antea incognitorum, nominatim ''[[Arboroharamiya]]'' et ''[[Megaconus]]'', in [[Sinae (regio)|Sinis]] reperta nuntiantur. &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/science/2013/aug/07/jurassic-squirrel-mammals-evolution-earth The Guardian]'')&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;(''[http://www.nature.com/nature/journal/v500/n7461/full/nature12429.html 1] [http://www.nature.com/nature/journal/v500/n7461/full/nature12353.html 2] Nature'' [situs venalis])&lt;/sup&gt;
* '''[[10 Augusti]]''' — Mons ignifer [[Rokatenda]] insulae [[Palu'e]] in [[Indonesia]] subito erupisse nuntiatur, hominibus 5 interfectis. &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/world/2013/aug/10/indonesia-volcano-erupts The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[10 Augusti]]''' — Ariditas per calore solstitii in [[Cambria]] castam Romanam ostendit. &lt;sup&gt;(''[http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-23628630 BBC News]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[12 Augusti]]''' — [[Friso de Oranien-Nassau|Iohannes Friso Auriacus et Nassoviensis]], frater regis [[Nederlandia]]e [[Gulielmus Alexander|Gulielmi Alexandri]] (sed qui successionem recusaverat), malo casu [[nartatio]]nis anno [[2012]] vulneratus, mortuus est. &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/world/2013/aug/12/dutch-prince-johan-friso-dies The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Friso 2b.jpg|75px|right|Iohannes Friso]]
* '''[[14 Augusti]]''' — [[Mahometus al-Barada'i]] [[Aegyptus|Aegypti]] praeses vicarius post novos tumultos et multas victimas horum se a munere removit. &lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/ausland/naher-osten-und-afrika/Aegyptens-Vizepraesident-AlBaradei-tritt-zurueck/story/26709079 Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Mohamed ElBaradei.jpg|75px|right|Muhammad al Barada'i]]
* '''[[15 Augusti]]''' — novi tumultus in [[Aegyptus|Aegypto]] multitudines victimarum faciunt&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/muslimbrueder-planen-fuer-freitag-groessere-protestaktionen-1.18133702 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[15 Augusti]]''' — [[Iacobus Vergès]], iuris consultus [[Francia|Francicus]] qui causas [[Djamila Bouhired]], [[Nicolaus Barbie|Nicolai Barbie]] necnon [[Khieu Samphân]] tractavit, annum agens nonum et octagesimum mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/world/2013/aug/16/jacques-verges The Guardian]'') (''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2013/08/20/autour-du-cercueil-de-jacques-verges-se-retrouvent-ceux-qui-ne-se-frequentent-pas_3464050_3224.html Le Monde]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Jacques Vergès - 21 November 2011.jpg|75px|right|Iacobus Vergès]]
* '''[[15 Augusti]]''' - [[Horatius Cartes]] praeses [[Paraquaria]]e [[Fridericus Franco|Friderico Franco]] successit.
* '''[[16 Augusti]]''' — [[Terrae motus]] in [[Nova Zelandia]] &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130819174906/http://www.bluewin.ch/de/index.php/26,872133/Starkes_Erdbeben_erschuettert_neuseelaendische_Hauptstadt_Wellington/de/news/vermischtes/sda www.bluewin.ch]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[22 Augusti]]''' — [[Bo Xilai]], olim administer rerum commercialium et praefectus provincialis [[Respublica Popularis Sinarum|Sinarum]], quaestionem subire coepit &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/world/2013/aug/22/bo-xilai-defiant-trial-opens-china The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:VOA-Bo Xilai.jpg|75px|right|Bo Xilai]]
* '''[[23 Augusti]]''' — [[Syria]]e praeses [[Baschar al-Assad]] in [[bellum |bello civili]] [[armis]] [[chemicis]] usus esse putatur&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/typische-symptome-fuer-chemische-kampfstoffe-1.18137611 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Bashar_al-Assad_(cropped).jpg|75px|right|Baschar al-Assad]]
* '''[[28 Augusti]]''' — Vitam terrestrem e planeta [[Mars|Marte]] transmissam proposuit geochemista [[Stephanus Benner]] &lt;sup&gt;''[http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-23872765 BBC News]''&lt;/sup&gt;
* '''[[28 Augusti]]''' - [[Dietmarius Woidke]] (SPD) ministrorum praeses [[Brandenburgum|Brandenburgi]] [[Matthias Platzeck]] successit.
* '''[[30 Augusti]]''' — [[Iacobus Heaney|Iacobus (''Seamus'') Heaney]], poëta [[Hibernia|Hibernus]], annum agens quintum et septuagesimum mortuus est
[[Fasciculus:Seamus Heaney.jpg|100px|right|Iacobus Heaney]]
* '''[[30 Augusti]]''' — [[diarium|diaria]] nuntiaverunt [[archiepiscopus |archiepiscopum]] [[Petrus Parolin| Petrum Parolin]] venturum [[Cardinalis Secretarius Status|Cardinalem Secretarium Statum]] esse.
[[Fasciculus:Pietro_parolin.jpg|75px|right|Petrus Parolin]]
* '''[[31 Augusti]]''' — [[David Frost]], ostentator et diurnarius televisualis [[Anglia|Anglus]], mortuus est
[[Fasciculus:David Frost Rumsfeld interview cropped.jpg|75px|right|David Frost anno 2005]]

=== Mense Septembri ===
* '''[[4 Septembris]]''' —Senatus Civitatum Americae Unitarum propositum conscripsit quod praesidem apud Syriam quemdam numerum militium agere et quamdam mensuram virum uti intra tempus 90 dierum sinat&lt;sup&gt;(''[http://www.latimes.com/world/worldnow/la-fg-wn-new-senate-syria-resolution-20130903,0,4985385.story LA Times]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[7 Septembris]]''' — [[Antonius Abbott]] [[Australia]]e minister primus electus est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140111204521/http://sydney.blog.lemonde.fr/2013/09/07/tony-abbott-le-moine-fou-deja-victorieux/ Le Monde]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Tony Abbott - 2010.jpg|75px|right|Antonius Abbott]]
* '''[[7 Septembris]]''' — [[Roma]]e [[papa]] [[Franciscus (papa)|Franciscus]] [[ieiunium]] constituit et magnam orationis [[vigilia]]m pro [[pax| pace]] in [[Syria]] celebrat &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20130911085014/http://www.clarin.com/mundo/Francisco-guerra-camino-paz_0_988701504.html Clarín]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[7 Septembris]]''' — nuntiatur [[2020 Olympia Aestiva]] [[Tocio]] in [[Iaponia]] fore &lt;sup&gt;(''[http://www.tagesanzeiger.ch/sport/weitere/Olympische-Sommerspiele-2020-in-Tokio/story/31877161LA Tages Anzeiger]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[8 Septembris]]''' - [[Mamnoon Hussain]] praeses [[Pacistania]]e factus est.
* '''[[9 Septembris]]''' - Comitia politica [[Norvegia|Norvegica]] anni 2013.
* '''[[10 Septembris]]''' — [[Thomas Bach]], [[athleta]] [[Germania| Germanicus]], [[Comitatus Olympicus Internationalis|Comitatus Olympici Internationalis]] praeses electus est&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20160305073219/http://www1.adnkronos.com/IGN/News/Sport/Cio-tedesco-Bach-nuovo-presidente_32586832491.html  www.adnkronos.com]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[12 Septembris]]''' — [[Otto Sander]] , clarus [[histrio]] [[Germania| Germanicus]] mortuus est&lt;sup&gt;(''[http://www.lagazzettadelmezzogiorno.it/spettacolo/morto-otto-sander-angelo-per-wenders-no652455/  La gazzetta del Mezzogiorno]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus:Otto Sander Berlinale 2008.jpg  |75px|right|Otto Sander]]
* '''[[14 Septembris]]''' — conventus inter [[Russia]]m ([[Sergius Victoris filius Lavrov|Sergium Victoris filius Lavrov]] vide imaginem) et [[CFA|Americam]] ([[Ioannes Kerry|Ioannem Kerry]]) ad arma [[chemia| chemica]] [[Syria]]ca delenda&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/usa-und-russland-gelingt-einigung-zu-syrischen-chemiewaffen-1.18150349# Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus: John F. Kerry.jpg|75px|right|Ioannes Kerry]]
[[Fasciculus:Sergeilavrov.jpg|75px|right|Sergius Lavrov]]
* '''[[18 Septembris]]''' —  [[Marcellus Reich-Ranicki]]  [[Germania|Germanicus]] [[Litterae|litterarum]] [[peritus]] mortuus est&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/feuilleton/uebersicht/der-herr-der-buecher-1.18152568 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Marcel Reich-Ranicki, during the ceremony of the Boerne-Preis, 2007.jpg |75px|right|Marcellus Reich-Ranicki]]
* '''[[18 Septembris]]''' - [[Antonius Abbott]] primus minister [[Australia]]e factus est.
* '''[[21 Septembris]]''' — in [[Kenia]] homines triginta novem in insidia [[tromocratia|tromocratica]] in magno [[emporium (aedificium)|aedificio]] [[commercium|mercatorio]] necati sunt&lt;sup&gt;(''[http://www.lefigaro.fr/international/2013/09/21/01003-20130921ARTFIG00381-kenya-un-centre-commercial-de-nairobi-attaque-par-des-hommes-armes.php  Le Figaro]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[22 Septembris]]''' —  papa [[Franciscus (papa)|Franciscus]] iter in [[Sardinia]]m facit&lt;sup&gt;(''[http://www.famigliacristiana.it/articolo/la-sardegna-in-ginocchio-davanti-al-papa_7141381.aspx  Famiglia Cristiana]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[22 Septembris]]''' — populus [[Helvetia|Helveticus]] inter alia contra exercitus abrogationem statuit&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/schweiz/tankstellen-wuerste-und-wehrpflicht-1.18153594 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus:Werner Faymann Wien08-2008a.jpg  |75px|right|Werner Faymann]]
* '''[[22 Septembris]]''' — in [[Germania]] [[comitia]] habita sunt. [[Cancellaria]] [[Angela Merkel]] et [[Petrus Steinbrück]] candidati primarum duarum factionarum [[CDU]] et [[SPD]] erant et Angela Merkel vicit&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/schweiz/tankstellen-wuerste-und-wehrpflicht-1.18153594 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus: Peer-steinbrueck-mai2008-bonn.jpg |75px|right|Petrus Steinbrück ]]
* '''[[26 Septembris]]''' — legati factionis [[Italia|Italicae]] [[Populus Libertatis|Populi Libertatis]], iussu [[Silvius Berlusconi |Silvii Berlusconi]], se a Parlamento recessuros nuntiant postquam Berlusconi ipse, ob divitias suas occultatas, ad carcerem damnatus est &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/letta-hofft-auf-neue-regierungsmehrheit-1.18158702 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[28 Septembris]]''' — ministri factionis [[Italia|Italicae]] [[Populus Libertatis|Populi Libertatis]] ab administratione [[Henricus Letta|Henrici Letta]] removentur &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/letta-hofft-auf-neue-regierungsmehrheit-1.18158702 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[29 Septembris]]''' — in [[Austria]] [[comitia]] habita sunt. Foedus a [[Werner Faymann]] ductum inter [[Socialis Democratica Factio Austriae|Socialem Democraticam Factionem Austriacam]]  et [[Factio Popularis Austriaca|Factionem Popularem Austriacam]] suffragia amisit sed iterum Austriam administrare poterit &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/oesterreichs-parteien-beraten-sich-1.18158954 Neue Zürcher Zeitung]''). &lt;/sup&gt;

=== Mense Octobri ===
* '''[[1 Octobris]]''' — consessus octo [[cardinalis|cardinalium]] ad [[curia Romana|curiam Romanam]] emendandam a papa Francisco creatus primum congregatur. Eodem die papa in colloquio percontativo cum [[diarium |diarii]] ''[[La Repubblica]]'' antiquo praefecto [[Eugenius Scalfari |Eugenio Scalfari]] de curiae et ecclesiae emendatione locutus est &lt;sup&gt;(''[http://qn.quotidiano.net/cronaca/2013/10/01/958477-papa-francesco-corte-lebbra-papato-santa-sede-vaticano-centrica.shtml qn.quotidiano.net]''). &lt;/sup&gt; 
* '''[[1 Octobris]]''' — in [[CFA|Civitatibus Foederatis Americae]] [[aerarium publicum|aerarii]] [[computus]] regimen temporarium incipit quia [[Factio Republicana (CFA)|Factio Republicana]] et [[Factio Democratica (CFA)|Democratica]] haud de aerario paciscuntur &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/der-shutdown-ist-tatsache-1.18159485 Neue Zürcher Zeitung]''). &lt;/sup&gt; 
* '''[[1 Octobris]]''' — [[Thomas Clancy]], mythistoriarum auctor [[CFA|Civitatum Foederatarum]], annum agens septimum et sexagesimum mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/books/2013/oct/02/tom-clancy-thriller-writer The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Tom Clancy at Burns Library cropped.jpg|75px|right|Thomas Clancy anno 1989 pictus]]
* '''[[3 Octobris]]''' — iterum [[Lopadusa]]e magis quam 133 [[migrantes]] in [[mare]] [[naufragium]] fecerunt et [[mors|mortui]] sunt &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140220065136/http://agrigento.blogsicilia.it/lampedusa-commemora-le-vittime-della-tragedia-del-mare/212304/  agrigento.blogsicilia.it]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[4 Octobris]]''' —[[Franciscus (papa)|Francisco]] secundum pontificati sui iter Italianum in [[Asisium]] die festa [[Franciscus Assisiensis|Sancti Francisci]] fecit et medio die papa haud cum politicis sed pauperibus comedit &lt;sup&gt;(''[http://www.ilgiornale.it/news/interni/francesco-fa-francesco-i-poveri-non-i-politici-955872.html  www.ilgiornale.it]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[4 Octobris]]''' — [[Võ Nguyên Giáp]], dux bellorum et minister [[Vietnamia|Vietnamiensis]], [[H? Chí Minh]] contubernius, annum agens tertium et centesimum mortuus est
[[Fasciculus:Vo Nguyen Giap 2008.jpg|75px|right|Võ Nguyên Giáp anno 2008 pictus]]
* '''[[7 Octobris]]''' — [[Praemium Nobelianum Medicinae]] [[Iacobus Rothman|Iacobo Rothman]] [[Randy Schekman]] et [[Thomas Südhof|Thomae Südhof]] tributum est&lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/salute/medicina/2013/10/07/news/nobel_per_la_medicina_a_rothman_schekman_e_sudhof-68076796/  www.repubblica.it]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[8 Octobris]]''' — [[Franciscus Englert]] et [[Petrus Higgs]] [[Praemium Nobelianum Physicae]] laudantur &lt;sup&gt;(''[http://www.lescienze.it/news/2013/10/08/news/il_premio_nobel_per_la_fisica_2013-1839643/  www.lescienze.it]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[9 Octobris]]''' — [[Martinus Karplus]], [[Michael Levitt]] et [[Arieh Warshel]] [[Praemium Nobelianum Chemiae|Nobelianum Chemiae Praemium]] accepunt&lt;sup&gt;(''[http://www.repubblica.it/scienze/2013/10/09/news/nobel_chimica_a_karplus_levitt_e_warshel-68226635/   www.repubblica.it]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[10 Octobris]]''' — [[Vilfredus Martens]], rerum politicarum peritus qui bis minister primus Belgiae fuit, mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/newsticker/frueherer-belgischer-ministerpraesident-martens-gestorben-1.18165181  www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;.
[[Fasciculus:WilfriedMARTENS.jpg |75px|right|Vilfredus Martens anno [[2005]]]]
* '''[[10 Octobris]]''' — [[Alice Munro]],  scriptrix [[Canada|Canadensis]], [[Praemium Nobelianum Litteraturae]] accepit.&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/feuilleton/uebersicht/alice-munro-gewinnt-literaturnobelpreis-1.18165310 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;.
[[Fasciculus:Alice Munro teikna av Andreas Vartdal (cc-by-sa).jpg|75px|right| Alice Munro anno [[2012]]]]
* '''[[11 Octobris]]''' —  [[Motus internationalis ad interdictionem armae chemicae]] [[Praemium Nobelianum pacis componendae|Praemio Nobeliano Pacis]] anni [[2013]] laureatus est.&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/der-friedensnobelpreis-geht-an-die-anti-chemiewaffen-organisation-1.18165899 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[14 Octobris]]''' — [[Eugenius Fama|Eugenius F. Fama]], [[Laurentius Petrus Hansen]] et [[Robertus Iacobus Shiller]] Praemium Nobelianum Oeconomiae accipiunt&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/wirtschaft/wirtschaftsnachrichten/nobelpreis-fuer-erforschung-der-voraussagbarkeit-von-aktienpreisen-1.18167336  www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;.
* '''[[16 Octobris]]''' — in [[CFA |Civitatibus Foederatis Americae]] [[aerarium publicum|aerarii]] [[Computus |computus]] regimen temporarium finem habuit quia [[Factio Republicana (CFA)|Factio Republicana]] et [[Factio Democratica (CFA)|Democratica]] de aerario paciscuntur &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/vorlaeufiges-ende-der-us-budgetkrise-1.18168967 Neue Zürcher Zeitung]''). &lt;/sup&gt; 
* '''[[16 Octobris]]''' — [[Ernesta Solberg]] prima ministra [[Norvegia]]e facta est.
* '''[[19 Octobris]]''' — [[Cem Özdemir]] iterum et [[Simona Peter]] primum factionis [[Germania |Germanicae]] [[Foedus 90/Virides]] praefecti electi sunt &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/simone-peter-zur-neuen-gruenen-chefin-gewaehlt-1.18170334 Neue Zürcher Zeitung]''). &lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Cem Özdemir (2012) und Simone Peter (2010).jpg|100px|right|Cem Özdemir anno [[2012]] et Simona Peter anno [[2010]]]]
* '''[[20 Octobris]]''' — in [[Luxemburgum|Luxemburgo]] [[comitia]] habita sunt. [[Factio Socialis Popularis Christiana]] a [[Ioannes Claudius Juncker|Ioanne Claudio Juncker ]] ducta suffragia amisit sed iterum Luxemburgum administrare poterit &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/schluesselrolle-fuer-die-liberalen-1.18170796 Neue Zürcher Zeitung]''). &lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Jean-Claude Juncker 2012-06-27.JPG|right|75px|Ioannes Claudius Juncker anno [[2012]]]]
* '''[[22 Octobris]]''' — pullus [[dinosauria|dinosaurus]] fossilis, genere ''[[Parasaurolophus]]'', in [[Uta]] nuper repertus est &lt;sup&gt;(''[https://peerj.com/articles/182/ PeerJ]''; ''[http://www.theguardian.com/science/2013/oct/22/beautiful-baby-dinosaur-delights-palaeontologists The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[22 Octobris]]''' — [[Norbertus Lammert]] [[Dieta Foederalis Germaniae| Dietae Foederalis Germanicae]] praeses iterum electus est &lt;sup&gt;(''[http://www.welt.de/politik/deutschland/article121162981/Lammert-schwingt-sich-zum-Verfassungsbewahrer-auf.html Die Welt]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Foto von Norbert Lammert (CDU).jpg |right|75px|Norbertus Lammert anno [[2012]]]]
* '''[[23 Octobris]]''' — papa [[Franciscus (papa)|Franciscus]] decrevit episcopum [[Franciscus Petrus Tebartz-van Elst]] propter malum exemplum et vitae suae sumptuosae causa aliquos menses extra diocesim suam vivere debere. [[Wolfgangus Rösch]]? eodem die dioecesis vicarius generalis factus est &lt;sup&gt;(''[http://www.kath.net/news/43386 kath.net]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Franz-Peter_Tebartz-van_Elst_%282008%29.jpg|right|75px|Franciscus Petrus Tebartz-van Elst  anno [[2008]]]]
* '''[[25 Octobris]]''' —  [[Silvius Berlusconi]] suae factionis [[Popolo della Libertà]] antiquum nomen eius [[Forza Italia]]? restituit &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140120035000/http://www.liquida.it/forza-italia/ Liquida]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[26 Octobris]]''' —  in [[Tsekia]]e suffragis haud victor est, exitum habuit nova factio a [[Andreas Babiš|Andrea Babiš]] condita &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/bitterer-sieg-fuer-tschechiens-sozialdemokraten-1.18174243 Neue Zürcher Zeitung]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[27 Octobris]]''' — [[Ludovicus Reed]], musicus [[CFA|Civitatum Foederatarum]], olim cantor gregis [[Velvet Underground]], mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/music/2013/oct/27/lou-reed-velvet-underground-dies The Guardian]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus:Lou Reed at the Hop Farm Music Festival.jpg|right|75px|Ludovicus Reed]]
* '''[[28 Octobris]]''' — [[Taddaeus Mazowiecki]], politicus [[Polonia|Polonus]], et etiam patriae suae minister primus, mortuus est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20160312071705/http://www.avvenire.it/Mondo/Pagine/morto-mazowiecky-polonia.aspx Avvenire]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Tadeusz_Mazowiecki_80th_birthday.jpg|right|75px|Taddaeus Mazowiecki octaginta annos natus]]
* '''[[28 Octobris]]''' — [[tempestas (meteorologia)|tempestas]] &quot;Christian&quot; vel &quot;S. Iudae&quot; in Europa boreali tredecim homines necat &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20160311033252/http://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.orkantief-christian-sturm-ueber-europa-fordert-erste-todesopfer.5f11a476-6b77-4f80-90d7-dacf1e8227b6.html Stuttgarter Zeitung]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Uetersen Orkan Christian 01.jpg|thumb|150px|right|Tempestas Christian]]

=== Mense Novembri ===
* '''[[1 Novembris]]''' — [[Hakim Allah Mahsud|?akim Allah Ma?sud]], dux repugnatorum tromocraticorum [[Taliban|?aliban]] in [[Pakistania]], ad congressum pacificatorium profecturus ab armis missilibus [[CFA|Civitatum Foederatarum]] interfectus est &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/world/2013/nov/02/pakistan-taliban-leader-us-drone-strike The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[4 Novembris]]''' — in [[Aegyptus|Aegypto]]  [[iudicium]] contra veterem praesidem [[Mahometus Mursi|Mahometum Mursi]] incipit, quamquam multi putent hoc iudicium non equum fore&lt;sup&gt;(''[http://it.radiovaticana.va/news/2013/11/04/egitto._processo_all’ex_presidente._morsi:_è_una_farsa/it1-743382 it.radiovaticana.va]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[5 Novembris]]''' —  nuntiatur [[Monacum|Monaci]] multae adhuc hodie incognitae tabulae pictae clarorum pictorum in domo cuiusdam [[Cornelius Gurlitt|Cornelii Gurlitt]], artis historici [[Hildebrandus Gurlitt |Hildebrandi Gurlitt]] filius, mense Februario [[2012]] inventae fuisse&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/feuilleton/uebersicht/aus-der-hoehle-des-boesen-raeubers-1.18179833 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/feuilleton/uebersicht/aus-der-hoehle-des-boesen-raeubers-1.18179833 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Marc, Franz - Pferde in Landschaft.jpg|75px|right|[[Franciscus Marc |Francisci Marc]] tabula in Monaco inventa]]
* '''[[5 Novembris]]''' — [[Gulielmus de Blasio]], [[Factio Democratica (CFA) |Factionis Democraticae]] politicus, [[Urbs Novum Eboracum |Urbis Novi Eboraci]] praefectus urbis electus est&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/ein-linker-regiert-new-york-1.18180221 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: NLN Bill DeBlasio 01.jpg|75px|right|Gulielmus de Blasio ]]
* '''[[6 Novembris]]''' — [[Iasser Arafat]] mulier nuntiat maritum suum secundum medicos anno [[2004]] scilicet veneno interfectum fuisse&lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/middleeast/article3914859.ece www.thetimes.co.uk]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Yasser-arafat-1999-2.jpg |75px|right|Iasser Arafat anno [[1992]]]]
* '''[[8 Novembris]]''' — colloquium diurnariis hodie factum est in [[Sancta Sedes|Sancta Sede]] ad primum volumen introducendum novae seriei commentarii [[Pontificia Academia Latinitatis|Pontificiae Academiae Latinitatis]], cuius nomen [[Latinitas (periodicum)|''Latinitas'']] est&lt;sup&gt;(''[http://www.zenit.org/en/articles/vatican-launches-new-series-of-latinitas www.zenit.org]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:St. Peter's Basilica Facade, Rome, June 2004.jpg|75px|right|Basilica Sancti Petri]]
* '''[[8 Novembris]]''' — [[Huracanum]] Hayyan [[philippinae |Philippinas]] vastat et multissimos homines necat&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140122205643/http://www.meteogiornale.it/notizia/29981-1-tifone-haiyan-1200-morti-filippine-peggio-tsunami-2004 www.meteogiornale.it]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Haiyan 2013-11-07 0420Z.jpg|75px|right|Despectus in huracanum e satellite ]]
* '''[[10 Novembris]]''' — [[athleta]] [[Hispania |Hispanicus]] [[Marcus Márquez]] [[Birota automataria|Birotae automatariae]] certamen mundanum vicit&lt;sup&gt;(''[http://www.tuttomotoriweb.com/2013/11/14/motogp-2014-marc-marquez-lascia-valencia-da-padrone-assoluto/#utm_source=feed&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=feed www.tuttomotoriweb.com]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Marc_Marquez_2011_Brno_1.jpg|75px|right|Marcus Márquez anno [[2011]]]]
* '''[[12 Novembris]]''' — [[Gulielmus Clinton|Clinton]] dicit [[Obama]]m legem de publica sanitate conservare oportere, secundum promissionem suam&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140214121742/http://politicalticker.blogs.cnn.com/2013/11/12/clinton-obama-should-honor-commitment-on-keeping-health-plans/?hpt=hp_t2 www.cnn.com]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Bill Clinton.jpg|75px|right|Gulielmus Clinton, XLII Praeses Civitatum Foederatarum Americae]]
* '''[[14 Novembris]]''' — papa [[Franciscus (papa)|Franciscus]] praesidem [[Italia]]num [[Georgius Napolitano |Georgium Napolitano]] visitat&lt;sup&gt;(''[http://www.articolotre.com/2013/11/papa-francesco-al-quirinale-a-bordo-di-unutilitaria-la-delegazione-pontificia-in-ammiraglia/225905 www.articolotre.com]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Presidente_Napolitano.jpg|75px|right|Georgius Napolitano ]]
* '''[[17 Novembris]]''' — scriptrix [[Regnum Unitum|Britannica]] [[Dorothea Lessing]] mortua est&lt;sup&gt;(''[http://www.bluewin.ch/de/news/ausland/2013/11/17/literaturnobelpreistraegerin-doris-lessing-94-jaehri.html www.bluewin.ch]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:  Doris lessing 20060312.jpg|75px|right|Dorothea Lessing anno [[2006]]]]
* '''[[17 Novembris]]''' — in primo ordine petitionis Praesidatus Rei Publicae [[Chilia]]e [[Michaela Bachelet]] cum 47% suffragiorum vicit. [[Evelina Matthei]] cum 25% suffragiorum proxime accessit &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/bachelet-muss-in-die-stichwahl-1.18187345 www.nzz.ch ]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Evelyn_Matthei_foto_campa%C3%B1a.jpg|75px|right|Evelina Matthei]]
[[Fasciculus: Michelle Bachelet with sash.jpg|75px|right|Michaela Bachelet anno [[2006]]]]
* '''[[18 Novembris]]''' — [[inundatio]]nes in [[Sardinia]] 18 homines necant &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20150104172438/http://www.gazzettadelsud.it/news/69606/18-i-morti--2700-gli.html www.gazzettadelsud.it]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[19 Novembris]]''' — dissidia circa foedus super [[Irania]] tensionem efficiunt inter [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas Americae]] et [[Israel (civitas)|Israelem]]&lt;sup&gt;(''[http://www.nytimes.com/2013/11/19/world/middleeast/split-on-accord-on-iran-strains-us-israel-ties.html?hp The New York Times]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[19 Novembris]]''' — [[Fridericus Sanger]], biochemicus Britannicus bis [[Praemium Nobelianum Chemiae|praemio Chemiae Nobeliano]] laureatus, mortuus est &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/science/2013/nov/20/frederick-sanger The Guardian]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Frederick Sanger2.jpg|75px|right|Fridericus Sanger]]
* '''[[20 Novembris]]''' — [[Rupertus Murdoch]] et uxor eius Wendi nuntiant transactionem ad divortium communi consensu faciendum inter eos perfectam fuisse&lt;sup&gt;(''[http://www.latimes.com/entertainment/envelope/cotown/la-et-ct-rupert-murdoch-wendi-deng-murdoch-divorce-settlement-20131120,0,3769115.story#axzz2lD7v5x9e Los Angeles Times ]'')&lt;/sup&gt; 
[[Fasciculus: Rupert Murdoch - Flickr - Eva Rinaldi Celebrity and Live Music Photographer.jpg|75px|right|Rupertus Murdoch]]
* '''[[25 Novembris]]''' — cum senatores [[Italia|Rei publicae Italicae]] de [[Silvius Berlusconi|Silvii Berlusconi]] expulsione ex Senatu italico statuturi sint, ille exorat Senatum ne se expellat &lt;sup&gt;(''[http://www.independent.co.uk/news/world/europe/silvio-berlusconi-pleads-with-senate-not-to-expel-him-8963174.html The Independent]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[27 Novembris]]''' — [[Silvius Berlusconi]] de Senatu [[Italia|Rei publicae Italicae]] expulsus est &lt;sup&gt;(''[http://www.nytimes.com/2013/11/28/world/europe/berlusconi-expelled-from-senate-in-italy.html?hp&amp;_r=0 The New York Times]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Silvio Berlusconi.jpg|75px|right|Silvius Berlusconi]]
* '''[[29 Novembris]]''' — Taverna [[Glasgovia|Glasguensis]] ''[[Clutha Vaults]]'' malo casu destructa est, [[Helicopterum|helicoptero]] subito in tectum lapso: ibi homines 9 interfecti sunt &lt;sup&gt;(''[http://www.theguardian.com/uk-news/2013/dec/02/ninth-glasgow-pub-helicopter-victim-body-removed The Guardian]''; ''[http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/glasgow-pub-clutha-vaults-destroyed-2867351 The Mirror]'')&lt;/sup&gt; 
* '''[[30 Novembris]]''' — [[actor]] [[cinematographus|cinematographicus]] [[Civitates Foederatae Americae|Americanus]] [[Paulus Walker]] mortem per casum viarium occubuit &lt;sup&gt;(''[http://www.cnn.com/2013/11/30/showbiz/actor-paul-walker-dies/ www.cnn.com]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:PaulWalkerEdit-1.jpg|75px|right|Paulus Walker]]

=== Mense Decembri ===
* '''[[1 Decembris|Kalendis Decembris]]''' — [[hamaxostichus]] interurbanus per [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] [[Bronx|Bronx Comitatum]] transiens propter nimiam velocitatem ex [[astarium|astario]] egreditur, ex quo viatores 4 moriuntur et fere 60 laesi sunt &lt;sup&gt;(''[http://www.nytimes.com/2013/12/02/nyregion/metro-north-derailment.html The New York Times]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[4 Decembris]]''' — [[Xaverius Bettel]] novus [[Luxemburgum|Luxemburgi]] minister primus est &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/xavier-bettel--der-koenigsmoerder-1.18198230 NZZ]'') &lt;/sup&gt; 
* '''[[5 Decembris]]''' — [[Nelson Mandela]], primus [[Africa Australis|Africae Australis]] praeses qui suffragio omnium electus est [[Praemium Nobelianum|Praemioque Nobeliano]] pacis componendae laureatus, mortuus est [[Ioannisburgum|Ioannisburgi]] anno aetatis suae nonagesimo quinto &lt;sup&gt;(''[http://www.huffingtonpost.com/2013/12/05/nelson-mandela-dead-dies-south-africa_n_1699777.html The Huffington Post]''; ''[http://www.lemonde.fr/afrique/article/2013/12/05/nelson-mandela-est-mort_3427343_3212.html Le Monde]'') &lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Nelson Mandela.jpg|75px|right|Nelson Mandela)]]
* '''[[8 Decembris]]''' —  [[Matthaeus Renzi]], [[Florentia]]e [[praefectus urbis]] [[Factio Democratica (Italia)|Factionis Democraticae]] [[Italia]]nae dux electus est &lt;sup&gt;(''[http://www.bluewin.ch/de/news/ausland/2013/12/9/renzi-gewinnt-urwahl-zum-chef-der-italienischen-de.html www.bluewin.ch]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:RenziMatteo_conferenza_2012.jpg|75px|right|Matthaeus Renzi (anno [[2012]])]]
* '''[[11 Decembris]]''' — [[papa]] [[Franciscus (papa)|Franciscus]] secundum [[periodicum|libellum]] ''[[Time]]'' homo anni [[2013]] est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140218145138/http://vaticaninsider.lastampa.it/vaticano/dettaglio-articolo/articolo/time-vaticano-vatican-30564 vaticaninsider.lastampa.it]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Papa Francisco na JMJ - 24072013.jpg|75px|right|Papa Franciscus (die [[24 Iulii]] [[2013]])]]
* '''[[12 Decembris]]''' — [[Italia]]e tumultus populares, qui vulgo 'clamores furcarum' vocati sunt, die quarto [[Roma]]m diffunduntur &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20131216181621/http://www.reuters.com/article/2013/12/12/us-italy-protests-idUSBRE9BB0WH20131212 Reuters]'')&lt;/sup&gt;
* '''[[15 Decembris]]''' — [[Petrus O'Toole]], illustris [[histrio]] [[Regnum Unitum |Britannicus]] mortuus est&lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/panorama/schauspieler-peter-otoole-mit-81-jahren-gestorben-1.18205254 www.nzz.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Peter_OToole_in_Lawrence_of_Arabia.jpg |75px|right|Petrus O'Toole (anno [[1962]])]]
* '''[[15 Decembris]]''' — in secundo ordine petitionis Praesidatus Rei Publicae [[Chilia]]e [[Michaela Bachelet]], quae iam Chiliae praesides fuerat, cum 62% suffragiorum vicit. &lt;sup&gt;(''[http://www.nzz.ch/aktuell/international/auslandnachrichten/leichter-sieg-und-schwierige-aufgabe-fuer-bachelet-1.18205422 www.nzz.ch ]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus: Michelle Bachelet with sash.jpg|75px|right|Michaela Bachelet anno [[2006]]]]
*'''[[15 Decembris]]''' — [[Ioanna Fontaine]], clara actrix [[CFA|Americana]] mortua est&lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20131220095210/http://lastampa.it/2013/12/16/spettacoli/addio-a-joan-fontaine-la-rebecca-di-hitchcock-PqZHTGFzZbSR7e9f66zR0O/pagina.html   www.lastampa.it]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[23 Decembris]]''' — [[Michael Kalašnikov]], clarus armorum sclopetariorum constructor [[Russia|Russicus]] mortuus est&lt;sup&gt;(''[http://itar-tass.com/obschestvo/853718 itar-tass.com]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Michael Kalashikov.jpg|75px|right|Michael Kalašnikov anno [[2009]]]]
* '''[[24 Decembris]]''' — [[Tempestas]] Dirk [[Europa]]m borealem vastat hominesque necat&lt;sup&gt;(''[http://www.thetimes.co.uk/tto/weather/article3957921.ece www.thetimes.co.uk]'')&lt;/sup&gt;
*'''[[29 Decembris]]''' — [[Michael Schumacher]], clarus [[autocinetum|autocineti]] ductor [[Germania| Germanicus]], [[nartatio]]nis sinistru casu iuxta [[Gratianopolis| Gratianopolim]] [[caput|capiti]] graviter vulneratus est &lt;sup&gt;(''[https://web.archive.org/web/20140201142455/http://www.bluewin.ch/de/sport/2013/12/29/zeitung--zustand-von-schumacher-hat-sich-verschlec.html www.bluewin.ch]'')&lt;/sup&gt;
[[Fasciculus:Michael_Schumacher_2002.jpg|75px|right|Michael Schumacher anno [[2002]]]]

== Nati ==
* [[22 Iulii]] - [[Georgius Walliae]], princeps [[Britanniarum regnum|Britannicus]]

== Mortui ==
=== Mense Ianuario ===
[[Fasciculus:Patti Page.JPG|thumb|150px|right|[[Patti Page]] 1927-2013]]
[[Fasciculus:Michael Winner cropped.jpg|thumb|150px|right|[[Michael Winner]] 1935-2013]]
* [[1 Ianuarii|1]] 
**[[Christophorus Martin-Jenkins]], diurnarius [[criccetius lusus|criccetio luso]] [[Anglia|Anglicus]]; natus est anno [[1945]].
**[[Patti Page]], cantrix [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1927]].
* [[2 Ianuarii|2]] 
**[[Carolus Chilton]], scriptor programmatum radiophonicorum [[Londinium|Londiniensis]], auctor seriei ''[[Journey into Space]]'' ('Iter caeleste': 1953-1956).
**[[Ladislaus Mazurkiewicz]], pedilusor [[Uruguaia]]nus; natus est anno [[1945]].
**[[Zaharira Harifai]], actrix [[Israel]]iana; nata est anno [[1929]].
* [[3 Ianuarii|3]] 
**[[Sergius Nicolaescu]], actor, moderator cinematographicus et politicus [[Romania|Dacoromanus]]; natus est anno [[1930]].
**[[Burry Stander]], birotarius [[Africa Australis|Africae Australis]]; natus est anno [[1987]].
* [[7 Ianuarii|7]]
**[[Huell Howser]], histrio [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1945]]. 
**[[Zvi Yavetz]], rerum gestarum scriptor [[Israel]]ita; natus est anno [[1925]].
* [[8 Ianuarii|8]] - [[Kenojuak Ashevak]], gentis [[Inuit]] (aut Escimaeorum appellatae) artifex; nata est anno [[1927]].
* [[9 Ianuarii|9]] - [[Iacobus M. Buchanan]], oeconomicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1919]].
* [[10 Ianuarii|10]]
** [[Claudius Nobs]], clararum festarum [[musica]]e ''[[Jazz]]'' in Montreux (''[[Montreux Jazz Festivals]]'' ) conditor [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1936]].
** [[Georgius Gruntz]], [[musicus]], [[clavista]] et [[compositor]] generis [[Iazium|Iazii]] [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1932]].
* [[11 Ianuarii|11]]
**[[Maria Angela Melato]], actrix [[Italia]]na; nata est anno [[1941]].
**[[Aaron Swartz]], informaticus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1986]].
**[[Lars Werner]], rerum politicarum peritus [[Suecia|Suecicus]]; natus est anno [[1935]].
* [[14 Ianuarii|14]] - [[Conradus Bain]], histrio [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1923]].
* [[15 Ianuarii|15]]
** [[Ioannes Bertrandus Pontalis]], philosophus et scriptor [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1924]].
** [[Oshima Nagisa]], moderator cinematographicus [[Iaponia|Iaponicus]] qui ''[[Ai no korida]]'' anno [[1976]] duxit.
[[Fasciculus:Nagisa Oshima at Cannes in 2000.jpg|right|75px|Oshima Nagisa]]
* [[17 Ianuarii|17]] - [[Iacobus Arjouni]], scriptor [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1964]].
* [[21 Ianuarii|21]] - [[Michael Winner]], moderator cinematographicus et pellicularum factor [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1935]].
* [[23 Ianuarii|23]] 
**[[Iosephus Glemp]], cardinalis [[Polonia|Polonicus]]; natus est anno [[1929]].
**[[Ioannes Vilnet]], Insulae episcopus emeritus [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1922]].
* [[29 Ianuarii|29]]
**[[Franciscus Hahn]], oeconomicus [[Germania|Germano]]-[[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1925]].
**[[Anselmus Hollo]], poeta [[Finnia|Finnicus]]; natus est anno [[1934]].

=== Mense Februario ===
[[Fasciculus:Edward Koch at commissioning of USS Lake Champlain (CG-57) cropped.jpg|thumb|150px|right|[[Eduardus Koch]] 1924-2013]]

* [[1 Februarii|1]] - [[Eduardus Koch]], [[Urbs Novum Eboracum|Urbis Novi Eboraci]] praefectus; natus est anno [[1924]].
* [[2 Februarii|2]] - [[Linus Oviedo]], [[Res militaris|exercitus dux]] et rerum politicarum peritus [[Paraquaria]]nus; natus est anno [[1943]].
* [[3 Februarii|3]] - [[Anscharius Fel'cman]], compositor [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1921]].
* [[5 Februarii|5]] - [[Reinaldus Gargano]], vir publicus [[Uruguaia]]nus; natus est anno [[1934]].
* [[6 Februarii|6]]
**[[Chokri Belaïd]] rerum politicarum peritus [[Tunesia|Tunesicus]] necatus est; natus est anno [[1964]].
**[[David Morgan]], professor linguisticus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1959]].
* [[8 Februarii|8]] - [[Renatus Olivieri]], diurnarius et scriptor [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1925]].
* [[9 Februarii|9]] - [[Ricardus Artschwager]], artifex [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1923]].
* [[12 Februarii|12]] - [[Gennadius Udovenko]], politicorum peritus [[Ucrania]]e; natus est anno [[1931]].
* [[13 Februarii|13]] - [[Petrus Kooijmans]], politicorum peritus [[Nederlandia|Nederlandicus]]; natus est anno [[1933]].
* [[14 Februarii|14]] - [[Reeva Steenkamp]], ostentatrix et televisionis ductrix [[Africa Australis|Africae Australis]]; nata est anno [[1983]].
* [[19 Februarii|19]] - [[Eva Bergh]], actrix [[Norvegia|Norvegica]]; nata est anno [[1926]].
* [[20 Februarii|20]] - [[Antonius Roma]], pedilusor [[Argentina|Argentinus]]; natus est anno [[1932]].
* [[22 Februarii|22]] - [[Ernestus Breit]], foederi syndicali Germanico praefuit; natus est anno [[1924]].
* [[23 Februarii|23]] - [[Iulianus Ries]], cardinalis [[Belgica|Belgicus]]; natus est anno [[1920]].
* [[26 Februarii|26]] - [[Maria Clara Alain]], organista [[Francia|Francica]]; nata est anno [[1926]].
* [[27 Februarii|27]] 
**[[Van Cliburn]], clavilista [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1934]].
**[[Stephanus Hessel]], legatus et scriptor [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1917]].
* [[28 Februarii|28]]
**[[Gavin Betts]], professor [[Lingua Latina]]e Graecaque professor [[Australia]]nus; natus est anno [[1932]].
**[[Theo Bos]], pedilusor [[Nederlandia|Nederlandicus]]; natus est anno [[1965]].
**[[Donaldus A. Glaser]], physicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1926]].
**[[Armandus Trovajoli]], musicus [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1917]].

=== Mense Martio ===
[[Fasciculus:Chavez141610-2.jpg|thumb|150px|right|[[Hugo Chavez]] 1954-2013]]
[[Fasciculus:Chinua Achebe - Buffalo 25Sep2008 crop.jpg|thumb|150px|right|[[Chinua Achebe]] 1930-2013]]
* [[5 Martii|5]] 
**[[Hugo Chavez]], praeses [[Venetiola]]e; natus est anno [[1954]].
**[[Dieter Pfaff]], histrio [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1947]].
* [[7 Martii|7]] - [[Iulianus Bignasca]], rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1945]].
* [[10 Martii|10]] - [[Principissa Liliana]] de [[Suecia]]; nata est anno [[1915]].
* [[11 Martii|11]] - [[Boris Vasil'ev]], scriptor [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1924]].
* [[15 Martii|15]] - [[Booth Gardner]], politicorum peritus [[CFA|Americanus]] et gubernator [[Vasingtonia]]e; natus est anno [[1936]].
* [[16 Martii|16]] - [[Marina Solodkin]], politicorum perita [[Israel]]iana; nata est anno [[1952]].
* [[19 Martii|19]] - [[Irina Petrescu]], actrix [[Romania|Dacoromana]]; nata est anno [[1941]].
* [[20 Martii|20]]
**[[Georgius Lowe]], oribata et explorator [[Nova Zelandia|Neozelandicus]]; natus est anno [[1924]].
**[[Calvert Watkins]], rerum linguisticarum peritus [[CFA|Americanus]];  natus est anno [[1933]].
* [[21 Martii|21]]
**[[Chinua Achebe]], scriptor [[Nigeria]]nus; natus est anno [[1930]]. 
**[[Petrus Mennea]], athleta et vir publicus [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1952]].
* [[26 Martii|26]] - [[Jerzy Nowak]], histrio [[Polonia|Polonicus]]; natus est anno [[1923]].
* [[28 Martii|28]] - [[Ricardus Griffiths]], histrio [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1947]].
* [[29 Martii|29]]
**[[Reginaldus Gray]], pictor [[Hibernia|Hibernicus]]; natus est anno [[1930]]. 
**[[Aentius Jannacci]], medicus, cantor et poeta [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1935]].
* [[30 Martii|30]] - [[Valerius Zolotuchin]], actor theatricus et cinematographicus [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1941]].
* [[31 Martii|31]] - [[Carolus Amarin Brand]], archiepiscopus [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1920]].

=== Mense Aprili ===
[[Fasciculus:Margaret Thatcher.png|thumb|150px|right|[[Margarita Thatcher]] 1925-2013]]
* [[3 Aprilis|3]] - [[Ruth Prawer Jhabvala]], scriptrix [[Germania|Germano]]-[[Regnum Unitum|Britannica]]; nata est anno [[1927]].
* [[6 Aprilis|6]] - [[Bigas Luna]], moderator cinematographicus [[Hispania|Hispanicus]]; natus est anno [[1946]].
* [[7 Aprilis|7]] - [[Les Blank]], moderator cinematographicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1935]].
* [[8 Aprilis|8]]
**[[Vladimirus Esteves da Cunha]], Rex Momus [[Carnelevarium|Carnelevarii]] [[Urbs Sanctorum|Urbis Sanctorum]]; natus est anno [[1920]]. 
**[[Margarita Thatcher]], prima ministra [[Regnum Unitum|Britanniarum Regni]]; nata est anno [[1925]].
* [[10 Aprilis|10]] - [[Robertus Edwards]], medicus [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1925]].
* [[14 Aprilis|14]] - [[Colin Davis]], concentus magister [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1927]].
* [[15 Aprilis|15]] - [[Ioannes Franciscus Paillard]], concentus magister [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1928]].
* [[16 Aprilis|16]]
**[[Ali Kafi]], politicorum peritus [[Algerium|Algeri]]; natus est anno [[1928]].
**[[Georgius Beverly Shea]], cantor [[Canada]]-[[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1909]].
*[[17 Aprilis|17]] 
**[[Victor Živov]], philologus [[Russia]]e; natus est [[5 Februarii]] [[1945]].
**[[Deanna Durbin]], actrix et cantrix [[Canada]]-[[CFA|Americana]]; nata est anno [[1921]].
* [[18 Aprilis|18]] - [[Goran Švob]], philosophus [[Croatia]]e; natus est anno [[1947]].
* [[19 Aprilis|19]] - [[Franciscus Jacob]], biologus [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1920]].
* [[25 Aprilis|25]] - [[Anna Proclemer]], actrix [[Italia|Italica]]; nata est anno [[1923]].
* [[27 Aprilis|27]]
**[[Aloysius Jin]], episcopus catholicus [[Res Publica Popularis Sinarum|Sinensis]]; natus est anno [[1916]].
**[[Georgius Warnke]], vir publicus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1932]].

=== Mense Maio ===
[[Fasciculus:Goerges mous675.jpg|thumb|150px|right|[[Georgius Moustaki]] 1934-2013]]
* [[2 Maii|2]] - [[Galfridus Hanneman]], musicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1964]].
* [[4 Maii|4]] - [[Christianus de Duve]], biochemicus [[Belgica|Belgicus]]; natus est anno [[1917]].
* [[5 Maii|5]] - [[Rossella Falk]], actrix [[Italia|Italica]]; nata est anno [[1926]].
* [[6 Maii|6]] - [[Iulius Andreotti]], primus minister [[Italia]]e; natus est anno [[1919]].
* [[9 Maii|9]]
**[[Alfredus Landa]], histrio [[Hispania|Hispanicus]]; natus est anno [[1933]].
**[[Georgius Michael Leader]], politicorum peritus [[CFA|Americanus]] et gubernator [[Pennsilvania]]e; natus est anno [[1918]].
**[[Octavius Missoni]], clarus sumptuosorum vestum factor [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1921]].
* [[15 Maii|15]] - [[Henricus Pereira Rosa]], [[Guinea Bissaviensis|Guineae Bissaviensis]] praeses ad interim; natus est anno [[1946]].
* [[16 Maii|16]] - [[Henricus Rohrer]], physicus [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1933]].
* [[17 Maii|17]] - [[Petrus Schulz]], vir publicus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1930]].
* [[21 Maii|21]] - [[Dominicus Venner]], rerum gestarum scriptor et libellorum editor [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1935]].
* [[22 Maii|22]]
**[[Henricus Dutilleux]], compositor [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1916]]. 
**[[Andreas Gallo]], presbyter catholicus [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1928]].
* [[23 Maii|23]] - [[Georgius Moustaki]], cantor [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1934]].
* [[24 Maii|24]] - [[Petrus Todorovskij]], moderator atque scriptor cinematographicus [[Ucraina|Ucraino]]-[[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1925]].
* [[28 Maii|28]] - [[Silvia Clavadetscher]], philologa [[Helvetia|Helvetica]]; nata est anno [[1948]].
* [[29 Maii|29]] - [[Franca Rame]], actrix et scriptrix [[Italia|Italica]]; nata est anno [[1929]].
* [[31 Maii|31]] - [[Ioanna Stapleton]], actrix [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1923]].

=== Mense Iunio ===
[[Fasciculus:IainBanks2009.jpg|thumb|150px|right|[[Ioannes Banks]] 1954-2013]]
* [[5 Iunii|5]] - [[Stanislaus Nagy]], cardinalis [[Polonia|Polonicus]]; natus est anno [[1921]].
* [[6 Iunii|6]] - [[Esther Williams]], actrix et natatrix [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1921]].
* [[7 Iunii|7]] - [[Petrus Mauroy]], primus minister [[Francia]]e; natus est anno [[1928]].
* [[8 Iunii|8]] - [[Arego Paulus Cellucci]], politicorum peritus [[CFA|Americanus]] et gubernator [[Massachusetta]]e; natus est anno [[1948]].
* [[9 Iunii|9]]
**[[Ioannes Banks]], scriptor [[Scotia|Scotus]]; natus est anno [[1954]].
**[[Gualterius Jens]], scriptor, historicus atque philologus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1923]].
* [[11 Iunii|11]] - [[Robertus Fogel]], historicus oeconomiae [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1926]].
* [[12 Iunii|12]] - [[Jiroemon Kimura]]; natus est anno [[1897]].
* [[19 Iunii|19]] - [[Iulius Horn]], rerum politicorum peritus [[Hungaria|Hungaricus]]; natus est anno [[1932]].
* [[24 Iunii|24]] - [[Aemilius Colombo]], vir publicus [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1920]].
* [[27 Iunii|27]] - [[Stephanus Borgonovo]], pedilusor [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1964]].
* [[29 Iunii|29]] - [[Margarita Hack]], astrophysica [[Italia|Italica]]; nata est anno [[1922]].

=== Mense Iulio ===
[[Fasciculus:Helen Thomas - USNWR.jpg|thumb|right|150px|[[Helena Thomas]] 1920-2013]]
* [[1 Iulii|1]] - [[Stojan Ganev]], rerum politicorum peritus [[Bulgaria|Bulgarus]]; natus est anno [[1955]].
* [[3 Iulii|3]] - [[Radu Vasile]], rerum politicorum peritus [[Romania|Dacoromanus]]; natus est anno [[1942]].
* [[4 Iulii|4]] - [[Innocentius Hilarius Lotocky]], episcopus [[Ucraina|Ucraino]]-[[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1915]].
* [[5 Iulii|5]]
**[[Iacobus McCoubrey]]; natus est anno [[1901]].
**[[Paulus Raabe]], bibliothecarius [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1927]].
* [[12 Iulii]] - [[Pran Krishan Sikand]], histrio cinematographicus [[India|Indicus]]; natus est anno [[1920]].
* [[17 Iulii|17]] - [[Vincentius Cerami]], scriptor [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1940]].
* [[18 Iulii|18]] - [[Florentinus Sului Hajang Hau]], archiepiscopus [[Indonesia|Indonesicus]]; natus est anno [[1948]].
* [[19 Iulii|19]]
**[[Simon Ignatius Pimenta]], cardinalis [[India|Indicus]]; natus est anno [[1920]].
**[[Mel Smith]], comoedus, histrio et moderator cinematographicus [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1952]].
* [[20 Iulii|20]] - [[Helena Thomas]], diurnaria [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1920]].
* [[22 Iulii|22]] - [[Dionysius Farina]], histrio [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1944]].
* [[23 Iulii|23]] - [[Djalma Santos]], pedilusor [[Brasilia]]nus; natus est anno [[1929]].
* [[25 Iulii|25]]
**[[Gualterius De Maria]], artifex et sculptor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1935]].
**[[Bernadetta Lafont]], actrix [[Francia|Francica]]; nata est anno [[1938]].
* [[26 Iulii|26]] - [[Sung Jae-gi]], jura civilia activist peritus [[Respublica Coreana|Coreanus]]; natus est anno [[1967]].
* [[28 Iulii|28]]
**[[Gulielmus Warren Scranton]], politicorum peritus [[CFA|Americanus]] et gubernator [[Pennsilvania]]e; natus est anno [[1917]].
**[[Hersilius Tonini]], cardinalis [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1914]].
* [[30 Iulii|30]] - [[Bertoldus Beitz]], officinarum magister [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1913]].

=== Mense Augusto ===
[[Fasciculus:Seamus Heaney (cropped).jpg|thumb|150px|right|[[Iacobus Heaney]] 1939-2013]]
* [[9 Augusti|9]] - [[Urbanus Tavares Rodrigues]], clarus scriptor [[Lusitania|Lusitanus]]; natus est anno [[1923]].
* [[12 Augusti|12]] - [[Friso de Oranien-Nassau]], princeps [[Nederlandia]]e; natus est anno [[1968]].
* [[13 Augusti|13]] - [[Lotharius Bisky]], vir publicus [[Germania]]e; natus est anno [[1941]].
* [[18 Augusti|18]] - [[Rolv Wesenlund]], actor, comoedus et musicus [[Norvegia|Norvegicus]]; natus est anno [[1936]].
* [[24 Augusti|24]] - [[Iulia Harris]], actrix [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1925]].
* [[25 Augusti|25]] - [[Gylmar dos Santos Neves]], pedilusor [[Brasilia]]nus; natus est anno [[1930]].
* [[26 Augusti|26]] - [[Ioannes Gilligan]], rerum politicorum peritus [[CFA|Americanus]] et gubernator [[Ohium|Ohii]]; natus est anno [[1921]].
* [[27 Augusti|27]] - [[Jansem]], pictor [[Armenia|Armeno]]-[[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1920]].
* [[29 Augusti|29]] 
**[[Medardus Iosephus Mazombwe]], archiepiscopus [[Lusaca]]e; natus est anno [[1931]].
**[[Bruce C. Murray]], geologus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1931]].
* [[30 Augusti|30]] - [[Iacobus Heaney]], scriptor et poeta [[Hibernia|Hibernicus]]; natus est anno [[1939]].
* [[31 Augusti|31]] - [[David Frost]], diurnarius televisionis [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1939]].

=== Mense Septembri ===
[[Fasciculus:Marcel Reich-Ranicki, during the ceremony of the Boerne-Preis, 2007.jpg|thumb|150px|right|[[Marcellus Reich-Ranicki]] 1920-2013]]
* [[2 Septembris|2]]
**[[Valeria Benguigui]], actrix [[Francia|Francica]]; nata est anno [[1965]]. 
**[[Ronaldus Coase]], oeconomiae peritus [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1910]].
* [[8 Septembris|8]] - [[Renata Lieckfeldt]], erudita [[Germania|Germanica]]; nata est anno [[1965]].
* [[9 Septembris|9]] - [[Albertus Bevilacqua]], scriptor, poeta et diurnarius [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1934]].
* [[12 Septembris|12]]
**[[Otto Sander]], histrio [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1941]].
**[[Ericus Loest]], scriptor [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1926]].
**[[Ray Dolby]], machinator et inventor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1933]].
* [[13 Septembris|13]] - [[Salustianus Sanchez]]; natus est anno [[1901]].
* [[18 Septembris|18]] - [[Marcellus Reich-Ranicki]], scriptor [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1920]].
* [[19 Septembris|19]] - [[Saye Zerbo]], praeses [[Volta Superior|Voltae Superioris]]; natus est anno [[1932]].
* [[21 Septembris|21]] - [[Gualterius Wallmann]], rerum politicarum peritus [[Germania|Germanicus]] factionis [[CDU]]; natus est anno [[1932]].
* [[22 Septembris|22]]
**[[David Hunter Hubel]], biologus [[Canada|Canado]]-[[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1926]]. 
**[[Alvarus Mutis]], scriptor [[Columbia]]nus; natus est anno [[1923]].
* [[24 Septembris|24]] - [[Petrus Farina]], episcopus [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1942]].
* [[29 Septembris|29]]
**[[Carolus Ioachim Classen]], philologus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1928]].
**[[Marcella Hazan]], coquina scriptrix [[Italia|Italo]]-[[CFA|Americana]]; nata est anno [[1924]].
* [[30 Septembris|30]] - [[Kazys Bobelis]], rerum politicarum peritus [[Lituania|Lituanus]]; natus est anno [[1923]].

=== Mense Octobri ===
[[Fasciculus:Lou Reed at the Hop Farm Music Festival.jpg|thumb|150px|right|[[Ludovicus Reed]] 1942-2013]]
* [[1 Octobris|1]] 
**[[Thomas Clancy]], scriptor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1947]].
**[[Iulianus Gemma]], histrio [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1938]].
**[[Israel Gutman]], historicus [[Israel]]ianus; natus est anno [[1923]].
* [[5 Octobris|5]]
**[[Pancratius Freitag]], rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1952]]. 
**[[Carolus Lizzani]], moderator cinematographicus [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1922]].
* [[7 Octobris|7]] - [[Abdias Yosef]], rabbinus [[Israel]]iae; natus est anno [[1920]].
* [[8 Octobris|8]] - [[Philippus Chevron]], cantor et musicus [[Hibernia|Hibernicus]]; natus est anno [[1957]].
* [[9 Octobris|9]] - [[Vilfredus Martens]], primus minister [[Belgica]]e; natus est anno [[1936]].
* [[12 Octobris|12]] - [[Anscharius Hijuelos]], scriptor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1951]].
* [[15 Octobris|15]] - [[Rudolphus Friedrich]], vir publicus [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1923]].
* [[20 Octobris|20]] - [[Laurentius Klein]], oeconomista [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1920]].
* [[27 Octobris|27]] - [[Ludovicus Reed]], musicus, citharista et cantor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1942]].
* [[28 Octobris|28]] - [[Thaddaeus Mazowiecki]], rerum politicarum peritus [[Polonia|Polonicus]]; natus est anno [[1927]].
* [[31 Octobris|31]] - [[Gerardus de Villiers]], scriptor [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1929]].

=== Mense Novembri ===
[[Fasciculus:Doris lessing 20060312.jpg|thumb|150px|right|[[Dorothea Lessing]] 1919-2013]]
* [[10 Novembris|10]] - [[Georgius Orelli]], scriptor et poeta [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1921]].
* [[11 Novembris|11]] - [[Dominicus Bartolucci]], presbyter et cardinalis [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1917]].
* [[12 Novembris|12]] - [[Ioannes Kenneth Tavener]], compositor [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1944]].
* [[17 Novembris|17]] - [[Dorothea Lessing]], scriptrix [[Regnum Unitum|Britannica]]; nata est anno [[1919]].
* [[19 Novembris|19]] - [[Fridericus Sanger]], biochemicus [[Regnum Unitum|Britannicus]]; natus est anno [[1918]].
* [[21 Novembris|21]] - [[Theodoricus-Iulius Cronenberg]], rerum politicarum peritus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1930]].
* [[30 Novembris|30]] 
**[[Georgius Jakovlev]], histrio [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1928]].
**[[Paulus Walker]], histrio [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1973]].

=== Mense Decembri ===
[[Fasciculus:Nelson Mandela-2008 (edit).jpg|thumb|150px|right|[[Nelson Mandela]] 1918-2013]]
* [[2 Decembris|2]] - [[Gulielmus A. Allain]], rerum politicarum peritus [[CFA|Americanus]] et gubernator [[Mississippia]]e; natus est anno [[1928]].
* [[5 Decembris|5]]
**[[Ioannes Lucas Benoziglio]], scriptor [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1941]].
**[[Nelson Mandela]], praeses [[Africa Australis|Africae Australis]]; natus est anno [[1918]].
* [[14 Decembris|14]] - [[Petrus O'Toole]], histrio [[Hibernia|Hibernicus]]; natus est anno [[1932]].
* [[15 Decembris|15]] - [[Ioanna Fontaine]], actrix [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1917]].
* [[22 Decembris|22]] - [[Anscharius Peer]], philologus et scriptor [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1928]].
* [[23 Decembris|23]] - [[Michael Kalasnikov]], constructor armorum sclopetariorum [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1919]].
* [[29 Decembris|29]] - [[Adalbertus Kilar]], compositor [[Polonia|Polonicus]]; natus est anno [[1932]].

== [[Praemium Nobelianum|Praemii Nobelianii]] ==
* [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae|Physiologia et Medicina]] - [[Iacobus Rothman]], [[Randy Schekman]], [[Thomas Sudhof]]
* [[Praemium Nobelianum Physicae|Physica]] - [[Franciscus Englert]], [[Petrus Higgs]]
* [[Praemium Nobelianum Chemiae|Chemia]] - [[Michael Levitt]], [[Martinus Karplus]], [[Arieh Warshel]]
* [[Praemium Nobelianum Litteraturae|Litteratura]] - [[Alice Munro]]
* [[Praemium Nobelianum pacis|Pacis]] - [[Motus internationalis ad interdictionem armae chemicae]]
* [[Praemium Nobelianum Oeconomiae|Oeconomia]] - [[Eugenius Fama]], [[Laurentius Petrus Hansen]], [[Robertus Iacobus Shiller]]

== Cultura popularis ==
=== Musica ===
* &quot;[[The Fox (What Does the Fox Say?)]]&quot;

=== Pelliculae ===
* ''[[A Gaiola Dourada]]'' ([[Lusitania]]/[[Francia]])
* ''[[Dark Skies]]'' ([[CFA]])
* ''[[La grande bellezza]]'' ([[Italia]])
* ''[[Le Passé]]'' (Francia)
* ''[[La Vie d'Adèle]]'' (Francia)
* ''[[L'Inconnu du lac]]'' (Francia)

=== Ludi electronici ===
* ''[[Grand Theft Auto V]]''</text>
      <sha1>nsobm8zficzkmizaat3dt37huizdz2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1937</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3083</id>
    <revision>
      <id>3990784</id>
      <parentid>3967058</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10610" sha1="6a9pr7wy3zhkht5alkuxh891yaxve1y" xml:space="preserve">{{Decennium|194|MCMXXXVII}}

== Eventa ==
=== Mense Februario ===
* [[7 Februarii]] - Exercitus [[Franciscus Franco|Franscici Franco]] [[Bellum Civile Hispanicum|Bello Civili Hispanico]] [[Malaca]]m a militibus rei publicae Hispaniae expugnavit.
* [[18 Februarii]] - [[Carolus Iacobus Burckhardt]] [[Urbs Libera Gedania|urbis liberae Gedaniae]] commissarius a [[Societas Civitatum|Societate Civitatum]] mandatus est. In urbe mansit ad usque [[1 Septembris]] [[1939]], cum Gedania a militibus Germanis expugnata est.

=== Mense Martio ===
* [[14 Martii]] - [[Pius XI]] papa encyclicam [[Mit brennender Sorge|''cura ardente'']] promulgavit, qua doctrinam Nazistam acerrime vituperavit.

=== Mense Aprili ===
[[Fasciculus:Bundesarchiv Bild 183-H25224, Guernica, Ruinen.jpg|thumb|right|Guernica ab aeronavibus Germaniae deleta]]
* [[26 Aprilis]] - In [[Bellum Civile Hispanicum|Bello Civili Hispanico]] aeronaves pyrobolariae Theodiscae oppidum [[Guernica]]m deleverunt. Germania hoc bello milites [[Franciscus Franco|Francisci Franco]] dictatorem contra rem publicam Hispaniam adiuvit. Postea [[Paulus Picasso]] tabulam praeclaram de hoc facinore pinxit.

=== Mense Maio ===
* [[12 Maii]] - [[Londinium|Londinii]] [[Georgius VI (rex Britanniarum)|Georgius VI]] rex Britanniae coronatus est.

=== Mense Iulio ===
* [[7 Iulii]] - [[Iaponia]] bellum contra [[Sinae|Sinas]] coepit, quod ad usque [[1945]] continuatum est.

=== Mense Augusto ===
* [[28 Augusti]] - In [[Iaponia]] societas vehiculorum [[Toyota]] condita est.

=== Mense Septembri ===
* [[25 Septembris]] - Dictator [[Italia]]e [[Benitus Mussolini]] [[Monachium|Monachii]] ab [[Adolphus Hitler|Adolpho Hitler]] dictatore [[Germania]]e receptus est.

=== Mense Octobri ===
* [[21 Octobris]] - Bello Civili Hispanico milites Francisci Franco Hispaniam septentrionalem totam expugnavit.
* [[30 Octobris]] - Propter clades a Franco acceptis administratio rei publicae Hispaniae a [[Valentia]] in [[Barcino]]nem se recepit.

=== Mense Novembri ===
* [[10 Novembris]] - praeses [[Getulius Vargas]] in [[Brasilia]] subitaneam conversionem rerum fecit et constitutionem anni [[1934]] sustulit. Ad usque 1945 dictator Brasiliae mansit.
* [[15 Novembris]] - [[Regnum Italiae (1861-1946)|Italia]] ad &quot;[[Pactum Antikomintern]]&quot; anno [[1936]] inter [[Germania]]m et [[Iaponia]]m decretum accessit.

=== Mense Decembri ===
* [[28 Decembris]] - [[Georgius Tătărescu]] praeses ministrorum [[Romania]]e se post electionem perditam a magistratu recessit. [[Octavianus Goga]] successor eius nominatus est.
* [[29 Decembris]] - [[Irlandia]] libertatem a [[Britannia]] proclamavit et nunc res publica est.

== Nati ==
=== Mense Ianuario ===
* [[6 Ianuarii|6]] - [[Harri Holkeri]], primus minister [[Finnia]]e; mortuus est anno [[2011]].
* [[20 Ianuarii|20]] - [[Albertus Maria de Montléon]], [[episcopus]] Dioecesis Meldensis.
* [[22 Ianuarii|22]] - [[Iosephus Pisanu]], vir publicus [[Italia|Italicus]] antea factionis [[Democratia Christiana|Democratiae Christianae]] postea ''[[Forza Italia]]''.
* [[25 Ianuarii|25]] - [[Angelus Felix Patassé]], rerum politicarum peritus [[Respublica Africae Mediae|Reipublicae Africae Mediae]]; mortuus est anno [[2011]].
* [[30 Ianuarii|30]] - [[Vanessa Redgrave]], actrix [[Regnum Unitum|Britannica]].

=== Mense Februario ===
* [[15 Februarii|15]]
** [[Terry Everrett]], politicorum peritus [[CFA|Americanus]] [[Factio Republicana (CFA)|factionis Republicanae]].
** [[Conradus Moulijn]], pedilusor [[Nederlandia|Nederlandicus]]; mortuus est anno [[2011]].
* [[17 Februarii|17]] - [[Rita Süssmuth]], femina rebus publicis [[Germania]]e versata et sodalis [[Christiana Democratica Unio Germaniae|Christianae Democraticae Unionis Germaniae]].
* [[20 Februarii|20]] - [[Robertus Huber]], chemicus [[Germania|Germanicus]].
* [[21 Februarii|21]] - [[Haroldus V (rex Norvegiae)|Haroldus V]], rex [[Norvegia]]e.

=== Mense Martio ===
* [[5 Martii|5]] - [[Olusegun Obasanjo]], vir publicus [[Nigeria]]nus.
* [[19 Martii|19]] - [[Egon Krenz]], vir publicus [[Res publica Democratica Germanica|Rei publicae Democraticae Germanicae]] (RDG) et sodalis [[SED]].
* [[21 Martii|21]] - [[Anna Clwyd]], rerum politicarum perita [[regnum Unitum|Britannica]] factionis [[Factio Laboris|Laboris]].
* [[23 Martii|23]] - [[Moacyr Scliar]], [[scriptor]] [[Brasilia|Brasiliensis]]; mortuus est anno [[2011]].
* [[31 Martii|31]] - [[Iosephus Pagani]], diurnarius, moderator radiophonicus et poeta dialecticus [[Italia|Italicus]]; mortuus est anno [[2023]].

=== Mense Aprili ===
* [[18 Aprilis|18]] - [[Eduardus MacMillan Taylor]], rerum politicarum peritus [[regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]].
* [[20 Aprilis|20]] - [[Jiří Dienstbier]], [[diurnarius]] et rerum politicarum peritus [[Tzekia]]e; mortuus est anno [[2011]].
* [[28 Aprilis|28]] - [[Saddamus Hussein]], dictator [[Iracia]]e ab anno [[1979]] ad usque [[2003]]; supplicio affectus est anno [[2006]].

=== Mense Maio ===
* [[23 Maii|23]] - [[Rupertus Scholz]], vir publicus [[Germania|Germanicus]] factionis [[CDU]].
* [[29 Maii|29]] - [[Hibari Misora]], [[cantrix]] et [[artifex scaenica]]; mortua est anno [[1989]].

=== Mense Iunio ===
* [[1 Iunii|1]] - [[Morgan Freeman]], histrio [[CFA|Americanus]].
* [[3 Iunii|3]] - [[Solomon P. Ortiz]], rerum politicarum peritua [[CFA|Americanus]] factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]].
* [[12 Iunii|12]] - [[Vladimirus Arnold]], [[mathematicus]] [[URSS|Sovieticus]] et [[Russia|Russicus]]; mortuus est anno [[2010]].
* [[16 Iunii|16]] - [[Simeon II (rex Bulgariae)|Simeon II]], annis [[1946]] - [[1946]] rex [[Bulgaria]]e.
* [[23 Iunii|23]] - [[Martinus Ahtisaari]], annis [[1994]] ad [[2000]] praeses [[Finnia]]e.

=== Mense Augusto ===
* [[21 Augusti|21]] - [[Donaldus Dewar]], rerum politicarum peritus [[Regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Laboris|Laboris]]; mortuus est anno [[2000]].
* [[22 Augusti|22]] - [[Henricus García Asensio]], [[concentus magister]] et [[fidiculae|fidicularum psaltes]] [[Hispania|Hispanicus]].

=== Mense Septembri ===
* [[1 Septembris|1]] - [[Carmelus Bene]], [[histrio]] praecipue [[theatrum|theatralis]] [[Italia|Italicus]]; mortuus est anno [[2002]].
* [[8 Septembris|8]] - [[Virna Lisi]], actrix [[Italia|Italica]].
* [[22 Septembris|22]] - [[Marianus Golebiewski]], [[archiepiscopus]] [[Vratislavia]]e.

=== Mense Novembri ===
* [[3 Novembris|3]] - [[Lynn Woolsey]], rerum politicarum perita [[CFA|Americana]] factionis [[Partes democraticae (CFA)|Democraticae]].
* [[9 Novembris|9]] - [[Aloysius Jousten]],  [[Lovanium|Lovanii]] [[episcopus]].
* [[16 Novembris|16]] - [[Lotharius Späth]], vir publicus [[Germania|Germanicus]] factionis [[CDU]] et praeses ministrorum [[Badenia-Virtembergia|Badeniae-Virtembergiae]]; mortuus est anno [[2016]].
* [[23 Novembris|23]] - [[Iosephus Verucchi]],  [[Ravenna]]e (Archidioecesis Ravennatensis-Cerviensis) [[archiepiscopus]].

=== Mense Decembri ===
* [[14 Decembris|14]] - [[Anita Lindblom]], cantrix et actrix [[Suecia|Suecica]].
* [[17 Decembris|17]] - [[Ioannes Kennedy Toole]], scriptor [[CFA|Americanus]]; mortuus est anno [[1969]].
* [[21 Decembris|21]] - [[Ioanna Fonda]], filia praeclaris histrionis [[Henricus Fonda|Henrici Fonda]], est [[actor|actrix]] [[CFA|Americana]].
* [[31 Decembris|31]] - [[Antonius Hopkins]], histrio [[Cambria|Cambrensis]].

=== Ignotis diebus ===
* [[Alfredus Bonanno]], anarchista [[Italia|Italicus]].

== Mortui ==
=== Mense Ianuario ===
* [[7 Ianuarii]] - [[Lambertus Poell]], sacerdos catholicus [[Nederlandia|Nederlandicus]] atque propugnator in diversis motibus socialibus catholicis; natus est anno [[1872]].

== Mense Februario ==
* [[11 Februarii]] - [[Walterus Burley Griffin]], architectus [[Civitates Foederatae Americae|Americanus]]; natus est anno [[1876]].

=== Mense Martio ===
* [[7 Martii]] - [[Salomon Sörensen]], architectus [[Suecia|Suecicus]]; natus est anno [[1856]].
[[Fasciculus:Guglielmo Marconi.jpg|thumb|right|100px|Gulielmus Marconi (1874-1937)]]
* [[15 Martii]] - [[Howard Phillips Lovecraft]]; scriptor horroris [[CFA|Americanus]]; mortuus est anno [[1890]].

=== Mense Aprili ===
* [[27 Aprilis]] - [[Antonius Gramsci]], homo politicus et philosophus [[Italia]]nus; natus est anno [[1891]].

=== Mense Maio ===
* [[15 Maii]] - [[Philippus Snowden, primus Vicecomes Snowden]], rerum politicarum peritus [[Regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Laboris|Laboris]]; natus est anno [[1864]].

=== Mense Iunio ===
* [[2 Iunii]] - [[Aloysius Vierne]], [[scriptor]] (natus [[1870]]).
* [[7 Iunii]] - [[Ioanna Harlow]], actrix [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1911]].
* [[13 Iunii]] - [[Gulielmus F. Lloyd]], vir publicus [[Terra Nova|Terrae Novae]]; natus est anno [[1864]].
* [[26 Iunii]] - [[Curtius Baro de Reibnitz]], vir publicus [[Germania|Theodiscus]], sodalis factionis [[SPD]] et praeses ministrorum [[Megalopolis-Strelicia]]e erat; anno [[1877]] natus est.

=== Mense Iulio ===
* [[14 Iulii]] - [[Gualterus Simons]], vir publicus [[Germania|Theodiscus]]; natus est anno [[1861]].
* [[17 Iulii]] - [[Gulielmus Marconi]], [[physicus]] praeclarus [[Italia]]e; natus est anno [[1874]].
* Ignoto die - [[Amalia Earhart]], [[aeroplanum|aeroplanorum]] gubernatrix) [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1897]].

=== Mense Augusto ===
* [[27 Augusti]] - [[Leonillus Gualtherius Rothschild]], [[argentaria|argentarius]], [[civilitas|vir rerum civilium peritus]] et [[zoologus]] [[Britanniarum Regnum|Britannicus]]; natus est anno [[1868]].

=== Mense Octobri ===
* [[10 Octobris]] - [[Ahmet Refik Altınay]], [[scriptor]], [[poeta]], [[historicus]] et [[diurnarius]] [[Turcia|Turcicus]]; natus est anno [[1881]].
* [[19 Octobris]] - [[Ernestus Rutherford]], physicus [[Regnum Britanniarum|Britannicus]]; natus est anno [[1871]].

=== Mense Novembri ===
* [[27 Novembris]] - [[Felix Theodorus Hamrin]], vir publicus [[Suecia|Suecicus]]; natus est anno [[1875]].

=== Mense Decembri ===
* [[8 Decembris]] - [[Paulus Florenskij]], sacerdos, theologus, philosophus et erudita [[Russia|Russicus]] (natus [[1882]]).
* [[10 Decembris]] - [[Eugenius Pierre]], rerum politicarum peritus [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1864]].
* [[27 Decembris]] - [[Ericus Cordua]], iuris peritus ac vir publicus [[Germania|Theodiscus]]; natus est anno [[1880]].

== Cultura popularis ==
=== Pelliculae ===
* [[Snow White and the Seven Dwarfs]] ([[CFA]])

=== Libri ===
* [[21 Septembris]] - Liber ab [[Iohannes Raginualdus Raguel Tolkien|Iohanne Raginualdo Raguel Tolkien]] scriptus titulo  ''[[Hobbitus Ille]]'' editus est.</text>
      <sha1>6a9pr7wy3zhkht5alkuxh891yaxve1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcus Iunius Brutus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3621</id>
    <revision>
      <id>3990808</id>
      <parentid>3900193</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3012" sha1="d8v76rq9m3k7j56weiwz6kasvgiu2va" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Röm. Republik- M. Iunius Brutus und L. Plaetorius Cestianus - Münzkabinett, Berlin - 5475441.jpg|thumb|upright=1.5|M. Iunius Brutus in [[Denarius|denario]] pictus. Verso: EID.MAR. ([[Idus|Eidibus]] Martiis)]]
[[Fasciculus:Ppr-brutus.JPG|thumb|[[Petrus Paulus Rubens|Rubens]]: Marcus Iunius Brutus]]
'''Marcus Iunius Brutus Caepio''' anno [[85 a.C.n.]] natus et anno [[42 a.C.n.]] mortuus est. [[Senator]] Romanus et tyrannicida [[Gaius Iulius Caesar|C. Iulii Caesaris]] fuit. 

Pater eius, qui etiam nomen &quot;[[Marcus Iunius Brutus (tribunus plebis)|M. Iunius Brutus]]&quot; tulit, [[tribunus plebis]] fuerat : socius [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marci Aemilii Lepidi]] in seditione adversus leges Syllanas facta et anno [[77 a.C.n.]] a Pompeio [[Mutina|Mutinae]] obsessus in fidem victoris sese tradidit. Nihilominus Pompeius eum in [[Gallia Cisalpina]] sine iudicio necari iussit&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 16. [[Orosius]] V.22.17.&lt;/ref&gt;. Mater eius nomine [[Servilia]] soror [[Marcus Porcius Cato Minor|M. Catonis Uticensis]] erat. Avunculus eius [[Quintus Servilius Caepio (proconsul 90 a.C.n.)|Q. Servilius Caepio]] eum adoptavit et Brutus [[cognomen]] ''Caepio'' nomini suo adiunxit. 

Sicut pater vetustum statum rei publicae conservare petivit et parti [[optimates|optimatum]] adfuit. Secundo bello civili [[Gnaeus Pompeius|Gnaeo Pompeio]] contra Caesarem, qui [[Rubico]]nem transgresserat, se adiunxit et pugnae prope [[Pharsalus|Pharsalum]] interfuit. Optimatibus hoc proelio victis Caesar tamen eum condonavit. Anno [[46 a.C.n.]] Brutus [[Gallia]]m gubernavit et [[praetor]] creatus est anno [[45 a.C.n.]]

Brutus, quamquam comes Caesaris erat, caput coniuratorum habetur qui [[Idus|Idibus]] Martiis anni [[44 a.C.n.]] Caesarem interfecerunt. Hac occasione Caesar &quot;{{Polytonic|Καὶ σύ, τέκνον;}}&quot; ('Tu quoque, fili?') exclamavisse dicitur.

Caesare mortuo [[Marcus Antonius|M. Antonium]] [[Octavianus Augustus|Octavianumque]] bello persecutus est, sed secunda acie apud [[Philippi|Philippos]] victus est et postea se ipsum interfecit anno [[42 a.C.n.]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 3-148 necnon libro tertio 87-91, 321-324 et libro quarto 276-278, 316-45, 370-568.
* [[Dio Cassius]] libro XLIV et XLVII ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' passim.
* [[Plutarchus]], ''Brutus'' in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]''
**''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 62, 66-69
**Antonius 11-15 et 22

== Plura legere si cupis ==
*Paulus Collart, '[http://www.persee.fr/doc/bch_0007-4217_1931_num_55_1_2866 Brutus et Cassius en Thrace]',  ''Bulletin de Correspondance Hellénique''  1931(55) : 423-29 .

[[Categoria:Politici Romani antiqui]]
[[Categoria:Nati 85 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 42 a.C.n.]]
[[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]]
[[Categoria:Magnicidae]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (44-30 a.C.n.)]]</text>
      <sha1>d8v76rq9m3k7j56weiwz6kasvgiu2va</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1864</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3679</id>
    <revision>
      <id>3990785</id>
      <parentid>3081551</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4506" sha1="r9csa03m6d1y4dan3j13xeo8ikqmkzk" xml:space="preserve">{{Decennium|187|MDCCCLXIV}}

== Eventa ==
=== Mense Februario ===
* [[1 Februarii]] - [[Bellum Germanicum Danicum]] coepit, cum copiae [[Borussia|Borusiicae]] et [[Austria]]cae in [[Ducatus Sliasvig|Ducatum Sliasvig]] invaderent.

=== Mense Martio ===
* [[10 Martii]] - [[Ludovicus II (rex Bavariae)|Ludovicus II]] post mortem patris [[Maximilianus II (rex Bavariae)|Maximiliani II]] rex Bavariae factus est.
* [[17 Martii]] - [[Constantinus Canares]] [[Primi ministri Graeciae|Primus Minister]] [[Graecia]]e nominatus est. Antecessor eius [[Demetrius Bulgares]] erat.

=== Mense Aprili ===
* [[28 Aprilis]] - [[Zenobius Balbes]] [[Primi ministri Graeciae|Primus Minister]] [[Graecia]]e nominatus est. Antecessor eius [[Constantinus Canares]] erat.

=== Mense Augusto ===
* [[7 Augusti]] - [[Constantinus Canares]] [[Primi ministri Graeciae|Primus Minister]] [[Graecia]]e nominatus est. Antecessor eius [[Zenobius Balbes]] erat.

== Nati ==
=== Mense Ianuario ===
* [[24 Ianuarii]] - [[Margarita Durand]], actrix et diurnaria [[Francia|Francica]], quae pro [[ius|iuribus]] mulierum pugnavit; mortua est anno [[1936]].

=== Mense Aprili ===
* [[14 Aprilis]] - [[Arthurus Văitoianu]], miles et vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]]; mortuus est anno [[1956]].
* [[21 Aprilis]] - [[Maximilianus Weber]], illustris [[oeconomia|oeconomicus]], [[Sociologia|sociologus]], [[philosophia|philosophus]], et rerum gestarum scriptor [[Germania|Germanicus]]; mortuus est anno [[1920]].
* [[24 Aprilis]] - [[Theophilus Bader]], [[mercatura|mercator]] et [[Pantopolium|Pantopolii]] ''Galeries Lafayette'' conditor; mortuus est anno [[1942]].

=== Mense Iunio ===
* [[4 Iunii]] - [[Bernardus Houghton]], eruditus linguarum [[linguae Sinotibetanae|Sinotibetanarum]], stator [[Birmania]]e [[Imperium Britannicum|Britannicae]] et scriptor de imperio Britannico; mortuus est anno [[1933]].
* [[14 Iunii]] - [[Aloysius Alzheimer]], [[medicus]] et mentis studiosus (mortuus [[1915]]).
* [[25 Iunii]] - [[Gualterius Nernst]], [[chemicus]] [[Germania|Germanicus]]; mortuus est anno [[1941]].

=== Mense Iulio ===
* [[18 Iulii]] - [[Philippus Snowden, primus Vicecomes Snowden]], rerum politicarum peritus [[Regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Laboris|Laboris]]; mortuus est anno [[1937]].
* [[31 Iulii]] - [[Lujo Adamović]], [[botanica|botanicus]] [[Croatia|Croaticus]]; mortuus est anno [[1935]].

=== Mense Augusto ===
* [[20 Augusti]] - [[Ioannes Brătianu]], vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]]; mortuus est anno [[1927]].

=== Mense Septembri ===
*[[21 Septembris]] - [[Helena Vacaresco]], [[scriptor|scriptrix]] [[Romania|Dacoromana]]; mortua est anno [[1947]].
*[[30 Septembris]] - [[Maximus Laeuger]], architextus [[Germania|Theodiscus]]; mortuus est anno [[1952]].

=== Mense Octobri ===
*[[2 Octobris]] - [[Alfredus Roller]], [[pictor]] et [[graphicus]] [[Austria]]cus; mortuus est anno [[1935]].
* [[26 Octobris]] - [[Iosephus Gregorius Hernández]], medicus, scientificum et religiosus [[Venetiola]]nus; mortuus est anno [[1919]].

=== Mense Novembri ===
* [[11 Novembris]] - [[Alfredus Hermannus Fried]], pacificista [[lingua Esperantica|Esperantistaque]]; mortuus anno [[1921]]. 
* [[26 Novembris]] - [[Eugenius Pierre]], rerum politicarum peritus [[Francia|Francicus]]; mortuus est anno [[1937]].

=== Mense Decembri ===
* [[17 Decembris]] - [[Gulielmus F. Lloyd]], vir publicus [[Terra Nova|Terrae Novae]]; mortuus est anno [[1937]].

== Mortui ==
=== Mense Martio ===
* [[10 Martii]] - [[Maximilianus II (rex Bavariae)|Maximilianus II]], rex [[Bavaria]]e (natus anno [[1811]]).
* [[21 Martii]] - [[Hippolytus Flandrin]], pictor [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1809]].

=== Mense Maio ===
* [[12 Maii]] - [[Iacobus Ewell Brown Stuart]], dux militum [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1833]].
* [[22 Maii]] - [[Amabilius Pélissier]], dux militum [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1794]].
* [[28 Maii]] - [[Simeon Bărnuţiu]], [[rerum gestarum scriptor]], [[philosophus]] et politicorum peritus [[Romania|Dacoromanus]]; natus est anno [[1808]].

=== Mense Augusto ===
* [[27 Augusti]] - [[Paulus Liprandi]], dux militum [[Imperium Russicum|Russicus]]; natus est anno [[1796]].

=== Mense Septembri ===
* [[4 Septembris]] - [[Augustus French]], rerum politicarum peritus [[CFA|Americanus]] factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]]; natus est anno [[1808]].

=== Mense Decembri ===
* [[8 Decembris]] - [[Georgius Boole]], mathematicus et philosophus (natus anno [[1815]]).</text>
      <sha1>r9csa03m6d1y4dan3j13xeo8ikqmkzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>17 Decembris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4872</id>
    <revision>
      <id>3990786</id>
      <parentid>3929923</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10485" sha1="mvvfm7k8y1be0pfe1rn4nnrpx4ntdis" xml:space="preserve">'''17 Decembris''' dies 351ª anni (352ª [[annus bisextilis|annis bisextilibus]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]] est. Quattuordecim dies manent.

Secundum [[calendarium Romanum]] est '''ante diem decimum sextum Kalendas Ianuarias''' (a.d. XVI Kal. Ian.).

{{Calendarium-Decembris}}
== Eventa ==
=== Saeculo 3 ===
* [[283]] - [[Caius|Sanctus Caius]] [[papa]] fit.

=== Saeculo 4 ===
* [[384]] - [[Siricius]] papa fit.

=== Saeculo 6 ===
* [[546]] - [[Ostrogothi]] [[Totila (rex Ostrogothorum)|Totila]] duce [[Roma]]m anno [[539]] a [[Belisarius|Belisario]] imperatore [[Imperium Romanum Orientale|Imperii Romani Orientalis]] expugnatam iterum capiunt.

=== Saeculo 16 ===
* [[1600]] - [[Henricus IV (rex Francorum)|Henricus IV]] [[Maria Medicaea|Mariam Medicaeam]] in matrimonium ducit.

=== Saeculo 17 ===
* [[1607]] - [[Maximilianus I (dux Bavariae)|Maximilianus I]] dux [[Bavaria]]e edictum proscriptionis imperii contra urbem ''Donauwörth'' promulgat, ut confessionem protestanticam coerceret.
* [[1631]] - [[Vesuvius]] mons apud [[Neapolis|Neapolin]] erumpit, quo quattuor milia hominum necantur.

=== Saeculo 18 ===
* [[1718]] - [[Britanniarum Regnum]] [[Hispania]]e bellum indicit.
* [[1763]] - [[Fridericus Augustus I (rex Saxoniae)|Fridericus Augustus I]] Princeps Elector [[Regnum Saxoniae|Saxoniae]] fit.
* [[1777]] - [[Francia]] libertatem [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum Americae]] probat.
[[Fasciculus:1479_Stein_der_fünften_Sonne,_sog._Aztekenkalender,_Ollin_Tonatiuh_anagoria.JPG|thumb|left|Saxum Solis Aztecorum]]
* [[1790]] - In [[Mexicopolis|Mexicopoli]] - olim Temistitlana, caput [[Azteci|Aztecorum]] - monumentum [[monolithus|monolithicum]] &quot;[[Lapis Solis|saxum Solis]]&quot; ([[Lingua Hispanica|Hispanice]] &quot;''Piedra del Sol''&quot;) invenitur.

=== Saeculo 19 ===
* [[1829]] - Praeses [[Mexicum|Mexici]] [[Vincentius Guerrero]] seditione deponitur. Successor eius [[Iosephus Maria Bocanegra]] fit.
* [[1865]] - [[Symphonia 8 (Schubert)|Symphonia octa, &quot;Imperfecta&quot;]] a [[Franciscus Petrus Schubert|Francisco Petro Schubert]] ab [[Ioannes de Herbeck|Ioanne de Herbeck]] primum luda est.

=== Saeculo 20 ===
* [[1903]] - Modestus primus volatus [[aeroplanum|aëroplani]] a [[Fratres Wright|Fratribus Wright]] conficitur.
* [[1909]] - [[Albertus I (rex Belgiae)|Albertus I]] rex [[Belgica]]e fit.
* [[1922]] - Ultimi milites Britanniae partem australem [[Hibernia]]e relinquunt.
* [[1944]] - Maxima pars [[Ulma]]e urbis impetu aeroplanorum alligatorum [[Bomba|bombis]] deletur.
* [[1947]] - [[Albania]] et [[Iugoslavia]] foedus signant.
* [[1971]] - [[Bangladesia]], quae antea ad Imperium Britannicum et post annum 1947 ad [[Pakistania]]m pertinebat, civitas libera fit.
* [[1982]] - [[Helimutus Kohl]] [[cancellarius foederalis]] nuper electus [[Germania]]e suffragium fidei in [[Dieta Foederalis Germaniae|Dieta Foederali Germaniae]] perdit - ut in animo habuerat. Itaque nova electio parlamenti die [[6 Martii]] [[1983]] fieri potest.

=== Saeculo 21 ===
* [[2010]] - Manifestationes [[Res Novae Tunesicae|rerum novarum Tunesicarum]] incipiunt, cum [[Mohamedus Bouazizi]], [[mercator]] [[herba condimentaria|holitorius]], se ipsum cremaret.
* [[2014]] - Civitates Foederatae Americae relationem [[diplomatia]]e cum [[Cuba]] readmittunt.
* [[2017]] - [[Sebastianus Piñera]] praeses [[Chilia]]e eligitur.

== Nati ==
=== Saeculo 18 ===
* [[1706]] - [[Aemilia du Chatellet]], mathematica, physica et scriptrix [[Francia|Francicus]]; mortua anno [[1749]].
* [[1734]] - [[Gulielmus Floyd]], rerum politicarum peritus Americanus (mortuus anno [[1821]])
* [[1749]] - [[Dominicus Cimarosa]], [[compositor]] [[Italicus]] (mortuus anno [[1801]])
* [[1750]] - [[Elisabetha Craven]], [[scriptrix]] [[Anglia|Anglica]] (mortua anno [[1828]])
* [[1774]] - [[Littleton Waller Tazewell]], in Civitatum Foederatarum [[senatus (CFA)|senatu]] Virginiae legatus et rerum politicarum peritus Americanus factionis [[Factio Whig|Whig]] (mortuus anno [[1860]])
* [[1789]] - [[Clemens Comer Clay]], rerum politicarum peritus Americanus factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]] (mortuus anno [[1866]])
* [[1797]] - [[Iosephus Henry]], [[physicus]] Americanus (mortuus anno [[1878]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1807]] - [[Ioannes Greenleaf Whittier]], scriptor et poeta Americanus (mortuus anno [[1892]])
* [[1830]] - [[Iulius de Goncourt]], scriptor [[Francia|Francicus]] (mortuus anno [[1870]])
* [[1835]]
** [[Felix Casorati]], [[mathematicus]] Italicus (mortuus anno [[1890]])
** [[Alexander Emanuel Agassiz]], [[machinator]] ac [[zoologus]] [[Helvetia|Helveticus]] et Americanus (mortuus anno [[1910]])
* [[1841]] - [[Gulielmus Brambach]], sermonum antiquorum [[philologus]], historiae [[musica]]lis peritus et [[bibliothecarius]] [[Germania|Germanicus]] (mortuus anno [[1932]])
* [[1846]] - [[Maximilianus Clemens Lotharius de Hausen]], vir militaris ac publicus [[Saxonia]]e (mortuus anno 1922)
* [[1864]] - [[Gulielmus F. Lloyd]], vir publicus [[Terra Nova|Terrae Novae]] (mortuus anno [[1937]])
* [[1866]] - [[Ioannes Mercati]], [[cardinalis]] Italicus et ''Sanctae Romanae Ecclesiae bibliothecarius et archivarius cardinalis'' (mortuus anno [[1957]])
* [[1886]] - [[Theodorus Steltzer]], vir publicus Germaniae et sodalis [[Christiana Democratica Unio Germaniae|Christianae Democraticae Unionis Germaniae]] (mortuus anno [[1967]])
* [[1893]] - [[Ervinus Piscator]], moderator cinematographicus et theatralis Germanicus (mortuus anno [[1966]])
* [[1894]]
** [[Henricus Antonius Kramers]], physicus [[Nederlandia|Nederlandicus]] (mortuus anno [[1952]])
** [[Gulielmus Schermerhorn]], vir publicus Nederlandicus (mortuus anno [[1977]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1902]] - [[Albertus Drach]], scriptor [[Austria]]cus (mortuus anno [[1995]])
* [[1908]] - [[Willard Franciscus Libby]], [[Chemia|chemicus]] Americanus (mortuus anno [[1980]])
* [[1916]] - [[Penelope Fitzgerald]], scriptrix Anglica (mortuus anno [[2000]])
* [[1919]] - [[Thomas Špidlík]], cardinalis [[Cechia|Cechicus]] (mortuus anno [[2010]])
* [[1922]] - [[Claudius Ollier]], scriptor Francicus (mortuus anno [[2014]])
* [[1925]]
** [[Iacobus Borel]], scriptor Francicus (mortuus anno [[2002]])
** [[Constantinus Vanšenkin]], poeta ac scriptor [[URSS|Sovieticus]] et [[Russia|Russicus]] (mortuus anno [[2012]])
* [[1936]]
** [[Nicolaus Kinkel]], vir publicus Germaniae et sodalis [[Factio Democratica Liberalis Germaniae|Factionis Democraticae Liberalis Germaniae]] (mortuus anno [[2019]])
** [[Franciscus (papa)|Franciscus]], papa
* [[1937]] - [[Ioannes Kennedy Toole]], scriptor Americanus (mortuus anno [[1969]])
* [[1942]] - [[Mahometus Buhari]], praeses [[Nigeria]]e annis [[2015]] ad [[2023]].
* [[1944]] - [[Bernardus Hill]], histrio Britannicus (mortuus anno [[2024]])
* [[1945]] - [[Ioannes Neill]], archiepiscopus [[Eblana|Dublinensis]], [[episcopus]] de Glendalough, et primas metropolitanusque Hiberniae
* [[1951]] - [[Bruno Racine]], scriptor mythistoriarum Francicus
* [[1956]] - [[Petrus Farrelly]], [[moderator cinematographicus]] Americanus 
* [[1967]] - [[Ludovicus D'Agostino]], discimpositor et productor [[Musica Technica|musicae Technicae]]
* [[1973]] - [[Codrin Ţapu]], psychologus [[Romania|Dacoromanus]]
* [[1974]] - [[Ioannes Ribisi]], histrio Americanus 
* [[1975]] - [[Milla Jovovich]], actrix Americana
* 1977 - [[Liédson|Liédson da Silva Muniz]], pedilusor [[Portugallia|Lusitanus]]
* [[1978]] - [[Emmanuel Pacquiao]], [[pugilatus|pyctes vel pugil]] [[Philippinae|Philippinus]] 
* [[1983]] - [[Odiah Chidi]], pedilusor [[Nigeria]]nus
* [[1987]] - [[Chelsea Manning]], computatrix et [[miles]] Americana 
* [[1989]] - [[Andreas Ayew]], pedilusor [[Gana|Ganensis]]

== Mortes ==
=== Saeculo 12 ===
* [[1187]] - [[Gregorius VIII]] papa (natus circa annum [[1100]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1809]] - [[Antonius Franciscus de Fourcroy]], chemicus Francicus (natus anno [[1755]])
* [[1828]] - [[Gulielmus Jackson (rerum politicarum peritus)|Gulielmus Jackson]], rerum politicarum peritus Americanus unus ex [[Conditores CFA|Conditoribus Civitatum Foederatarum]] (natus anno [[1759]])
* [[1830]] - [[Simon Bolívar]], dux militaris, qui Americam Australem ab Hispanicis liberavit (natus anno [[1783]]). 
* [[1857]] - [[Hiram Runnels]], rerum politicarum peritus Americanus factionis Democraticae (natus anno [[1796]])
* [[1861]] - [[Ioannes Andreas Wagner]], studiosus [[archaeologia]]e, [[palaeontologia]]e et zoologiae Germanicus (natus anno 1797)
* [[1868]] - [[Fridericus Amadeus Welcker]], sermonum antiquorum philologus Germanicus (natus anno [[1784]])

=== Saeculo 20 ===
* [[1907]] - [[Gulielmus Thomson, baro Kelvin]], physicus, [[mathematicus]], et ingeniarius Britannicus (natus anno [[1824]])
* [[1909]] - [[Leopoldus II (rex Belgiae)|Leopoldus II]], rex [[Belgica]]e (natus [[1835]]).
* [[1962]] - [[Thomas Mitchell (histrio)|Thomas Mitchell]], [[histrio]] Americanus (natus anno 1892)
* [[1964]] - [[Victor F. Hess]], physicus Austro-Americanus (natus anno [[1883]])
* 1969 - [[Arturus da Costa e Silva]], politicorum peritus [[Brasilia]]nus (natus anno [[1899]])
* [[1973]]
** [[Carolus Greeley Abbot]], [[astronomus]] et physicus Americanus (natus anno [[1872]])
** [[Amletus Ioannes Cicognani]], [[cardinalis]] Italicus et [[Cardinalis Secretarius Status|Secretarius Status Vaticani]] (natus anno [[1883]])
* [[1978]] - [[Iosephus Frings]], archiepiscopus [[Archidioecesis Coloniensis|Coloniensis]] et cardinalis (natus [[1887]])
* [[1996]] - [[Stanko Todorov]], rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (natus anno [[1920]])

=== Saeculo 21 ===
* [[2011]] - [[Gim Jeong-il]], dux [[Respublica Populi Democratica Coreae|Reipublicae Populi Democraticae Coreae]] (natus anno [[1941]])
* [[2012]]
** [[Daniel Inouye]], rerum politicarum peritus Americanus (natus anno [[1924]])
** [[Dina Manfredini]] mulier Italo-Americana 115 annos nata (anno [[1897]]), tuncveterrimus homo vivens
* [[2014]] - [[Mauritius Duverger]], iuris consultus, rerum politicarum studiosus et scriptor Francicus (natus anno [[1917]])
* [[2022]] - [[Severinus Poletto]], cardinalis Italicus; natus anno [[1933]].
* [[2024]]
**[[Gulielmus Labov]], linguista Americanus; natus anno [[1927]].
**[[Marisa Paredes]], actrix [[Hispania|Hispanica]]; nata anno [[1946]].

== Festa et feriae ==
* [[Saturnalia]]
* Dies Nationalis ([[Bhutania]])
*Dies internationalis contra [[Violentia|violentias]] in [[Meretrix|laboratores sexuales]]

{{menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>mvvfm7k8y1be0pfe1rn4nnrpx4ntdis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pax</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5798</id>
    <revision>
      <id>3990886</id>
      <parentid>3936348</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de constructione pacis</comment>
      <origin>3990886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4347" sha1="e8aam8xwkw4zipl6w6yubmecffeeuuk" xml:space="preserve">{{Videdis|Pax (discretiva)}}
[[Fasciculus:PaxinAssisi.JPG|thumb|upright=1|Hortus cum inscriptione Paci dicata [[Asisium|Asisii]].]]
'''Pax''' est status [[tranquillitas|tranquillitatis]] et [[requies|requietis]], contra discordiam [[bellum|belli]], quem multi [[homo|homines]] desiderant.

Ad pacem [[mundus|mundi]] post [[primum bellum mundanum]] servandam [[Societas Civitatum]] constituta est; deinde [[Pactio Briand-Kellogg]] decreta est. At post [[secundum bellum mundanum]] cum maxima calamitate, [[Consociatio Nationum]] condita est apud [[Charta Consociationis Nationum|Chartam Consociationis Nationum]].

[[Fasciculus:Peace_dove.svg|thumb|upright=0.6|[[Columba (avis)|Columba]] pacis cum [[olea]].]]
==Historia==
===Imperium Romanum===
[[Imperium Romanum|Apud Romanos]], bellum status [[natura]]lis fuit; necesse pro pace erat pactum declarare. Signum pacis fuit [[templum|templi]] [[deus|dei]] [[Ianus|Iani]] porta clausa. [[Tiberius Catius Asconius Silius Italicus|Silius Italicus]] in ''[[Punica (Silius Italicus)|Punica]]'' dixit, &quot;pax optima rerum, quas homini novisse datum est: pax una triumphis innumeris potior.&quot;&lt;ref&gt;Silius Italicus, ''[[Punica (Silius Italicus)|Punica]]'', Liber XI 592.&lt;/ref&gt;

Elenchus pacis definitionum, a [[Varro]]ne compilatum, in libro XIX ''[[de civitate Dei|Civitatis Dei]]'' ab [[Augustinus|Augustino]] scriptum apparet,{{dubsig}} fortasse cum additamento Christiano:
* ''Pax itaque corporis est ordinata temperatura partium,'' 
* ''pax animae inrationalis ordinata requies appetitionum, ''
* ''pax animae rationalis ordinata cognitionis actionisque consensio, ''
* ''pax corporis et animae ordinata uita et salus animantis, ''
* ''pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege oboedientia, ''
* ''pax hominum ordinata concordia, ''
* ''pax domus ordinata imperandi atque oboediendi concordia cohabitantium, ''
* ''pax ciuitatis ordinata imperandi atque oboediendi concordia ciuium, ''
* ''pax caelestis ciuitatis ordinatissima et concordissima societas fruendi Deo et inuicem in Deo,''
* ''pax omnium rerum tranquillitas ordinis.''

==In Christianismo==
[[Biblia Sacra]] pacem mille annorum [[Iesus Christus|Iesu Christi]] rege praedicere ab aliquot [[Christianismus|Christanis]] putantur.

==In philosophia==
[[Benedictus de Spinoza]] pacem in suo ''[[Tractatus politicus|Tractato politico]]'' definivit &quot;enim non [[bellum|belli]] privatio&quot;&lt;ref&gt;Benedictus de Spinoza, ''[[Tractatus politicus]]'' Liber V sectio 4.&lt;/ref&gt; ad [[ius naturale]] vel [[iura humana]].

==Bibliographia==
* ''La Grande Encyclopédie de la Paix'', ed. Isabelle Bournier &amp; Marc Pottier, Casterman, Bruxellis 2007, ISBN 978-2-203-00219-7. {{Ling|Francogallice}}
 
{{NexInt}}
{{div col|3}}
* [[Ad pacem perpetuam]]
* [[Cenotaphium]]
* [[Constructio pacis]]
* [[Dies internationalis pacis]]
* [[Diplomatia]]
* [[Flamma aeterna]]
* [[Irene (mythologia)]]
* [[Irenologia]]
* [[Liber Isaiae]]
* [[Neutralitas]]
* [[Symboli pacis]]
* [[Pax mundi]]
* [[Pacifismus]]
* [[Praemium Nobelianum pacis componenda]]
* [[Templum Pacis]] 
* [[Templum Pacis (Pennsylvania)|Templum Pacis in Pennsilvania]]
* [[Virtus]]
* [[679 Pax]]
{{div col end}}

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Peace|pacem}}
{{Vicicitatio|Pax|pacem}}
* [https://web.archive.org/web/20061208152332/http://www.jura.uni-sb.de/projekte/Bibliothek/texte/Bauer1.html Ioannes Paulus Bauer Latine de pace scripsit.]
* [https://web.archive.org/web/20200605112929/https://carnegieendowment.org/ Carnegie Endowment for International Peace.]
* [https://web.archive.org/web/20121013220950/http://www.carnegiecouncil.org/index.html &quot;Lemonade a la Carnegie&quot;] apud carnegiecouncil.org.
* [http://libraryresources.unog.ch/peace &quot;Research Guide on Peace by the United Nations Library at Geneva.&quot;]
* [http://peacewiki.pbworks.com/ PeaceWiki.]
* [https://web.archive.org/web/20221104114639/https://peace.maripo.com/ &quot;Peace Monuments around the World.&quot;]
* [http://www.frient.de &quot;Working Group on Peace and Development&quot;] apud frient.de.
* [http://www.quora.com/How-do-we-achieve-world-peace &quot;Answers to: 'How do we achieve world peace?'&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20150626193842/http://www.hwpl.kr/content.php?p=EN%2Fwarp &quot;World Alliance of Religions Peace Summit.&quot;]

[[Categoria:Paces|!]]
[[Categoria:Pax|!]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Societas}}</text>
      <sha1>e8aam8xwkw4zipl6w6yubmecffeeuuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Terra Mariae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6563</id>
    <revision>
      <id>3990903</id>
      <parentid>3988794</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29264" sha1="q3uthu2owekehqlb4sckjzggsq1mkmo" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Obverse of the Seal of Maryland.svg|thumb|left|upright=0.5|Facies sigilli civitatis obversa, nomen Latinum monstrans]]
'''Terra Mariae'''&lt;ref&gt;De nomine &quot;Terrae Mariae&quot; vide sigillum in imagine nostra obversum&lt;/ref&gt; sive '''Marylandia'''&lt;ref&gt;Cf. titulum &quot;Consuetudines Provinciae Marylandiae Societatis Jesu&quot; [http://classify.oclc.org/classify2/ClassifyDemo?wi=35984161 citatio] ; etiam exstat orthographia ''Marilandia'', vide [https://web.archive.org/web/20190421185242/http://bibdigital.rjb.csic.es/Imagenes/LINN_0011S_3/LINN_0011S_3_914.pdf hic], cf.: Andrew White, Barbara Lawatsch-Boomgaarden, Jozef IJsewijn, [https://www.google.ru/books/edition/Relatio_Itineris_in_Marilandiam/rADDhLWqy2IC ''Relatio Itineris in Marilandiam'', 1995] (ubi et &quot;Civitas Sanctae Mariae&quot;).&lt;/ref&gt; ([[Anglice]]: ''Maryland'') est [[civitas]] in medioatlantica [[CFA|Civitatum Foederatarum Americae]] regione sita, pro [[Henrietta Maria]], [[uxor]]e [[Carolus I Angliae|Caroli I Angliae]] nominata. [[Caput (oppidum)|Caput]] est [[Annapolis]]; [[urbs]] maxima, [[Baltimora]].

Terra Mariae in area similis est [[Belgia]]e,&lt;ref&gt;{{cite web
 | url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html
 | title= Belgium
 | accessdate= 15 May 2008
 | date= 2008-05-15
 | work= CIA World Factbook
 | publisher= Central Intelligence Agency
 | quote= Area – comparative: about the size of Maryland
}}&lt;/ref&gt; et hodie finitima est civitatibus regioneque quinque: [[Virginia]], [[Virginia Occidentalis]], et [[Districtus Columbianus|Districtu Columbiano]] ad meridiem occidentemque, [[Pennsilvania]] ad septentriones, et [[Delavaria]] ad orientem.

Secundum [[Ministerium Census Civitatum Foederatarum]], familiae quae Terram Mariae habitant maximam medianam [[merx|mercedem]] merent omnium familiarum Civitatum Foederatarum: anno [[2007]], $68&amp;thinsp;080 meruerunt, superantes summam quae [[Nova Caesarea|Novae Caesareae]] familae merent anno [[2006]].&lt;ref name=&quot;census1&quot;&gt;[http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/income_wealth/012528.html U.S. Census Bureau, Aug 26, 2008].&lt;/ref&gt;

Terra Mariae, olim pars [[Coloniae Chesapeacae|Coloniarum Chesapeacarum]], ubi [[agricola (munera)|agricolae]] [[tabacum]] labore [[servus|servorum]] colebant lucri causá, per [[Bellum Libertatis Americanum]], inter [[Tredecim Coloniae|Tredecim Colonias]] regimine [[Britanniarum Regnum|Britanniarum]] pugnavit. Civitas fuit [[septem|septima]] quae [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem]] sanxit.

Civitatis sententia est ''Scuto benevolentiae tuae coronasti nos.'' Invenis in sigillo etiam verba Italiana ''fatti maschii, parole femine'' quae Latine reddantur &quot;facta masculina, verba feminina&quot;.

Civitati sunt duo agnomina: ''Civitas Lineae Vetustae'' et ''Civitas Libera.''

== Historia ==
Usque ad saeculum 17, tribus tantum [[Indi Americani|Indorum Americanorum]] ut Lenapi, Nanticoki, Susquehannocki territorium quod hodie civitas Terrae Mariae est incolure. 

[[Georgius Calvert]] ab [[Carolus I (rex Angliae)|Carolo I Rege Angliae]] chartam ut colonos Chesapeakum mitteret tam commercii quam refugii Catholicis condendi causa (nam iis temporibus in regno Angliae Catholici persequebantur) obtinens mortuus est priusquam ulla demigratio profecisset ac charta filio suo [[Cecilius Calvert|Cecilio]] tradita est. Quae charta fines Terrae Mariae multo latiores designavit quam quas civitas nunc habet, quam ob rem coloni cum finitimis coloniis qui quasdam earundem terrarum vindicerunt interdum conflixerunt.

Cecilius colonos emisit anno 1633 navibus ''Ark'' et ''Dove,'' [[Leonardus Calvert|Leonardo Calvert]] duce, qui Martii 25, 1634 Insulam Sancti Clementis perveniunt. Cuius itineris ''Relationem'' sacerdos Jesuiticus [[Andreas White]] composuit&lt;ref&gt;https://archive.org/details/relatioitinerisi00jesurich/mode/1up&lt;/ref&gt;.

Coloni terra ab Indis venita primam civitatem provinciaeque caput condidere, cui nomen Sanctae Mariae imposuerunt, non procul ab insula ubi pervenerant&lt;ref&gt;https://archive.org/details/relatioitinerisi00jesurich/page/n65/mode/1up&lt;/ref&gt;.

== Geographia ==
=== Geographia naturalis ===
[[Fasciculus:ChesapeakeTidalWetlands.jpg|thumb|left|Terrae humidae [[aestus]] in [[Sinus Chesapeake|Sinu Chesapeake]], maximum [[aestuarium]] in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]].&lt;!--and the largest physical feature in Maryland.--&gt;]]
[[Fasciculus:Regions_of_Maryland_USA.gif|thumb|Geographicae Terrae Mariae regiones]]
Terra Mariae magnam varietatem [[topographia]]e habet, proinde agnomen ''Americae Miniaturalis'' habet.
Sunt [[thinium|thinii]] arenosi sparsi cum [[gramen maritimum|graminibus maritimis]] in oriente. Etiam [[palus|paludes]] cum multa [[fauna]] et magnis [[Taxodium|Taxodiis]] prope sinum habet, [[collis|colles]] lenes cum [[silva|silvis]] [[quercus|quercuum]] in Piedmont Regione, et lucos&lt;!--Re vera? 'sacred groves'? (Non locos?)--&gt; [[pinus|pinorum]] in [[Index montium in Terra Mariae|montibus]] occidentalibus.

Fines Terrae Mariae sunt [[Pennsilvania]] in septentrione, [[Virginia Occidentalis]] in occidente, [[Delavaria]] et [[Oceanus Atlanticus]] in oriente, et [[Virginia]] et [[Virginia Occidentalis]] trans [[Fluvius Potomacus|Fluvium Potomacum]] in meridie. Finis meridionalis a [[Vasingtonia, C.C.]] interrumpitur quae stat in terra quae pars Terrae Mariae ab initio fuit. [[Sinus Chesapeacus]] civitatem in duas partes paene secat, et grex comitatuum orientalium novem &quot;Litus Orientale&quot; appellari potest.

Plurimum [[Via aquaria|viarum aquariarum]] civitatis sunt pars [[pelvis hydrographica]]e [[Sinus Chesapeacus|Sinús Chesapeaci]], praeter partem minimam [[Garrett Comitatus (Terra Mariae)|Garret Comitatus]] occidentalis (quae a Youghiogheny Flumine defluitur ut pars pelvis hydrographicae [[Mississippius Fluvius|Mississippii Fluvii]]), dimidium orientalem [[Worcester Comitatus (Terra Mariae)|Worcester Comitatus]] (quod in sinus litorales Atlanticos Terrae Mariae defluit), et partem parvam anguli septentrio-orientalis civitatis (quae in aquivergium [[Flumen Delavaria|Fluminis Delavariae]] defluit). Chesapeacus in [[geographia]] et vita oeconomica Terrae Mariae tanti momenti est, ut interdum commotio esset ad agnomen civitatis publicum in 'Civitatem Sini' commutandum, quod agnomen iam diu a [[Massachusetta]] adsumptum est.

Locus altissimus in Terra Mariae est Hoye Crest in [[Mons Spina|Monte Spiná]], qui est 1&amp;thinsp;020 metra altus, in angulo meridio-occidentali Garrett Comitatus, prope finem Virginiae Occidentalis et prope fontem Rami Septentrionalis Sinus Potomaci. Prope oppidum parvum [[Hancock (Terra Mariae)|Hancock]] in Terra Mariae occidentali est fere tria chiliometra inter fines. Eum miraculum geographicum efficit Terram Mariae esse civitatem angustissimam, inter [[Linea Mason-Dixon|Lineam Mason-Dixon]] in septentrione et Fluvium Potomacum in meridie.

[[Fasciculus:Maryland.JPG|thumb|Signum salutationis Terrae Mariae]]

Partes Terrae Mariae in regionibus publicis vulgisque variis cohibentur. Exempli gratia, [[Delmarva Paeninsula]] cohibet comitatus Litoris Orientalis Terrae Mariae, totam civitatem [[Delavaria]]m, et duos comitatus qui [[Litus Orientale Virginiae]] constituunt. Comitatus autem Terrae Mariae occidentalissimi habentur esse partem [[Appalachia]]e. Plurimum viae quod est inter [[Baltimora]]m et [[Vasingtonia]]m est minime meridies ex Piedmont in Campo de Litore est,&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20020118054601/http://dnrweb.dnr.state.md.us/DOWNLOAD/GP_COASTAL_WEST.PDF.&lt;/ref&gt; etsi ea in fine inter duas regiones sedit.

Proprietas geographiae Terrae Mariae est inopia lacuum naturalium, quamquam sunt permulti stagni.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.mgs.md.gov/esic/fs/fs15.html
 |title=Maryland’s Lakes and Reservoirs: FAQ
 |publisher=Maryland Geological Survey
 |date=24 Ianuarii 2007
 |accessdate=2008-02-03
}}.&lt;/ref&gt; Saeculo Glacis [[glaciarium|glaciaria]] in austro ad Terram Mariae non pertinuerunt, ita ea lacūs naturales alti, qui civitates septentrionaliores habent, non exsculpserunt. Sunt autem lacus artificiosi numerosi, quorum maximus est Lacus Deep Creek, immissarium in Comitatu Garret. Item, inopia historiae glaciariorum humum Terrae Mariae affecit quae est arenosior limosiorque quam humi saxea Novae Angliae.

=== Geographia humana ===
[[Fasciculus:Map of maryland counties.jpg|thumb|left|Tabula Comitatuum Terrae Mariae]]
Maior incolarum Terrae Mariae pars conglomeratur in [[urbs|urbibus]] [[suburbium|suburbiisque]] quae [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtoniam, D.C.]] et frequentissimam civitatis urbem, [[Baltimora]]m, circumeunt. In [[historia]], illae et multae aliae urbes Terrae Mariae surrexerunt in [[Linea cataractarum]], quae est linea in qua [[flumen|flumina]] rivique a vado candicante et [[aqua cadens|cataractis]] interrumpuntur. [[Caput (urbs)|Caput]] autem civitatis, [[Annapolis]], in [[Fluvius Sabrina (Terra Mariae)|Fluvio Sabrina]] sita est prope effluvium eius in [[Sinus Chesapeacus|Sinu Chesapeaco]].

Aliae densitates incolarum sunt loci suburbani [[Columbia (Terra Mariae)|Columbiae]] in [[Comitatus Howard (Terra Mariae)|Comitatu Howard]]; [[Fons Argenteus (Terra Mariae)|Fons Argenteus]], [[Rockvilla (Terra Mariae)|Rockvilla]], et [[Gaithersburgum (Terra Mariae)|Gaithersburgum]] in [[Comitatus Montgomery (Terra Mariae)|Comitatu Montgomery]]; [[Fridericus (Terra Mariae)|Fridericus]] in [[Comitatus Frederick (Terra Mariae)|Comitatu Frederick]]; et [[Hagerstown (Terra Mariae)|Hagerstown]] in [[Comitatus Washington (Terra Mariae)|Comitatu Washington]].

Orientalis, australis, occidentalisque civitatis partes sunt rusticiores, quamquam urbis gravibus regionalibus sparguntur, exempli gratiá, [[Sarisberia (Terra Mariae)|Sarisberia]], [[Urbs Oceana (Terra Mariae)|Urbs Oceana]] et [[Urbs Chesapeaca (Terra Mariae)|Urbs Chesapeaca]] in Litore Orientali; [[Lexingtonia Saeptum (Terra Mariae)|Lexingtonia Saeptum]] et [[Waldorf (Terra Mariae)|Waldorf]] in Terra Mariae australi; et [[Cumbria (Terra Mariae)|Cumbria]] in Terra Mariae occidentali.

Populus, cum civitas longe inter [[Civitates Foederatae Septentrionalis|Septentrionales]] et [[Civitates Foederatae Meridionalis|Meridionales]] partes CFA sessa sit, ambas consuetudines vitae communicat. Plerumque [[Terra Mariae Occidentalis]] rusticae ''West Virginian Panhandle'' similis est; [[Terra Mariae Meridionalis|regiones meridionales]] et [[Litus Orientale Terrae Mariae|Litus Orientale]] [[Cultura Civitatum Foederatarum Meridionalium|vitam meridionalem]] aemulatur;
&lt;ref&gt;{{cite web
 | title = The South As Its Own Nation
 | publisher = League of the South
 | year = 2004
 | url = http://dixienet.org/New%20Site/thesouthasitsownnation.shtml
 | accessdate = 7 Dec 2010
 | quote = On the other hand, areas beyond these thirteen States maintain their Southern culture to varying degrees. Much of Missouri remains basically Southern, as do parts of southern Maryland and Maryland’s eastern shore.
}}&lt;/ref&gt; et frequentissima pars Terrae Mariae Mediae—quae a [[Baltimora]] et &quot;Washington Beltway&quot; externe tendet—vita [[Civitatum Foederatarum Septentrio-Orientalium|Septentrio-Orientalis]] aemulat.
&lt;ref&gt;{{cite web
 | author = Beck, John|author2=Randall, Aaron|author3=Frandsen, Wendy
 | title = Southern Culture: An Introduction
 | date = 2007-06-27
 | location = Durham, North Carolina
 | format = PDF
 | publisher = Carolina Academic Press
 | pages = 14–15
 | url = http://www.cap-press.com/pdf/1517.pdf
 | accessdate = 2008-05-23
 | quote = Kentucky, Missouri, West Virginia . . . and Maryland—slaveholding states and regions before the Civil War that did not secede from the Union—are often included as part of the South. As border states, these states always were crossroads of values and customs, and today . . . parts of Maryland seem to have become part of the &quot;Northeast.&quot;}}&lt;/ref&gt;

Terra Mariae est sedes [[biotechnologia]]e, quia ibi adsunt plusquam 350 societates [[biotechnologia]]rum, ita est de frequentia talium societatium tertia in natione.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://choosemaryland.com/businessinmd/Biosciences/bio.html 
|title=Business in Maryland: Biosciences
|accessdate=2007-10-15 
|publisher=Maryland Department of Business &amp; Economic Development }}&lt;/ref&gt;
Instituta dicasteriaque in Terra Mariae sita includunt: [[Universitas Marylandiae]], [[Universitas Hopkinsiensis]], Institutum Medicum Howardi Hughes, [[Celera Genomics]], [[Human Genome Sciences]], Institutum J. Craig Venter, [[Administratio Ciborum Medicamentorumque]], [[MedImmune]] (quod [[AstraZeneca]] sumit), [[Institutum Nationale Salutis]], et [[Institutum Nationale Regulae Technologiaeque]].

=== Clima ===
Clima Terrae Mariae multum variat per territorium etsi civitas est parva. Clima a multis rebus afficitur, ut a propinquitate ad aquam, altitudine, et tutamene contra climatem frigidiorem ventorum proclivium causa.

[[Fasciculus:Sunset over the marsh at Cardinal Cove - NOAA.jpg|thumb|left|Solis occasus super [[aestuarium|aestuario]] in &quot;Cardinal Cove,&quot; in [[Patuxent Flumen|Patuxent Flumine]].]]

Semis orientalis Terrae Mariae in Campo Litoris Atlantici situs est, cum [[topographia]] planissima et humo arenosissimo vel limosissimo. Haec regio [[clima]]tem [[zona subtropica|subtropicum]] umidumque habet, cum [[aestas|aestatibus]] umidae calidaeque et [[hiems|hiemibus]] brevibus clementibus aut frigidulis. Haec regio urbes [[Sarisberia (Terra Mariae)|Sarisberiam]], [[Urbs Chesapeaca (Terra Mariae)|Urbem Chesapeacam]], [[Annapolis|Annapolem]], [[Urbs Oceana (Terra Mariae)|Urbem Oceanam]] et [[Baltimora]]m maiorem orientalem australemque continet.

Ultra illam regionem est Piedmont, quae inter zonam climatis subtorridi umidi et zonam regionis montuosae subtorridae (Köppen Cfb)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090114202025/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A1.pdf World Köppen map].&lt;/ref&gt; sita est, cum aestatibus umidae calidaeque et hiemibus frigidulis ubi [[nix]] annua peraeque est plusquam 51 centimetra, et [[temperatura]] minusquam −12&amp;nbsp;°C est eventum annuum. Regio urbes Frederick, Hagerstown, Westminster, Gaithersburg, et [[Baltimora]]m maiorem septentrionalem occidentalemque continet.

Terra Mariae occidentalissima, in locis altioribus Allegany et Garrett Comitatuum, in zona regionis montuosae subtorridae (Köppen Cfb) sita est ob altitudinem suam, quae est typicior regionis montum Appalachianorum, cum aestatibus clementibus et hiemibus frigidulis saepe nivalibus.

Summa pluviae in civitate est similis CFA orientalis. Pluvia annua est 890—1 100 millimetra, et plus in locis altioribus.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/19981202123836/http://www.ocs.orst.edu/pub/maps/Precipitation/Total/States/MD/md.gif Precipitation Map]&lt;/ref&gt; Paene omnis pars Terrae Mariae 89-110 centimetra pluviae singulis mensibus accipit. Nix annua ab 23 centimetris in regionibus littoralibus ad pluremquam 250 centimetra in montibus occidentalibus civitatis peraeque variat.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100522020512/http://www.erh.noaa.gov/er/lwx/Historic_Events/md-snow-avg.gif Snowfall Map]&lt;/ref&gt; Calidissima temperatura Terrae Mariae relata est 43&amp;nbsp;°C die 10 Iulii [[1936]] apud Cumbriam et Frederick, et frigidissima temperatura est −40&amp;nbsp;°C die 13 Ianuarii [[1912]] apud Oakland.

Ob locum suam prope Litum Atlanticum, Terra Mariae [[typhon marinus|typhonibus marinis]] vulnerari aliquantum potest. Paeninsula Delmarva et ripae exterae Carolinae Septentrionalis in austro multam tutelam suppeditant, ita adflictus ex huracana pergrande (categoriae tres vel supera) est haud credibilis quamquam non impossibile. Saepius, Terra Mariae fortasse reliquum systematis torridis accipit quod iam in litore venit et plurimam ex energia venti absolvit. Terra Mariae circa 30-40 dies tempestatum tonitrus et sex turbinum per annum peraeque accipit.&lt;ref name=&quot;Annual average number of tornadoes&quot;&gt; [http://www.ncdc.noaa.gov/img/climate/research/tornado/small/avgt5304.gif] NOAA National Climatic Data Center. Inventum 24 Octobris 2006.&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; &quot;text-align:center;font-size:90%;&quot;|
| colspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;&quot;|Temperaturae (°C) superae inferaeque per mensem in urbibus Terrae Mariae variis&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/USMD0295?from=search |title=Average Weather for Ocean City, MD - Temperature and Precipitation |publisher=Weather.com |date= |accessdate=2008-09-22}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;background: #E5AFAA; color: #000000&quot; height=&quot;17&quot; | Urbs
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Ian
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Feb
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Mar
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Apr
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Mai
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Iun
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Iul
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Aug
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Sep
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Oct
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Nov
! style=&quot;background: #E5AFAA; color:#000000;&quot; | Dec
|-
! style=&quot;background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; height=&quot;16;&quot; | Hagerstown
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 3/-6
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 6/-5
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 11/-1
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 17/5
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 23/11
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 28/16
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 30/18
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 29/17
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 25/13
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 19/6
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 12/2
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 6/-3
|-
! style=&quot;background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; height=&quot;16;&quot; | Frederick
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 5/-4
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 8/-3
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 13/2
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 19/7
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 25/12
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 29/17
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 32/19
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 31/19
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 27/15
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 20/8
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 14/3
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 8/-1
|-
! style=&quot;background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; height=&quot;16;&quot; | Baltimora
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 7/-2
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 8/-1
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 14/4
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 20/9
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 25/14
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 30/20
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 33/23
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 31/22
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 27/18
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 21/11
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 15/6
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 9/1
|-
! style=&quot;background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; height=&quot;16;&quot; | Urbs Oceana
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 7/-2
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 8/-1
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 12/2
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 16/7
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 21/12
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 26/17
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 29/19
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 28/19
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 26/17
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 20/11
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 14/5
| style=&quot;text-align:center; background: #F8F3CA; color:#000000;&quot; | 9/0
|-
| colspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;&quot;|
|}
&lt;/center&gt;

=== Flora ===
[[Fasciculus:mdusdamap.jpg|thumb|2003 USDA charta zonarum roboris plantarum civitatis Terrae Mariae.]]
Similis florae aliarum civitatum in Litore Orientali sitarum, flora Terrae Mariae est abundans et sana. Summa bona pluviae annuae multas [[species (taxinomia)|species]] [[planta]]rum sustinere adiuvat; exempli gratiá a parvo [[gramen maritimum|gramine maritimo]] et [[harundo|harundinibus]] variis ad ''Wye Oak,'' robur praegrande oppidi [[Wye (oppidum)|Wye]], ingens ''[[Quercus alba]]e'' exemplum, quod est [[arbor]] verum civitatis et altum plusquam 21 metra crescere potest.

&lt;!-- The following are all apparently technical ecological terms. --&gt;
[[Silva litoralis|Silvae litorales]] Medii Atlantici, quae sunt similis [[silva]]rum in austro-orientali planitie litorali Atlantici, circum Sinum Chesapecum et in [[Paeninsula Delmarva|Paeninsulá Delmarvá]] habitant. Ad occidentem, mixtura silvarum litoralium boreo-orientalium et [[silva]]rum mixtarum austro-orientalium mediam partem civitatis operit. [[Montes Appalachiani]] in Terrá Mariae occidentali silvas Appalachianas-Iugi Caerulei habent. Prope fines [[Virginia Occidentalis|Virginiae Occidentalis]] sunt silvae mixtae mesophyticae Appalachianae.&lt;ref name = &quot;ecoregions&quot;&gt;{{cite journal |author = Olson, D. M, E. Dinerstein, ''et al'' |title = Terrestrial Ecoregions of the World: A New Map of Life on Earth |journal = [[BioScience]] |year = 2001 |volume=51 |issue=11 |pages= 933–938 |url = http://gis.wwfus.org/wildfinder/ |doi = 10.1641/0006-3568(2001)051[0933:TEOTWA]2.0.CO;2}}.&lt;/ref&gt;

Multae [[species (taxinomia)|species]] alienae in civitate coluntur, aliae decorae, aliae pro novitatem. Inter has sunt ''[[Lagerstroemia]],'' ''[[Cypressum italicum]],'' et [[quercus sempervirens]] in calidioribus civitatis regionibus,&lt;ref&gt;[http://www.prairiefrontier.com/pages/hardiness/zone.html Zone Hardiness Map through Prairie Frontier]&lt;/ref&gt; etiam [[Palma robusta|palmae robustae]] in mediis orientalibusque calidioribus civitatis regionibus.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=tkwOAAAAIAAJ&amp;pg=PA24&amp;lpg=PA24&amp;dq=palm+trees+in+maryland&amp;source=web&amp;ots=cOPcWEVNkT&amp;sig=ti4fZ99gLgfbFfzmMWbg-Yrm0Ns&amp;hl=en#PPA24,M1 ''The History of Maryland.'']&lt;/ref&gt; USDA zonae plantarum robustarum in civitate sunt a Zoná 5 in parte occidentalissima ad 6 et 7 in media parte, et ad Zonam 8 apud partem australem litoris, regionem sini, et plurima Baltimorae metropolitanae. Invadentes species plantae, per exemplum ''[[Pueraria lobata]]'' (''kudzu'') et ''[[Ailanthus altissima]]'', auctum plantarum indigenarum strangulant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20091220035505/http://www.mdinvasivesp.org/species/terrestrial_plants/Kudzu.html Invasive Species of concern in Maryland]&lt;/ref&gt; [[Flos publicus]] Terrae Mariae, ''[[Rudbeckia hirta]]'' quae vulgo ''Black-eyed Susan'' appellatur, in gregibus silvestribus per civitatem abunde increscit.
[[Insectum publicum]], [[papilio]] ''[[Euphydryas phaeton]]'' quae vulgo ''Baltimore Checkerspot Butterfly'' appellatur, non est ubique praesens quia id est apud australissimum finium eius.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100409163552/http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/01glance/html/symbols/insect.html Maryland at a glance]&lt;/ref&gt; 435 species [[avis|avium]] in Terra Mariae inventae sunt.&lt;ref name=&quot;MRC&quot;&gt;{{cite web|title=Official list of the birds of Maryland|work=Maryland/District of Columbia Records Committee|url=http://www.mdbirds.org/mddcrc/pdf/mdlist.pdf|accessdate=2009-05-04}}&lt;/ref&gt;

=== Fauna ===

[[Fasciculus:Hunt Valley, Maryland.jpg|thumb|[[Solis occasus]] super ''Hunt Valley'' in Terrá Mariae.]]

Civitas multas [[cerva]]s, praesertim in occidente silvestre mantuosoque civitatis habet, et quotannis magnus numerus cervarum esse anceps potest. [[Mammalia]] in [[mons|montibus]] occidentalibus ad medias regiones inveniri possunt, quae comprehendunt [[ursus|ursos]],&lt;ref name=&quot;Maryland Wildlife&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20070830021023/http://www.sailor.lib.md.us/MD_topics/res/env_ani.html ''Maryland Animals - Sailor'' apud www.sailor.lib.md.us] ''Maryland's Public Information Network'' Retrieved on [[April 9|4-9]]-2008.&lt;/ref&gt; ''[[Lynx rufus|Lynces rufos]],''&lt;ref&gt;
{{cite web
|title=Lions in our mountains? The mystery of cougars in Maryland
|url=http://www.dnr.state.md.us/naturalresource/fall2007/lions.pdf
|first=Glenn
|last=Therres
|date= Fall 2007
|format=PDF
|work=Wildlife and Heritage
|publisher=Maryland Department of Natural Resources
|accessdate=6 July 2009
|quote=Historically bobcats were distributed
statewide but during the post colonization
period densities began to plummet. By the
mid-1900s, populations had probably reached
all-time lows, with remnant populations existing
only in western Maryland. This prompted the
Department of Natural Resources (DNR) to
classify them as a state-listed “Species of Special
Concern.” During the past quarter century,
occupied range and densities have increased
markedly. Results from the annual Bowhunter
Survey and the Hunter Mail survey have
identified bobcat sightings in 14 of Maryland’s
23 counties. Currently, bobcats have dual legal
classification in Maryland. In addition to the
Species of Special Concern designation, they are
also defined as a Game Animal / Furbearer with
a closed harvest season.
}}&lt;/ref&gt; [[vulpes]], ''[[Procyon lotor|Procyones lotores]],'' et [[Lutrinas]].&lt;ref name=&quot;Maryland Wildlife&quot;/&gt;

Est grex ferorum [[equus|equorum]] rarorum,&lt;ref name=&quot;Maryland Wildlife&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.assateagueisland.com/wildlife/pony.htm Assateague Island National Seashore Wild Ponies]&lt;/ref&gt; quae in [[insula Assateague|insulá Assateague]] invenitur. Quotannis hebdomade ultimo Iulii nonnulli horum equorum prehenduntur et ducuntur trans sinum vadosum ad [[Chincoteague (Virginia)|Chincoteague]] in [[Virginia]]m ad emendum.

Est [[canis]] merus ex Terra Mariae qui vulgo ''Chesapeake Bay Retriever'' appellatur, qui ad ludos aquarum, [[venatio]]nem, et quaerendum subveniendumque in regione Chesapeaco alitur.&lt;ref name=&quot;Maryland1&quot;&gt;[http://www.k9web.com/dog-faqs/breeds/chessies.html Chesapeake Bay Retriever History]&lt;/ref&gt; Hic canis erat genus primum a sodalitate [[American Kennel Club]] anno 1878 agnoscitum.&lt;ref name=&quot;Maryland1&quot;/&gt;

Inter [[reptilia]] et [[amphibia]] Terrae Mariae est [[testudo]] ''[[Malaclemys terrapin]],'' quae ab [[Universitas Terrae Mariae|Universitate Terrae Mariae]] ad animal fortunae arrogatur. [[Avis publica]] civitatis est ''[[Icterus galbula]]'' quae vulgo ''Baltimore Oriole'' appellatur, et est animal fortunae gregi [[basipila]]e cui nomen est [[Baltimore Orioles|Orioles Baltimorenses]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100527153052/http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/01glance/html/symbols/bird.html Maryland Government Website – Maryland State Bird]&lt;/ref&gt;

=== Conscientia circumiectorum ===
Anno [[2007]], situm interretialis Forbes.com Terram Mariae quintam civitatem &quot;viridissimam&quot; enumeravit, sub tribus civitatibus Pacificis et [[Mons Viridis|Monte Viridi]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100529095728/http://www.forbes.com/2007/10/16/environment-energy-vermont-biz-beltway-cx_bw_mm_1017greenstates_2.html Forbes.com – America's Greenest States]&lt;/ref&gt; Terra Mariae est ordo 40a in consumptione [[energia]]e per nationem, et minus effluvium toxicum producit quam omnem extra sex civitates anno [[2005]]. Mense Aprili 2007, Terra Mariae se ad gregem ''Regional Greenhouse Gas Initiative'' coniunxit quod est grex regionalis constitutum ab omnibus civitatibus boreo-orientalibus, [[Vasingtonia (D.C.)|Vasingtonia D.C.]], et tribus provinciis [[Canada|Canadenses]] ut emissiones [[Gasium effecto solarii|gasiorum effecto solarii]] reducerent.

{{NexInt}}
{{Porta Civitatum Foederatarum Americae}}
* [[Insula Carpenter (Terra Mariae)]]
* [[Terra Rubra]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externus ==
* [http://www.aomol.net/000001/000075/html/am75--6.html Carolus DEI Gratia Angliæ Scotiæ Franciæ et Hiberniæ Rex Fidei Defensor, &amp;c. OMNIBUS ad quos Præfentes Litteræ nostræ pervenerint SALUTEM.]

{{Civitates foederalis}}
{{Comitatus Terrae Mariae}}

[[Categoria:Terra Mariae| ]]</text>
      <sha1>q3uthu2owekehqlb4sckjzggsq1mkmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Primum bellum mundanum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6998</id>
    <revision>
      <id>3990788</id>
      <parentid>3981546</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29275" sha1="ge0vz7o8jbwd0limwi442nnbdgyaiu6" xml:space="preserve">{{L1}}{{Infobox military conflict
|conflict=Primum bellum mundanum
|image=[[Fasciculus:WWI.png|thumb|300px|Participes belli: &lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;'''Civitates foederatae'''&lt;/span&gt; et &lt;span style=&quot;color:orange&quot;&gt;'''Imperia centralia'''&lt;/span&gt; et &lt;span style=&quot;color:grey&quot;&gt;'''Neutrales'''&lt;/span&gt;]]
|caption=
|date=[[28 Iulii]] [[1914]]–[[11 Novembris]] [[1918]] (indutiae)&lt;br/&gt;[[Foedus Versaliis sancitum (1919)]] [[28 Iunii]] [[1919]] compositum&lt;br/&gt;[[Foedus Fanum Sancti Germani in Laya|Foedus Fani Sancti Germani in Laya]] [[10 Septembris]] [[1919]] compositum&lt;br/&gt;[[Foedus Noviliacum ad Sequanum|Noviliaci ad Sequanum]] [[27 Novembris]] [[1919]] signatum&lt;br/&gt;[[Foedus apud Trianonium sanctum]] [[4 Iunii]] [[1920]] compositum&lt;br/&gt;[[Foedus Separae]] [[10 Augusti]] [[1920]] signatum
|place=[[Europa]], [[Africa]], [[Medius Oriens]], [[Oceanus Pacificus]], [[Sina (regio)|Sina]], [[mare|maria]] ante [[litus]] [[America]]e [[America Australis|Australis]] et [[America Septentrionalis|Septentrionalis]]
|casus=Caedes Archiducis Francisci Ferdinandi (28 Iunii), denuntiatio belli Austro-Hungarica contra Serbiam (28 Iulii) et mobilitatio Russica contra Austro–Hungariam (29 Iulii)
|result=Victoria foederatarum
* Finis imperiorum [[Germania|Germanici]], [[Imperium Russicum|Russici]], [[Imperium Ottomanicum|Ottomanici]], [[Imperium Austro-Hungaricum|Austro-Hungarici]]
* Novae civitates in Europa et Medio Oriente conditae
* Translatio [[coloniae Germanae|coloniarum Germanarum]] et [[Partitio Imperii Ottomanici|regionum Imperii Ottomanici]] ad alia imperia
* Institutio [[Confoederatio Nationum|Confoederationis Nationum]]
|combatant1='''Foederatae'''&lt;br/&gt;
[[Francia]]&lt;br/&gt;
[[Imperium Britannicum]]&lt;br/&gt;
* [[Australia]]
* [[Canada]]
* [[India Britannica]] 
* [[Terra Nova et Terra Laboratoriar]]
* [[Nova Zelandia]]
* [[Unio Africae Australis]]
[[Imperium Russicum]] &lt;small&gt;(1914–17)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
[[Regnum Italiae (1861-1946)|Regnum Italiae]] &lt;small&gt;(1915–18)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
[[Civitates Foederatae]] &lt;small&gt;(1917–18)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
[[Romania|Regnum Romanicum]] &lt;small&gt;(1916–18)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
[[Iaponia|Imperium Iaponiense]]&lt;br/&gt;
[[Serbia]]&lt;br/&gt;
[[Belgium]]&lt;br/&gt;
[[Graecia|Regnum Graecum]] &lt;small&gt;(1917–18)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
[[Foederati primi belli mundani|et alii]]
|combatant2='''Imperia centralia'''
[[Imperium Germanicum]]&lt;br/&gt;
[[Imperium Austro-Hungaricum]]&lt;br/&gt;
[[Imperium Ottomanicum]]&lt;br/&gt;
[[Bulgaria|Regnum Bulgaricum]] &lt;small&gt;(1915–18)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
----
[[Imperia centralia#Alii motus|Varii compugnantes]]
|commander1='''Imperatores et duces'''&lt;br/&gt;
'''Francia:'''&lt;br/&gt;
[[Raimundus Poincaré]]&lt;br/&gt;
[[Georgius Clemenceau]]&lt;br/&gt;
[[Ferdinandus Foch]]&lt;br/&gt;
'''Imperium Britannicum:'''&lt;br&gt;
[[Herbertus Henricus Asquith]]&lt;br/&gt;
[[David Lloyd George]]&lt;br/&gt;
[[Douglas Haig]]&lt;br/&gt;
'''Imperium Russicum:'''&lt;br/&gt;
[[Nicolaus II (imperator Russiae)|Nicolaus II]]&lt;br/&gt;
[[Grandis Dux Nicolaus Nicolai filius Russiae (1856–1929)|Nicolaus Nicolai filius]]&lt;br/&gt;
'''Regnum Italicum:'''&lt;br/&gt;
[[Victorius Emmanuel III (rex Italiae)|Victor Emanuel III]]&lt;br/&gt;
[[Antonius Salandra]]&lt;br/&gt;
[[Victor Emanuel Orlando|Victor Orlando]]&lt;br/&gt;
[[Ludovicus Cadorna]]&lt;br/&gt;
'''Civitates Foederatae:'''&lt;br/&gt;
[[Woodrow Wilson]]&lt;br/&gt;
[[Ioannes J. Pershing]]&lt;br/&gt;
'''Regnum Romaniae:'''&lt;br/&gt;
[[Ferdinandus I Romaniae|Ferdinandus I]]&lt;br/&gt;
''[[Allies of World War I#Leaders|et alii]]''
|commander2='''Imperatores et duces'''&lt;br/&gt;
'''Imperium Germanicum:'''&lt;br/&gt;
[[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Gulielmus II]]&lt;br/&gt;
[[Paulus de Hindenburg]]&lt;br/&gt;
[[Ericus Ludendorff]]&lt;br/&gt;
'''Imperium Austro-Hungaricum:'''&lt;br/&gt;
[[Franciscus Iosephus]]&lt;br/&gt;
[[Carolus I (imperator Austriae)|Carolus I]]&lt;br/&gt;
[[Conradus von Hötzendorf]]&lt;br/&gt;
'''Imperium Ottomanicum:'''&lt;br/&gt;
[[Mahometus V (sultanus Ottomanicus)|Mahometus V]]&lt;br/&gt;
[[Enver Pasha]]&lt;br/&gt;
[[Mustapha Cemal Ataturcus|Mustapha Cemal]]&lt;br/&gt;
'''Regnum Bulgariae:'''&lt;br/&gt;
[[Ferdinandus I Bulgariae|Ferdinandus I]]&lt;br/&gt;
[[Nicolaus Zhekov]]&lt;br/&gt;
''[[Imperia centralia#Duces militares|et alii]]''
|strength1='''Foederatae'''(Tucker &amp; Roberts 2005:273)
Imperium Russicum: 12&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000&lt;br&gt;
[[Britanniarum Regnum]]: 8&amp;thinsp;841&amp;thinsp;541&lt;ref&gt;[http://www.1914-1918.net/faq.htm British Army statistics of the Great War].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Numeri pro Imperio Britannico.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
Francia: 8&amp;thinsp;660&amp;thinsp;000&lt;ref&gt;Numeri pro Francia Metropolitana et eius colonis.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
Italia: 5&amp;thinsp;093&amp;thinsp;140&lt;br&gt;
Civitates Foederatae: 4&amp;thinsp;743&amp;thinsp;826&lt;br&gt;
Romania: 1&amp;thinsp;234&amp;thinsp;000&lt;br&gt;
Iaponia: 800&amp;thinsp;000&lt;br&gt;
Serbia: 707&amp;thinsp;343&lt;br&gt;
Belgium: 380&amp;thinsp;000&lt;br&gt;
Graecia: 250&amp;thinsp;000&lt;br&gt;
''Summa: 42&amp;thinsp;959&amp;thinsp;850''
|strength2='''[[Imperia centralia]]''' (Tucker 2005:273)
[[Imperium Germanicum]]: 13&amp;thinsp;250&amp;thinsp;000&lt;br&gt;
[[Imperium Austro-Hungaricum]]: 7&amp;thinsp;800&amp;thinsp;000&lt;br&gt;
[[Imperium Ottomanicum]]: 2&amp;thinsp;998&amp;thinsp;321&lt;br&gt;
[[Bulgaria|Regnum Bulgaricum]]: 1&amp;thinsp;200&amp;thinsp;000&lt;br&gt;
''Summa: 25&amp;thinsp;248&amp;thinsp;321''
|casualties1='''Milites occisi:'''&lt;br/&gt;5&amp;thinsp;525&amp;thinsp;000&lt;br/&gt;'''Milites vulnerati:'''&lt;br /&gt;12&amp;thinsp;831&amp;thinsp;500&lt;br/&gt;'''Milites amissi:'''&lt;br/&gt;4&amp;thinsp;121&amp;thinsp;000&lt;br/&gt;'''Summa:'''&lt;br/&gt;22&amp;thinsp;477&amp;thinsp;500}}
[[Fasciculus:Map_Europe_alliances_1914-la.svg|thumb|Europa anno [[1914]].]]
[[Fasciculus:Drei Kaiser Bund.jpg|thumb|Tres Imperatores: [[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Gulielmus II]], [[Mahometus V (sultanus Ottomanicus)|Mahometus V]], [[Franciscus Iosephus I]].]]
[[Fasciculus:HMS Dreadnought 1906 H61017.jpg|thumb|HMS ''Dreadnought'' (1906). [[Cursus armorum]] [[navis|navalis]] inter Britanniarum Regnum et Germaniam fiebat.]]
[[Fasciculus:Austro-Hungarian_fleet_on_maneuvers.jpg|thumb|Grandis Britanniae classis in [[Proelium ante Iutlandia|Proelio ante Iutlandiam]].]] 
[[Fasciculus:Guetteur au poste de l'écluse 26.jpg|thumb|[[Miles]] hostem observans in fossa latet.]] 
[[Fasciculus:The Way to the Front.jpg|thumb|Ruinae post Tertium [[Ypra]]e Proelium ab [[21 Iulii]] ad [[6 Novembris]] [[1917]] pugnatum.]]
 
'''Primum bellum mundanum''',&lt;ref&gt;[http://ephemeris.alcuinus.net/archi2005/biographiae/zweig/index.php ''Ephemeris'' 2005],
[http://ephemeris.alcuinus.net/archi2006/nuntius1.php?id=78 2006], 
[http://ephemeris.alcuinus.net/inorbe.php?id=489 2008].&lt;/ref&gt; vel '''primum bellum orbis terrarum''',&lt;ref&gt;Pavlina Bobic, ''War and Faith: The Catholic Church in Slovenia, 1914–1918'', Balkan Studies Library (Brill Academic Publishing, 2012, ISBN 978-90-04-20219-1), 150: rem &quot;Promemoria Bela Peč pro anno 1918, de tempore belli orbis terrarum&quot; appellatam citans.&lt;/ref&gt; similiter '''primum bellum plurimarum totius orbis gentium''',&lt;ref&gt;Apud [[Ioannes XXIII|Ioannem Papam XXIII]]: &quot;Cum primum illud atque immane plurimarum totius orbis gentium bellum tandem conquievit&quot;, [http://www.vatican.va/holy_father/john_xxiii/encyclicals/documents/hf_j-xxiii_enc_28111959_princeps_lt.html Princeps Pastorum], litterae encyclicae die [[28 Novembris]] [[1959]] prolatae.&lt;/ref&gt; fuit [[bellum mundanum]] praecipue in [[Europa]] ab [[28 Iulii]] [[1914]] ad [[11 Novembris]] [[1918]] gestum. Quo [[bellum|bello]] fere omnes implicatae sunt [[tellus|orbis terrarum]] [[civitas praepotens|civitates praepotentes]], quae participes belli in duas consociationes contrarias divisae erant: 
* [[Civitates foederatae Primi belli mundani|Civitates foederatae]]: [[Britanniarum Regnum]], [[Francia]], [[Russia]] [[Consensus triplex|triplici consensu]] coniuncta
* [[Imperia centralia]]: primum [[Germania]], [[Imperium Austro-Hungaricum]], [[Italia]] [[Societas triplex (1882)|societate triplici]] coniuncta; sed Italia, quia Austro-Hungaria se contra pactum gesserat, a societate recessit.
 
Quae consociationes et commutatae sunt et creverunt, cum aliae [[civitas sui iuris|civitates]] [[bellum]] committerent. Ad extremum plus quam 70 [[millio]]nes militum, inter quos 60 milliones [[Europaei|Europaeorum]], ad [[arma]] convocati sunt in unum ex maximis bellis umquam gestis.&lt;ref&gt;Bade &amp; Brown 2003:167–168; Keegan 1988:8.&lt;/ref&gt; Plus quam 9 [[millio]]nes pugnatorum interfecti sunt. Tam multa caedes facta est propter quod novae [[technologia|artes]] nova [[arma]], sicut [[arma chemica]] a militibus Germaniae, et quidem exitiosiora produxerant, cum pares tutelae, mobilitatis, [[medicina]]e emendationes deessent. Primum bellum mundanum tam cruenta caede commissum est, ut quattuor tantum bella umquam gesta etiam plures occisos numerarent; quo factum est ut variae mutationes [[societas humana|politicae]], nec non [[res novae]] in multis civitatibus belli excidio adfectis initium caperent.
 
Multas ob causas coepit bellum. Quarum una et quidem diutina fuit [[imperialismus|imperii amplificandi studium]], quod praepotentibus inerat civitatibus Europaeis: [[Imperium Germanicum|Imperio Germanico]], [[Imperium Austro-Hungaricum|Imperio Austro-Hungarico]], [[Italia]]e, [[Imperium Ottomanicum|Imperio Ottomanico]], [[Imperium Russicum|Imperio Russico]], [[Imperium Britannicum|Imperio Britannico]], [[Francia|Reipublicae Francicae]]. Sed ea ipsa ansa belli, qua omnes fere ut causa paene iucunda utebantur, fuit quod [[Franciscus Ferdinandus (archidux Austriae)|Franciscus Ferdinandus]], [[archidux]] [[Austria]]e heresque [[Imperium Austro-Hungaricum|Austro-Hungariae]], a [[Gabriel Princip|Gabriele Princip]], [[Iugoslavismus|nationalista Iugoslavico]], [[insidiae Seraiensis|insidiis factis]] [[Seraium|Seraii]], in [[Bosnia et Herzegovina]], die [[28 Iunii]] [[1914]] occisus erat. Quo facto, haec [[discrimen mensis Iulii|conflictatio]] quasi per causarum concatenationem exarsit, cum foedera prioribus facta decenniis invocata essent. Austro-Hungaria, [[ultimatum|ultimato]] edicto&lt;ref&gt;Djokic 2003:24; Taylor 1998:80–93.&lt;/ref&gt; [[Serbia]]e bellum indixit. Itaque imperia praepotentia bellis invicem indictis intra unum mensem proelia faciebant, quae per [[colonia]]s imperiorum circum orbem terrarum mox extendebantur.
 
Die [[28 Iulii]], Austro-Hungaria Serbiae,&lt;ref&gt;Evans 2004:12; Martel 2003:xii.&lt;/ref&gt; Germania [[Belgium|Belgio]], [[Luxemburgum|Luxemburgo]] [[Francia]]eque, ac Russia Germaniae bellum intulerunt. Itinere [[Lutetia]]m Germanorum represso fossisque sclopetariis ductis [[Europa Occidentalis|frons occidentalis]] facta est, in qua [[bellum stativum|stativum]] et [[bellum exhaustivum|exhaustivum]] bellum diu gestum est. In [[Europa Orientalis|orientali]] autem fronte exercitus Russicus cum copiis Austro-Hungaricis prospere pugnavit, sed cum [[Borussia Orientalis|Borussiam Orientalem]] invadere contenderet, a Germanis arctus est. Postquam [[Imperium Ottomanicum]] anno [[1914]] bellum suscepit, apertae sunt frontes in oriente. Deinde Italia et Bulgaria anno [[1915]], denique [[Romania]] anno [[1916]] ad bellum consurrexerunt. Imperium Russicum mense Martio 1917 conlapsum est, et Russia post [[res novae Octobres|res novas Octobres]] eodem anno bellum deposuit. Anno [[1918]] Germani [[incursus vernalis (1918)|incursu]] in frontem occidentalem facto a Foederatis impetibus prosperis repulsi sunt. Etiam copiae [[Civitates Foederatae Americae]] fossas sclopetarias intrare coeperunt. Itaque Germania, quae tunc cives suos seditiosos inpugnabat, indutias die [[11 Novembris]] [[1918]] iniit. Foederati tandem victores bellum confecerunt.
 
Domesticae frontis eventus non minus tumultuosi fuerunt quam in acie militari, cum bellatores hominibus rebusque conarentur ad bellum universum uti. Bello finito quattuor imperia ([[Imperium Germanicum|Germanum]], [[Imperium Russicum|Russicum]], [[Imperium Austro-Hungaricum|Austro-Hungaricum]], [[Imperium Ottomanicum|Ottomanicum]]) exsistere desierunt. Civitates quae Germanico et Russico imperiis successerunt multas amiserunt terras, cum Austro-Hungaricum et Ottomanicum imperia omnino diruerentur. Itaque [[geographia]] [[Europa Media|Europae Mediae]] commutata est.&lt;ref&gt;Keegan 1988:7.&lt;/ref&gt; [[Confoederatio Nationum]] ad prohibendum aliud certamen tantae magnitudinis constituta est. At in cassum ceciderunt haec quoque consilia, nam [[nationalismus]] Europaeus bello imperiorumque dissolutione amplificabatur. Et Germani, qui se sub iugum missos sentiebant, [[Foedus Versaliis sancitum (1919)|foedere Versaliensi]] adgravati satisfactionem paulatim moliebantur. Quibus de causis evenerunt ea quae postea ad [[secundum bellum mundanum]] inductura essent.&lt;ref&gt;Keegan 1988:11.&lt;/ref&gt;
 
== De nominibus ==
Tempore [[interbellum|interbelli]] hoc bellum variis linguis modo ''bellum mundanum'' modo ''bellum magnum'' appellabatur. Secundo autem magno [[secundum bellum mundanum|bello]] anno [[1939]] conflato opus erat de duobus [[bellum mundanum|bellis mundanis]] loqui. Variis linguis suus cuique mos. Itaque historici Britannici et Canadienses ''First World War'' dicunt, cum [[Americani]] ''World War I'' ('Bellum Orbis Terrarum I') praeferant. Theodisce autem nomen ''Erster Weltkrieg'' primum Septembri 1914 ab [[Ernestus Haeckel|Ernesto Haeckel]], [[philosophia|philosopho]] [[Germania|Germano]], adhibitum est.&lt;ref&gt;Shapiro 2006:329.&lt;/ref&gt; ''The First World War'' fuit nomen libri historici a [[Carolus à Court Repington|Carolo à Court Repington]], praefecto et diurnario, anno [[1920]] divulgati.
 
== Scaena ==
[[Saeculum 19|Saeculo undevicensimo]], maiora imperia Europaea strenue enitebantur, ut [[aequilibrium potestatis]] per [[continens|continentem]] obtinerent, quod iam ante [[1900]] multiplex foederum civilium militariumque complexus effecerat. Haec foedera anno [[1815]] coeperant, in [[Foedus Sanctum|Foedere Sancto]] inter [[Borussia]]m, Russiam, et Austriam. Tum, [[October|Octobri]] mense [[1873]], [[Otto von Bismarck]], [[cancallarius Germaniae|cancellarius Germanus]], [[Foedus Imperatorum Trium]] ([[Theodisce]] ''Dreikaiserbund'') inter [[monarcha]]s Austro-Hungariae, Russiae, et Germaniae composuit. Hoc foedus autem defecit quia Austro-Hungaria et Russia consiliis in [[Balcania]] consentire non poterant; quo facto, Germania et Austro-Hungaria foedus inter se anno [[1879]] composuerunt, [[Foedus Duplex (1879)|Foedus Duplex]] appellatum. Quod visum est modus quo Germania et Austro-Hungaria pondus Russicum in [[Balcania]] resistere posset, cum [[Imperium Ottomanicum]] debilitari persistebat. Anno [[1882]], expansum est hoc foedus, ut [[Italia]]m comprehenderet, in re quae [[Foedus Triplex (1882)|Foedus Triplex]] facta est.&lt;ref&gt;Keegan 1998:52.&lt;/ref&gt;
 
Post [[1870]], certamen in [[Europa]] praecipue per accurate excogitatum foederum rete a Bismarck instructum inter Imperium Germanicum et reliquium Europae diu aversum est; qui praesertim laborabat ut Russia cum Germania consisteret ad prohibendum bellum frontium binorum contra Franciam et Russiam. Cum autem [[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Gulielmus II]] regnum ut imperator Germanicum exciperet, Bismarck se a munere removere coactus est, cuius compositio foederum paulatim neglegebatur. Exempli gratia, imperator anno [[1890]] [[Foedus Detrimentum Resartum]] cum Russia renovare noluit. Anno [[1892]], [[Foedus Franco-Russicum]] ad resistendam [[vis|vim]] Foederis Triplicis compositum est. Anno [[1904]], Britanniarum Regnum et Francia [[Conventum Come]], seriem pactorum, atque anno [[1907]], Britanniarum Regnum et Russia [[Pactum Anglo-Russicum]] composuerunt. Haec pacta, cum societatem inter Britanniarum Regnum et Franciam atque inter Britanniarum Regnum et Russiam non instituerent, efficienter fecerunt ut ingressio Britannica in certamen futurum quod Franciam vel Russiam implicaret veri similis esset; unde compositio conectorum pactorum bilateralium [[Conventum Triplex]] appellari coepit.

Germania [[coniunctio Germana|coniuncta, imperioque anno 1871 condito]], Germanica [[industria]]e et [[oeconomia]]e vis magnopere creverat; quibus fundamentis administratio Gulielmi II a medio [[decennium 190|decennio 190]] usa est ad adsignandas multas [[opes naturales]] et [[oeconomia|oeconomicas]] amplificationi [[Imperialis Classis Germana]]e, ab Admirale [[Alfredus von Tirpitz|Alfredo von Tirpitz]] constitutae, Britannicam [[Classis Regalis|Classem Regalem]] pro dominatu [[oceanus|oceanorum]] [[tellus|orbis terrarum]] aemulantis.

=== Certamina militaria navaliaque ===
Germania, tunc novissima respublica Europaea, multas naves longas fecit, sic [[Imperium Britannicum|Britanniam]], rem publicam maximae potestatis maritimae, commovens.

=== Res Balcaniae ===
Austro-Hungaria [[Serbia]]m in suam dicionem redegit.&lt;!-- . . . --&gt;

=== Insidiae Seraienses ===
Initium belli fuit cum [[Franciscus Ferdinandus]], heres regni Austro-Hungarici, a [[Gabriel Princip|Gabriele Princip]], socio [[Manus Atrae]], [[Seraium|Seraii]] necatus est.

=== Denuntiationes ===
Administratio [[Imperium Austro-Hungaricum|Austro-Hungariae]], post consultationem cum una Germania nec cum Italia, bellum contra Serbiam mox induxit. Tunc, ob multa foedera Europaea, Imperium Russicum bellum contra Austro-Hungriam gerebat; ita alterum Imperium Germanicum Bellum gessit contra Russiam et tandem Francia et Anglia, contra Germaniam. Italia se neutrius partis esse declaravit.

== Bellum ==
=== Bellum mobile ===
Exeunte anno [[1914]] et ineunte [[1915]] copiae Germanicae Belgium ingressae ceperunt praeter portus circa [[Dunquerca]]m et tunc in limites Franciae, [[Lutetia]]m capiendi causa. Nihilominus, apud [[Matrona]]m copiae Francicae una cum Britannicae non solum iis Germanicis repugnaverunt sed eas repulserunt. Simul, copiae Russicae in [[Borussia orientalis|Borussiam]] intraverunt, sed in [[Masuria]] a Germanis repulsi sunt, et Austriaci [[Belgradum]] non ceperunt. Ita limes belli in fossis et vallis inter [[Flandria]]m et [[Rhenus|Rhenum]] et inter [[Borussia]]m, [[Galicia]]m et [[Croatia]]m creatus est. Etiam [[Generis Armenorum occidio]] in Imperio Ottomanico fuit.
 
=== Bellum stativum ===
Inter annos [[1915]] et [[1917]], non civitates axiales nisi Civitates Confoederatae limites fossarum vallorumque superarunt, et continenter milites impetus fecerunt, sed tunc defensores novum impetum faciebant. Italiae autem descensus in aciem occupavit, quidem multas legiones civitatum axialium et imperium eis reddidit facile iter ad [[vectigal]]ia et munitiones.
 
[[Revolutio Octobris Russica|Rebus novis Russicis]] mense Novembri [[1917]] factis, Italiani in [[Caporetum|Caporeto]], oppressis a militibus qui antea in orientalibus partibus fuerant, profligati sunt et terga verterunt, neque prius fugere destiterunt quam ad flumen [[Plavis|Plavem]] pervenerunt. Hic restiterunt.

=== Finis belli ===
Anno [[1917]], in Russia [[Revolutio Octobris Russica|Revolutio Octobris]] fuit et [[3 Martii]] [[1918]] [[Instrumentum pacis Bressiciensis]] bellum inter Germaniam et Russiam finivit. Ita Germania non omnes sed multos milites e fronte orientali in Franciam movere potuit. Italiani autem apud [[Victorius Venetorum|Victorium Venetorum]] optime vicerunt. [[Americani]] autem in bellum eodem anno intraverunt. Tunc Civitates Confoederatae maiores copias habebant; itaque Germani superati sunt die [[11 Novembris]] [[1918]] ab [[indutiae|indutis]] [[Compendium|Compendio]]. Hodie [[dies recordationis]] hac die celebratur.

=== Deliberatio de pace componenda; foedera ===
Victores de pace componenda Lutetiae a die [[18 Ianuarii]] [[1919]] [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|deliberaverunt]]. His deliberationibus factis, quinque foedera composita sunt: [[Foedus Versaliis sancitum (1919)|Versaliis]] cum Germania die [[28 Iunii]] [[1919]]; [[Foedus Sancti Germani in Laya|Sancti Germani in Laya]] in oppido cum [[Austria]] (successore Austro-Hungariae) die [[10 Septembris]] [[1919]]; [[Foedus Noviliaci|Noviliaci ad Sequanam]] cum Bulgaria die [[27 Novembris]] [[1919]]; in [[domus regia|palatio]] [[Foedus apud Trianonum sanctum|Trianon]] cum [[Hungaria]] die [[4 Iunii]] [[1920]]; [[Foedus Suavedriae|Suavedriae]] cum Imperio Ottomanico die [[10 Augusti]] [[1920]].

== Pugnantes ==
[[Fasciculus:Drei Kaiser Bund.jpg|thumb|Tres Imperatores: [[Gulielmus II (Imperator Germaniae)|Gulielmus II]], [[Mahometus V (sultanus Ottomanicus)|Mahometus V]], [[Franciscus Iosephus I]]]]
[[Fasciculus:Ferdinand Max Bredt Frühstück zu Kriegszeiten 1918.jpg|thumb|[[Ientaculum tempore belli sumptum]] (''Frühstück zu Kriegszeiten'') a [[Ferdinanud Max Bredt|Ferdinando Max Bredt]] anno [[1918]] pictum]]
[[Fasciculus:The Way to the Front.jpg|thumb|Ruinae post Tertium [[Ypra]]e Proelium ab [[21 Iulii]] ad [[6 Novembris]] [[1917]] pugnatum.]]
[[Fasciculus:Mustard gas burns.jpg|thumb|Vir ab [[Yperitum|Yperito]] subiectus est.]]

=== Imperia centralia ===
Imperia centralia erant civitates inter [[Imperium Russicum]] et [[Francia]]m sitae.
* {{Vexillum|Germania|imperium}}
* {{Vexillum|Imperium Austro-Hungaricum}}
* {{Vexillum|Bulgaria}}
* {{Vexillum icon|Turcia}} [[Imperium Ottomanicum]]

=== Foederati ===
Foederati fuerunt civitates quae se foederi posterius iunxerunt.
* {{Regnum Italicum (1861-1946)Vex}}
* {{FrancogalliaVex}}
* {{BelgicaVex}}
* {{LuxemburgumVex}}
* [[Image:State Flag of Serbia (1882-1918).svg|20px|Vexillum Serbiae (1882-1918)]] [[Serbia]]
* {{IaponiaVex}}
* [[Image:Flag_of_Montenegro (1905–1918).svg|20px|Vexillum Montis Nigri (1905-1918)]] [[Mons Niger]]
* {{BrasiliaVex}}
* {{LiberiaVex}}
* {{Imperium BritannicumVex}} 
** {{BritanniaVex}}
** [[Image:Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg|20px|Vexillum Africae Australis (1912-1951)]] [[Africa Australis]]
** [[Image:Flag of Canada (1868–1921).svg|20px|Vexillum Canadae (1868-1921)]] [[Canada]]
** [[Image:British_Raj_Red_Ensign.svg|20px|Vexillum Indiae (1880–1947)]] [[India]]
** {{AustraliaVex}}
** {{Nova ZelandiaVex}}
* {{RussiaVex}} (ad [[1917]])
* {{PoloniaVex}} (ad [[1918]])

==Reipublicae serotinae==&lt;!--Pars inter &quot;Belligerentes&quot; in capsa positura?--&gt;
Reipublicae quae se bello post [[1914]] coniuxerunt:
* [[Italia]] (ex [[1915]])
* [[Res publica Sancti Marini]] (ex [[1915]])
* [[Romania]] (ab [[1916]] ad [[1918]], repetit postquam in [[1918]])
* [[Portugallia]] (ex [[1916]])
* [[Graecia]] (ex [[1917]])
* [[Civitates Foederatae Americae]] (ex [[1917]])
* [[Panama]] (ex [[1917]])
* [[Sina (regio)|Sina]] (ex [[1917]])
* [[Thailandia|Siam]] (ex [[1917]])
* [[Cuba]] (ex [[1917]])
* [[Guatemala]] (ex [[1918]])
* [[Honduria]] (ex [[1918]])
* [[Nicaragua]] (ex [[1918]])
* [[Costa Rica]] (ex [[1918]])
 
== Memoria ==
[[Fasciculus:High Wood cemetery, France.jpg|thumb|[[Monumentum]] Alta Arbor in [[Francia]] situm.]]
[[Monumentum|Monumenta]] memoriae belli dicata in multis milibus [[oppidum|oppidorum]] [[urbs|urbiumque]] erecta sunt. Etiam [[Dies recordationis]] decreta est. [[Erfordia]]e in [[Germania]] inveniebatur [[Ergastulum militare in platea Sancti Ioannis]], quod inter maximis phylacis Germaniae pro militibus peregrinis numerabatur.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Berghahn, Volker R. [[2003]]. ''Der Erste Weltkrieg.'' Monaci: C. H. Beck. ISBN 3-406-48012-8. {{Ling|Theodisce}}
* Deutschlandfunk, ed. 1999. ''Feldpostbriefe / Lettres de poilus'' 1914-1918 (Audio CD). Bearbeitung: Peter Lieck, Philipp Schepmann, Cedrik Piquard. Berolini. ISBN 978-3-89813-027-1.&lt;!-- (Gemeinsame Hörfunk-Produktion von Radio France et Deutschlandfunk, gesendet 1998).--&gt; {{Ling|Theodisce}}
* Farndale, Martin. [[1986]]. ''Western front, 1914–18.'' Londinii. ISBN 1-870114-00-0. {{Ling|Anglice}}
* Fellner, Fritz, Heidrun Maschl, et Brigitte Mazohl-Wallnig, eds. [[1994]]. &quot;Der Zerfall der Donaumonarchie in weltgeschichtlicher Perspektive&quot; et &quot;Der Vertrag von St. Germain.&quot; In ''Vom Dreibund zum Völkerbund: Studien zur Geschichte der internationalen Beziehungen 1882–1919.'' Monaci: R. Oldenbourg. ISBN 3-486-56091-3. {{Ling|Theodisce}}
* Ferguson, Niall. [[2001]]. ''Der falsche Krieg: Der Erste Weltkrieg und das 20. Jahrhundert.'' Monaci. ISBN 3-423-30808-7. {{Ling|Theodisce}}
* Fischer, Fritz. ([[1961]]) [[2000]]. ''Griff nach der Weltmacht.'' Düsseldorf. ISBN 3-7700-0902-9. {{Ling|Theodisce}}
* Fischer, Fritz. [[1970]]. ''Krieg der Illusionen. Die Deutsche Politik von 1911–1914.'' Ed. 2a. Düsseldorf. ISBN 3-7700-0913-4. {{Ling|Theodisce}}
* Geiss, Imanuel, ed. [[1986]]. ''Juli 1914: Die europäische Krise und der Ausbruch des Ersten Weltkrieges.'' Ed. 3a. Monaci. ISBN 3-423-02921-8. {{Ling|Theodisce}}
* Geiss, Imanuel. [[1991]]. ''Der lange Weg in die Katastrophe: Die Vorgeschichte des Ersten Weltkrieges 1815–1914.'' Ed. 2a. Mopnaci. ISBN 3-492-10943-8. {{Ling|Theodisce}}
* [[Sebastianus Haffner|Haffner, Sebastian]]. [[2001]]. ''Die sieben Todsünden des Deutschen Reiches im Ersten Weltkrieg.'' [[Gladbacum Montense|Gladbaco Montensi]]. {{Ling|Theodisce}}
* Hamilton, Richard F., et Holger H. Herwig. [[2004]]. ''The Origins of World War I.'' Cantabrigiae. ISBN 0-521-81735-8. {{Ling|Anglice}}
* Hirschfeld, Gerhard, Gerd Krumeich, et Irina Renz, cum Markus Pöhlmann, ed. [[2003]]. ''Enzyklopädie Erster Weltkrieg.'' Paderborn: Ferdinand Schöningh. ISBN 3-506-73913-1. {{Ling|Theodisce}}
* Hirschfeld, Gerhard, Gerd Krumeich, et Irina Lenz, eds. [[1993]]. ''&quot;Keiner fühlt sich hier mehr als Mensch&quot;: Erlebnis und Wirkung des Ersten Weltkrieges.'' [[Assindia]]e. ISBN 3-596-13096-4. {{Ling|Theodisce}}
* Howard, Michael. [[2005]]. ''Kurze Geschichte des Ersten Weltkriegs.'' Monaci. ISBN 3-492-04588-X. {{Ling|Theodisce}}
* Keegan, John. [[2003]]. ''Der Erste Weltkrieg. Eine europäische Tragödie.'' Ed. 2a. Reinbek bei Hamburg. ISBN 3-499-61194-5. {{Ling|Theodisce}}
* Kennan, George F. [[1990]]. ''Die schicksalhafte Allianz: Frankreich und Rußland am Vorabend des Ersten Weltkrieges.'' Coloniae: Kiepenheuer &amp; Witsch. ISBN 3-462-02036-6. {{Ling|Theodisce}}
* Lichem, Heinz von. [[1986]]. ''Der Tiroler Hochgebirgskrieg 1915–1918 im Luftbild.'' Innsbruck: Steiger. ISBN 3-85423-052-4. {{Ling|Theodisce}}
* Liulevicius, Vejas Gabriel. [[2002]]. ''Kriegsland im Osten: Eroberung, Kolonisierung und Militärherrschaft im Ersten Weltkrieg 1914–1918.'' Hamburgi. ISBN 3-930908-81-6. {{Ling|Theodisce}}
* Michalka, Wolfgang Michalka, ed. [[1997]]. ''Der Erste Weltkrieg: Wirkung—Wahrnehmung—Analyse.'' Weyarn: Genehmigte Lizenzausgabe für Seehamer Verlag. ISBN 3-932131-37-1. {{Ling|Theodisce}}
* Mommsen, Wolfgang J. [[2002]]. ''Der Grosse Krieg und die Historiker. Neue Wege der Geschichtsschreibung über den Ersten Weltkrieg.'' [[Assindia]]e. ISBN 3-89861-098-5. {{Ling|Theodisce}}
* Mommsen, Wolfgang J. [[2002]]. ''Die Urkatastrophe Deutschlands: Der Erste Weltkrieg 1914–1918''. Ed. 10a. Handbuch der deutschen Geschichte, 17. Stutgardiae. ISBN 3-608-60017-5. {{Ling|Theodisce}}
* Mommsen, Wolfgang J. [[2004]]. ''Der Erste Weltkrieg—Anfang vom Ende des bürgerlichen Zeitalters.'' Bonnae. ISBN 3-596-15773-0. {{Ling|Theodisce}}
* Neitzel, Sönke. [[2003]]. ''Blut und Eisen.'' Turici. ISBN 3-85842-448-X. {{Ling|Theodisce}}
* Neitzel, Sönke. [[2008]]. ''Weltkrieg und Revolution.'' Deutsche Geschichte im 20. Jahrhundert, 3. Bebra-Verlag. ISBN 978-3-89809-403-0. {{Ling|Theodisce}}
* Piekalkiewicz, Janusz. [[1988]] ''Der Erste Weltkrieg.'' Düsseldorf, Vindobonae, Novi Eboraci: Econ Verlag. ISBN 3-430-17481-3. {{Ling|Theodisce}}
* Reizler, Kurt. [[1972]]. ''Tagebücher-Aufsätze-Dokumente.'' Conversus a Karl Dietrich Erdmann. Gottingenae. ISBN 3-525-35817-2. {{Ling|Theodisce}}
* Stevenson, David. [[2006]]. ''1914–1918: Der Erste Weltkrieg.'' Düsseldorf. ISBN 3-538-07214-0. {{Ling|Theodisce}}
* Stone, Norman. ([[1975]]) [[1998]]. ''The Eastern Front 1914–1917.'' Londinii: Penguin Books. ISBN 0-14-026725-5.
* Strachan, Hew. [[2003]]. ''The First World War: Vol. 1: To Arms.'' Oxford University Press. ISBN 0-19-820877-4.
* Strachan, Hew. [[2006]]. ''Der Erste Weltkrieg: Eine neue illustrierte Geschichte.'' Monaci: Pantheon Verlag. ISBN 3-570-55005-2. {{Ling|Theodisce}}
* Tuchman, Barbara. [[2001]]. ''August 1914.'' Ed. 2a. Francofurti: Verlag Fischer. ISBN 3-596-15395-6. {{Ling|Theodisce}}
* Ulrich, Bernd, et Benjamin Ziehmann, eds. [[1994]]. ''Frontalltag im Ersten Weltkrieg: Quellen und Dokumente.'' Francofurti ISBN 3-596-12544-8. {{Ling|Theodisce}}
* Wolff, Theodor. [[1984]]. ''Tagebücher 1914–1919: Der Erste Weltkrieg und die Entstehung der Weimarer Republik in Tagebüchern, Leitartikeln und Briefen des Chefredakteurs am &quot;Berliner Tageblatt&quot; und Mitbegründer der &quot;Deutschen Demokratischen Partei.&quot;'' 2 voll. Ed. Bernd Sösemann. Babardiae. ISBN 3-7646-1835-3. {{Ling|Theodisce}}

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|World War I|Bellum Orbis Terrarum Primum}}
* [http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Main_Page Archivum Documentorum Belli Orbis Terrarum I,] wwi.lib.byu.edu (Universitas Brigham Young).
* [https://web.archive.org/web/20050213101606/http://www.greatwar.nl/ Heredium Magni Belli,] www.greatwar.nl (photographemata colorata, picturae, musica).
* [http://www.firstworldwar.com Historia belli multis mediis ostenta,] www.firstworldwar.com.
* [https://web.archive.org/web/20130120172237/http://www.great-war-assoc.org/gwa_units/5thmar_67.htm Societas Magni Belli,] www.great-war.assoc.org&lt;!--reenacting--&gt;.
* [https://web.archive.org/web/20140705003752/http://maps.omniatlas.com/europe/19140905/ Tabulae Europaeae per historiam Belli Orbis Terrarum,] maps.omniatlas.com.

{{WWI}}
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Historia}}

[[Categoria:Primum bellum mundanum|!]]</text>
      <sha1>ge0vz7o8jbwd0limwi442nnbdgyaiu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>13 Iunii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7132</id>
    <revision>
      <id>3990789</id>
      <parentid>3895625</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6800" sha1="cfvo2djupyg5omuqkh0159s5hj2f0ng" xml:space="preserve">'''13 Iunii''' [[dies]] 164ª anni est (165ª  [[Annus bisextilis|anni bisextilis]]) in [[Calendarium Gregorianum|calendario Gregoriano]]. 201 dies manent.

Secundum [[calendarium Romanum]] sunt ''Idus Iuniae'' (Id. Iun.).

{{Calendarium-Iunii}}
== Eventa ==
[[Fasciculus:Isle of Youth (Cuba).jpg|thumb|left|100px|[[Insula Iuventutis]] (&quot;Isla de la juventud&quot;)]]
=== Saeculo 15 ===
* [[1494]] - [[Christopherus Columbus]] [[Insula Iuventutis|Insulam Iuventutis]] - tum Insulam Pinorum - invenit.

=== Saeculo 19 ===
* [[1878]] - [[Consilium Berolinense]] maiorum civitatum Europae incipit.
* [[1886]] - [[Otto (rex Bavariae)|Otto I]] post mortem fratris [[Ludovicus II (rex Bavariae)|Ludovici]] (vide infra) rex [[Bavaria]]e fit. Quod autem ut frater vesanus habebatur, [[Luitpoldus vicarius regis Bavariae|Luitpoldus]] Bavariam dehac ut administrator regni rexit.

=== Saeculo 20 ===
* [[1930]] - [[Iulius Maniu]] praeses ministrorum [[Romania]]e fit.

=== Saeculo 21 ===
* [[2025]] - [[Israel]] impetum bombarum ad institutiones [[energia nuclearis|nucleares]] [[Irania]]e dedit, quod [[marescalcus|marescalcos]] Iraniae necavit.&lt;ref&gt;[https://edition.cnn.com/2025/06/13/middleeast/israel-attack-iran-nuclear-program-explainer-intl As Israel operation hit Iran's nuclear programm and killed top military officlas.]&lt;/ref&gt;

== Nati ==
=== Saeculo 9 ===
* [[823]] - [[Carolus II (imperator)|Carolus II]], rex Francorum Occidentalium (†&amp;nbsp;[[877]])
* [[839]] - [[Carolus III (imperator)|Carolus III]], rex Francorum Occidentalium (†&amp;nbsp;[[888]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1773]] - [[Thomas Young]], physicus, medicus et astronomus [[Anglia|Anglicus]] (mortuus [[1829]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1812]] - [[Ismael Sreznevski]], philologus et ethnographus [[Russia|Russicus]] (mortuus [[1880]])
* [[1821]] - [[Albertus de Broglie]], rerum gestarum [[scriptor]] et vir publicus [[Francia|Francicus]] (†&amp;nbsp;[[1901]])
* [[1831]] - [[Iacobus Clerk Maxwell]], mathematicus et physicus [[Scotia|Scoticus]] (mortuus [[1879]])
* [[1865]] - [[Gulielmus Butler Yeats]], poeta [[Hibernia|Hibernicus]] (†&amp;nbsp;[[1939]])
* [[1866]] - [[Aby Warburg]], historiae artis studiosus [[Germania|Germanicus]] (†&amp;nbsp;[[1929]])
* [[1870]] - [[Iulius Bordet]], medicus et microbiologus [[Belgica|Belgicus]] (†&amp;nbsp;[[1961]])
* [[1884]] - [[Dobri Bozilov]], argentarius et rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]] (†&amp;nbsp;[[1945]])
* [[1888]] - [[Ferdinandus Pessoa]], scriptor [[Lusitania|Lusitanus]] (†&amp;nbsp;[[1935]])
* [[1897]] - [[Paavo Nurmi]], cursor [[Finnia|Finnicus]] (†&amp;nbsp;[[1973]])

=== Saeculo 20 ===
* 1901 - [[Tage Erlander]], primus minister [[Suecia]]e (†&amp;nbsp;[[1985]])
* [[1910]] - [[Gundisalvus Torrente Ballester]], scriptor [[Gallaecia]]e (†&amp;nbsp;[[1999]])
* [[1911]] - [[Aloysius Gualterius Alvarez]], physicus [[CFA|Americanus]], [[Praemium Nobelianum physicae|praemio Nobeliano physicae]] affectus (†&amp;nbsp;[[1988]])
* [[1917]] - [[Augustus Roa Bastos]], scriptor [[Paraquaria]]nus (†&amp;nbsp;[[2005]])
* [[1923]] - [[Michael Pugovkin]], actor [[URSS|Sovieticus]] et [[Russia|Russicus]] (†&amp;nbsp;[[2008]])
* [[1928]] 
** [[Ioannes Forbes Nash]], mathematicus Americanus (†&amp;nbsp;[[2015]])
** [[Iacobus Biffi]], cardinalis [[Italia|Italicus]] (†&amp;nbsp;2015)
* 1929 - [[Ralph McQuarrie]], artifex Americanus (†&amp;nbsp;[[2012]])
* [[1930]] - [[Paulus Veyne]], archaeologus ac rerum gestarum scriptor Francicus (†&amp;nbsp;[[2022]])
* [[1931]] - [[Irvin David Yalom]], [[psychiater]] et scriptor Americanus
* [[1934]] - [[Ianeta Pilgrim]], puella photogenica et ter [[playmate]] Americana (†&amp;nbsp;[[2017]])
* [[1937]] - [[Manfriedus Welan]], politicus [[Austria]]cus (†&amp;nbsp;[[2024]])
* [[1944]] - [[Ban Gi-mun]], secretarius generalis [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]]
* [[1946]] - [[Inguarus Starygin]], actor [[URSS|Sovieticus]] et [[Russia|Russicus]]; mortuus est anno [[2009]].
* [[1949]]
** [[Ursula Schmidt]], femina rerum politicarum perita, i.a. administra Foederalis Salutis Publicae [[Germania]]e 1998-2009 et sodalis factionis [[SPD]].
** [[Augustus Rollandin]], rerum politicarum peritus Italicus factionis [[Unio Vallis Augustanae|Unionis Vallis Augustanae]] (†&amp;nbsp;2024)
* [[1954]] - [[Ngozi Okonjo-Iweala]], ministra [[Nigeria|Nigeriana]]
* [[1957]] - [[Roy Cooper]], gubernator [[Carolina Septentrionalis|Carolinae Septentrionalis]]
* [[1959]] 
** [[Bojko Borisov]], politicorum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]]
** [[Nicolaus Iohannis]], praeses Romaniae
* [[1963]] - [[Felix Tshisekedi]], praeses [[Res publica democratica Congensis|rei publicae democraticae Congensis]].
* [[1966]] - [[Gregorius Perel'man]], mathematicus Russicus
* [[1978]] - [[Ricardus Kingston]], pedilusor [[Gana|Ganensis]]
* [[1980]] - [[Florens Malouda]], pedilusor Francicus
* [[1986]] - [[Keisuke Honda]], pedilusor [[Iaponia|Iaponicus]].
* [[1988]] - [[Carolina Pini]], pediludens Italica
* [[1993]] - [[Simona Senoner]], nartatrix Italica (†&amp;nbsp;[[2011]])

== Mortui ==
=== Saeculo 16 ===
* [[1522]] - [[Petrus Soderini]], vir publicus [[Florentia|Florentinus]] (*&amp;nbsp;[[1450]])

=== Saeculo 18 ===
* [[1798]] - [[Regas Pheraeus]], scriptor et rerum novator [[Graecus]] (*&amp;nbsp;[[1757]])

=== Saeculo 19 ===
* [[1817]] - [[Ricardus Lovell Edgeworth]], scriptor et machinator Hibernicus (*&amp;nbsp;[[1744]].
* [[1886]] - Ludovicus II rex Bavariae fluctibus submergitur (*&amp;nbsp;[[1845]]).

=== Saeculo 20 ===
* [[1905]] - [[Theodorus Deligiannes]], quinquies [[Primi ministri Graeciae|primus minister]] Graeciae, necatur (*&amp;nbsp;[[1820]]).
* [[1908]] - [[Antonius Aguilar y Correa]], rerum politicarum peritus [[Hispania]]e (*&amp;nbsp;[[1824]])
* [[1937]] - [[Gulielmus F. Lloyd]], vir publicus [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae]] (*&amp;nbsp;[[1864]])
* [[1948]] - [[Dazai Osamu]], scriptor Iaponicus (*&amp;nbsp;[[1909]])
* [[1965]] - [[Martinus Buber]], philosophus Austriacus (*&amp;nbsp;1878)
* [[1986]] - [[Beniaminus Goodman]], musicus iazzensis Americanus (*&amp;nbsp;[[1909]])

=== Saeculo 21 ===
* [[2006]] - [[Carolus Haughey]], primus minister Hiberniae (*&amp;nbsp;[[1925]])
* 2008 - [[Timotheus Ioannes Russert]], diurnarius Americanus (*&amp;nbsp;[[1950]])
* [[2014]] - [[Robertus Peters]], poeta, iudex litterarum, scriptor, histrio Americanus (*&amp;nbsp;[[1924]])
* [[2019]] - [[Gulielmus Wieben]], diurnarius televisionis Germanicus (*&amp;nbsp;1935)
* [[2023]] - [[Cormac McCarthy]], scriptor Americanus (*&amp;nbsp;[[1933]])

== Festa et Feria ==
* [[Imperium Romanum]] - [[Quinquatrus minusculae]]
* [[Imperium Romanum]] - Septima dies [[Vestalia|Vestalium]]
* [[Imperium Romanum]] - [[Festi dies Iovis invicti]]
* Dies internationalis pro sensibilizatione [[albinismus|albinismi]] ([[Nationes Unitae]])

== Notae ==
&lt;references/&gt;

{{menses}}

[[Categoria:Dies]]</text>
      <sha1>cfvo2djupyg5omuqkh0159s5hj2f0ng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pronuntiatus Latinus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8353</id>
    <revision>
      <id>3990920</id>
      <parentid>3973891</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+citatio</comment>
      <origin>3990920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10022" sha1="gznywptdk00sxe5tbswcv6lhfmwojbp" xml:space="preserve">'''Pronuntiatus Latinus''' est modus loquendae [[lingua Latina|linguae Latinae]], cuius exstant modi multi, inter quos modus ecclesiasticus et classicus (restauratus) sunt omnium usu primi.

==De linguae Latinae appellatione==
Primum est intellegendum discrimen inter vocabula 'pronuntiatio' et 'pronuntiatus' (postcl.) vel 'appellatio', quae inter se maxime differunt. Pronuntiatio est actus recte orationem habendae, orator qui optime dicit, pronuntiationem optimam adhibet; pronuntiatus et appellatio (Apud Quintilianum) significant modum pronuntiandi, ad sonos ipsos spectantes.

Cum lingua Latina nunc nemini sermo paternus sit, omnis fere gens (vide [[Solemnis appellatio linguae Latinae medaevalis humanisticaeque|Appellationem Solemnem]]) vel etiam unaquaeque schola verba Latina alio modo pronuntiare solet. Etiam [[Ecclesia Catholica Romana|ecclesia catholica]] appellationem propriam adhibere solet (vide [[Appellatio Ecclesiastica|Appellationem Ecclesiasticam]]). Quae res licet satis bene Latine loquenti impedimentum non sit ut intellegat, intellegatur, tamen id probandum est, quod multi homines imprimis in universitatibus academicis necnon in scholis magis magisque student appellatione quae dicitur restituta uti, id est appellatio quae illius similis est qua Romanus eruditus ([[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], Caesar, Sulpicia eqs...) primo ante Christum natum saeculo utebatur. Cuius subtilitas quamvis ignota sit, tamen e nominibus [[Lingua Graeca antiqua|Graece]] scriptis, e linguis Romanis hodiernis naturaque vocum mutandarum, e mendis orthographicis inscriptionum, e descriptoribus grammaticorum antiquorum satis bene cognovimus. Haec hic legi potest:

Hac in descriptione significat:
* linea supra litteram posita longitudinem vocalis (''ō''),
* in uncinis angulatis pronuntiationem phoneticam secundum systema [[Abecedarium Phoneticum Internationale|IPA]] (['roːma]).

===Vocales===
Linguae Latinae sunt 
: vocales breves a, e, i, o, u, (y)
: et vocales longae ā, ē, ī, ō, ū, (ȳ)
quae omnibus in syllabis inveniuntur, e. g.: 
''Rōmānī'' = [roː'maːniː], ''globus'' = ['glɔbʊs]. 
* '''ē''' et '''ī''' (longae) occlusae sunt, e. g.: ''ēmī'' = ['eːmiː]. 
* '''e''' et '''i''' (breves) apertae est: ''emit'' = ['ɛmɪt], sed numquam sicut [ə].
* '''ō''' et '''ū''' (longae) occlusae sunt: ''Rōma'' = ['roːma] et ''fūr'' = ['fuːr].
* '''o''' et '''u''' (breves) apertae sunt: ''bonus'' = ['bɔnʊs].
* '''y''' (ambo brevis et longa) tantum in verbis Graecae originis sunt.
** Nonnullis locis aut i aut u scriptum videmus, fortasse significans [Y]: māximus / māxumus = ['maːksymʊs].

=== Diphthongi ===
In lingua Latina quinque diphthongi exstant:
* '''au''': ''aurum'' = ['aʊ̯rʊm],
* '''ae''': ''maestus'' = ['maɪ̯stʊs],
* '''eu''': ''Eurōpa'' = [ɛʊ̯'roːpa], numquam [ɔɪ̯] [[theodisce]] nec [juː] [[anglice]],
* '''oe''': ''poena'' = ['pɔɪ̯na],
* '''ui''': ''huic'' = ['hʊɪ̯k].

=== Consonantes ===
* '''Consonantes duplices''' longius pronuntiandae sunt: ''mittere'' = ['mɪtːɛrɛ], ''crassus'' = ['krasːʊs], ''repperit'' = ['rɛpːɛrɪt].
* '''b''': sonum [b] pronuntiatur, sed inter vocales sonum [β] habet:
** ''bos'' = ['bos], ''cantabam'' = [kan'taːβãː].
* '''c''', '''p''', '''t''' semper sine aspiratione dicendae sunt (sicut et hodie in linguis Romanis).
* '''c''' sono /k/ significat. (De pronuntiatione mediaevali vide e. g. [[Pronuntiatio Ecclesiastica|pronuntiationem ecclesiasticam]].)
** ante vocalem obscuram /a, o, u/ vel ante consonantem [k] pronuntiatur:
*** ''canis'' = ['kanɪs], ''crassus'' = ['krasːʊs].
** ante vocalem claram /e, i, (y)/ sonus palatalizatur: 
*** ''cinis'' = ['k&lt;sup&gt;j&lt;/sup&gt;ɪnɪs], ''cēdit'' = ['k&lt;sup&gt;j&lt;/sup&gt;eːdɪt].
* '''f''': sonum labiodentalem [f] significat. &lt;!-- utrum [f] an [ɸ] pronuntiaretur, incertum est. --&gt;
* '''g''': sono /g/ significare solet.
** ante vocalem obscuram /a, o, u/ vel consonantem (n excepta) [g] pronuntiatur,
** ante vocalem claram /e, i, (y)/ [g&lt;sup&gt;j&lt;/sup&gt;].
** ante n autem g significat sonum nasalem: ''ignis'' = ['ɪŋnɪs].
* '''h''' tantum ab hominibus eruditis [h] pronuntiabatur.
* '''i''' ante vocalem [j] vel [jː] pronuntiatur. Respice: una syllaba ii non scribitur.
** ''iūstus'' = ['juːstʊs], ''eius'' = ['ɛjːʊs], ''fīlius'' = ['fiːlijʊs], ''ēicere'' = [eː'jɪkʲɛrɛ].
* '''l''' duplicem vel triplicem sonum habet:
** in initio syllabae [l] vel si duplicatur [lː]:
*** ''legere'' = ['lɛg&lt;sup&gt;j&lt;/sup&gt;ɛrɛ], ''lacus'' = ['lakʊs], ''bellus'' = ['bɛlːʊs];
** in fine syllabae sonum velarizatam [ɫ]:
*** ''sōl'' = ['soːɫ], ''falx'' = ['fɑɫks], ''alter'' = ['ɑɫter];
&lt;!-- THIS STATEMENT NEEDS ADDITIONAL SOURCES, SINCE THERE IS NO REFERENCE FOR THIS KIND OF PRONUNCIATION IN &quot;VOX LATINA&quot;.
**post consonantem initialem fortasse sonum palatalem:
***''flāvus'' = ['fljaːwʊs], ''plēnus'' = ['pljeːnʊs].--&gt;
* '''m''': 
** Nisi in fine syllabae invenitur, simpliciter [m] sonat:
*** ''māter'' = ['maːter], ''coma'' = ['kɔma], ''summa'' = ['sʊmːa].
&quot;... parum exprimitur, ut “multum ille” et “quantum erat”, adeo ut paene cuiusdam novae litterae sonum reddat. Neque enim eximitur, sed obscuratur, et tantum in hoc aliqua inter duas vocales velut nota est, ne ipsae coëant.&quot; (Quint. IX,4,40)&lt;ref&gt;«Inde ''belligerāre'', ''pomerīdiem'' et illa Cēnsōriī Catōnis ''dīcae'' ''faciae''que, ‘m’ litterā in ‘e’ mollītā. Quae, in veteribus librīs reperta, mūtāre imperītī solent, et dum librāriōrum īnsectārī volunt īnscientiam, suam cōnfitentur. Atquī eadem illa littera, quotiēns ultima est et vōcālem verbī sequentis ita contingit ut in eam trānsīre possit, etiamsī scrībitur tamen parum exprimitur, ut “multum ille” et “quantum erat”, adeō ut paene cujusdam novae litterae sonum reddat. Neque enim eximitur, sed obscūrātur, et tantum in hōc aliqua inter duās vōcālēs velut nota est, nē ipsae coëant.» (Quint. IX, 4, 40)&lt;/ref&gt;
** Quotiens ultima est et consonans sequitur, verisimile ad hanc consonantem assimilat, quod nonnumquam etiam scriptum videmus. (Confer et Ciceronem monentem ne dicas: &quot;cum nos&quot;):
*** ''tum dīxit'' = [tʊn'diːksɪt], ''numquam / nunquam'' = ['nʊŋkwa(m)]; cf. ''eandem'' ex ''eam'' + ''-dem''.
** Incertum est an vocalis praecedens nasalizanda sit: ''Rōmam'' = ['roːmã(m)].
* '''n''':
** plerisque locis [n] sonat:
*** ''nāsus'' = ['naːsʊs], ''annus'' = ['anːʊs], ''Pān'' = ['paːn].
** ante s vel f autem parum exprimitur, vocalis autem praecedens longior fit ac nasalis (hoc forsan tantum in [[Medium aevum|medio aevo]]):
*** ''ānser'' = ['ãːsɛr], ''īnsula'' = ['ĩːsʊɫa], ''cōnfer'' = ['kɔ̃ːfɛr].
* '''qu (su)''':[k] et [w] sive nonnullis verbis [s] et [w]:
** ''quis'' = ['k&lt;sup&gt;w&lt;/sup&gt;ɪs]; ''suadēre'' = [swa'deːrɛ].
* '''r''' linguae apice pronuntiatur (muta praecedente brevissime):
** ''Rōma'' = ['roːma]; ''prae'' = [praɪ̯].
* '''s''' = sonum alveolarem habet qui semper sine voce est: &lt;!-- fortasse palatalizanda: --&gt;
** ''sōl'' = ['soːɫ] aut ['ʂoːɫ], ''īnsula'' = ['ĩːsʊɫa] aut ['ĩːʂʊɫa], ['ɪnsʊɫa] aut ['ɪnʂʊɫa].
* '''u''' ('''v''') et vocalem et consonantem significat. De vocali vide supra. ''u'' consonans persaepe, sed non post ''q'' et ''s'', ''v'' scriptum videmus. Sonum ''u'' consonans [w] vel [β] significat:
** ''vespa'' (''vespa'') = ['wɛspa] / ['βɛspa], ''vīnum'' (''vīnum'') = ['wiːnʊ(m)] / ['βiːnʊ(m)]
* '''w''' tantum perpaucis verbis mediaevalibus aut hodiernis scriptum videmus, sonum [v] significantem:
** ''werra'' = ['vɛrːa], ''Wolfrāmium'' = [vɔʟf'raːmɪʊ(m)].
* '''x''' /ks/ significat:
** ''taxus'' = ['taksʊs].
* '''z''' tantum in verbis externis invenitur, [z] (vel etiam [dz]) significans:
** ''Zephyrus'' = ['(d)zepʰyrʊs].

===Accentus===
:Verba e pluribus syllabis composita accentum in paenultima aut ante paenultimam habent. Accentus in paenultima est, si
:: verbum tantum duas syllabas habet: 
:::''Rōma'' ['roːma]
:: paenultima longa est (vel natura vel positione): 
:::''candēla'' [kan'deːla], ''incautus'' [ɪŋ'kaʊtʊs], ''abesse'' [a'bɛsːɛ]
:Aliter ante paenultimam est (muta cum liquida positione longa non sunt): 
:::''exercitus'' [ɛks'ɛrkjɪtʊs], ''integrī'' ['ɪntɛgriː]
:Exceptum: Si syllaba postrema obmutata est, accentus in syllaba pristina remanet:
::: ''adhūc'' [a'dhuːk] ex *''adhūce'', ''audīn''' [aʊ'diːn] ex ''audīsne''.
:Incertum est utrum accentus ad intentionem soni an (potius) ad altitudinem pertineat.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* ''Vox Latina: A Guide to the Pronunciation of Classical Latin'', William Sidney Allen auctore, Cambridge University Press, 1978, 1989, ISBN 978-0-521-37936-6. [http://books.google.es/books?id=aexkj_0oj3MC&amp;lpg=PP1&amp;client=firefox-a&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false liber apud books.google.es]
* C. Minoïde Mynas, ''Calliope ou traité sur la véritable prononciation de la langue grecque'', Paris, 1825.

== Nexus interni ==
* [[Enuntiatio Latina expressionum mathematicarum]]

== Nexus externi ==
* [[Iustus Lipsius|Iusti Lipsii]] ''[http://www.forumromanum.org/literature/lipsiusx.html  De recta pronuntiatione Latinae linguae dialogus]''
* [[Desiderius Erasmus Roterodamus|Erasmi Roterodami]] '' [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k52719t  De recta Latini Graecique sermonis pronuntiatione dialogus]'' [http://big.chez.com/asklepios/erasmus/pronuntiatione.htm]
* [http://www.gutenberg.org/etext/7528 ''The Roman Pronunciation of Latin''], Frances Ellen Lord auctore, Labor Gutenberg. 
* [http://books.google.es/books?id=1WsTAAAAQAAJ&amp;client=firefox-a&amp;pg=PP1  De vera pronuntiatione, gr. et latinae linguae, commentarii [[Theodorus Beza|Theodori Bezae]]]
* [http://books.google.be/books?id=NHASAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr#v=onepage&amp;q&amp;f=false C. Minoïde Mynas, Calliope ou traité sur la véritable prononciation de la langue grecque, Paris, 1825].

[[Categoria:Lingua Latina]]
[[Categoria:Pronuntiatus]]</text>
      <sha1>gznywptdk00sxe5tbswcv6lhfmwojbp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990922</id>
      <parentid>3990920</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10074" sha1="br40d5bzpmfivohzju7b1dtt9mlpq6i" xml:space="preserve">{{res|Pronuntiatus Latinus}} est modus loquendae [[lingua Latina|linguae Latinae]], cuius exstant modi multi, inter quos modus ecclesiasticus et classicus (restauratus) sunt omnium usu primi.

==De linguae Latinae appellatione==
Primum est intellegendum discrimen inter vocabula 'pronuntiatio' et 'pronuntiatus' (postcl.) vel 'appellatio', quae inter se maxime differunt. Pronuntiatio est actus recte orationem habendae, orator qui optime dicit, pronuntiationem optimam adhibet; pronuntiatus et appellatio (Apud Quintilianum) significant modum pronuntiandi, ad sonos ipsos spectantes.

Cum lingua Latina nunc nemini sermo paternus sit, omnis fere gens (vide [[Solemnis appellatio linguae Latinae medaevalis humanisticaeque|Appellationem Solemnem]]) vel etiam unaquaeque schola verba Latina alio modo pronuntiare solet. Etiam [[Ecclesia Catholica Romana|ecclesia catholica]] appellationem propriam adhibere solet (vide [[Appellatio Ecclesiastica|Appellationem Ecclesiasticam]]). Quae res licet satis bene Latine loquenti impedimentum non sit ut intellegat, intellegatur, tamen id probandum est, quod multi homines imprimis in universitatibus academicis necnon in scholis magis magisque student appellatione quae dicitur restituta uti, id est appellatio quae illius similis est qua Romanus eruditus ([[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], Caesar, Sulpicia eqs...) primo ante Christum natum saeculo utebatur. Cuius subtilitas quamvis ignota sit, tamen e nominibus [[Lingua Graeca antiqua|Graece]] scriptis, e linguis Romanis hodiernis naturaque vocum mutandarum, e mendis orthographicis inscriptionum, e descriptoribus grammaticorum antiquorum satis bene cognovimus. Haec hic legi potest:

Hac in descriptione significat:
* linea supra litteram posita longitudinem vocalis (''ō''),
* in uncinis angulatis pronuntiationem phoneticam secundum systema [[Abecedarium Phoneticum Internationale|IPA]] (['roːma]).

===Vocales===
Linguae Latinae sunt 
: vocales breves a, e, i, o, u, (y)
: et vocales longae ā, ē, ī, ō, ū, (ȳ)
quae omnibus in syllabis inveniuntur, e. g.: 
''Rōmānī'' = [roː'maːniː], ''globus'' = ['glɔbʊs]. 
* '''ē''' et '''ī''' (longae) occlusae sunt, e. g.: ''ēmī'' = ['eːmiː]. 
* '''e''' et '''i''' (breves) apertae est: ''emit'' = ['ɛmɪt], sed numquam sicut [ə].
* '''ō''' et '''ū''' (longae) occlusae sunt: ''Rōma'' = ['roːma] et ''fūr'' = ['fuːr].
* '''o''' et '''u''' (breves) apertae sunt: ''bonus'' = ['bɔnʊs].
* '''y''' (ambo brevis et longa) tantum in verbis Graecae originis sunt.
** Nonnullis locis aut i aut u scriptum videmus, fortasse significans [Y]: māximus / māxumus = ['maːksymʊs].

=== Diphthongi ===
In lingua Latina quinque diphthongi exstant:
* '''au''': ''aurum'' = ['aʊ̯rʊm],
* '''ae''': ''maestus'' = ['maɪ̯stʊs],
* '''eu''': ''Eurōpa'' = [ɛʊ̯'roːpa], numquam [ɔɪ̯] [[theodisce]] nec [juː] [[anglice]],
* '''oe''': ''poena'' = ['pɔɪ̯na],
* '''ui''': ''huic'' = ['hʊɪ̯k].

=== Consonantes ===
* '''Consonantes duplices''' longius pronuntiandae sunt: ''mittere'' = ['mɪtːɛrɛ], ''crassus'' = ['krasːʊs], ''repperit'' = ['rɛpːɛrɪt].
* '''b''': sonum [b] pronuntiatur, sed inter vocales sonum [β] habet:
** ''bos'' = ['bos], ''cantabam'' = [kan'taːβãː].
* '''c''', '''p''', '''t''' semper sine aspiratione dicendae sunt (sicut et hodie in linguis Romanis).
* '''c''' sono /k/ significat. (De pronuntiatione mediaevali vide e. g. [[Pronuntiatio Ecclesiastica|pronuntiationem ecclesiasticam]].)
** ante vocalem obscuram /a, o, u/ vel ante consonantem [k] pronuntiatur:
*** ''canis'' = ['kanɪs], ''crassus'' = ['krasːʊs].
** ante vocalem claram /e, i, (y)/ sonus palatalizatur: 
*** ''cinis'' = ['k&lt;sup&gt;j&lt;/sup&gt;ɪnɪs], ''cēdit'' = ['k&lt;sup&gt;j&lt;/sup&gt;eːdɪt].
* '''f''': sonum labiodentalem [f] significat. &lt;!-- utrum [f] an [ɸ] pronuntiaretur, incertum est. --&gt;
* '''g''': sono /g/ significare solet.
** ante vocalem obscuram /a, o, u/ vel consonantem (n excepta) [g] pronuntiatur,
** ante vocalem claram /e, i, (y)/ [g&lt;sup&gt;j&lt;/sup&gt;].
** ante n autem g significat sonum nasalem: ''ignis'' = ['ɪŋnɪs].
* '''h''' tantum ab hominibus eruditis [h] pronuntiabatur.
* '''i''' ante vocalem [j] vel [jː] pronuntiatur. Respice: una syllaba ii non scribitur.
** ''iūstus'' = ['juːstʊs], ''eius'' = ['ɛjːʊs], ''fīlius'' = ['fiːlijʊs], ''ēicere'' = [eː'jɪkʲɛrɛ].
* '''l''' duplicem vel triplicem sonum habet:
** in initio syllabae [l] vel si duplicatur [lː]:
*** ''legere'' = ['lɛg&lt;sup&gt;j&lt;/sup&gt;ɛrɛ], ''lacus'' = ['lakʊs], ''bellus'' = ['bɛlːʊs];
** in fine syllabae sonum velarizatam [ɫ]:
*** ''sōl'' = ['soːɫ], ''falx'' = ['fɑɫks], ''alter'' = ['ɑɫter];
&lt;!-- THIS STATEMENT NEEDS ADDITIONAL SOURCES, SINCE THERE IS NO REFERENCE FOR THIS KIND OF PRONUNCIATION IN &quot;VOX LATINA&quot;.
**post consonantem initialem fortasse sonum palatalem:
***''flāvus'' = ['fljaːwʊs], ''plēnus'' = ['pljeːnʊs].--&gt;
* '''m''': 
** Nisi in fine syllabae invenitur, simpliciter [m] sonat:
*** ''māter'' = ['maːter], ''coma'' = ['kɔma], ''summa'' = ['sʊmːa].
&quot;... parum exprimitur, ut “multum ille” et “quantum erat”, adeo ut paene cuiusdam novae litterae sonum reddat. Neque enim eximitur, sed obscuratur, et tantum in hoc aliqua inter duas vocales velut nota est, ne ipsae coëant.&quot; (Quint. IX,4,40)&lt;ref&gt;«Inde ''belligerāre'', ''pomerīdiem'' et illa [[Marcus Porcius Cato maior|Cēnsōriī Catōnis]] ''dīcae'' ''faciae''que, ‘[[m]]’ [[littera|litterā]] in ‘[[e]]’ mollītā. Quae, in veteribus librīs reperta, mūtāre imperītī solent, et dum librāriōrum īnsectārī volunt īnscientiam, suam cōnfitentur. Atquī eadem illa littera, quotiēns ultima est et vōcālem verbī sequentis ita contingit ut in eam trānsīre possit, etiamsī scrībitur tamen parum exprimitur, ut “multum ille” et “quantum erat”, adeō ut paene cujusdam novae litterae sonum reddat. Neque enim eximitur, sed obscūrātur, et tantum in hōc aliqua inter duās vōcālēs velut nota est, nē ipsae coëant.» (Quint. IX, 4, 40)&lt;/ref&gt;
** Quotiens ultima est et consonans sequitur, verisimile ad hanc consonantem assimilat, quod nonnumquam etiam scriptum videmus. (Confer et Ciceronem monentem ne dicas: &quot;cum nos&quot;):
*** ''tum dīxit'' = [tʊn'diːksɪt], ''numquam / nunquam'' = ['nʊŋkwa(m)]; cf. ''eandem'' ex ''eam'' + ''-dem''.
** Incertum est an vocalis praecedens nasalizanda sit: ''Rōmam'' = ['roːmã(m)].
* '''n''':
** plerisque locis [n] sonat:
*** ''nāsus'' = ['naːsʊs], ''annus'' = ['anːʊs], ''Pān'' = ['paːn].
** ante s vel f autem parum exprimitur, vocalis autem praecedens longior fit ac nasalis (hoc forsan tantum in [[Medium aevum|medio aevo]]):
*** ''ānser'' = ['ãːsɛr], ''īnsula'' = ['ĩːsʊɫa], ''cōnfer'' = ['kɔ̃ːfɛr].
* '''qu (su)''':[k] et [w] sive nonnullis verbis [s] et [w]:
** ''quis'' = ['k&lt;sup&gt;w&lt;/sup&gt;ɪs]; ''suadēre'' = [swa'deːrɛ].
* '''r''' linguae apice pronuntiatur (muta praecedente brevissime):
** ''Rōma'' = ['roːma]; ''prae'' = [praɪ̯].
* '''s''' = sonum alveolarem habet qui semper sine voce est: &lt;!-- fortasse palatalizanda: --&gt;
** ''sōl'' = ['soːɫ] aut ['ʂoːɫ], ''īnsula'' = ['ĩːsʊɫa] aut ['ĩːʂʊɫa], ['ɪnsʊɫa] aut ['ɪnʂʊɫa].
* '''u''' ('''v''') et vocalem et consonantem significat. De vocali vide supra. ''u'' consonans persaepe, sed non post ''q'' et ''s'', ''v'' scriptum videmus. Sonum ''u'' consonans [w] vel [β] significat:
** ''vespa'' (''vespa'') = ['wɛspa] / ['βɛspa], ''vīnum'' (''vīnum'') = ['wiːnʊ(m)] / ['βiːnʊ(m)]
* '''w''' tantum perpaucis verbis mediaevalibus aut hodiernis scriptum videmus, sonum [v] significantem:
** ''werra'' = ['vɛrːa], ''Wolfrāmium'' = [vɔʟf'raːmɪʊ(m)].
* '''x''' /ks/ significat:
** ''taxus'' = ['taksʊs].
* '''z''' tantum in verbis externis invenitur, [z] (vel etiam [dz]) significans:
** ''Zephyrus'' = ['(d)zepʰyrʊs].

===Accentus===
:Verba e pluribus syllabis composita accentum in paenultima aut ante paenultimam habent. Accentus in paenultima est, si
:: verbum tantum duas syllabas habet: 
:::''Rōma'' ['roːma]
:: paenultima longa est (vel natura vel positione): 
:::''candēla'' [kan'deːla], ''incautus'' [ɪŋ'kaʊtʊs], ''abesse'' [a'bɛsːɛ]
:Aliter ante paenultimam est (muta cum liquida positione longa non sunt): 
:::''exercitus'' [ɛks'ɛrkjɪtʊs], ''integrī'' ['ɪntɛgriː]
:Exceptum: Si syllaba postrema obmutata est, accentus in syllaba pristina remanet:
::: ''adhūc'' [a'dhuːk] ex *''adhūce'', ''audīn''' [aʊ'diːn] ex ''audīsne''.
:Incertum est utrum accentus ad intentionem soni an (potius) ad altitudinem pertineat.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* ''Vox Latina: A Guide to the Pronunciation of Classical Latin'', William Sidney Allen auctore, Cambridge University Press, 1978, 1989, ISBN 978-0-521-37936-6. [http://books.google.es/books?id=aexkj_0oj3MC&amp;lpg=PP1&amp;client=firefox-a&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false liber apud books.google.es]
* C. Minoïde Mynas, ''Calliope ou traité sur la véritable prononciation de la langue grecque'', Paris, 1825.

== Nexus interni ==
* [[Enuntiatio Latina expressionum mathematicarum]]

== Nexus externi ==
* [[Iustus Lipsius|Iusti Lipsii]] ''[http://www.forumromanum.org/literature/lipsiusx.html  De recta pronuntiatione Latinae linguae dialogus]''
* [[Desiderius Erasmus Roterodamus|Erasmi Roterodami]] '' [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k52719t  De recta Latini Graecique sermonis pronuntiatione dialogus]'' [http://big.chez.com/asklepios/erasmus/pronuntiatione.htm]
* [http://www.gutenberg.org/etext/7528 ''The Roman Pronunciation of Latin''], Frances Ellen Lord auctore, Labor Gutenberg. 
* [http://books.google.es/books?id=1WsTAAAAQAAJ&amp;client=firefox-a&amp;pg=PP1  De vera pronuntiatione, gr. et latinae linguae, commentarii [[Theodorus Beza|Theodori Bezae]]]
* [http://books.google.be/books?id=NHASAAAAIAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr#v=onepage&amp;q&amp;f=false C. Minoïde Mynas, Calliope ou traité sur la véritable prononciation de la langue grecque, Paris, 1825].

[[Categoria:Lingua Latina]]
[[Categoria:Pronuntiatus]]</text>
      <sha1>br40d5bzpmfivohzju7b1dtt9mlpq6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quintus Sertorius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9231</id>
    <revision>
      <id>3990850</id>
      <parentid>3697165</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4778" sha1="6rv4fpf7dqmzdemfzx64pgv414wz9vc" xml:space="preserve">{{vicificanda}}'''Quintus Sertorius''' ([[Nursia]]e anno [[123 a.C.n.]] natus, [[Osca]]e anno [[72 a.C.n.]] mortuus&lt;ref&gt;[[Strabo]] III.4.10.&lt;/ref&gt;) prima stipendia [[Bellum Cimbrium|bello Cimbrico]] fecit, in quo honos ei virtutis causa habitus est. In prima adversus [[Cimbri|Cimbros]] pugna licet vulneratus, et equo amisso, [[Rhodanus|Rhodanum]] flumen rapidissimum nando traiecit, lorica et scuto retentis. Egregia etiam fuit eius opera bello sociali: dum enim nullum periculum refugit, alter ei oculus effossus est; idque ille non dehonestamentum ori, sed ornamentum merito arbitrabatur: dicebat enim cetera bellicae fortitudinis insignia, ut armillas, coronasve, nec semper nec ubique gestari; se vero, quotiescumque in publicum prodiret, suae virtutis pignus, vulnus scilicet ob rempublicam acceptum in ipsa fronte ostentare, nec quemquam sibi occurrere, qui non esset laudum suarum admirator.

Postquam [[Sulla]] ex [[Bellum Mithridaticum|bello Mithridatico]] in [[Italia]]m reversus, coepit dominari, Sertorius qui partium Marianarum fuerat, in [[Hispania]]m se contulit. Ibi virtutis admiratione et imperandi moderatione Hispanorum simul ac Romanorum, qui in eis locis consederant, animos sibi conciliavit, magnoque exercitu collecto, quos adversus eum Sylla miserat duces profligavit. Missus deinde a Sulla Metellus a Sertorio fusus quoque ac fugatus est. Pompeium etiam, qui in Hispaniam venerat ut Metello opem ferret, levibus proeliis lacessivit Sertorius. Is enim non minus cautus quam acer imperator universae dimicationis discrimen vitabat, quod imparem se universo Romanorum exercitui sentiret; interim vero hostem crebris damnis fatigabat.

Cum aliquando Sertorii milites pugnam inconsulte flagitarent, nec jam eorum impetus posset cohiberi, Sertorius duos in eorum conspectu equos constituit, praevalidum alterum, alterum vero admodum exilem et imbecillum: deinde equi infirmi caudam a robusto juvene totam simul abrumpi jussit; validi autem equi singulos pilos ab imbecillo sene paulatim velli. Irritus adolescentis labor risum omnibus movit; senex autem, quamvis tremula manu, id perfecit quod imperatum sibi fuerat. Cumque milites non satis intelligerent quorsum ea res spectaret, Sertorius ad eos conversus: &quot;Equi caudae, inquit, similis est hostium exercitus: qui partes aggreditur, facile potest opprimere; contra nihil proficiet qui universum conabitur prosternere.&quot;

Erat Sertorio cerva candida eximiae pulchritudinis, quae ipsi magno usui fuit, ut obsequentiores haberet milites. Hanc Sertorius assuefecerat se vocantem audire et euntem sequi. Dianae donum esse omnibus persuasit, seque ab ea moneri quae facto opus essent. Si quid durius vellet imperare, se a cerva monitum praedicabat, statimque libentes parebant. Cerva in quadam hostium incursione amissa est ac periisse credita; quod aegerrime tulit Sertorius. Multis post diebus a quodam homine inventa est. Sertorius eum, qui id sibi nuntiabat, tacere iussit, cervamque repente in locum, ubi ius reddere solebat, immitti. Ipse vultu hilari in publicum progressus, dixit sibi in quiete visam esse cervam, quae perierat, ad se reverti. Tunc emissa ex composito cerva, ubi Sertorium conspexit, laeto saltu ad tribunal fertur, ac dexteram sedentis ore lambit; undo clamor factus, ortaque omnium admiratio est.

Victus postea a [[Pompeius|Pompeio]] Sertorius pristinos mores mutavit, et ad iracundiam deflexit. Multos ob suspicionem proditionis crudeliter interfecit; unde odio esse coepit exercitui. Romani moleste ferebant quod Hispanis magis quam sibi confideret, hosque haberet corporis custodes. In hac animorum aegritudine non deserebant Sertorium, quem necessarium sibi ducem judicabant, sod eum amare desierant. Deinde in Hispanos quoque saeviit Sertorius, quod ei tributa non tolerarent ipse etiam Sertorius curis jam et laboribus fessus, ad obeunda ducis munia segnior, ad luxum et libidines declinavit. Quare, alienatis omnium animis, jussa imporatoris contemnebantur; tandem facta adversus eum coniuratione, anno [[72 a.C.n.]] Sertorius in convivio a suis est interfectus.

== Fontes ==
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 505-538.
*[[Plutarchus]], ''Sertorius'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 17-21 in [[Vitae parallelae|Vitis Parallelis]]

==Si vis plura legere==
*Jean-Marie Pailler, &quot;Fabuleux Sertorius&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'' 2000(26/2) : 45-61 [http://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_2000_num_26_2_2425 Hic legere potes]
*Adolphus Schulten, ''Sertorius'', Lipsiae, 1926 [http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1928_num_30_2_2477 Recensio critica]
== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{Viri Illustres}}

{{DEFAULTSORT:Sertorius, Quintus}}

[[Categoria:Romani antiqui]]
[[Categoria:Nati 123 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 72 a.C.n.]]
[[Categoria:Necati]]</text>
      <sha1>6rv4fpf7dqmzdemfzx64pgv414wz9vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990852</id>
      <parentid>3990850</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Si vis plura legere */</comment>
      <origin>3990852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4781" sha1="e2etmbn9baa7iqylkuah1npm1hb630y" xml:space="preserve">{{vicificanda}}'''Quintus Sertorius''' ([[Nursia]]e anno [[123 a.C.n.]] natus, [[Osca]]e anno [[72 a.C.n.]] mortuus&lt;ref&gt;[[Strabo]] III.4.10.&lt;/ref&gt;) prima stipendia [[Bellum Cimbrium|bello Cimbrico]] fecit, in quo honos ei virtutis causa habitus est. In prima adversus [[Cimbri|Cimbros]] pugna licet vulneratus, et equo amisso, [[Rhodanus|Rhodanum]] flumen rapidissimum nando traiecit, lorica et scuto retentis. Egregia etiam fuit eius opera bello sociali: dum enim nullum periculum refugit, alter ei oculus effossus est; idque ille non dehonestamentum ori, sed ornamentum merito arbitrabatur: dicebat enim cetera bellicae fortitudinis insignia, ut armillas, coronasve, nec semper nec ubique gestari; se vero, quotiescumque in publicum prodiret, suae virtutis pignus, vulnus scilicet ob rempublicam acceptum in ipsa fronte ostentare, nec quemquam sibi occurrere, qui non esset laudum suarum admirator.

Postquam [[Sulla]] ex [[Bellum Mithridaticum|bello Mithridatico]] in [[Italia]]m reversus, coepit dominari, Sertorius qui partium Marianarum fuerat, in [[Hispania]]m se contulit. Ibi virtutis admiratione et imperandi moderatione Hispanorum simul ac Romanorum, qui in eis locis consederant, animos sibi conciliavit, magnoque exercitu collecto, quos adversus eum Sylla miserat duces profligavit. Missus deinde a Sulla Metellus a Sertorio fusus quoque ac fugatus est. Pompeium etiam, qui in Hispaniam venerat ut Metello opem ferret, levibus proeliis lacessivit Sertorius. Is enim non minus cautus quam acer imperator universae dimicationis discrimen vitabat, quod imparem se universo Romanorum exercitui sentiret; interim vero hostem crebris damnis fatigabat.

Cum aliquando Sertorii milites pugnam inconsulte flagitarent, nec jam eorum impetus posset cohiberi, Sertorius duos in eorum conspectu equos constituit, praevalidum alterum, alterum vero admodum exilem et imbecillum: deinde equi infirmi caudam a robusto juvene totam simul abrumpi jussit; validi autem equi singulos pilos ab imbecillo sene paulatim velli. Irritus adolescentis labor risum omnibus movit; senex autem, quamvis tremula manu, id perfecit quod imperatum sibi fuerat. Cumque milites non satis intelligerent quorsum ea res spectaret, Sertorius ad eos conversus: &quot;Equi caudae, inquit, similis est hostium exercitus: qui partes aggreditur, facile potest opprimere; contra nihil proficiet qui universum conabitur prosternere.&quot;

Erat Sertorio cerva candida eximiae pulchritudinis, quae ipsi magno usui fuit, ut obsequentiores haberet milites. Hanc Sertorius assuefecerat se vocantem audire et euntem sequi. Dianae donum esse omnibus persuasit, seque ab ea moneri quae facto opus essent. Si quid durius vellet imperare, se a cerva monitum praedicabat, statimque libentes parebant. Cerva in quadam hostium incursione amissa est ac periisse credita; quod aegerrime tulit Sertorius. Multis post diebus a quodam homine inventa est. Sertorius eum, qui id sibi nuntiabat, tacere iussit, cervamque repente in locum, ubi ius reddere solebat, immitti. Ipse vultu hilari in publicum progressus, dixit sibi in quiete visam esse cervam, quae perierat, ad se reverti. Tunc emissa ex composito cerva, ubi Sertorium conspexit, laeto saltu ad tribunal fertur, ac dexteram sedentis ore lambit; undo clamor factus, ortaque omnium admiratio est.

Victus postea a [[Pompeius|Pompeio]] Sertorius pristinos mores mutavit, et ad iracundiam deflexit. Multos ob suspicionem proditionis crudeliter interfecit; unde odio esse coepit exercitui. Romani moleste ferebant quod Hispanis magis quam sibi confideret, hosque haberet corporis custodes. In hac animorum aegritudine non deserebant Sertorium, quem necessarium sibi ducem judicabant, sod eum amare desierant. Deinde in Hispanos quoque saeviit Sertorius, quod ei tributa non tolerarent ipse etiam Sertorius curis jam et laboribus fessus, ad obeunda ducis munia segnior, ad luxum et libidines declinavit. Quare, alienatis omnium animis, jussa imporatoris contemnebantur; tandem facta adversus eum coniuratione, anno [[72 a.C.n.]] Sertorius in convivio a suis est interfectus.

== Fontes ==
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 505-538.
*[[Plutarchus]], ''Sertorius'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 17-21 in [[Vitae parallelae|Vitis Parallelis]]

==Plura legere si cupis==
*Jean-Marie Pailler, &quot;Fabuleux Sertorius&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'' 2000(26/2) : 45-61 [http://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_2000_num_26_2_2425 Hic legere potes]
*Adolphus Schulten, ''Sertorius'', Lipsiae, 1926 [http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1928_num_30_2_2477 Recensio critica]

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{Viri Illustres}}

{{DEFAULTSORT:Sertorius, Quintus}}

[[Categoria:Romani antiqui]]
[[Categoria:Nati 123 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 72 a.C.n.]]
[[Categoria:Necati]]</text>
      <sha1>e2etmbn9baa7iqylkuah1npm1hb630y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990856</id>
      <parentid>3990852</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T21:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4781" sha1="rvueay1khbonntsppss4g27ppf46bil" xml:space="preserve">{{vicificanda}}'''Quintus Sertorius''' ([[Nursia]]e anno [[123 a.C.n.]] natus, [[Osca]]e anno [[72 a.C.n.]] mortuus&lt;ref&gt;[[Strabo]] III.4.10.&lt;/ref&gt;) prima stipendia [[Bellum Cimbrium|bello Cimbrico]] fecit, in quo honos ei virtutis causa habitus est. In prima adversus [[Cimbri|Cimbros]] pugna licet vulneratus, et equo amisso, [[Rhodanus|Rhodanum]] flumen rapidissimum nando traiecit, lorica et scuto retentis. Egregia etiam fuit eius opera bello sociali: dum enim nullum periculum refugit, alter ei oculus effossus est; idque ille non dehonestamentum ori, sed ornamentum merito arbitrabatur: dicebat enim cetera bellicae fortitudinis insignia, ut armillas, coronasve, nec semper nec ubique gestari; se vero, quotiescumque in publicum prodiret, suae virtutis pignus, vulnus scilicet ob rempublicam acceptum in ipsa fronte ostentare, nec quemquam sibi occurrere, qui non esset laudum suarum admirator.

Postquam [[Sulla]] ex [[Bellum Mithridaticum|bello Mithridatico]] in [[Italia]]m reversus, coepit dominari, Sertorius qui partium Marianarum fuerat, in [[Hispania]]m se contulit. Ibi virtutis admiratione et imperandi moderatione Hispanorum simul ac Romanorum, qui in eis locis consederant, animos sibi conciliavit, magnoque exercitu collecto, quos adversus eum Sylla miserat duces profligavit. Missus deinde a Sulla Metellus a Sertorio fusus quoque ac fugatus est. Pompeium etiam, qui in Hispaniam venerat ut Metello opem ferret, levibus proeliis lacessivit Sertorius. Is enim non minus cautus quam acer imperator universae dimicationis discrimen vitabat, quod imparem se universo Romanorum exercitui sentiret; interim vero hostem crebris damnis fatigabat.

Cum aliquando Sertorii milites pugnam inconsulte flagitarent, nec jam eorum impetus posset cohiberi, Sertorius duos in eorum conspectu equos constituit, praevalidum alterum, alterum vero admodum exilem et imbecillum: deinde equi infirmi caudam a robusto juvene totam simul abrumpi jussit; validi autem equi singulos pilos ab imbecillo sene paulatim velli. Irritus adolescentis labor risum omnibus movit; senex autem, quamvis tremula manu, id perfecit quod imperatum sibi fuerat. Cumque milites non satis intelligerent quorsum ea res spectaret, Sertorius ad eos conversus: &quot;Equi caudae, inquit, similis est hostium exercitus: qui partes aggreditur, facile potest opprimere; contra nihil proficiet qui universum conabitur prosternere.&quot;

Erat Sertorio cerva candida eximiae pulchritudinis, quae ipsi magno usui fuit, ut obsequentiores haberet milites. Hanc Sertorius assuefecerat se vocantem audire et euntem sequi. Dianae donum esse omnibus persuasit, seque ab ea moneri quae facto opus essent. Si quid durius vellet imperare, se a cerva monitum praedicabat, statimque libentes parebant. Cerva in quadam hostium incursione amissa est ac periisse credita; quod aegerrime tulit Sertorius. Multis post diebus a quodam homine inventa est. Sertorius eum, qui id sibi nuntiabat, tacere iussit, cervamque repente in locum, ubi ius reddere solebat, immitti. Ipse vultu hilari in publicum progressus, dixit sibi in quiete visam esse cervam, quae perierat, ad se reverti. Tunc emissa ex composito cerva, ubi Sertorium conspexit, laeto saltu ad tribunal fertur, ac dexteram sedentis ore lambit; undo clamor factus, ortaque omnium admiratio est.

Victus postea a [[Pompeius|Pompeio]] Sertorius pristinos mores mutavit, et ad iracundiam deflexit. Multos ob suspicionem proditionis crudeliter interfecit; unde odio esse coepit exercitui. Romani moleste ferebant quod Hispanis magis quam sibi confideret, hosque haberet corporis custodes. In hac animorum aegritudine non deserebant Sertorium, quem necessarium sibi ducem judicabant, sod eum amare desierant. Deinde in Hispanos quoque saeviit Sertorius, quod ei tributa non tolerarent ipse etiam Sertorius curis jam et laboribus fessus, ad obeunda ducis munia segnior, ad luxum et libidines declinavit. Quare, alienatis omnium animis, jussa imporatoris contemnebantur; tandem facta adversus eum coniuratione, anno [[72 a.C.n.]] Sertorius in convivio a suis est interfectus.

== Fontes ==
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 505-538.
*[[Plutarchus]], ''Sertorius'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 17-20 in [[Vitae parallelae|Vitis Parallelis]]

==Plura legere si cupis==
*Jean-Marie Pailler, &quot;Fabuleux Sertorius&quot;, ''Dialogues d'histoire ancienne'' 2000(26/2) : 45-61 [http://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_2000_num_26_2_2425 Hic legere potes]
*Adolphus Schulten, ''Sertorius'', Lipsiae, 1926 [http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1928_num_30_2_2477 Recensio critica]

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{Viri Illustres}}

{{DEFAULTSORT:Sertorius, Quintus}}

[[Categoria:Romani antiqui]]
[[Categoria:Nati 123 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui 72 a.C.n.]]
[[Categoria:Necati]]</text>
      <sha1>rvueay1khbonntsppss4g27ppf46bil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Supellex</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9394</id>
    <revision>
      <id>3990889</id>
      <parentid>3979503</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3934" sha1="53vjyjyicjx90ap6pkbyainoeauzoml" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Ampulla, Nordisk familjebok.png|thumb|[[Ampulla]]e.]]
[[Fasciculus:Roman Kitchen Funnel Saalburg.jpg|thumb|[[Infundibulum]] Romanum.]]
'''Supellex''' (-lectilis, ''f'', vocabulum numero plurali caret) est [[instrumentum]] domesticum ad usum [[homo|hominis]] dicata. 

Latius supellex in ''[[Digesta|Digestis]]'' definitur. Supellex est domesticum [[familia]]e [[instrumentum]], quod neque [[argentum|argento]] [[aurum|aurove]] facto vel [[vestis|vesti]] adnurneratur (Dig. ΧΧΧΙΙΙ 10, 1; &quot;De supellectile legata&quot;). Supellectile legata (ibid. 3), continentur [[mensa]]e, [[trapezophorum|trapezophora]], [[delphicum|delphica]], [[subsellium|subsellia]], [[scamnum|scamna]], [[lectus|lecti]] inargentati, [[culcita]], toralia, mappae villosae, vasa aquaria, [[pelvis (supellex)|pelves]], aquiminaria, [[candelabrum|candelabra]], [[lucerna (lampas)|lucernae]], [[trulleum|trullae]]; item vasa ahenea, vitrea et [[fictile|fictilia]] escaria et potoria.
 
Sed saepius supellex omne genus vasorum et instrumentorum ad [[cibus|cibos]] praeparandos ac ministrandos nominatur.

==Supellectilia varia==
{{div col|3}}
*[[amphora]]
*[[ampulla]]
*caccabus
*[[catinum]], catillum, catinulum, catinulus, catillus
*[[cervical]]
*[[cribrum]]
*[[cortina]]
*[[cupella]] vel [[cupula]]
*[[dolium]]
*[[Ferculum (ars coquinaria)|ferculum]]
*[[infundibulum]]
*[[lagoena]]
*[[lectus]]
*[[Mortarium (instrumentum domesticum)|mortarium]]
*[[pegma (supellex)|pegma]]
*[[situla]]
*[[tripus]]
*[[urceus]]
{{div col end}}

== Bibliographia ==
* Bailey, Gauvin Alexander. [[2012]]. ''Baroque &amp; Rococo.'' Phaidon. ISBN 978-0-7148-5742-8.
* Blakemore, Robbie G. [[2006]]. ''History of interior design &amp; furniture: from ancient Egypt to nineteenth-century Europe.'' J. Wiley &amp; Sons. ISBN 978-0-471-46433-4. [https://books.google.com/books?id=NTzrAAAAMAAJ Google Books.]
* Bucătaru, Marina. [[1991]]. ''Stiluri și Ornamente la Mobilier.'' Editura Didactică și Pedagogică. ISBN 973-30-1079-0.
* Gadalla, Moustafa. [[2007]]. ''The Ancient Egyptian Culture Revealed.'' Tehuti Research Foundation. ISBN 978-1-931446-27-3. [https://books.google.com/books?id=BDWYJIx95FUC Google Books.]
* Litchfield, Frederick. [[2011]]. ''Illustrated History of Furniture.'' Arcturus Publishing. ISBN 978-1-84837-803-2. [https://books.google.com/books?id=L1SzuAAACAAJ Google Books.]
* Lucie-Smith, Edward. [[1979]]. ''Furniture: A Concise History.'' Londinii: Thames and Hudson. ISBN 978-0-500-18173-7. [https://books.google.com/books?id=bSWUjwEACAAJ Google Books.]
* Metropolitan Museum of Art. [[1999]]. ''Egyptian Art in the Age of the Pyramids.'' Novi Eboraci: Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-0-87099-907-9. [https://books.google.com/books?id=mxAZpKoo-YwC Google Books.]
* Richter, G. M. A. [[1966]]. ''The Furniture of the Greeks, Etruscans, and Romans.'' Phaidon. [https://archive.org/details/furnitureofgreek0000rich Google Books.]
* Roebuck, Carl. [[1966]]. ''The World of Ancient Times.'' Novi Eboraci: Charles Schribner's Sons Publishing.
* Smardzewski, Jerzy. [[2015]]. ''Furniture Design.'' Springer. ISBN 978-3-319-19533-9. [https://books.google.com/books?id=IeDyCQAAQBAJ Google Books.]
* Solodow, Joseph B. [[2010]]. ''Latin Alive: The Survival of Latin in English and the Romance Languages.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-48471-8. [https://books.google.com/books?id=Q6UgAwAAQBAJ Google Books.]
* Weekley, Ernest. [[2013]]. ''An Etymological Dictionary of Modern English.'' Courier Corporation. ISBN 978-0-486-12287-8. [https://books.google.com/books?id=fj_CAgAAQBAJ Google Books.]
* Wanscher, Ole. [[1980]]. ''Sella Curulis: The Folding Stool, an Ancient Symbol of Dignity.'' Copenhagen: Rosenkilde and Bagger.

==Nexus externi==
{{forcellini}}[https://web.archive.org/web/20211128200707/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=supellex sub verbo]

[[Categoria:Domus]]
[[Categoria:Ornatio]]{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>53vjyjyicjx90ap6pkbyainoeauzoml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gnaeus Pompeius Magnus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11183</id>
    <revision>
      <id>3990722</id>
      <parentid>3950092</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vita */</comment>
      <origin>3990722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9657" sha1="7dv2l1ifibrzosqivaay7xrxy2bwk3n" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit [[generalis]] et [[vir publicus]] [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. 

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Fontes praecipui ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim
*[[Dio Cassius]], [[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], [[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], [[Historiae (Velleius)|Historiae]]

== Bibliographia ==
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>7dv2l1ifibrzosqivaay7xrxy2bwk3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990723</id>
      <parentid>3990722</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes praecipui */</comment>
      <origin>3990723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9661" sha1="91l08cs7oz70lnt1rxq41suax4oy3j9" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit [[generalis]] et [[vir publicus]] [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. 

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Fontes praecipui ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], [[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], [[Historiae (Velleius)|Historiae]]

== Bibliographia ==
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>91l08cs7oz70lnt1rxq41suax4oy3j9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990724</id>
      <parentid>3990723</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes praecipui */</comment>
      <origin>3990724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9669" sha1="l6yj4dgxvwuo8ae2oallm7ng105p0gs" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit [[generalis]] et [[vir publicus]] [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. 

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Fontes praecipui ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Bibliographia ==
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>l6yj4dgxvwuo8ae2oallm7ng105p0gs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990726</id>
      <parentid>3990724</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliographia */</comment>
      <origin>3990726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9849" sha1="qtg3qaimnula5un9yrudo1z2xyd9lp9" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit [[generalis]] et [[vir publicus]] [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. 

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Fontes praecipui ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>qtg3qaimnula5un9yrudo1z2xyd9lp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990727</id>
      <parentid>3990726</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3990727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10046" sha1="ltgu42in5vek4qhfiob4p17yd62c5z8" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit [[generalis]] et [[vir publicus]] [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. 

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Fontes praecipui ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>ltgu42in5vek4qhfiob4p17yd62c5z8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990779</id>
      <parentid>3990727</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3990779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10241" sha1="rbmz4iy7tdt82mm0bqgz0x0b8096qac" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit [[generalis]] et [[vir publicus]] [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. 

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Fontes praecipui ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>rbmz4iy7tdt82mm0bqgz0x0b8096qac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990781</id>
      <parentid>3990779</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10241" sha1="r99wvydcpyfge3sz3khderfzp946n4b" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
{{videdis|Pompeius (nomen)}}
[[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]]

'''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit [[generalis]] et [[vir publicus]] [[Roma Antiqua|Romae Antiquae]]. 

== Vita ==
Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat.

Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat.

Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, &quot;Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi.&quot; Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit.

Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: &quot;Triumphet, triumphet.&quot; A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit.

Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: &quot;Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem.&quot; Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit.

Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: &quot;Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?&quot;

Acclamavit universa contio: &quot;Te ipsum, Quinte Catule.&quot; Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit.

Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. 

Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret.

A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit.

== Fontes praecipui ==
* [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia''
*[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili''
* [[Cicero]], Epistulae et orationes passim
*[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]''
*[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]''
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]''
*[[Titus Livius]], ''Periochae''
*[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]''

== Plura legere si cupis ==
*	Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica]
*J. Van Ooteghem,  ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica]
*Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350.

== Nexus externi ==
{{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}}
{{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }}
{{Viri Illustres}}
* &quot;[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]&quot; in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488
{{Fontes biographici}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]|
annus= 55 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II|
successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} 
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]|
annus= 52 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]|
successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} 

{{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]]
[[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
[[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]
{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>r99wvydcpyfge3sz3khderfzp946n4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingua Deitsch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12495</id>
    <revision>
      <id>3990815</id>
      <parentid>3393931</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1068" sha1="2qo651exs00z613bjtzfnmu62fwy59b" xml:space="preserve">{{L?}}[[Fasciculus:Pennsylvania German distribution.png|thumb|right|Tabula comitatuum ubi lingua Deitsch loquuntur. [[Caeruleus|Caerulei]] picti comitatus ubi pars incolarum Deitsch loquentes maxima est et [[ruber|rubri]] picti illi ubi numerus incolarum Deitsch loquentes maximus est]]
{{res|Lingua Deitsch}} sive {{res|Lingua Theodisca Pennsylvaniana}} seu {{res|Lingua Germanica Pennsylvaniana}} lingua ex [[linguae Indoeuropaeae|linguis Indoeuropeis]] est et sub familia Germanica subsummata. Cum [[lingua Anglica]], [[Lingua Anglica Antiqua|lingua Anglica antiqua]], [[lingua Saxonica]], [[lingua Frisica]], [[lingua Theodisca]], [[lingua Neerlandensis]], [[lingua Alemannica]], et [[lingua Jiddisch|lingua Iiddica]] [[Germanicum occidentale]] format.

== Loci ==
Lingua Deitsch hodie in locis [[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum Americae]] inveniri potest sicut in [[Pennsilvania]], [[Indiana]], [[Ohium|Ohio]] et in [[Ontario]] [[Canada]]e.

{{NexInt}}
* [[Berliner Journal]]
{{InterWiki|code=pdc}}
[[Categoria:Linguae Germanicae|Franconica]]</text>
      <sha1>2qo651exs00z613bjtzfnmu62fwy59b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Res</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17399</id>
    <revision>
      <id>3990753</id>
      <parentid>3383847</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:32:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="4x8er68r5o7rudo4bqholmceuc90phn" xml:space="preserve">{{discretiva}}

'''Res''' est, secundum [[Aegidius Forcellini|Forcellini]], &quot;id quod est, actio, opus, factum. Vox est usus prope immensi ad omnia [[significatio (linguistica)|significanda]], quae fieri, dici, aut cogitari possunt; in cuius notatione assignanda valde laborant [[etymologia|etymologi]].&quot;&lt;ref&gt;Aegidius Forcellini, ''Lexicon Totius Latinitatis'', editio quarta (1864–1926), vol. 4a R–S, [https://web.archive.org/web/20220408232140/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=res p. 102].&lt;/ref&gt; Etiam potest esse:

* [[Res publica]]
* [[Res militaris]]
* [[Res civiles]], sive res politica
* [[Res communes]]
* [[Res novae]]
* [[Res (littera)|Res]], littera [[abecedarium Hebraicum|abecedarii Hebraici]]

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

==Nexus externus==
{{Victionarium|res}}</text>
      <sha1>4x8er68r5o7rudo4bqholmceuc90phn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leo III Isaurianus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19092</id>
    <revision>
      <id>3990728</id>
      <parentid>2739321</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>commons et fontes</comment>
      <origin>3990728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2521" sha1="pnw5pw78tqt31843j7p0y7ifupe1v9t" xml:space="preserve">{{Imperator
| nomen               = Leo III
| titulus              = Imperator
| image              = Solidus-Leo III and Constantine V-sb1504.jpg
| caption            = Leo III et filius eius, [[Constantinus V]]
| image_size            = 
| principatus              = 25. Martio [[717]] – 18. Iunio [[741]]
| nomen_plenum          = 
| sermo_proprius1       = [[Lingua Graeca antiqua|Graece]]
| sermo_proprius1_nomen1 = 
| partus         = 685
| locus_natalis        = 
| obitus         = 
| locus_mortis        = 
| uxor 1           = Maria
| uxor 2           = 
| domus        = [[Dynastia Isaura]]
| pater             = 
| mater             = 
| prognati           = [[Constantinus V]]&lt;br /&gt;[[Anna (uxor Artabasdi)|Anna]] &lt;br /&gt;Irene &lt;br /&gt; Kosmo
| religio           =
}}'''Leo III''' ([[Graece]]: Λέων Γ' ο Ἰσαυρóς) fuit [[Imperatores Constantinopolitani|Imperator Romanus Orientalis]] ab anno [[712]] ad mortem. Circa annum [[680]] natus et [[18 Iunii]] [[741]] mortuus est.

== De vita ==

Leo circa annum 680 in [[Commagene]] natus est. Miles fuit sub [[Iustinianus II|Iustiniano II]], sub [[Anastasius II|Anastasio II]] legatus factus est.

Anno [[717]] seditionem contra [[Theodosius III|Theodosium III]], qui eo tempore Imperator Romanus Orientalis fuit, fecit et Byzantium procedens imperator novus evocatus est.

Theodosius III imperium deposuit et Leo III imperium incruente capere potuit.

Anno primo imperandi Leonis Arabes [[Imperium Romanum Orientale]]
invaserunt. Sed post unum annum Arabes se receperunt.
Cum Arabes annis [[726]] et [[739]] iterum invadere conati sunt, rursus victi sunt, denique apud [[Acroenus|Acroenum]].

Maxima reformatio Leonis fuit constituendum edictorum complurium de [[Iconoclastia]], Leo icones colere prohibuit.

Anno [[727]] seditio causis religiosis mota in [[Graeca]] a classe imperatoris victa est.
In [[Italia]] controversia gravis inter Leonem III et papas [[Gregorius II|Gregorium II]] et [[Gregorius III|Gregorium III]] evenit.

Simul seditio [[Ravenna]] facta est, quam Leo III classe magna vincere voluit, sed tempestatis causa consilium omissum est, ut Ravenna se a Imperio Romano Orientali solvit.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Leo III the Isaurian|Leonem III Isaurianum}}
{{Fontes biographici}}
{{Imperatores Constantinopolitani|
praedecessor= [[Theodosius III]]|
annus-annus= 717-741|
successor= [[Constantinus V]]}}

[[Categoria:Imperatores Constantinopolitani]]
[[Categoria:Mortui 741]]
[[Categoria:Nati saeculo 7]]

{{Myrias|Homines}}</text>
      <sha1>pnw5pw78tqt31843j7p0y7ifupe1v9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serlo de Wiltonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19978</id>
    <revision>
      <id>3990900</id>
      <parentid>3680076</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>“de differenciis” → “de differentiis”, item ut in nomine paginae</comment>
      <origin>3990900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4844" sha1="fbp69zxktwfht8zk7dpdzm4f7f6qdzm" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Serlo de Wiltonia''' seu '''a Wiltunia''' († [[1181]]) fuit poeta [[Anglia|Anglicus]] [[saeculum 12|saeculi 12]], [[Latine]] scribens, amicus [[Gualterus Map|Gualteri Mapes]]&lt;ref&gt;Gualterus Map, ''[[De Nugis Curialium]]'' 2.4.&lt;/ref&gt;, cognitus [[Giraldus Cambrensis|Giraldo Cambrensi]].&lt;ref&gt;Giraldus Cambrensis, ''[[Speculum Ecclesiae]]'' 2.33.&lt;/ref&gt; Serlo fuit [[discipulus]] et postea magister [[Universitas Parisiensis|Universitatis Parisiensis]]. [[Monachus]] fuit primum [[ordo Cluniacensis|Cluniacensis]], deinde [[ordo Cisterciensis|Cisterciensis]]. Abbas Eleemosynae Blesensis factus est anno [[1171]]. 

Carmina Serlonis de grammatica Latina, de [[proverbium|proverbiis]] [[lingua Francogallica|Francogallicis]], de [[vita]] et [[amor]]ibus suis tractant.

== Tabula carminum ==
#''Dissero gramatice structure que sit origo''
#''[[Versus de differentiis]]'' (de verbis homographis ordo alphabeticus) {{Google Books|gdfJ3FOT5yUC|Textus: pp. 126-131}}
#''Non facili lima tractatur sillaba prima''
#''Mos hiemis morti, mortis tamen acrior ira''
#''Huc sapiens venias, hic invenies sapientes''
#''Illas aut illos de cunctis elige mille''
#''In bivio ponor: binas amo; ducere conor'' (de puellis)
#''Qualia Serloni Serlonis [[Musa]] Miloni'' (ad amicum &quot;Milonem&quot;)
#''Tu rosa pontificum, tu regula iuris; amicum'' (fortasse ad Mauricium Soliacensem)
#''Transit ver hominis, stat hiemps: caput hoc, ea finis'' (de senectute)
#''Per quoque, per certe, per cetera iuro, Roberte''
#''Hec tua Gilota, cum parva sit, est proba tota''
#''Invide, parce tibi! Gravis es tibi, non michi; dum tu''
#''Te voco Naida, sentio Taida scireque nolo'' (de meretrice)
#''Te nova dampna vocant, Elegia: concipe fletum''
#''Regi Francorum minimus sic Serlo suorum'' (ad [[Ludovicus VII (rex Franciae)|Ludovicum VII]] regem)
#''Si mavis perdi lucro quam perdere lucrum''
#''[[Venus|Cipri]], timent dii te: tu fortior es Iove, Dite!'' (de Venere)
#''Flos floris, flori, florem, flos, flore liquori'' (de eadem)
#''Pronus erat Veneri [[Ovidius|Naso]] sed ego mage pronus'' (de amoribus suis)
#''Attuleram plenam, vacuam queror esse crumenam''
#''Dum fero langorem, fero religionis amorem'' (de mutabilitate sua)
#''Clerus, fama, valor te magnum, magnificandum''
#''Ut clarus clarum rarusque per aera rarum'' (visio poetae)
#''Serlo Rogero. Tu par vel nullus Homero''
#''[[Roma]] caput superum tibi dixit: Pondera rerum''
#''Laurenti, studio sic invigilet tua [[Clio]]''
#''Dum studeo, dum solus eo, tres cerno puellas''
#''Quadam nocte, loco quodam cum virgine quadam'' (de virgine corrupta)
#''Parisius Paridi. Felix tua secula vidi''
#''Thaydis in ceno tenuit mea vota Celeno'' (de amoribus suis)
#''Parce, [[Cupido]]! Lora tibi do: me minus ure'' (de eisdem)
#''Serlo tibi, quecumque sibi, qui vult tuus esse''
#''Heres primatum, comitum flos, vas probitatum'' (de [[Simon III de Montfort|Simone III de Montfort]])&lt;ref&gt;Hoc carmen postea inscriptum est epitaphio [[Simon V de Monteforti|Simonis IV de Montfort]] qui mortuus est [[Tolosa]]e anno 1218.&lt;/ref&gt;
#''Ut custos ortum, sol sidera, pastor ovile'' (laus abbatis)
#''Pulcher pube [[Paris]], [[Pyrrhus|Pirrus]] probitate probaris''
#''Voce brevi, sermone levi tibi paucula nevi''
#''Fine patris veri finem michi constat haberi''
#''Patribus orbatum regit artis semita natum''
#''Exue, Musa, metum Petri visura Rosetum''
#''Quod laudis meritum, que fame causa tueque''
#''Fit rea fletque Venus, quod venans [[Minerva|Pallade]] plenus''
#''Quod Serlo celat, Serlonis penna revelat!''
* 44-73. Proverbia Francogallica Latine explicata
* 74. ''Nostri canonici debent a canone dici''
* 75. Versus [[Hugo Primas Aurelianensis|Primatis]] et responsa Serlonis
* 76. ''Unda lavans lateres, bos litus arans, sine re res''
* 77. ''Dici Serlo miser merui, non Serlo magister'' 
* 78. ''[[Linquo coax ranis]], cra corvis, vanaque vanis'' 
* 79. ''Vos michi va [[Lethe|Lete]], vobis ego dico valete'' 
* 80. ''Mundus abit, res nota quidem, res usque notanda'' 
* 81. ''Custos mentis ego: fas dicto nephasque relego'' (de [[angelus|angelo]]) 
* 82. ''Nil leve, nil levum, nil hic quod non sit in evum'' (de [[Paradisus|Paradiso]]) 
* 83. ''Hic que vita? Mori. Que spes? Superesse dolori'' (de [[Infernus|Inferno]]) 
* 84. ''Laudem dat nullam, si vincit mitra cucullam''

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Serlon de Wilton, ''Poemes latins'' ed. Jan Oberg. Stockholm, 1965.
* F. J. E. Raby, ''A History of Secular Latin Poetry in the Middle Ages'' (Oxford: Clarendon Press, 1934. ISBN 0-19-814325-7) vol. 2 pp. 111-115.
* Marcel Schwob, ''La légende de Serlon de Wilton''. Paris, 1899.

{{NexInt}}
* [[Surgere mane]]


[[Categoria:Nati saeculo 12]]
[[Categoria:Mortui 1181]]
[[Categoria:Auctores Latini mediaevales]]
[[Categoria:Poetae Angliae]]
[[Categoria:Scriptores Angliae]]</text>
      <sha1>fbp69zxktwfht8zk7dpdzm4f7f6qdzm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990902</id>
      <parentid>3990900</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Minora typographica</comment>
      <origin>3990902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4942" sha1="rhhfbn75gg2xialtrmds5bn7gnx1vhg" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}

{{res|Serlo de Wiltonia}} seu {{res|plene=Serlo a Wiltonia|a Wiltunia}} († [[1181]]) fuit poeta [[Anglia|Anglicus]] [[saeculum 12|saeculi 12]], [[Latine]] scribens, amicus [[Gualterus Map|Gualteri Mapes]]&lt;ref&gt;Gualterus Map, ''[[De Nugis Curialium]]'' 2.4.&lt;/ref&gt;, cognitus [[Giraldus Cambrensis|Giraldo Cambrensi]].&lt;ref&gt;Giraldus Cambrensis, ''[[Speculum Ecclesiae]]'' 2.33.&lt;/ref&gt; Serlo fuit [[discipulus]] et postea magister [[Universitas Parisiensis|Universitatis Parisiensis]]. [[Monachus]] fuit primum [[ordo Cluniacensis|Cluniacensis]], deinde [[ordo Cisterciensis|Cisterciensis]]. Abbas Eleemosynae Blesensis factus est anno [[1171]]. 

Carmina Serlonis de grammatica Latina, de [[proverbium|proverbiis]] [[lingua Francogallica|Francogallicis]], de [[vita]] et [[amor]]ibus suis tractant.

== Tabula carminum ==
# ''Dissero gramatice structure que sit origo''
# ''[[Versus de differentiis]]'' (de verbis homographis ordo alphabeticus) {{Google Books|gdfJ3FOT5yUC|Textus: pp. 126-131}}
# ''Non facili lima tractatur sillaba prima''
# ''Mos hiemis morti, mortis tamen acrior ira''
# ''Huc sapiens venias, hic invenies sapientes''
# ''Illas aut illos de cunctis elige mille''
# ''In bivio ponor: binas amo; ducere conor'' (de puellis)
# ''Qualia Serloni Serlonis [[Musa]] Miloni'' (ad amicum &quot;Milonem&quot;)
# ''Tu rosa pontificum, tu regula iuris; amicum'' (fortasse ad Mauricium Soliacensem)
# ''Transit ver hominis, stat hiemps: caput hoc, ea finis'' (de senectute)
# ''Per quoque, per certe, per cetera iuro, Roberte''
# ''Hec tua Gilota, cum parva sit, est proba tota''
# ''Invide, parce tibi! Gravis es tibi, non michi; dum tu''
# ''Te voco Naida, sentio Taida scireque nolo'' (de meretrice)
# ''Te nova dampna vocant, Elegia: concipe fletum''
# ''Regi Francorum minimus sic Serlo suorum'' (ad [[Ludovicus VII (rex Franciae)|Ludovicum VII]] regem)
# ''Si mavis perdi lucro quam perdere lucrum''
# ''[[Venus|Cipri]], timent dii te: tu fortior es Iove, Dite!'' (de Venere)
# ''Flos floris, flori, florem, flos, flore liquori'' (de eadem)
# ''Pronus erat Veneri [[Ovidius|Naso]] sed ego mage pronus'' (de amoribus suis)
# ''Attuleram plenam, vacuam queror esse crumenam''
# ''Dum fero langorem, fero religionis amorem'' (de mutabilitate sua)
# ''Clerus, fama, valor te magnum, magnificandum''
# ''Ut clarus clarum rarusque per aera rarum'' (visio poetae)
# ''Serlo Rogero. Tu par vel nullus Homero''
# ''[[Roma]] caput superum tibi dixit: Pondera rerum''
# ''Laurenti, studio sic invigilet tua [[Clio]]''
# ''Dum studeo, dum solus eo, tres cerno puellas''
# ''Quadam nocte, loco quodam cum virgine quadam'' (de virgine corrupta)
# ''Parisius Paridi. Felix tua secula vidi''
# ''Thaydis in ceno tenuit mea vota Celeno'' (de amoribus suis)
# ''Parce, [[Cupido]]! Lora tibi do: me minus ure'' (de eisdem)
# ''Serlo tibi, quecumque sibi, qui vult tuus esse''
# ''Heres primatum, comitum flos, vas probitatum'' (de [[Simon III de Montfort|Simone III de Montfort]])&lt;ref&gt;Hoc carmen postea inscriptum est epitaphio [[Simon V de Monteforti|Simonis IV de Montfort]] qui mortuus est [[Tolosa]]e anno 1218.&lt;/ref&gt;
# ''Ut custos ortum, sol sidera, pastor ovile'' (laus abbatis)
# ''Pulcher pube [[Paris]], [[Pyrrhus|Pirrus]] probitate probaris''
# ''Voce brevi, sermone levi tibi paucula nevi''
# ''Fine patris veri finem michi constat haberi''
# ''Patribus orbatum regit artis semita natum''
# ''Exue, Musa, metum Petri visura Rosetum''
# ''Quod laudis meritum, que fame causa tueque''
# ''Fit rea fletque Venus, quod venans [[Minerva|Pallade]] plenus''
# ''Quod Serlo celat, Serlonis penna revelat!''
# {{Nota typographica|–73.|style=margin-left: -.25em;}} Proverbia Francogallica Latine explicata
# &lt;li value=&quot;74&quot;&gt;''Nostri canonici debent a canone dici''&lt;/li&gt;
# Versus [[Hugo Primas Aurelianensis|Primatis]] et responsa Serlonis
# ''Unda lavans lateres, bos litus arans, sine re res''
# ''Dici Serlo miser merui, non Serlo magister'' 
# ''[[Linquo coax ranis]], cra corvis, vanaque vanis'' 
# ''Vos michi va [[Lethe|Lete]], vobis ego dico valete'' 
# ''Mundus abit, res nota quidem, res usque notanda'' 
# ''Custos mentis ego: fas dicto nephasque relego'' (de [[angelus|angelo]]) 
# ''Nil leve, nil levum, nil hic quod non sit in evum'' (de [[Paradisus|Paradiso]]) 
# ''Hic que vita? Mori. Que spes? Superesse dolori'' (de [[Infernus|Inferno]]) 
# ''Laudem dat nullam, si vincit mitra cucullam''

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Serlon de Wilton, ''Poemes latins'' ed. Jan Oberg. Stockholm, 1965.
* F. J. E. Raby, ''A History of Secular Latin Poetry in the Middle Ages'' (Oxford: Clarendon Press, 1934. ISBN 0-19-814325-7) vol. 2 pp. 111-115.
* Marcel Schwob, ''La légende de Serlon de Wilton''. Paris, 1899.

{{NexInt}}
* [[Surgere mane]]

[[Categoria:Nati saeculo 12]]
[[Categoria:Mortui 1181]]
[[Categoria:Auctores Latini mediaevales]]
[[Categoria:Poetae Angliae]]
[[Categoria:Scriptores Angliae]]</text>
      <sha1>rhhfbn75gg2xialtrmds5bn7gnx1vhg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26036</id>
    <revision>
      <id>3990959</id>
      <parentid>3486709</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="543" sha1="r20y194foqq5e8oynlr4w53784z1htn" xml:space="preserve">{{Abecedarium Graecum}}

'''Xi'''&lt;ref&gt;''Xī'', indecl. n. Vide apud Forcellini s.v. [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=xi &quot;xi&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt; ([[Graece]] ''{{lang|grc|ξεῖ}}'', ''{{lang|grc|ξῖ}}'', nunc ''{{lang|el|ξι}}''), sive '''Ξ ξ''', est littera decima quarta [[alphabetum Graecum|alphabeti Graeci]]. In [[numeri Graeci|systemate numerali Graeco]] [[60 (numerus)|60]] denotat.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Abecedarium Graecum]]</text>
      <sha1>r20y194foqq5e8oynlr4w53784z1htn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acetum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26610</id>
    <revision>
      <id>3990973</id>
      <parentid>3842608</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T10:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3229" sha1="iekwmauovyclb94rm8sl8h143uo3qn6" xml:space="preserve">{{L}}
[[Fasciculus:Vinegar and cheese.jpg|thumb|Binae [[ampulla]]e eiusdem aceti et duae [[patella]]e cum [[caseus|caseo]] aceto sparso.]]
[[Fasciculus:18-alimenti, aceto,Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|thumb|upright=0.8|[[Mulier]] urceum aceto ex cupa implet. [[Pictura]] est de{{dubsig}} ''[[Tacuinum sanitatis|Tacuino sanitatis]]''.]]
[[Fasciculus:Barrels vinegar.jpg|thumb|upright=0.8|Aliquot aceta in cupas fusa.]]
'''Acetum'''&lt;ref&gt;Lewis, C.T. &amp; Short, C. (1879). ''A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary.'' Oxoniae: Clarendon Press; Kraus, L.A. (1844). ''Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon'' (ed. 3). Gottingae: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Latinitate mediaevali etiam &quot;[https://logeion.uchicago.edu/vinacrum vinacrum]&quot;, &quot;[https://logeion.uchicago.edu/vinegra vinegra]&quot;; ita &quot;[https://logeion.uchicago.edu/vinagrerium vinagrerium]&quot; = acetabulum&lt;/ref&gt; est {{Creanda|en|Aqueous solution|Solutio aquosa|solutio aquosa}} [[acidum aceticum|acidi acetici]] et compositorum vestigialium quae [[sapor]]es comprehendere possunt. Qui [[acidum]] ex [[aethanol]]i [[fermentatio]]ne [[manus|manu]] et [[natura]] fit. Per quinquaginta saecula vel plura,&lt;ref name=&quot;wondrugpag2&quot;&gt;[http://www.lacetoleather.com/wondrugpag2.html ''APPLE CIDER VINEGAR, The Wonder Drug of Yesterday and Today, page 2'' apud www.lacetoleather.com]&lt;/ref&gt; homines acetum faciunt, ut in rebus [[culinaria|culinariis]] et [[medicina|medicis]] adhibeatur.

Summa acidi in aceto solet stare inter 4 et 8 centesimas, saepissime fere 5 centesimas per copiam in aceto edendo et ad 18 centesimas in aceto quod adhibetur ad res in [[muria]] condendas.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070308042526/http://www.fda.gov/ora/compliance_ref/cpg/cpgfod/cpg525-825.html FDA: Sec. 525.825 Vinegar, Definitions - Adulteration with Vinegar Eels (CPG 7109.22)].&lt;/ref&gt; In acetis naturalibus praeter acidum aceticum insunt etiam quantitates minores [[acidus tartaricus|acidi tartarici]], [[acidus citricus|acidi citrici]], et aliorum.

== Proprietates ==
=== Valor pH ===
Aceti [[pH]] solet stare inter 2 - 3.5. Aceta, quae ad edendum venduntur, habent valorem pH circum 2.4.

=== Densitas ===
Aceti [[densitas]] est fere 0.96 [[g]]/[[Litrum|mL]]. Aceta cum valoribus pH maioribus sunt minore densitate.

== Historia ==
Primum acetum ab hominibus factum nobis notum in [[Aegyptus|Aegypto]] abhinc annorum 5000 fere effectum est, ubi [[archaeologus|archaeologi]] vestigia aceti in urceis invenerunt.&lt;ref name=&quot;wondrugpag2&quot; /&gt;

In [[Biblia|Bibliis Sacris]] acetum commemoratur ut res minus iucunda ([[Psalmi|Ps.]] 69:21, [[Liber Proverbiorum|Prov.]] 25:20). [[Iesus Christus|Iesu Christo]] in [[crucifixio|cruce pendenti]] acetum offertum esse dicitur ([[Evangelium secundum Ioannem|Ioh.]] 19:29).

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
; Fontes antiquiores
*[[Grimod de la Reynière|de la Reynière, Grimod]], et al. [[1804]]. ''[[Almanach des gourmands]]'' vol. 2, secunda ed. [http://www.archive.org/details/almanachdesgour00costgoog Textus, pp. 235-242]; vol. 7, pp. 76-80; vol. 8, pp. 120-124, 279-281.

[[Categoria:Condimenta]]
[[Categoria:Medicina]]
{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>iekwmauovyclb94rm8sl8h143uo3qn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Polybius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27058</id>
    <revision>
      <id>3990729</id>
      <parentid>3872580</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:03:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3990729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8541" sha1="bqdhvrj7v8u1dqq54o71mm6qpoqrl01" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Polybius''' (c. [[203 a.C.n.]]–c. [[120 a.C.n.]]; [[Graece]] {{Polytonic|Πολύβιος}}), rerum gestarum scriptor [[Graecus]], scripsit opus &quot;''[[Historiae (Polybius)|Historiae]]''&quot; appellatum quod ad annos [[220 a.C.n.]]–[[146 a.C.n.]] pertinet. Etiam vero praeclarus est ille, propter suas notiones de [[trias politica|aequilibritate politica]] in [[forma administrationis|gubernatione administranda]].

== Vita ==
[[Fasciculus:Polybius ed. Casaubon 1609 title.jpg|thumb|''[[Historiae (Polybius)|Historiae]]'' Polybii: titulus editionis bilinguis [[Isaacus Casaubonus|Casaubonianae]] (Coloniae Agrippinae, 1609)]]
[[Megalopolis|Megalopoli]] in [[Arcadia]] nobili diviteque familia natus et verisimiliter ab optimis magistris educatus, Polybius prima aetate [[Philopoemen]]em comitabatur, apud quem et scientiam militarem et rerum publicarum administrandarum sollertiam percepit. Pater eius, [[Lycortas]], [[Foedus Achaicum|Foederis Achaici]] strategus fuerat et tempore belli inter Romanos et Macedonum regem [[Perses (Macedonum rex)|Perseum]] circa 169 a.C.n. Polybius [[Hipparchus (discretiva)|hipparchiam]] adeptus est&lt;ref&gt;''[[Historiae (Polybius)|Historiae]]'' XXVIII,6.&lt;/ref&gt; : unde verisimile et ipsum paulo post strategiam gesturum fuisse. In illis angustiis rerum libertatem patriae suae ceteris postpositis tueri volebat. At quia pater Lycortas in conciliis suaserat ut neutris partibus in illo bello faverent&lt;ref&gt;''[[Historiae (Polybius)|Historiae]]'' XXVIII,6.&lt;/ref&gt;, ab inimicis, qui aliter de rebus publicis censuerant, apud victores Romanos incusatus est&lt;ref&gt;''Hist.'' XXVIII,3.&lt;/ref&gt; ; qui filium Polybium inter obsides tradi iusserunt atque eum Romam duxerunt ubi septemdecim annos remansit. Romae autem propter mores elegantes in [[gens Aemilia|gentem Aemiliam]], familiam nobilissimam, receptus est, praecipue [[Lucius Aemilius Paullus Macedonicus|Aemilii Pauli]] gratia, qui [[Tertium Bellum Macedonicum|Bello Tertio Macedonico]] apud [[Pydna]]m victoriam rettulerat. Aemilius Paulus ei liberos suos, [[Quintus Fabius Maximus Aemilianus|Fabium Maximum]] et [[Scipio Aemilianus Africanus|Scipionem Iuniorem]], praecipiendos commendavit&lt;ref&gt;''Hist.'' XXXI,23sqq. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Lybica'' 630.&lt;/ref&gt;. Cum obsides Achaei anno [[150 a.C.n.]] liberati essent&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Cato Maior'' IX.&lt;/ref&gt;, Polybio domum redire licuit. Iam proximo anno tamen cum amico et quondam discipulo Scipione ad [[Africa]]m contendit&lt;ref&gt;''Hist.'' XXXVI,11.&lt;/ref&gt;, obsidioni [[Carthago|Carthaginiensium]] ([[146 a.C.n.]]) ut interesset.

Eodem anno ([[146 a.C.n.]]) [[Corinthus|Corintho]] deleto, ad Graeciam rediit et, quia peritus rerum Romanarum erat, condicionem popularium suorum post cladem acceptam aliquantum lenire potuit&lt;ref&gt;Hist. XXXVIII,4 et XXXIX,3-5. [[Plutarchus]], ''Philop''., 21. [[Strabo]] VIII,6,28.&lt;/ref&gt;, dum eos novis legibus a Romanis datis (id est servitute) assuefacit ; quapropter magnis honoribus in Graecia dignus visus est&lt;ref&gt;''Hist.'' XXXIX,3,11 et XXXIX,5. Quod confirmat [[Pausanias (scriptor)|Pausanias]] in ''[[Descriptio Graeciae|Periegesi]]'' sua VIII.30.8-9.&lt;/ref&gt;.

Exinde videtur ille trivisse tempus Romae, opere suo historico perficiendo occupatus, nisi cum per quas terras explorasse ad historias suas intererat, iter faciebat. Milites quoque et oculares testes adisse atque interrogasse contendit, ut per eos de rebus gestis quas narrabat certior fieret. Simili modo tabulas publicas quaesisse et lectitasse ipse adfirmat.

Pauca sunt nota de seniore vita Polybii. Versimilius est quod cum Scipione ad Hispaniam iter fecit, cui de rebus militaribus consiliabatur&lt;ref&gt;''Hist''. XXXVIII,19 et 21. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Punica'' 132.&lt;/ref&gt;, quia in ''[[Bella celtiberica|Bello Numantino]]'', monographia hodie deperdita, hoc bellum cum Celtiberis descripsisse traditus est. Necnon fortasse senex in Graeciam revertit, quoniam multae inscriptiones et statuae&lt;ref&gt;Quattuor in [[Arcadia]] statuae a [[Pausanias (scriptor)|Pausania]] memorantur ː [[Megalopolis|Megalopoli]], [[Mantinea]]e, Lycosurae, Pallantii&lt;/ref&gt; in illius honorem decretae ibi supersunt. Traditur quomodo mortuus sit, cum deorsum ab equo decidisset.

== Opera ==
Polybius plura opera scripsit, quorum pars maxima est perdita. Primum scripsit vitam [[Philopoemen]]is&lt;ref&gt;''[[Historiae (Polybius)|Historiae]]'' X,21-24. Confer commentarium Pauli Pedech, 'Polybe et l'Éloge de Philopœmen', ''Revue des Études Grecques'', 1951 (64) : 82-103 [http://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1951_num_64_299_3217?h=polybe Hic legere potes]&lt;/ref&gt;, Achaici politici, quo opere hodie deperdito [[Plutarchus]] usus est&lt;ref&gt;Vita Philopoeminis est una e ''[[Vitae parallelae|Vitis Parallelis]]''&lt;/ref&gt;. Insuper id quod videtur tractatus satis amplus fuisse, ''Tactica'' inscriptus, composuit in quo de scientia militari Graecorum et Romanorum, in primis de poliorcetica tractavit&lt;ref&gt;''[[Historiae (Polybius)|Historiae]]'' IX,20,4.&lt;/ref&gt;. Cuius parva fragmenta fortasse in ''[[Historiae (Polybius)|Historiis]]'' supersunt, sed ipsum est amissum. Aliudque opus eius perdidimus, si quidem Ciceroni credimus&lt;ref&gt;''Ad Fam'' V,12,2.&lt;/ref&gt; id est monographiam de [[Bella celtiberica|Bello Numantino]], e quo colligi solet Polybium Scipionem Aemilianum et in hanc expeditionem secutum esse. At magnum illius opus erant sane ''Historiae'' quadraginta libris digestae. Cuius operis libri 1-5 fere integri, librorum autem posteriorum fragmenta tantum servantur. Quae historia [[Livius|Tito Livio]] saepe praecipuus fons in quarta decade fuit.

Polybius est unus e primis historicis, qui historiam scientiam esse putaret cuius officium esset veritatem rerum e testimoniis variis conquirere et veras causas eventorum dinoscere : ita enim solum utilem lectoribus studentibusque fore.

== Fontes ==
* [[Pausanias]] libro octavo ''[[Graeciae descriptio]]nis'' 30.8-9 et 37.2 et 44.5 et 48.8.
* {{Strabo}} XVII.1.12

== Notae ==
&lt;references /&gt;
== Plura legere si cupis ==
* Philippus Berger, &quot;La xénophobie de Polybe&quot;, Revue des Études Anciennes, 1995 (97) : 517-525 [http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1995_num_97_3_4626?h=polybe Hic legere potes]
* Michael Dubuisson, ''Le Latin de Polybe : les implications historiques d'un cas de bilinguisme'', Parisiis : Klincksieck, 1985. [http://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1988_num_66_1_6933_t1_0116_0000_2 Recensio critica]
** 'Sur la mort de Polybe', ''Revue des Études Grecques'', 1980 (93) : 72-82 [http://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1980_num_93_440_4259 Hic legere potes]
*Matthias Gelzer, ''Über die Arbeitsweise des Polybios'', Heidelbergae, 1954 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1957_num_26_2_3329_t1_0463_0000_2 Recensio critica]
* Arnaldo Momigliano, &quot;Polybius reappearance in western Europe&quot; in ''Polybe : neuf exposés suivis de discussions'', Genevae, Fondation Hardt, 1974ː 347-372.
* Paulus Pedech, 'Les idées religieuses de Polybe. Étude sur la religion de l'élite gréco-romaine au IIe siècle av. J.-C.', ''Revue de l'histoire des religions'', 1965 (167) : 35-68 [http://www.persee.fr/doc/rhr_0035-1423_1965_num_167_1_8120?h=polybe Hic legere potes]
** 'Notes sur la biographie de Polybe', Les Etudes classiques, 1961(29) : 145sqq.
* ''Polybios und seine Historien'', Steiner, 2013 [https://web.archive.org/web/20160305000511/http://www.steiner-verlag.de/uploads/tx_crondavtitel/datei-datei/9783515104777_i.pdf Summarium] [http://research.ncl.ac.uk/histos/documents/2015RR01NicholsononGriebKoehnPolybios.pdf Recensio critica]
* Scott Farrington, [http://research.ncl.ac.uk/histos/documents/2015A02FarringtonALikelyStory.pdf 'A Likely Story: Rhetoric and the Determination of Truth in Polybius' Histories'], Histos 2015(9).
* Ioannes Georgius Texier, 'Polybe géographe' in ''Dialogues d'histoire ancienne'', 1976 (2) : 395-411 [http://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1976_num_2_1_2754 Hic legere potes]
* Ariminus Verdin, ' Trois approches de Polybe ', ''Revue belge de philologie et d'histoire'', 1975(53) : 66-74 [http://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1975_num_53_1_3035 Hic legere potes]

== Nexus externi ==
* [http://catalog.hathitrust.org/Record/009035311 Editio Graecolatina Historiarum (1789-1795) a [[Iohannes Schweighaeuser|Ioanne Schweighaeuser]] curata]

[[Categoria:Historici Graeci antiqui]]
[[Categoria:Scriptores Graeci antiqui]]
[[Categoria:Auctores Graeci antiqui]]
[[Categoria:Legati Graeci antiqui]]
[[Categoria:Nati saeculo 3 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui saeculo 2 a.C.n.]]</text>
      <sha1>bqdhvrj7v8u1dqq54o71mm6qpoqrl01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tarquinii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27576</id>
    <revision>
      <id>3990895</id>
      <parentid>3570776</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T00:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="fqxb8c7drgi2cpew0amg7h9ir1fmk66" xml:space="preserve">{{pro pagina discretiva vide|Cornetum (discretiva)}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Tarquinia03.JPG|thumb|Despectus in Tarquiniam novam e [[Via Aurelia]]]]
'''Tarquinii'''&lt;ref name=&quot;LS&quot;&gt;&quot;Tarquinii ... Tarquiniensis&quot;: {{L&amp;S}}&lt;/ref&gt; seu '''Cornetum'''&lt;ref name=&quot;graesse&quot;&gt;{{Graesse}}&lt;/ref&gt; ([[Lingua Etrusca|Etrusce]]: ''Tarχ(u)na''; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''Tarquinia'') est [[Urbes Italiae|urbs]] [[Italia]]e ac [[Commune Italiae|municipium]], circiter 16&amp;thinsp;470 incolarum, in [[Regio Italiae|regione]] [[Latium|Latio]] et in [[Provincia Viterbiensis|provincia Viterbiensi]] situm.

== Nomina urbis ==
Tarquinii&lt;ref name=&quot;Castiglioni&quot;&gt;{{Castiglioni}}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nomi d'Italia&quot;&gt;Nomi d'Italia - AAVV, De Agostini&lt;/ref&gt; {{victio|Tarquinii|orum|m}} alia nomina Latina habent: ''Cornetum''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Nomi d'Italia&quot; /&gt; {{victio|Cornetum|i|n}}, ''Tarquinae''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;, ''Tarquiniae''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;, ''Tarquinium''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;, ''Tarquinum''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;, ''Corgnetum''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;, ''Cornietum''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;, ''Castrum Novum''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;, ''Castrum Novum ad Martam''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt;. Urbani ''Tarquinienses''&lt;ref name=&quot;Castiglioni&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt; appellantur.

== Historia ==
Tarquinii in [[Etruria]], non Latio, iacere ab antiquis censi sunt.

Tarquinii sunt una ex antiquissimis [[Etrusci]]s urbibus. Cunctis his mythis—de conditore [[Tarchon]]e, fratre aut filio [[Tyrrhenus|Tyrrheni]], et de infante [[Tages|Tage]], qui Etruscis [[Disciplina Etrusca|disciplinam]] dedit—traditur magna antiquitas et gravitas de rebus culturalibus illius urbis. Archaeologi praeterea ibi priscum vicum Etruscum potentem, multo antequam introductae sunt litterae, invenerunt. [[Dodecapolis Etrusca]]e urbs fuit.

== Clari cives ==
* [[Tages]]
* [[Tarchon]]

=== Nati ===
* [[Vincentius Cardarelli]], [[scriptor]] et [[poeta]] [[Italia|Italicus]].

== Urbis administratio ==
A die 11 Iunii 2017, praesens praefectus Tarquiniorum Petrus Mencarini est.

== Aedificia egregia ==
* Cathedralis Tarquiniorum,
* Museum nationalis Tarquiniensis

== Ecclesia Catholica Romana ==
Tarquinii cum [[Centumcellae|Centumcellis]] [[sedes episcopalis]] sunt, quae [[Dioecesis Centumcellarum-Tarquiniensis]] appellatur. Sedes episcopalis Centumcellarum-Tarquiniensis [[Dioecesis Sedi Apostolicae immediate subiecta]] est.

== Fractiones, vici et loci in municipio ==
=== Fractiones ===
* [[Marina Velca]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: [[:it:Marina Velca|Marina Velca]]),
* ''Tarquinia Lido''.
* ''Saline'', 
* ''Sant' Agostino''.

== Municipia finitima ==
* [[Castrum Montis Alti (Latium)|Castrum Montis Alti]], 
* [[Centumcellae]] ([[Urbs metropolitana Romae Capitis|RM]]), 
* [[Mons Romanus]], 
* [[Tulphae]] ([[Urbs metropolitana Romae Capitis|RM]]), 
* [[Tuscana]],
* [[Vicus Aluminis]] ([[Urbs metropolitana Romae Capitis|RM]]).

== Notae ==
&lt;references/&gt;

{{NexInt}}
* [[Viterbium]] (''urbs''),

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Tarquinia|Tarquinios}}
* [http://www.comune.tarquinia.vt.it/ Situs publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}
* &quot;[http://www.mysteriousetruscans.com/tarchna.html Tarchna] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot; apud ''Mysterious Etruscans''

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Imago:Etruskischer Meister 001.jpg|Musicus cum lyra, e sepulchro &quot;triclini&quot; dicto
Imago:Tomba Della Fustigazione.jpg|Sepulchrum &quot;verberationis&quot; dictum
Imago:Tarquinia Tomb of the Leopards.jpg|Sepulchrum &quot;pardorum&quot; dictum
&lt;/gallery&gt;

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Tarquinii| ]]</text>
      <sha1>fqxb8c7drgi2cpew0amg7h9ir1fmk66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Puteus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27652</id>
    <revision>
      <id>3990718</id>
      <parentid>3882583</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1095" sha1="s7i32t0in2p9liiym7qs849rhec0bro" xml:space="preserve">{{pro pagina discretiva vide|Puteus (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fresh water fountain.jpg|thumb|Aqua de [[epitonium|epitonio]] putei [[Helvetia|Helvetici]] fluit]]
'''Puteus''' est [[cavum]] in [[terra]] [[fossa|fossum]] ad [[aqua]]m obtinendam; praecipue significat [[foramen]] directum rotundumque, muris [[caementum|caementiciis]] praeditum, ad altitudinem [[aqua terrestris|aquae subterraneae]] immersum. [[Aqua]] [[antlia (mechanica)|antlia]] trahitur aut vasculo sicut hama quod [[machina]] vel [[manus|manu]] elevatur.

Ut dicit [[Forcellini]], &quot;Puteus est locus, qui perpetuas habet aquas ex terrae venis manantes, non tamen [[fons|fontium]] more foras erumpentes. Differt a [[cisterna]], quae aquam pluviam collectam servat.&quot;&lt;ref&gt;{{Forcellini}} s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=puteus &quot;puteus.&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
*[[Aquae ductus]]
*[[Fons sacer]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Water wells|puteos}}

[[Categoria:Instrumenta]]

{{Myrias|Technologia}}</text>
      <sha1>s7i32t0in2p9liiym7qs849rhec0bro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Terra Nova (discretiva)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28503</id>
    <revision>
      <id>3990790</id>
      <parentid>3598098</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2264" sha1="m8335ezry5887k9i5a0kki533pdqa5w" xml:space="preserve">{{discretiva}}

'''Terra Nova''' seu '''Terranova''' significare potest:

==Geographia==
* '''[[Terra Nova]]''': insula in [[Canada]],
* '''[[Terra Nova (Albania)]]''' seu Neocastrum: urbs Albaniae.
* '''[[Terra Nova (Bahia)]]''': [[Commune]] Commune in provincia [[Bahia]], in [[Brasilia]]
* '''[[Terra Nova (Finnia)|Terra Nova]]''' seu '''[[Nylandia]]''': regio [[Finnia]]e,
* '''[[Terra Nova (Lucania)]]''' seu '''[[Terranova (Lucania)]]''' (alia nomina: '''[[Terra Nova Apollinensis]]'''):
* '''[[Terra Nova (Pernambucum)]]''': [[Commune]] in [[Pernambucum|Pernambuco]] provincia in [[Brasilia]]
* '''[[Terra Nova (Provincia Consentina)]]''' seu '''[[Terranova (Provincia Consentina)]]''' (alia nomina: '''[[Tapominulium]]''', '''[[Thurium (Bruttium)|Thurium]]'''):
* '''[[Terra Nova (Provincia Laudensis)]]''' (alia nomina: '''[[Terra Nova Passerinorum]]'''):
* '''[[Terra Nova (Sardinia)]]''' seu '''[[Olbia (Italia)]]''' (alia nomina: '''[[Phausania]]''', '''[[Civita]]''', '''[[Terra Nova Phausania]]''', '''[[Terranova Phausania]]'''):
* '''[[Terra Nova (Sicilia)]]''' seu '''[[Gela]]''' (alia nomina: '''[[Heraclea (Sicilia)]]''', '''[[Terra Nova Siciliae]]''', '''[[Terranova Siciliae]]'''):
* '''[[Terra Nova (Tuscia)]]''' seu '''[[Terranova (Tuscia)]]''' (alia nomina: '''[[Castrum Sanctae Mariae]]''') :* '''[[Terra Nova (Urbs metropolitana Regina)]]''' seu '''[[Terranova (Urbs metropolitana Regina)]]''' (alia nomina: '''[[Terra Nova Sancti Martini ad Montem]]''', '''[[Fanum Sancti Martini ad Montem]]''', '''[[Terra Nova Calabriae]]'''):
* '''[[Terra Nova et Terra Laboratoria]]'''

==Alii sensus==
* '''[[Terra Nova (hortus naturalis publici)]]''': nomen hortus naturalis publici in [[Terra Nova]], 
* '''[[Terra Nova (statio antarctica)]]''': statio Italiana in [[Antarctica]]: [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''Statione Baia Terra Nova'',
* '''[[Terra Nova (expeditio)]]''': Expeditio Antarctica nomine Terra Nova inter 1910 et 1912
* '''[[Terra Nova (Heavy Gear)]]''': Nomen planetae in ludo computatrali [[Anglice]] ''Heavy Gear''
* '''[[Terra Nova (Strike Force Centauri)]]''': Ludus computatralis firmae [[Anglice]] ''Looking Glass Technologies'', &quot;Terra Nova: Strike Force Centauri&quot;

==Nexus interni==
* [[Nova Zembla]] vel '''Terra nova'''</text>
      <sha1>m8335ezry5887k9i5a0kki533pdqa5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29061</id>
    <revision>
      <id>3990918</id>
      <parentid>3351334</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="82i6789g7jvhsn079odxf61onhens0r" xml:space="preserve">:''Si libertum Ciceronis quaeris, vide [[Marcus Tullius Tiro |Marcum Tullium Tironem]].''
[[Fasciculus:Defense.gov photo essay 100813-D-7203C-010.jpg|thumb|Tirones milites marini [[CFA|Civitatum Foederatarum]] decursum [[Didacopolis|Didacopoli]] faciunt.]]
'''Tiro''' est, sensu stricto, [[miles]] novus et rudis [[militia]]e. Itaque ''tirocinium'' in [[Roma antiqua]] erat primum rudimentum seu experimentum militiae.

Latiore sensu, extra rem militarem, tiro dicitur quicumque in qualibet arte novus et rudis est. In Roma antiqua tiro dicebatur praecipue adulescens, quo primum tempore, sumpta virili [[toga]], in [[forum Romanum|forum]] prodit, et [[orator]], in foro primum verba facturus.

Tiro ecclesiasticus vel monasticus [[novicius]] appellatur.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat}}
{{Forcellini}}s.v. [https://web.archive.org/web/20220408201844/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=tiro &quot;tiro&quot;].

{{stipula}}

[[Categoria:Eruditio]]</text>
      <sha1>82i6789g7jvhsn079odxf61onhens0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pruina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30437</id>
    <revision>
      <id>3990714</id>
      <parentid>3859799</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1267" sha1="n2ktw67bygspjsbeu3f1cpt5encb27j" xml:space="preserve">[[Fasciculus:D Hoarfrost 3.jpg|thumb|Pruina vel ''rima'' mollis frigido die [[hiems|hiemali]] in [[Saxonia Inferior|Saxonia Inferiore]].]]
'''Pruina''' est [[ros]] frigore concretus, qui tempore hiemali et sereno fit; &quot;pruina e rore gelido gignitur&quot;, ut [[Gaius Plinius Secundus|Plinius]] dicit&lt;ref&gt;''[[Naturalis historia (Plinius)|Naturalis historia]] II.61.&lt;/ref&gt;. &quot;Hiberno ac verno tempore, pruina iam exhalata, propellunt oves in pabulum&quot;&lt;ref&gt;[[Marcus Terentius Varro|Varro]], ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]], II 2, 5.&lt;/ref&gt;.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Reif, Großschönau.jpg|Pruina.
Fasciculus:Rauhreif.JPG|Pruina in [[herba|herbis]].
Fasciculus:Saint-Amant 16 Gelée blanche 2008.jpg|Pruina in [[herba|herbis]].
Fasciculus:Reif auf einem Baum (fcm).jpg|Pruina in [[arbor]]e.
&lt;/gallery&gt;


{{NexInt}}
* [[Humiditas]]
* [[Nebula (meteorologia)]]

==Fontes==
{{forcellini}}[https://web.archive.org/web/20241205103427/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=pruina sub verbo]
* [https://www.treccani.it/enciclopedia/brina_(Enciclopedia-Italiana)/ ''Enciclopedia Italiana'']

[[Categoria:Clima]]
[[Categoria:Glacies]]
[[Categoria:Meteorologia]]
[[Categoria:Praecipitatio]]

{{scien-stipula}}

{{Myrias|Physica}}</text>
      <sha1>n2ktw67bygspjsbeu3f1cpt5encb27j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Claudius Gothicus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33378</id>
    <revision>
      <id>3990721</id>
      <parentid>3977310</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>capsa et fontes</comment>
      <origin>3990721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="r2gmnaomvoe682rdt8b1h93m1gyvrva" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidatorum}}
'''Claudius (II) Gothicus''' aut accurate '''Marcus Aurelius Claudius Gothicus''' ([[Sirmium|Sirmii]] in [[Pannonia]] scilicet die [[10 Maii]] anno [[214]] aut [[219]] natus - propter pestis pestem vere anno [[270]] obiit) fuit ab anno [[268]], cum [[caedis|caedi]] decessoris eius [[Gallienus|Gallieni]] auxilium dedit usque ad annum 270 [[imperator]] [[Imperium Romanum|Romanus]].

== Eventus militares ==

=== Pugna apud Naissum ===
Anno 268 imperator Claudius [[Gothi|Gothos]], qui in [[Graecia]]m in vaserunt, apud [[Naissus|Naissum]] urbem pugna vicit et ita cognomen Gothici adeptus est.

=== Proelium ad Benacum lacum ===
Paucis mensibus post [[Alamanni|Alamannos]] apud [[Benacus lacus|Benacum Lacum]] proelio vicit. 

== Consilia ==
Claudius Gothicus senatores legatos non ad expeditiones militum adhibuit, quod factum hominibus ignobili loco natis valde placuit.

== Fontes de vita et principatu Claudii ==
* [[Aurelius Victor]], ''[[De Caesaribus (Victor)|De Caesaribus]]'' 34
* ''[[Epitome de Caesaribus]]'' 34
* [[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]], ''[[Breviarium (Eutropius)|Breviarium]]'' 9.11
* ''[[Historia Augusta]]'', &quot;Divus Claudius&quot; (vita [[Trebellius Pollio|Trebellio Pollionis]] adscripta: [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Historia_Augusta/Claudius*.html Textus Latine et Anglice])
* [[Ioannes Zonaras|Zonaras]], ''[[Epitome historiarum (Zonaras)|Epitome historiarum]]'' vol. 3 pp. 149-151 Dindorf

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Claudius II|Claudium Gothicum}}
{{Fontes biographici}}
* [https://web.archive.org/web/20110830085225/http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm De Claudio Gothico] in &quot;''De Imperatoribus Romanis''&quot; (pagina [[Anglice]] scripta a Richardo D. Weigel)

{{bio-stipula}}

{{Imperatores Romani}}

{{Index consulum sub principatu electorum|
praedecessores= [[Paternus (consul 268)|Paternus]] II et [[Marinianus|Egnatius Marinianus]]|
annus= 269&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Paternus (consul 269)|Paterno]]|
successores= [[Flavius Antiochianus]] II et [[Virius Orfitus]]}}

[[Categoria:Mortui 270]]
[[Categoria:Imperatores Romani]]
[[Categoria:Nati saeculo 3]]
[[Categoria:Discrimen Tertii Saeculi]]</text>
      <sha1>r2gmnaomvoe682rdt8b1h93m1gyvrva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edictum Namnetense</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33392</id>
    <revision>
      <id>3990867</id>
      <parentid>3715701</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de religione publica et libertate religionis</comment>
      <origin>3990867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1424" sha1="i7q21d7kytq7ym1s9uv8hrxm2v4zegx" xml:space="preserve">[[File:Édit de Nantes. Page 24 - Archives Nationales - AE-II-763.jpg|thumb|Edictum Namnetense]]
'''Edictum Namnetense''' anno [[1598]] [[Aprilis|mense Aprili]] a rege Francogallico [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrico IV]] [[Portus Namnetus|Namneti]] subscriptum est. Hoc edicto [[Protestantes|Protestantibus]] videlicet secutoribus [[Ioannes Calvinus|Ioannis Calvini]] et [[Hugenoti]]s [[tolerantia]] in [[Francia]] [[ecclesia catholica|catholica]] promissa est.  Catholica fides [[religio publica|publica religio]] confirmata, confessio autem Calvini amplius crescere vetita est. Ita bella religiosa circa triginta sex annos finiebantur. Pluries centena milia Protestantium expulsi erant.
 
Anno autem [[1685]] mense Octobri rex [[Ludovicus XIV|Ludovicus XIV]] hoc edictum novo quodam [[Fons Bleaudi|Fonte Bleaudi]] subscripto revocavit. Deinde iterum pluries centena milia protestantium alias in terras fugerunt exempli gratia in [[Brandenburgum]].

{{NexInt}}
*[[edictum Potestampiense]]
*[[libertas religionis]]

== Nexus externus ==
*[https://web.archive.org/web/20201130074837/http://www.jura.uni-saarland.de/projekte/Bibliothek/text.php/?id=18 Bibliothecae Saravipontanae textus Latinus Ioannis Pauli Bauer]

{{hist-stipula}}

[[Categoria:Hugenoti]]
[[Categoria:Historia Franciae]]
[[Categoria:Henricus IV (rex Francorum)]]
[[Categoria:Religio et civilitas]]
[[Categoria:Decreta 1598]]
[[Categoria:Portus Namnetum]]</text>
      <sha1>i7q21d7kytq7ym1s9uv8hrxm2v4zegx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990875</id>
      <parentid>3990867</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de edicto tolerantiae</comment>
      <origin>3990875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="2flq4x6sf5p7prjupj5oc16j1yvlpaq" xml:space="preserve">[[File:Édit de Nantes. Page 24 - Archives Nationales - AE-II-763.jpg|thumb|Edictum Namnetense]]
'''Edictum Namnetense''' anno [[1598]] [[Aprilis|mense Aprili]] a rege Francogallico [[Henricus IV (rex Franciae)|Henrico IV]] [[Portus Namnetus|Namneti]] subscriptum est. Hoc edicto [[Protestantes|Protestantibus]] videlicet secutoribus [[Ioannes Calvinus|Ioannis Calvini]] et [[Hugenoti]]s [[edictum tolerantiae|tolerantia]] in [[Francia]] [[ecclesia catholica|catholica]] promissa est.  Catholica fides [[religio publica|publica religio]] confirmata, confessio autem Calvini amplius crescere vetita est. Ita bella religiosa circa triginta sex annos finiebantur. Pluries centena milia Protestantium expulsi erant.
 
Anno autem [[1685]] mense Octobri rex [[Ludovicus XIV|Ludovicus XIV]] hoc edictum novo quodam [[Fons Bleaudi|Fonte Bleaudi]] subscripto revocavit. Deinde iterum pluries centena milia protestantium alias in terras fugerunt exempli gratia in [[Brandenburgum]].

{{NexInt}}
*[[edictum Potestampiense]]
*[[libertas religionis]]

== Nexus externus ==
*[https://web.archive.org/web/20201130074837/http://www.jura.uni-saarland.de/projekte/Bibliothek/text.php/?id=18 Bibliothecae Saravipontanae textus Latinus Ioannis Pauli Bauer]

{{hist-stipula}}

[[Categoria:Hugenoti]]
[[Categoria:Historia Franciae]]
[[Categoria:Henricus IV (rex Francorum)]]
[[Categoria:Religio et civilitas]]
[[Categoria:Decreta 1598]]
[[Categoria:Portus Namnetum]]</text>
      <sha1>2flq4x6sf5p7prjupj5oc16j1yvlpaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spatium Calabi-Yau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37692</id>
    <revision>
      <id>3990869</id>
      <parentid>3793370</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9888" sha1="03yul4duml7gk77vzihllqit6khktcj" xml:space="preserve">'''Spatium Calabi–Yau,''' vel '''multiplex Calabi–Yau,''' in [[mathematica]] et [[physica theoretica]], est specialis multiplicum classis. In [[theoria chordarum]], [[spatium|spatii]] [[tempus|temporisque]] dimensiones putantur habere formam multiplicis Calabi-Yau in sex [[dimensio]]nibus celatis. &lt;!--E wiki Anglica: The precise definition of a Calabi-Yau manifold, given below, builds on a considerable mathematical background. The designation &quot;Calabi-Yau space&quot; for a member of this class was coined by physicists in the 1980s,[1] but mathematicians have been studying such manifolds since at least the 1950s. Physical insights about Calabi-Yau manifolds, especially mirror symmetry, led to tremendous progress in pure mathematics. --&gt;

== Definitio formalis ==
Multiplex Calabi-Yau recte est [[multiplex Kähler]] cuius [[classis Chern]] evanescitur. . . . &lt;!-- A Calabi-Yau manifold of complex dimension ''n'' is also called a '''Calabi-Yau ''n''-fold'''. The mathematician [[Eugenio Calabi]] [[Calabi conjecture|conjectured]] in [[1957]] that all such manifolds admit a [[Ricci-flat]] metric (one in each [[Kähler class]]), and this conjecture was proved by [[Shing-Tung Yau]] in [[1977]] and became Yau's theorem. Consequently, a Calabi-Yau manifold is a [[Compact manifold|compact]] Ricci-flat Kähler manifold.

It is possible for the first Chern class to vanish as an element of the real [[cohomology group]], so that the manifold has a Ricci-flat metric, yet not as an element of the integral cohomology group, so that the manifold does not have a global nowhere vanishing [[holomorphic form|holomorphic (n,0)-form]].

Equivalently one may define a Calabi-Yau ''n''-fold as a manifold with an [[SU(n)]] [[holonomy]]. Yet another equivalent condition is that the manifold admit a global nowhere vanishing [[holomorphic form|holomorphic (n,0)-form]].

The first Chern class vanishes if and only if the [[canonical bundle]] is trivial, which in turn is the case if and only if the [[canonical class]] is the zero class. While the Chern class fails to be well-defined for singular Calabi-Yau's, the canonical bundle and canonical class may still be defined and so may be used to extend to definition of a smooth Calabi-Yau manifold to a possibly singular ''Calabi-Yau variety''. --&gt;

== Exempla ==
In una dimensione complice, sola exempla compacta sunt [[torus|tori]], qui familiam unius parametri formant. . . . &lt;!-- The Ricci-flat metric on a torus is actually a [[flat metric]], so that the [[holonomy]] is the [[trivial group]], for which SU(1) is another name. A one-dimensional Calabi-Yau manifold is a complex [[elliptic curve]], and in particular, [[algebraic variety|algebraic]].

In two complex dimensions, the [[K3 surface]]s furnish the only compact simply connected Calabi-Yau manifolds. Non simply-connected examples are given by [[abelian surface]]s. [[Enriques surface]]s and [[hyperelliptic surface]]s have first Chern class that vanishes as an element of the real cohomology group, but not as an element of the integral cohomology group, so Yau's theorem about the existence of a Ricci-flat metric still applies to them but they are not usually considered to be Calabi-Yau manifolds. Abelian surfaces are sometimes excluded from the classification of being Calabi-Yau, as their holonomy (again the trivial group) is a [[subgroup|proper subgroup]] of SU(2), instead of being isomorphic to SU(2). On the other hand, the holonomy group of a K3 surface is the full [[SU(2)]], so it may properly be called a Calabi-Yau in 2 dimensions.  

In three complex dimensions, classification of the possible Calabi-Yau manifolds is an open problem, although Yau suspects that there is a finite number of families (albeit a much bigger number than his estimate from 20 years ago). One example of a three-dimensional Calabi-Yau manifold is a non-singular [[quintic threefold]] in [[complex projective space|'''CP'''&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;]], which is the [[algebraic variety]] consisting of all of the zeros of a homogeneous quintic [[polynomial]] in the homogeneous coordinates of the '''CP'''&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;. Some discrete quotients of the quintic by various '''Z'''&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; actions are also Calabi-Yau and have received a lot of attention in the literature. One of these is related to the original quintic by [[mirror symmetry]].

For every ''n'', the [[zero set]] of a general homogeneous degree ''n+2'' polynomial in the homogeneous coordinates of the complex projective space '''CP'''&lt;sup&gt;n+1&lt;/sup&gt; is a compact Calabi-Yau n-fold, although it is not always a [[differentiable manifold]].  The case ''n=1'' describes an elliptic curve, while for ''n=2'' one obtains a K3 surface, one of which is a singular '''Z'''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; quotient of the 4-torus. --&gt;

== Proprietates ==
* Prima [[classis Chern]] evanescitur (definitione)
* [[Canonica classis]] evanescitur (definitione)
* Admittum [[Ricci-planum]] metricum ([[coniectura Calabi]], [[theorema Yau]])
* [[Kodaira dimensio]] zerum

== Applicationes in theoria superchordarum ==
Multiplices Calabi-Yau graves sunt in [[theoria superchordarum]]. . . . &lt;!-- In the most conventional superstring models, decem dimensiones coniecturales in [[thoeria chordarum]] are supposed to come as four of which we are aware, carrying genus [[fibration]]nis cum sexta dimensione fibralis. [[Compactificatio]] in Calabi-Yau ''n''-plexus are important because they leave some of the original [[supersymmetria]]e non fractae. More precisely, in the absence of [[Ramond-Ramond field|fluxibus]], compactificatio in Calabi-Yau 3-plexu (dimensionis realis 6) leaves one quarter of the original supersymmetria no fracta si [[holonomia]] est plenum SU(3).  

More generally, a flux-free compactificatio in ''n''-multiplice cum holonomia SU(''n'') leaves 2&lt;sup&gt;1−''n''&lt;/sup&gt; of the original supersymmetry unbroken, corresponding to 2&lt;sup&gt;6−''n''&lt;/sup&gt; supercharges in a compactification of type II [[supergravity]] or 2&lt;sup&gt;5−''n''&lt;/sup&gt; supercharges in a compactification of type I.  When fluxes are included the supersymmetry condition instead implies that the compactification manifold be a [[generalized Calabi-Yau]], a notion introduced in 2002 by [[Nigel Hitchin]].&lt;ref&gt;{{cite journal| title=Generalized Calabi-Yau Manifolds| url=http://arxiv.org/abs/math.DG/0209099| first=Nigel| last=Hitchin| year=2002}}&lt;/ref&gt;  These models are known as [[flux compactification]]s.

Essentially, Calabi-Yau manifolds are shapes that satisfy the requirement of space for the six &quot;unseen&quot; spatial dimensions of string theory, which may be smaller than our currently observable lengths as they have not yet been detected. A popular alternative known as [[large extra dimension]]s, which often occurs in [[braneworld]] models, is that the Calabi-Yau is large but we are confined to a small subset on which it intersects a [[D-brane]].--&gt;

== Multiplex Calabi-Yau in cultura populare ==
Coniunctio (Anglice: ''Combine'') in [[ludus computatralis|ludo computatrali]] ''[[Half-Life 2]]'' utitur [[teleportatio]]nis machina spatio Calabi-Yau simile ut usores inter universos teleportet; ludi tempore, technologia non cessit percursioni locali in nostro universo, quia &quot;tenebrosae energiae aequationes non inclusit.&quot;

Spatium Calabi-Yau in [[mythistoria]] ''[[The Quantum Archangel]]'' erga ''[[Doctor Who]]'' est domus creaturarum et entitatum qui praeter [[spatium]] [[tempus]]que vivunt: Chronovores (in libro ''[[The Time Monster]]''), Eterni (in ''[[Enlightenment (Doctor Who)|Enlightenment]]''), et Custodes (in [[Black Guardian]], [[White Guardian]], et similibus). Hoc spatium dicitur exsistere in relatione ipsa erga [[temporis vortex (Doctor Who)|temporis vorticem]] sicut vortex ipsa erga spatium tempusque normalia.

In [[mythistoria]] ''[[Ilium (novel)|Ilium]]'' et serie ''[[Olympos (novel)|Olympos]],'' libris a [[Dan Simmons]] scriptis, multiplex Calabi-Yau dicitur concedere transportationi in [[cubile vermium|cubilibus vermium]] inter puncta in [[universus|universo]].

[[Tricia Sullivan|Triciae Sullivan]] [[mythistoria]] ''Sound Mind'' ([[2006]]) nominat spatium Calabi-Yau explanationem possibilem eventuum qui ibi cadunt.

In numero 15 nuperrimae seriei ''[[Ms. Marvel]]'' libellorum, persona [[Advanced Idea Mechanics]] possit reservare et ergo celare obiectus in multiplicibus Calabi-Yau.

Series televisifica [[Numb3rs]] (anno 3, numero 12) monstrat pellis villosae crepundia multiplicis Calabi-Yau, quae Doctor Millie French [[Alanus Eppes|Alano Eppes]] donum dat; putatur per eorum concursum ea [[theoria chordarum|theoriam chordarum]] ei explicavisse.

Anno [[2007]], grex musicus electronicus [[Dopplereffekt]] promulgavit ''Calabi-Yau Space'' album (editum a [[Rephlex Records]]); prima albi orbita appellatur &quot;Calabi-Yau Manifold,&quot; et aliae orbitae evocant [[superficies complex|superficies complices]] et [[mechanica quantorum|mechanicam quantorum]].

''Calabi-Yau'' est nomen navis interstellaris quam Jetfire et grex [[technobot]]orum navigant in [[Transformarii (mythistoria)|Transformariorum]] libello ''[[The Transformers: Stormbringer|Stormbringer]],'' ab [[IDW Publishing]] edito.

{{NexInt}}
*[[Eugenius Calabi]]

== Fontes ==
* Besse, Arthur. 1987. ''Einstein Manifolds.'' Berolini: Springer-Verlag. ISBN 3-540-15279-2.
* Joyce, Dominic D. ''Compact Manifolds with Special Holonomy.'' Oxford Mathematical Monographs. ISBN 0-19-850601-5.

== Nexus ==
* [https://web.archive.org/web/20090507192645/http://members.wri.com/jeffb/visualization/stringtheory2.shtml Spinning Calabi-Yau Space video.]&lt;!--
*[http://www.th.physik.uni-bonn.de/th/Supplements/cy.html Calabi-Yau Homepage] is an interactive reference which describes many examples and classes of Calabi-Yau manifolds and also the physical theories in which they appear. --&gt;

[[Categoria:Algebra]]
[[Categoria:Geometria differentialis]]
[[Categoria:Theoria chordarum]]</text>
      <sha1>03yul4duml7gk77vzihllqit6khktcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gulielmus F. Lloyd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43292</id>
    <revision>
      <id>3990791</id>
      <parentid>3976945</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="c5whreawvidychkah0oa2xdfog8td5q" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidatorum}}

{{res|Gulielmus Fredericus Lloyd eques}} (natus in ''[[Stockport]]'', [[Anglia]] die [[17 Decembris]] [[1864]]; mortuus die [[13 Iunii]] [[1937]]) fuit primus minister [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae]] et legatus [[Regnum Britanniarum|Britanniae]] apud [[Deliberatio de pace componenda Lutetiae facta (1919)|Deliberationem de pace componenda]] [[Lutetia]]e factam anno [[1919]].

{{NexInt}}
* [[Participantes deliberationis de pace componenda (1919)]]

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}

{{bio-stipula}}

{{Anni vitae|1864|1937|Lloyd, Gulielmus Fredericus}}
[[Categoria:Politici Canadae]]</text>
      <sha1>c5whreawvidychkah0oa2xdfog8td5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aetas Surrepta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43758</id>
    <revision>
      <id>3990976</id>
      <parentid>3966048</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T11:07:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31314" sha1="rfh62ivahsr248fcp9muceldowwvz2l" xml:space="preserve">[[Fasciculus:QVB135lg.jpg|thumb|300px|''Pueri rapti'' in [[Magnum Horologium Australianum|Magno Horologio Australiano]] in [[Aedes Victoriae Reginae|Aedibus Victoriae Reginae]], Sydney]]
'''Aetas Surrepta''' (Anglice: ''Stolen Generation'' vel ''Stolen Generations'') est nomen [[indigenae Australiani|Aboriginum Australianorum]] et Insulanorum [[Fretum Torresianum|Freti Torresiani]] qui [[puer]]i, usitate mixto genere, ab administrationibus et [[ecclesia|ecclesiis]] [[Christianitas|Christianis]] a Parlamento permissis ex [[familia|familiis]] remoti sunt, factique civitatis pupilli inter annos fere [[1869]] et [[1969]]. Ut erat consuetudo, pueri plerumque relegati sunt in ergastula, domos pro orbis, et alios locos.&lt;ref&gt;[http://www.austlii.edu.au/au/special/rsjproject/rsjlibrary/hreoc/stolen/stolen68.html Listing and interpretation of state acts regarding 'aborigines']&lt;/ref&gt;

Aetas Surrepta est late in Australia nota post annum [[1997]], cum ''Bringing Them Home: Report of the National Inquiry into the Separation of Aboriginal and Torres Strait Islander Children from Their Families,'' relatus publicus, editus est.&lt;ref name=&quot;bth1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.hreoc.gov.au/social_justice/bth_report/index.html|title=Bringing them home: The 'Stolen Children' report |accessdate=2006-10-08|publisher=Human Rights and Equal Opportunity Commission|year=2005}}&lt;/ref&gt; Numerus puerorum relegatorum manet res ignota et in sermone de republica Australiana habito caput controversum.&lt;ref&gt;Ryan, Peter. [https://web.archive.org/web/20080209223752/http://quadrant.org.au/php/article_view.php?article_id=293 A better place], [[Quadrant (magazine)|Quadrant]], Ianuario 2003, vol. 47 (1-2).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barrett, Rebecca. [http://www.abc.net.au/worldtoday/stories/s250904.htm Stolen generation debate re-ignited], [[Australian Broadcasting Corporation]], [[23 Frbruarii]] [[2001]].&lt;/ref&gt;

Administratio foederalis Australiana, [[Coemgenus Rudd|Coemgeno Rudd]] duce, apologiam sollemnem ad Aetates Surreptas die [[13 Februarii]] [[2008]] fecit (vide infra).

==Emergentia ratio rei publicae gerendae==&lt;!--
A policy of removing Aboriginal children from their parents is argued by some to have emerged from an opinion based on late [[19th century|19th-]] and early [[20th century|20th-century]] [[Eugenics|eugenics doctrine]] that the 'full-blood' [[tribal]] Aboriginal population would be unable to sustain itself and was doomed to inevitable extinction.&lt;ref&gt;Russell McGregor, ''Imagined Destinies: Aboriginal Australians and the Doomed Race Theory, 1900–1972,'' Melbourne: MUP, [[1997]].&lt;/ref&gt; An [[ideology]] adopted by some at the time held that mankind could be divided into a civilizational hierarchy, in which northern Europeans were at a superior level and  Aborigines were at an inferior level. Extreme adherents to these kinds of beliefs considered any proliferation of mixed-descent children (labelled 'half-castes', 'crossbreeds', 'quadroons', and 'octoroons') to be a threat to imputed racial purity.

The earliest introduction of child removal to legislation is recorded in the ''Aboriginal Protection Act 1869.'' The Central Board for the Protection of Aborigines had been advocating such powers since 1860. This act gave the colony of Victoria broad powers over Aboriginal and 'half-caste' persons, including the forcible removal of children and, especially, of 'at-risk' girls.&lt;ref&gt;M. F. Christie, ''Aboriginal People in Colonial Victoria, 1835–86,'' pp. 175–176.&lt;/ref&gt;

By [[1950]], similar policies and legislation had been adopted by other states and territories, and it has been alleged that this resulted in widespread removal of children from their parents and exercise of sundry guardianship powers by Aboriginal protectors over Aborigines up to the age of 16 or 21. The alleged aim was to assimilate mixed-descent people into Australian society. Policemen or other agents of the state (such as Aboriginal Protection Officers), were given the power to locate and transfer babies and children of mixed descent from their mothers or families or communities into institutions. In these Australian states and territories, half-caste institutions (both government and missionary) were established in the early 20th century for receiving these children.&lt;ref&gt;http://www.tim-richardson.net/misc/stolen_generation.html&lt;/ref&gt;

Some commentators argue that the impetus for at least some of the various pieces of legislation arose from an observed need to provide protection for neglected, abused or abandoned mixed-descent children.&lt;ref&gt;http://www.nationalobserver.net/2001_winter_legal.htm&lt;/ref&gt; They assert that mixed-descent children were not wanted or welcome in some Aboriginal groups and communities. In the 1920s, the Baldwin Spencer report {{Fact|date=January 2008}} made it known that many mixed-descent children who had been born during construction of [[the Ghan]] railway were abandoned at early ages with no-one to provide for them. This incident and others spurred the need for state action to provide for and protect such children.--&gt;

== Relegationis rationes ==
Secundum ''Bringing Them Home,'' plus quam 100&amp;thinsp;000 puerorum ex familiis relegati sunt, et rectus numerus fortasse est maior.&lt;ref&gt;http://www.austlii.edu.au/au/other/IndigLRes/stolen/stolen08.html&lt;/ref&gt; Hic relatus distinxit rationes in relegationem per vim factam (Anglice: ''forcible removal''), relegationem minis vel molestiis (''removal under threat or duress''), fraudem publicam (''official deception''), missionem voluntariam insciam (''uninformed voluntary release''), et missionem voluntariam (''voluntary release'').&lt;ref&gt;http://www.austlii.edu.au/au/special/rsjproject/rsjlibrary/hreoc/stolen/stolen04.html&lt;/ref&gt; Observavit aliquas relegationes haud dubie fuisse voluntarias.&lt;!-- Mothers may have surrendered their children for any number of reasons (due to sickness, poverty, living arrangements, racism, etc). There was also evidence that some Aboriginal parents voluntarily released their children, in the hope that at least in this way they would be able to retain contact with their children and some knowledge of their whereabouts. Furthermore, the report acknowledged that in several cases the state had taken responsibility for children that were genuinely orphaned or in a state of neglect.

Evidence indicated that many children had been brutally and forcibly removed from their parent or parents, possibly even from the hospital shortly after their birth. Aboriginal Protection Officers often made the judgement on removal. Some families were required to sign legal documents to relinquish care to the state, though this process was subverted in a number of instances. In [[Western Australia]], the ''Aborigines Act 1905'' removed the legal guardianship of Aboriginal parents and made their children legal wards of the state, so no parental permission was required.&lt;ref&gt;[http://nla.gov.au/nla.aus-vn672744-2x Aborigines Act of 1905]&lt;/ref&gt; 

The report identified instances of official misrepresentation and deception, as when caring and able parents were incorrectly described by Aboriginal Protection Officers as not being able to provide properly for their children, or when parents were falsely told by government officials that their children had died. 

The report discovered that most removed children were placed into institutional facilities operated by religious or charitable organisations, although a significant number, particularly females, were &quot;fostered&quot; out. Children taken to such places were frequently punished if caught speaking local indigenous languages, and the intention was specifically to prevent them being socialised in [[Australian Aboriginal culture|Aboriginal cultures]], and raise the boys as agricultural labourers and the girls as domestic servants.&lt;ref&gt;http://www.austlii.edu.au/au/special/rsjproject/rsjlibrary/hreoc/stolen/stolen68.html Listing and interpretation of state acts regarding 'aborigines'.&lt;/ref&gt;

A common aspect of the removals was the failure by these institutions to keep records of the actual parentage of the child, or such details as the date or place of birth. The report states: &quot;Te physical infrastructure of missions, government institutions and children's homes was often very poor and resources were insufficient to improve them or to keep the children adequately clothed, fed and sheltered.&quot;ref&gt;http://www.austlii.edu.au/au/special/rsjproject/rsjlibrary/hreoc/stolen/stolen18.html&lt;/ref&gt;

The report found that incidence of [[sexual abuse]] were disturbingly high. Overall 17% of females and 8% of males reported experiencing some form of sexual abuse while under institutional or foster care.&lt;ref&gt;http://www.austlii.edu.au/au/special/rsjproject/rsjlibrary/hreoc/stolen/stolen18.html&lt;/ref&gt;--&gt;

== Hominibus Aetatis Surreptae Effectus ==
Sociales relegationis effectus aestimati sunt severissimi. Quamquam relegationis propositum fuisset tueri pueros et eis auxilium dare
ut illi inter homines melius se accommodarent, investigatio [[Melburna]]e facta et in relatu publico citata observavit cursus vitae illorum puerorum non meliores facti fuisse, praecipue in rebus ad aerarium et educationem postsecundariam pertinentibus.&lt;!-- Most notably, the study indicated that removed Aboriginals were actually less likely to have completed a secondary education, three times as likely to have acquired a police record and were twice as likely to use illicit drugs. The only notable advantage &quot;removed&quot; Aboriginals possessed was a higher average income, which the report noted was most likely due to the increased urbanisation of removed individuals, and hence greater access to welfare payments than for Aboriginals living in tribal communities.&lt;REF&gt;Bereson, Itiel. Decades of Change: Australia in the Twentieth Century. Richmond, Victoria: Heinemann Educational Australia, 1989&lt;/REF&gt;

By around the age of 18, the children were released from government control and where it was available were sometimes allowed to view their government file. ''Bringing Them Home'' condemned the policy of disconnecting children from their &quot;cultural heritage&quot;. Nevertheless, some Aboriginal people do not condemn the government’s past actions, as they see that part of their intention was to offer opportunities for education and an eventual job.--&gt;

==Disputationes de Aetate Surrepta==&lt;!--
Despite the lengthy and detailed findings set out in ''Bringing Them Home,'' the nature and extent of the removals documented in the report have been debated and disputed within Australia, with some commentators questioning the findings and asserting that the Stolen Generation has been exaggerated. Not only has the number of children removed from their parents been questioned (critics often quote the ten percent estimate, which they say does not constitute a 'generation'), but also the intent and effects of the government policy.

Some conservative journalists, such as [[Andrew Bolt]], have publicly questioned the very existence of the Stolen Generation. Bolt considers that it is a &quot;preposterous and obscene&quot; myth and that there was actually no policy in any state or territory at any time for the systematic removal of &quot;half-caste&quot; Aboriginal children. He has also labeled the Stolen Generation as a &quot;theory&quot;&lt;ref&gt;[http://blogs.news.com.au/heraldsun/andrewbolt/index.php/heraldsun/comments/stolen_generations_my_writers_festival_speech/ Stolen generations: My Melbourne Writers' Festival speech] - [[Andrew Bolt]], [[Herald Sun]]&lt;/ref&gt; and &quot;propaganda&quot;.&lt;ref&gt;[http://blogs.news.com.au/heraldsun/andrewbolt/index.php/heraldsun/comments/another_stolen_life/ Another stolen life] - [[Andrew Bolt]], [[Herald Sun]]&lt;/ref&gt;  Professor of [[political science|politics]] at [[La Trobe University]], [[Robert Manne]], has responded that Bolt's failure to address the wealth of documentary and anecdotal evidence demonstrating the existence of the Stolen Generation amounts to a clear case of historical [[denialism]].&lt;ref&gt;[http://www.theage.com.au/news/robert-manne/the-cruelty-of-denial/2006/09/08/1157222325367.html The cruelty of denial] - [[Robert Manne]]&lt;/ref&gt; Much of the controversy between Andrew Bolt as a sceptic and Professor Robert Manne is centred on a key issue of the debate over the existence of a “Stolen Generation”; i.e. the identification of any particular person as having been ‘stolen’. A great deal of the scepticism about the existence of such a policy has been based on the inability to identify, i.e. name, a significant number of persons as having been ‘stolen’ and to have that characterisation stand up to scrutiny in the form of court cases or other investigation, as opposed to such investigation indicating that they were abandoned, given up or removed for legitimate reasons. 

Some commentators such as the former president of Australia's Human Rights Commission, Sir Ronald Wilson, have alleged that the Stolen Generation was nothing less than a case of attempted genocide, because it was believed that doing this would cause Aborigines to die out.&lt;ref&gt;{{cite news | title=A Stolen Generation Cries Out| publisher=Reuters |date=May 1997 | url=http://www.hartford-hwp.com/archives/24/088.html}}&lt;/ref&gt;

In [[April 2000]], a scandal occurred when the then Aboriginal Affairs Minister in the [[conservatism|conservative]] [[John Howard|Howard]] Government, [[John Herron (Australian politician)|John Herron]], tabled a report in the [[Australian Parliament]] that questioned whether or not there ever actually had been a &quot;Stolen Generation&quot;, on the semantic distinction that as &quot;only 10% of Aboriginal children&quot; has been removed, they did not constitute an entire &quot;generation&quot;. After a week of scathing media commentary and the attempted invasion of parliament by scores of protestors, Mr Herron apologised for the &quot;understandable offence taken by some people&quot; as a result of his comments, although he refused to alter the report as it had been tabled, and in particular the (disputed) figure of 10%.

==Public awareness and recognition==
Widespread awareness of the Stolen Generation, and the practices which created it, only began to enter the public arena in the late [[1980s]] through the efforts of Aboriginal [[activism|activists]], artists and [[:Category:Indigenous Australian musicians|musicians]], ([[Midnight Oil]]'s famous track &quot;[[The Dead Heart]]&quot; being one example of the latter.) The extensive public interest in the [[Mabo v Queensland (No 2)|Mabo]] case had the side effect of throwing the media spotlight on all issues related to Aborigines and [[Torres Strait Islander]]s in Australia, and most notably the Stolen Generation.

This inquiry commenced in May 1995, presided over by Sir [[Ronald Wilson]], the president of the (Australian) Human Rights and Equal Opportunities Commission, and [[Mick Dodson]], the Aboriginal and Torres Strait Islander Social Justice Commissioner at the [[Human Rights and Equal Opportunity Commission]] (HREOC). During the ensuing 17 months, the Inquiry visited every state and Territory in Australia, heard testimony from 535 Aboriginal Australians, and received submissions of evidence from over 600 more. In April [[1997]] the official ''Bringing Them Home'' Report was released.

Between the commissioning of the National Inquiry and the release of the final report in 1997, the [[Conservatism|conservative]] government of [[John Howard]] had replaced the Keating government. The report proved to be a considerable embarrassment for the Howard administration, as it recommended that the Australian Government formally apologise to the affected families, a proposal actively rejected by Howard, on the grounds that a formal admission of wrongdoing would lead to massive compensation litigation. Howard was quoted as saying &quot;Australians of this generation should not be required to accept guilt and blame for past actions and policies.&quot;&lt;ref&gt;http://www.austlii.edu.au/au/special/rsjproject/rsjlibrary/car/arc/speeches/opening/howard.htm&lt;/ref&gt; As a result Commissioner Dodson resigned from the Council for Aboriginal Reconciliation, saying in a newspaper column that &quot;I despair for my country and regret the ignorance of political leaders who do not appreciate what is required to achieve reconciliation for us as a nation.&quot;&lt;ref&gt;http://www.theage.com.au/news/national/2000/12/08/FFXDTEAWFGC.html&lt;/ref&gt;

As a result of the report, formal apologies were tabled and passed in the state parliaments of [[Victoria (Australia)|Victoria]], [[South Australia]] and [[New South Wales]], and also in the parliament of the [[Northern Territory]]. On [[26 May]] [[1998]] the first &quot;[[National Sorry Day]]&quot; was held, and reconciliation events were held nationally, and attended by over a million people. As public pressure continued to increase, Howard drafted a motion of &quot;deep and sincere regret over the removal of Aboriginal children from their parents&quot; which was passed by the federal parliament in August [[1999]]. Howard went on to say that the Stolen Generation represented &quot;the most [[blemish]]ed chapter in the history of this country.&quot;&lt;ref&gt;http://www.abc.net.au/7.30/stories/s115691.htm&lt;/ref&gt; 

In [[July 2000]], the issue of the Stolen Generation came before the [[United Nations Commission on Human Rights]] in [[Geneva]] who heavily criticised the Howard government for its manner of attempting to resolve the issues related to the Stolen Generation. Australia was also the target of a formal censure by the [[UN]] Committee for the Elimination of Racial Discrimination.&lt;ref&gt;http://www.smh.com.au/news/0007/22/text/pageone8.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.theage.com.au/news/20000718/A12986-2000Jul17.html&lt;/ref&gt;

Global media attention turned again to the Stolen Generation issue during the [[Sydney]] [[2000 Summer Olympics]]. A large &quot;aboriginal tent city&quot; was established on the grounds of Sydney University to bring attention to Aboriginal issues in general.  Aboriginalis athleta [[Cathy Freeman]] (chosen to light the [[Flamma Olympica]] and went on to win the gold medal for the 400 m sprint) disclosed in interviews that her own grandmother had been a victim of forced removal. The internationally successful rock group [[Midnight Oil]] obtained worldwide media interest when they performed at the Olympic closing ceremony wearing black sweatsuits with the word &quot;SORRY&quot; emblazoned across them.

Ante Olympia apud Sydney, [[Ludi (mockumentarium)]] (Anglice: ''The Games''), [[mockumentarium]] televisificum, was broadcast on [[Australian Broadcasting Corporation|ABC TV]]. In the episode shown on [[3 July]] the actor [[John Howard (Australian actor)|John Howard]] made a recording &quot;for international release&quot; of an apology to the Stolen Generation, ostensibly on behalf of the Australian people.&lt;ref&gt;http://www.abc.net.au/thegames/howard.htm&lt;/ref&gt;

Die [[11 Decembris]] [[2007]], the newly elected federal government of Prime Minister [[Kevin Rudd]] announced that an official apology would be made to Indigenous Australians by the federal government. The wording of the apology would be decided in consultation with Indigenous leaders.--&gt;

== Apologia ==
[[Fasciculus:Stolen generation apology, Elder_Park.jpg|thumb|Homines in [[Hortus Sambucorum|Horto Sambucorum]] [[Adelaida]]e apologiam televisione observant.]]
Lege a Parlamento uno consensu sancta die [[13 Februarii]] [[2008]],&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7241965.stm &quot;Australia apology to Aborigines&quot;], [[BBC]], 13 Februarii 2008.&lt;/ref&gt; fecit nova administratio hanc apologiam ad homines Aetatis Surreptae:&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/canberra/stories/s2160871.htm &quot;The words Rudd will use to say 'sorry'&quot;], ABC, 12 Februarii 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.smh.com.au/news/national/rudd-says-sorry/2008/02/13/1202760342960.html &quot;Rudd says sorry&quot;], Dylan Welch, ''Sydney Morning Herald,'' 13 Februarii 2008.&lt;/ref&gt;

:&quot;Huius terrae [[Indigena]]s hodie honoramus, veterrimas in historia humana culturas continuas.
:Consideramus pravos mores qui eis abusi sunt.
:Consideramus praecipue damnum illis hominibus Aetatum Surreptarum datum—hoc capitulum maculatum in historia nostrae civitatis.
:Dies adest in quo civitas, prioribus iniuriis correctis, mores Australianos emendet, et ergo ad futuram pergere.
:Nos paenitet leges et rationes reipublicae gerendae quibus Parlamentorum et administrationum series altum desiderium, dolorem, damnum his civibus Australianis attulerunt.
:Nos praecipue paenitet liberorum Aboriginum et Insulanarum Freti Torres relegatio ex cognationibus, ex communibus, ex civitatibus.
:Doloris, damni, desiderii harum Aetatum Surreptarum, eorum progenium, familiarum relictarum, dicimus nos paenitere.
:Matribus patribusque, fratribus sororibusque, familiarum et communium confractorum, dicimus nos paenitere.
:Indignitatis dedecorisque sic populo superbo et culturae superbae inflictorum, dicimus nos paenitere.
:Nos, [[Parlamentum]] Australianum, verecunde imploramus ut haec apologia acceptatur in spiritu in quo pars civitatis sanationis offertur.
:Pro futura, bono animo sumus, destinantes has novas paginas in historia nostri magni continentis nunc potesse scribi.
:Nos hodie incipimus progredi, agnoscentes praeterita et vindicantes futuram quae omnes Australianos amplectitur.
:Futuram ubi hoc Parlamentum censeat praeteriti temporis iniurias nunquam, nunquam iterum accidere.
:Futuram ubi inicimus animi firmitatem omnium Australianorum, Indigenarum et non Indigenarum, ut nostras longinquitate vitae, prosperis eruditorum rebus, et occasionibus ad aerarium pertinentibus varietates conficiamus.
:Futuram ubi amplectimur novas solutiones perennarum quaestionum ubi vetera conata defecta sunt.
:Futuram famâ mutua, firmitudine mutua, fide mutua conditam.
:Futuram ubi omnes Australiani, quamvis orti sint, vere sunt aequi socii, cum aequis occasionibus et aequa parte in proximo capitulo scribendo inter historiam huius magnae civitatis, Australiae.&quot;&lt;!--
The Rudd speech was widely applauded among both Aborigines and the general public&lt;ref&gt; [http://www.smh.com.au/news/national/thunderous-applause-in-sydney-for-rudds-speech/2008/02/13/1202760345966.html &quot;Thunderous applause in Sydney for Rudd's speech&quot;], Australian Associated Press, ''Sydney Morning Herald'', February 13, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.smh.com.au/news/national/speech-gets-standing-ovation-in-redfern/2008/02/13/1202760352322.html &quot;Speech gets standing ovation in Redfern&quot;] Leesha McKenny, ''Sydney Morning Herald'', February 13, 2008&lt;/ref&gt;.--&gt;

== Status secundum leges et remuneratio ==
Status secundum leges de Aetate Surrepta non est clarus.

== Artificia ==
=== Liber ===
''Seque Saepem contra Cuniculos'' (Anglice, ''Follow the Rabbit-Proof Fence'') est liber a [[Doris Pilkington Garimara]] scriptus.

=== Pelliculae ===
''Saepes contra Cuniculos'' (Anglice, ''Rabbit Proof Fence''), pellicula Australiana anno [[2002]] edita, librum a [[Doris Pilkington Garimara]] scriptum sequitur.

''Kanyini'' est documentarium de Aetate Surrepta, a [[Melanie Hogan]] editum.&lt;ref&gt;[http://www.theage.com.au/news/film-reviews/kanyini/2006/09/07/1157222255410.htm Review by Scott Murray,] ''The Age,'' [[8 Septembris]] [[2006]].&lt;/ref&gt; Prima pelliculae persona, Bob Randall, est senex populi [[Yankunytiatiara]]e et translaticius lapidis [[Uluru]]s possessor. Puerulus ex matre remotus est. Apud administrationis ergastulum mansit faber, custos boum, et venator crocodilorum usque ad viginti annos natus est. Educatores deinde iuvit ut ei [[Adelaidense Communis Collegium]] conderent, ubi de culturis aboriginalibus acroases dedit. Curavit [[Ministerium Australianum Septemtrionale Pro Auxilio Secundum Leges]], et condidit Aboriginum et Insulanarum Freti Torres &quot;centra&quot; apud [[Universitas Australiana Nationalis|Universitatem Australianam Nationalem]], [[Universitas Canberrensis|Universitatem Canberrensem]], et [[Universitas Wollongong|Universitatem Wollongong]]. Nominatus est &quot;Indigena Anni,&quot; et inauguratus est in [[Aedes Gloriae|Aedibus Gloriae]] [[Territorium Septemtrionale|Territorii Septemtrionalis]] pro carminibus &quot;Brown Skin Baby,&quot; &quot;Red Sun,&quot; et &quot;Black Moon&quot; (de [[Caedes Coniston|Caede Coniston]]); [[Anglice]] scripsit duos libros: ''Songman'' ([[autobiographia]]m) et ''Tracker Tjginji'' ([[liber puerilis|librum puerilem]]).

{{NexInt}}
* [[A. O. Neville]]
* [[Katherine Mary Clutterbuck|Sister Kate's]]
* [[Historia Australiana]]
* [[Mandatum Regium Moseley]]
* [[Genocidium]]
* [[Indigenae]]
* [[Rassismus]]
* [[Declaratio de iuribus indigenarum]]
* [[Sally Morgan (pinctor)|Professor Sally Morgan]], qui ''Echoes of the past: Sister Kate's home revisited'' edidit.&lt;!--, (Centre for Indigenous History and the Arts 2002) with Tjalaminu Mia, photography by Victor France, she also authored ''My Place.''--&gt;

=== Clari Aetatis Surreptae homines ===
* [[Ken Colbung]], homo scientiae politicae peritus
* [[Belinda Dann]], natus Quinlyn Warrakoo; mortua annos 107 nata, senissima Aetatis Surreptae civis
* [[Polly Farmer]], [[pediludus|pedilusor]] Australiana
* [[Sue Gordon]], [[iudex]] in Curia Puerili [[Perthia|Perthiensi]]
* [[May O'Brien]], caput educationis Aboriginalis 
* [[Doris Pilkington Garimara]], [[scriptor]]
* [[Bob Randall]], [[scriptor]]
* [[Rob Riley]], [[iurisconsultus]] et [[scriptor]] (mortuus)&lt;!--, caput Aboriginal Legal Service 1990-1995; scripsit ''Telling Our Story,'' which instigated the National Inquiry into Separation of Aboriginal and Torres Strait Islander Children from their Families.
*[[Cedric Wyatt]], Chief Executive Officer of the Department of Aboriginal Affairs in W. Australia.--&gt;

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Nexus externi ==
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6937222.stm ''The agony of Australia's Stolen Generation - The first of Australia's Stolen Generations to win compensation.''] BBC News
* [http://www.austlii.edu.au/au/special/rsjproject/rsjlibrary/hreoc/stolen/ ''Bringing Them Home: Report of the National Inquiry into the Separation of Aboriginal and Torres Strait Islander Children from Their Families.''] The official Australian government report.
* [https://web.archive.org/web/20080228094152/http://www.hreoc.gov.au/social_justice/stolen_children/ The (Australian) Human Rights and Equal Opportunities Commission website]
* [https://web.archive.org/web/20080129231305/http://www.humanrights.gov.au/bth/ The (Australian) Human Rights and Equal Opportunities Commission's education module on the separation of Aboriginal and Torres Strait Islander Children from their Families]
* [https://web.archive.org/web/20080202064553/http://www.aph.gov.au/library/intguide/SP/Stolen.htm Summary of the Stolen Generation from the Australian Parliamentary Library website]
* [https://web.archive.org/web/20031229142204/http://www.sro.wa.gov.au/pdfs/cpaf-intro.pdf ''An Index to the Chief Protector of Aborigines Files 1898 - 1908'']
* [http://www.als.org.au/Publications/ Rob Riley, CEO ALS 1990-1995 Telling Our Story ALSWA]
* [http://www.murdoch.edu.au/elaw/issues/v12n1_2/Delmege12_1.html A Trans-Generational Effect of The Aborigines Act 1905 (WA): The Making of the Fringedwellers in the South-West of Western Australia]
* [https://web.archive.org/web/20001216154300/http://www.tim-richardson.net/misc/stolen_generation.html Scriptum a Roberto Manne]
* [https://web.archive.org/web/20080519113216/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0%2C21985%2C20371786-5000117%2C00.html Index a Roberto Maane factus]
* [https://web.archive.org/web/20080126195653/http://quadrant.org.au/php/article_view.php?article_id=1395 Essay by Kenneth Maddock] Argues that the child removal policy was not genocidal
* [https://web.archive.org/web/20090916065935/http://www.alor.org/Volume34/Vol34No19.htm ''Why are we not so sorry?'' by Australian League of Rights]
* [https://web.archive.org/web/20080216044258/http://www.borderlandsejournal.adelaide.edu.au/vol3no2_2004/larbalestier_white.htm ''White Over Black: Discourses of Whiteness in Australian Culture'' in Borderlands eJournal] De disputationibus de repraesentationibus historiae Australianae, praecipue de relegatione puerorum
* [https://web.archive.org/web/20060823135322/http://www4.gu.edu.au:8080/adt-root/public/adt-QGU20060720.105408/index.html Mark Stephen Copland, ''Calculating Lives: The Numbers and Narratives of Forced Removals in Queensland 1859 - 1972''] Dissertatio pro gradu doctoris philosophiae
* [http://www.kimberleystolengeneration.com.au Home page of the Kimberley Stolen Generation Aboriginal Corporation]
* [https://web.archive.org/web/20070322134339/http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A080036b.htm Biographical Entry - The Australian Dictionary of Biography Online]
* [https://web.archive.org/web/20070808083502/http://www.nativetitle.dpc.wa.gov.au/documents/InstitutionsSummaries_000.pdf Guide to Institutions Attended by Aboriginal People in Western Australia Compiled by researchers employed by the State Solicitor’s Office]
* [https://web.archive.org/web/20070808083502/http://register.heritage.wa.gov.au/PDF_Files/incoming/Chapel%20Guardian%20Ang%20(I-AD).PDF Sister Kate's on the WA Government Heritage Register]
* [https://web.archive.org/web/20071008001207/http://www.multicultural.online.wa.gov.au/wppuser/owamc/march03news/noongar.html West Australian Government history of Noongar in the South West]
* [http://www.liswa.wa.gov.au/federation/fed/011_abor.htm Aboriginal Western Australia and Federation]
* [https://web.archive.org/web/20070928102137/http://www.kooriweb.org/foley/news/age4dec04b.html Sue Gordon becomes a force for her people]
* [https://web.archive.org/web/20070822135955/http://www.facp.iinet.net.au/teachingnotes/myplaceback.html Fremantle Arts Centre Press - ''My Place'' a Sally Morgan scriptum]
* [http://www.austlii.edu.au/au/special//rsjproject/rsjlibrary/hreoc/stolen/stolen13.html Human Rights and Equal Opportunity Commission - Bringing them Home - The Report]
* [https://web.archive.org/web/20030309014632/http://hnn.us/comments/7988.html History News Network article on Rabbit Proof Fence and Sister Kates]
* [http://www.kooriweb.org/foley/resources/history/genocide.html ''Genocide in Australia'' by Colin Tatz, AIATSIS Research Discussion Papers No 8]
* [https://web.archive.org/web/19991110180343/http://www.abc.net.au/rn/talks/bbing/stories/s10764.htm WA's Black Chapter]
* [http://www.journeyofhealing.com/rpf.htm Journey of Healing: Rabbit Proof Fence]
* [https://web.archive.org/web/20041227065303/http://www.newcastle.edu.au/centre/cispr/conferences/land/butipaper.pdf ''The systematic removal of indigenous children from their families in Australia and Canada: the history – similarities and differences'']
* [http://observer.guardian.co.uk/world/story/0,,2239928,00.html &quot;Australia's 'stolen' children get apology but no cash&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Barbara McMahon, ''The Observer'', [[13 Ianuarii]], [[2008]]
* [http://www.smh.com.au/news/opinion/a-sorry-way-to-right-a-terrible-wrong/2008/01/11/1199988589363.html &quot;A sorry way to right a terrible wrong&quot;], Anne Summers, ''Sydney Morning Herald'', [[12 Ianuarii]], [[2008]]

[[Categoria:Australiani indigenae]]
[[Categoria:Historia Australiae]]
[[Categoria:Iura humana]]
[[Categoria:Purgatio ethnica]]
[[Categoria:Rassismus]]
[[Categoria:Res politicae Australianae]]</text>
      <sha1>rfh62ivahsr248fcp9muceldowwvz2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catalogus symbolorum provincialium et territorialium Canadiensium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44462</id>
    <revision>
      <id>3990792</id>
      <parentid>3819507</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10373" sha1="67ujcqz00298o5bvmdr4v7oz0nrtfsg" xml:space="preserve">{{latinitas}}
Hic '''catalogus symbolorum [[Canada|Canadiensium]] provinciarum et territoriorum''' est. Singula provinciae et territoria unam sollemnium symbolorum synthesin habent.

==Provinciae==
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:auto;text-align:center;&quot;
!  width=&quot;64px&quot; |'''Provincia'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Flos'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Avis''' &amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Animal'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Arbor'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Metallum'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Sententia'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Aliud'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|--
||'''[[Columbia Britannica]]'''&lt;br&gt;[[Image:Flag of British Columbia.svg|64px|British Columbia]]||[[Cornus nuttallii]]&lt;br&gt;[[Image:Cornus nuttallii1.jpg|92px|Pacific Dogwood]]||[[Cyanocitta stelleri]]&lt;br&gt;[[Image:Stellers jay - natures pics.jpg|92px|Steller's Jay]]||[[Ursus americanus kermodei]]&lt;br&gt;[[Image:Spiritbear.jpg|64px|Spirit Bear]]||[[Thuja plicata]]&lt;br&gt;[[Image:Trees dsc00826.jpg|64px|Western Redcedar]]||[[Petra nephritica]]&lt;br&gt;[[Image:Jadestein.jpg|64px|Jade]]||''Splendor sine occasu''|| &lt;ref name=BC&gt;{{cite web| url= http://www.gov.bc.ca/bcgov/popt/bcfact/default.htm#official | title= Symbols of British Columbia| author= Government of British Columbia| authorlink=Politics of British Columbia |accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt;
|--
||'''[[Alberta]]'''&lt;br&gt;[[Image:Flag of Alberta.svg|64px|Alberta]]||[[Rosa acicularis]]&lt;br&gt;[[Image:Wild rose flower.jpg|92px|Wild Rose]]||[[Bubo virginianus]]&lt;br&gt;[[Image:GreatHornedOwl-Wiki.jpg|92px|Great Horned Owl]]||[[Ovis canadensis]]||[[Pinus contorta]]&lt;br&gt;[[Image:LodgepolePine 6915.jpg|92px|Lodge Pole Pine]]||[[Ligna petrificata]]&lt;br&gt;[[Image:PetrifiedWood.jpg|92px|Petrified wood]]||''Fortis et liber''||Provincialis piscis: [[Salvelinus confluentus]]; provincialis herba: [[Festuca scabrella]]&lt;ref name=AB&gt;{{cite web| url=http://www.cd.gov.ab.ca/all_about_us/emblems/Emblems_Booklet_2005.pdf | title= Symbols of Alberta| author=Government of Alberta| authorlink=Government of Alberta|accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt;
|--
|| '''[[Saskatchewan]]''' &lt;br&gt;[[Image:Flag of Saskatchewan.svg|64px|Flag of Saskatchewan]] || [[Lilium philadelphicum]]&lt;br&gt;[[Image:Lilium concolor.jpg|64px|Flower: Western red lily]] || [[Tympanuchus phasianellus]]&lt;br&gt;[[Image:LesserPrairieChicken.JPG|92px|Bird: Sharp-tailed Grouse]] || [[Odocoileus virginianus]]&lt;br&gt;[[Image:White-tailed deer.jpg|92px|Animal: White-tailed Deer]] || [[Betula papyrifera]]&lt;br&gt;[[Image:Brzoza paierowa Betula papyrifera.jpg|64px|Tree: Paper Birch]] || [[Potassa]]&lt;br&gt;[[Image:PotashUSGOV.jpg|92px|Mineral: Potash]] || ''Multis e gentibus vires''|| Provincialis herba: [[Hesperostipa comata]]&lt;ref name=SK&gt;{{Cite web| url= http://www.gr.gov.sk.ca/Default.aspx?DN=cd7ece78-440c-4fc6-986b-290112a663da |title= Emblems of Saskatchewan|author= Government of Saskatchewan |accessdate=2007-10-09}}&lt;/ref&gt;
|--
|| '''[[Manitoba]]''' &lt;br&gt;[[Image:Flag of Manitoba.svg|64px|Manitoba]]||[[Pulsatilla]]&lt;br&gt;[[Image:Pulsatilla vulgaris-700px.jpg|92px|Prairie Crocus]]||[[Strix nebulosa]]&lt;br&gt;[[Image:Strix nebulosaRB.jpg|64px|Great Grey Owl]]||[[Bison bison]]&lt;br&gt;[[Image:American bison k5680-1.jpg|92px|American Bison]]||[[Picea glauca]]&lt;br&gt;[[Image:Picea glauca tree.jpg|64px|White Spruce]]|| - ||''Gloriosus et liber''|| &lt;ref name=MB&gt;{{cite web | url= http://www.travelmanitoba.com/quickfacts/emblems.html | title= Symbols of Manitoba| author= Government of Manitoba| accessdate=2006-01-16}}&lt;/ref&gt;
|--
|| '''[[Ontario]]''' &lt;br&gt;[[Image:Flag of Ontario.svg|64px|Flag of Ontario]] || [[Trillium grandiflorum]]&lt;br&gt;[[Image:Trillium grandiflorum close up.jpg|92px|Flower: White trillium]] || [[Gavia immer]]&lt;br&gt;[[Image:Common Loon.jpg|92px|Bird: Common Loon]] || - || [[Pinus strobus]]&lt;br&gt;[[Image:EasternWhitePine23.jpg|64px|Tree: Eastern White Pine]] || [[Amethystus]]&lt;br&gt;[[Image:GuerreroAméthyste.jpg|92px|Gemstone: Amethyst]] || ''Ut incepit fidelis sic permanet ''|| &lt;ref name=ON&gt;{{Cite web| url= http://www.gov.on.ca/ont/portal/!ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_252/_s.7_0_A/7_0_252/_l/en?docid=EC001037 |title= Symbols of Ontario|author= Government of Ontario| accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt;
|--
|| '''[[Quebecum]]''' &lt;br&gt;[[Image:Flag of Quebec.svg|64px|Flag of Quebec]] || [[Iris versicolor]]&lt;br&gt;[[Image:Iris versicolor 4.jpg |92px|Flower: Blue flag iris]] || [[Bubo scandiacus]]&lt;br&gt;[[Image:Bubo scandiacus2.jpg|92px|Bird: Snowy Owl]] || - || [[Betula alleghaniensis]]&lt;br&gt;[[Image:Betula lenta subsps lenta 01-10-2005 14.54.08.JPG|64px|Tree: Yellow Birch]] || - || ''[[Je me souviens ]]'' (Memini)|| &lt;ref name=&quot;QC&quot;&gt;{{Cite web| url= http://www.premier.gouv.qc.ca/secteur/bienvenue_quebec/symboles_emblemes_en.htm |title= Symbols of Quebec|author= Government of Quebec| accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=qc2&gt;{{Cite web| url=http://sd71.bc.ca/sd71/edulinks/Canada/qbindex.htm | title=Symbols of Quebec| author=Comox School district| accessdate=2007-01-19}}&lt;/ref&gt; Provinciale symbolum: [[Flos lilii]]&lt;br&gt;[[Image:Fleurdelis.svg|64px|Fleur-de-lis]]
|--
|| '''[[Novum Brunsvicum]]''' &lt;br&gt;[[Image:Flag of New Brunswick.svg|64px|Flag of New Brunswick]] || [[Viola]]&lt;br&gt;[[Image:5p pwy pansies.jpg|92px|Flower: Violet]] || [[Poecile atricapillus]]&lt;br&gt;[[Image:Poecile-atricapilla-001.jpg|92px|Bird: Black-capped Chickadee]] || - || [[Abies balsamea]]&lt;br&gt;[[Image:Abies balsamea.jpg|64px|Tree: Balsam Fir]] || - || ''Spem reduxit''|| &lt;ref name=NB&gt;{{cite web | url= http://www.gnb.ca/cnb/nb/Symbols-e.asp | title= Symbols of New Brunswick| author= Government of New Brunswick| accessdate=2006-01-16}}&lt;/ref&gt;
|--
|| '''[[Insula Principis Eduardi]]''' &lt;br&gt;[[Image:Flag of Prince Edward Island.svg|64px|Flag of Prince Edward Island]] || [[Cypripedium acaule]] || [[Cyanocitta cristata]]&lt;br&gt;[[Image:Cyanocitta-cristata-004.jpg|92px|Bird: Blue Jay]] || - || [[Quercus rubra]]&lt;br&gt;[[Image:Quercus rubra @ Tortworth Court.jpg|92px|Tree: Red Oak]] || [[Carolinapolis|Carolinapolitanum]] solum || ''Parva sub ingenti'' || &lt;ref name=PE&gt;{{Cite web| url= http://www.gov.pe.ca/infopei/Reference/Provincial_Symbols/ |title= Symbols of Prince Edward Island|author= Government of Prince Edward Island|accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt;
|--
|| '''[[Nova Scotia]]''' &lt;br&gt; [[Image:Flag of Nova Scotia.svg|64px|Flag of Nova Scotia]] || [[Epigaea repens]]&lt;br&gt;[[Image:Trailing arbutus 2006.jpg|92px|Flower: Mayflower]] || [[Pandion haliaetus]]&lt;br&gt;[[Image:OspreyNASA.jpg|92px|Bird: Osprey]] || [[Canis Receptor Anatum Novae Scotiae]]&lt;br&gt;[[Image:IggyTheToller01.jpg|92px|Animal: Nova Scotia Duck-Tolling Retriever]] || [[Picea rubens]]&lt;br&gt;[[Image:Picea rubens cone.jpg|92px|Tree: Red Spruce]] || [[Achates]]&lt;br&gt;[[Image:Agate banded 750pix.jpg|92px|Gemstone: Agate]] || ''Munit haec et altera vincit'' || &lt;ref name=NS&gt;{{cite web | url= http://www.gov.ns.ca/legislature/HOUSE_OF_ASSEMBLY/Symbols/default.htm | title= Symbols of Nova Scotia| author= Government of Nova Scotia| accessdate=2006-01-16}}&lt;/ref&gt;
|--
|| '''[[Terra Nova et Terra Laboratoria]]''' &lt;br&gt;[[Image:Flag of Newfoundland and Labrador.svg|64px|Flag of Newfoundland and Labrador.svg]] || [[Sarracenia purpurea]]&lt;br&gt;[[Image:LIBog 013.jpg|92px|Flower:Purple pitcher plant]] ||[[Fratercula arctica]] || [[Rangifer tarandus]]&lt;br&gt;[[Image:Caribou from Wagon Trails.jpg|92px|Animal: caribou]] || [[Picea mariana]]&lt;br&gt;[[Image:Picea mariana.jpg|64px|Tree: Black Spruce]] || [[Labradoritum]]&lt;br&gt;[[Image:Labradorite detail.jpg|92px|Gemstone: Labradorite]] || ''Quaerite primum regnum dei''||&lt;ref name=NL&gt;{{cite web | url= http://www.gov.nf.ca/aboutnl/emblem.htm | title= Symbols of Newfoundland and Labrador| author= Government of Newfoundland and Labrador| accessdate=2006-01-16}}&lt;/ref&gt; Hymnus: [[Ode Terrae Novae]]
|}

==Territoria==
{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:auto;text-align:center;&quot;
!  width=&quot;64px&quot; |'''Territorium'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Flos'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Avis''' &amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Animal'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Arbor'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Metallum'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Sententia'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
!  width=&quot;*&quot; |'''Aliud'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|--
|| '''[[Iuconus (territorium)|Iuconus]]''' &lt;br&gt;[[Imago:Flag of Yukon.svg|64px|Flag of Yukon]] || [[Epilobium angustifolium]]&lt;br&gt;[[Imago:Epilobum augustifolium Aug2003.jpg|92px|Flower: Fireweed]] || [[Corvus corax)]]&lt;br&gt;[[Imago:Corvus corax along road.JPG|92px|Bird: Common Raven]] || - || [[Abies lasiocarpa]]&lt;br&gt;[[Imago:Abies lasiocarpa 7458.jpg|64px|Tree: Subalpine Fir]] || [[Lazulitum]]&lt;br&gt;[[Image:Lazulite.jpg|92px|Gemstone: Lazulite]] || - ||  &lt;ref name=&quot;YU&quot;&gt;{{Cite web| url= http://www.gov.yk.ca/yukonglance/ |title= Symbols of Yukon|author= Government of Yukon|accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt;
|--
|| '''[[Territoria Septentrio-occidentalia|Territoria Septemtrio-occidentalia]]''' &lt;br&gt;[[Image:Flag of the Northwest Territories.svg|64px|Flag of Northwest Territories]] || [[Dryas octopetala]]&lt;br&gt;[[Imago:Mountainavens2.jpg|92px|Flower: Mountain avens]] || [[Falco rusticolus]]&lt;br&gt;[[Imago:Falco rusticolus.jpg|92px|Bird: Gyr falcon]] || [[Thymallus arcticus]]&lt;br&gt;[[Imago:Arctic grayling.jpg|92px|Animal: Arctic grayling]] || [[Larix laricina]]&lt;br&gt;[[Imago:Larix laricina 1-eheep (5097484361).jpg|64px|Tree: Tamarack Larch]] || [[Adamas]]&lt;br&gt;[[Imago:Rough diamond.jpg|92px|Gemstone: Diamond]] || - || &lt;ref name=&quot;NT&quot;&gt;{{Cite web| url= http://www.assembly.gov.nt.ca/VisitorInfo/Symbols/index.html |title= Symbols of the Northwest Territories|author= Government of the Northwest Territories |accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt;Territoriale symbolum: [[Ursus maritimus]]&lt;br&gt;[[Imago:Polar Bear 2004-11-15.jpg|92px|Polar Bear]]
|--
|| '''[[Nunavut]]''' &lt;br&gt;[[Imago:Flag of Nunavut.svg|64px|Flag of Nunavut]] || [[Saxifraga oppositifolia]]&lt;br&gt;[[Imago:Saxifraga oppositifolia - PurpSaxifrage1.jpg|64px|Flower: Purple Saxifrage]] || [[Lagopus muta]]&lt;br&gt;[[Image:Lagopus mutus.jpg|92px|Bird: Rock Ptarmigan]] || [[Canis Escimalis Canadensis]]&lt;br&gt;[[ Image:Canadian Inuit Dog.jpg|92px|Animal: Canadian Inuit Dog]] || - || - || ''Nunavut Sanginivut'' (Nostra terra, nostrae vires) || &lt;ref name=&quot;NU&quot;&gt;{{Cite web| url= http://www.assembly.nu.ca/english/about/index.html |title= Symbols of Nunavut|author= Government of Nunavut|accessdate=2007-01-16}}&lt;/ref&gt;Territoriale symbolum: [[Inuxucum]]&lt;br&gt;[[Imago:Inuksugalait Foxe-PI 2002-07-26.jpg|92px|Inukshuk]]
|}

&lt;references /&gt;

[[Categoria:Canada]]</text>
      <sha1>67ujcqz00298o5bvmdr4v7oz0nrtfsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Selachimorpha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45483</id>
    <revision>
      <id>3990845</id>
      <parentid>3978691</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13114" sha1="nnj0t3xeg5jesmhl5d5a7hhn9h1mesr" xml:space="preserve">{{Latinitas|-3}}
{{Taxobox | name = Sharks
| fossil_range = {{Fossil range|440|0|r=[[Silurium]] &gt; [[Recens]]}}
| trend = unknown
| status_system = iucn2.3
| image = Tiburón.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = ''[[Carcharhinus amblyrhynchos]]''
| image_alt = Grey reef shark
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Chondrichthyes]]
| subclassis = [[Elasmobranchii]]
| superordo = '''Selachimorpha'''
| subdivision_ranks = [[Ordo (taxinomia)|Ordines]]
| subdivision =[[Carcharhiniformes]]&lt;br /&gt;
[[Heterodontiformes]]&lt;br /&gt;
[[Hexanchiformes]]&lt;br /&gt;
[[Lamniformes]]&lt;br /&gt;
[[Orectolobiformes]]&lt;br /&gt;
[[Pristiophoriformes]]&lt;br /&gt;
[[Squaliformes]]&lt;br /&gt;
[[Squatiniformes]]&lt;br /&gt;
† [[Symmoriida]]&lt;br /&gt;
† [[Cladoselachiformes]]&lt;br /&gt;
† [[Xenacanthida]] (Xenacantiformes)&lt;br /&gt;
† [[Eugeneodontida]]&lt;br /&gt;
† [[Hybodontiformes]]
}}
'''Selachimorpha''' sunt superordo [[piscis|piscium]] [[sceletus|compagi ossium]] [[cartilago|cartilaginosá]] et corpore aerodynamico. Prima selachimorpha nota abhinc plus quam annorum 420 milliarda vivebant, ante tempus [[dinosauria|dinosauriorum]].&lt;ref name=&quot;RQGT&quot;&gt;{{cite web
|last=Martin |first=R. Aidan
|url=http://www.elasmo-research.org/education/evolution/geologic_time.htm
|title=Geologic Time
|publisher=ReefQuest
|accessdate=2006-09-09}}&lt;/ref&gt; Ex eo tempore, selachimorpha se in 440 [[species (taxinomia)|species]] evolverunt, quae magnitudine variant ab ''[[Etmopterus perryi|Etmoptero perryi]],'' specie [[mare profundum|maris profundi]] tantum 17 cm longa, ad ''[[Rhincodon typus]],'' maximum piscem, circa 12 m longum, quod solum [[plancton]]e, [[teuthida|teuthidis]], et [[piscis|piscibus]] parvis ratione [[colum edendi|colo edendi]] ([[Anglice]]: ''filter feeding'') vescuntur.

Selachimorpha in omnibus maribus habitant, plerumque ad 2000 m altum. Ea usitate in [[aqua dulcis|aqua dulci]] non habitant, ''[[Carcharhinus leucas|Carcharhino leucas]]'' et quinque speciebus ''[[Glyphis]]'' exceptis, quae in [[aqua salsa]] et aqua dulci habitare possunt.&lt;ref&gt;{{cite book
| last=Allen
| first=Thomas B.
|year=1999
| title=The Shark Almanac
| url=https://archive.org/details/sharkalmanac0000alle_j4g3
|location=Novi Eboraci
| publisher=The Lyons Press
|isbn= 1-55821-582-4
| oclc=39627633}}&lt;/ref&gt; Inspirant per quinque ad septem [[branchiae|branchias]]. Teguntur [[denticulum dermalis|denticulis dermalibus]] quae [[cutis|cutem]] protegunt, et [[parasitus|parasitis]] praedita sunt qui eorum [[dynamica fluida|dynamicas fluidas]] meliorem faciunt ut ea citius moveri possunt. Nonnullas series [[dens|dentium]] habent qui restitui possunt.&lt;ref name=&quot;Budker&quot;&gt;{{cite book
| last= Budker|first=Paul
|title=The Life of Sharks
|publisher=Weidenfeld and Nicolson
| location=Londini
| year=1971
| id= SBN 297003070}}&lt;/ref&gt;

Pervulgatae species, sicut ''[[Carcharodon carcharias]], [[Galeocerdo cuvier]],'' et nonnullae species [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Sphyrnidae|Sphyrnidarum]] sunt [[praedatores apicis]], ad summam subaquatilem [[catena cibi|cibi catenam]]. Earum sollertiae praeditoriae homines fascinant et exterrent, etiamsi propter piscatum et alias hominum actiones emori possunt. 

== Nomen ==
Nomen ''selachimorphorum'' a vocabulo [[Lingua Graeca antiqua|Graeco]] {{Polytonic|σέλαχος}} (pl. {{Polytonic|σελάχη}}) 'piscis cartilaginosus, squamis carens' est, quo nomine [[Aristoteles]] pristes, squatinas, et [[raia]]s coniunctim tractavit.
In [[lingua Latina]], selachimorpha appellantur ''[[squalus|squali]],'' vel ''[[squatina]]e,'' vel ''p(r)istrices.'' Anglice usque ad [[saeculum 16|saeculum sextum decimum]],&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=shark&amp;searchmode=none
| title=Online Etymology Dictionary
| accessdate=2006-08-08}}&lt;/ref&gt; nautae selachimorpha appellabant &quot;sea dogs,&quot;&lt;ref&gt;{{cite book
|title=The History of Underwater Exploration
|url=https://archive.org/details/historyofunderwa00marx
|last= Marx |first=Robert F.
|year=1990
|publisher=Courier Dover Publications
|pages=[https://archive.org/details/historyofunderwa00marx/page/3 3]
|isbn= 0-486-26487-4}}&lt;/ref&gt; vel Latine, ''caniculas marinas.''&lt;ref&gt;&quot;Unditabulatorem a caniculâ marinâ petitum esse mortuum&quot; ([http://ephemeris.alcuinus.net/archi2008/nuntius1.php?id=422 Ephemeris 30 Apr. 2008]; cf. [http://www.alcuinus.net/ephemeris/insolita.php?id=593 ibid. 24 Mart. 2010]).&lt;/ref&gt; &lt;!--Commentarius apud :en: adhuc OK. Now skipping to a later section: --&gt;

== Historia vitae ==
[[Fasciculus:Wobbegong claspers.jpg|thumb|left|175px|[[Valva]]e ''[[Orectolobus maculatus|Orectolobi maculati]]'' maris]]
Temporis spatium vitae selachimorphorum specie variant. Singulae plurimarum specierum a viginti ad triginta annos vivunt. ''[[Squalus acanthias]]'' maximum vitae summam habet, plus quam centum annos.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.mote.org/index.php?src=gendocs&amp;link=Shark+Notes&amp;category=Aquarium
|title=Mote Marine Laboratory, &quot;Shark Notes.&quot;}}&lt;/ref&gt; ''[[Rhincodon typus]]'' fortasse plus quam centum annos vivat.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.flmnh.ufl.edu/fish/sharks/nsrc/Basics.htm#live
|title=Florida Museum of Natural History Ichthyology Department, &quot;National Shark Research Consortium–Shark Basics.&quot;}}&lt;/ref&gt;

=== Reproductio ===
Non simile plurimorum [[Osteichthyes|osteichthyium]], selachimorpha se modo [[Theoria r/K selectionis|theoriae K-selectionis]] regignunt, quod significat ea paucos iuvenes bene evolutos producere, contra multos iuvenes male evolutos. [[Fecunditas]] in selachimorphis a duo ad plus quam centum iuvenes per circulum reproductivum transit.&lt;ref name=&quot;FAO&quot;&gt;{{
cite book
|author= Leonard J. V. Compagno
| title=Sharks of the World: An annotated and illustrated catalogue of shark species known to date
|publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations
|year=1984
|isbn= 92-5-104543-7
|oclc= 156157504.}}&lt;/ref&gt; Contra multos alios pisces, selachimorpha lente maturant. Exempli gratia, ''[[Negaprion brevirostris]]'' maturitatem sexualem circa 13–15 annos natus attingit.&lt;ref&gt;{{
cite web
|url=http://www.pacfish.org/sharkcon/documents/gruber.html
|first=Samuel H. |last=Gruber
|title=LIFE STYLE OF SHARKS
|date=February 21, 2000
|accessdate=June 20, 2010.}}&lt;/ref&gt;

==== Reproductio sexualis ====
Selachimorpha [[fecundatio interior|fecundatione interiore]] utuntur. Posteriores pinnarum pelvicarum maris partes sunt par [[organum intromissionis|organorum intromissionis]] appellatorum [[valva]]e, similis [[penis]] mammalium, quorum una valva [[sperma]] in corpus femineum intromittit.&lt;ref name=&quot;Mating&quot;&gt;{{cite web
|url=http://elasmo-research.org/education/topics/lh_2penises.htm
|title=Why Do Sharks Have Two Penises?
|last=Martin
|first=R. Aidan
|publisher=ReefQuest Centre for Shark Research
|accessdate=2009-08-22}}&lt;/ref&gt; [[Coniunctio sexualis]] ([[Anglice]]: ''mating'') raro in selachimorphis observata est.

Parvae [[Scyliorhinidae]] saepe coniunguntur cum mas circa feminam crispat. In speciebus minus flexibilibus, duo selachimorpha parallela moventur dum mas valvam in feminae [[oviductus|oviductum]] inserit. Feminae multarum maiorum specierum monstrant signa morsuum quae videntur effectus prehensionis marum ut ei posituram per [[coniunctio sexualis|coniunctionem]] sustineant. Haec signa morsuum fortasse morem amoris quoque monstrent: mas fortasse feminam mordeat ut suum studium declaret. In aliquibus speciebus, feminae cutem crassiorem evolverunt ut hos morsus resistant.&lt;ref name=&quot;Mating&quot;/&gt;

==== Reproductio asexualis ====
Sunt duo casus litteris mandati in quibus selachimorphum femineum contactu cum mare carens concepit peperitque progeniem modo [[parthenogenesis|parthenogenesi]].&lt;ref&gt;{{
cite journal
|author=Chapman D. D., Shivji M. S., Louis E., Sommer J., Fletcher H., Prodöhl P. A.
|title=Virgin birth in a hammerhead shark
|journal=Biology letters
|volume=3
|issue=4
|pages=425–7
|year=2007
|month=August
|pmid=17519185
|pmc=2390672
|doi=10.1098/rsbl.2007.0189
|url=http://journals.royalsociety.org/openurl.asp?genre=article&amp;doi=10.1098/rsbl.2007.0189}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[https://web.archive.org/web/20090709165903/http://www.boston.com/news/nation/articles/2008/10/10/in_shark_tank_an_asexual_birth/ In shark tank, an asexual birth]'', Boston Globe, 10 Oct. 2008&lt;/ref&gt; Singula huius rationis non bene comprehenduntur.&lt;!-- but [[genetic fingerprinting]] showed that the pups had no paternal genetic contribution, ruling out [[sperm]] storage. The extent of this behavior in the wild is unknown, as is whether other species have this capability. [[Mammal]]s are now the only major [[vertebrate]] group in which [[asexual reproduction]] has not been observed.--&gt;

==Elasmobranchii==&lt;!--This section appears to refer to elasmobranchii instead of selachimorpha and should therefore be removed to the article on elasmobranchii--&gt;
Elasmobranchii sunt una ex duabus subclassibus piscium cartilaginosorum classis [[Chondrichthyes|Chondrichthyis]]; altera est classis [[Holocephali|Holocephalorum]] ([[chimaera]]rum).

Membra subclassis Elasmobranchiorum [[vesica natatoria|vesicis natatoriis]] carent; habent quinque ad septem pares rimarum{{dubsig}} [[branchia]]rum singulariter aperientes &amp; operientes,{{dubsig}} [[penna]]s dorsales rigides, parvas [[squama]]s placoidium{{dubsig}}. Dentes complures series formant; [[maxilla]] superior non est fixa ad cranium, et maxilla inferior articulo cum superiore iuncta est. [[Oculus|Oculi]] habent [[tapetum lucidum]]. Margo interior pinnarum pelvicarum piscium masculinorum sulcos habent quibus [[sperma]]m transmittunt. Selachimorpha ubicunque in [[mare|maribus]] calidis terrae habitant.

== Classificatio ==
[[Fasciculus:Blacktip reef shark.jpg|thumb|150px|''[[Carcharhinus melanopterus]]'']]
[[Fasciculus:Hammerhai.jpg|thumb|150px|Selachimorphum familiae [[Sphyrnidae|Sphyrnidarum]]]]
[[Fasciculus:Rhincodon typus.jpg|thumb|150px|''[[Rhincodon typus]]'']]
[[Fasciculus:Nurse shark.jpg|thumb|150px|''[[Ginglymostoma cirratum]]'']]

Superordo selachimorpha constat ex octo ordinibus (aliqui biologi censent subordines esse):

* '''[[Hexanchiformes]]:''' duo familiae et quinque species. Creditur antichissimus subordo inter omnes esse. Hexanchiformes sex aut septem branchialia{{dubsig}} foramina et unam dorsalem pinnam habent.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.squali.biz/fam1.html|title=Exanchiformi - Hexanchiformes ''Compagno'' 1973 (sito Galleria Selachoidei)&quot;}}&lt;/ref&gt; Aliqua exempla sunt ''[[Hexanchus griseus]]'' et ''[[Heptranchias perlo]].''
** Chlamydoselachidae 1 species
** Hexanchidae 4 species

* '''[[Squaliformes]]:''' 7 familiae et 118 species. Nullam analem pinnam habent. Exempla sunt ''Oxynotus centrina'' et ''Squalus acanthias.''
** Echinorhinidae 2 species
** Squalidae 24 species
** Centrophoridae 15 species
** Etmopteridae 44 species
** Somniosidae 18 species
** Oxynotidae 5 species
** Dalatiidae 10 species

* '''[[Pristiophoriformes]]:''' 1 familia et 6 species; rara sunt.
** Pristiophoridae 6 species e 2 genera

* '''[[Squatiniformes]]:''' 1 familia et 17 species. Cartilaginei pisces sunt. In periculo sunt.
** Squatinidae 17 species

* '''[[Heterodontiformes]]:''' 1 familia et 9 species.
** Heterodontidae 9 species

* '''[[Orectolobiformes]]:''' 7 familiae et 34 species. In oceanis Pacifico et Atlantico habitant.
** Parascylliidae 7 species
** Brachaeluridae 2 species
** Orectolobidae 7 species 
** Hemiscylliidae 13 species&lt;ref&gt;{{cite journal |author= C. A. Agro|title= &quot;Note sullo squalo bambù fasciato Chiloscyllium punctatum Müller &amp; Henle, 1838 (Chondroichthyes, Selachoidei)&quot;,|journal= Quaderni del Museo Zoologico, Avellino |volume=11 |year= 2008 |pages= 41-47}}.&lt;/ref&gt;
** Stegostomatidae 1 species
** Ginglymostomatidae 3 species
** Rhincodontidae 1 species

* '''[[Lamniformes]]:''' septem familiae et sedecim species. Aliquae species periculosae in{{dubsig}} homines sunt (maxime Lamnidae).
** Odontaspididae 4 species
** Mitsukurinidae 1 species (''[[Mitsukurina owstoni]]'')
** Pseudocarchariidae 1 species
** Megachasmidae 1 species (''[[Megachasma pelagios]]'')
** Alopiidae 3 species
** Cetorhinidae 1 species
** Lamnidae 5 species 

* '''[[Carcharhiniformes]]:''' octo familiae et 266 species. Aliquae species periculosae in homines sunt.
** Scyliorhinidae 147 species
** Proscyllidae 7 species
** Pseudotriakidae 2 species
** Leptochariidae 1 species
** Triakidae 40 species
** Hemigaleidae 8 species
** Carcharhinidae 52 species
** Sphyrnidae 9 species

Aliqui auctores&lt;ref&gt;E. Abel, &quot;Selachoidei,&quot; in ''Fauna e flora del Mediterraneo,'' ed. R. Riedel (Muzzio, Padovae, Romae: 1991), 608–613.&lt;/ref&gt; subordines ''Selachoidei'' ordo esse credunt.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=M. Femina et S. Orga|title= &quot;La collezione dei Selachoidei del Museo Zoologico dei Vertebrati (Chondroichthyes, Selachoidei)&quot;,|journal= Quaderni del Museo Zoologico, Avellino |volume=11 |year= 2008 |pages= 5–40.}}&lt;/ref&gt;

{{NexInt}}
* [[Taniwha]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Fontes biologici}}
{{Vicispecies}}
{{CommuniaCat}}

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Biologia}}

[[Categoria:Ichthyologia]]
[[Categoria:Praedatores]]
[[Categoria:Selachimorpha|!]]</text>
      <sha1>nnj0t3xeg5jesmhl5d5a7hhn9h1mesr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingua Hindica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45529</id>
    <revision>
      <id>3990819</id>
      <parentid>3817739</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-49449-44</username>
        <id>215184</id>
      </contributor>
      <comment>/* Regio linguistica Hindi */ Valde fallax neque verum! Cultus atque nationes eorum qui his linguis utuntur plerumque etiam inter se differunt. Lingua Urdu ex Persica, Hindustani et Punjabica orta est, vocabulis Turcicis Arabicisque admixtis, imperio Mogulico vigente.</comment>
      <origin>3990819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10308" sha1="s33zyutfxdr20ku34hiaas1q3ekgmcs" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa linguae
|nomen latine  ={{PAGENAME}}
|nomen         =हिन्दी seu हिंदी
|pronunciation =hɪnd̪i:
|color familiae=lawngreen
|familia       =lingua sive series linguarum [[Linguae Indicae|Indica]] e divisione [[Linguae Indoiranicae|Indoiranica]] familiae [[Linguae Indoeuropaeae|Indoeuropaeae]]
|fabulantes    =180&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 (Hindi stricto sensu)
|fabulantes2   =120&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 ut lingua secunda
|nationes      =[[India]]
|civitas       =in multis civitatibus
|scriptura     =[[Scriptura Devanagari]] 
|litteratura   =[[Litterae Hindi]]
|procuratio    =
|iso1          =hi
|iso2          =hin
|iso3          =hin
|tabula        =[[Fasciculus:Human Language Families (wikicolors).png|center|255px|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|syllabus      =[[Linguae mundi|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|tabula2      =[[Fasciculus:Hindi belt.png|center|150px|Regio linguistica Hindi sicut apud Masica (1991) evolvitur]]
|syllabus2    =Regio linguistica Hindi sicut apud Masica (1991) evolvitur }}

'''Lingua Hindica'''&lt;ref&gt;Christianus Lassen, ''Institutiones linguae Pracriticae''(Bonnae, 1837), [http://books.google.fi/books?id=L0gMAAAAYAAJ&amp;pg=PA385&amp;lpg=PA385&amp;dq=%22lingua+hindica%22&amp;source=bl&amp;ots=IJj59RbJtC&amp;sig=YD4Jwf7Jtxs_9NokuTVZjhOSpQs&amp;hl=fi&amp;ei=d4V0Tr3XMMLJhAfTqKDNDA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CDEQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=%22lingua%20hindica%22&amp;f=false p.385]&lt;/ref&gt; (Devanāgarī हिन्दी aut हिंदी, ''Hindī'' /ˈɦɪndiː/) est una e nonnullis [[lingua|linguis]] quae linguae Hindi appellantur.&lt;ref&gt;&quot;Lingua Hindi&quot;: {{Lassen}} app. pp. 12, 20.&lt;/ref&gt; Quaeque ad [[linguae Indicae|divisionem Indicam sive Indoaryanam]] [[Linguae Indoeuropaeae|familiae Indoeuropaeae]] pertinent; qua lingua hominum inter 180&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 et 500&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 in [[India]] boreali mediaque loquuntur.&lt;ref&gt;Shapiro (2003), [http://books.google.com/books?id=jPR2OlbTbdkC&amp;pg=PA251&amp;vq=%22not+insignificant+numbers+of+speakers%22&amp;dq=hindi+uttar+pradesh&amp;as_brr=3&amp;sig=u5CAclp7Je0ntylfM04B2YgYboc p. 251]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Secundum censum Indicum anno 1991 actum.&lt;/ref&gt; Hindica est una e duabus civitatis [[India]]e [[lingua publica|linguis publicis]] et una e viginti duabus [[Index linguarum sollemnium Indiae|linguis Indiae schedulo enumeratis]].&lt;ref&gt;Leges Reipublicae Indiae, Pars XVII, Membrum 343.&lt;/ref&gt; Etiam homines aliarum multarum [[civitas|civitatum]], quod [[vocabulum|vocabulo]] ''Hindi'' appellatur, sese loqui confitentur; sed quam linguam sic dicunt ipsi, [[philologus|philologi]] saepe aliis nominibus, ut [[lingua Bhojpuri|Bhojpuri]], [[lingua Maithili|Maithili]] vocant aliisque. Est etiam haec lingua publica tertia insulis [[Viti]]ensibus, quae ibi Hindi seu Hindustani appellatur; qui separatus esse sermo censetur, et nomine ''[[Lingua Hindi Vitiensis|Hindi Vitiensis]]'' ([[Anglice]] ''Fiji Hindi'') nuncupatur.

== Regio linguistica Hindi ==
Gregi linguarum Hindicarum limites varii imponuntur. A quibusdam recognoscuntur haec:
* series occidentalis: Haryanvi (Bangaru), Khari Bholi, [[Braj Bhasa]], Kannauji, Bundeli
* series orientalis: Awadhi, Bagheli, [[lingua Chhattisgarhi|Chhattisgarhi]] et [[lingua Hindi Vitiensis|Hindi Vitiensis]]
* series [[linguae Bihari|Bihari]]: [[lingua Magahi|Magahi]], [[lingua Maithili|Maithili]], Angika, Bajjika, [[lingua Sadri|Sadri]] sive Sadani et Nagpuria, [[lingua Bhojpuri|Bhojpuri]]; [[lingua Bhojpuri Mauritiana|Bhojpuri Mauritiana]], [[lingua Bhojpuri Africana Australis|Bhojpuri Africana Australis]], [[lingua Sarnami|Sarnami]], [[lingua Bhojpuri Guianensis|Bhojpuri Guianensis]], [[lingua Bhojpuri insulae Trinitatis|Bhojpuri insulae Trinitatis]]
* series [[lingua Rajasthani|Rajasthani]]
** [[lingua Marvari|Marvari]], Bagri, Bhitrauti, Sirohi, Godvari, Mevari
** [[Lingua Dhundhari|Dhundhari]] seu Jaipuri, Harauti
** [[lingua Mevati|Mevati]], Nimadi
** Gojri seu Gujuri, Lamani seu Banjari seu Lambadi
* series [[linguae Pahari|Pahari]] seu Himalayica
** linguae Pahari occidentales seu Himachali: [[lingua Jaunsari|Jaunsari]], Sirmauri, Baghati, Kiunthali seu Mahasui, Handuri, Kului, Mandeali, Chameali, Bharmauri seu Gadi, Churahi, Pangvali, Bhadravahi, Bhalesi, Khasali, Padri
** [[lingua Garhvali|Garhvali]], [[lingua Kumauni|Kumauni]]

== Historia ==
Hindica ex [[Sauraseni]] [[Prakrit]] originem ducit.&lt;ref&gt;{{Citation
 | title = [[Hobson-Jobson]]
 | author = Henry Yule, A. C. Burnell, William Crooke
 | page = 344
 | year = 1903
 | publisher = Londinii: John Murray}}&lt;/ref&gt; Quamquam inter doctos discrepat de ipso nascendi tempore, lingua Hindica ex dialectis locorum sicut [[Braj]], [[Awadhi]] et [[Khari Boli]] orta videtur post [[saeculum 9|saeculum nonum]] (hae dialecti etiam nunc multis sunt in usu).&lt;ref&gt;M. Shapiro, ''Hindi''.&lt;/ref&gt; [[Sultanatus Dellii|Sultanis Dellii]] regnantibus et tempore [[Imperium Mughal|Imperii Mughal]], quod [[lingua Persica|Persica lingua]] publice utebatur, Khari Boli multa [[lingua Persica|Persica]] [[lingua Arabica|Arabicaque]] verba accepit. Quod attinet ad verba Arabica origine: quia paene omnia venerunt ex Persico, eorum conformatio in Hindi-Urdu priorem [[phonologia]]m Arabicam non conservat.

== Usus hodiernus ==
[[Fasciculus:Gv 19470513 01 03.ogg|thumb|[[Sonus]] linguae Hindicae]]
Hindicus ordinarius est publicus [[India]]e sermo, omniumque linguarum, quae in schedulo enumerantur, in usu est latissimo. Quo sermone homines in septentrionalibus praecipue civitatibus utuntur: [[Rajasthan]], [[Dellium (civitas)|Dellium]], [[Haryana]], [[Uttarakhand]], [[Uttar Pradesh]], [[Madhya Pradesh]], [[Chhattisgarh]], [[Himachal Pradesh]], [[Jharkhand]] [[Bihar]]que. Eadem altera est lingua maior in insulis [[Andaman]] et [[Nicobar]]. Insuper in usu est praeter linguas regionum principales per Indiam septentrionalem mediamque, quae sunt linguae [[lingua Paniabica|Paniabica]], [[lingua Gujarati|Gujarati]], [[lingua Marathi|Marathi]], [[lingua Bengalica|Bengalica]]. Intellegitur Hindi vulgo etiam in aliis Indiae [[regio]]nibus, atque item in [[Nepalia]], [[Bangladesha]], [[Pakistania]].

{{NexInt}}
* [[Linguae Indiae]]
* [[Lingua Hindi-Urdu]]
* [[Lingua Urdu]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{InterWiki|code=hi}}
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=hin De hac lingua] apud ''[[Ethnologue]]''
* [https://web.archive.org/web/20090719101534/http://llmap.org/languages/hin/static_map.html Situs locutorum] apud ''[[Linguist List]]''
* [http://www.shabdkosh.com/ Lexicon interretiale] {{Ling|Anglice}}
* [https://web.archive.org/web/20091202024019/http://www.aslimasti.com/html/dict/ Lexicon interretiale] {{Ling|Anglice}}
* [http://www.freelang.com/dictionnaire/hindi.html Lexicon interretiale] {{Ling|Francogallice}}
* [https://web.archive.org/web/20100101200214/http://sites.google.com/site/hindispekingtree/Home De lingua Hindi discenda] {{Ling|Anglice}}
* [https://web.archive.org/web/20110813165216/http://www.bibliomonde.net/pages/fiche-livre.php3?id_ouvrage=1619&amp;texte_aff=infocomp De lingua Hindi discenda] {{Ling|Francogallice}}
* [http://wikitravel.org/en/Hindi_phrasebook Idiomata peregrinatoribus utilia]

== Bibliographia ==
[[Fasciculus:Hindispeakers.png|thumb|Usitatus Hindi ambitus latissimo verbi sensu.]]
; Bibliographica
* Aggarwal, Narindar K. [[1985]]. ''A Bibliography of Studies on Hindi. Language and Linguistics''. Gurgaon, Haryana: Indian Documentation Service.

; Grammatica et didactica
* Bhatia, Tej K. [[1996]]. ''Colloquial Hindi: The Complete Course for Beginners.'' Londinii et Novi Eboraci: Routledge. ISBN 0-415-11087-4.
* Gatzlaff-Hälsing, Margot. [[2003]]. ''Grammatischer Leitfaden des Hindi''. Helmut Buske Verlag, Hamburg. ISBN 978-3-87548-331-4.
* Koul, Omkar N. [[2008]]. ''Modern Hindi Grammar.'' Springfield: Dunwoody Press.
* Koul, Omkar N. [[1994]]. ''Hindi Phonetic Reader. Dellii: Indian Institute of Language Studies.
* McGregor, R. S. [[1977]]. ''Outline of Hindi Grammar.'' Ed. 2a. Oxoniae et Dellii: Oxford University Press. ISBN 0-19-870008-3 (ed. 3a.).
* Sinha, Kadambari. [[2007]]. ''Konversationskurs Hindi''. Hamburgi: Helmut Buske Verlag. ISBN 978-3-87548-488-5.
* Snell, Rupert, et Simon Weightman [[1989]], [[2003]]. ''Teach Yourself Hindi.'' McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-142012-9.

; Lexica
* Mahendra Caturvedi. [[1970]] ''A practical Hindi-English dictionary''. Delhi: National Publishing House. [http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/caturvedi/ Versio interretialis].
* Dasa, Syamasundara. [[1965]], [[1975]]. ''Hindi sabdasagara.'' Ed. nova. Kasi: Nagari Pracarini Sabha. [http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/dasa-hindi/ Versio interretialis].
* Gatzlaff-Hälsing, Margot. [[2000]]. ''Wörterbuch Deutsch-Hindi''. Hamburgi: Helmut Buske Verlag. ISBN 978-3-87548-247-8.
* Gatzlaff-Hälsig, Margot, ed. [[2002]]. ''Handwörterbuch Hindi-Deutsch''. Hamburgi: Helmut Buske Verlag. ISBN 3-87548-177-1.
* McGregor, R. S. [[1993]]. ''The Hindi-English Dictionary''. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-864339-5.
* McGregor, R. S. [[1993]], [[2004]]. ''Oxford Hindi-English Dictionary.'' Oxoniae: Oxford University Press.

; Philologica
* Bhatia, Tej K. A. [[1987]]. ''History of the Hindi Grammatical Tradition.'' Leiden, Netherlands &amp; New York, NY : E.J. Brill. ISBN 90-04-07924-60.
* Chatterji, Suniti K. [[1960]]. ''Indo-Aryan and Hindi.'' Ed. 2a, retractata. Calcuttae: Firma K.L. Mukhopadhyay.
* King, Christopher R. [[1994]]. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.'' Bombay: Oxford University Press.
* Masica, Colin P. [[1991]]. ''The Indo-Aryan languages''. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29944-2 {{Google Books|J3RSHWePhXwC|Paginae selectae}}
* Rai, Amrit. [[1984]]. ''A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani.'' Dellii: Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X.
* Shapiro, Michael C. [[2003]]. &quot;Hindi.&quot;, in ''The Indo-Aryan Languages,'' ed. George Cardona et Dhanesh Jain, 250–285. Routledge. ISBN 978-0-415-77294-5 {{Google Books|jPR2OlbTbdkC|Paginae selectae}}
* Tiwari, Bholanath. ([[1966]]) [[2004]]. ''हिन्दी भाषा (Hindī Bhāshā).'' Allahabad: Kitāb Mahal. ISBN 81-225-0017-X.

[[Categoria:Lingua Hindica|!]]

{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>s33zyutfxdr20ku34hiaas1q3ekgmcs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990871</id>
      <parentid>3990819</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10310" sha1="gkwc0km7xmq9m2f9rbe08pziauidqq5" xml:space="preserve">{{L1}}
{{Capsa linguae
|nomen latine  ={{PAGENAME}}
|nomen         =हिन्दी seu हिंदी
|pronunciation =hɪnd̪i:
|color familiae=lawngreen
|familia       =lingua sive series linguarum [[Linguae Indicae|Indica]] e divisione [[Linguae Indoiranicae|Indoiranica]] familiae [[Linguae Indoeuropaeae|Indoeuropaeae]]
|fabulantes    =180&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 (Hindi stricto sensu)
|fabulantes2   =120&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 ut lingua secunda
|nationes      =[[India]]
|civitas       =in multis civitatibus
|scriptura     =[[Scriptura Devanagari]] 
|litteratura   =[[Litterae Hindi]]
|procuratio    =
|iso1          =hi
|iso2          =hin
|iso3          =hin
|tabula        =[[Fasciculus:Human Language Families (wikicolors).png|center|255px|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|syllabus      =[[Linguae mundi|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|tabula2      =[[Fasciculus:Hindi belt.png|center|150px|Regio linguistica Hindi sicut apud Masica (1991) evolvitur]]
|syllabus2    =Regio linguistica Hindi sicut apud Masica (1991) evolvitur }}

'''Lingua Hindica'''&lt;ref&gt;Christianus Lassen, ''Institutiones linguae Pracriticae''(Bonnae, 1837), [http://books.google.fi/books?id=L0gMAAAAYAAJ&amp;pg=PA385&amp;lpg=PA385&amp;dq=%22lingua+hindica%22&amp;source=bl&amp;ots=IJj59RbJtC&amp;sig=YD4Jwf7Jtxs_9NokuTVZjhOSpQs&amp;hl=fi&amp;ei=d4V0Tr3XMMLJhAfTqKDNDA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CDEQ6AEwBQ#v=onepage&amp;q=%22lingua%20hindica%22&amp;f=false p.385].&lt;/ref&gt; (Devanāgarī हिन्दी aut हिंदी, ''Hindī'' /ˈɦɪndiː/) est una e nonnullis [[lingua|linguis]] quae linguae Hindi appellantur.&lt;ref&gt;&quot;Lingua Hindi&quot;: {{Lassen}} app. pp. 12, 20.&lt;/ref&gt; Quaeque ad [[linguae Indicae|divisionem Indicam sive Indoaryanam]] [[Linguae Indoeuropaeae|familiae Indoeuropaeae]] pertinent; qua lingua hominum inter 180&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 et 500&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 in [[India]] boreali mediaque loquuntur.&lt;ref&gt;Shapiro (2003), [http://books.google.com/books?id=jPR2OlbTbdkC&amp;pg=PA251&amp;vq=%22not+insignificant+numbers+of+speakers%22&amp;dq=hindi+uttar+pradesh&amp;as_brr=3&amp;sig=u5CAclp7Je0ntylfM04B2YgYboc p. 251].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Secundum censum Indicum anno 1991 actum.&lt;/ref&gt; Hindica est una e duabus civitatis [[India]]e [[lingua publica|linguis publicis]] et una e viginti duabus [[Index linguarum sollemnium Indiae|linguis Indiae schedulo enumeratis]].&lt;ref&gt;Leges Reipublicae Indiae, Pars XVII, Membrum 343.&lt;/ref&gt; Etiam homines aliarum multarum [[civitas|civitatum]], quod [[vocabulum|vocabulo]] ''Hindi'' appellatur, sese loqui confitentur; sed quam linguam sic dicunt ipsi, [[philologus|philologi]] saepe aliis nominibus, ut [[lingua Bhojpuri|Bhojpuri]], [[lingua Maithili|Maithili]] vocant aliisque. Est etiam haec lingua publica tertia insulis [[Viti]]ensibus, quae ibi Hindi seu Hindustani appellatur; qui separatus esse sermo censetur, et nomine ''[[Lingua Hindi Vitiensis|Hindi Vitiensis]]'' ([[Anglice]] ''Fiji Hindi'') nuncupatur.

== Regio linguistica Hindi ==
Gregi linguarum Hindicarum limites varii imponuntur. A quibusdam recognoscuntur haec:
* series occidentalis: Haryanvi (Bangaru), Khari Bholi, [[Braj Bhasa]], Kannauji, Bundeli
* series orientalis: Awadhi, Bagheli, [[lingua Chhattisgarhi|Chhattisgarhi]] et [[lingua Hindi Vitiensis|Hindi Vitiensis]]
* series [[linguae Bihari|Bihari]]: [[lingua Magahi|Magahi]], [[lingua Maithili|Maithili]], Angika, Bajjika, [[lingua Sadri|Sadri]] sive Sadani et Nagpuria, [[lingua Bhojpuri|Bhojpuri]]; [[lingua Bhojpuri Mauritiana|Bhojpuri Mauritiana]], [[lingua Bhojpuri Africana Australis|Bhojpuri Africana Australis]], [[lingua Sarnami|Sarnami]], [[lingua Bhojpuri Guianensis|Bhojpuri Guianensis]], [[lingua Bhojpuri insulae Trinitatis|Bhojpuri insulae Trinitatis]]
* series [[lingua Rajasthani|Rajasthani]]
** [[lingua Marvari|Marvari]], Bagri, Bhitrauti, Sirohi, Godvari, Mevari
** [[Lingua Dhundhari|Dhundhari]] seu Jaipuri, Harauti
** [[lingua Mevati|Mevati]], Nimadi
** Gojri seu Gujuri, Lamani seu Banjari seu Lambadi
* series [[linguae Pahari|Pahari]] seu Himalayica
** linguae Pahari occidentales seu Himachali: [[lingua Jaunsari|Jaunsari]], Sirmauri, Baghati, Kiunthali seu Mahasui, Handuri, Kului, Mandeali, Chameali, Bharmauri seu Gadi, Churahi, Pangvali, Bhadravahi, Bhalesi, Khasali, Padri
** [[lingua Garhvali|Garhvali]], [[lingua Kumauni|Kumauni]]

== Historia ==
Hindica ex [[Sauraseni]] [[Prakrit]] originem ducit.&lt;ref&gt;{{Citation
 | title = [[Hobson-Jobson]]
 | author = Henry Yule, A. C. Burnell, William Crooke
 | page = 344
 | year = 1903
 | publisher = Londinii: John Murray}}&lt;/ref&gt; Quamquam inter doctos discrepat de ipso nascendi tempore, lingua Hindica ex dialectis locorum sicut [[Braj]], [[Awadhi]] et [[Khari Boli]] orta videtur post [[saeculum 9|saeculum nonum]] (hae dialecti etiam nunc multis sunt in usu).&lt;ref&gt;M. Shapiro, ''Hindi''.&lt;/ref&gt; [[Sultanatus Dellii|Sultanis Dellii]] regnantibus et tempore [[Imperium Mughal|Imperii Mughal]], quod [[lingua Persica|Persica lingua]] publice utebatur, Khari Boli multa [[lingua Persica|Persica]] [[lingua Arabica|Arabicaque]] verba accepit. Quod attinet ad verba Arabica origine: quia paene omnia venerunt ex Persico, eorum conformatio in Hindi-Urdu priorem [[phonologia]]m Arabicam non conservat.

== Usus hodiernus ==
[[Fasciculus:Gv 19470513 01 03.ogg|thumb|[[Sonus]] linguae Hindicae]]
Hindicus ordinarius est publicus [[India]]e sermo, omniumque linguarum, quae in schedulo enumerantur, in usu est latissimo. Quo sermone homines in septentrionalibus praecipue civitatibus utuntur: [[Rajasthan]], [[Dellium (civitas)|Dellium]], [[Haryana]], [[Uttarakhand]], [[Uttar Pradesh]], [[Madhya Pradesh]], [[Chhattisgarh]], [[Himachal Pradesh]], [[Jharkhand]] [[Bihar]]que. Eadem altera est lingua maior in insulis [[Andaman]] et [[Nicobar]]. Insuper in usu est praeter linguas regionum principales per Indiam septentrionalem mediamque, quae sunt linguae [[lingua Paniabica|Paniabica]], [[lingua Gujarati|Gujarati]], [[lingua Marathi|Marathi]], [[lingua Bengalica|Bengalica]]. Intellegitur Hindi vulgo etiam in aliis Indiae [[regio]]nibus, atque item in [[Nepalia]], [[Bangladesha]], [[Pakistania]].

{{NexInt}}
* [[Linguae Indiae]]
* [[Lingua Hindi-Urdu]]
* [[Lingua Urdu]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{InterWiki|code=hi}}
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=hin De hac lingua] apud ''[[Ethnologue]]''
* [https://web.archive.org/web/20090719101534/http://llmap.org/languages/hin/static_map.html Situs locutorum] apud ''[[Linguist List]]''
* [http://www.shabdkosh.com/ Lexicon interretiale] {{Ling|Anglice}}
* [https://web.archive.org/web/20091202024019/http://www.aslimasti.com/html/dict/ Lexicon interretiale] {{Ling|Anglice}}
* [http://www.freelang.com/dictionnaire/hindi.html Lexicon interretiale] {{Ling|Francogallice}}
* [https://web.archive.org/web/20100101200214/http://sites.google.com/site/hindispekingtree/Home De lingua Hindi discenda] {{Ling|Anglice}}
* [https://web.archive.org/web/20110813165216/http://www.bibliomonde.net/pages/fiche-livre.php3?id_ouvrage=1619&amp;texte_aff=infocomp De lingua Hindi discenda] {{Ling|Francogallice}}
* [http://wikitravel.org/en/Hindi_phrasebook Idiomata peregrinatoribus utilia]

== Bibliographia ==
[[Fasciculus:Hindispeakers.png|thumb|Usitatus Hindi ambitus latissimo verbi sensu.]]
; Bibliographica
* Aggarwal, Narindar K. [[1985]]. ''A Bibliography of Studies on Hindi. Language and Linguistics''. Gurgaon, Haryana: Indian Documentation Service.

; Grammatica et didactica
* Bhatia, Tej K. [[1996]]. ''Colloquial Hindi: The Complete Course for Beginners.'' Londinii et Novi Eboraci: Routledge. ISBN 0-415-11087-4.
* Gatzlaff-Hälsing, Margot. [[2003]]. ''Grammatischer Leitfaden des Hindi''. Helmut Buske Verlag, Hamburg. ISBN 978-3-87548-331-4.
* Koul, Omkar N. [[2008]]. ''Modern Hindi Grammar.'' Springfield: Dunwoody Press.
* Koul, Omkar N. [[1994]]. ''Hindi Phonetic Reader. Dellii: Indian Institute of Language Studies.
* McGregor, R. S. [[1977]]. ''Outline of Hindi Grammar.'' Ed. 2a. Oxoniae et Dellii: Oxford University Press. ISBN 0-19-870008-3 (ed. 3a.).
* Sinha, Kadambari. [[2007]]. ''Konversationskurs Hindi''. Hamburgi: Helmut Buske Verlag. ISBN 978-3-87548-488-5.
* Snell, Rupert, et Simon Weightman [[1989]], [[2003]]. ''Teach Yourself Hindi.'' McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-142012-9.

; Lexica
* Mahendra Caturvedi. [[1970]] ''A practical Hindi-English dictionary''. Delhi: National Publishing House. [http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/caturvedi/ Versio interretialis].
* Dasa, Syamasundara. [[1965]], [[1975]]. ''Hindi sabdasagara.'' Ed. nova. Kasi: Nagari Pracarini Sabha. [http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/dasa-hindi/ Versio interretialis].
* Gatzlaff-Hälsing, Margot. [[2000]]. ''Wörterbuch Deutsch-Hindi''. Hamburgi: Helmut Buske Verlag. ISBN 978-3-87548-247-8.
* Gatzlaff-Hälsig, Margot, ed. [[2002]]. ''Handwörterbuch Hindi-Deutsch''. Hamburgi: Helmut Buske Verlag. ISBN 3-87548-177-1.
* McGregor, R. S. [[1993]]. ''The Hindi-English Dictionary''. Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-864339-5.
* McGregor, R. S. [[1993]], [[2004]]. ''Oxford Hindi-English Dictionary.'' Oxoniae: Oxford University Press.

; Philologica
* Bhatia, Tej K. A. [[1987]]. ''History of the Hindi Grammatical Tradition.'' Leiden, Netherlands &amp; New York, NY : E.J. Brill. ISBN 90-04-07924-60.
* Chatterji, Suniti K. [[1960]]. ''Indo-Aryan and Hindi.'' Ed. 2a, retractata. Calcuttae: Firma K.L. Mukhopadhyay.
* King, Christopher R. [[1994]]. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.'' Bombay: Oxford University Press.
* Masica, Colin P. [[1991]]. ''The Indo-Aryan languages''. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29944-2 {{Google Books|J3RSHWePhXwC|Paginae selectae}}
* Rai, Amrit. [[1984]]. ''A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani.'' Dellii: Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X.
* Shapiro, Michael C. [[2003]]. &quot;Hindi.&quot;, in ''The Indo-Aryan Languages,'' ed. George Cardona et Dhanesh Jain, 250–285. Routledge. ISBN 978-0-415-77294-5 {{Google Books|jPR2OlbTbdkC|Paginae selectae}}
* Tiwari, Bholanath. ([[1966]]) [[2004]]. ''हिन्दी भाषा (Hindī Bhāshā).'' Allahabad: Kitāb Mahal. ISBN 81-225-0017-X.

[[Categoria:Lingua Hindica|!]]

{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>gkwc0km7xmq9m2f9rbe08pziauidqq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zona temporalis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46671</id>
    <revision>
      <id>3990793</id>
      <parentid>3932833</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13119" sha1="pd2nxqs794i8tm76tdampfv1jm9yap0" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Worldwide Time Zones (including DST).png|thumb|400px|Tabula temporum locorum orbis terrarum (inter quae [[tempus aestivum]], sive rite tempus lucis servandae [DST]), 2020]]
'''Zona temporalis''' vel '''horaria''' seu '''circulus temporalis'''&lt;ref&gt;[[Carolus Egger]], Sermo Latinus Hodiernus: Acta Diurna&lt;/ref&gt; est orbis terrarum [[regio]] cui, eo consilio ut res [[lex|legitimae]], [[commercium|commerciales]], [[societas humana|socialesque]] ordinentur, est aequabile [[tempus publicum]], quod «tempus loci» seu «hora loci propria»&lt;ref&gt;[[Lexicon Recentis Latinitatis]]&lt;/ref&gt; usitate appellatur. In [[meridianus|meridiano]] omnia [[locus|loca]] idem [[tempus]] habent. [[Duo]] tempora localia [[unus|una]] hora inter se differunt si meridiani istorum locorum [[quindecim]] gradibus inter se distant. Quam ob rem idealiter{{dubsig}} zona temporalis seu horaria definitur duobus meridianis quindecim gradibus inter se distantibus. Meridianus primarius trans [[Grenovicum]] currit. Ergo zona primaria haec terrarum orbis regio est quae ab hoc meridiano primario et [[occidens|occidentem]] et [[oriens|orientem]] versus [[septem]] gradus et dimidium extenditur. 
[[Fasciculus:Time zones of Europe.svg|thumb|Hispania et Francia (colore [[ruber|rubro]]) et [[Tempus Greenovici Medium]] (colore [[caeruleus|caeruleo]])]]

Re vera autem zonae temporales non solum hac methodo [[mathematica]] definiuntur sed etiam rebus politicis et [[geographia|geographicis]]. &lt;!-- Most adjacent time zones are exactly one hour apart, and by convention compute their local time as an offset from [[UTC]] (see also [[Greenwich Mean Time]]). 

Standard time zones can be defined by geometrically subdividing the Earth's [[spheroid]] into 24 [[Lune (mathematics)|lunes]] (wedge-shaped sections), bordered by [[Meridian (geography)|meridians]] each 15° of [[longitude]] apart.  The local time in neighbouring zones would differ by one hour.  However, political and geographical practicalities can result in irregularly-shaped zones that follow political boundaries or that change their time seasonally (as with [[daylight saving time]]), as well as being subject to occasional redefinition as political conditions change.

Before the adoption of time zones, people used local [[solar time]] (originally ''apparent'' solar time, as with a [[sundial]]; and, later, ''mean'' solar time). Mean solar time is the average over a year of apparent solar time. Its difference from apparent solar time is the [[equation of time]].

This became increasingly awkward as [[rail transport|railways]] and [[telecommunication]]s improved, because clocks differed between places by an amount corresponding to the difference in their geographical longitude, which was usually not a convenient number. This problem could be solved by synchronizing the clocks in all localities, but then in many places the local time would differ markedly from the solar time to which people are accustomed. Time zones are thus a compromise, relaxing the complex geographic dependence while still allowing local time to approximate the mean solar time. There has been a general trend to push the boundaries of time zones further west of their designated meridians in order to create a permanent [[daylight saving time]] effect. The increase in worldwide communication has further increased the need for interacting parties to communicate mutually comprehensible time references to one another.--&gt;

== Zonae temporales publicae ==
== Historia ==
[[Fasciculus:GreenwUhrWelt.jpg|thumb|left|125px|[[Horologium]] [[Grenovicum|Grenovici]].]]
[[Tempus Greenovici Medium]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070226114513/http://idolino.id.funpic.de/texte/la_nach.htm Nuntii Latini]&lt;/ref&gt; statutum est anno [[1675]], cum [[Observatorium Regium (Grenovicum)|Observatorium Regium]] aedificatum est. Anno [[1879]] [[Sanford Fleming]] ideam zonae temporalis mundialis investus est.&lt;!-- as an aid to determine longitude at sea by mariners. The first time zone in the world was established by British [[railways]] on [[December 1]], [[1847]] — with GMT hand-carried on [[marine chronometer|chronometer]]s. This quickly became known as [[Railway time|Railway Time]]. About [[August 23]], [[1852]], time signals were first transmitted by telegraph from the [[Royal Observatory, Greenwich]]. Even though 98% of [[Great Britain]]'s public clocks were using GMT by 1855, it was not made Britain's legal time until [[August 2]], [[1880]]. Some old clocks from this period have two minute hands — one for the local time, one for GMT.&lt;ref&gt;[http://wwp.greenwichmeantime.com/info/bristol-time.htm Bristol Time]&lt;/ref&gt; This only applied to the island of Great Britain, and not to the island of [[Ireland]].

==Nautical time zones==

==Skewing of zones==--&gt;
== [[Hora aestiva|Tempus aestivum]] ==
[[Fasciculus:DaylightSaving-World-Subdivisions.png|thumb|Hora aestiva: &lt;br&gt;nationes (vel partes nationum) caerulae colore hora aestiva utuntur; &lt;br&gt;nationes rubrae ea non utuntur; &lt;br&gt;nationes fulvae ea olim utebantur sed nunc non utuntur.]]
Plures nationes, partes quoque nationum fortasse, hora aestiva utuntur. Saepius [[horologium|horologiis]] una hora datur vere ineunte quae reprenditur autumno ineunte. Exempli gratia, in [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis Americae]], hora aestiva secundo [[dies solis|die Solis]] [[Martius|mensis Marti]] incipit, et primo die Solis [[November|mensis Novembris]] finem habet. Dum hora aestiva est, horologium [[meridies|meridianam horam]] monstrat antequam sol ad punctum altissimum caeli perveniat. Tempus aestivum imprimis anno [[1784]] ab Americano [[Beniaminus Franklin|Beniamino Franklin]] propositum est, etiam anno [[1906]] a Britannico [[Gulielmus Willett|Gulielmo Willett]], et anno [[1916]] multae [[civitas sui iuris|civitates]] hoc tempore utebantur ut, [[Bellum Orbis Terrarum Primum|bello committo]], [[energia]]m conservarent.

== Exempla ==
Haec exempla tempus variorum locorum dant hora 12.00 UTC, cum [[Tempus lucem servans]] (vel tempus aestatis, etc.) non valeat:
 {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 1em auto 1em auto&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;float:center&quot;
|-
! style=&quot;background:light blue&quot; | Locus/Loca
! style=&quot;background:#ffdead;width:80px&quot; | Zona temporalis
! style=&quot;background:#ffdead;&quot; | Tempus
|-
|[[Insula Baker]], [[Insula Howland]] (non habitatae)
|[[UTC–12]]
|00.00
|-
|[[Samoa]], [[Samoa Americana]]
|[[UTC–11]]
|01.00
|-
|[[Havaii]], [[Papeete]]
|[[UTC–10]]
|02.00
|-
|[[Insulae Marchionis]]
|[[UTC–09.30]]
|02.30
|-
|[[Ancoraria (Alasca)|Ancoraria]], [[Fairbanks]], [[Iunellum]]
|[[UTC–09]]
|03.00
|-
|[[Vancuverium]], [[Vasingtonia]], [[Portlandia (Oregonia)|Portlandia]], [[Campi]], [[California]], [[California Inferior]]
|[[UTC–08]]
|04.00
|-
|[[Alberta]], [[Coloratum]], [[Arizona]], [[Chihuahua]], [[Sonora]]
|[[UTC–07]]
|05.00
|-
|[[Ora Opulenta]], [[Dallas]], [[Salvatoria]], [[Guatemala]], [[Honduras]], [[Houston]], [[Illinoesia]], [[Manitoba]], [[Mexicopolis]], [[Nicaragua]], [[Saskatchewan]]
|[[UTC–06]]
|06.00
|-
| [[Ottawa]], [[Torontum]], [[Mons Regius]], [[Bostonia]], [[Novum Eboracum]], [[Carolina Septentrionalis]], [[Vasingtonia (D.C.)]], [[Georgia (CFA)|Georgia]], [[Miamia|Miamia Floridae]], [[Cuba]], [[Iamaica]], [[Haiti]], [[Panama]], [[Columbia]], [[Aequatoria]] continentalis, [[Peruvia]]
|[[UTC–5|UTC–05]]
|07.00
|-
|[[Nova Scotia]], [[Respublica Dominicana]], [[Portus Dives]], [[Trinitas et Tabacum]], [[Venetiola]], [[Amazones (provincia Brasiliensis)|Amazonas]], [[Bolivia]], [[Chilia]] continentalis, [[Paraguaia]], [[Sanctus Ludovicus (provincia Argentinae)|Sanctus Ludovicus]]
|[[UTC–04]]
|08.00
|-
|[[Terra Nova et Terra Laboratoria]]
|[[UTC–3.30|UTC–03.30]]
|08.30
|-
|[[Flumen Ianuarii]], [[Sanctus Paulus (provincia)|Sanctus Paulus]], [[Argentina]] (praeter [[Sanctus Ludovicus (provincia Argentinae)|Sanctum Ludovicum provinciam]]), [[Uruguaia]], [[Nuuk]]
|[[UTC–03]]
|09.00
|-
|[[Insulae Ferdinandi Noronhae]], [[Georgia Australis et Sandwich Islands Australes]]
|[[UTC–02]]
|10.00
|-
|[[Azores]], [[Promontorium Viride]]
|[[UTC–01]]
|11.00
|-
|[[Islandia]], [[Britanniarum Regnum]], [[Hibernia]], [[Portugallia|Portugallia continentalis]], [[Marocum]], [[Senegalia]], [[Ghana]], [[Côte d'Ivoire]]
|[[UTC|UTC±00]]
|12.00
|-
|
[[Albania]], [[Slovenia]], [[Respublica Macedonica]], [[Norvegia]], [[Suecia]], [[Dania]], [[Germania]], [[Nederlandia]], [[Belgium]], [[Francia|Francia Metropolitana]], [[Helvetia]], [[Austria]], [[Polonia]], [[Czechia]], [[Slovacia]], [[Hungaria]], [[Hispania]] Europaea, [[Italia]], [[Croatia]], [[Serbia]], [[Tunisia]], [[Algeria]], [[Nigeria]], [[Cameronia]], [[Angolia]], [[Kinshasa]]
|[[UTC+01]]
|13.00
|-
|
[[Finlandia]], [[Lithuania]], [[Ruthenia Alba]], [[Ucraina]], [[Romania]], [[Bulgaria]], [[Graecia]], [[Turcia]], [[Cyprus]], [[Syria]], [[Libanus]], [[Iordania]], [[Palaestina]], [[Israel (civitas)|Israel]], [[Aegyptus]], [[Libya]], [[Mozambicum]], [[Malavium]], [[Zambia]], [[Zimbabua]], [[Africa Australis]]
|[[UTC+02]]
|14.00
|-
|[[Moscua]], [[Petropolis]], [[Samara (Russia)|Samara]], [[Iraquia]], [[Arabia Saudiana]], [[Iemenia]], [[Sudania]], [[Aethiopia]], [[Somalia]], [[Kenia]], [[Uganda]], [[Tanzania]], [[Madagascaria]]
|[[UTC+03]]
|15.00
|-
|[[Irania]]
|[[UTC+03.30]]
|15.30
|-
|[[Georgia]], [[Armenia]], [[Atropatene (res publica)|Atropatene]], [[Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio]], [[Omania]], [[Insulae Seisellenses]], [[Mauritia]]
|[[UTC+4|UTC+04]]
|16.00
|-
|[[Afganistania]]
|[[UTC+04.30]]
|16.30
|-
|[[Regio Sverdloviensis]] [[Russia]]e, [[Uzbecia]], [[Pakistania]], [[Maldivae]], [[Kazachstania]]
|[[UTC+05]]
|17.00
|-
|[[India]], [[Taprobane]]
|[[UTC+05.30]]
|17.30
|-
|[[Nepalia]]
|[[UTC+05.45]]
|17.45
|-
|[[Novosibirscum]], [[Almaty]], [[Bangladesia]]
|[[UTC+06]]
|18.00
|-
|[[Myanmar]], [[Territorium Insularum Cocos seu Keeling]]
|[[UTC+06.30]]
|18.30
|-
|[[Crasnoiarium]], [[Thailandia]], [[Vietnamia]], [[Iakarta]]
|[[UTC+07]]
|19.00
|-
|[[Ircutia]], [[Ulan Bator]], [[Sinae (regio)|Sinae]], [[Respublica Sinarum|Taivania]], [[Hong Kong]], [[Philippinae]], [[Malaesia]], [[Singapura]], [[Australia Occidentalis]]
|[[UTC+08]]
|20.00
|-
|[[Territorium Transbaicalicum]] [[Russia]]e, [[Iaponia]], [[Respublica Popularis Democratica Coreana]], [[Respublica Coreana]], [[Timoria Orientalis]]
|[[UTC+09]]
|21.00
|-
|[[Territorium Septentrionale]], [[Australia Australis]]
|[[UTC+09.30]]
|21.30
|-
|[[Territorium Primorskense]] [[Russia]]e, [[Nova Cambria Australis]], [[Terra Reginae]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]
|[[UTC+10]]
|22.00
|-
|[[Insula Domini Howe]] (pars Australiae)
|[[UTC+10.30]]
|22.30
|-
|[[Camtschatca]], [[Insulae Salomonis]], [[Nova Caledonia]]
|[[UTC+11]]
|23.00
|-
|[[Insula Norfolk]]
|[[UTC+11.30]]
|23.30
|-
|[[Nova Zelandia]], [[Viti]]
|[[UTC+12]]
|00.00 (die sequente)
|-
|[[Insulae Chathamenses]]
|[[UTC+12.45]]
|00.45 (die sequente)
|-
|[[Tonga]]
|[[UTC+13]]
|01.00 (die sequente)
|-
|[[Insulae Lineae]]
|[[UTC+14]]
|02.00 (die sequente)
|-
|}

{{NexInt}}
* [[Horologium mundanum]]
* [[Index zonarum temporalium]]
* [[Index zonarum temporalium in civitates digestus]] 
* [[Index abbreviationum zonarum temporalium]]
* [[ISO 8601]]
* ''[[Jet lag]]''
* ''[[Sunpendulum]]'' (''Pendulum solare'')
* [[:Categoria:Tempus civitatum singillatim|Tempus civitatum singillatim]] (categoria)
* [[Tempus lucem servans]]
* [[Tempus metricum]] 
* ''[[tz database]]''

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Libri ==
* Bowditch, Nathaniel. [[1925]], [[1939]], [[1975]]. ''American Practical Navigator''. Vasingtoniae: Government Printing Office.
* Hill, John C., Thomas F. Utegaard, et Gerard Riordan. [[1958]]. ''Dutton's Navigation and Piloting''. Annapoli: United States Naval Institute.
* Howse, Derek. [[1980]]. ''Greenwich Time and the Discovery of the Longitude.'' Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-215948-8.
* [[Michael Palin|Palin, Michael]]. [[1995]]. ''Pole to Pole.'' Bay Books. ISBN 0-912333-41-3.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20180312023340/http://www.twinsun.com/tz/tz-link.htm «The TZ database»,] apud situm twinsun.com
* [https://web.archive.org/web/20141021150350/http://time.gov/timezone.cgi?UTC%2Fs%2F0%2Fjava «US Official Time Clock»,] apud situm time.gov&lt;!-- Java enabled clock to graphically display night and day around the globe.--&gt;
* [https://web.archive.org/web/20080511164832/http://twiki.org/cgi-bin/xtra/tzdate «Date and Time Gateway»,] apud situm twiki.org (tempus praesens in maioribus urbibus)
* [http://www.w3.org/TR/NOTE-datetime «W3C Note Datetime»,] apud situm w3.org
* [http://calconnect.org/ «Calendaring and Scheduling Consortium»,] apud situm calconnect.org (grex ab [[IETF]] creatus)
* [http://www.lib.utexas.edu/maps/world.html Tabulae geographicae mundi], inter quas sunt tabulae quae zonas temporales monstrant, apud situm lib.utexas.edu
* [https://web.archive.org/web/20111031042114/http://de.wtzclock.com/ «Welt Zeitzone»,] apud situm de.wtzclock.com (zonae temporum mundi, [[Theodisce]])

{{1000 paginae}}
{{Myrias|Anthropologia}}

[[Categoria:Tempus]]</text>
      <sha1>pd2nxqs794i8tm76tdampfv1jm9yap0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucius Afranius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47112</id>
    <revision>
      <id>3990806</id>
      <parentid>3742767</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4031" sha1="69hk8agg9dt3frxnttv2uet7h1b3h13" xml:space="preserve">''' Lucius Afranius''' Auli filius (natus circa annum [[112 a.C.n.]] – mortuus est [[46 a.C.n.]]) fuit [[Senatus Romanus|senator]] [[consularis]] [[Roma Antiqua|Romanus]] . Anno [[60 a.C.n.]] cum [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Quinto Caecilio Metello Celere]] [[consul]]atum gessit. Homo novus humili genere natus fuisse videtur qui Pompei commendatione patrocinioque cursum honorum cucurrit.

Legatus et amicus fidelis [[Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaei Pompei Magni]] fuit quem in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]]&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Sertorius'' 19.&lt;/ref&gt;, in Asiam adversus [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] et [[Tigranes Magnus|Tigranen]] (65-63 a.C.n.)&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVII.5. [[Plutarchus]], ''Pompeius'' 34, 36, 39.&lt;/ref&gt; secutus, consulatum patrocinio et impendio&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 44 et ''Cato minor'' 30.&lt;/ref&gt; eius ad annum 60 a.C.n. adeptus, etiam in Bello Civili pro eo pugnavit. Anno [[49 a.C.n.]] cum [[Marcus Petreius|Petreio]] [[Legio Romana|legionibus]] Pompei in [[Hispania Citerior|Hispania citeriore]] praeerat cum Caesar contra eas processit. Ad [[Lerida|Leridam]] victus et a victore benigne dimissus tamen postea rebellavit : primum in [[Thessalia]] unde post pugnam ad [[Pharsalia]]m [[Corcyra|Corcyram]] apud [[Cato Minor|Catonem Minorem]] traiecit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 42.10&lt;/ref&gt;. Iterum in Africa ubi apud [[Thapsi pugna|Thapsum]] victus atque mox captus iussu Caesaris&lt;ref&gt;[[Suetonius|Suet]]., ''Div. Iul.'' 75. Cf Dio Cassius 42.10 et 43.12. ''[[Bellum Africum|Bellum Afr]]''. 95.&lt;/ref&gt; occisus est.

Apud auctores antiquos Afranius ignaviae famam secum ferebat adeo ut [[Dio Cassius]] non dubitarit scribere&lt;ref&gt; [[Dio Cassius]] [[Historia Romana (Dio)|Hist. Rom]]. XXXVII.49 Cf [[Cicero|Cic]]., ''Ad Att.'' I, 16.12.&lt;/ref&gt; eum in saltando meliorem fuisse quam in omni alia re : nam quamquam Pompei patrocinio consul factus erat, nulli auxilio ei fuit in consulatu postquam plerique senatores acta Pompei in Oriente rata facere recusarunt. Similis&lt;ref&gt;Nisi fortasse iudicium Dionis e scriptis Ciceronis ductum est.&lt;/ref&gt; contemptus et in [[Cicero]]nis scriptis invenitur qui eum pretio consulatum emisse nec tamen quid sit consul scire in epistula quadam ad Atticum missa scribebat&lt;ref&gt;I,19.2 : ''ille alter nihil ita est, ut plane, quid emerit, nesciat''. Cf ibid. I,20.5 : ''ita se gerit, ut eius consulatus non consulatus sit, sed Magni nostri hypopion'' et ibid. 18.5 : ''Auli autem filius, o di immortales! quam ignavus ac sine animo miles! quam dignus, qui Palicano, sicut facit, os ad male audiendum cotidie praebeat''! .&lt;/ref&gt;. Ineunte bello civili Afranius fortasse non tam acriter atque saeviter adversus Caesarianos pugnarat atque [[Marcus Petreius|Petreius]] et Caesar nobis rettulit&lt;ref&gt;[[De bello civili|BC]] III.83. [[Plutarchus]], ''Pompeius''  67 et ''Caesar'' 41.&lt;/ref&gt; apud [[Pharsalia]]m in castris Pompeianis fuisse quosdam qui Afranium accusarent quod exercitum in Hispania prodidisset. Cui opinioni non adsentiebat ipse Caesar.

== Fontes ==
* [[Appianus]], ''Bellum Civilis'' II
* [[Caesar]], libro primo ''de Bello Civili'' XXXVII-LXXXVII
* ''[[Bellum Africum|de Bello Africo]]'' cap. XCV
* [[Cicero]] libro primo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'' 16 et 20.
**libro primo ''[[Epistulae ad Quintum fratrem|Epistularum ad Quintum fratrem]]'' 7.3.
* [[Dio Cassius]] XXXVII cap. 5 et 49 necnon libro XLI 20-23 et XLII cap. 10.
* [[Plutarchus]], ''Sertorius'' 19.
** ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 34-36, 39, 44, 66-67.
** ''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 36, 53.

== Notae ==
&lt;references /&gt;
== Plura legere si cupis ==
* Antonius Guarino, 'Afranio ballerino', ''Labeo'' 1979(25) : 183-184

{{bio-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Afranius, Lucius}}
[[Categoria:Proconsules Galliae Cisalpinae]]
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Afrania]]
[[Categoria:Mortui 46 a.C.n.]]
[[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]</text>
      <sha1>69hk8agg9dt3frxnttv2uet7h1b3h13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spurius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48287</id>
    <revision>
      <id>3990879</id>
      <parentid>3118415</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1315" sha1="h392c1h2ouy34eoud9i5j3ki3fomw0e" xml:space="preserve">'''Spurius''' fuit [[praenomen]] virile Romanum, litteris ''Sp.'' notatum, ab origine [[cognomen]], id quod adiectivum ''spurius'', 'qui non iustis nuptiis est procreatus, [[illegitimitas|illegitimus]].'&lt;ref&gt;Definitio ex Forcellini, ''[[Totius Latinitatis Lexicon]]'', s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=spurius &quot;spurius.&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. De etymologia vide George Davis Chase, &quot;The Origin of Roman Praenomina&quot;, in ''Harvard Studies in Classical Philology'', vol. VIII (1897), [https://books.google.com/books?id=mHgNAAAAYAAJ&amp;pg=PA154 p. 154].&lt;/ref&gt; De quo haec Sextus Pompeius Festus scripsit:

&lt;blockquote&gt;Nothum Graeci natum ex uxore non legitima vocant, qui apud nos spurio patre natus dicitur, quod [[Servius Tullius|Ser. Tullius]] qui Romae regnavit, natus est ex concubina [[Spurius Tullius Tiburs|Spuri Tulli Tiburtis]], nisi forte malumus credere, [[Oclisia Corniculana]] captiva eum susceptum matre serviente.&lt;ref&gt;Festus, [[De verborum significatione]] [http://latin.packhum.org/loc/1236/1/1/19967-19981@1 174.47–52].&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

==Qui hoc praenomen habuerunt==
{{nexus nominis}}

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Praenomina Romana}}

[[Categoria:Praenomina Romana antiqua]]</text>
      <sha1>h392c1h2ouy34eoud9i5j3ki3fomw0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timotheus Ioannes Russert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51016</id>
    <revision>
      <id>3990917</id>
      <parentid>2783614</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10398" sha1="6hkuy6bulqzvvfz9c78oe9x3h3x2t26" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Tim Russert.jpg|thumb|250 px|Timotheus Ioannes Russert]]

'''Timotheus Ioannes Russert,''' Alter ([[1950]]–[[2008]]&lt;ref name=Post&gt;{{cite web | url=http://www.nypost.com/seven/06132008/news/nationalnews/tim_russert_dies_from_apparent_heart_att_115384.htm | title=TIM RUSSERT DIES FROM APPARENT HEART ATTACK | publisher = [[New York Post]] | last = Hurt | first = Carolus | date = [[13 Iunii]] [[2008]] | accessdate = [[13 Iunii]] [[2008]]|archiveurl=https://archive.is/cihPC|archivedate=2013-06-30}}&lt;/ref&gt;), fuit actorum diurnorum scriptor praecoque [[America]]nus, qui ''[[Meet the Press]]'' (''Prelo Te Offer''), disputationem televisificam apud [[NBC]], plus quam sedecim annos duxit. Caput officinae Vasingtonianae pro [[NBC News]], ''Tim Russert,'' disputationem televisificam apud [[MSNBC]], omni septem dierum spatio ordinavit.&lt;!--
He was a frequent [[correspondent]] and guest on NBC's ''[[Today (NBC program)|The Today Show]] and [[Hardball with Chris Matthews|Hardball]]''. He co-hosted the network's [[Presidential election|presidential Election]] Night coverage and presented the polling results of the NBC News/''[[Wall Street Journal]]'' survey on the ''[[NBC Nightly News]]''.--&gt;

== Vita ==
Natus est [[Bufalum|Bufali]] in [[Novum Eboracum|Novo Eboraco]] die [[7 Maii]] [[1950]], [[Hibernia]]norum Americanorum filius. Alumnus [[Schola Canisius|Scholae Canisius]] Bufali fuit, et educatus est a [[Societas Iesu|Iesuitis]] apud [[Universitas Ioannes Carroll|Universitatem Ioannes Carroll]]&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate= [[13 Iunii]] [[2008]]|url=http://www.jcu.edu/breakingnews/russert-debate.htm|title=TIM RUSSERT, JOHN CARROLL UNIVERSITY CLASS OF '72, TO MODERATE DEMOCRATIC DEBATE|publiisher=[[John Carroll University]]}}&lt;/ref&gt; et [[Collegium Legitimum Cleveland-Marshall]] in [[Universitas Civitatis Cleveland|Universitate Civitatis Cleveland]]. &lt;!-- Russert commented on [[Meet the Press]] that he went to [[Woodstock Festival|Woodstock]] &quot;in a [[Buffalo Bills]] jersey with a case of beer.&quot;  Russert was admitted to the [[bar association|bar]] in [[New York]] and the [[District of Columbia]]. He served as counselor in New York Governor [[Mario Cuomo|Mario Cuomo's]] office in Albany in 1983 to 1984 and was chief of staff to Democratic Senator [[Daniel Patrick Moynihan]] from 1977 to 1982. While in law school, an official from his alma mater, John Carroll University, called Russert to ask if he could book some concerts for the school as he had done while a student.  He agreed, but said he would need money because he was running out of money to pay for law school. One concert that Russert booked was headlined by a then-unknown singer, [[Bruce Springsteen]], who charged $2,500 for the concert appearance.  Russert told this story to [[Jay Leno]] when he was a guest on the ''[[The Tonight Show]]'' on [[NBC]] on [[June 6]], [[2006]]&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-13|url=http://www.brucebase.org.uk/gig1975.htm#4|title= 18/02/75 - JOHN CARROLL UNIVERSITY, CLEVELAND, OH |publisher=Brucebase}}&lt;/ref&gt; On September 28, 2007, Springsteen and the E Street Band played live on the Today show in Rockefeller Plaza, and Russert could be seen listening to the music in casual dress toward the front of the stage.

[[Imago:Russertmarkerboard.jpeg|left|thumb|Russert with his trademark white marker board.]]
===Career===
Russert graduated from law school and worked on [[New York]] [[Democratic Party (United States)|Democrat]] [[Daniel Patrick Moynihan]]'s Senatorial campaign in 1976. He worked on New York Democrat [[Mario Cuomo]]'s gubernatorial campaign in 1982. Russert was hired by NBC at their Washington Bureau in 1984. He arranged for [[Pope John Paul II]]'s first interview on American television in 1985.&lt;ref name = Death /&gt; He became Washington Bureau Chief in 1988.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-13|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0405/23/rs.00.html|title=Interview With Tim Russert|publisher=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt;

Russert calculated possible [[United States Electoral College]] outcomes on a marker board on the air during [[NBC]]'s coverage of the [[U.S. presidential election, 2000|2000 U.S. presidential election]]. Russert again accurately predicted the final battleground of the presidential elections of 2004: &quot;Ohio, Ohio, Ohio.&quot;  On MSNBC's show ''[[Tucker (television program)|Tucker]]'', Russert predicted the battleground states of the [[United States presidential election, 2008|2008 presidential election]] would be New Mexico, Colorado, Arizona, and Nevada, saying, &quot;If Democrats can win three of those four, they can lose Ohio and Florida, and win the presidency.&quot;&lt;ref&gt;''Tucker'', June 15, 2007.&lt;/ref&gt; He often moderated political [[debate]]s.

A marker board was a recurring prop used by Russert during NBC election night broadcasts.

An avid fan of the Buffalo Bills American football team, Russert usually closed Sunday broadcasts during the football season with some type of pro-Bills comment. He sometimes ended his show by mentioning the successes of Boston College football, baseball, and hockey.--&gt;

Russert ''Big Russ and Me,'' biographiam, scripsit anno [[2004]].&lt;!-- (ISBN 978-1-4013-5208-0), which chronicled his life growing up in a predominantly [[Irish people|Irish]] working-class neighborhood in South Buffalo and his education at [[Canisius High School]]. Russert's father, a [[World War II]] veteran who held down two jobs after the war, emphasized the importance of maintaining strong [[family values]] through the methods of the &quot;carrot and the stick,&quot; the reverence of [[faith]], and of never taking a short cut to reach a goal. Russert claimed to have received over 60,000 letters from people in response to the book, detailing their own experiences with their fathers.{{facts|date=February 2007}} --&gt; Proximo anno, edidit ''Wisdom of Our Fathers: Lessons and Letters from Daughters and Sons,'' litterarum scriptarum ab hominibus qui primum librum legerant congeriem.

Russert breviter in ''[[Homicide: Life on the Street|Homicide]],'' ludo scaenico televisifico, se ipsum egit. &lt;!-- On that show, one of the fictional characters, [[Megan Russert]], was his cousin. Russert appeared on the game show ''[[What Would You Do?]]''

Tim Russert was married to [[Maureen Orth]], who has been a special correspondent for ''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]'' since [[1983]]. They have a son, Luke, who graduated from [[Boston College]] in 2008 and hosts the XM radio show 60/20 Sports with [[James Carville]]. Russert was a [[Washington Nationals]] and [[Washington Wizards]] season ticket holder.&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-13|url=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/02/05/this_russert_will_be_interrogating_athletes_on_radio/|title=This Russert will be interrogating athletes on radio |work=[[The Boston Globe]]|date=2006-02-05|author=Reiss, Mike}}&lt;/ref&gt;

===Ongoing CIA leak scandal===
[[Lewis Libby|Scooter Libby]], chief of staff for Vice President [[Dick Cheney]], told special prosecutor [[Patrick Fitzgerald]] that Russert was the  first to tell him of the identity of [[Central Intelligence Agency]] officer [[Valerie Plame]] (Mrs. [[Joseph C. Wilson]]). Russert testified previously and again in ''[[United States v. Libby|United States v. I. Lewis Libby]]'' that he did not tell Libby of Mrs. Wilson's CIA identity.{{Facts|date=July 2007}}

Russert testified again in the trial on Wednesday, [[February 7]], [[2007]].

During the trial, another witness, former Cheney communications director Cathie Martin, testified that she &quot;suggested we put the vice president on ''[[Meet the Press]],''&quot; hosted by Russert on [[NBC]], and that it was &quot;a tactic we often used....It's our best format.&quot;&lt;ref name=Milbank&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-13|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/25/AR2007012501951.html|title=In Ex-Aide's Testimony, A Spin Through VP's PR|work=[[The Washington Post]]|date=2007-01-26|author=Milbank, Dana}}&lt;/ref&gt;--&gt;

=== Mors ===
Partem disputationis televisificae ''Meet the Press'' pelliculā referens, Russert concidit et statim mortuus est in officina sua [[Vasingtonia]]e die [[13 Iunii]] [[2008]].&lt;ref name = Death&gt;{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/25145431/|title = NBC's Tim Russert dead at 58|accessdate=2008-06-13|publisher=[[msnbc]]}}&lt;/ref&gt; Cognitum causae nondum habetur.&lt;!--He had just returned from family vacation in Italy, which is where he went to celebrate his son's graduation from Boston College. News of his death was reported live on NBC, CNBC and MSNBC by [[Tom Brokaw]].&lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=2008-06-13|url=http://www.cnn.com/video/#/video/us/2008/06/13/brokaw.russert.announcement.nbc|title=Tim Russert dead at 58|publisher=[[CNN]]|date=2008-06-13}}&lt;/ref&gt; Despite early speculation of a heart attack or coronary embolism, the cause of Russert's death has not yet been confirmed.&lt;ref name = &quot;Death&quot;/&gt; --&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Fontes ==
* Russert, Tim. [https://web.archive.org/web/20130122154059/http://www.msnbc.msn.com/id/4179618/ Disputatio cum Praeside Georgio W. Bush]. Transcriptum. ''NBC News' Meet the Press''.  [[MSNBC]] [[8 Februarii]] [[2004]]. Inventum [[10 Februarii]] [[2007]].
* Russert, Tim. [https://web.archive.org/web/20080617133303/http://www.msnbc.msn.com/ID/4772030/ Disputatio cum Senatore Ioanne Kerry, D-MA, praefecturam petente.] Transcriptum.  ''NBC News' Meet the Press''. [[MSNBC]] [[18 Aprilis]] [[2004]]. Inventum [[10 Februarii]] [[2007]].

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Tim Russert|Timotheum Ioannem Russert }}
* [https://web.archive.org/web/20080422210950/http://www.msnbc.msn.com/id/4459759 Tim Russert] Biographia apud MSNBC.
* [http://www.huffingtonpost.com/tag/tim-russert/ &quot;Tim Russert&quot;] nuntii apud [[The Huffington Post]].


{{DEFAULTSORT:Russert, Timotheus Ioannes Alter}}
&lt;!--
[[Categoria:Catholici Romani Americani]]
[[Categoria:Homines rei Plame]]
[[Categoria:Nuntii NBC]]
[[Categoria:Scriptores Hiberniani-Americani]]
[[Categoria:Broadcast news analysts]]
[[Categoria:John Carroll University alumni]]
[[Categoria:New York lawyers]]
[[Categoria:New York writers]]
[[Categoria:People from Buffalo, New York]]
[[Categoria:People with diabetes]]
[[Categoria:Washington, D.C. lawyers]]--&gt;

[[Categoria:Nati 1950]]
[[Categoria:Mortui 2008]]
[[Categoria:Diurnarii Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Ostentatores]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]</text>
      <sha1>6hkuy6bulqzvvfz9c78oe9x3h3x2t26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Simon Grynaeus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51214</id>
    <revision>
      <id>3990812</id>
      <parentid>3990667</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew Dalby</username>
        <id>1084</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3852" sha1="d1ipxjygyghsk9gwu5ounszc4x3nmzf" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Simon Grynaeus''' (natus ''Simon Griner'' anno [[1493]] in [[Veringendorf]]; mortuus die [[1 Augusti]] [[1541]] [[Basilea]]e) fuit [[theologus]] [[Germania|Germanicus]], [[reformatores|reformator]] et [[humanista]].

== Cursus honorum ==
Grynaei [[cursus honorum]] maiores munera fuerunt ab anno [[1524]] [[Universitas Ruperto-Carola Heidelbergensis|universitate Heidelbergensi]], ab anno [[1529]] [[Universitas Basiliensis|universitate Basileae]] linguam Graecam docendi.

== Opus editorium ==
Grynaeus textus auctorum antiquorum apud primas officinas [[impressio]]nis Basileae noviter edidit:
* [[Titus Livius]], ''Ab urbe condita libri CXLII'', anno [[1531]] in officina a [[Ioannes Frobenius|Ioanne Frobenio]]&lt;ref&gt;[http://www.ub.unibas.ch/itb/druckerverleger/johannes-froben/ Ioannes Frobenius.]&lt;/ref&gt; Basileae condita conductore [[Hieronymus Frobenius|Hieronymo Frobenio]] filio eius impressi.&lt;ref&gt;T. Livii Patavini Ab urbe condita Latinae historiae principis quicquid hactenus fuit aeditum, Basileae in officina Frobeniana per Hieronymum Frob. Io. Hervagium et Nicolaum Episcopium 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Aristoteles]], anno 1531 in officina [[Ioannes Bebel|Ioannis Bebel]] Basileae.&lt;ref&gt;Aristotelous hapanta = Aristotelis … opera, quaecunque impressa hactenus extiterunt omnia, apud Io(annem) Beb(elium), anno 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Proclus]], anno 1531 in officina Bebeliana.&lt;ref&gt;Procli insignis philosophi compendiaria de Motu disputatio, posteriores quinque Aristotelis de auscultatione naturali libros, (per Io. Bebelium, et Mich. Ysingrinium), 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Euclides]], editio lingua Graeca in officina [[Iacob Herwegen|Iacobi Herwegen]] anno [[1533]].&lt;ref&gt;''Στοιχεῖα …'': Apud Ioan. Hervagium, anno 1533 Mense Septembri.&lt;/ref&gt;
* [[Plato]], anno [[1532]] in officina Frobenii.&lt;ref&gt;Omnia divini Platonis opera, translatione Marsilii Ficini, emendatione et ad Graecum codicem collatione Simonis Grynaei, nunc recens summa diligentia repurgata, Basileae, in officina Frobeniana, anno 1532.&lt;/ref&gt;

Opus ad usum [[geographia]]e:
* ''[[Novus orbis (Grynaeus)|Novus orbis regionum ac insularum veteribus incognitarum]]'', editio fontium de inventione [[Mundus Novus|Mundi novi]] cura [[Ioannes Huttichius|Ioannis Huttichii]] Simonisque Grynaei anno 1532 divulgata&lt;ref&gt;''Novus orbis regionum ac insularum veteribus incognitarum, una cum tabula cosmographica, &amp; aliquot aliis consimilis argumenti libellis, quorum omnium catalogus sequenti patebit pagina.'' Basileae apud Io. Hervagium, mense Martio anno 1532&lt;/ref&gt; Inde versiones, tam Theodisca (1534) quam Batava (1563), confectae erunt.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==
* Thommen: Geschichte der Universität Basel (1532–1632), Basel 1889 S. 109–113.
* Max Böhme, ''Die großen Reisesammlungen des 16. Jahrhunderts und ihre Bedeutung''. Argentorati, 1904; [https://archive.org/details/bub_gb_6FYNAQAAIAAJ/page/n11/mode/2up Textus apud Internet Archive]

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
* {{BBKL|g/grynaeus_s|auctor=Friedrich Wilhelm Bautz|commentatio=GRYNÄUS, Simon|tomus=2|columna=377}}
* {{Deutsche Biographie|sfz24408|Name=Simon Grynäus}} – [[Allgemeine Deutsche Biographie|ADB]] &amp; [[Neue Deutsche Biographie|NDB]]
* [http://church.lutheran.hu/godollo/archivum/dolgozatok/gryn.htm Blázy, Humanista et Ecclesiae emendator Simon Grynaeus]
* [https://web.archive.org/web/20070929174416/http://www.ahnen-und-wappen.de/grynaeus.html Griner, Qui erat Simon Grynaeus?]
* [https://web.archive.org/web/20080526145156/http://www.gavagai.de/arbeiten/HHPA02.htm Huber, Simon Grynaeus praecursor] [[Renatus Cartesius|Renati Cartesii]]

{{bio-stipula}}

[[Categoria:Theologi]]
[[Categoria:Incolae Basileae]]
[[Categoria:Eruditi Germaniae]]
[[Categoria:Recensores]]
[[Categoria:Reformatores]]
[[Categoria:Nati 1493]]
[[Categoria:Mortui 1541]]</text>
      <sha1>d1ipxjygyghsk9gwu5ounszc4x3nmzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990817</id>
      <parentid>3990812</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew Dalby</username>
        <id>1084</id>
      </contributor>
      <comment>+ nexus &amp;c</comment>
      <origin>3990817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4317" sha1="cetrdwuin660oi7as66ohtji9wg3fth" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Simon Grynaeus''' (natus ''Simon Griner'' anno [[1493]] in [[Veringendorf]]; mortuus die [[1 Augusti]] [[1541]] [[Basilea]]e) fuit [[theologus]] [[Germania|Germanicus]], [[reformatores|reformator]] et [[humanista]].

== Cursus honorum ==
Grynaei [[cursus honorum]] maiores munera fuerunt ab anno [[1524]] [[Universitas Ruperto-Carola Heidelbergensis|universitate Heidelbergensi]], ab anno [[1529]] [[Universitas Basiliensis|universitate Basileae]] linguam Graecam docendi.

== Opus editorium ==
Grynaeus textus auctorum antiquorum apud primas officinas [[impressio]]nis Basileae noviter edidit:
* [[Titus Livius]], ''Ab urbe condita libri CXLII'', anno [[1531]] in officina a [[Ioannes Frobenius|Ioanne Frobenio]]&lt;ref&gt;[http://www.ub.unibas.ch/itb/druckerverleger/johannes-froben/ Ioannes Frobenius.]&lt;/ref&gt; Basileae condita conductore [[Hieronymus Frobenius|Hieronymo Frobenio]] filio eius impressi.&lt;ref&gt;T. Livii Patavini Ab urbe condita Latinae historiae principis quicquid hactenus fuit aeditum, Basileae in officina Frobeniana per Hieronymum Frob. Io. Hervagium et Nicolaum Episcopium 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Aristoteles]], anno 1531 in officina [[Ioannes Bebel|Ioannis Bebel]] Basileae.&lt;ref&gt;Aristotelous hapanta = Aristotelis … opera, quaecunque impressa hactenus extiterunt omnia, apud Io(annem) Beb(elium), anno 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Proclus]], anno 1531 in officina Bebeliana.&lt;ref&gt;Procli insignis philosophi compendiaria de Motu disputatio, posteriores quinque Aristotelis de auscultatione naturali libros, (per Io. Bebelium, et Mich. Ysingrinium), 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Euclides]], editio lingua Graeca in officina [[Iacob Herwegen|Iacobi Herwegen]] anno [[1533]].&lt;ref&gt;''Στοιχεῖα …'': Apud Ioan. Hervagium, anno 1533 Mense Septembri.&lt;/ref&gt;
* [[Plato]], anno [[1532]] in officina Frobenii.&lt;ref&gt;Omnia divini Platonis opera, translatione Marsilii Ficini, emendatione et ad Graecum codicem collatione Simonis Grynaei, nunc recens summa diligentia repurgata, Basileae, in officina Frobeniana, anno 1532.&lt;/ref&gt;

Opus ad usum [[geographia]]e:
* ''[[Novus orbis (Grynaeus)|Novus orbis regionum ac insularum veteribus incognitarum]]'', editio fontium de inventione [[Mundus Novus|Mundi novi]] cura {{safesubst:creanda/m|de|Johannes Huttich|Ioannes Huttichius|Ioannis Huttichii|t=2026-09-24 19:07:03}}&lt;ref&gt;[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/huttich1534/0004/image,thumbs#col_info Fons nominis Latini]&lt;/ref&gt; Simonisque Grynaei anno 1532 divulgata.&lt;ref&gt;''Novus orbis regionum ac insularum veteribus incognitarum, una cum tabula cosmographica, &amp; aliquot aliis consimilis argumenti libellis, quorum omnium catalogus sequenti patebit pagina.'' Basileae apud Io. Hervagium, mense Martio anno 1532; [https://archive.org/details/nouusorbisregion00hutt_1/ Textus]; [https://archive.org/details/nouusorbisregion00hutt_2/ editio Parisiensis]&lt;/ref&gt; Inde versiones, tam Theodisca (1534) quam Batava (1563), confectae erunt.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/dienewweltderlan00unkn/ Versio Theodisca]; [https://archive.org/details/dienievvevveerel00unkn/ versio Batava]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==
* Thommen: Geschichte der Universität Basel (1532–1632), Basel 1889 S. 109–113.
* Max Böhme, ''Die großen Reisesammlungen des 16. Jahrhunderts und ihre Bedeutung''. Argentorati, 1904; [https://archive.org/details/bub_gb_6FYNAQAAIAAJ/page/n11/mode/2up Textus apud Internet Archive]

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
* {{BBKL|g/grynaeus_s|auctor=Friedrich Wilhelm Bautz|commentatio=GRYNÄUS, Simon|tomus=2|columna=377}}
* {{Deutsche Biographie|sfz24408|Name=Simon Grynäus}} – [[Allgemeine Deutsche Biographie|ADB]] &amp; [[Neue Deutsche Biographie|NDB]]
* [http://church.lutheran.hu/godollo/archivum/dolgozatok/gryn.htm Blázy, Humanista et Ecclesiae emendator Simon Grynaeus]
* [https://web.archive.org/web/20070929174416/http://www.ahnen-und-wappen.de/grynaeus.html Griner, Qui erat Simon Grynaeus?]
* [https://web.archive.org/web/20080526145156/http://www.gavagai.de/arbeiten/HHPA02.htm Huber, Simon Grynaeus praecursor] [[Renatus Cartesius|Renati Cartesii]]

{{bio-stipula}}

[[Categoria:Theologi]]
[[Categoria:Incolae Basileae]]
[[Categoria:Eruditi Germaniae]]
[[Categoria:Recensores]]
[[Categoria:Reformatores]]
[[Categoria:Nati 1493]]
[[Categoria:Mortui 1541]]</text>
      <sha1>cetrdwuin660oi7as66ohtji9wg3fth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990822</id>
      <parentid>3990817</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew Dalby</username>
        <id>1084</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4347" sha1="cs3rvpcodvnyje7uo5ct8opot7tltso" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Simon Grynaeus''' (natus ''Simon Griner'' anno [[1493]] in [[Veringendorf]]; mortuus die [[1 Augusti]] [[1541]] [[Basilea]]e) fuit [[theologus]] [[Germania|Germanicus]], [[reformatores|reformator]] et [[humanista]].

== Cursus honorum ==
Grynaei [[cursus honorum]] maiores munera fuerunt ab anno [[1524]] [[Universitas Ruperto-Carola Heidelbergensis|universitate Heidelbergensi]], ab anno [[1529]] [[Universitas Basiliensis|universitate Basileae]] linguam Graecam docendi.

== Opus editorium ==
Grynaeus textus auctorum antiquorum apud primas officinas [[impressio]]nis Basileae noviter edidit:
* [[Titus Livius]], ''Ab urbe condita libri CXLII'', anno [[1531]] in officina a [[Ioannes Frobenius|Ioanne Frobenio]]&lt;ref&gt;[http://www.ub.unibas.ch/itb/druckerverleger/johannes-froben/ Ioannes Frobenius.]&lt;/ref&gt; Basileae condita conductore [[Hieronymus Frobenius|Hieronymo Frobenio]] filio eius impressi.&lt;ref&gt;T. Livii Patavini Ab urbe condita Latinae historiae principis quicquid hactenus fuit aeditum, Basileae in officina Frobeniana per Hieronymum Frob. Io. Hervagium et Nicolaum Episcopium 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Aristoteles]], anno 1531 in officina [[Ioannes Bebel|Ioannis Bebel]] Basileae.&lt;ref&gt;Aristotelous hapanta = Aristotelis … opera, quaecunque impressa hactenus extiterunt omnia, apud Io(annem) Beb(elium), anno 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Proclus]], anno 1531 in officina Bebeliana.&lt;ref&gt;Procli insignis philosophi compendiaria de Motu disputatio, posteriores quinque Aristotelis de auscultatione naturali libros, (per Io. Bebelium, et Mich. Ysingrinium), 1531.&lt;/ref&gt;
* [[Euclides]], editio lingua Graeca in officina [[Iacob Herwegen|Iacobi Herwegen]] anno [[1533]].&lt;ref&gt;''Στοιχεῖα …'': Apud Ioan. Hervagium, anno 1533 Mense Septembri.&lt;/ref&gt;
* [[Plato]], anno [[1532]] in officina Frobenii.&lt;ref&gt;Omnia divini Platonis opera, translatione Marsilii Ficini, emendatione et ad Graecum codicem collatione Simonis Grynaei, nunc recens summa diligentia repurgata, Basileae, in officina Frobeniana, anno 1532.&lt;/ref&gt;

Opus ad usum [[geographia]]e:
* ''[[Novus orbis (Grynaeus)|Novus orbis regionum ac insularum veteribus incognitarum]]'', editio fontium de inventione [[Mundus Novus|Mundi novi]] cura {{safesubst:creanda/m|de|Johannes Huttich|Ioannes Huttichius|Ioannis Huttichii|t=2026-09-24 19:07:03}}&lt;ref&gt;[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/huttich1534/0004/image,thumbs#col_info Fons nominis Latini]&lt;/ref&gt; Simonisque Grynaei anno 1532 divulgata.&lt;ref&gt;''Novus orbis regionum ac insularum veteribus incognitarum, una cum tabula cosmographica, &amp; aliquot aliis consimilis argumenti libellis, quorum omnium catalogus sequenti patebit pagina.'' Basileae apud Io. Hervagium, mense Martio anno 1532; [https://archive.org/details/nouusorbisregion00hutt_1/ Textus] {{Google Books|ZGT7tCRB3FIC}}; [https://archive.org/details/nouusorbisregion00hutt_2/ editio Parisiensis]&lt;/ref&gt; Inde versiones, tam Theodisca (1534) quam Batava (1563), confectae erunt.&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/dienewweltderlan00unkn/ Versio Theodisca]; [https://archive.org/details/dienievvevveerel00unkn/ versio Batava]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==
* Thommen: Geschichte der Universität Basel (1532–1632), Basel 1889 S. 109–113.
* Max Böhme, ''Die großen Reisesammlungen des 16. Jahrhunderts und ihre Bedeutung''. Argentorati, 1904; [https://archive.org/details/bub_gb_6FYNAQAAIAAJ/page/n11/mode/2up Textus apud Internet Archive]

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
* {{BBKL|g/grynaeus_s|auctor=Friedrich Wilhelm Bautz|commentatio=GRYNÄUS, Simon|tomus=2|columna=377}}
* {{Deutsche Biographie|sfz24408|Name=Simon Grynäus}} – [[Allgemeine Deutsche Biographie|ADB]] &amp; [[Neue Deutsche Biographie|NDB]]
* [http://church.lutheran.hu/godollo/archivum/dolgozatok/gryn.htm Blázy, Humanista et Ecclesiae emendator Simon Grynaeus]
* [https://web.archive.org/web/20070929174416/http://www.ahnen-und-wappen.de/grynaeus.html Griner, Qui erat Simon Grynaeus?]
* [https://web.archive.org/web/20080526145156/http://www.gavagai.de/arbeiten/HHPA02.htm Huber, Simon Grynaeus praecursor] [[Renatus Cartesius|Renati Cartesii]]

{{bio-stipula}}

[[Categoria:Theologi]]
[[Categoria:Incolae Basileae]]
[[Categoria:Eruditi Germaniae]]
[[Categoria:Recensores]]
[[Categoria:Reformatores]]
[[Categoria:Nati 1493]]
[[Categoria:Mortui 1541]]</text>
      <sha1>cs3rvpcodvnyje7uo5ct8opot7tltso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provincia Florentina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54069</id>
    <revision>
      <id>3990713</id>
      <parentid>3629045</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2911" sha1="krdr85mtkgbmxvn1inzltrzvtgoxdet" xml:space="preserve">{{pro pagina discretiva vide|Florentia (discretiva)}}
{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Provincia Florentina,''' seu '''Provincia Florentiae''' ([[Lingua Italiana|Italiane]] ''[[:it:Provincia di Firenze|Provincia di Firenze]]''), fuit [[provincia Italiae|provincia]] [[Italia|Italica]] usque ad diem [[31 Decembris]] [[2014]], in [[Regio Italiae|Regione]] [[Tuscia]] sita, cuius [[caput (urbs)|caput]] fuit [[Florentia]] et cuius signum fuit '''FI.'''

== Historia ==
Die [[1 Ianuarii]] [[2015]], provincia abrogata est; in locum eius successit '''[[Urbs metropolitana Florentina]].'''

== Municipia in Provincia Florentina ==
Municipia Provinciae Florentina ab anno [[1992]] usque ad diem [[31 Decembris]] [[2014]] fuerunt:
{{Div col|cols=3}}
# '''[[Florentia]]'''
# [[Balneum ad Ripulas]]
# [[Barberinum (Mugellum)|Barberinum]] vel [[Barberinum Mucellanum]] 
# [[Barberinum (Vallis Elsae)|Barberinum]] vel [[Barberinum Vallis Elsae]]
# [[Burgus Sancti Laurentii]] (olim: [[Anneianum]])
# [[Calentianum]]
# [[Campi (Tuscia)|Campi]]
# [[Capraria et Limes]]
# [[Castrum Lastrae]] vel [[Lastra]]
# [[Castrum Novum Plebis Cassiae]]
# [[Castrum Sancti Angeli ad Pontem Sevis]]
# [[Castrum Sancti Barnabae et Plebs Sancti Petri]]
# [[Castrum Timiniani]] seu [[Timinianum]]
# [[Cerretum (Tuscia)|Cerretum]]
# [[Certaldum]]
# [[Decomanum]]
# [[Empolum]] olim [[In Portu]]
# [[Exinea]]
# [[Faesulae]]
# [[Fanum Sancti Cassiani (Tuscia)|Fanum Sancti Cassiani]]
# [[Fanum Sancti Gaudentii]]
# [[Ficeclum]] vel [[Ficiechium]]
# [[Fighinae et Ancisa]]
# [[Florentiola (Tuscia)|Florentiola]]
# [[Gambassium]]
# [[Greva]] vel [[Burgus Grevis]]
# [[Marradum]] vel [[Marradium]]
# [[Mons Ajonis]]
# [[Mons Lupus (Tuscia)|Mons Lupus]] olim [[Mansio ad Arnum]]
# [[Mons Sighipertuli]]
# [[Palatiolum (Tuscia)|Palatiolum]]
# [[Pelagum]] vel [[Castrum Pelaghi]]
# [[Pinita]] vel [[In Pinita]]
# [[Rignanum (Tuscia)|Rignanum]]
# [[Rufina (Italia)|Rufina]]
# [[Scandicci]]
# [[Sextum Florentinum]]
# [[Tabernulae (Tuscia)|Tabernulae]]
# [[Unda (Italia)|Unda]]
# [[Vallea]]
# [[Viculum]]
# [[Vinci]] ([[Locativus]]: ''Vincis'')
{{Div col end}}
[[Fasciculus:Florence 2009 - 0946.jpg|thumb|Despectus in [[Florentia]]m e Foro [[Michael Angelus Bonarotius|Michaelis Angeli Bonarotii]].]]

{{NexInt}}
* [[Provinciae Italiae]]
* [[Provinciae Italiae abrogatae]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Province of Florence|Provinciam Florentinam}}
* [https://web.archive.org/web/20070928210629/http://www.provincia.firenze.it/ Situs interretialis provinciae proprius.] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Italian Province (Crown).svg|Insigne [[Provincia Italiae|provinciarum Italicarum]].
Fasciculus:Map of Metropolitan city of Florence (region Tuscany, Italy).svg|Collocatio finium Provinciae Florentinae in Regione Tuscia.
&lt;/gallery&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Provincia Florentina| ]]</text>
      <sha1>krdr85mtkgbmxvn1inzltrzvtgoxdet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rasinianum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54180</id>
    <revision>
      <id>3990732</id>
      <parentid>3595254</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2574" sha1="blsxasj8f98ir68cgpuwqug6sff2vni" xml:space="preserve">{{pro pagina discretiva vide|Rosignanum (discretiva)}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Rosignano Marittimo Santi Giovanni Battista e Ilario 001.JPG|thumb|Rasinianum]]
'''Rasinianum'''&lt;ref&gt;{{Repetti}}&lt;/ref&gt; {{victio|Rasinianum|i|n}} seu '''Rasinanum'''&lt;ref&gt;{{Graesse}}&lt;/ref&gt; {{victio|Rasinanum|i|n}} (alia nomina: ''Rasignanum'', ''Rasignanum Maritimum'', ''Rosignanum'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Rosignano Marittimo|Rosignano Marittimo]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 31&amp;thinsp;760 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Tuscia]] et in [[Provincia Liburnensis|Provincia Liburnensi (Labronica)]] situm. Incolae ''Rasinianenses'' appellantur.

== Insigne ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
&lt;/gallery&gt;

== Clari cives ==
=== Nati ===
* [[Nada Malanima]], cantatrix Italica

== Ecclesia Catholica Romana ==
* [[Dioecesis Liburnensis]]

== Fractiones, vici et loci in municipio ==
=== Fractiones ===
* [[ad Piscinas]], deinde [[Castrum Camaiani]] (alia nomina: [[Castrum Novum Misericordiae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Rosignano Marittimo|Castelnuovo della Misericordia]]''),
* [[Castellioncellum]],
* [[Glabrum (Rasiniani)|Glabrum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gabbro (Rosignano Marittimo)|Gabbro]]''),
* ''La Mazzanta'',
* ''Nibbiaia'',
* [[Rasinianum Solvay]] ''Rosignano Solvay'',
* [[Vada Volaterrana]].

=== Loci ===
* [[Litora Albula]],

== Municipia finitima ==
* [[Castellina Maritima in Valle Finis]] ([[Provincia Pisana|PI]]),
* [[Caecina (Italia)|Caecina]],
* [[Collis Salvecti]] ,
* ''[[Labro]]'',
* Magnapulvis
* [[Urcianum (Tuscia)|Urcianum]] vel [[Ursianum]] ([[Provincia Pisana|PI]]),
* [[Castrum Sanctae Lucis]] ([[Provincia Pisana|PI]]).

{{NexInt}}
* [[Tuscia]] (''regio''),
* [[Provincia Liburnensis]] (seu [[Provincia Labronica]]),
* [[Labro]] (''urbs''),
* [[Municipium Italiae]].

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20240130081245/http://www.comune.piombino.li.it/ Situs Publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}
{{CommuniaCat|Rosignano Marittimo|Rasinianum}}

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Imago:Map of comune of Rosignano Marittimo (province of Livorno, region Tuscany, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Provincia Liburnensi (Labronica).
Imago:Rosignano Marittimo.jpg|Rasignani Maritimi prospectus.
Fasciculus:Strand bei Vada 2.JPG|[[Litora Albula]]
Image:Castiglioncello2.jpg|Despectus in [[Castellioncellum]].
&lt;/gallery&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Rasinianum| ]]</text>
      <sha1>blsxasj8f98ir68cgpuwqug6sff2vni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turris Khalifa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60583</id>
    <revision>
      <id>3990927</id>
      <parentid>3951725</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T04:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10722" sha1="sj7qd5rx13wl8fqlhkbhvk5nxju50p1" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Skyline-Dubai-2010.jpg|thumb|Turris et [[caeliscalpium|multizonia]] Dubaiensia [[annus|anno]] [[2010]].]]
[[Fasciculus:Burj Dubai 001.jpg|thumb|Turris et [[caeliscalpium|multizonia]] Dubaiensia [[annus|anno]] [[2010]].]]
[[Fasciculus:BurjKhalifaHeight.svg|thumb|Multizonia altidudine inter se comparata.]]

'''Turris Khalifa''' vel '''Turris Chalifae'''{{FD ref}} ([[Lingua Arabica|Arabice]] برج خليفة, in [[Abecedarium Latinum|litteris Latinis]] ''Burj Khalifa'' 'Turris [[Chalifa Zaidi filius gentis Nahyān|Chalifae]]'&lt;ref name=&quot;DubaiOneInauguration&quot;&gt;{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703580904574638111667658806.html|title=World's Tallest Skyscraper Opens in Dubai |last=Bianchi|first= Stefania|coauthors=Andrew Critchlow|date=4 Ianuarii 2010|publisher=The Wall Street Journal|publisher=Dow Jones &amp; Company, Inc|accessdate=4 January 2010}}.&lt;/ref&gt;), ante eius inaugurationem '''Burj Dubai'''{{FD ref}} ('Turris Dubaii') appellata, est [[caeliscalpium]] in [[Dubai|Dubaio]] [[Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio]]nis situm, et nunc, post Martium 2008, [[Index altissimorum orbis terrarum aedificiorum et structurarum|altissima orbis terrarum structura]] ab [[homo|hominibus]] facta, 829.84 m alta.&lt;ref name=&quot;CTBUHdb&quot;&gt;{{cite web|url=http://skyscrapercenter.com/building/burj-khalifa/3 |title=Burj Khalifa – The Skyscraper Center |work=Council on Tall Buildings and Urban Habitat}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DubaiOneInauguration&quot;/&gt; Fabricatio die [[21 Septembris]] [[2004]] coepit, exteriore [[aedificium|aedificii]] parte die [[1 Octobris]] [[2009]] perfecta. Aedificium integrum, die [[4 Ianuarii]] [[2010]] rite apertum,&lt;ref name=&quot;opening&quot;&gt;{{cite news|url=http://gulfnews.com/business/property/uae/official-opening-of-iconic-burj-dubai-announced-1.523471|title=Official Opening of Iconic Burj Dubai Announced|publisher=Gulfnews|date=4 November 2009|accessdate=4 Novembris 2009}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8439618.stm|title=World's tallest building opens in Dubai |date=4 January 2010|publisher=[[BBC]] News |accessdate=4 Ianuarii 2010}}.&lt;/ref&gt; et est pars novi auctus&lt;!--development--&gt; ''flagship''{{dubsig}} 2 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, [[Media Urbs Dubai|Media Urbs Dubaium]] appellati, apud &quot;Primam Intermutationem&quot;&lt;!--First Interchange--&gt; secundum [[Via Sheikh Zayed|Viam Sheikhy Zayed]], prope principalem [[commercium|commercii]] regionem siti.

[[Architectura]] et [[ars ingeniaria|ingeniaria]] turris a [[Skidmore, Owings and Merrill]] [[Sicagum|Sicagi]] effectae sunt, [[Adrianus Smith (architectus)|Adriano Smith]] architecto principali, [[Gulielmus F. Baker|Gulielmo F. Baker]] ingeniario structurae principali.&lt;ref name=&quot;Record High&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.emaar.com/index.aspx?page=press-release-details&amp;id=361|title=Burj Dubai reaches a record high|publisher=[[Emaar Properties]]|date=21 Iulii 2007|accessdate=24 Novembris 2008}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.architectmagazine.com/industry-news.asp?sectionID=1006&amp;articleID=385534|title=Adrian Smith Leaves SOM, Longtime Skidmore partner bucks retirement to start new firm|last=Keegan|first=Edward|publisher=ArchitectOnline|date=15 October 2006|accessdate=23 Martii 2009}}.&lt;/ref&gt; Contractor primus fuit [[Samsung C&amp;T]] [[Corea Meridionalis|Coreae Meridianae]].&lt;ref name=&quot;SkyscraperPage&quot;&gt;{{cite web|url=http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7787|title=Burj Dubai, Dubai&amp;nbsp;– SkyscraperPage.com|publisher=SkyscraperPage|accessdate=23 Martii 2009}}&lt;/ref&gt;

Turris ex [[Ḫalīfa ibn Zāyid Āl Nahyān]], praeside [[Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio]]nis, ob eius auxilium aerarium magni momenti appellatur.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20100224091602/http://business.maktoob.com/20090000414838/Burj_Dubai_renamed_Burj_Khalifa_/Article.htm 828-metre Burj Dubai renamed Burj Khalifa,] Maktoob Group, 4 Ianuarii 2010.&lt;/ref&gt;

== Tabulationes ==
Hic est descriptio tabulationum.&lt;ref name=&quot;structure&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://business.maktoob.com/20090000412054/Inside_the_Burj_Dubai/Article.htm|title=Inside the Burj Dubai|publisher=[[Maktoob|Maktoob News]]|date=28 December 2009|accessdate=10 Ianuarii 2010}}.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Tabulationes
! colspan=&quot;2&quot;|Usus
|-
| 160 et altiores
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot;|Res mechanicae
| rowspan=&quot;25&quot;|&lt;!-- Note: The till values are incremented by 1 to avoid gaps. --&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize  = width:64 height:640
PlotArea   = left:32 right:0 top:0 bottom:0
DateFormat = yyyy
Period     = from:-3 till:162
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:0  gridcolor:black
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-3 gridcolor:tan2
Colors =
 id:me value:rgb(0,0,0)
 id:at value:rgb(1,0,0)
 id:cb value:rgb(1,1,0)
 id:re value:rgb(0,1,0)
 id:ho value:rgb(0,1,1)
 id:co value:rgb(0,0,1)
 id:ob value:rgb(1,0,1)
 id:sl value:rgb(1,1,1)
BarData =
 bar:level
PlotData =
 width:28
 bar:level from:160   till:end color:me
 bar:level from:156   till:160 color:cb
 bar:level from:155   till:156 color:me
 bar:level from:139   till:155 color:co
 bar:level from:136   till:139 color:me
 bar:level from:125   till:136 color:co
 bar:level from:124   till:125 color:ob
 bar:level from:123   till:124 color:sl
 bar:level from:122   till:123 color:at
 bar:level from:111   till:122 color:co
 bar:level from:109   till:111 color:me
 bar:level from:77    till:109 color:re
 bar:level from:76    till:77  color:sl
 bar:level from:73    till:76  color:me
 bar:level from:44    till:73  color:re
 bar:level from:43    till:44  color:sl
 bar:level from:40    till:43  color:me
 bar:level from:38    till:40  color:ho
 bar:level from:19    till:38  color:re
 bar:level from:17    till:19  color:me
 bar:level from:9     till:17  color:re
 bar:level from:-1    till:9   color:ho
 bar:level from:start till:-1  color:me
&lt;/timeline&gt;
|-
| 156–159
| bgcolor=&quot;#ffffcc&quot;|Communicatio et transmissio
|-
| 155
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot;|Res mechanicae
|-
| 139–154
| bgcolor=&quot;#ccccff&quot;|Camerae corporatae{{dubsig}}&lt;!--corporate suites--&gt;
|-
| 136–138
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot;|Res mechanicae
|-
| 125–135
| bgcolor=&quot;#ccccff&quot;|Camerae corporatae{{dubsig}}
|-
| 124
| bgcolor=&quot;#ffccff&quot;|[[Observatorium ''At the Top'']] (ad summam)
|-
| 123
| bgcolor=&quot;#ffffff&quot;|[[Vestibulum caeli]]&lt;!--Sky lobby--&gt;
|-
| 122
| bgcolor=&quot;#ffcccc&quot;|Caupona At.mosphere [sic]
|-
| 111–121
| bgcolor=&quot;#ccccff&quot;|Camerae corporatae&lt;!--corporate suites--&gt;
|-
| 109–110
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot;|Res mechanicae
|-
| 77–108
| bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;|Domicilia
|-
| 76
| bgcolor=&quot;#ffffff&quot;|Vestibulum caeli
|-
| 73–75
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot;|Res mechanicae
|-
| 44–72
| bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;|Domicilia
|-
| 43
| bgcolor=&quot;#ffffff&quot;|Vestibulum caeli
|-
| 40–42
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot;|Res mechanicae
|-
| 38–39
| bgcolor=&quot;#ccffff&quot;|[[Armani Hotels and Resorts|Armani Hotel suites]]
|-
| 19–37
| bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;|Domicilia Armani
|-
| 17–18
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot;|Res mechanicae
|-
| 9–16
| bgcolor=&quot;#ccffcc&quot;|Domicilia Armani
|-
| 1–8
| bgcolor=&quot;#ccffff&quot;|Deversorium Armani
|-
| Ground
| bgcolor=&quot;#ccffff&quot;|Deversorium Armani
|-
| Concourse
| bgcolor=&quot;#ccffff&quot;|Deversorium Armani
|-
| B1–B2
| bgcolor=&quot;#cccccc&quot;|''Parking,'' res mechanicae
|}

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Burj2.jpg|Fabricatio die [[1 Februarii]] [[2006]].
Fasciculus:20060829 Burj Dubai.jpg|Fabricatio die [[29 Augusti]] [[2006]].
Fasciculus:Burjdubaifeb2107.jpg|Fabricatio die [[21 Martii]] [[2007]].
Fasciculus:Burj Dubai 20071204.jpg|Fabricatio die [[4 Decembris]] [[2007]].
Fasciculus:Burj Dubai Under Construction on 10 December 2007.jpg|Fabricatio die [[10 Decembris]] [[2007]].
Fasciculus:Burj dubai 3.11.08.jpg|Fabricatio die [[11 Martii]] [[2008]].
Fasciculus:Burj Dubai 001.jpg|Perfecta Turris Chalifae et caelilinea{{dubsig}}&lt;!--skyline--&gt; Dubaiensis die [[4 Ianuarii]] [[2010]].
&lt;/gallery&gt;

{{NexInt}}
* [[Index aedificiorum tabulationum 100 vel plus]]
* [[Index altissimarum orbis terrarum structurarum]]
* [[Index altissimorum orbis terrarum aedificiorum et structurarum]]
* [[Index altissimorum aedificiorum in Dubai|Index altissimorum aedificiorum in Dubaio]]
* [[Index altissimorum aedificiorum in Phylarchiarum Arabicarum Confoederatione]]
* [[Index altissimorum orbis terrarum aedificiorum]]
* [[Index propositorum auctus in Dubai|Index propositorum auctus in Dubaio]]
* [[Index urbium plurimorum caeliscalpiorum]]

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Burj Khalifa|Turrem Chalifae}}
* [https://web.archive.org/web/20120120045615/http://gigapan.org/gigapans/48492/ &quot;A 45 Gigapixel zoom and pannable photo from Gigapan,&quot;] apud situm gigapan.org
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8438857.stm Nuntius BBC de apertura Turris Khalifae, cum pelliculis et nexibus,] apud situm bbc.co.uk
* [https://web.archive.org/web/20120610204332/http://www.otisworldwide.com/c1-projects.html &quot;Otis Worldwide, Signature Projects,&quot;] de elevatoribus apud situm otisworldwide.com (Otis Elevator Company)
* [https://web.archive.org/web/20070120063252/http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=burjdubai-dubai-unitedarabemirates Pagina de Turri Khalifa] apud situm emporis.com
* [https://web.archive.org/web/20110203024106/http://www.burjdubai.com/ Situs publicus] apud situm burjdubai.com
* [http://www.som.com/ Skidmore, Owings &amp; Merrill LLP,] architecti, apud situm som.com&lt;!--
* {{PDFlink|[http://www.structuremag.org/archives/2006/June-2006/SF-Wind-Engineering-Burj-Dubai-Tower-June-06.pdf &quot;The Burj Dubai Tower Wind Engineering&quot;]|597&amp;nbsp;KB}} (Irwin, Baker, June 2006)
* {{PDFlink|[http://www.structuremag.org/archives/2006/Nov-2006/F-Burj-Dubai-Tower-Irwin-etal-Nov_06.pdf &quot;The Burj Dubai Tower&amp;nbsp;– Wind Channel Testing of Cladding and Pedestrian Level&quot;]|620&amp;nbsp;KB}} (Erwin, etal, November 2006) [http://www.structuremag.org/ STRUCTURE magazine]--&gt;
* [https://web.archive.org/web/20070503022255/http://www.rwdi.com/project_profiles/burj_dubai/ &quot;Wind and Other Studies&quot;] ab [[RWDI]] effecta, apud situm rwdi.com
* [https://web.archive.org/web/20110227141648/http://www.life.com/image/first/in-gallery/38222/worlds-tallest-building-by-far &quot;World's Tallest Building (By Far),&quot;] exhibitio oculorum a ''[[Life magazine]]'' effeecta, apud situm life.com
* [https://web.archive.org/web/20100226220710/http://www.thefirstpost.co.uk/46384,in-pictures,news-in-pictures,in-pictures-worlds-tallest-tower-burj-khalifa-dubai-opens-skyscraper-fireworks &quot;World's Tallest Tower Opens,&quot;] exhibitio oculorum a ''[[The First Post]]'' effecta, apud situm thefirstpost.co.uk

[[Categoria:Caeliscalpia]]
[[Categoria:Confecta 2009]]
[[Categoria:Dubai]]
[[Categoria:Aedificia Emiratuum Arabicorum Coniunctorum]]

{{Myrias|Ars}}</text>
      <sha1>sj7qd5rx13wl8fqlhkbhvk5nxju50p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Guardian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62615</id>
    <revision>
      <id>3990906</id>
      <parentid>3651978</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="slt9slcqmr7inxg29vzgf5v58xckd3w" xml:space="preserve">[[File:The Guardian 2018.svg|thumb|]]
[[Fasciculus:GuardianHQLondon1.jpg|thumb|Antiqua sedes ''The Guardian'' ad viam Farringdon [[Londinium|Londiniensem]]]]

'''''The Guardian''''' (&quot;custos&quot;) est [[diarium]] Britannicum quod opiniones [[liberalismus|liberales]] [[socialismus|socialisticas]]que saepius divulgat.

== Historia ==
Conditum [[Mancunium|Mancunii]] die [[5 Maii]] anno [[1821]], appellabatur ''The Manchester Guardian'' et octavo quoque die prodiebat; postea, anno [[1855]], coepit quotidie exire. Praesens nomen, quo utitur, anno [[1960]] datum est. Frequentissimos habet per [[tellus|orbem terrarum]] lectores. Hodierna [[Londinium|Londinii]] sedet.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/19961105173344/http://www.guardian.co.uk/ Pagina officialis]
* [https://www.theguardian.com/media/ng-interactive/2021/may/05/guardian-200-first-ever-edition-annotated Prima editio ''The Manchester Guardian''] (5 Maii 1821)

{{Diarium-stipula}}

[[Categoria:Diaria Anglice edita]]
[[Categoria:Diaria in Anglia edita]]
[[Categoria:Incepta 1821]]
[[Categoria:Incepta 1855]]
[[Categoria:Incepta 1960]]
[[Categoria:Nuntiorum libelli hebdomadales]]</text>
      <sha1>slt9slcqmr7inxg29vzgf5v58xckd3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Somerville</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62805</id>
    <revision>
      <id>3990864</id>
      <parentid>3384994</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="24r32wmhp21a9ijm8x761rjehtviflf" xml:space="preserve">{{Videhom|Collegium de Somerville (Oxonia)}}
[[Fasciculus:DavisSqSomervilleMass20040313.jpg|thumb|Davis Square]]

'''Somerville''' est [[urbs]] in [[Massachusetta]] sita. Hac in urbe [[Universitas Tuftensis]] est. [[Baracus Obama]], cum in [[Universitas Harvardiana|Universitate Harvardiana]] studebat, in Somerville habitabat.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090117040741/http://www.boston.com/news/local/articles/2007/03/08/obama_paid_late_parking_tickets/&lt;/ref&gt;

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Nexus externus==
{{CommuniaCat|Somerville, Massachusetts}}

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Urbes Massachusettae]]</text>
      <sha1>24r32wmhp21a9ijm8x761rjehtviflf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rex-magus Angmaris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62971</id>
    <revision>
      <id>3990757</id>
      <parentid>3529350</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1283" sha1="saj7g06u17ptpo7b9zbklkli8rmhddj" xml:space="preserve">'''Rex-Magus [[Angmar]]ensis''' (sive melius '''Rex-Maleficus Angmaris'''), etiam ''Dominus Nazgûl'', ''Dux Sauronis'', ''Dominus Minas Morgul'', ''Servus Anuli'', ''Tenebris Dux'' et ''Dwimmerlaik'' (&quot;[[Spectrus (spiritus)|spectrus]]&quot; in [[The Lord of the Rings|Lingua Rohanica]]) appellatus, est [[Servus|famulus]] [[Sauron]]is et princeps Nazgûl (scilicet &quot;[[Nazgul|spectrus Anuli]]&quot;) in ''[[Dominus Anulorum|Domino Anulorum]],'' fabula phantastica [[Iohannes Raginualdus Reuel Tolkien|Ioannis Raginualdi Reuel Tolkien]].

Rex-Maleficus 700 annos regno [[Angmar]] in [[regio]]ne [[Hithaeglir|Montium Nebulosorum]] septentrionali praeerat. In [[Burgus|burgum]] [[Minas Morgul]] cum alii [[Nazgûl|spectri Anuli]] habitat, cuhus nomen &quot;[[Turris]] [[Magia malefica|Maleficium]]&quot; in [[lingua Anglica]] significat.

Dominus Nazgûl ipse erat qui cum Gladium Morgulis in Amon Sûl monte Frodonem graviter vulneravit. Ab Eowyne, Rohanis Virga Clipeata, hobbito Meriadoce adiuvante, die 15 Martii 3019 aetatis III interfectus est.

{{NexInt}}
* [[Nazgûl]]
* [[Sauron]]

== Nexus externi ==
* ''[https://web.archive.org/web/20120105022830/http://www.imdb.com/character/ch0000151/ Witch-king of Angmar]'' apud ''IMDb''

[[Categoria:Personae Legendarii Tolkien]]
[[Categoria:Reges ficti]]</text>
      <sha1>saj7g06u17ptpo7b9zbklkli8rmhddj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alanus Mathison Turing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66603</id>
    <revision>
      <id>3990977</id>
      <parentid>3976987</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T11:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38703" sha1="ngcdk7f9t18l4fnmvreuezzmu8a40gv" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|left|Statua in [[Horti Whitworth|vivario Sackville]] Alanum Turing commemorat.]]
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Alanus Mathison Turing,''' vulgo ''Alan Turing'' (natus [[Londinium|Londini]] die [[23 Iunii]] [[1912]]; mortuus [[Wilmslow]] in [[Cestria]] die [[7 Iunii]] [[1954]]) fuit [[mathematicus]], [[logica|logicus]], [[cryptographia|cryptographus]], et peritus [[informatica|scientiae computatralis]] [[Anglia|Anglicus]].

Turing saepe habetur pater modernae [[scientia computatralis|scientiae computatralis]] quoniam conformationem potentem notionis [[algorithmus|algorithmi]] et computationis [[machina Turing|machinae Turing]] excogitavit. Interea, cum [[examen Turing]], cogitationes, ut fieri solet, ad disputationem de [[Intellegentia artificialis|artificiali intellegentia]] incitatrices communicavit: umquamne poterimus dicere machinam sentire et cogitare. De partibus quas ille in computatris hodiernis creandis egit, ''[[Time (periodicum)|Time]],'' periodicum Americanum, Turing unum ex [[Time 100|centum gravissimis saeculi hominibus]] nominans, &quot;Profecto&quot; inquit &quot;quisquis computatri malleolo tacto [[Tabula calculatoria|tabulam calculatoriam]] aut [[programma editorium]] aperit, incarnationi cuidam machinae Turing operatur.&quot;&lt;ref&gt;&quot;The fact remains that everyone who taps at a keyboard, opening a spreadsheet or a word-processing program, is working on an incarnation of a Turing machine&quot; ([https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html Gray 1999: 2]).&lt;/ref&gt;
 
Turing apud [[Physicum Civitatis Laboratorium]] operatus computatrum [[ACI (computatrum)|ACI]]&lt;ref&gt;Anglice ''Automatic Computing Engine''.&lt;/ref&gt; excogitavit, unam ex primis descriptionibus computatri programmatibus coacervatis{{dubsig}}, quippe cum hoc computatrum numquam omnino constructum sit. Anno [[1948]], ad [[Universitas Victoria Mancuniensis|Universitatem Victoriam Mancuniensem]] remigravit ut in [[Manchester Mark 1]], uno ex mundi primis computatris veris, laboraret.
 
[[secundum bellum mundanum|Bello mundano secundo]] Turing in nuntiis per notas scriptis explanandis laboravit praetorio [[Praesidium Communicationis Gubernativum (Britanniarum Regnum)|GCHQ]] in praedio [[Bletchley Park]], ubi Britanniae tabularium [[cryptanalysis|cryptanalyticum]] tunc situm erat. Paulisper praetorii parti [[Hut 8]] praefuit, cui notae navales [[Germania|Germanorum]] explanandae erant mandatae. Nonnullas rationes ad secretas Germanorum notas rimandas excogitavit, inter quas rationem [[bombe]] dictam, machinam electromechanicam, qua configurationes machinae [[Aenigma (machina)|Aenigmatis]] inveniri poterant.

Ad [[homophylophilia]]m propensus, Turing ea vixit aetate, qua homophylophilia, animi morbus habita, lege opprimebatur. &quot;[[Detectio|Detectus]]&quot; (''outed''), iudicio accusatus, damnatus, ipse nullo modo iterum potuit operam suam locare. [[Venenum|Veneno]] [[cyanidum|cyanidi]] obiit paulo post, in rebus quae mater et alii putabant dubiis. Die [[10 Septembris]] [[2009]], post motum [[interrete|interretialem]], [[Gordon Brown]] [[primus minister]] pro administratione Britannica apologiam coram omnibus fecit ob publicam erga Turing saevitiam&lt;!--ill-treatment--&gt; post bellum.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8249792.stm|title=PM apology after Turing petition|date=11 September 2009|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

== Pueritia et iuventus ==
[[Fasciculus:KingsCollegeChapel.jpg|thumb|left|Camera computatralis nominatur pro Turing, qui ibi factus est discipulus anno [[1931]] et socius anno [[1935]].]] 
Turing [[Chhatrapur]] in oppido [[Orissa]]e in [[India]] conceptus est (Hodges 1983:5). Pater, Iulius Mathison Turing, fuit praefectus in [[Ministerium Civile Indianum|Ministerio Civili Indiano]] (''Indian Civil Service''). Iulius et uxor, Sara, nata Stoney ([[1881]]–[[1976]]), filia Edwardi Waller Stoney, primi [[Hamaxostichi Madras]] machinatoris, filium in [[Anglia]] adolescere volentes, [[Maida Valles|Maidam Vallem]] prope [[Londinium]] iterum migraverunt,&lt;ref&gt;[http://www.english-heritage.org.uk/server/show/nav.001002006005/chooseLetter/T ''Search Blue Plaques: Blue Plaques: Research &amp; Conservation: English Heritage'' apud www.english-heritage.org.uk] ''London Blue Plaques.''&lt;/ref&gt; ubi Alanus Turing natus est [[23 Iunii]] [[1912]], sicut [[signum caeruleum|signo caeruleo]] extrinsecus in aedificio, nunc Colonnade Hotel, declaratur (Hodges 1983:5).&lt;ref&gt;[http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/memorial.html ''The Alan Turing Internet Scrapbook.'']&lt;/ref&gt; Ei fuit frater maior natu, Ioannes. Patre iam commisso in ministerio civili, parentes inter [[Guildford]] et Indiam saepe peregrinaverunt, et ambo igitur pueri cum suis [[Hastinga]]e manebant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513174624/http://www.hastingshandbook.co.uk/Archive/HHMar08/FMar08_AlanTuring.shtml ''Hastings Blue Plaque Trail.]&lt;/ref&gt;

Turing puer manifestum reddidit ingenii quod excellentius aliquanto post ostentabat (Jones 2001). Ad [[mathematica]]m [[Scientia (ratio)|scientiamque]] secundum naturam propensus, is magni non aestimatus est ab nonnullis apud Sherborne praeceptoribus, quorum definitio [[educatio]]nis [[optimi antiquorum libri|optimos antiquorum libros]] vehementius dixit. Scholae caput ad parentes scripsit: &quot;Spero eum inter duas scholas non cadere. Si ei in schola publica necesse est manere, debet conari fieri ''educatus.'' Si erit solum ''specialista scientificus,'' tempus in schola publica perdit&quot; (Hodges 1983:26).

Nihilominus, Turing, potestatem singularem in studiis quae amabat exhibens, quaestiones arduas anno [[1927]] explicavit, adeo sine cognitionem [[calculus|calculi]] elementarii. Anno [[1928]], aetatis 16, is in opere [[Albertus Einstein|Alberti Einstein]] incidit; non solum eum intellexit, sed etiam anticipavit Einstein [[leges motus Newtoni]] in dubium vocavisse de commentario in quo hoc nunquam factum est apertum (Hodges 1983:34).

Amicitia cum [[Christophorus Morcum|Christophoro Morcom]], alio discipulo et primo amasio, Turing spiritum erexit; Morcom autem pauca spatia septem dierum post initium eorum ultimi &quot;semestris&quot; apud Sherborne [[Mycobacterium bovis|tuberculosi bovino]], a quo puer contaminato lacte bibito contactus erat, de vita subito decessit (Teuscher 2004). Fide [[religio]]sa propediem amissa, Turing fortiter factus est [[atheismus|atheista]], et ad sententiam accessit omnes res, facultatibus cerebri humani comprehensis, esse corporeas (Gray n.d.).

== Universitas et opera computabilitati data ==
Quoniam Turing in studiis optimorum antiquorum librorum tam industrie quam in [[Scientia (ratio)|scientia]] [[mathematica]]que noluit laborare, subsidium&lt;!--scholarship--&gt; in [[Collegium Trinititatis (Cantabrigia)|Collegio Trinitatis]] apud [[Universitas Cantabrigiensis|Cantabrigienses]] non abstulit; itaque factus est discipulus in [[Collegium Regale|Collegio Regali]], ubi ab anno [[1931]] ad [[1934]] studebat, gradum egregium accepit, et anno [[1935]] propter vim dissertationis (de [[theorema limitis medii|theoremate limitis medii]]), socius collegii electus est.

In commentario &quot;On Computable Numbers, with an Application to the ''[[Entscheidungsproblem]]''&quot; (1937a, 1937b), Turing [[Curtius Gödel|Curtii Gödel]] exitus ([[1931]]) de limitibus probationis computationisque reformulavit, et in loco Gödel universalis linguae in [[arithmetica]] conlocatae, proposuit machinas nunc appellatas [[machina Turing|machinas Turing]], res formales&lt;!--formal--&gt; simplicesque. Probavit talem machinam posse exsequi quamlibet quaestionem mathematicam si depicta sit [[algorithmus]].&lt;!-- + even if no actual Turing machine would be likely to have practical applications, being much slower than practically realizable alternatives.--&gt; Machinae Turing ad tempus sunt praecipuae in [[computator|theoria computationis]] studii res.

Turing deinde, primo [[Quaestio consistendi|quaestionem consistendi]] (''halting problem'') machinarum Turing esse [[Quaestio incerta|incertam]] monstrans, quaestioni ''Entscheidungsproblem'' non esse solutionem probavit, quia per [[algorithmus|algorithmum]], non possumus decernere num quaevis machina Turing in universum umquam consistatur. Etsi eius argumentum post [[Alonzus Church|Alonzi Church]] argumentum de eius [[calculus lambda|calculo lambda]] divulgatum est, inventum Turing est aliquantum facilius et subtilius. Eius novitas fuit notio &quot;Universae (Turing) Machinae,&quot; notio quod talis machina potest opera cuiusvis aliae machinae exsequi. Libellus etiam notionem [[numerus definabilis|numerorum definabilium]] posuit.

Ab Septembri [[1936]] ad Iulium [[1938]], laboravit praecipue apud [[Institutum pro Studiis Promotis]] (''Institute for Advanced Study'') in [[Universitas Princetoniensis|Universitate Princetoniensi]], ab [[Alonzo Church]] doctus. [[Mathematica]]e et [[cryptologia]]e studuit, et tres ex quattuor binarii multiplicatoris electromechanici partibus construxit (Hodges 1983:138). Mense Iunio [[1938]] gradum [[Ph.D.]] apud Princetonienses obtinuit; eius dissertatio notionem computationis relativae{{dubsig}} proposuit, ubi machinae Turing [[machina oraculi|machinis oraculi]] adiuvantur, ut liceant studia quaestionum quae machina Turing solvi non possunt.

Iterum Cantabrigiae habitans, Turing [[Ludovicus Wittgenstein|Ludovici Wittgenstein]] acroasis de [[fundamenta mathematicae|fundamentis mathematicae]] audivit (Hodges 1983:152), de quo ambo homines disputabant et inter se dissentiebant. Turing [[formalismus|formalismum]] mathematicum defendit; Wittgenstein autem habuit mathematicam veritates absolutas non cognoscere, sed potius excogitare (Hodges 1983:153–154).

== Cryptanalysis ==
Per [[secundum bellum mundanum]] Turing fuit unus ex mathematicis in conatibus apud [[Hortus Bletchley|Hortum Bletchley]], stationem [[Schola Programmatum et Notarum Gubernativa|GCCS]] (''Government Code and Cypher School'') belli tempore, ad notas [[Germania|Germanas]] solvendas. Adhibens opus [[cryptanalysis]] in [[Polonia]] a [[Marianus Rejewski|Mariano Rejewski]], [[Jerzy Rózycki]], et [[Henricus Zygalski|Henrico Zygalski]] in [[Cipher Bureau]] ante bellum factum, ipse gravissimas notiones ad machinas [[Aenigma]] et [[Lorenz SZ 40/42]] (machinam auxiliarem Teletype, a Britannicis &quot;Tunny&quot; appellatam) comprehensas contribuit, et paulisper factus est caput [[Hut 8]], partis propositi quae navales notas [[Germania|Germanas]] explanare conabatur.
[[Fasciculus:Turing flat.jpg|thumb|Duae casae in area stabuli apud [[Hortus Bletchley]], ubi laboravit Turing ab anno [[1939]] an annum [[1940]], cum ad Hut 8 remigravit.]]

Post Septembrem [[1938]], Turing in [[Schola Programmatum et Notarum Gubernativa]], Britannica cryptologiae societate, cum [[Dilly Knox]], maiore viro notarum perito GCCS aliquantum conlaborabat (Copeland 2001:352). Die [[4 Septembris]] [[1939]], postridie diem cum [[Regnum Britanniarum]] bellum [[Germania]]e indixisset, Turing se ad [[Hortus Bletchley|Hortum Bletchley]], bellicam GCCS stationem, rettulit (Copeland 2006:378).

=== Bomba Turing–Welchman ===
[[Fasciculus:Bombe-rebuild.jpg|thumb|left|Replica machinae bombe]]
Nonnulla septem dierum spatia post accessus, designaverat Turing machinam electromechanicam quae potui adiuvare [[Aenigma (machina)|Aenigma]] solutum celerius quam [[Bomba (cryptographica)|bomba]] anni [[1932]]—instrumentum deductum de, et nominatum pro, prima bomba, in Polonia designata. Haec bomba, cum accessione a mathematico [[Gordon Welchman]] excogitata, facta est unum ex primorum instrumentorum, et praecipuum instrumentum automaticum, quo [[cryptographia|cryptographici]] Britannici nuntios per Aenigma missos se dediderunt.

[[Irving Ioannes Good|I. J. Good]], [[professor]] et [[cryptographia|cryptographus]], qui cum Turing apud Hortum Bletchley conlaborabat, post ait: &quot;Turing's most important contribution, I ''think'', was of part of the design of the bombe, the cryptanalytic machine. He had the idea that you could use, in effect, a theorem in logic which sounds to the untrained ear rather absurd; namely that from a contradiction, you can deduce ''everything.''&quot;&lt;ref&gt;''The Men Who Cracked Enigma,'' 2003.&lt;/ref&gt;

Bomba configurationes fortasse rectas ad nuntium Aenigmatis missum adhibitas (ordinem rotorum, configurationes rotorum, etc.) petivit, et accommodato ''[[crib (cryptanalysis)|crib]]''—probabile [[soluta oratio|solutae orationis]] ([[Anglice]]: ''plaintext'') fragmento—usa est. Pro unaquaque possibile rotorum configuratione (quo fuit fere 10&lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt; statuum, vel 10&lt;sup&gt;22&lt;/sup&gt; in Aenigmatibus ex [[navis U|navibus U]] quibus fuerunt quattuor rotores (sed plurimis Aenigmatibus fuerunt tres rotores) (Good 2003),&lt;ref&gt;Hac cum condicione: &quot;si mea memoria sit vera (''if my memory is correct'').&quot;&lt;/ref&gt; bomba, in ''crib'' condita et elecronibus facta, catenam deductionum logicarum exsecuta est.&lt;!-- +The bombe detected when a contradiction had occurred, and ruled out that setting, moving onto the next. Most of the possible settings would cause contradictions and be discarded, leaving only a few to be investigated in detail.--&gt; Turing bomba die [[18 Martii]] [[1940]] inaugurata est (Hodges 1983:191). Ad belli finem, plus quam ducentae bombae effectum habebant (Copeland et Proudfoot 2004).

=== Hut 8 et Aenigma Navale ===
Mense Decembri [[1940]], Turing systema indicatoris Aenigmatis Navalis, quod mathematice fuit involutius quam systemata indicatoris quibus aliae partes utebantur, solvit, et [[theorema Bayes]], rationem statisticam &quot;[[Banburismus|Banburismum]]&quot; (verbum circa annum [[1940]] factum, ab initio Latinum) appellatam, ad Aenigma Navale refringendum mox excogitavit. [[Scritchmus|Scritchmo]] utens, banburismus potuit excludere quosdam rotorum Aenigmatis ordines, ergo brevius faciendo tempus quo posita bombarum temptata sunt.

Tempore verno anni [[1941]], Turing ut in matrimonium Joan Clarke (conlaboratorem in Hut 8) duceret posuit, sed ei pactionem nuptialem mutuo summa aestate sustulerunt.
 
Mense Iulio [[1942]], Turing rationem excogitavit appellatam [[Turingismus|Turingismum]] (verbum ab initio Latinum) vel Anglice pura &quot;Turingery,&quot; ut admota sit contra notas Lorenz adhibitas in nova Germanorum machina ''Geheimschreiber'' ('scriptore celato'), una ex machinis a Turing et suis clam appellatam &quot;Fish&quot; ('Piscem'). Turing gregem Fish ad [[Thomas Flowers|Tommy Flowers]] introduxit, qui deinde, sub [[Maximus Newman|Maximi Newman]] directione, [[computatrum Colossus]] construxit, primum mundi electronicum computatrum digitale et programmabile, quod in loco machinarum simpliciorum mox subdidit&lt;!-- ,(including the &quot;Heath Robinson&quot;) and whose speed allowed brute-force decryption techniques to be applied usefully to daily changing cyphers--&gt; (Copeland 2006:72).&lt;!-- &lt;ref&gt;A frequent misconception is that Turing was a key figure in designing Colossus; he was not (Copeland 2006:382–383).&lt;/ref&gt; --&gt; Tempore apud Hortum Bletchley, Turing, ingeniosus longinquitatis cursor, Londinium quadraginta kilometra aliquando cucurrit ut congressus cryptographorum frequentaret (Brown 1975).

Mense Novembri [[1942]], Turing ad [[CFA|Civitates Foederatas Americae]] navigavit. Ad Hortum Bletchley Martio 1943 rediit.
 
Anno [[1945]], Turing pro officiis per bellum ad [[Ordo Imperii Britannici|Ordinem Imperii Britannici]] admissus est, sed sua opera pro [[Britanniarum Regnum|Britannia]] multos annos secreta manebat. Biographia a [[Regalis Societas Londini|Regali Societate]] post eius mortem mox divulgata inquit: &quot;Tres libelli insignes recens ante bellum, de tribus rebus mathematicis, monstrant qualitatem operis quod is produxisset. . . .&quot;

== Prima computatra et examen Turing ==
Ab anno [[1945]] ad annum [[1947]], laboravit apud [[National Physical Laboratory (UK)|National Physical Laboratory]] in [[ACE (computatrum)|ACE]] (''Automatic Computing Engine'') designatum. Acroasin legit die [[19 Februarii]] [[1946]], in quo fuit prima descriptio de singulis acta&lt;!--first detailed description--&gt; [[computatrum programmatibus servatis|computatri programmatibus servatis]]&lt;!--stored-program computer--&gt; (Copeland 2006:108). &lt;!--Though ACE was a feasible design, the secrecy surrounding the wartime work at Hortum Bletchley led to delays in starting the project and he became disillusioned.--&gt; Anno [[1947]] exeunte, Cantabrigiam remigravit pro anno sabbaticali.{{dubsig}} Cantabrigiae, eo absente, [[Gubernator ACE]] (''Pilot ACE'') aedificatus est, quod suum primum programma die [[10 Maii]] [[1950]] fecit.

Anno [[1948]], Turing creatus est Lector in Schola Mathematicarum apud Partem Mathematicam [[Universitas Victoria Mancuniensis|Universitatis Victoriae Mancuniensis]] . Anno [[1949]], factus est legatus laboratorii computationis apud Universitatem Mancuniensem director. [[Texai.org]] propositum hoc consilium inivit.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090326230420/http://texai.org/papers/bootstrap-dialog-a-conversational-english-parsing-and-generation-system.pdf &quot;Bootstrap Dialog: A Conversational English Text Parsing and Generation System,&quot; in ''Artificial General Intelligence Conference Proceedings,'' Arlington, [[Virginia]], (2009).]&lt;/ref&gt;

=== Turing et [[scacchi]] ===
Anno [[1948]], Turing, cum discipulo [[D. G. Champernowne]] laborans—pro [[computatrum|computatro]] quod non iam excogitatum erat!—programma ad [[scacchi|scacchos]] ludendos describere coepit. Anno [[1952]], computatro accommodato carenti, Turing ludo lusit in quo ipse computatrum simulavit,&lt;ref&gt;[http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1356927 ''Alan Turing vs Alick Glennie'' (1952)]&lt;/ref&gt; sed programma ab [[Alick Glennie]], socio Turing, superatum est; fertur autem programma ludum contra uxorem Champernowne vicisse.

== Formatio exemplorum et biologia mathematica ==
Ab anno [[1952]] ad mortem, Turing in [[biologia mathematica]] laborabat, praecipue in [[morphogenesis|morphogenesi]], de quo unum commentarium, &quot;The Chemical Basis of Morphogenesis,&quot; anno [[1952]] edidit, hypothesin Turing [[formatio exemplorum|formationis exemplorum]]&lt;!--pattern formation--&gt; describens.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedaily.com/releases/2006/11/061128093244.htm &quot;Control Mechanism For Biological Pattern Formation Decoded,&quot;] in ''Science Daily'' (30 Novembris 2006).&lt;/ref&gt;
Turing potissimum in biologia mathematica voluit comprehendere [[Leonardus Pisanus|Fibonaccii]] [[phyllotaxis|phyllotaxin]], existentiam [[numeri Fibonaccii|numerorum Fibonaccii]] in conformationibus plantarum. Adhibuit [[aequatio reactionis-diffusionis|aequationes reactionis-diffusionis]]&lt;!--reaction-diffusion equations--&gt; quae nunc magni momenti sunt in disciplina [[formatio exemplorum|formationis exemplorum]]. Additi commentarii primum anno [[1992]] divulgati sunt, cum ''Collected Works of A. M. Turing'' editi sunt.

== Clades invidiae ==
Anno [[1952]], Arnoldus Murray, undeviginti annos natu, novus Turing amicus (Hodges 1983:449–455), cum alio homine, inrupuit in Turing domum, et Turing delictum urbanae securitatis curae rettulit. Per investigationem curialem, Turing ipsum habuisse coniunctionem sexualem cum Murray confessus est. Actus [[homophylophilia]]e, eventus animi morbidi tunc habiti, fuerunt contra leges [[Britanniarum Regnum|Britanniae]]. Delicto sic cognito, Turing et Murray turpitudinis foedae sub [[Sectio 11|sectione undecima]] [[Lex Emendationis Criminalis anni 1885|Legis Emendationis Criminalis anni 1885]] accusati sunt. Turing non paenitens convictus est in eodem scelere quo [[Anscharius Wilde]] plus quam quingenta annos ante convictus erat (Leavitt 2006:268).

Optio Turing data est utrum in carcerem conici an exsecationem chemicalem [[hormon]]ibus pati ut [[libido]] deminui. Ut carcerem vitet, [[oestrogenum|estrogeni]] iniectiones identidem unum annum accepit. Suo ''security clearance'' ab hac convictione abolito, ei prohibitum est ne continuet particeps apud [[GCHQ]] in rebus cryptographicis.&lt;!-- Eo tempore erat acute public anxiety about spies and homosexual entrapment by Soviet agents, because [[Guido Burgess]] et [[Donaldus Duart Maclean|Donaldus Maclean]], members of the [[Quinque Cantabrigiae]], had recently been exposed as [[KGB]] [[double agent]]s.--&gt; Turing numquam speculationis hostilis accusatus est, sed, sicut omnes qui apud [[Hortus Bletchley|Hortum Bletchley]] laboraverant, ei non licuit eius laborem per bellum mentionem facere.

== Mors ==
Turing die [[8 Iunii]] [[1954]] a servo inventus est mortuus; proximo die, [[cyanidum|cyanidi]] [[venenum|veneno]] obierat, ut videtur de [[malum|malo]] semeso prope lectum reperto. Malum ipsum pro contaminatione cyanidi non probatum est, sed examinatio corporis post mortem causam mortis fuisse venenum cyanidi probavit. Plurimi hodie putant eum sua sponte obisse, et magistratus qui de mortuis inquirit&lt;!-- =coroner--&gt; hanc mortem appellavit [[mors voluntaria|voluntariam]]. Mater autem strenue disputavit ingestionem fuisse fortuitam propter ipsius neglegentia in laboratorii chemicis coacervatis. [[Andrew Hodges]] biographus (1983:488–489) opinatur Turing sic sibi mortem conscivisse cogitate, ut matri sit [[verisimilis negatio]] (''plausible deniability''); alii opinantur Turing fabulam in &quot;[[Nix Candida|Nive Candida]],&quot; narratiuncula sibi gratiosissima, agisse (Ferris 2002:250). &lt;!--Because Turing's homosexuality would have been perceived as a security risk, the possibility of assassination has also been suggested (Leavitt 2006); supporters of the assassination theory point out that Turing's British passport was ''not'' revoked after his conviction (though the United States denied him entry). He remained free to teach mathematics and to travel to the Continent, which he often did.--&gt; Corpus in crematorio apud [[Woking]] die [[12 Iunii]] [[1954]] crematum est.

== Fortuna post mortem ==
Multis modis hodie commemoratus est Turing.

=== Civitates ===
[[Fasciculus:Turing Plaque.jpg|thumb|Signum caeruleum Turing domum designat.]]
* Die [[23 Iunii]] [[1998]], die natalis octogensimo sexto, [[Andreas Hodges]], biographus, publicum [[signum caeruleum]] [[patrimonium Anglicum|patrimonii Anglici]] apud locum natale et domum pueritiae in Warrington Crescent Londinii, nunc Colonnade Hotel, dedicavit.&lt;ref&gt;[http://www.turing.org.uk/bio/oration.html ''Unveiling the official Blue Plaque on Alan Turing's Birthplace.'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071013143212/http://www.blueplaque.com/detail.php?plaque_id=348 De hoc signo.]&lt;/ref&gt; Ut quinquagensimus eius mortis festus dies anniversarius observaretur, signum memoriale die 7 Iunii 2004 apud Hollymeade, eius domum [[Wilmslow]] in vico Mancunii Meridionalis, coeptum est.

* Die [[13 Martii]] [[2000]], administratio civitatis ''St. Vincent and The Grenadines,'' ut gravissimas saeculi vicensimi res gestas celebret, [[Pittacium cursuale|pittacia cursualia]] divulgavit, una ex quibus picturam Alani Turing pro 0 et 1 redintegrantibus monstrat, dicta &quot;1937: Alan Turing's theory of digital computing&quot; ('1937: Alani Turing theoria computationis digitalis').

* Die 19 Iunii 2007 apud Hortum Bletchley, statua Turing, magnitudine hominis vivi,&lt;!--weighing 1.5 tons, --&gt; patefacta est. [[Stephanus Kettle]]&lt;!--,commissioned by the late American billionaire [[Sidneius Frank]],--&gt; eam ex fere quingenti miliis fragmentorum &quot;slate&quot;{{dubsig}} Cambrici sculpserat.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120227171427/http://www.bletchleypark.org.uk/news/docview.rhtm/454075/article.html Bletchley Park Unveils Statue Commemorating Alan Turing], 20 Iuni 2007].&lt;/ref&gt;

=== Urbs Mancunium ===
Tributa Turing facta sunt [[Mancunium|Mancunii]], qua in urbe Turing integra aetate laborabat.

* Anno [[1994]], pars [[Via A6010|Viae A6010]] (anularis viae intermediatae urbanae) nominata est &quot;Via Alani Turing&quot; ([[Anglice]]: ''Alan Turing Way''); ponte qui hanc viam portat amplificato, nomen nunc fert &quot;Pontis Alan Turing&quot; (''Alan Turing Bridge'').
 
* Memorialis [[Monumentum Alan Turing|Turing]] statua in urbe die [[23 Iunii]] [[2001]] dicata est, in [[Hortus Sackville|Horto Sackville]] inter aedificium [[Universitas Mancuniensis|Universitatis Mancuniensis]] in Via Whitworth et &quot;[[vicus homosexualis|vicum homosexualem]]&quot; apud [[Via Canalis (Mancunium)|Viam Canalem]] sita.

* Celebratio vitae rerumque gestarum Turing a [[Britannicum Logici Conloquium|Britannico Logici Conloquio]]{{dubsig}} (''British Logic Colloquium'') et [[Britannica Historiae Mathematicae Societas|Britannica Historiae Mathematicae Societatis]] (''British Society for the History of Mathematics'') constituta die [[5 Iunii]] [[2004]] apud Universitatem Mancuniensem habita est, et illa aestate [[Institutum Alanus Turing]] in universitate coeptum est. Aedificium quod [[Schola Mathematicae (Universitas Mancuniensis)|Scholam Mathematicae]], Institutum Scientiarum Photonium{{dubsig}} (''Photon Sciences Institute''), et Sedem Astrophysicae Jodrell Bank (''Jodrell Bank Centre for Astrophysics'') domo excipit{{dubsig}} [[Aedificium Alanus Turing]] nominatur, et mense Iulio anni [[2007]] coepit.

=== Universitates ===
Pro Turing confectionibus in computatione, variae universititates eum honoraverunt.

* Die [[28 Octobris]] [[2004]], aenea Alani Turing statua ab [[Ioannes W. Mills|Ioanne W. Mills]] sculpta manifesta reddita est apud [[Universitas Surreyensis|Universitatem Surreyensem]] in Guildford.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071023193441/http://portal.surrey.ac.uk/portal/page?_pageid=799%2C277813&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL ''The Earl of Wessex unveils statue of Alan Turing.'']&lt;/ref&gt; Haec statua quinquagensimum Turing mortis festum diem anniversarium celebrat; eum ostendit libros trans campum portantem. Via Turing in [[Vivarium Investigationis Surrey|universitario vivario investigationis]] hanc statuam anteivit.
 
* Unum ex aedificiis Scholae Technologiae apus [[Universitas Oxoniae Brookes|Universitatem Oxoniae Brookes]] appellatur Turing Building.
 
* [[Universitas Polytechnica Puerto Rico]] et [[Universitas Andeana (Columbia)|Universitas Andeana]] in [[Bogotá]] [[Columbia]]e, habent laboratoria pro Turing nominata. 

* [[Universitas Texana]] apud Austin habet honoribus programma scientiae computatrorum nominata [[Turing Scholars]].

* [[Universitas Istanbul Bilgi]] conloquium annum de theoria computationis appellatum Turing Days ('Dies Turing') ordinat.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090825091416/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ ''Turing Days @ Istanbul Bilgi University.'']&lt;/ref&gt;
 
* Camera computatralis in [[Collegium Regale (Cantabrigia)|Collegio Regali Cantabrigiensi]] &quot;Turing Room&quot; pro eo nominatur.
 
* Apud [[Universitas Carnegie Mellon|Universitatem Carnegie Mellon]] est scamnum granitis situm in The Hornbostel Mall, nomine ''A. M. Turing'' trans superficiem sculpto, ''Read'' de crure laevo, et ''Write'' de dextero.

* ''The Turing Relay''&lt;ref&gt;[http://www.turingrelay.co.uk/ Turing Trail Relay]&lt;/ref&gt; est sex stationum cursus in semitis fluviatilibus ab [[Elia]] ad [[Cantabrigia]]m et retro. Turing his semitis usus est dum Cantabrigiae habitabat. In [[marathon (cursus)|marathone]], eius optimum tempus fuit 2:46 (duae horae, quadraginta sex minutae); optimum mundi tempus simul fuit circa 2:25.

=== Greges et societates ===
* Societas [[LGBT]] [[superbia|pride]] [[Bostonia (Massachusettia)|Bostoniae]] Turing nominavit eius grandem anni [[2006]] ducem.&lt;ref&gt;[http://www.bostonpride.org/honorarymarshal.php, ''Honorary Grand Marshal.'']{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
 
* [[Matmos]], experimentalis musicorum duorum grex, cuius socii sunt coniuges homosexuales, album EP [[editio finita|editionis finitae]] (''limited edition'') anno [[2006]] appellatum ''For Alan Turing'' ediderunt.

* Post [[1966]], [[Praemium Turing]] ab [[Societas pro Machinis Computationis|Societate pro Machinis Computationis]] (''Association for Computing Machinery'') investigatori pro progressu technico communitati computationis contributo quotannis datur. Late habetur mundi computationis praemium [[Praemium Nobelianum|Praemio Nobeliano]] par.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081230233653/http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/ Steven Geringer, &quot;ACM'S Turing Award Prize Raised to $250,000 ([[ACM]], 27 Iulii 2007, inventum 16 Octobris 2008).]&lt;/ref&gt;

=== Ludus scaenicus ===
''Breaking the Code,'' ludus scaenicus ab [[Hugh Whitemore]] anno [[1986]] scriptus, vitam mortemque Turing enarrat. In theatris apud [[West End Theatre|West End]] Londini et [[Broadway theatre|Broadway]] Novi Eboraci, [[Derek Jacobi]] personam Turing egit; personam iterum egit anno [[1997]] in [[pellicula]] televisifica ex ludo tracta, a [[BBC]] et [[WGBH-TV|WGBH]] Bostoniae coniunctim confecta . Ludus ab Amber Lane Press [[Oxonia]]e divulgatus est.

=== Apologia ===
Mense Augusto 2009, [[Ioannes Graham-Cumming]] rogationem coepit quae poposcit Administrationem Britannicam se apud Turing de accusatione delicti [[homophylophilia|homosexualitatis]] excusare.&lt;ref&gt;BBC News, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8226509.stm &quot;Thousands call for Turing apology,&quot;] 31 Augusti 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;CNN, [http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/09/01/alan.turing.petition/index.html &quot;Petition seeks apology for Enigma code-breaker Turing,&quot;] 1 Septembris 2009.&lt;/ref&gt;

Atque adeo mense Septembri [[2009]], [[Britanniarum Regnum|Britanniarum]] minister primus [[Gordonus Brown]] se Alano Turing excusavit de iniuria ei allata, cum de [[homophylophilia]] damnatus erat. &quot;Magnopere superbe nomine regiminis Britannici omniumque, qui Alani operae gratia libere vivunt, aio: nos paenitet. Melioribus dignus fuisti,&quot; Brown scripsit. &quot;Minime nimium est dictu quod, sine eius subventione extraordinaria, historia [[secundum bellum mundanum|belli mundani secundi]] magnopere abhorruisset. [. . .] Prae hac gratia ei habenda insuper atrox est igitur saevitia, qua tanta tractatus est.&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090912102346/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/gordon-brown/6170112/Gordon-Brown-Im-proud-to-say-sorry-to-a-real-war-hero.html Gordon Brown: I'm proud to say sorry to a real war hero]&lt;/ref&gt;

Mense Decembri anno [[2013]], regina [[Elizabeth II (regina Britanniarum)|Elizabeth II]] amnestiam innocentiae de hac re dedit per [[Parlamentum Britannicum]] Camera Nobilitate. 

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Agar, Jon. [[2002]]. ''The Government Machine''. [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]]: The [[MIT Press]]. ISBN 0-262-01202-2.
* Beniger, James. [[1986]]. ''The Control Revolution: Technological and Economic Origins of the Information Society''. [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]]: [[Harvard University Press]]. ISBN 0-674-16986-7.
* Bodanis, David. [[2005]]. ''Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World.'' [[Novum, Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: Three Rivers Press. ISBN 0-307-33598-4.
* Brown, Anthony Cave. [[1975]]. ''Bodyguard of Lies.'' 
* Campbell-Kelly, Martin, ed. [[1994]]. ''Passages in the Life of a Philosopher''. [[Londinium|Londinii]]: William Pickering. ISBN 0-8135-2066-5.
* Campbell-Kelly, Martin, et William Aspray. [[1996]]. ''Computer: A History of the Information Machine''. [[Novum, Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: Basic Books. ISBN 0-465-02989-2.
* Ceruzzi, Paul. [[1998]]. ''A History of Modern Computing''. [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]], et [[Londinium|Londinii]]: [[MIT Press]]. ISBN 0-262-53169-0.
* Chandler, Alfred. [[1977]]. ''The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business''. [[Cambridge]], [[Massachusetts]]: [[Belknap Press]]. ISBN 0-674-94052-0.
* Copeland, B. Jack. [[2001]]. &quot;Colossus and the Dawning of the Computer Age.&quot; In ''Action This Day.''
* Copeland, B. Jack. [[2004]]a. &quot;Colossus: Its Origins and Originators.&quot; ''IEEE Annals of the History of Computing'' 26(4):38–45.
* Copeland, B. Jack, ed. [[2004]]b. ''The Essential Turing.'' Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-825079-7.
* Copeland, B. Jack, ed. [[2005]]. ''Alan Turing's Automatic Computing Engine.'' Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-856593-3.
* Copeland, B. Jack, et Diane Proudfoot. [[2004]]. ''Alan Turing, Codebreaker and Computer Pioneer.'' Mense Maio. [http://www.alanturing.net/turing_archive/pages/Reference%]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}20Articles/codebreaker.html.
* Copeland, B. Jack, et alii, eds. [[2006]]. ''Colossus: The Secrets of Bletchley Park's Codebreaking Computers.'' Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-284055-4.
* Edwards, Paul N, [[1996]]. ''The Closed World''. [[Cambridge]], [[Massachusetts]]: [[MIT Press]]. ISBN 0-262-55028-8.
* Ferris, Timothy. [[2002]]. ''Seeing in the Dark.''
* [[Irving Ioannes Good|Good, Jack]]. [[2003]]. ''The Men Who Cracked Enigma.'' 
* Gray, Paul [[1999]]. Computer Scientist: Alan Turing. ''Time'' (Monday, Mar 29), p. 2. [https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html Textus interrtialis]
* [[Hodges, Andrew]]. [[1983]]. ''Alan Turing: The Enigma of Intelligence''. [[Londinium|Londinii]]: Burnett Books. ISBN 0-04-510060-8.
* Hochhuth, Rolf. ''Alan Turing.''
* Hofstadter, Douglas R. [[1985]]. ''Metamagical Themas: Questing for the Essence of Mind and Pattern.'' Basic Books. ISBN 0-465-04566-9.
* Jones, G. James. [[2001]]. ''Alan Turing—Towards a Digital Mind: Part 1.'' 2001-12-11. [https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 (System Toolbox).]
* Leavitt, David. [[2006]]. ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer.'' Orion Books. ISBN 978-0-7538-2200-5.
* Lubar, Steven. [[1993]] ''Infoculture.'' [[Bostonia (Massachusettia)|Bostoniae]] et [[Novum, Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: [[Houghton Mifflin]]. ISBN 0-395-57042-5.
* Newman, M. H. A. [[1955]]. ''Alan Mathison Turing.'' [[Regalis Societas Londini|Regalis Societas]]. Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, vol. 1.
* Pengelly, Martin. 2020. &quot;[https://www.theguardian.com/science/2020/jan/21/alan-turing-degree-medal-memorabilia-recovered-colorado Scientist Alan Turing's degree, medal and memorabilia recovered in Colorado]&quot;. ''[[The Guardian]]'' (21 Ianuarii 2020)
* Petzold, Charles. [[2008]]. ''The Annotated Turing: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine.'' [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7.
* Smith, Roger. [[1997]]. ''Fontana History of the Human Sciences''. [[Londinium|Londinii]]: Fontana.
* Teuscher, Christof. [[2004]]. ''Alan Turing: Life and Legacy of a Great Thinker.'' Springer Science+Business Media. ISBN 3-540-20020-7.
* Turing, A. M. [[1937]]a. &quot;On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem.&quot; ''Proceedings of the London Mathematical Society,'' series 2, vol. 42:230–265.
* Turing, A. M. [[1937]]b. &quot;On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem: A correction.&quot; ''Proceedings of the London Mathematical Society,'' series 2, vol. 43:544–546.
* Weizenbaum, Joseph. [[1976]]. ''Computer Power and Human Reason''. [[Londinium|Londinii]]: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3,
* Whitemore, Hugh. [[1986]]. ''Breaking the Code.'' [[Oxonia]]e: Amber Lane Press. ASIN: B000B7TM0Q.
* Williams, Michael R. [[1985]]. ''A History of Computing Technology''. [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]]. ISBN 0-8186-7739-2.
* Yates, David M. [[1997]]. ''Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995.'' [[Londinium|Londinii]]: Science Museum. ISBN 0-901805-94-7.

{{NexInt}}
* [[Computing machinery and intelligence]]
* [[Examen Turing]]
* [[Praemium Turing]]
* [[Philosophia scientiae]]

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}
{{CommuniaCat|Alan Turing}}
* [http://www.turing.org.uk/ ''Alan Turing'' apud www.turing.org.uk] Situs ab Andrea Hodges custoditus, complectens [https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html brevem Turing biographiam ]
* [https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 ''Alan Turing—Towards a Digital Mind,'' pars prima]
* [http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net—''Turing Archive for the History of Computing],'' a Jack Copeland custoditum
* [http://plato.stanford.edu/entries/turing/ Biographia in ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'']
* [http://www.turingarchive.org The Turing Archive]{{Nexus deficit|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, quod habet &quot;scans of some unpublished documents and material from the Kings College archive&quot;
* [https://web.archive.org/web/20080822093918/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html Time 100:Alan Turing]
* [http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alanus Turing in RKBExplorer]
* [http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html ''The Mind and the Computing Machine,'' disputatio de Alano Turing et aliis anno 1949 habita] 
* [https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ Situs interretialis de Anno Alani Turing]
* [https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ CiE 2012: Situs interretialis de Conloquio Turing Centum Annorum]

=== Commentarii ===
* [https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Longus Turing commentariorum, relationum, acroasiumque index, cum interpretationibus et conlectionibus]
* [https://web.archive.org/web/20110222111427/http://www.thocp.net/biographies/papers/turing_oncomputablenumbers_1936.pdf &quot;On Computable Numbers with an Application to the Entscheidungsproblem&quot; (PDF)]

{{Lifetime|1912|1954|Turing, Alanus Mathison}}
{{FA stella}}
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Homines}}

[[Categoria:Alanus Mathison Turing]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Cantabrigiensis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Princetoniensis]]
[[Categoria:Atheistae]]
[[Categoria:Cryptographi]]
[[Categoria:Cursores]]
[[Categoria:Computatores]]
[[Categoria:Intellegentia artificialis]]
[[Categoria:Eruditi Angliae]]
[[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]]
[[Categoria:Homosexualitas]]
[[Categoria:Intellectores]]
[[Categoria:Inventores]]
[[Categoria:Logici Angliae]]
[[Categoria:Mathematici Britanniae]]
[[Categoria:Pharmacis interfecti]]
[[Categoria:Professores Universitatis Mancuniensis]]
[[Categoria:Socii Regalis Societatis Londiniensis]]</text>
      <sha1>ngcdk7f9t18l4fnmvreuezzmu8a40gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingua Urdu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66791</id>
    <revision>
      <id>3990818</id>
      <parentid>3721155</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-49449-44</username>
        <id>215184</id>
      </contributor>
      <comment>Lingua Urdu linguae Hindicae minime similis est! Plerique loquentes ad Anglicam sermonem vertunt, aut utraque lingua aequaliter utuntur. Pelliculae Bollywoodenses sermone Urdu potius quam Hindico aguntur; ipsa autem lingua Hindica ex Sanscrita orta est.</comment>
      <origin>3990818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6783" sha1="nwpyudulix7x9lvjybng16xloy7acli" xml:space="preserve">{{L-1}}
[[Fasciculus:Zaban urdu mualla.png|thumb|left|''Zaban-e Urdu-e Mualla'' (&quot;Lingua Castrorum Exaltatorum&quot;)]]
{{Capsa linguae
|nomen latine={{PAGENAME}}
|nomen= {{lang|ur|اردو}}
|fabulantes =60&amp;nbsp;586&amp;nbsp;800&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=urd Ethnologue] (sine anno)&lt;/ref&gt;
|fabulantes2 = 44&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 ut lingua secunda&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=urd Ethnologue] (anno 1999)&lt;/ref&gt;
|color familiae=lawngreen
|tabula        =[[Fasciculus:Human Language Families (wikicolors).png|center|255px|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|syllabus      =Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
|nationes = [[Pakistania]], [[India]]
|civitas=in multis civitatibus
|familia=[[Linguae Indicae|lingua Indica]] (et gemina [[lingua Hindi|linguae Hindi]]) e divisione [[Linguae Indoiranicae|Indoiranica]] familiae [[Linguae Indoeuropaeae|Indoeuropaeae]]
|scriptura=[[Abecedarium Arabicum|Arabica]]
|litteratura=[[Litterae Urdu]]
|procuratio=
|iso1=ur
|iso2=urd
|iso3 = urd
}}

'''Lingua Urdu''' (olim et '''Hindusthanica''' appellata&lt;ref&gt;&quot;Urdu, lingua Hindusthanica&quot;: {{Lassen}} app. p. 21 et index; vide et [[Lingua Hindustanica]]&lt;/ref&gt;) est publica [[Pakistania]]e lingua, qua multi in [[India]] et [[Regnum Britanniarum|Regno Britanniarum]] quoque loquuntur. Lingua materna in Pakistania circiter 5&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 hominum, ut lingua altera porro a 60&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 adhibetur; 30,000,000 in India Urdice loquuntur, ubi una est inter publicas civitatis linguas. 

Antiquitus Urdu erat lingua quam incolae vicinitatis [[Dellium (Unionis Terra)|Dellii]] loquebantur. Saeculo sexto decimo, cum India imperio [[Musulmani|Musulmano]] subdita sit, permulta vocabula phrasesque Arabicae, [[Lingua Persica moderna|Persicae]], et [[Lingua Turcica|Turcicae]] linguam permanaverunt ex castris militaribus et foris, adeo ut denique sermo novus factus est qui &quot;Urdu&quot; ([[Turcice]]: ''Exercitus'') nuncupatus est. Per magnam Subcontinentis Indici partem tamquam [[lingua franca|linguam francam]] agnoscebatur.

== Morphologia ==
Urdu [[abecedarium Arabicum|abecedario Arabico]] scribitur, compluribus litteris alienis additis ad sonos Indicos repraesentandos.

Urdu est, velut Latina, lingua inflexiva. Exitus casuum in nominibus tamen regulariores sunt ita ut dici possit in tribus declinationibus omnes exitus eosdem esse, et stirpem solum, cui suffiguntur, mutari.

=== Declinatio Nominum ===

==== Declinatio Prima ====
''pardah'' (''parde-'') 'velum'

* Nominativus: ''pardah, parde'' 'velum', 'vela'
* Instrumentalis: ''pardene, pardonne'' 'a velo', 'a velis'
* Genitivus: ''pardeka, pardonka'' 'veli', 'velorum'
* Dativus: ''pardeko, pardonko'' 'velo', 'velis'
* Ablativus: ''pardese, pardonse'' 'e velo', 'e velis'
* Locativus 1: ''pardemen, pardonmen'' 'in velo', 'in velis'
* Locativus 2: ''pardepar, pardonpar''

==== Declinatio Secunda ====
''billi'' (''billi-'') 'feles'	
* Nominativus: ''billi, billian'' 'feles', 'feles'
* Instrumentalis: ''billine, billionne'' 'a fele', ''a felibus''
* Genitivus: ''billika, billionka'' 'felis', 'felum'
* Dativus: ''billiko, billionko'' 'feli', 'felibus'
* Ablativus: ''billise, billionse'' 'ex fele', 'ex felibus'
* Locativus 1: ''billimen, billionmen'' 'in fele', 'in felibus'
* Locativus 2: ''billipar, billionpar''

==== Declinatio Tertia ====
''ghar'' (''ghar-'') 'casa'

* Nominativus – ''ghar – ghar'' (casa / casae)&lt;!--Make style here conform with style above--&gt;
* Instrumentalis – ''gharne - gharonne'' (a casa / a casis)
* Genitivus – ''gharka – gharonka'' (casae / casarum)
* Dativus – ''gharko ….. gharonko'' (casae / casis)
* Ablativus – ''gharse …. gharonse'' (ex casa / ex casis)
* Locativus 1 – ''gharmen …. gharonmen''  (in casa / in casis)
* Locativus 2 – ''gharpar…. gharonpar''

Nota casum accusativum deesse. Obiectum actionis repraesentatur casu nominativo, si res, aut dativo, si persona.

''Main admiko dekhta hun'' ('ego virum video')

Nota etiam casum genitivum re vera ut adiectivum fungi et exitum mutari ut nomini consonetur, exempli gratia:

* ''admi'' ('vir')
* ''admika beta'' 'viri filius'
* ''admiki beti'' 'viri filia'
* ''admike bete'' 'viri filii'

== Verba ==
Verba tamquam Latine fere ad finem sententiae inveniuntur. Paene omnino e participio et verbo auxiliari (''hona'' 'esse' et ''rahna'' 'manere') componuntur. Participium subiectivo consonari debet.

* ''main dekhta hun'' 'video' (re vera 'videns sum')
* ''tu dekhta hai'' 'vides'
* ''vo dekhta hai'' 'videt'
* ''ham dekhte hain'' 'videmus'
* ''tum dekhte hain'' 'videtis'
* ''vo dekhte hain'' 'vident'

Participia quattuor sunt, videlicet:

* futurum activum: ''dekhnevala'' 'visurus'
* praesens activum stativum : ''dekhta'' 'videns'
* praesens activum continuosum: ''dekhreha'' 'videns'
* praeteritum passivum: ''dekha'' 'visus'

Nota: Tempus perfectum semper genere passivo formatur cum subiecto actionis in casu instrumentali reddito:

''mainne ghar banaia hai'' 'ego casam aedificavi' (re vera 'a me casa aedificata est' &lt;br /&gt;
''mainne admiko dekha hai'' 'ego virum vidi' (re vera 'a me vir visus est')&lt;ref name=Platts&gt;Platts, ''A Grammar of the Hindustani Language.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Katzner&gt;Katzner, ''Languages of the World.''&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{NexInt}}
*[[Ghalib]]

== Nexus externi ==
{{InterWiki|code=ur}}
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=urd De hac lingua] apud ''[[Ethnologue]]''
* [https://web.archive.org/web/20110727041758/http://llmap.org/languages/urd/static_map.html Situs locutorum] apud ''[[Linguist List]]''
* Nishat Ansari, &quot;[http://koshur.org/Linguistic/9.html Urdu in Jammu &amp; Kashmir]&quot;

== Bibliographia ==
=== Grammatica et didactica ===
* Bhatia, Tej K. and Koul Ashok. 2000. &quot;Colloquial Urdu: The Complete Course for Beginners.&quot; London: Routledge. ISBN 0-415-13540-0.
* Hassan, Nazir and Omkar N. Koul 1980. Urdu Phonetic Reader. Mysore: Central Institute of Indian Languages.
* Kelkar, A. R. 1968. Studies in Hindi-Urdu: Introduction and word phonology. Poona: Deccan College.
* Koul, Ashok K. 2008. Urdu Script and Vocabulary. Delhi: Indian Institute of Language Studies.

=== Philologica ===
* Azim, Anwar. 1975. Urdu a victim of cultural genocide. In Z. Imam (Ed.), Muslims in India (p. 259).
* Durrani, Attash, Dr. 2008. Pakistani Urdu.Islamabad: National Language Authority, Pakistan.
* King, Christopher R. 1994. One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India. Bombay: Oxford University Press.
* Rai, Amrit. 1984. A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani. Delhi: Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X.

[[Categoria:Lingua Urdu|!]]

{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>nwpyudulix7x9lvjybng16xloy7acli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990876</id>
      <parentid>3990818</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>~ (10K)</comment>
      <origin>3990876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6850" sha1="bqd8hv2dltfe9zphvpf96ov9gnzy1rx" xml:space="preserve">{{L-1}}
[[Fasciculus:Zaban urdu mualla.png|thumb|left|''Zaban-e Urdu-e Mualla'' (&quot;Lingua Castrorum Exaltatorum&quot;)]]
{{Capsa linguae
|nomen latine={{PAGENAME}}
|nomen= {{lang|ur|اردو}}
|fabulantes =60&amp;nbsp;586&amp;nbsp;800&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=urd Ethnologue] (sine anno)&lt;/ref&gt;
|fabulantes2 = 44&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000 ut lingua secunda&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=urd Ethnologue] (anno 1999)&lt;/ref&gt;
|color familiae=lawngreen
|tabula        =[[Fasciculus:Human Language Families (wikicolors).png|center|255px|Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae]]
|syllabus      =Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
|nationes = [[Pakistania]], [[India]]
|civitas=in multis civitatibus
|familia=[[Linguae Indicae|lingua Indica]] (et gemina [[lingua Hindi|linguae Hindi]]) e divisione [[Linguae Indoiranicae|Indoiranica]] familiae [[Linguae Indoeuropaeae|Indoeuropaeae]]
|scriptura=[[Abecedarium Arabicum|Arabica]]
|litteratura=[[Litterae Urdu]]
|procuratio=
|iso1=ur
|iso2=urd
|iso3 = urd
}}
'''Lingua Urdu''' (olim et '''Hindusthanica''' appellata&lt;ref&gt;&quot;Urdu, lingua Hindusthanica&quot;: {{Lassen}} app. p. 21 et index; vide et [[Lingua Hindustanica]],&lt;/ref&gt;) est publica [[Pakistania]]e [[lingua]], qua multi in [[India]] et [[Regnum Britanniarum|Regno Britanniarum]] quoque loquuntur. Lingua materna in Pakistania circiter 5&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 hominum, ut lingua altera porro a 60&amp;thinsp;000&amp;thinsp;000 adhibetur; 30,000,000 in India Urdice loquuntur, ubi una est inter [[lingua publica|publicas civitatis linguas]]. 

[[Antiquitus]] Urdu erat lingua quam incolae vicinitatis [[Dellium (Unionis Terra)|Dellii]] loquebantur. [[Saeculum 16|Saeculo sexto decimo]], cum India imperio [[Musulmani|Musulmano]] subdita sit, permulta [[vocabulum|vocabula]] phrasesque [[Arabice|Arabicae]], [[Lingua Persica moderna|Persicae]], et [[Lingua Turcica|Turcicae]] linguam permanaverunt ex castris militaribus et foris, adeo ut denique [[sermo]] novus factus est qui &quot;Urdu&quot; ([[Turcice]] ''Exercitus'') nuncupatus est. Per magnam Subcontinentis Indici partem tamquam [[lingua franca|linguam francam]] agnoscebatur.

== Morphologia ==
Urdu [[abecedarium Arabicum|abecedario Arabico]] scribitur, compluribus litteris alienis additis ad [[sonus|sonos]] Indicos repraesentandos.

Urdu est, velut [[Latine|Latina]], lingua inflexiva. Exitus casuum in nominibus tamen regulariores sunt ita ut dici possit in tribus declinationibus omnes exitus eosdem esse, et stirpem solum, cui suffiguntur, mutari.

=== Declinatio Nominum ===

==== Declinatio Prima ====
''pardah'' (''parde-'') 'velum'

* Nominativus: ''pardah, parde'' 'velum', 'vela'
* Instrumentalis: ''pardene, pardonne'' 'a velo', 'a velis'
* Genitivus: ''pardeka, pardonka'' 'veli', 'velorum'
* Dativus: ''pardeko, pardonko'' 'velo', 'velis'
* Ablativus: ''pardese, pardonse'' 'e velo', 'e velis'
* Locativus 1: ''pardemen, pardonmen'' 'in velo', 'in velis'
* Locativus 2: ''pardepar, pardonpar''

==== Declinatio Secunda ====
''billi'' (''billi-'') 'feles'	
* Nominativus: ''billi, billian'' 'feles', 'feles'
* Instrumentalis: ''billine, billionne'' 'a fele', ''a felibus''
* Genitivus: ''billika, billionka'' 'felis', 'felum'
* Dativus: ''billiko, billionko'' 'feli', 'felibus'
* Ablativus: ''billise, billionse'' 'ex fele', 'ex felibus'
* Locativus 1: ''billimen, billionmen'' 'in fele', 'in felibus'
* Locativus 2: ''billipar, billionpar''

==== Declinatio Tertia ====
''ghar'' (''ghar-'') 'casa'

* Nominativus – ''ghar – ghar'' (casa / casae)&lt;!--Make style here conform with style above--&gt;
* Instrumentalis – ''gharne - gharonne'' (a casa / a casis)
* Genitivus – ''gharka – gharonka'' (casae / casarum)
* Dativus – ''gharko ….. gharonko'' (casae / casis)
* Ablativus – ''gharse …. gharonse'' (ex casa / ex casis)
* Locativus 1 – ''gharmen …. gharonmen''  (in casa / in casis)
* Locativus 2 – ''gharpar…. gharonpar''

Nota casum accusativum deesse. Obiectum actionis repraesentatur casu nominativo, si res, aut dativo, si persona.

''Main admiko dekhta hun'' ('ego virum video')

Nota etiam casum genitivum re vera ut adiectivum fungi et exitum mutari ut nomini consonetur, exempli gratia:

* ''admi'' ('vir')
* ''admika beta'' 'viri filius'
* ''admiki beti'' 'viri filia'
* ''admike bete'' 'viri filii'

== Verba ==
Verba tamquam Latine fere ad finem sententiae inveniuntur. Paene omnino e participio et verbo auxiliari (''hona'' 'esse' et ''rahna'' 'manere') componuntur. Participium subiectivo consonari debet.

* ''main dekhta hun'' 'video' (re vera 'videns sum')
* ''tu dekhta hai'' 'vides'
* ''vo dekhta hai'' 'videt'
* ''ham dekhte hain'' 'videmus'
* ''tum dekhte hain'' 'videtis'
* ''vo dekhte hain'' 'vident'

Participia quattuor sunt, videlicet:

* futurum activum: ''dekhnevala'' 'visurus'
* praesens activum stativum : ''dekhta'' 'videns'
* praesens activum continuosum: ''dekhreha'' 'videns'
* praeteritum passivum: ''dekha'' 'visus'

Nota: Tempus perfectum semper genere passivo formatur cum subiecto actionis in casu instrumentali reddito:

''mainne ghar banaia hai'' 'ego casam aedificavi' (re vera 'a me casa aedificata est' &lt;br /&gt;
''mainne admiko dekha hai'' 'ego virum vidi' (re vera 'a me vir visus est')&lt;ref name=Platts&gt;Platts, ''A Grammar of the Hindustani Language.''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Katzner&gt;Katzner, ''Languages of the World.''&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
*[[Ghalib]]

== Nexus externi ==
{{InterWiki|code=ur}}
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=urd De hac lingua] apud ''[[Ethnologue]]''
* [https://web.archive.org/web/20110727041758/http://llmap.org/languages/urd/static_map.html Situs locutorum] apud ''[[Linguist List]]''
* Nishat Ansari, &quot;[http://koshur.org/Linguistic/9.html Urdu in Jammu &amp; Kashmir]&quot;

== Bibliographia ==
=== Grammatica et didactica ===
* Bhatia, Tej K. and Koul Ashok. 2000. &quot;Colloquial Urdu: The Complete Course for Beginners.&quot; London: Routledge. ISBN 0-415-13540-0.
* Hassan, Nazir and Omkar N. Koul 1980. Urdu Phonetic Reader. Mysore: Central Institute of Indian Languages.
* Kelkar, A. R. 1968. Studies in Hindi-Urdu: Introduction and word phonology. Poona: Deccan College.
* Koul, Ashok K. 2008. Urdu Script and Vocabulary. Delhi: Indian Institute of Language Studies.

=== Philologica ===
* Azim, Anwar. 1975. &quot;Urdu a victim of cultural genocide.&quot; In Z. Imam (Ed.), Muslims in India (p. 259).
* Durrani, Attash. 2008. ''Pakistani Urdu.'' Islamabad: National Language Authority, Pakistan.
* King, Christopher R. 1994. ''One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.'' Bombay: Oxford University Press.
* Rai, Amrit. 1984. ''A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani.'' Delhi: Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X.

[[Categoria:Lingua Urdu|!]]
{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>bqd8hv2dltfe9zphvpf96ov9gnzy1rx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sexus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69170</id>
    <revision>
      <id>3990855</id>
      <parentid>3892007</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T21:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30634" sha1="kf0itxsn0s0vv2lugxog9w8s7j0fo6m" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Sperm-egg.jpg|thumb|upright=1.3|'''Sexus''' in [[animalia|animalibus]] mixturam [[spermatozoon|spermatozoi]] et [[ovum|ovi]] implicat.]]
'''Sexus''' in [[biologia]] est modus [[genetica]]s proprietates coniunctandi et miscendi, qui praecipuum [[organismus|organismorum]] in [[virilis|virili]] et [[muliebris|muliebri]] generibus (vel sexibus) saepe requirit. [[Reproductio sexualis]] proprias [[cellula (biologia)|cellulas]] ([[gameta]]s) miscet, ut formaretur progenies, quae proprietates ab ambobus parentibus hereditate accipit.

Aliquae gametae [[nihil]] forma actioneque differunt (tales ergo appellantur isogametae), sed saepe in eis [[asymmetria]] evoluta est, ut duo gametarum (heterogametarum) genera sexus propria existunt: [[viriles]] gametae sunt parvae, mobiles, et optime formatae, ut informationem geneticam procul ferrent; [[muliebres]] gametae sunt magnae, immobiles, cum [[alimentum|alimentis]] ad auctum [[organismus|organismi]] iuvenilis sustinendum necessariis instructae.

Definitur sexus organismi a gametis, quas habet: mares gametas viriles ([[spermatozoon|spermatozoa]]) generant; feminae gametas muliebres ([[ova]]). Organismi autem, qui gametas viriles muliebresque generant, appellantur [[androgynus|androgyni]]. Varietates sexuum cum varietatibus corporis saepe consociantur; hi [[dimorphismus sexualis|dimorphismi sexuales]] varios impetus patefacere possunt, quos sexus, ut regignant, experiuntur.

== Reproductio sexualis ==
[[Fasciculus:Sexual cycle.svg|thumb|upright=0.8|Vita organismorum qui sexualiter regignuntur, per stationes haploides et diploides movetur (imago Anglice signata).]]
Reproductio sexualis est ratio, qua organismi progeniem faciunt, notas geneticas amborum parentium commiscentes. Hac in ratione [[chromosoma]]ta ab altero parenti ad alterum inseruntur. Cuique cellulae est dimidia pars chromosomatum matris et dimidia patris.&lt;ref&gt;Alberts et al. (2002), U.S. National Institutes of Health, &quot;[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3678 V. 20. The Benefits of Sex]&quot;.&lt;/ref&gt; Notae geneticae intra [[DNA|acidum desoxyribonucleicum]] chromosomatum continentur: unumquodque chromosomatum ex utroque parenti commiscendo, organismus conformatur, qui duplicata chromosomata habet.

Haec duplicium chromosomatum statio [[diploides]] singulorum autem chromosomatum statio [[haploides]] appellatur. Organismi diploides vicissim possunt generare cellulas haploides ([[gameta]]s), quae fortuito alterutrum chtromosoma utriusque paris habent, per rationem appellatam [[meiosis|meiosem]].&lt;ref&gt;Alberts et al. (2002), &quot;V. 20. Meiosis&quot;, U.S. NIH, webpage: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3686 V. 20. Meiosis].&lt;/ref&gt; Meiosis etiam stationem [[Permutatio chromosomatum|permutationis chromosomatum]] ([[Anglice]] ''chromosomal crossover'') implicat, in qua regiones DNA inter comparata chromosomatum genera permutantur, ut novum chromosomatum mixtorum par conforment. Permutatio chromosomatum et [[fecundatio]] (Anglice ''fertilization'')&lt;!-- (the recombining of single sets of chromosomes to make a new diploid)--&gt; novum organismum gignunt, qui notas geneticas ex utroque parente habet.

Statio haploides in multis organismis imminuta est solum ad [[gameta]]s, quae iterum coniungunt et praesertim novum organismum diploidem conformant; in aliis, gametae [[mitosis|mitosem]] (divisionem cellularum) possunt pati, ut organismos multicellulares{{dubsig}} organismos haploides gignant. In ambobus casibus gametae extrinsecus sint similes, praecipue magnitudine ([[isogamia]]), vel talem asymmetriam [[evolutio|evolvunt]], ut gametae magnitudine et aliis modis sunt variae ([[anisogamia]]).&lt;ref&gt;[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=dbio.section.203 Gilbert (2000), &quot;1.2. Multicellularity: Evolution of Differentiation&quot;, NIH, 1.2.Mul.]&lt;/ref&gt;

Moris est considerare gametam maiorem (appellatum [[ovum (cellula)|ovum]]) muliebrem et gametam minorem ([[spermatozoon]]) virilem. Organismus, qui solum magnas gametas facit, est [[femina (animal)|femina]], et organismus, qui solum parvas gametas facit, est [[mas]]; organismus autem, qui ambo gametarum genera facit, est [[hermaphrodita|hermaphroditum]]. Aliquae hermaphrodita se ipsa fecundare, et sine alio organismo progeniem producere possunt.&lt;ref&gt;Alberts et al. (2002), &quot;V. 21. Caenorhabditis Elegans: Development as Indiv. Cell&quot;, U.S. NIH, webpage:[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3822 V. 21. Caenorhabditis].&lt;/ref&gt;

===Animalia===
[[Fasciculus:Hoverflies mating midair.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Syrphidae]] in [[aer]]e [[concubitus|concumbunt]].]]
[[Sexuales animalium mores]] includunt [[systemata coniunctionis]], quibus haec in [[certamen sexuale|certamine sexuali]] plus quam organismi simpliciores utuntur. Plurima animalia, quae sexualiter regignunt, ut organismi diploides vivunt stationibus haploidibus ad gametos cellularum singularum contentis.&lt;ref&gt;Alberts et al. (2002), &quot;3. Mendelian genetics in eukaryotic life cycles&quot;, U.S. NIH, webpage: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=iga.section.484 3. Mendelian/eukaryotic].&lt;/ref&gt; Gametis [[animal]]ium sunt formae viriles et muliebres: [[spermatozoon|spernatozoa]] et [[ovum (cellula)|cellulae ovales]]. Hi gameti commiscentes [[embryo]]nes generant qui novi organismi fiunt.
[[Fasciculus:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|thumb|upright=0.8|[[Coitus]] inter viros, a Suzuki [[Harunobu]] pictus in ''[[Shunga]]'' circa annum [[1750]].]]

Gametus maris, spermatozoon, (in [[testis (membrum)|testi]] factus), est parva cellula, quae unum longum [[flagellum]] se propellens habet.&lt;ref&gt; Alberts et al. (2002), &quot;V.20. Sperm&quot;, U.S. NIH, webpage: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3729 V.20. Sperm].&lt;/ref&gt; Spermatozoa sunt cellulae imminutissimae, quae multis partibus cellularibus pro incremento necessariis carent. Eis proprium est motilitas, ut cellulam ovalem petant et cum ea fundant in ratione appellata [[fecundatio]]ne. Gametus muliebris est ovum sive cellula ovalis (in [[ovarium|ovario]] facta), magna et non motilis, quae alimenta et alia elementa pro bipartitione necessaria habet.&lt;ref&gt;Alberts et al. (2002), &quot;V.20. Eggs&quot;, U.S. NIH, webpage: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3718 V.20. Eggs].&lt;/ref&gt; Cellulae ovales cum aliis cellulis, quae partus actum sustinent, ut [[ovum (biologia)|ovum]] forment, saepe consociantur. In [[mammalia|mammalibus]] partus fecundatus intra matrem augetur, alimenta ex illa accipiens.
[[Fasciculus:Lion pair2.jpg|thumb|upright=0.7|left|[[Leo]]nes se coniungunt.]]

Plurima animalia moventur et coniuges sexus alterius petunt, ut se cum illis [[coniunctio|coniungant]]. Animalia quae [[aqua]]m [[habitatio|habitant]] procreare possunt [[fecundatio externalis|fecundationem externalem]] adhibentes, ubi ova et spermatazoa extro liberantur et in aqua circumambienti coniunguntur.&lt;ref&gt;Alberts et al. (2002), &quot;V.20. Fertilization&quot;, U.S. NIH, webpage: [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mboc4.section.3738 V.20. Fertilization].&lt;/ref&gt; Plurimis autem animalibus, quae extra aquam vivunt, necesse est transferre spermatozoa ex mare ad feminam, ut [[fecundatio internalis]] efficiatur.

Excretio et reproductio in plurimis [[aves|avibus]] fit per unum foramen posterius, [[cloaca]]m appellatum. Aves mares et feminae cloacas contingunt, ut spermatazoas transferant per rationem [[osculum]] cloacarum appellatam.&lt;ref&gt;{{cite web| title=Avian Reproduction| url=http://people.eku.edu/ritchisong/avianreproduction.html| publisher=Eastern Kentucky University| author=Ritchison G| accessdate=3 Aprilis 2008}}.&lt;/ref&gt; In multis aliis animalibus terrestribus, mares propria sexus organa adhibent, ut transportationem spermatazoarum adiuvent; hae maria sexus organa [[organum intromittens|organa intromittentia]] appellantur.

In hominibus aliisque [[mammalia|mammalibus]], hoc organum est [[penis]], qui femininum intrat tractum reproductivum ([[vagina]]m), ut efficiat [[inseminatio]]nem, per rationem [[coitus|coitum]] appellatam. Penis habet tubum ([[urethra]]m), per quem [[semen (liquor)|semen]] movetur. In mammalibus muliebribus, vagina cum [[uterus|utero]] conectitur, organo qui auctum partus fecundati per rationem [[gestatio]]nem appellatam sustinet. [[Biologia]] [[sexualitas humana|sexualitatis humanae]] pondus elementorum biologicorum investigat, sicut responsum organicum et [[neurologia|neurologicum]],&lt;ref&gt;Ellen Ross, Rayna Rapp, &quot;[http://links.jstor.org/sici?sici=0010-4175%28198101%2923%3A1%3C51%3ASASARN%3E2.0.CO%3B2-B Sex and Society: A Research Note from Social History and Anthropology]&quot;, ''Comparative Studies in Society and History,'' 23(1, Ianuario 1981):51-72.&lt;/ref&gt; [[hereditas|hereditatem]], [[hormon]]ta, et [[functio laesa sexualis|functiones laesas sexuales]]; investigat etiam prima reproductionis consilia et modos physicos, quibus coitus efficitur. Positura biologica, rei studendum adiuvans, adiuvat ad extremum in eos inquirere eosque ut quaestiones sexuales explicari adhibere.{{dubsig}}

===Plantae===
[[Fasciculus:Mature flower diagram.svg|thumb|upright=1.3|[[Flos|Flores]] sunt sexualia [[angiospermae|plantarum florentium]] organa, quae plerumque partes viriles muliebresque habent ([[Anglice]]).]]
Sicut animalia, plantae proprias gametas viriles muliebresque evolverunt.&lt;ref&gt;[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=dbio.section.4948 4.20. Gamete/Angio Gilbert (2000), &quot;4.20. Gamete Production in Angiosperms&quot;, U.S. NIH.]&lt;/ref&gt; In plurimis plantis notis, gametae mares in duris continentur tegminibus, ubi [[pollen]] gignunt. Muliebres plantarum gametae continentur intra [[ovulum|ovula]]; hae a polline fecundatae [[semen|semina]] faciunt, quae, sicut ova, alimenta necessaria continent, ut plantae embryonicae augeantur.
&lt;div class=&quot;thumb tright&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9; border: 1px solid #CCCCCC; margin-left:0.6em;&quot;&gt;
{|border=&quot;0&quot; width=260 border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;font-size: 85%; border: 1px solid #CCCCCC; margin: 0.3em;&quot;
|[[Fasciculus:Pinus nigra cone.jpg|180x180px|Strobili feminei]]||[[Fasciculus:Pine cones, immature male.jpg|180x180px|Strobili masculi.]]
|}
&lt;div style=&quot;border: none; width:260px;&quot; class=&quot;thumbcaption&quot;&gt;Strobili feminei (laeva) et masculi (dextra) sunt sexualia [[pinus|pinorum]] aliorumque coniferorum organa.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

Multis plantis sunt [[flos|flores]], sexualia illarum plantarum organa. Plurimi flores, hermaphroditi, gametas viriles muliebresque gignunt. Partes muliebres, in medio flore, sunt [[carpellum|carpella]], quorum unum vel plura miscentur, ut unum [[pistillum]] conforment. Intra carpella sunt ovula, quae post fecundationem [[semen|semina]] fiunt. Mares floris partes sunt [[stamen|stamina]], longa organa filamentosa, quae inter pistillum et [[petalum|petala]] constantes pollen apud cacumina gignunt. Cum granum pollinis in summum carpellum considat, plantae caro granum in carpellum transfert, ut cum ovulo miscatur et semina ibi conformentur.

In [[Pinus|pinis]] et aliis [[conifer]]is organa sexualia sunt [[strobilus|strobili]] formis virilibus et muliebribus. Strobili feminei, familiariores hominibus, ferme sunt firmiores, ovulis intus captis. Strobuli viriles, minores, pollen faciunt, quod ad strobulos muliebres vento transfertur. Seminibus florium similia, semina pinorum intra feminam post pollinationem formantur.

Quia plantae sunt immobiles, eae ex modis passivis ad grana pollinis ad alias plantas transportanda pendent. Multae plantae, coniferis et [[gramen|graminibus]] comprehensis, leve faciunt pollen, quod ab vento ad propinquas plantas vehitur. Aliae plantae grave tenaxque habent pollen, ab [[insectum|insectis]] pro transportatione paratum: plantae haec insecta floribus [[nectar]] continentibus attrahunt; insecta vicissim transferunt pollen, dum ad alios flores movent, qui etiam, muliebria organa reproductiva habentes, [[pollinatio]]nem conficiunt.

===Fungi===
[[Fasciculus:Shiitake mushroom.jpg|thumb|upright=0.8|left|Boletus shiitake: boleti sunt partes sexualis [[fungus|fungorum]] reproductionis.]] Plurimi [[fungus|fungi]], stationes haploidem diploidemque in eorum vitis sustinentes, sexualiter regignuntur. Hi fungi plerumque sunt [[isogamia|isogami]], specializationibus{{dubsig}} virile muliebreque carentes: fungi haploides, inter se congredientes, cellulas coniungunt. In aliquibus casibus, haec coniunctio est [[symmetria|asymmetrica]], et cellula quae solum [[nucleus cellulae|nucleum]] sed non comitatam materiem cellularem donat potest opinabile haberi &quot;mas.&quot;&lt;ref&gt;Lane 2005:236–37.&lt;/ref&gt;

Nonnulli fungi, ''[[Saccharomyces|Saccharomycitibus]]''{{dubsig}} comprehensis, [[genus coniunctionis|genera coniunctionis]] habent quae dualitatem partium marum feminarumque similem faciunt. Saccharomyces idem genus coniunctionis habentes ut cellulas diploides conforment inter se non coniugunt, et solum cum saccharomycitibus aliud genus habentes inter se coniugunt (Scott et al. 2000). Fungi, ut se denuo reproductione sexuali generent, [[boletus|boletos]] faciunt: intra boletum diploides conformant cellulae, quae in [[spora]]s haploides deinde dividuntur; boleti proceritas [[dissipatio biologica|dissipationem]] progenierum sexualiter factarum iuvat.

===Evolutio===
[[Fasciculus:Evolsex-dia2a.svg|thumb|upright=1.1|Sexus [[dissipatio biologica|dissipationem]] notarum utilium per recombinationem adiuvat. Diagrammata evolutionem frequentiae [[allela]]rum inter singulos sexuales (a) et asexuales (b) componunt. [[Axis verticalis]] frequentiam, et [[axis horizontalis]] tempus monstrat. Allelae a/A et b/B temere accidunt. Mixtura quaestuousa AB cito oritur cum remixtura (a), sed necesse est oriri libere in (b).]]

Reproductio sexualis abhinc annos billiona{{dubsig}} primum apparuit, et intra [[eukaryotes]] cellulam unam habentes evolvit.&lt;ref&gt;Recognitio libri [http://jupiterscientific.org/review/life.html ''Life: A Natural History of the First Four Billion Years of Life on Earth'' (Jupiter Scientific)], inventum 7 Aprilis 2008.&lt;/ref&gt; Causa initii evolutionis sexualis, et causa eius exsistentiae hodiernae, sunt res contentionis. Inter [[theoria]]s rationi consentaneas sunt sexum creare variationem inter progenies; sexum adiuvare auctum notarum quaestuosarum; et sexum adiuvat amotionem notarum non quaestuosarum. Reproductio sexualis propria est ratio [[protista|eukaryotum]], organismorum quorum cellulae [[nucleus cellulae|nucleum]] et [[mitochondria]] continent.

Praeter [[animal]]ia, [[planta]]s, et [[fungus|fungos]], aliae [[protista|eukaryotes]] (exempli gratia, [[malaria]]e [[parasitus]]) etiam reproductionem sexualem suscipiunt. Aliqua [[bacterium|bacteria]] [[coniugatio (bacterium)|coniugatione]] (translatione DNA sine fusione{{dubsig}}) utuntur ut materiem geneticam inter bacteria transferant; haec ratio, quamquam reproductioni sexuali non eadem, etiam notas geneticas miscet.

Quod est necessarium in definitione reproductionis sexualis est distinctio gametarum et binariae fecundationis naturae. Multiplicitas generum gametarum intra speciem iam habetur forma reproductionis sexualis; nihilominus, nulla gameta tertia in animalibus multas cellulas habentibus certo scitur.&lt;ref&gt;Amanda Schaffer, [http://www.slate.com/id/2174380/?T1=10538 &quot;Pas de Deux: Why Are There Only Two Sexes?&quot;], ''[[Slate (magazina)|Slate]],'' 27 Septembris 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Laurence D. Hurst, [http://links.jstor.org/sici?sici=0962-8452(19960422)263%3A1369%3C415%3AWATOTS%3E2.0.CO%3B2-7&amp;size=SMALL&amp;origin=JSTOR-reducePage &quot;Why are There Only Two Sexes?&quot;], ''Proceedings: Biological Sciences'' 263(1996):415-422.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;E. S. Haag, &quot;Why two sexes? Sex determination in multicellular organisms and protistan mating types&quot;, ''Seminars in Cell and Developmental Biology'' 18 (2007):348-349.&lt;/ref&gt;

==Ordinatio sexualis==
In principali systemate sexuali, omnes organismi sunt [[hermaphrodita]]e, qui gametae viriles muliebresque faciunt. Sic sunt aliquae animalia (exempli gratia, [[cochlea (animal)|cochleae]]) et plurimi planta florentes.&lt;ref&gt;Dellaporta &amp; Calderon-Urrea 1993.&lt;/ref&gt; Saepissime autem specializatio{{dubsig}} sexualis evolvit ut organismi gametas solum viriles muliebresve faciunt. Causa biologica qua organismus mas vel femina fit [[ordinatio sexualis]] appellatur.

In plurimis speciebus specializationem{{dubsig}} sexualem habentibus, organismi sunt [[mas|mares]] (qui solum gametas mares faciunt) vel [[femina (animal)|feminae]] (quae solum gametas muliebres faciunt). Sunt pauci exceptiones; exempli gratia, duo sexus [[vermis]] ''[[Caenorhabditis elegans|Caenorhabditis elegantis]]'' sunt hermaphroditae et mares, quod systema [[androdioecia]] appellatur.

Aliquando auctus organismi inter marem et feminam constat—status [[intersexualitas|intersexus]] appellatus. Aliquando singulares intersexuales hermaphroditae vulgo appellantur, sed hermaphroditis biologicis non similes, singulares intersexuales sunt casus inusitati, qui ferme non sunt ambo mares et feminae feraces.

===Genetica===
In geneticis [[ordinatio sexualis|ordinationis sexualis]] systematibus, sexus organismi a genomá quam hereditate accipit ordinatur. Sexus genetice constitutus ferme ex [[chromosoma|chromasomatibus]] asymmetrice hereditariis quae geneticas ferunt notas quae [[biologia auctus|auctum]] adficiunt pendet; sexus a praesentia chromosomatis sexualis vel numero chromosomatum ordinatur. Genetica sexus ordinatio, quia a digestis chromosomatum rebus ordinatur ferme [[ratio sexualis|rationem sexualem]] 1/1 progenierum marum et feminarum facit.
[[Fasciculus:Drosophila XY sex-determination.svg|thumb|upright=0.8|left|Sicut homines et alia mammalia, ''[[Drosophila melanogaster]]'' XY constitutionis sexualis systema habet ([[Anglice]]).]]

[[Homo|Homines]] et alia [[mammalia]] habent [[constitutio sexualis XY|XY constitutionis sexualis]] systema: chromosoma Y elementa quae auctum marium excitant fert. Sexus necessarius, chromosoma Y absenti, est femina. Ergo, mammalia XX sunt feminae et XY sunt mares. XY sexus constitutio in aliis organismis invenitur, sicut ''[[Drosophila melanogaster]],'' et nonnullis plantis.&lt;ref&gt;Dellaporta &amp; Calderon-Urrea 1993.&lt;/ref&gt; In nonnullis casibus, ''Drosophila melanogaster'' comprehensa, numerus chromosomatum X sexum constituit, non praesetia chromosomatis Y.

[[Aves]], qui [[constitutio sexualis ZW|ZW constitutionis sexualis]] systema habent, rationem contrariam sequuntur: chromosoma W elementa quaed auctum feminarum fert, et sexus necessarius ergo est mas (Smith et al. 2003). Hoc in casu, singulares ZZ sunt mares, et ZW sunt feminae. Plurimae [[papilio]]nes et [[blatta]]e quoque ZW constitutionis sexualis systema habent. In constitutionis sexualis systematibus XY et ZW, chromosoma sexualis quod elementa critica fert saepe est insigniter minor, et paululum plus quam [[genum|gena]] necessaria pro excitato cuiusdam sexus auctu habet.&lt;ref&gt;''Evolution of the Y Chromosome'' (Annenberg Media), http://www.learner.org/channel/courses/biology/textbook/gender/gender_4.html, inventum 1 Aprilis 2008.&lt;/ref&gt;

Multa [[insectum|insecta]] constitutionis sexualis systema sequuntur quod ex numero chromosomatum sexualium pendet. Hoc appellatur [[constitutio sexualis XX/XO|XX/XO constitutionis sexualis]] systema; littera O absentiam chromosomatis sexualis significat. Omnia alia horum organismorum chromosomata sunt diploides, sed organismi unum vel duo chromosomata X hereditate accipant. In [[gryllinae|gryllinis]], insectis familiae [[Gryllidae|Gryllidarum]], singulares cum uno chromosomate X fiunt mares, cum hae cum duobus fiunt feminae (Yoshimura 2005). In [[nematoda]] ''[[Caenorhabditis elegans|Caenorhabdite eleganti]],'' plurimi [[vermis|vermes]] sunt XX hermaphroditae qui se ipsos fecundant, sed aliquando inusitatae in hereditate chromosomatum res ordinatim generant singulares cum solum uno chromosomate X; hi XO singulares sunt mares feraces, et dimidium earum progenierum sunt mares.&lt;ref&gt;Riddle et al. 1997.&lt;/ref&gt;

[[Apis (genus)|Apes]], [[formica]]e, et alia insecta, [[constitutio sexualis haplodiploides|constitutione sexuali haplodiploidae]]{{dubsig}} systemate utuntur.&lt;ref&gt;Charlesworth 2003.&lt;/ref&gt; Hoc in casu, plurimi singulares diploides sunt feminae, et singulares haploides (qui ex ovis non fecundatis gignuntur) sunt mares. Hoc ordinationis sexus systema [[ratio sexualis|rationes sexuales]] inclinatissimas facit, quia sexus progenierum a fecundatione, non a digestis chromosomatum per meiosim rebus constituitur.

===Non genetica===
[[Fasciculus:Ocellaris clownfish.JPG|thumb|upright=1.1|Omnes pisces subfamiliae [[Amphiprioninae|Amphiprioninarum]] in familia [[Pomacentridae|Pomacentridarum]] primum sunt mares; maximus gregis piscis femina fit.]]
In multis speciebus, sexus a notis hereditate acceptis non constituitur, sed potius a causis [[circumiecta|circumiecti]] [[natura]]lis quas organismus per eius auctum vel in vita adulta experitur.

Multis [[reptilia|reptilibus]] sunt [[constitutio sexualis ex calore pendens]]: [[calor]] quem partus per eius auctum experitur organismi sexum constituit. In nonnullis reptilibus, [[turtur]]ibus exempli gratia, mares a minore calore quam feminae gignuntur; differentia inter calores elegantes sit circiter 1-2&amp;nbsp;°C.

Multi [[piscis|pisces]] sexum semel in vita convertuntur, res [[hermaphroditismus sequentialis]] appellata. In piscibus [[subfamilia]]e [[amphiprioninae|amphiprioninarum]] in familia [[Pomacentridae|Pomacentridarum]], pisces minores sunt mares, et maxima regnansque gregis piscis femina fit Multi pisces familiae [[labridae|labridarum]], contrariam rationem sequuntur: plurimi pisces primu sunt feminae, et cum quamdem magnitudinem adsequuntur, mares fiunt. Hermaphroditae sequentiales ambo genera gametarum gignant, sed semper sunt mares vel feminae.

In nonnullis [[filix|filicibus]], sexus necessarius est hermaphrodita, sed filices in solio quod olim hermaphroditas sustinuit crescentes ab hormontibus residuis factae sunt mares.&lt;ref&gt;Tanurdzic &amp; Banks 2004.&lt;/ref&gt;

==Dimorphismus sexualis==
[[Fasciculus:Anterior view of human female and male, with labels.jpg|thumb|upright=1.3|Dimorphismus inter mulierem et virum humanos]]
[[Fasciculus:Male and female pheasant.jpg|thumb|upright=1.1|left|''[[Phasianus colchicus|Phasiani colchici]]'' magnitudine aspectuque sunt dimorphici.]]
Multis [[animal]]ibus sunt inter sexus virilem muliebremque variationes magnitudine et aspectu. Tales [[dimorphismus sexualis|dimorphismi sexuales]] saepe consociantur cum [[selectio sexualis|selectione sexuali]], certamine inter singulares unius sexus ut cum singularibus alii sexus coniungant.&lt;ref&gt;Darwin 1871.&lt;/ref&gt; [[Cornu]]a [[cervus|cervorum]] virilium, exempli gratia, adhibentur in certamine inter mares ut reproductivum ad cervis muliebribus accessum consequantur. In multis speciebus, mas est maior; in mammalibus, species magnitudinis dimorphismum habentes plerumque habent [[Polygynia|polygyniosa]]{{dubsig}} systemata coniugationis, ut videtur propter successús selectionem in [[certamen intraspecificum|certamine intraspecifico]] cum aliis maribus.

In aliis speciebus, plurimis [[insectum|insectis]] et multis [[piscis|piscibus]] comprehensis, muliebres sunt maiores. Hoc consociatur cum impensa ovorum factorum, quae plus alimentum quam spermatozoum{{dubsig}} factorum exigit; maiores feminae plus ovorum possunt facere.&lt;ref&gt;Stuart-Smith et al. 2007.&lt;/ref&gt; Summus dimorphismus videtur cum mares feminarum [[parasitus|parasiti]] sint.

In avibus, mares saepissime habent aspectum [[coloratio animalis|coloratiorem]] et aliquando notas (sicut longam pavonum marium caudam) quae ut videtur organismo sunt incommodum; exempli gratia, clari [[color]]es ut videtur avem praedatoriis conspicuum facit. Proposita huius rerum statús explanatio est [[principium incommodi]],&lt;!--Anglice &quot;handicap principle&quot;--&gt;&lt;ref&gt;Zahavi 1997&lt;/ref&gt; quae coniectura proponit marem talibus incommodis praeditum, vires superesse demonstrando, [[habilitas genetica|habilitatem geneticam]]feminis praedicare—notas quae filiis muliebribus quoque prosunt, quae talibus incommodis non onerabuntur.

Sunt nonnullae [[variationes sexuales inter homines]]: viribus sunt maior [[magnitudo]] et plus lanuginis [[corpus|corporis]]; muliebribus, [[mamma]]e, [[coxendix|coxendices]] latiores, et plus [[adeps|adipis]].

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==
* Adams, J. N. [[1982]]. ''The Latin Sexual Vocabulary.'' [[Baltimora]]e: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-2968-2.
* Alberts, B., A. Johnson, J. Lewis, M. Raff, K. Roberts, et P. Walter. [[2002]]. ''Molecular Biology of the Cell.'' [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: Garland Science. Editio quarta. ISBN 0-8153-3218-1.
* Arnqvist, G., et L. Rowe. [[2005]]. ''Sexual conflict.'' Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-12217-2.
* Brater, Jürgen. [[2005]]. ''Lexikon der Sex-Irrtümer: 500 intime Richtigstellungen von Aufklärung bis Zungenkuss.'' [[Berolinum|Berolini]]: Ullstein. ISBN 3-548-36721-6.
* Charlesworth, B. [[2003]]. &quot;Sex Determination in the Honeybee.&quot; ''Cell'' 114 (4): 397–98.
* [[Carolus Darwin|Darwin, Charles]]. [[1871]]. ''The Descent of Man and Selection in Relation to Sex.'' [[Londinium|Londinii]]: Murray.
* Dellaporta, S. L., et A. Calderon-Urrea. [[1993]]. &quot;Sex Determination in Flowering Plants. &quot; ''The Plant Cell'' 5: 1241–51.
* Gilbert, S. F. [[2000]]. ''Developmental Biology.'' Sinauer Associates. ISBN 0-87893-243-7.
* Hecken, Thomas. [[1997]]. ''Gestalten des Eros: Die schöne Literatur und der sexuelle Akt.'' Opladen: Westdeutscher Verlag. ISBN 3-531-12901-5.
* Held, Gunter. [[2007]]. ''Der Sexte Weg zum Nirwana.'' München: Literarion. ISBN 978-3-8316-1331-1.
* Lane, Nick. [[2005]]. ''Power, Sex, Suicide: Mitochondria and the Meaning of Life.'' [[Oxonia]]e: Oxford University Press. ISBN 0-19-280481-2.
* Mackay, Judith. [[2000]]. ''Sexuality and sexual practice around the world.'' The Penguin atlas of human sexual behavior. [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]]: Penguin. ISBN 0-14-051479-1.
* Maynard-Smith, J. [[1978]]. ''The Evolution of Sex.'' Cambridge University Press.
* Miersch, Michael. [[1999]]. ''Das bizarre Sexualleben der Tiere: Ein populäres Lexikon von Aal bis Zebra.'' Frankfurt am Main: Eichborn. ISBN 3-8218-1519-1.
* Parrinder, Geoffrey. [[2004]]. ''Sexualität in den Religionen der Welt.'' Düsseldorf: Patmos. ISBN 3-491-69114-1.
* Riddle, D. L., T. Blumenthal, B. J. Meyer, J. R. Priess. [[1997]]. ''C. Elegans.'' Cold Spring Harbor Laboratory Press. ISBN 0-87969-532-3. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=ce2.section.312 9.II].
* Scott, Matthew P., Paul Matsudaira, Harvey Lodish, James Darnell, Lawrence Zipursky, Chris A Kaiser, Arnold Berk, et Monty Krieger. [[2000]]. ''Molecular Cell Biology.'' Editio quarta. W. H. Freeman and Co. ISBN 0-7167-4366-3. [https://web.archive.org/web/20090221205232/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mcb.section.3752 14.1. &quot;Cell-Type Specification and Mating-Type Conversion in Yeast.&quot;]
* Smith, C. A., M. Katza, et A. H. Sinclair. [[2003]]. &quot;DMRT1 Is Upregulated in the Gonads During Female-to-Male Sex Reversal in ZW Chicken Embryos.&quot; ''Biology of Reproduction'' 68: 560–70.
* Stuart-Smith, J., R. Swain, R. Stuart-Smith, E. Wapstra. [[2007]]. &quot;Is fecundity the ultimate cause of female-biased size dimorphism in a dragon lizard?&quot; ''Journal of Zoology'' 273 (3): 266–72.
* Tanurdzic, M., et J. A. Banks. [[2004]]. &quot;Sex-Determining Mechanisms in Land Plants.&quot; ''The Plant Cell'' 16: 61–71.
* Vātsyāyana, Mallanāga. ([[1986]]) [[1999]]. ''Das Kāmasūtra.'' Convertit ex Sanscrito a Klaus Mylius. Reclams Universal-Bibliothek, 9781. Stuttgart: Reclam. ISBN 3-15-009781-9.
* Westheimer, Ruth K. [[2001]]. ''Sex für Dummies: Was Sie schon immer über Sex wissen wollten.'' Editio tertia. Bonn: MITP. ISBN 3-8266-2947-7.
* Xirocostas, Zoe A., Susan E. Everingham, Angela T. Moles. 2020. &quot;[https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbl.2019.0867 The sex with the reduced sex chromosome dies earlier: a comparison across the tree of life.]&quot; ''Biology Letters'' (4 Martii 2020).
* Yoshimura, A. [[2005]]. &quot;Karyotypes of two American field crickets: Gryllus rubens and Gryllus sp. (Orthoptera: Gryllidae).&quot; ''Entomological Science'' 8 (3): 219–22.
* Zahavi, Amotz. [[1997]]. ''The handicap principle: a missing piece of Darwin's puzzle.'' [[Oxonia]]e: Oxford University Press. ISBN 0-19-510035-2.

{{NexInt}}
* [[Actus sexuales]]: [[crisare]] (et ceuere), [[cunnilingus]], [[fellatio]], [[futuere]], [[irrumatio]], [[masturbatio]], [[osculatio]], [[pedicatio]], [[coitus pugneus]], [[facialis (actus sexualis)]], [[ex culo in os]], [[monile margaritarum (sexualitas)|monile margaritarum]]. 
* [[Morbi sexualiter transmissi]]: [[chlamydia]], [[gonorrhea]], [[herpes]], [[syphilis]]
* Sexus et [[anatomia]]: [[androgynia]], [[clitoris]], [[culus]], [[cunnus]], [[glans (anatomia)|glans]], [[hermaphrodismus]], [[intersexualitas]], [[mentula]], [[penis]], [[praeputium]], [[testis]], [[vagina]]
* Sexus et [[animus]]: [[amor]], [[libido]], [[psychologia]], [[Sigmund Freud]]
* Sexus et [[biologia]]: [[genetica]], [[theoriae evolutionis]]
* Sexus et [[ius]]: [[Magnus Hirschfeld]], [[raptus]], [[sexologia]], [[sexualitas humana|sexualitas]], [[theoria queer]], [[transsexualitas]], [[transvestitismus]]
* Sexus et [[litterae|litteris]]: [[erotica feminea]], [[litterae eroticae]]
* Sexus et [[persona]]: [[commutatio sexualis]], [[homophylophilia]], [[propensio sexualis]], [[identitas generis]] [[masochismus]], [[persona sexualis]],&lt;!--sexual identity--&gt; [[sadismus]], [[zoophilia]]
* Sexus et [[physiologia]]: [[coitus]], [[coitus oralis]], [[contraceptio]], [[praeservativum]], [[eiaculatum]], [[endocrinologia]], [[graviditas]], [[orgasmus]], [[ovulatio]], [[pubertas]]
* Sexus et [[religio]]: [[caelibatus]], [[peccatum sexuale]]
* Sexus et [[societas humana|societas]]: [[amor liber]], [[certamen sexuale]], [[circumcisio]], &quot;[[dating]],&quot; [[ISO 5218]], [[matrimonium]], [[meretrix]], [[paedophilia]], [[pornographia]], [[raptus]], [[sexuales res novae]],&lt;!--sexual revolution--&gt; [[sexismus]], &quot;[[Sexus vendit]]&quot;&lt;!--sex sells--&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Sex|sexum}}
* Sizonenko, P. C. [http://www.gfmer.ch/Books/Reproductive_health/Human_sexual_differentiation.html De sexuali hominum differentatione.]
* [http://www.newscientist.com/news/news.jsp?id=ns99996568 De chromosomata sexualibus in platypus.] ''New Scientist.''

[[Categoria:Biologia]]
[[Categoria:Coniunctiones inter homines]]
[[Categoria:Sexualitas|!]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Biologia}}
{{FA stella}}</text>
      <sha1>kf0itxsn0s0vv2lugxog9w8s7j0fo6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Educatio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69996</id>
    <revision>
      <id>3990882</id>
      <parentid>3886066</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de experientia</comment>
      <origin>3990882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7081" sha1="mn7unme6ovfnq8wsm3pswq020kcbfu6" xml:space="preserve">[[Fasciculus:AF-kindergarten.jpg|thumb|Discipuli in [[Afganistania]].]]
[[Fasciculus:Inukshuk Monterrey 1.jpg|thumb|upright=1|Discipuli in [[Mexicum|Mexico]].]]
[[Fasciculus:ClareCollegeAndKingsChapel.jpg|thumb|upright=1|[[Universitas Cantabrigiensis]] est [[institutio]] doctrinae altioris.]]
[[Fasciculus:Laurentius de Voltolina 001.jpg|thumb|upright=1|[[Universitas Bononiensis]] ([[Alma Mater Studiorum]]) [[Bononia]]e in [[Italia]].]]
[[Fasciculus:Hk protest against implementation of national education 6.jpg|thumb|upright=0.8|Homines educationem [[civitas|civilem]] [[Hongcongum|Hongcongi]] recusant.]]
'''Educatio''' est ratio [[discere|discendi]] [[doctrina]]m, [[disciplina]]m, et [[ars|artes]] per cursum [[vita]]e. [[Doctor]]es se multis rebus tradant, in eos plerumque referentes [[lectio|artem legendi]], [[scriptura|artem scribendi]], [[mathematica]]m, [[Scientia (ratio)|scientiam]], et [[historia]]m. Doctores in [[professio]]nibus eximiis, sicut [[astrophysica]], [[medicina]], [[musica]], [[iurisprudentia]], [[zoologia]]—usitate [[professor]]es in [[universitas|universitatibus]] et similibus [[eruditio altior|eruditionis altioris]] [[schola|scholis]]—solum suas proprias res doceant. Est etiam [[institutio]] in usibus&lt;!--usus=&quot;practical knowledge&quot;, secundum Cassell's--&gt; pro quibus disertas &quot;[[educatio vocationalis|educationis vocationalis]]&quot;{{dubsig}} artes vellent, sicut sollertiam [[aeroplanum|aeroplani]] gubernatoris. Praeterea, sunt multa educationis genera [[haud sollemnis mos|haud sollemni more]], sicut in [[bibliotheca|bibliothecis]], [[interrete|interreti]], [[museum|museis]], translaticiisque [[vita]]e quotidianae [[industria|industriis]].

[[Ius educationis]] est principale [[iura humana|iurum humanorum]] descriptum: secundum [[Universa Iurum Humanorum Declaratio|Universam Iurum Humanorum Declarationem]] et post [[1952]], capitulum alterum tabularum primarum [[Conventio de Protectione Iurum Humanorum et Libertatum elementariorum|Europaei Iurum Humanorum Foederis]] omnes partes signatorias cogit ut ius educationis praestent. Per totum orbem terrarum, [[UNESCO]] [[Pactio contra discriminationem in educatione]] omnes [[discriminatio]]nes in educatione prohibet ac [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] [[Pactio Internationalis de Iuribus Oeconomicis, Socialibus et Culturae]] anni [[1966]] in capitulo 13 hoc ius praestat. Etiam [[Declaratio et propositum Vindobonae]] omnibus civitatibus [[educatio de iuribus humanis|educationem de iuribus humanis]] postulat ad plenam augmentum [[personalitas|personalitatis]] et ad [[pax|pacem]] et [[tolerantia]]m contra absensum [[alphabetismus|alphabetismi]]. Etiam [[Societas Educativa, Scientifica, et Culturalis Consocietatis Nationum]] est ad educationem omnibus. Et [[Pactio de iuribus hominum invalidorum]] [[educatio inclusiva|educationem inclusivam]] postulat.

{{NexInt}}
{{div col|cols=2}}
*[[Alphabetismus]]
*[[Artes vitae]]&lt;!--en:Life skills--&gt;
*[[Begabtenprüfung]]
*[[Curriculum]]
*[[Discere]]&lt;!--en:Learning--&gt;
*[[Discere 2.0]]&lt;!--en:Learning 2.0--&gt;
*[[Discere docendo]]&lt;!--en:Learning by teaching--&gt;
*[[Disciplina domestica]]&lt;!--en:Home schooling--&gt;
*[[Doctor]]&lt;!--en:Teacher. vel magister? praeceptor?--&gt;
*[[Educatio adultorum]]
*[[Educatio alternativa]]
*[[Educatio auctus]]&lt;!--en:Developmental education--&gt;
*[[Educatio classica]]
*[[Educatio inclusiva]]
*[[Educatio inusitata]]&lt;!--Special education (in English, this began as a euphemism)--&gt;
*[[Educatio legum]]
*[[Educatio linguarum]]
*[[Educatio medica]]
*[[Educatio per vitam]]&lt;!--Lifelong education--&gt;
*[[Educatio publica]]
*[[Educatio salutaris]]
*[[Educatio tertiaria]]
*[[Educatio unius sexus]]
*[[Educatio vocationalis]]
*''[[e-learning]]''
*[[Eruditio formalis]]
*[[Experientia]]
*[[Historia educationis]]
*[[Improbitas academica]]&lt;!--
*[[Index educationis]]
*[[Index educatorum]]--&gt;
*[[Indoctrinatio]]
*[[Iura humana]]
*[[Lectio]]
*[[Liber definitivus]]
*[[Madrasa]]
*[[Modificatio morum]]&lt;!--en: Behavior modification--&gt;
*[[Paedagogia]]
*[[Paedia]]
*[[Philosophia educationis]]
*[[Psychologia auctus]]
*[[Psychologia educationis]]
*[[Reconstructio historica]]
*[[Schola]]
*[[Sex artes]]
*[[Socializatio]]
*[[Sociologia educationis]]
*[[Studia curriculorum]]
*[[Taxinomia propositorum educationis]]
*[[Technologia educationis]]
*[[Universitas]]
*[[2440 Educatio]]
&lt;!--Tituli converti. (For ease in expanding the article, please don't erase):
*[[Classroom of the future]]
*[[Collaborative learning]]
*[[Comparative education]]
*[[Distance education]]
*[[Educational animation]]
*[[Entrepreneurship education]]
*[[Educational research]]
*[[Educational software]]
*[[Efficient learning method]]
*[[Experiential education]]
*[[Gifted education]]
*[[Glossary of education-related terms]]
*[[Graduate education]]
*[[Instructional technology]]
*[[Learning community]]
*[[Learning sciences]]
*[[Online learning community]]
*[[Over-education]]
*[[School of the Future]]
*[[Special Educational Needs]]
*[[Tutoring]]
*[[Virtual education]]
*[[Wikipedia:Books|Wikipedia Books]]: [[Wikipedia:Books/Education|Education]] --&gt;
{{div col end}}

== Notae ==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Assmann, Jan. [[2003]]. ''The Mind of Egypt: History and Meaning in the Time of the Pharaohs.'' Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press. ISBN 0-674-01211-9.
*Blainey, Geoffrey. [[2004]]. ''A very short history of the world.'' Londinii: Allen Lane. ISBN 0-7139-9822-9.
*Colin, Ernesto. [[2014]]. ''Indigenous Education through Dance and Ceremony: A Mexica Palimpsest.'' Novi Eboraci: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-349-47094-5.
*León-Portilla, Miguel. [[2012]]. ''Aztec Thought and Culture: A Study of the Ancient Nahuatl Mind.'' Normanniae: University of Oklahoma Press. ISBN 978-0-8061-0569-7.
*Lynch, John Patrick. [[1972]]. ''Aristotle's School: a Study of a Greek Educational Institution.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-02194-0.
*Reagan, Timothy. [[2005]]. ''Non-Western Educational Traditions: Alternative Approaches to Educational Thought and Practice.'' Mahwah Novae Caesareae: Lawrence Erlbaum Associates. ISBN 978-0-8058-4857-1.
*Sanz, Nuria, et Sjur Bergan. [[2006]]. ''Le Patrimoine Des Universités Européennes.'' Ed. secunda. Strasburgi: Council of Europe. ISBN 978-92-871-6121-5.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20070515133052/http://stats.uis.unesco.org/ReportFolders/ReportFolders.aspx?CS_referer=&amp;CS_ChosenLang=en &quot;International comparable statistics on education systems.&quot;] UNESCO Institute for Statistics.
* [http://stats.oecd.org/wbos/Index.aspx?DataSetCode=RPERS Statistica educationis.]{{Nexus deficit|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} OECD.
*Weil, Simone. [http://www.traduccionssimoneweil.cat/pdf/reflexionssobreelbonusdelsestudisambvistaalamordedeu.pdf &quot;Reflexions sobre el bon ús dels estudis amb vista a l'amor de Déu.&quot;] Catalanice.

[[Categoria:Communicatio]]
[[Categoria:Educatio| ]]
[[Categoria:Euthenica]]
[[Categoria:Scientia]]
[[Categoria:Studiorum universitas|!]]
{{1000 paginae}}
{{Myrias|Societas}}</text>
      <sha1>mn7unme6ovfnq8wsm3pswq020kcbfu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provincia Brixiana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72891</id>
    <revision>
      <id>3990712</id>
      <parentid>3828887</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35184" sha1="i27o2por5ujkfh53t37wk6azajxc5do" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Lato barocco broletto.jpg|thumb|[[Brixia]]: Palatium &quot;Broletto&quot;, sedes provincialis]]
'''Provincia Brixiana'''&lt;ref name=&quot;graesse&quot;&gt;{{Graesse}}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Castiglioni}}&lt;/ref&gt; (alia nomina: ''Provincia Brixiensis''&lt;ref name=&quot;graesse&quot; /&gt; ac ''Provincia Brixiae'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Provincia di Brescia|Provincia di Brescia]]'') est [[Provincia Italiae|provincia]] [[Italia]]e, circiter 1.262.295&lt;ref&gt;[http://www.tuttitalia.it/lombardia/provincia-di-brescia/ www.tuttitalia.it]&lt;/ref&gt; incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] sita, cuius caput est [[Brixia]] et cuius signum est '''BS'''.

== Geographia politica ==
=== Terrae brixianae ===
* [[Ager Brixianus Imus]] vel [[Planities Brixianae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bassa Bresciana|Bassa Bresciana]]''),
** [[Ager Brixianus Imus Orientalis]]  ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bassa Bresciana occidentale|Bassa Bresciana occidentale]]''),
** [[Ager Brixianus Imus Medius]]  ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bassa Bresciana Centrale|Bassa Bresciana Centrale]]''),
** [[Ager Brixianus Imus Occidentalis]]  ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bassa Bresciana occidentale|Bassa Bresciana occidentale]]''),
* [[Francia Curta]] seu [[Curtes Francae]] seu [[Francia Cohors]] seu [[Franciacurta]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Franciacorta|Franciacorta]]''),
* [[Pagus Circumurbanus Brixianus]],
* [[Riviera Benacensis Brixiana]],
* [[Vallis Camunnorum]] (alia nomina: [[Vallis Camunnica]], [[Vallis Camonicae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Val Camonica|Val Camonica]]''),
* [[Vallis Triumplina]] (alia nomina: [[Vallis Trumplina]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Val Trompia|Val Trompia]]''),
* [[Vallis Sabia]] (alia nomina: [[Vallis Sabina]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Valle Sabbia|Valle Sabbia]]'').
* [[Valtenesis]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Valtenesi|Valtenesi]]'').

=== Municipia in Provincia Brixiana ===
Municipia in Provincia  Brixiana, cum urbe, '''205''' sunt. Urbes, oppida et communia provinciae Latine vocari possunt.

* '''[[Brixia]]''' ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Brescia|Brescia]]''),

===== Municipia in Pago Circumurbano Brixiano =====
# '''[[Brixia]]'''
# [[Botticinum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Botticino|Botticino]]''),
# [[Collis Beatus]] (olim: [[Cubiadum]], [[Cobiatum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Collebeato|Collebeato]]''),
# [[Macianum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Mazzano|Mazzano]]''),
# [[Navum]] (alia nomina: [[Navis (Italia)|Navis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Nave (Italia)|Nave]]'') (''pars'').
# [[Reciatum]] seu [[Retiatum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Rezzato|Rezzato]]''),
# [[Fanum Sancti Zenonis (Provincia Brixiana)|Fanum Sancti Zenonis]] (alia nomina: [[Fanum Sancti Zenonis ad Naviculum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:San Zeno Naviglio|San Zeno Naviglio]]''),
** [[Flerum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Flero|Flero]]'') (''pars'').

===== Municipia in Riviera Benacensi Brixiana (vel in ''Pago Gardesano Brixiano'') =====
Municipia in [[Riviera Benacensis Brixiana|Riviera Benacensi Brixiana]]&lt;ref&gt;[http://books.google.it/books?id=7nhulTLFyBQC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=it&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae ...: regionis Transpadanae et Alpibus Vicinae ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius, Peter Burmann, excudit Petrus Vander Aa, 1722 - 6 pagine]&lt;/ref&gt; (vel in ''Pago Gardesano Brixiano'') et pars in [[Valtenesis|Valtenesi]]&lt;ref&gt;[http://books.google.it/books?id=7nhulTLFyBQC&amp;printsec=frontcover&amp;hl=it#v=onepage&amp;q&amp;f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae ...: regionis Transpadanae et Alpibus Vicinae ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius, Peter Burmann, excudit Petrus Vander Aa, 1722 - 6 pagine]&lt;/ref&gt; etiam, sunt:

# [[Bidiciolum]] (alia nomina: [[Bidiciolis]], [[Bidizolae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bedizzole|Bedizzole]]''),
# [[Calvacesis]] seu [[Calvacesium]] (alia nomina: [[Calvacese]] ''-is''; [[Calvacesis Ripariae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Calvagese della Riviera|Calvagese della Riviera]]''),
# [[Decentianum]] (alia nomina: [[Desentianum]], [[Disencianum]] et cetera) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Desenzano del Garda|Desenzano del Garda]]''),
# [[Fanum Sancti Felicis (Langobardia)|Fanum Sancti Felicis]] (alia nomina: [[Castrum Sancti Felicis (Langobardia)|Castrum Sancti Felicis]], [[Arx Sancti Felicis]]; olim: [[Sinus Felix]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:San Felice del Benaco|San Felice del Benaco]]''), 
# [[Gardo (Riviera Benacensis Brixiana)|Gardo]] {{victio|Gardo|onis|m}} seu [[Gardonum (Riviera Benacensis Brixiana)|Gardonum]] (alia nomina: [[Gardo Rivierae Benacensis Brixianae]], [[Gardonum Rivierae Benacensis Brixianae]], [[Gardo Ripariae]], [[Gardonum Ripariae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gardone Riviera|Gardone Riviera]]''),
# [[Gargnanum]] (alia nomina: [[Garnianum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gargnano|Gargnano]]''),
# [[Limo (Langobardia)|Limo]] {{victio|Limo|onis|m}} seu [[Limonum (Langobardia)|Limonum]] (alia nomina: [[Limonis (Langobardia)|Limonis]], [[Limes Sancti Ioannis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Limone sul Garda|Limone sul Garda]]'').
# [[Lonatum]] (vel [[Lonadum]] vel [[Leunatae]], nunc [[Lonatum Benaci]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lonato del Garda|Lonato del Garda]]''),
# [[Magasia]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Magasa|Magasa]]''),
# [[Manerba]] (olim fortasse [[Minerva (Langobardia)|Minerva]], [[Minerva Arx]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Manerba del Garda|Manerba del Garda]]''),
# [[Munychia]] seu [[Munichia]] (alia nomina: [[Monica (Italia)|Monica]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Moniga del Garda|Moniga del Garda]]''),
# [[Nebularia]] (alia nomina: [[Nigolera]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Nuvolera|Nuvolera]]''),
# [[Nebulentum]] (alia nomina: [[Nigolentum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Nuvolento|Nuvolento]]''),
# [[Padengis]] (alia nomina: [[Patengulis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Padenghe sul Garda|Padenghe sul Garda]]''),
# [[Polponacium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Polpenazze del Garda|Polpenazze del Garda]]''),
# [[Posolengum]] (alia nomina: [[Pozelengum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pozzolengo|Pozzolengo]]''),
# [[Pueniagum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Puegnago del Garda|Puegnago del Garda]]''),
# [[Salodium]] (alia nomina: [[Longa Salina]], [[Sallodium]], [[Salodum]], [[Pagus Salodium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Salò|Salò]]''),
# [[Sirmio]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sirmione|Sirmione]]''),
# [[Soianum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Soiano del Lago|Soiano del Lago]]''),
# [[Tignalis]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Tignale|Tignale]]''),
# [[Tremosinum]] (alia nomina: [[Tremosinis]], [[Trimosenum]], [[Trimosinum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Tremosine sul Garda|Tremosine sul Garda]]''),
# [[Tuscolanum-Madernum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Toscolano-Maderno|Toscolano-Maderno]]''),
# [[Vallis Vestini (municipium)|Vallis Vestini]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Valvestino|Valvestino]]''),
** [[Goionum]] (alia nomina: [[Prevallis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Prevalle|Prevalle]]'') (''pars''), 
** [[Muscolini]] seu [[Moscolini]] (alia nomina: [[Moscolinae]], [[Muscolinis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Muscoline|Muscoline]]'') (''pars'').

Municipia [[Vallis Vestini]]  sunt:
** [[Magasia]] ''Magasa'',
** [[Vallis Vestini (municipium)|Vallis Vestini]] ''Valvestino''.

===== Municipia in Agro Brixiano Imo =====
[[Fasciculus:Brescia Province Map.svg|right|thumb|300px|Terrae Provinciae Brixianae]]

Municipia in [[Ager Brixianus Imus|Agro Brixiano Imo]] sunt:

Municipia in '''Agro Brixiano Imo Occidentali''':
# [[Castrum Covatorum]] (alia nomina: [[Castrum Coatorum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Castelcovati|Castelcovati]]''),
# [[Castrum Novum (Provincia Brixiana)|Castrum Novum]] seu [[Castrum Novum cum Colorno et Onsato]] (deinde: [[Castrum Mellae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Castel Mella|Castel Mella]]''),
# [[Castrezatum]] (alia nomina: [[Castreciatum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Castrezzato|Castrezzato]]''),
# [[Clarium]] seu [[Clarae]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Chiari|Chiari]]''),
# [[Comezanum-Cizagum]] (alia nomina: [[Comecianum-Ciciagum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Comezzano-Cizzago|Comezzano-Cizzago]]''),
# [[Laberinthum]] (alia nomina: [[Leberintum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Berlingo|Berlingo]]''),
# [[Maclodium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Maclodio|Maclodio]]''),
# [[Palatiolum (Langobardia)|Palatiolum]] seu [[Palazolum (Langobardia)|Palazolum]] (deinde [[Palatiolum ad Ollium]]; olim fortasse [[Palatium (Provincia Brixiana)|Palatium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Palazzolo sull'Oglio|Palazzolo sull'Oglio]]''),
# [[Pompeianum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pompiano|Pompiano]]''),
# [[Pons Ollii]] (alia nomina: [[Pons Oleum]], [[Pontolium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pontoglio|Pontoglio]]''),
# [[Rocca Franca]] (alia nomina: [[Rocha Franca]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Roccafranca|Roccafranca]]''),
# [[Roncadellae]] (alia nomina: [[Runcatellae]] seu [[Roncatellae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Roncadelle|Roncadelle]]''),
# [[Rudianum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Rudiano|Rudiano]]''),
# [[Travalliatum]] (alia nomina: [[Travaleadum]], [[Travajadum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Travagliato|Travagliato]]''), 
# [[Trenzanum]] (alia nomina: [[Trentianum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Trenzano|Trenzano]]''),
# [[Uragum]] (deinde: [[Uragum Ollii]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Urago d'Oglio|Urago d'Oglio]]''),
# [[Urcei Novi]] seu [[Urcii Novi]]  (alia nomina [[Castrum Urceorum Novorum]]; deinde: [[Orci Novi]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Orzinuovi|Orzinuovi]]''),
# [[Urcei Veteres]] seu [[Urcii Veteres]]  (alia nomina [[Castrum Urceorum Veterum]]; deinde: [[Orci Veteres]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Orzivecchi|Orzivecchi]]''),
# [[Villa Clara]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Villachiara|Villachiara]]'').

Municipia in '''Agro Brixiano Imo Medio''':
# [[Alphianellum]] (alia nomina: [[Fianellum]], [[Alfianellum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Alfianello|Alfianello]]''),
# [[Azzanum (Provincia Brixiana)|Azzanum]] (alia nomina: [[Acianum]]; deinde: [[Azzanum Mellae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Azzano Mella|Azzano Mella]]''),
# [[Barbarigha]] (alia nomina: [[Barbariga]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Barbariga|Barbariga]]''),
# [[Bassanum (Langobardia)|Bassanum]] (alia nomina: [[Bassianum (Langobardia)|Bassianum]], [[Bassanum Brixianorum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bassano Bresciano|Bassano Bresciano]]''),
# [[Brandicum]] seu [[Brandisium (Langobardia)|Brandisium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Brandico|Brandico]]''),
# [[Caprianum (Provincia Brixiana)|Caprianum]] (alia nomina: [[Caprianum Collis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Capriano del Colle|Capriano del Colle]]''),
# [[Cigolis (Langobardia)|Cigolis]] seu [[Cigolum (Langobardia)|Cigolum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cigole|Cigole]]''),
# [[Corzanum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Corzano|Corzano]]''),
# [[Dellum]] (alia nomina: [[Ellum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Dello|Dello]]''),
# [[Fanum Sancti Gervasii (Provincia Brixiana)|Fanum Sancti Gervasii]] (alia nomina: [[Fanum Sancti Gervasii Brixianorum]])  ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:San Gervasio Bresciano|San Gervasio Bresciano]]''),
# [[Fanum Sancti Pauli (Langobardia)|Fanum Sancti Pauli]] (alia nomina: [[Pederniaga Orianum]], [[Pedergnagha Orianum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:San Paolo (Italia)|San Paolo]]''),
# [[Gabianum (Langobardia)|Gabianum]] (alia nomina: [[Burgus Sancti Iacobi]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Borgo San Giacomo|Borgo San Giacomo]]''),
# [[Logradum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lograto|Lograto]]''),
# [[Longhena]] (alia nomina: [[Longena]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Longhena|Longhena]]''),
# [[Mairanum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Mairano|Mairano]]''),
# [[Manerbium]] (olim: [[Minervium (Langobardia)|Minervium]] vel [[Minerbium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Manerbio|Manerbio]]''),
# [[Milzanum]] (alia nomina: [[Milcianum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Milzano|Milzano]]''),
# [[Offlaga]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Offlaga|Offlaga]]''),
# [[Pavonum]] (alia nomina: [[Pavonum Mellae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pavone del Mella|Pavone del Mella]]''),
# [[Pontis Vicus]] (alia nomina: [[Pontevicum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pontevico|Pontevico]]''),
# [[Pratum Alboinum]] (alia nomina: [[Pralboinum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pralboino|Pralboino]]''),
# [[Quinzanum]] (alia nomina: [[Quintianum (Langobardia)|Quintianum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Quinzano d'Oglio|Quinzano d'Oglio]]''),
# [[Senigha]] (alia nomina: [[Seniga]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Seniga|Seniga]]''),
# [[Turbulum Casalium]] (alia nomina: [[Turboli Casalis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Torbole Casaglia|Torbole Casaglia]]''),
# [[Verola]] seu [[Virola]] (alia nomina: [[Verola Nova]], [[Virola Nova]])  ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Verolanuova|Verolanuova]]''),
# [[Verola Vetus]] seu [[Virola Vetus]] (alia nomina: [[Virola Vetula]])  ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Verolavecchia|Verolavecchia]]'').

Municipia in '''Agro Brixiano Imo Orientali''':
# [[Aqua Frigida]] (alia nomina: [[Aquafrigida]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Acquafredda|Acquafredda]]''),
# [[Bagnolum (Provincia Brixiana)|Bagnolum]] (alia nomina: [[Balneolum (Provincia Brixiana)|Balneolum]], [[Bagnolum Mellae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bagnolo Mella|Bagnolo Mella]]''),
# [[Burgus Saturus]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Borgosatollo|Borgosatollo]]''),
# [[Calcinatum (Provincia Brixiana)|Calcinatum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Calcinato|Calcinato]]''),
# [[Calvisanum]] (alia nomina: [[Calvisii Forum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Calvisano|Calvisano]]''),
# [[Carpenedulum]] seu [[Carpenedolum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Carpenedolo|Carpenedolo]]''),
# [[Castenedulum]] seu [[Castenedolium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Castenedolo|Castenedolo]]''),
# [[Fiescum]] seu [[Fiessum (Langobardia)|Fiessum]] (alia nomina: [[Flexum (Langobardia)|Flexum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Fiesse|Fiesse]]''),
# [[Flerum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Flero|Flero]]''),
# [[Gambara]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gambara|Gambara]]''),
# [[Gada]] seu [[Gaydum Castrum]] (alia nomina: [[Gaydi Castrum]], [[Gedi]], [[Ghedum]], [[Gaiidum]], [[Guayta]], [[Glanetum]], [[Gide]], [[Gade]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Ghedi|Ghedi]]''),
# [[Gottolengum]] (alia nomina: [[Cotolongum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gottolengo|Gottolengo]]''),
# [[Isorella]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Isorella|Isorella]]''),
# [[Lenum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Leno|Leno]]''),
# [[Mons Clarus (Provincia Brixiana)|Mons Clarus]] (alia nomina: [[Monteclarum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Montichiari|Montichiari]]''),
# [[Montaronum]] (alia nomina: [[Montiro]] ''-onis'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Montirone|Montirone]]''),
# [[Pons Caralli]] seu [[Poncarallum]] (alia nomina: [[Poncaralis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Poncarale|Poncarale]]''),
# [[Remetellum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Remedello|Remedello]]''),
# [[Visanum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Visano|Visano]]'').

===== Municipia in Francia Curta et in Sebino Brixiano Inferiori =====
Municipia in [[Francia Curta]] et in Sebino Brixiano Inferiori sunt&lt;ref&gt;[http://brixiasacra.it/PDF_Brixia_Sacra/monografie%20e%20miscellanee/BS_2004_2.pdf BRIXIA SACRA - MEMORIE STORICHE DELLA DIOCESI DI BRESCIA - III. FRANCIACORTA, SEBINO E BASSA OCCIDENTALE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.it/books?id=7nhulTLFyBQC&amp;pg=RA2-PA74&amp;lpg=RA2-PA74&amp;dq=%22Ancuzenum%22&amp;source=bl&amp;ots=o461M-N4Xm&amp;sig=jvcOW-aIVM-Yhzj54wDik3Sb2Cs&amp;hl=it&amp;sa=X&amp;ei=eBpZVJWLA4f1atKzgOAK&amp;ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=%22Ancuzenum%22&amp;f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae ...: regionis Transpadanae et Alpibus Vicinae ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius, Peter Burmann, excudit Petrus Vander Aa, 1722 - 6 pagine]&lt;/ref&gt;:
# [[Adrum]] (alia nomina: [[Ater (Italia)|Ater]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Adro|Adro]]''),
# [[Capriolum]] (alia nomina: [[Capriolis]], [[Capreulus]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Capriolo|Capriolo]]''),
# [[Castegnatum]] seu [[Castiniatum]] (alia nomina: [[Castinea]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Castegnato|Castegnato]]''),
# [[Cazagum]] (alia nomina: [[Casiagum]], [[Casagum]], [[Cacciagum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cazzago San Martino|Cazzago San Martino]]''),
# [[Celatica]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cellatica|Cellatica]]''),
# [[Cocallium]] seu [[Cocalium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Coccaglio|Coccaglio]]''),
# [[Colonium (Provincia Brixiana)|Colonium]] (alia nomina: [[Coloniae (Provincia Brixiana)|Coloniae]], [[Colonia (Provincia Brixiana)|Colonia]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cologne (Italia)|Cologne]]''),
# [[Curtis Franca]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Corte Franca|Corte Franca]]''),
# [[Gussagum]] (alia nomina: [[Guciagum]], [[Guzagum]], [[Guisagum]], [[Gussiacum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gussago|Gussago]]''),
# [[Herbuscum]] (alia nomina: [[Herbustum]], [[Erbuschum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Erbusco|Erbusco]]''),
# [[Homi]] (alia nomina: [[Omis]], [[Homae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Ome|Ome]]''),
# [[Hospitalectum (Provincia Brixiana)|Hospitalectum]] seu [[Hospitalettum (Provincia Brixiana)|Hospitalettum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Ospitaletto|Ospitaletto]]''),
# [[Iseum]] (etiam: [[Iseus]], [[Isaeum]], [[Yseum]]; in antiquo: [[Sebum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Iseo|Iseo]]''),
# [[Monticellum (Provincia Brixiana)|Monticellum]] seu [[Monticellus (Provincia Brixiana)|Monticellus]] (alia nomina: [[Monticelli]], [[Monticellis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Monticelli Brusati|Monticelli Brusati]]''),
# [[Paternum (Langobardia)|Paternum]] (alia nomina: [[Padernum (Provincia Brixiana)|Padernum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Paderno Franciacorta|Paderno Franciacorta]]''),
# [[Paraticum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Paratico|Paratico]]''),
# [[Passiranum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Passirano|Passirano]]''),
# [[Provalium (Francia Curta)|Provalium]] (alia nomina: [[Provallium (Francia Curta)|Provallium]], [[Provalium Sebinense]], [[Provallium Sebinense]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Provaglio d'Iseo|Provaglio d'Iseo]]''),
# [[Rodengum-Saianum]] (alia nomina: [[Rodengum-Sajanum]], [[Rotingum-Saianum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Rodengo-Saiano|Rodengo-Saiano]]''),
# [[Rovatum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Rovato|Rovato]]'').

** [[Briolum]] (alia nomina:  [[Brionis]], [[Brionum (Langobardia)|Brionum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Brione (Lombardia)|Brione]]'') (''pars''),

===== Municipia in Valle Camunnorum et in Sebino Brixiano Superiori =====
* '''Vallis Camunnorum'''
Municipia in [[Vallis Camunnorum|Valle Camunnorum]] sunt&lt;ref&gt;[http://brixiasacra.it/PDF_Brixia_Sacra/monografie%20e%20miscellanee/BS_2004_1.pdf BRIXIA SACRA - MEMORIE STORICHE DELLA DIOCESI DI BRESCIA - IV. LA VALLE CAMONICA]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.it/books?id=7nhulTLFyBQC&amp;pg=RA2-PA74&amp;lpg=RA2-PA74&amp;dq=%22Ancuzenum%22&amp;source=bl&amp;ots=o461M-N4Xm&amp;sig=jvcOW-aIVM-Yhzj54wDik3Sb2Cs&amp;hl=it&amp;sa=X&amp;ei=eBpZVJWLA4f1atKzgOAK&amp;ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=%22Ancuzenum%22&amp;f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae ...: regionis Transpadanae et Alpibus Vicinae ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius, Peter Burmann, excudit Petrus Vander Aa, 1722 - 6 pagine]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Archetti, Gabriele, Berardo Maggi - ''Vescovo e signore di Brescia'', Octobri 1994, Brixiae &lt;/ref&gt;:

# [[Ancuzenum]] (alia nomina: [[Incuzenum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Incudine (Italia)|Incudine]]''),
# [[Angulum]] (alia nomina: [[Angulus (Italia)|Angulus]], [[Angolum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Angolo Terme|Angolo Terme]]''),
# [[Artoneae]] (alia nomina: [[Artonium]], [[Artognis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Artogne|Artogne]]''),
# [[Bercium Demum]] (alia nomina: [[Berzum Demum]]; olim: [[Bersium cum Demo]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Berzo Demo|Berzo Demo]]''),
# [[Bercium Inferius]] (alia nomina: [[Berzum Inferius]]; etiam [[Bergium Inferius]]; olim: [[Bersium Inferius]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Berzo Inferiore|Berzo Inferiore]]''),
# [[Biennum]] (alia nomina: [[Buennum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bienno|Bienno]]''),
# [[Bornum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Borno|Borno]]''),
# [[Brahonum]] (alia nomina: [[Brago]] ''-onis'', [[Bragonis]], [[Bragonum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Braone|Braone]]'')
# [[Brenum (Italia)|Brenum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Breno|Breno]]'')
# [[Caput Pontis Cemmi]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Capo di Ponte|Capo di Ponte]]''),
# [[Cedigolum]] (alia nomina: [[Gola]], [[Golae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cedegolo|Cedegolo]]''),
# [[Cervenum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cerveno|Cerveno]]''),
# [[Cetum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Ceto (Italia)|Ceto]]''),
# [[Cevum]] (alia nomina: [[Coevum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cevo|Cevo]]''),
# [[Cimbergum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cimbergo|Cimbergo]]''),
# [[Civitas Camunnorum]] (alia nomina: [[Civitas Belasiae]], [[Cevedatum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Cividate Camuno|Cividate Camuno]]''),
# [[Curtenum]] (alia nomina: [[Cortenum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Corteno Golgi|Corteno Golgi]]''), 
# [[Dalegnum]] (alia nomina: [[Dalignum]], [[Pons Allenius]], [[Pons Ligneus]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Ponte di Legno|Ponte di Legno]]''),
# [[Darfum]] (deinde: [[Darfum Boarium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Darfo Boario Terme|Darfo Boario Terme]]''), 
# [[Edolum]] (alia nomina: [[Edulum]] [[Idulum]] vel [[Ydulum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Edolo|Edolo]]''),
# [[Esenum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Esine|Esine]]''),
# [[Honum]] (alia nomina: [[Onum]], [[Onum Sancti Petri]], [[Honum Sancti Petri]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Ono San Pietro|Ono San Pietro]]''),
# [[Ianicum]] (vel [[Janicum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gianico|Gianico]]''),
# [[Losenum]] (alia nomina:  [[Cosenum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Losine|Losine]]''),
# [[Lotium]] (alia nomina: [[Losium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lozio|Lozio]]''),
# [[Malegnum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Malegno|Malegno]]''),
# [[Malonnum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Malonno|Malonno]]''),
# [[Monnum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Monno|Monno]]''),
# [[Niardum]] (alia nomina: [[Gnardum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Niardo|Niardo]]''),
# [[Ossemum]] (alia nomina: [[Osemum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Ossimo|Ossimo]]''),
# [[Paiscum Lovenum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Paisco Loveno|Paisco Loveno]]''),
# [[Paspardum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Paspardo|Paspardo]]''),
# [[Planum Camunnorum]] (alia nomina: [[Planum Artonearum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pian Camuno|Pian Camuno]]''),
# [[Planum Cognum]] vel [[Planum Burni et Cognum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Piancogno|Piancogno]]''),
# [[Pisoneae]]  (alia nomina: [[Pisognis]], [[Pisoneis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pisogne|Pisogne]]''),
# [[Saviorum]] (alia nomina: [[Savioris]], [[Saviori]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Saviore dell'Adamello|Saviore dell'Adamello]]''),
# [[Sellerum]] (alia nomina: [[Selarum]], [[Selerum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sellero|Sellero]]''),
# [[Sonicum]] (alia nomina:  [[Sonecum]], [[Xonicum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sonico|Sonico]]''),
# [[Themus]] (alia nomina: [[Themu]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Temù|Temù]]'')
# [[Vezia]] seu [[Veza]] (alia nomina: [[Vicia (Langobardia)|Vicia]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Vezza d'Oglio|Vezza d'Oglio]]''),
# [[Vionum]] (alia nomina: [[Vionis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Vione|Vione]]'').

Municipia [[Vallis Camunnorum]] in Provincia Bergomati sunt: [[Costa Vulpini]] seu [[Costa Volpini]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Costa Volpino|Costa Volpino]]''), [[Loverum (Provincia Bergomas)|Loverum]] (alia nomina: [[Luarrum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lovere|Lovere]]''), [[Rognum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Rogno|Rogno]]'').

* '''Sebinus Brixianus Superioris'''
Municipia Sebini Brixiani Superioris sunt:
# [[Maronum]] (alia nomina: [[Maronis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Marone (Italia)|Marone]]''),
# [[Mons Insula (Italia)|Mons Insula]] (alia nomina: [[Montinsula]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Monte Isola|Monte Isola]]''),
# [[Salis Maresini]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sale Marasino|Sale Marasino]]''),
# [[Sulzanum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sulzano|Sulzano]]''),
# [[Zonum (Provincia Brixiana)|Zonum]] (alia nomina: [[Zonis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Zone|Zone]]''),
** [[Pisoneae]] (etiam in Valle Camunnorum).

===== Municipia in Valle Sabia =====
Municipia in [[Vallis Sabia|Valle Sabia]] sunt&lt;ref&gt;[http://brixiasacra.it/PDF_Brixia_Sacra/monografie%20e%20miscellanee/BS_2007_3-4.pdf BRIXIA SACRA - MEMORIE STORICHE DELLA DIOCESI DI BRESCIA - VI. Riviera del Garda, Valle Sabbia e decreti aggiunti]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://brixiasacra.it/PDF_Brixia_Sacra/monografie%20e%20miscellanee/BS_2005_1-2.pdf BRIXIA SACRA - MEMORIE STORICHE DELLA DIOCESI DI BRESCIA - V. Valle Trompia, Pedemonte e Territorio]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.it/books?id=7nhulTLFyBQC&amp;pg=RA2-PA74&amp;lpg=RA2-PA74&amp;dq=%22Ancuzenum%22&amp;source=bl&amp;ots=o461M-N4Xm&amp;sig=jvcOW-aIVM-Yhzj54wDik3Sb2Cs&amp;hl=it&amp;sa=X&amp;ei=eBpZVJWLA4f1atKzgOAK&amp;ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=%22Ancuzenum%22&amp;f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae ...: regionis Transpadanae et Alpibus Vicinae ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius, Peter Burmann, excudit Petrus Vander Aa, 1722 - 6 pagine]&lt;/ref&gt;:

# [[Abionum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bione (Italia)|Bione]]''),
# [[Agnosinum]] (alia nomina: [[Agnosenum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Agnosine|Agnosine]]''), 
# [[Amfum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Anfo|Anfo]]''), 
# [[Bagolinum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bagolino|Bagolino]]''),
# [[Bargha]] (alia nomina: [[Bargae (Langobardia)|Bargae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Barghe|Barghe]]''),
# [[Boarnum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Vobarno|Vobarno]]''),
# [[Castum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Casto (Italia)|Casto]]''),
# [[Edrum]] seu [[Hidrum]] (alia nomina: [[Edrum Euganeorum]], [[Hildros]], [[Idrus]], [[Hydrum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Idro|Idro]]''),
# [[Gavardum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gavardo|Gavardo]]''),
# [[Goionum]] (alia nomina: [[Prevallis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Prevalle|Prevalle]]'') (''pars''), 
# [[Hanum]] (alia nomina: [[Caput Vallis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Capovalle|Capovalle]]''), 
# [[Lavinonum]] (alia nomina: [[Lavenonis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lavenone|Lavenone]]''),
# [[Muscolini]] seu [[Moscolini]] (alia nomina: [[Moscolinae]], [[Muscolinis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Muscoline|Muscoline]]'') (''pars''), 
# [[Odulum]] (alia nomina: [[Odolum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Odolo|Odolo]]''),
# [[Paitonum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Paitone|Paitone]]''), 
# [[Pertica Ima]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pertica Bassa|Pertica Bassa]]''),
# [[Pertica Summa]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pertica Alta|Pertica Alta]]''),
# [[Praeseliae]] (alia nomina: [[Preseae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Preseglie|Preseglie]]''),
# [[Provalium (Vallis Sabia)|Provalium]] (alia nomina: [[Provallium (Vallis Sabia)|Provallium]], [[Provalium Vallis Sabiae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Provaglio Val Sabbia|Provaglio Val Sabbia]]''),
# [[Sabium (Italia)|Sabium]]  (alia nomina: [[Sabium Clesis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sabbio Chiese|Sabbio Chiese]]''),
# [[Savallum]] (alia nomina: [[Mura Savalli]], [[Mura de Savallo]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Mura (Italia)|Mura]]''),
# [[Serlis]] (alia nomina: [[Serlum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Serle|Serle]]''),
# [[Trevisium]] (alia nomina: [[Tarvisium Brixianorum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Treviso Bresciano|Treviso Bresciano]]''),
# [[Valles (Italia)|Valles]] (alia nomina: [[Vallium (Langobardia)|Vallium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Vallio Terme|Vallio Terme]]''), 
# [[Vestonum]] (alia nomina: [[Vestonis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Vestone|Vestone]]''),
# [[Villa Nova (Provincia Brixiana)|Villa Nova]] (alia nomina: [[Villa Nova supra Clisem]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Villanuova sul Clisi|Villanuova sul Clisi]]''),
# [[Volcianum]] (alia nomina: [[Vulcianum]], [[Rovetum Volcianum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Roè Volciano|Roè Volciano]]'').

===== Municipia in Valle Triumplina (''Valle Trumplina'') =====
Municipia in [[Vallis Triumplina|Valle Triumplina]] sunt&lt;ref&gt;[http://brixiasacra.it/PDF_Brixia_Sacra/monografie%20e%20miscellanee/BS_2005_1-2.pdf BRIXIA SACRA - MEMORIE STORICHE DELLA DIOCESI DI BRESCIA - V - VALLE TROMPIA, PEDEMONTE E TERRITORIO]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.it/books?id=7nhulTLFyBQC&amp;pg=RA2-PA74&amp;lpg=RA2-PA74&amp;dq=%22Ancuzenum%22&amp;source=bl&amp;ots=o461M-N4Xm&amp;sig=jvcOW-aIVM-Yhzj54wDik3Sb2Cs&amp;hl=it&amp;sa=X&amp;ei=eBpZVJWLA4f1atKzgOAK&amp;ved=0CDYQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=%22Ancuzenum%22&amp;f=false Thesaurus antiquitatum et historiarum Italiae ...: regionis Transpadanae et Alpibus Vicinae ... (Google eBook) - Joannes Georgius Graevius, Peter Burmann, excudit Petrus Vander Aa, 1722 - 6 pagine]&lt;/ref&gt;:
# [[Bovenium]] (alia nomina: [[Bovegnum]],  [[Buegnum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bovegno|Bovegno]]''),
# [[Bovetium]] (alia nomina: [[Bovecium]], [[Bovezzum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Bovezzo|Bovezzo]]''),
# [[Briolum]] (alia nomina:  [[Brionis]], [[Brionum (Langobardia)|Brionum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Brione (Lombardia)|Brione]]'') (''pars''), 
# [[Caynum]] (alia nomina: [[Cainum]], [[Caiinum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Caino (Italia)|Caino]]''), 
# [[Collium (Langobardia)|Collium]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Collio (Italia)|Collio]]''), 
# [[Concesium]] (alia nomina: [[Concesum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Concesio|Concesio]]''), 
# [[Gardo (Vallis Triumplina)|Gardo]] {{victio|Gardo|onis|m}} seu [[Gardonum (Vallis Triumplina)|Gardonum]] {{victio|Gardonum|i|n}} (alia nomina: [[Gardo Vallis Triumplinae]], [[Gardonum Vallis Triumplinae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Gardone Val Trompia|Gardone Val Trompia]]''),
# [[Hirmum]] seu [[Herma (Italia)|Herma]] (alia nomina: [[Erema]], [[Irma (Italia)|Irma]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Irma (Italia)|Irma]]''), 
# [[Limesanum]] (alia nomina: [[Lumezanae]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lumezzane|Lumezzane]]''), 
# [[Lodrinum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Lodrino|Lodrino]]''), 
# [[Marchetum]] (alia nomina: [[Marchenum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Marcheno|Marcheno]]''), 
# [[Marmentinum]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Marmentino|Marmentino]]''), 
# [[Pessagium]] (alia nomina: [[Pesaciae]], [[Pedagium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Pezzaze|Pezzaze]]''), 
# [[Pollavenum]] (alia nomina: [[Polavenum]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Polaveno|Polaveno]]''), 
# [[Saretia]] (alia nomina: [[Sarecium]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Sarezzo|Sarezzo]]''), 
# [[Tabernulae (Langobardia)|Tabernulae]] (alia nomina: [[Tavernolae]], [[Tavernolae supra Mellam]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Tavernole sul Mella|Tavernole sul Mella]]''), 
# [[Villa Carsina]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Villa Carcina|Villa Carcina]]''),
** [[Navum]] (alia nomina: [[Navis (Italia)|Navis]]) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Nave (Italia)|Nave]]'') (''pars'').

=== Fines ===
==== Provinciae finitimae ====
* [[Provincia Bergomas|Bergomas]], 
* [[Provincia Cremonensis|Cremonensis]], 
* [[Provincia Mantuana|Mantuana]],
* [[Provincia Sundriensis|Sundriensis]],
* [[Libera Provincia Tridentina|Tridentina]] ([[Tridentinum-Athesia Superior/Tirolis Meridionalis]]),
* [[Provincia Veronensis|Veronensis]] ([[Venetia (regio)|Venetia]]).

== Geographia physica ==
=== Planities ===
* [[Planities Padana]]

==== Montes ====
* [[Adamellus]]

==== Valles ====
* [[Vallis Camunnorum]] et [[Vallis Camonicae]],
* [[Vallis Sabia]] (alia nomina: [[Vallis Sabina]]),
* [[Vallis Triumplina]] (alia nomina: [[Vallis Trumplina]]),
* [[Vallis Vestini]].

==== Transitūs ====
* [[Transitus Apricae]],
* [[Transitus Thonalis]],

=== Hydrographia ===
==== Flumina ====
* [[Clesis]] seu [[Clisis]],
* [[Mella]] flumen
* [[Ollius]] flumen,
* [[Tusculanus (rivus)|Tusculanus]] (''rivus''),

==== Navicula ====
* [[Naviculum Brixianum]], Italiane: ''Naviglio di Brescia'',

==== Lacūs et paludes ====
* [[Benacus lacus|Benacus]],
* [[Eridius lacus|Eridius]],
* [[Sebinus lacus|Sebinus]],
* [[Paludes Sebinenses]]

===== Insulae lacustres =====
* [[Mons Insula (Italia)|Mons Insula]] seu [[Montinsula]].
* [[Insula Benacensis]] ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Isola di Garda|Isola di Garda]]'')

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Province of Brescia|Provinciam Brixianam}}
* [https://web.archive.org/web/20110820160838/http://www3.provincia.brescia.it/ Pagina officialis] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}}

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Map of province of Brescia (region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium Provinciae Brixianae in Regione Langobardia.
&lt;/gallery&gt;

{{geo-stipula}}


{{Formula:Provinciae et Urbes metropolitanae Italiae}}

[[Categoria:Provincia Brixiana| ]]</text>
      <sha1>i27o2por5ujkfh53t37wk6azajxc5do</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pronuntiatus regionales linguae Latinae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73299</id>
    <revision>
      <id>3990711</id>
      <parentid>3977179</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7903" sha1="o85xuoac802r2losg7c3uj2ac07okva" xml:space="preserve">{{Vicificanda}}
'''Appellatio litterarum linguae Latinae aevis mediaevali et humanistico.'''

==Appellatio litterarum Italica==
Ut [[Pronuntiatus Ecclesiasticus|pronuntiatus ecclesiasticus Italicus]].

==Appellatio litterarum Gallica==
Ut [[Pronuntiatus Ecclesiasticus|pronuntiatus ecclesiasticus Italicus]], his exceptis:

:'''c''' pronuntiatur k vel s
::'''ca''' pronuntiatur ka
::'''ce''', '''cae''' et '''coe''' pronuntiatur se
::'''ci''' pronuntiatur si
::'''co''' pronuntiatur ko
::'''cu''' pronuntiatur ku

:'''g''' pronuntiatur g vel ʒ
:'''ga''' pronuntiatur ga
:'''ge''', '''gae''' et '''goe''' pronuntiatur ʒe
:'''gi''' pronuntiatur ʒi
:'''go''' pronuntiatur go
:'''gu''' pronuntiatur gu

:'''m''' pronuntiatur m (attamen in fine verbi n)

:'''qu''' pronuntiatur k (in [[Italia]] vero pronuntiatur kw)
:'''qua''' pronuntiatur ka (in Italia vero pronuntiatur kua)
:'''que''' pronuntiatur ke (pronuntiatur kue)
:'''qui''' pronuntiatur ki (pronuntiatur kui)
:'''quo''' pronuntiatur ko (pronuntiatur kuo)
:'''quu''' pronuntiatur ku (pronuntiatur kuu)

:'''v''' pronuntiatur v
:'''x''' pronuntiatur ks

==Appellatio litterarum Catalanica==
Ut [[Pronuntiatus Ecclesiasticus|pronuntiatus ecclesiasticus Italicus]], his exceptis:&lt;ref&gt;Dols, Nicolau (2004). [https://books.google.ca/books?id=Tw_GsntlOkEC ''Antoni M. Alcover. La pronúncia llatina entre catalans: estudis fonològics'']. Publicacions de l'Abadia de Montserrat. P. 16-19.&lt;/ref&gt;

:'''c''' pronuntiatur k vel s
::'''ca''' pronuntiatur ka
::'''ce''', '''cae'''  et '''coe''' pronuntiantur se
::'''ci''' pronuntiatur si
::'''co''' pronuntiatur ko
::'''cu''' pronuntiatur ku

:'''g''' pronuntiatur g vel ʒ
::'''ga''' pronuntiatur ga
::'''ge''', '''gae''' et '''goe''' pronuntiatur ʒe
::'''gi''' pronuntiatur ʒi
::'''gn''' pronuntiatur gn
::'''go''' pronuntiatur go
::'''gu''' pronuntiatur gu

:'''j''' vel '''i''' quando tanquam consonans adhibetur, pronuntiatur ʒ (e.g. ''Ihesus'' = &quot;ʒe zus)

:'''s''' pronuntiatur s ad initium vocabuli et iuxta consonantem vel z inter duas vocales (e.g. ''miserere'' = mi ze re re)
:: '''sce''' et '''sci''' pronuntiantur se et si

:'''t''' pronuntiatur t vel s
:: '''-tia''', '''-tie''', '''-tii''', '''-tio''' et '''-tiu''' pronuntiantur sia, sie, si’i, sio et siu  (e.g. ''gratia'' = 'gra sia')

==Appellatio litterarum Hispanica==
Ut [[Pronuntiatus Ecclesiasticus|pronuntiatus ecclesiasticus Italicus]], his exceptis:

:'''c''' pronuntiatur k vel θ
::'''ca''' pronuntiatur ka
::'''ce''', '''cae'''  et '''coe''' pronuntiantur θe
::'''ci''' pronuntiatur θi
::'''co''' pronuntiatur ko
::'''cu''' pronuntiatur ku

:'''g''' pronuntiatur g vel x
::'''ga''' pronuntiatur ga
::'''ge''' pronuntiatur xe
::'''gi''' pronuntiatur xi
::'''go''' pronuntiatur go
::'''gu''' pronuntiatur gu

:'''m''' pronuntiatur m (attamen in fine verbi n)

:'''qu''' pronuntiatur kw vel k (in Italia vero pronuntiatur ku)
::'''qua''' pronuntiatur kwa (in Italia vero pronuntiatur kua)
::'''que''' pronuntiatur ke (pronuntiatur kue)
::'''qui''' pronuntiatur ki (pronuntiatur kui)
::'''quo''' pronuntiatur ko (pronuntiatur kuo)
::'''quu''' pronuntiatur ku (pronuntiatur kuu)

:'''v''' pronuntiatur b
:'''x''' pronuntiatur ks
:'''z''' pronuntiatur θ

==Appellatio litterarum Germanica==
Ut [[Pronuntiatus Ecclesiasticus|pronuntiatus ecclesiasticus Italicus]], his exceptis:

:'''ae''' pronuntiatur ɛ
:'''oe''' pronuntiatur ø

:'''c''' pronuntiatur k seu ts
::'''ca''' pronuntiatur ka
::'''ce''', '''cae'''  et '''coe''' pronuntiantur tse
::'''ci''' pronuntiatur tsi
::'''co''' pronuntiatur ko
::'''cu''' pronuntiatur ku

:'''g''' pronuntiatur semper g
:'''h''' pronuntiatur h

:'''qu''' pronuntiatur kv

:'''s''' pronuntiatur s vel z

:'''z''' pronuntiatur ts

==Appellatio litterarum Russica==
Ut Pronunciatio Germanica, his exceptis:

:'''z''' pronuntiatur z

==Appellatio litterarum Hungarica==
Ut [[Pronuntiatus Ecclesiasticus|pronuntiatus ecclesisaticus Italicus]], his exceptis.

: '''ae''' pronuntiantur similiter ac [[Lingua Hungarica|Hungarice]] é.
: '''oe''' pronuntiantur similiter ac Hungarice é/ø.

: '''c''' pronuntiatur k seu ts
:: '''ca, co, cu''' pronuntiantur ka, ko, ku.
:: '''ce, ci, cy, cae, coe''' pronuntiantur similiter ac Hungarice ce, ci, ci, cé, cé.
:'''g''' pronuntiatur semper g.
:'''h''' pronuntiatur h.

:'''qu''' pronuntiatur kv.

:'''s''' pronuntiatur s vel z.

:'''z''' pronuntiatur semper similiter ac Hungarice z, vel dz.

==Appellatio litterarum Lituanica==
Ut pronuntiatio Germanica, his exceptis:

:'''ae''' pronuntiatur ut ė Lituanicum
:'''oe''' pronuntiatur ut ė Lituanicum

:'''qu''' pronuntiatur kv (sed nonnulli iuniores pronuntiant kw more Anglico)

:'''s''' pronuntiatur s vel, inter vocales posita, praecipue ante syllabam accentum gerentem, ut z

:'''z''' pronuntiatur z

==Appellatio litterarum Anglica==
Nonnulli qui musicae student compositorum Anglicorum aevi [[Renascentia]]e (e.g. [[Gulielmus Byrd|Gulielmi Byrd]], [[Thomas Tallis|Thomae Tallis]]) alium suggesserunt pronuntiatum quem eo tempore adhiberi opinantur:

Ut [[Pronuntiatus Ecclesiasticus|pronuntiatus ecclesiasticus Italicus]], his exceptis:

:'''c''' pronuntiatur k vel s
::'''ca''' pronuntiatur ka
::'''ce''', '''cae'''  et '''coe''' pronuntiantur se
::'''ci''' pronuntiatur si 
::'''co''' pronuntiatur ko
::'''cu''' pronuntiatur ku
:: '''-cce''' et '''-cci''' pronuntiantur kse et ksi (e.g. ‘’ecce’’ = ‘’”ekse”’’)

:'''g''' pronuntiatur g vel ʒ vel ŋ
::'''ga''' pronuntiatur ga
::'''ge''', '''gae''' et '''goe''' pronuntiantur ʒe
::'''gi''' pronuntiatur ʒi 
::'''go''' pronuntiatur go
::'''gu''' pronuntiatur gu
::'''gn''' pronuntiatur ŋn (e.g. &quot;agnus&quot; = ''&quot;aŋnus&quot;''

:'''j''' vel '''i''' quando tanquam consonans adhibetur, pronuntiatur dʒ (e.g. ''Ihesus'' = &quot;dʒe zus)

:'''s''' pronuntiatur s ad initium vocabuli et iuxta consonantem vel z inter duas vocales (e.g. ''miserere'' = mi ze re re)
:: '''sce''' et '''sci''' pronuntiantur sse et ssi 

:'''t''' pronuntiatur t vel s
:: '''-tia''', '''-tie''', '''-tii''', '''-tio''' et '''-tiu''' pronuntiantur sia, sie, si’i, sio et siu  (e.g. ''gratia'' = 'gra sia')

==Appellatio litterarum Polonica==
Ut [[Pronuntiatus Ecclesiasticus|pronuntiatus ecclesiasticus Italicus]], his exceptis&lt;ref&gt;O. Jurewicz et al.: Język łaciński dla lektoratów szkół wyższych, 1983, Varsovia, PWN&lt;/ref&gt;:

:'''ae''' pronuntiatur ɛ
:'''oe''' pronuntiatur ɛ

:'''c''' pronuntiatur k seu ts
::'''ca''' pronuntiatur ka
::'''ce''', '''cae'''  et '''coe''' pronuntiantur tse
::'''ci''' pronuntiatur tsi
::'''co''' pronuntiatur ko
::'''cu''' pronuntiatur ku
::'''cc''' ante e, i, y, ae et oe pronuntiatur kts
::'''sc''' ante  e, i, y, ae et oe pronuntiatur sts

:'''g''' pronuntiatur semper g
:'''h''' pronuntiatur x

:'''qu''' pronuntiatur kv
:'''ngu''' pronuntiatur ngv

:'''s''' pronuntiatur semper s 

:'''z''' pronuntiatur semper z


== Appellatio litterarum Graeca ==
Ut Pronuntiatio Germanica, plerumque his exceptis&lt;ref&gt;http://e-library.iep.edu.gr/iep/collection/browse/item.html?code=01-17206&amp;tab=01&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://e-library.iep.edu.gr/iep/collection/browse/item.html?code=01-17732&amp;tab=01&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-C133/597/3935,17465/ {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://e-library.iep.edu.gr/iep/collection/browse/item.html?code=01-18485&amp;tab=01 http://e-library.iep.edu.gr/iep/collection/browse/item.html?code=]&lt;/ref&gt;:

:'''oe''' pronuntiatur ɛ
:'''c''' pronuntiatur semper k
:'''ch''' pronuntiatur aut kʰ aut x aut ç
:'''gu''' pronuntiatur gv
:'''sc''' pronuntiatur semper sk
:'''gn''' pronuntiatur semper gn
:'''h''' pronuntiatur aut h aut x
:'''ti''' pronuntiatur semper ti
:'''z''' pronuntiatur aut dz aut ts aut z

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{ling-stipula}}

[[Categoria:Lingua Latina]]
[[Categoria:Pronuntiatus]]</text>
      <sha1>o85xuoac802r2losg7c3uj2ac07okva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proelium Castelli Sumter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75663</id>
    <revision>
      <id>3990709</id>
      <parentid>3965032</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22302" sha1="8gmro01d3wr93jsp8ydaxecg1yjgeyy" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Bombardment of Fort Sumter, 1861.png|thumb|350px|''Verberatio Castelli Sumter'' (1861) a Georgio Eduardo Perine (1837–1885) picta.]]

{{res|Proelium Castelli Sumter}} ([[12 Aprilis|12]]–[[13 Aprilis]] [[1861]]) fuit verberatio deditioque [[Castellum Sumter|Castelli Sumter]] in sinu ante [[Carolopolis (Carolina Meridionalis)|Carolopolim]] [[Carolina Meridionalis|Carolinae Meridionalis]] siti, proelium quod [[Bellum Civile Americanum]] coepit.

== Scena ==&lt;!--Anglice: Background--&gt;
Carolina Meridionalis [[secessio]]nem ex [[Unio (CFA)|Unione]] brevi post victoriam [[Abraham Lincoln|Abrahami Lincoln]] in [[Comitia praesidentialia Civitatum Foederatarum anni 1860|Comitiis presidentialibus Civitatus Foederatarum anni 1860]] declaravit, et ante mensem Februarium [[1861]], sex plures civitates Meridionales declarationes similes fecerant. Die [[7 Februarii]], hae septem civitates scriptam pro [[Civitates Confoederatae Americae|Civitatibus Confoederatis Americae]] constitutionem ad tempus sanxerunt et eius caput [[Mons Gomerici (Alabama)|Montis Gomerici]] [[Alabama]]e instituerunt. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Conventus Pacis anni 1861||en|qid=Q7157355}} ut discrimen dissolveretur [[Vasintonia]]e convenit, sed negotium male gessit. [[Iacobus Buchanan|Praeses Buchanan]], legationem dimittens, mollestias in Carolina Meridionali recusavit, sed responsum militarem non fecit, quamquam auxilium [[Castellum Sumter|Castelli Sumter]] ex navi ''[[Stella Occidentis]]'' ([[Anglice]]: ''Star of the West'') suppeditare conatus est, quae [[navis]], a copiis Carolinae Meridionalis verberata, antequam ad [[castellum]] advenire potuerat reverta est (McPherson 1988:234–266). 

Die [[4 Martii]] [[1861]], Lincoln inauguratus est [[Praeses Civitatum Foederatarum Americae|praeses]]. In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Oratio aditiali Lincoln prima|oratione aditiali|en|qid=Q4668991}}, arguit propositum Constitutionis Civitatum Foederatarum fuisse “ut {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Praeambulum Constitutionis Civitatum Foederatarum|perfectiorem unionem|en|qid=Q2407534}} formaretur” quam unio ab {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Articula Confoederationis|Articulis Confoederationis|en|qid=Q493620}} instituta, quae plane fuit perpetua; ergo Constitutio quoque necesse fuit perpetua. Rogavit num Constitutio, si pactum esset simplex, postularet omnes partes concinere ea rescindi, et pronuntiavit quaelibet [[secessio]]nis edicta “legitime inrita.”&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070817013208/http://www.yale.edu/lawweb/avalon/presiden/inaug/lincoln1.htm First Inaugural Address of Abraham Lincoln, Monday, March 4, 1861].&lt;/ref&gt; Etiam dixit se in animo non habere civitates Meridianas invadere, nec in animo habere [[servitus|servitutem]] finire in civitatibus ubi iam erat [[lex|legitima]], sed se viribus uti ad tenendam proprietatem foederalem perpetuo. Peroratio [[homo|homines]] imploravit ut vincula Unionis redintegrarentur.&lt;ref&gt;Abraham Lincoln, Prima Oratio Inauguralis, 4 Martii 1861.&lt;/ref&gt;

Confoederatio legatos [[Vasingtonia (D.C.)|Vasintoniam]] misit qui fidem interposuerunt ut Meridionalis pro proprietatibus Foederatis pecuniam repraesentaret et foedus pacis cum Civitatibus Foederatis iceret; Lincoln autem conloquium cum negotiatoribus Confoederatis reiecit.&lt;!-- on the grounds that the Confederacy was not a legitimate government, and that making any treaty with it would be tantamount to recognition of it as a sovereign government; [[Secretarius Civitatis (CFA)|Secretarius autem Civitatis]] [[Gulielmus H. Seward]] engaged in unauthorized and indirect negotiations that failed (Potter 1976:572-573).--&gt;

== Obsidio et negotia politica ==
[[Fasciculus:Fort sumter harpers weekly 02 retouched.jpg|thumb|Castellum Sumter ante proelium]]

Sex dies postquam Carolina Meridionalis secesserat, [[Exercitus CFA|Exercitus Civitatum Foederatarum]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Maior (exercitus)|Maior|en|qid=Q983927}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Anderson (miles)|Robertus Anderson|en|qid=Q472131}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Castellum Moultrie||en|qid=Q1438645}} reliquit, quod defendi non potuit, et eius octoginta quinque milites, legiones {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Primae copiae contraëreae Civitatum Foederatarum Americae, legio E|E|en|qid=Q28401724}} et H {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Primae copiae contraëreae Civitatum Foederatarum Americae|Primorum Civitatum Foederatarum Tormentorum|en|qid=Q4596088}} ([[Anglice]]: ''First U.S. Artillery'')&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100725173821/http://www.usregulars.com/usartillery/1us_art.html History of the 1st U.S. Artillery, Major William, 1st U.S. Artillery, Haskin, 1896].&lt;/ref&gt;, ad Castellum Sumter clam intromisit. Is priori autumno nominatus erat dux praesidii Carolopolitis propter auctus acerbitatis, et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Winfield Scott||en|qid=Q354759}}, eo tempore {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Imperator Exercitus CFA|imperator|en|qid=Q2608441}} Exercitus Civitatum Foederatarum, eum in fidem receperat.&lt;!-- he was thought more capable of handling a crisis than the garrison's previous commander.--&gt; Per autumnum, duces Carolinae Meridionalis habebant secessionem expropriatioque munimentorum Foederatorum in sinu esse inevitabiles. Acerbitate augente, aquae circa castellum—intus in civitate quae rite erat pars Civitatum Foederatarum situm—tam similes erant &lt;!--increasingly--&gt; [[obsidio]]nis quam duces Carolinae Meridionalis naves&lt;!--picket ships--&gt; ibi disposuerunt ut actiones copiarum custodirent et volentiam Foederatis minitati sunt cum quadraginta scopula&lt;!--rifles--&gt; ex urbano {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|armamentarium|armamentario|en|qid=Q81669}} Foederato ad unum castellorum in portu translata sunt.

Multa munimenta in portu constructa erant cum Castellum Sumter et Castellum Moultrie. Horum munimentorum, Castellum Moultrie, veterrimum, fuit praetorium praesidium; id autem designatum erat tantum suggestus [[canno]]num quae portum defenderent, et suae defensiones contra oppugationes terrenas erant tenues: per discrimen, diurna Carolopolitis memorabant congeries harenae&lt;!--sand dunes--&gt; tam contra valla auxisse quam milites muros facile scandere poterant.&lt;!-- When the garrison began clearing away the dunes, the papers objected. Fort Sumter, by contrast, dominated the entrance to Charleston Harbor and was thought to be one of the strongest fortresses in the world once its construction was completed; in the autumn of 1860 work was nearly done, but the fortress was thus far garrisoned by a single soldier, who functioned as a lighthouse keeper; however, it was much stronger than Fort Moultrie, and its location on a sandbar prevented the sort of land assault to which Fort Moultrie was vulnerable.--&gt;
[[Fasciculus:Fort Sumter model 149306.jpg|thumb|left|Exemplum Castelli Sumter ut videbatur anno 1861 ante oppugnationem]]

Nocte [[26 Decembris]] [[1860]], Anderson [[canno]]nes Castelli Moultrie destruxit et eius imperium ad Castellum Sumter transtulit. Duces Carolinae Meridionalis hoc negotium habentes foedus ruptum, poposcerunt castellum relictum. Tirones ex {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Arx (collegium)|Arce|en|qid=Q1806300}}, collegio militari, eo tempore soli verberatores exercitati ([[Anglice]]: ''trained artillerists'') in militia Carolinae Meridionalis, tormenta iaculati sunt.&lt;!--

Following the formation of the [[Confederate States of America|Confederacy]] in early February, there was some internal debate among the secessionists as to whether the capture of the fort was rightly a matter for the State of South Carolina or the newly declared national government in [[Montgomery, Alabama]]. South Carolina Governor [[Francis W. Pickens]] was among the [[states' rights]] advocates who felt that all of the property in Charleston harbor had reverted to South Carolina upon that state's secession as an independent commonwealth. This debate ran alongside another discussion as to how aggressively the properties—including Forts Sumter and Pickens—should be obtained. [[Jefferson Davis]], like his counterpart in [[Vasintonia]], preferred that his side not be seen as the aggressor. Both sides believed that the first side to use force would lose precious political support in the border states, whose allegiance was undetermined; prior to Lincoln's inauguration on March 4, five states had voted ''against'' [[secessio]]n, including [[Virginia]], and Lincoln openly offered to evacuate Fort Sumter if it would guarantee Virginia's loyalty (Detzer 2001:212). When asked about that offer, Lincoln commented, “A state for a fort is no bad business.”&lt;/ref&gt; In March, [[Brigadier General (CSA)|Brig. Gen.]] [[P.G.T. Beauregard]] took command of South Carolina forces in Charleston; on March 1, Davis had appointed him the first [[General|general officer]] in the armed forces of the new Confederacy (Eicher 2001:810), specifically to take command of the siege. Beauregard made repeated demands that the Union force either surrender or withdraw and took steps to ensure that no supplies from the city were available to the defenders, whose food was running out. He also increased drills amongst the South Carolina [[militia]], training them to operate the guns they manned. Anderson had been Beauregard's artillery instructor apud [[Militaris Civitatum Foederatarum Academia|Promontorium Occidentalem]]; ei had been especially close, and Beauregard had become Anderson's assistant after graduation. Both sides spent the month of March drilling and improving their fortifications to the best of their abilities.--&gt;

Ante diem [[4 Aprilis]] [[1861]], Lincoln,&lt;!--discovering that supplies in the fort were shorter than he had previously known, and--&gt; credens expeditionem suppeditationis fieri potesse, iussit naves mercatorias a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Classis CFA|Classi Civitatum Foederatarum|en|qid=Q11220}} Carolopolitem deduci. Die [[6 Aprilis]], ipse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Franciscus Wilkinson Pickens|Franciscum W. Pickens|en|qid=Q362186}} Gubernatorem Carolinae Meridinae monuit sic: “Conatus Castelli Sumter solum alimentis suppeditati fiet, et si conatus non resistetur, nullam operam dabitur ut homines, arma, vel ammunitio comprehendantur, casu oppugnationis munimenti excepto.”

Penes &lt;!--In response,--&gt; quos summa rerum Confoederationis erat, in [[Mons Gomerici (Alabama)|Montem Gomerici]] conventi, die [[9 Aprilis]] constituerunt Castellum Sumpter verberari ut se dedi fiat ante adventum classis quae auxilium ferebat. Solum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Robertus Toombs||en|qid=Q1970615}}, Confoederationis Secretarius Civitatis, iudicium opposuit: habetur dixisse ad [[Jefferson Davis]] oppugnationem “nobis amittere omnem in Septentrionalibus amicum.” Inquit: “Nidum petulanter feribitis crabronum. . . . Legiones nunc quietae effundebuntur et nos ad mortem pungent. Non est necessarium. Id nos malos facit. Id est exitiale” (Ward, Burns, et Burns 1990:38).

Confoederationis Secretarius Belli per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|telegramma||en|qid=Q1522225}} iussit Beauregard, si esset certus castellum vi suppeditari: “Statim deductionem militum de castello posces, et hac postulatione recusata, quocunque modo quem eligas, fac ut eum expugnes.” Beauregard legatos ad Castellum Sumter die [[11 Aprilis]] misit, qui castelli deditionem poposcerunt. Anderson recusavit, quamquam habetur dixisse: “Homines, si vos castellum circa nos non perfringitis, fame post paucos dies conficimur.”&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130923011635/http://www.cr.nps.gov/history/online_books/hh/12/hh12f.htm ''The Confederates Demand Fort Sumter's Evacuation,'' National Park Service historical handbook]&lt;/ref&gt;

== Verberatio ==
[[Fasciculus:Confederate Batteries 2.jpg|thumb|Verberatio castelli a [[miles|militibus]] Confoederatis facta.]]
Disceptationes post mediam noctem erant futiles. Hora 3:20 ante meridiem, die [[12 Aprilis]] [[1861]], legati Confoederationis Anderson nuntiaverunt se una hora posthac castellum verberare incipere. Hora 4:30 a.m., singula testa mortaria ([[Anglice]]: ''mortar shell''), ex Castello Johnson emissa, super Castellum Sumter dirupta est—signum initii verberationis et belli. Mox quadraginta tres cannones et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|mortarium (arma)|mortaria|en|qid=Q417132}}&lt;!--{{MLAL ref|mortar|220|.cnst mortar}}--&gt; in Castello Moultrie, Castello Johnson, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tormenta Innans Portus Carolopolitis|Tormentis Innantes Portus Carolopolitis}}, et Puncto Cummings castellum verberabant. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Edmundus Ruffin||en|qid=Q3048129}}, secessionista notabilis, qui Carolopolitem iverat ut belli initio praesens esset, prima tela ad Sumter emisit post teli signum iactum.&lt;!-- Anderson withheld his fire until 7:00 a.m., when [[Capitaneus (Exercitus CFA)|Capitaneus]]{{dubsig}} [[Abner Doubleday]] fired a shot at the Ironclad Battery at Cummings Point. But there was little Anderson could do with his sexaginta cannonis; he deliberately avoided using guns that were situated in the fort where casualties were likely. The fort's best cannons were mounted on the uppermost of its three tiers, where his troops were most exposed to enemy fire. The fort had been designed to hold out against a naval assault, and naval warships of the time did not mount guns capable of elevating to fire over the walls of the fort; however, the land-based cannons manned by the South Carolina militia were capable of landing such indirect fire on Fort Sumter. Fort Sumter's praesidium could safely fire the guns only on the lower levels, which themselves, by virtue of being in stone emplacements, were largely incapable of indirect fire that could seriously threaten Fort Moultrie. Praeterea, quamquam Foederati had moved as much of their supplies to Fort Sumter as they could manage, the fort was low on ammunition, and was nearly out at the end of the 34-hour bombardment.--&gt; Verberatio Castelli Sumter ex tormentis circa portum habitatores Carolopolitis expergefecit, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Maria Chesnut||en|qid=Q440043}} diarista non exclusa, qui in obscuritate ante primam lucem observabant dum testae arcus super aquam faciebant et intra castellum dirumpebant.&lt;ref&gt;Chesnut, n.p.&lt;/ref&gt; Durabat verberatio per noctem usque tempus matutinum, cum, testa habitationem praefectorum percussens, incendium inflammavit quod armamentarium praecipuum in discrimen adduxit.

== Deditio ==
[[Fasciculus:US 33 Star Fort Sumter Flag.svg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vexillum Castelli Sumter||en|qid=Q5472158}}]]
[[Fasciculus:Fort Sumter telegram.jpg|left|thumb|200px|Telegramma a Roberto Anderson misum quod deditionem Castelli Sumter nuntiavit.]]
Medius castelli longurius vexilli&lt;!--flagpole--&gt; etiam cecidit. Dum vexillum deerat, antequam praesidium longurium subitarium tollere posset, nuntii Confoederati advenerunt ut rogent num vexillum deditione demittum fuisset.

Anderson indutias postulavit hora 2:00 p.m. proximo die, [[13 Aprilis]] [[1861]].&lt;!-- Terms for the garrison's withdrawal were settled by that evening and the Union garrison surrendered the fort to Confederate personnel at 2:30 p.m., April 14. No one from either side was killed during the bombardment, with only five Union and four Confederate soldiers severely injured.--&gt; Per decoram vexillo Civitatum Foederatarum salutationem centum cannonum—solam Anderson condicionem deditionis—congeries testarum scintillá diruperunt et unum militem, Privatum Danielem Hough, confestim necavit et reliquos cannonarios graviter vulneravit, unum, Privatum Eduardum Galloway, mortifero vulnere; hi erant primi belli mortui (Eicher 200:41). Salutatio finita est post quinquaginta tela. Galloway et alius cannonarius vulneratus ad valetudinarium Carolopolitis misi sunt, ubi Galloway mortuus est. Alius miles convaluit et deinde in Septentrionales misus est sine permutatione. Copiae Unionis ducti sunt in navem Confoederatam vapore propulsam, ubi pernoctabant et super quem matutino tempore translati sunt ad ''Baltic,'' Unionis vapore propulsam navem, quae extra pulvinum&lt;!--bar, sandbar--&gt; portus manebat (Ripley 1992:20). Milites, cum [[mulier]]ibus et liberis tuto translati sunt ad territorium Unionis a classi Foederata cuius adventus exspectatus sicut classis suppeditans oppugnationem subiecerat. Anderson ipse {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vexillum Castelli Sumter||en|qid=Q5472158}} in Septentriones rettulit, ubi id celebre factum est signum proelii et Unionis adiutoribus res restitutionis.&lt;!--rallying point--&gt;

== Exitus ==
[[Fasciculus:Fort sumter 1861.jpg|thumb|left|Vexillum Confoederatum in Castello Sumter post deditionem anni 1861 fluitat.]]
[[Fasciculus:FortSumter1865.jpg|thumb|350px|Castellum Sumter anno 1863]]
Verberatio Castelli Sumter fuit prima Belli Civilis Americani pugna militaris. Post deditionem, Septentrionales postulationem Lincoln libenter accipiebant ut omnes civitates voluntarios mittant ad castella iterum capienda (Burgess 1901:173) et Unionem conservandam.&lt;!-- With the scale of the rebellion apparently small so far,--&gt; Lincoln septuaginta quinque milia voluntariorum pro diebus novaginta poposcit (McPherson 1988:274). Nonnullos menses ante, gubernatores Septentrionales cives ad hostem propulsandum armatos exercuerant; proximo die, copias mittere coeperunt (Schouler 1868:35). Bellum quattuor annos perdurabat, et reapse finivit mense Aprili [[1865]], post deditionem Ducis [[Robertus Eduardus Lee|Roberti E. Lee]] [[Exercitus Virginiae Septentrionalis]]. Portus Carolopolitis in manibus Confoederationis omne per bellum manebat, gravis in navali Unionis obsidione rima. Copiae Unionis castellum ceperunt statim post deditionem Lee et lapsum Confoederationis.

Die [[14 Aprilis]] [[1865]], quartus festus dies anniversarius post {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vexillum Castelli Sumter|vexillum castelli|en|qid=Q5472158}} in deditione demisum est, Anderson, tum maior generalis,{{dubsig}} quamquam aegrotus et in vitá privatá (Eicher 2001:834), eum super castellum iterum elevavit. Duo [[canno]]nes in Castello Sumter adhibiti {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Universitas Civitatis Ludovicianae|Universitati Civitatis Ludovicianae|en|qid=Q1521725}} deinde dati sunt a Duce [[Gulielmus Tecumseh Sherman|Gulielmo Tecumseh Sherman]], qui ante belli initium fuerat [[universitas|universitatis]] praeses.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120327092445/http://appl003.lsu.edu/artsci/milscience.nsf/%24Content/Unit%2BHistory?OpenDocument Louisiana State University Army ROTC unit history].&lt;/ref&gt;

== Bibliographia ==
* Burgess, John Williams. [[1901]]. ''[http://books.google.com/books?id=qNs9h5pEpisC&amp;printsec=titlepage&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0#PPP5,M1 The Civil War and the Constitution, 1859-1865].'' C. Scribner's Sons.
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Maria Chesnut|Chesnut, Maria|en|qid=Q440043}}. [[1905]]. [https://web.archive.org/web/20050529081116/http://docsouth.unc.edu/chesnut/maryches.html ''Diary of Mary Chesnut'']. D. Appleton and Company.
* Detzer, David. [[2001]]. ''Allegiance: Fort Sumter, Charleston, and the Beginning of the Civil War.'' Harcourt. ISBN 0-15-100641-5.
* [[David J. Eicher|Eicher, David J.]]. [[2001]]. ''[http://books.google.com/books?id=1p94XzYASDAC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0#PPP1,M1 The Longest Night: A Military History of the Civil War].'' Simon &amp; Schuster. ISBN 0-684-84944-5.
* Eicher, John H., et David J. Eicher. [[2001]]. ''[http://books.google.com/books?id=Fs0Ajlnjl6AC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0#PPP1,M1 Civil War High Commands].'' Stanford University Press. ISBN 0-8047-3641-3.
* Hendrickson, Robert. [[1996]]. ''Sumter: The First Day of the Civil War.'' Promontory Press. ISBN 0-88394-095-7.
* Klein, Maury. [[1997]]. ''Days of Defiance: Sumter, Secession and the Coming of the Civil War.'' Alfred A. Knopf. ISBN 0-679-44747-4.
* Ripley, Warren. [[1992]]. “War's First Death Accidental.” In ''The Civil War at Charleston,'' editus ab Arthur M. Wilcox et Warren Ripley, p. 20. Ed sexto decimo. Evening-Post Publishing Co.
* Schouler, Gulielmus Schouler. [[1868]]. [http://books.google.com/books?vid=ISBN1582180016&amp;id=ub8cqVKoXwgC&amp;pg=PA35&amp;lpg=PA34&amp;vq=baltimore&amp;dq=schouler+massachusetts+civil&amp;sig=g5za9rXjH9ttx1vzmWNN39F3YFQ ''Massachusetts in the Civil War''].
* UK History Channel. N.d. “The American Civil War.”
* Ward, Geoffrey C., Ric Burns, et Ken Burns. [[1990]]. ''The Civil War: An Illustrated History.'' Alfred A. Knopf. ISBN 978-0-394-56285-8.
 
== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fort Sumter}}
* [https://web.archive.org/web/20101010143639/http://www.nps.gov/fosu/ Nationale Castelli Sumter Monumentum]
* [https://web.archive.org/web/20140413190133/http://www.nps.gov/history/history/online_books/hh/12/index.htm National Park Service Historical Handbook]
* [https://web.archive.org/web/20090812103324/http://www.tulane.edu/~sumter/index.html Discrimen apud Castellum Fort Sumter]
* [http://www.civilwarhome.com/CMHsumter.htm Details of requests for surrender prior to the battle]
* [http://www.civilwarhome.com/sumterownership.htm Discussion of transfer of federal property within state boundaries]
* [https://web.archive.org/web/20110324202211/http://www.cr.nps.gov/hps/abpp/battles/sc001.htm National Park Service battle description]
{{Bellum 1861 Civile}}

{{Appendicula de hac pagina|
{{Nuntium de pagina mensis|6|2026}}
}}

[[Categoria:Carolina Meridionalis in Bello Civili Americano]]
[[Categoria:Carolopolis (Carolina Meridionalis)]]
[[Categoria:Discrimen secessionis annorum 1860 et 1861]]
[[Categoria:Obsessiones Belli Civilis Americani]]
[[Categoria:Proelia Belli Civilis Americani]]
[[Categoria:Victoriae Confoederatae Belli Civilis Americani|Castellum Sumter]]
[[Categoria:1861]]</text>
      <sha1>8gmro01d3wr93jsp8ydaxecg1yjgeyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vetus Pons Septentrionalis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77105</id>
    <revision>
      <id>3990940</id>
      <parentid>3740047</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7039" sha1="0sn3rh0bah8knzb2u2amksl2wqnse59" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Old North Bridge, Concord, Massachusetts, July 2005.JPG|thumb|400px|Vetus Pons Septentrionalis sicut fuit anno [[1775]], iterum aedificatus anno [[1956]]]]
'''Vetus Pons Septentrionalis,''' vel simpliciter '''Pons Septentrionalis''' (Wilson 2000:145) in [[Concordia Flumen|Concordia Flumine]] [[Concordia (Massachusetta)|Concordiae]] [[Massachusetta]]e factus, est historicus [[Pugna Concordiensis|Pugnae Concordiensis]] situs, magni momenti primo [[Bellum Libertatis Americae|Belli Libertatis Americae]] die.

[[Pons]], a Monument Street Concordiae patens, ripas Concordiae Fluminis iungit 0.5 milia passum ad septentriones et orientem ab initio Concordiae Fluminis apud confluentiam [[Assabet Flumen|Assabet Fluminis]] et [[Sudbury Flumen|Sudbury Fluminis]] iuxta Egg Rock.

== Pugna ==
Quinque manipuli [[Minutemen (militia)|Minutemen]]{{dubsig}} et quinque manipuli inaequales non Minutemen cum incurrentibus aliorum civium gregibus hunc collem occupabant, in summa circa quattuor centum, qui consistebant contra [[Britanniarum Regnum|Britannicos]] manipulos peditatus levis ex quarto, decimo, et quadragensimo tertio legionibus a Gulielmo Laurie Centurione ductis, in summa circa 90–95 milites.

== Celebratio loci ==
[[Fasciculus:Minute Man, Daniel Chester French, Concord MA.jpg|thumb|''[[Minutemen (militia)|The Minute Man]],'' statua [[Concordia (Massachusetta)|Concordiae]] [[Massachusetta]]e a [[Daniel Chester French|Daniele Chester French]] sculpta, prope Veterem Pontem Septentrionalem super occidentalem [[Concordia Flumen|Concordiae Fluminis]] ripam stat, ad pontem aspiciens.]]

Primus Pons Septentrionalis ab oppido Concordia ante 1793 dirutus est.&lt;!--because its use as a bridge had become impractical; a new bridge was erected a few hundred yards away (Wilson 2000:145–147). The bridge was rebuilt multiple times in 1875, 1889, and 1909. The current replica was built in 1956 (Wilson 2000:145) and was based on drawings of the bridge built in the 1760s. The bridge was restored anno 2005.&lt;ref&gt;[http://www.nps.gov/archive/mima/north-bridge-questions.htm North Bridge Questions.]&lt;/ref&gt; --&gt;

Anno [[1836]], nullo ponte in situ exstante, cives Concordiae [[obeliscus|obeliscum]] commemorativum in orienti amnis ripa, regione medio oppido proxima, erexerunt. [[Dies Libertatis|Die Libertatis]], [[4 Iulii]] [[1837]], obeliscus celebratus est—res cui [[Radulphus Waldo Emerson]] &quot;[[Hymnus Concordiensis|Hymnum Concordiensem]]&quot; composuit. Primus et notissimus ex poematis quattuor versuum seriebus est:
:By the rude bridge that arched the flood,
:Their flag to April's breeze unfurled,
:Here once the embattled farmers stood
:And fired the shot heard round the world.

Haec versuum series in fundamento statuae ''Minute Man,'' a [[Daniel Chester French|Daniele Chester Frenche]] sculptae, inscripta est.&lt;!-- The statue, which stands on a 7-foot tall [[granite]] pedestal, was cast in the Ames Foundry in [[Chicopee, Massachusetts]] and was made from seven [[American Civil War]] cannon donated for the project by Congress. The statue, and the 1875 replica of the bridge, were dedicated at a centennial recognition of the original battle on [[April 19]], [[1875]] (Wilson 2000:147) --&gt;

[[Iacobus Russell Lowell]], poeta Americanus, poema &quot;Lines&quot; ([[1849]]) composuit de sepulchris duorum ex tribus militibus Britannicis qui apud pontem ceciderunt:
:Two graves are here: to mark the place,
:At head and foot, an unhewn stone,
:O'er which the herald lichens trace
:The blazon of Oblivion.

Anno [[1910]], incolae Concordiae signum ad sepulcra designanda posuerunt, sed alios ex poemate versus&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080616043341/http://www.nps.gov/archive/mima/NorthBridge%20Restoration.html [Sine titulo].]&lt;/ref&gt; sic adhibuerunt:
::Grave of British Soldiers
:They came three thousand miles and died,
:to keep the past upon its throne:
:Unheard, beyond the ocean tide,
:their English Mother made her moan.
::April 19, 1775

Hoc sepulcrum iuxta murum lapideum prope orientalem pontis terminum iacet.&lt;!--

The site is now part of the [[Minute_Man_National_Historical_Park|Minute Man National Historic Park]] of the [[National Park Service]], an extremely popular tourist destination.

To the northwest of the bridge is Punkatasset Hill where the colonial miltias watched the British forces at the bridge.  A mansion was built there in 1911 by Stedman Buttrick, a great great grandson of Major John Buttrick who led the colonial forces to the bridge when they were fired upon by the British.&lt;ref&gt;Colonel James Barrett was in charge of all the colonial forces at the hill. He chose Major Buttrick to lead the units advancing to the bridge. [[Lt. Col. John Robinson]] from Westford joined this contigent but deferred command to Buttrick. Captain [[Isaac Davis]] commanded the Minuteman company from Acton that was at the vangard of the colonial's march.&lt;/ref&gt; The mansion and what remains of its once extensive flower garden is now owned by the National Park Service, which uses the building for a visitor center and administrative offices.

[[The Old Manse]], Emerson's ancestral home and later residence of writer [[Nathaniel Hawthorne]], is immediately adjacent to the North Bridge. Just 0.7 miles downstream from the bridge is a portion of the [[Great Meadows National Wildlife Refuge]], an outstanding [[New England]] [[birdwatching]] location with a trail.

==Other==
The Old North Bridge was the inspiration for one of the leading private investment firms located in Massachusetts, [http://northbridge.com/ North Bridge Venture Partners].

The bridge was also the inspiration for a bridge in [[Walt Disney World]]'s [[Magic Kingdom]], specifically the bridge leading from the hub in front of [[Cinderella Castle]] to the area celebrating American independence called [[Liberty Square (Magic Kingdom)|Liberty Square]]. --&gt;

{{NexInt}}
[[Fasciculus:Old North Bridge.jpg|thumb|left|250px|Vetus Pons Septentrionalis sicut fuit anno [[1775]], iterum aedificatus anno [[1956]]]]
[[Fasciculus:The Old Manse (view from Concord River), Concord, Massachusetts.JPG|thumb|225px|[[The Old Manse]], a latere [[Concordia Flumen|Concordiae Fluminis]] visum.]]
* [[Minute Man National Historical Park]]
* [[The Old Manse]]
* [[Tela circa orbem terrarum audita]]

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==
* Wilson, Susan. [[2000]]. ''Literary Trail of Greater Boston.'' Bostoniae: Houghton Mifflin Company. ISBN 0-618-05013-2.

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20080616043341/http://www.nps.gov/archive/mima/NorthBridge%20Restoration.html Brevis Pontis Septentrionalis Concordiae Historia]
* [https://web.archive.org/web/20080617215728/http://www.concordma.com/magazine/nov98/bridge.html Simple Purpose—Historic Span: The Old North Bridge]
* [https://web.archive.org/web/20060915164417/https://www.wpi.edu/Academics/Depts/MilSci/BTSI/ Historia militaris]

[[Categoria:Concordia (Massachusetta)]]
[[Categoria:Pontes Massachusettae]]
[[Categoria:Confecta 1956]]
[[Categoria:Confecta 1775]]</text>
      <sha1>0sn3rh0bah8knzb2u2amksl2wqnse59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tabula Cortonensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81304</id>
    <revision>
      <id>3990894</id>
      <parentid>3727968</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T00:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3582" sha1="2uj98slssgafofd18sttedsm9nbqtqp" xml:space="preserve">{{L}}
[[File:Cortona Tablet.jpg|thumb|Tabula Cortonensis]]
'''Tabula Cortonensis''' ([[Etruscan Texts Project|ETP]] 74) est textus [[lingua Etrusca|Etruscus]] in tabulam aëneam inscriptus, anno [[1992]] [[Cortona]]e repertus. Documentorum omnium Etruscorum tertius est quod ad longitudinem pertinet. Describere creditur [[vinea]]m et [[fundus|fundum]], iuxta [[Trasimenus Lacus|lacum Trasimenum]] iacentes, seu venditos seu divisos. Littera Etrusca Ǝ, aliter incognita, in hoc textu saepe videtur.

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20050330053810/http://etp.classics.umass.edu/ Inceptum textuum Etruscorum] ([[Etruscan Texts Project]] seu ETP)
** 
* [https://web.archive.org/web/20090822162032/http://www.mysteriousetruscans.com/curtun.html De tabula et de urbe Cortona]
* [https://web.archive.org/web/20110716120536/http://mytuscany.splinder.com/archive/2007-09 Versio]
* [https://web.archive.org/web/20081202113715/http://users.tpg.com.au/etr/etrusk/po/tabula.html Imagines tabulae]
* [http://kogni.narod.ru/cortona.htm Imagines et analysis textualis]

== Bibliographia ==
* Luciano Agostiniani, Francesco Nicosia, 'Tabula Cortonensis'. ''Studia Archaelogica'' 105. Roma: ''&quot;L'Erma&quot; di Bretschneider'', 2000.
* Heiner Eichner, &quot;Etruskisch -svla auf der Bronze von Cortona&quot; in F. Cavoto, ed., ''The Complete Linguist. A collection of papers in honor of Alexis Manaster Ramer'' (Monaci, 2001) pp. 141-152
* Giulio Facchetti, ''Frammenti di diritto privato etrusco''. Firenze: Olschki, 2000
* Nancy Thomson de Grummond, [[Erica Simon|Erika Simon]], ''The Religion of the Etruscans'' (Austin: University of Texas Press, 2006. ISBN 0-292-70687-1) pp. 16-18 cum imagine [http://books.google.fr/books?id=hQtbJyFCd40C&amp;pg=PA10&amp;lpg=PA10&amp;dq=Liver+piacenza+text&amp;source=bl&amp;ots=QHtA4Osynj&amp;sig=2_bpw4sRhs7TcOyWYsnyegEiU08&amp;hl=fr&amp;ei=1Z4NS_XAI5K64Qbu7PWFBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CCQQ6AEwBTgU#v=onepage&amp;q=Liver%20piacenza%20text&amp;f=false Paginae selectae]
* Adriano Maggiani, &quot;Dagli archivi dei Cusu. Considerazioni sulla tavola bronzea di Cortona&quot; in ''Rivista di Archeologia'' vol. 25 (2001) pp. 94-114
* Maristella Pandolfini, Adriano Maggiani, edd., ''La Tabula Cortonensis e il suo contesto storico-archaeologico. Atti dell’Incontro di studio, 22 giugno 2001''. Rome: Consiglio Nazionale delle Ricerche, 2002 
* Helmut Rix, &quot;Osservazioni preliminari ad una interpretazione dell’aes cortonense&quot; in ''Incontri linguistici'' vol. 23 (2000) pp. 11-31
* Carlo de Simone, &quot;La Tabula Cortonensis: Tra linguistica e storia&quot; in ''Annali della Scuola Normale Superiore di Pisa. Classe di lettere e filosofia'' vol. 3 (1998) pp. 1-122
* Carlo de Simone, &quot;Il testo etrusco della Tabula Cortonensis: un primo bilancio critico&quot; in ''Ocnus'' vol. 9-10 (2001-2002) pp. 69-111
* Carlo de Simone, &quot;Su due termini della Tabula Cortonensis&quot; in ''Incontri Linguistici'' vol. 25 (2002) pp. 77-85
* Carlo de Simone, &quot;Alcuni termini chiave della Tabula Cortonensis&quot; in ''Rasenna: Journal of the Center for Etruscan Studies'' vol. 1 (2007) no. 1
* Mario Torelli, Vincenzo Scarano Ussani, ''La Tabula Cortonensis. Un documento giuridico, storico e sociale''. Napoli, 2003
* Koen Wylin, &quot;Forme verbali nella Tabula Cortonensis&quot; in ''Studi Etruschi'' vol. 65-68 (2002) pp. 215-223
* A. Zamboni, &quot;Sigla del quattuorvirato nella tavola di Cortona&quot; in ''Athenaeum'' vol. 90 (2002) pp. 431-441

[[Categoria:Documenta Etrusca]]
[[Categoria:Italiae scripta]]
[[Categoria:Scripta saeculo 3 a.C.n.]]
[[Categoria:Cortona]]</text>
      <sha1>2uj98slssgafofd18sttedsm9nbqtqp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rhinecanthus rectangulus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82405</id>
    <revision>
      <id>3990758</id>
      <parentid>3725676</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3247" sha1="7rhqcrcxqbj48dfbmpo232jde637cl1" xml:space="preserve">{{titulus italicus}}
{{Taxobox
| image = Reef Triggerfish 1.JPG
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Tetraodontiformes]]
| familia = [[Balistidae]]
| genus = ''[[Rhinecanthus]]
| species = '''''R. rectangulus'''''
| binomial = ''Rhinecanthus rectangulus''
| binomial_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]] &amp; [[Ioannes Gottlob Schneider|Schneider]], [[1801]]
}}
'''''Rhinecanthus rectangulus''''' ([[Havaiane]]: ''humuhumunukunukuapuaa'' 'balistida rostro porcino'&lt;ref&gt;[http://www.bartleby.com/61/46/H0324650.html humuhumunukunukuapuaa.] ''The American Heritage Dictionary of the English Language.'' Ed 4. 2000.&lt;/ref&gt;) est [[piscis]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Balistidae|Balistidarum]], cuius praecipua [[habitatio]] est [[aqua]] humilis [[lacuna]]rum scopulorumque [[curalium|curaliorum]] ante [[insula]]s oceanorum [[Oceanus Indicus|Indi]] et [[Oceanus Pacificus|Pacifici]], a litore [[Africa]]e orientali ad [[Havaii|Insulas Havaianas]].
 
== Descriptio ==
[[Dens|Dentes]] sunt [[caeruleus|caerulei]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060524234231/http://waquarium.mic.hawaii.edu/MLP/root/pdf/MarineLife/Vertebrates/ReefTrigger.pdf PDF].&lt;/ref&gt;

== Piscis civitatis Havaiorum ==
[[Fasciculus:Humuhumu.jpg|thumb|left|''Rhinecanthus rectangulus'' in [[Kealakekua Sinus|Kealakekua Sinu]] Havaiorum.]]
''R. rectangulus'' fuit [[piscis civitatis]] Havaiorum ad [[1990]], cum [[lex]] finita est&lt;!--expired--&gt;.&lt;ref&gt;[http://www.usatoday.com/news/nation/2006-01-28-humu_x.htm USATODAY.com Lawmaker seeks official status for humuhumunukunukuapuaa.]&lt;/ref&gt; Die autem [[17 Aprilis]] [[2006]] est introducta lex nova, HB1982, qua piscis iterum perpetuoque facta est piscis civitatis.&lt;ref&gt;[http://www.capitol.hawaii.gov/session2006/status/HB1982.asp HB1982 Measure History.]&lt;/ref&gt; Lex sancta est die [[2 Maii]] [[2006]].&lt;ref&gt;[http://www.capitol.hawaii.gov/hrscurrent/Vol01_Ch0001-0042F/HRS0005/HRS_0005-0011_0005.HTM House Bill.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090301212631/http://www.msnbc.msn.com/id/12371386 Hawaii may honor long-named fish - Weird news - MSNBC.com.]&lt;/ref&gt;

&quot;[[My Little Grass Shack in Kealakekua, Hawaii]],&quot; Anglicum anni [[1933]] [[carmen]], nomen Havaianum ''humuhumunukunukuapua'a'' in refractione&lt;!--Anglice:refrain--&gt; adhibet, et carmen huius tituli in ''[[High School Musical 2]]'' comprehenditur.
 
== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Fontes biologici}}
{{Vicispecies|Rhinecanthus rectangulus|''Rhinecanthum rectangulum''}}
{{CommuniaCat|Rhinecanthus rectangulus|''Rhinecanthum rectangulum''}}
* {{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/12371386/|title=Hawaii may honor fish with long name}}
* {{cite web|url=http://www.capitol.hawaii.gov/sessioncurrent/bills/hb1982_.htm|title=Legislation to permanently establish as Hawaii state fish}}
* {{cite web|url=http://www.waquarium.org/MLP/root/pdf/MarineLife/Vertebrates/ReefTrigger.pdf|format=PDF|
title=Marine Life Profile: Reef Triggerfish|work=Waikiki Aquarium}}
* {{FishBase species|genus=Rhinecanthus|species=rectangulus|month=December|year=2005}}

[[Categoria:Balistidae]]
[[Categoria:Pisces Oceani Pacifici]]
[[Categoria:Taxa Bloch]]
[[Categoria:Taxa Schneider]]
[[Categoria:Taxa 1801]]</text>
      <sha1>7rhqcrcxqbj48dfbmpo232jde637cl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vallum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82703</id>
    <revision>
      <id>3990932</id>
      <parentid>3855012</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="832" sha1="ksyuu7zomo28g3u9wbpv6743syx9sba" xml:space="preserve">{{L}}
[[Fasciculus:St Fagans Celtic village palisade.jpg|thumb|Vallum circum vicum Celticum (hodie duplicatum studii causa) statutum.]]
[[Fasciculus:ZAUN3G.jpg|thumb|upright=0.8|Vallum [[hortus|hortum]] cingens.]]
'''Vallum''' est [[murus|muri]] genus circum [[castra]], [[oppidum]], et caetera instructum munimenti causa ex serie [[sudis|sudium]], [[trabs|trabum]], [[lignum|lignorum]]que in terra conditis. [[Romani antiqui]] valla instruebant in aggere [[fossa]] circumdato. [[Medium aevum|Medio aevo]], prima [[Castellum mota et baillio munitum|castella baillio et mota munita]] duobus vallis concentricis uti solebant.

{{NexInt}}
* [[Vallum Aelium]]

{{forcellini}}[https://web.archive.org/web/20251211073701/http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=vallum sub verbo]

{{mili-stipula}}
{{Munimen}}

[[Categoria:Valla|!]]</text>
      <sha1>ksyuu7zomo28g3u9wbpv6743syx9sba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Severus Snape</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84056</id>
    <revision>
      <id>3990854</id>
      <parentid>3978782</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T21:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2258" sha1="oub57ezg38le8dvlpx0tl599sb6z8oj" xml:space="preserve">[[Imago:Alan_Rickman_by_David_Shankbone_-_2.jpg|thumb|Severi Snapis partes, in pelliculis de Harrio Pottero, agit [[Alanus Rickman]]]]
'''Severus Snape''' (gen. ''Severi Snapis''&lt;ref&gt;Needham, e.g. ''Harrius Potter et Philosophi Lapis'' p. 119 “cum Harrius Hagridum de classe Snapis certiorem fecisset...”&lt;/ref&gt;) est persona in fabulis de [[Harrius Potter|Harrio Pottero]] a [[Ioanna Rowling|J.K. Rowling]] scriptis. In prima fabula, ''[[Harrius Potter et philosophi lapis]]'', est adversarius Harrii et antagonista usque ad finalia capitula. Ut series progreditur, personam Severi multiplicem esse gradatim indicatur. Utris partibus ex animo faveat ei patefactae sunt in fabula finali, ''Harrius Potter et mortalia insignia''. Severus est in omni libro Harrii Potter. 

Severus docet potiones in libris primo usque ad quintum. In libro sexto docet &quot;quomodo artes tenebrosae arceantur&lt;ref&gt;E.g., Needham 2003, p. 56&lt;/ref&gt;, in libro septimo Severus est praeses scholae &quot;Hogwarts&quot;. 

Severus Snape non solum mortivorus{{convertimus}} sed etiam socius Phoenicis ordinis est. Postquam audiverat partem prophetiae de filio Liliae Potteri, volebat pugnare contra Voldemortem. Severus diu Liliam amaverat. 

Venificia Eileena Regulus et muggle&lt;ref&gt;E.g., Needham 2003, p. 8&lt;/ref&gt; Tiberius Snape genuerunt Severum. 


== Bibliographia ==
* {{cite book | last = Rowling | first = Rowling | title = Harrius Potter Et Philosophi Lapis | url = https://archive.org/details/harriuspotteretp00jkro | publisher = Bloomsbury | location = London | year = 2003 | isbn = 9781582348254 }}
* {{cite book | last = Needham | first = Peter | title = Harrius Potter Et Camera Secretorum | publisher = Bloomsbury | location = London | year = 2007 | isbn = 9781599900674 }}

== Nexus externi ==
* [http://www.hp-lexicon.org/wizards/snape.html De Severo Snape ] in [[Harry Potter Lexicon|Lexico Potteriano]]
* [https://web.archive.org/web/20070122214736/http://www.accio-quote.org/themes/snape.htm Colloquium percontativum cum Ioanna Rowling de Severo Snape] apud accio-quote.org
* [[Usor:Coemgenus5833/Severus_Snape|Haec pagina macris annotata]]

== Notae ==
&lt;references/&gt;

[[Categoria:Personae ficticiae ex fabulis Harris Potter]]

[[de:Figuren der Harry-Potter-Romane#Severus Snape]]</text>
      <sha1>oub57ezg38le8dvlpx0tl599sb6z8oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Via succinea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84392</id>
    <revision>
      <id>3990947</id>
      <parentid>3977972</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3099" sha1="dq05bh2w085hc4yf95svibt5ok2xpk0" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Rota do âmbar.jpg|thumb|upright-1|Via succinea.]]
'''Via succinea'''&lt;ref&gt;Sirago (1998).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Italiane]] ''Via dell'Ambra''; [[Theodisce]] ''Bernsteinstraße''; [[Polonice]] ''Szlak Bursztynowy'' seu ''Jantarowy Szlak''; [[Bohemice]] ''Jantarová stezka''; [[Lituane]] ''Gintaro kelias''; [[Russice]] ''Янтарный путь''&lt;/ref&gt; est antiqua [[via]] [[commercium|commercii]] a [[Mare Internum|Mari Interno]] usque ad [[Europa Septentrionalis|Europam Septentrionalem]] posita, quae [[sucinum|sucino]] transferendo utilis fuit, e qua re nomen traxit.

Hac via sucinum cum res exoptatissima ad ornamenta facienda esset, multa saecula e [[Mare Balticum|Mari Baltico]] per [[Vistula|Vistulam]] [[Danapris|Danapremque]] fluvios in [[Italia]]m, [[Graecia]]m, [[Pontus Euxinus|Pontum Euxinum]], [[Aegyptus|Aegyptum]] portatum est.

Succinea vocatus est interdum [[aurum]] septentrionalis, et via factum est pro [[Roma]] via sontica commercii et [[bellum|belli]].&lt;ref&gt;[https://bernsteinstrasse-burgenland.at/en/the-roman-amber-road-from-the-adriatic-to-the-danube-region/ Res.]&lt;/ref&gt;

== Antiquitas ==
Mercatura vetustissima in [[Sicilia]] coepit,{{dubsig}} et coniunctum erat{{dubsig}} [[Graecia]]e et [[Africa]]e et [[Hispania]]e. Aevo Romano, succinea negotiata est e [[Mare Balticum|Mari Baltico]] per [[Polonia]]m et [[Bohemia]]m ad [[Mare Hadriaticum]].&lt;ref&gt;[https://etalpykla.lituanistikadb.lt/object/LT-LDB-0001:J.04~2001~1367162393242/J.04~2001~1367162393242.pdf PDF.]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* A. Becker, ''Die Bernsteinstraße in Niederdonau''. (''Schriftenreihe für Heimat und Volk'', 44.) St. Pölten, 1941.
* Gisela Graichen, Alexander Hesse, ''Die Bernsteinstraße: Verborgene Handelswege zwischen Ostsee und Nil''. Hamburgi: Rowohlt, 2012. ISBN 9783644022416
* Irene Heiling, &quot;[https://www.zobodat.at/pdf/Burgenlaendische-Heimatblaetter_51_0097-0116.pdf Die Römische Bernsteinstraße im Mittelburgenland]&quot; in ''Burgenländische Heimatblätter'' vol. 51 no. 3  (1989) p. 91 sqq.
* Friedrich Jedlicka, ''Ein Stück Bernsteinstraße im nordöstlichen Weinviertel''. Stockerau: Österreichischen Gesellschaft für Ur- und Frühgeschichte, s.d. [http://members.chello.at/~gerhard-spitzer/ De hoc libro] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Pawel Madejski, &quot;Was sich hinter dem Begriff „Bernsteinstraße“ tatsächlich verbirgt&quot; in ''Archäologie in Deutschland'' vol. 4 (2014) pp. 48–52
* Dieter Quast, Michael Erdlich, edd., ''Die Bernsteinstrasse''. Stutgardiae: Theiß, 2013. ISBN 978-3-8062-2708-6
* Sigrid Strohschneider-Laue, &quot;Die römische Bernsteinstraße&quot; in ''AÖ'' vol. 4 fasc. 1 (''MUAG'', 43. 1993) pp. 69–70
* Vitantonio Sirago, &quot;[https://www.academia.edu/4666501/1998_De_Nerone_et_mari_Baltico_fin De Nerone et mari Baltico: quibus Nero consiliis usus sit de Balticis litoribus exercendis]&quot;. Romae, 1998

{{NexInt}}
* [[Stillfried]]
* [[Via serica]]

[[Categoria:Historia Europae]]
[[Categoria:Itinera mercatoria]]
[[Categoria:Sucinum]]
[[Categoria:Viae usu receptae]]</text>
      <sha1>dq05bh2w085hc4yf95svibt5ok2xpk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abraham Baldwin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87212</id>
    <revision>
      <id>3990971</id>
      <parentid>3267641</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T10:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1307" sha1="r8j0hws4x7o620wxwqqu8jphb3b671w" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Abraham_Baldwin.jpg |thumb|200 px|Abraham Baldwin]]

''' Abraham Baldwin''' (natus in ''[[Guilford (Connecticuta)|Guilford]]'' Connecticutae die [[23 Novembris]] [[1754]]; [[Vasingtonia, D.C.|Vasingtoniae]] mortuus die [[4 Martii]] [[1807]]) fuit politicorum peritus [[CFA|Americanus]] unus ex [[Conditores CFA|Conditoribus Civitatum Foederatarum]]. Nam Baldwin, qui inter alia [[Conventus Philadelphiae|Conventui Philadelphiae]] ut [[Georgia]]e legatus adfuit, [[Constitutio Civitatum Foederatarum Americae|Constitutionem Civitatum Foederatarum]] subscripsit. Praeterea Baldwin sive in [[Camera Repraesentantum Civitatum Foederatarum]] populi sive postea in [[senatus (CFA)|senatu]] Civitatum Foederatarum Georgiae legatus fuit.


== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Abraham Baldwin|Civitatum Foederatarum Conditores}}

* [https://web.archive.org/web/20070717125040/http://www.army.mil/cmh-pg/books/RevWar/ss/baldwin.htm Biographia]
* {{CongBio|B000084}}

{{bio-stipula}}

{{Subscriptores Constitutionis Civitatum Foederatarum}}

{{DEFAULTSORT:Baldwin, Abraham}}

[[Categoria:Conditores Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Nati 1754]]
[[Categoria:Mortui 1807]]
[[Categoria:Senatores Civitatum Foederatarum Georgiae]]
[[Categoria:Camerae Repraesentantium Civitatum Foederatarum legati Georgiae]]</text>
      <sha1>r8j0hws4x7o620wxwqqu8jphb3b671w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Silvius Piola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93835</id>
    <revision>
      <id>3990825</id>
      <parentid>3727063</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agent VII</username>
        <id>215271</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Silvio Piola (Nazionale).jpg]] → [[File:FIFA World Cup 1938-06-16 Silvio Piola (Italy).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)</comment>
      <origin>3990825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1069" sha1="q1wnxlol4i4vs2q8scu8er3ligphhn9" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:FIFA World Cup 1938-06-16 Silvio Piola (Italy).jpg|thumb|160px|Silvius Piola]]
''' Silvius Piola''' (natus in [[Retovium|Retovii]] prope [[Papia]]m die [[29 Septembris]] [[1913]] ; mortuus [[Gatinaria]]e die  [[4 Octobris]] [[1996]]) fuit athleta et celeber [[pedilusor]] [[Italia|Italicus]]. Gregi ''[[FC Juventus]]'' multos annos pertinuit et anno [[1938]] cum grege Italico [[Certamen Mundiale Pediludii]] vicit. Piola est solus [[vir]] qui 274 retis violationes in [[Series A|Serie A]] fecit et 339 in [[Italia]].

== Nexus externus ==

* [http://www.weltfussball.de/spieler_profil/silvio-piola/ De Silvio Piola] apud www.weltfussball.de
*[http://www.repubblica.it/sport/calcio/2013/03/04/news/piola_mistero_record_gol-53842085/]
*[https://web.archive.org/web/20201128054406/https://laprovinciapavese.gelocal.it/cronaca/2013/06/05/news/robbio-annullo-filatelico-per-ricordare-piola-1.7205827]
{{bio-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Piola, Silvius}}

[[Categoria:Pedilusores Italiae]]
[[Categoria:Nati 1913]]
[[Categoria:Mortui 1996]]</text>
      <sha1>q1wnxlol4i4vs2q8scu8er3ligphhn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107972</id>
    <revision>
      <id>3990756</id>
      <parentid>3827519</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1317" sha1="cty5utcxvzwkz9f92f02dy8bbiodkyd" xml:space="preserve">'''Reus''' est homo qui in [[ius]] vocatur, id est ad [[tribunal]] vocatur ut [[iudicium]] subeat an eius sit [[crimen|criminis]] [[culpa]] an non.

[[Aegidius Forcellini]] de usu vocabuli scribit:
&lt;blockquote&gt;[Reus est] stricto sensu [[litigator]], et quidem uterque litigator olim hoc nomine appellatus fuit. Item a [[iuris consultus|iuris consultis]] reus dicitur interdum, qui aliquam rem praestare tenetur. Latiore sensu et saepius, reus est quicumque in [[iudicium]] adducitur sive quippiam admiserit, sive non: qui opponitur ''[[accusator]]'', ''[[petitor]]'' et ''[[actor]]''. Dictus et etiam ''unde petitur''. &lt;br/&gt;
Extra [[forum]] et [[lites]] reus est qui aliquid promisit vel spondidit, atque ideo debet. Item reus dicitur is, in quo alicuius facti culpa residere putatur.&lt;ref&gt;''Lexicon Totius Latinitatis'', s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=Reus &quot;reus&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;

In formulis causarum apud [[Gaius (iuris consultus)|Gaium]] aliosque iuris consultos memoratis, reus saepe [[Numerius Negidius]] appellatur.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Ius criminale]]
* [[Ius Romanum]]

{{Forcellini}}

{{ius-stipula}}
{{Communia Provinciae Tarraconensis}}

[[Categoria:Ius]]
[[en:Convict]]</text>
      <sha1>cty5utcxvzwkz9f92f02dy8bbiodkyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canadenses Francogallici</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110834</id>
    <revision>
      <id>3990794</id>
      <parentid>3987772</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3574" sha1="0jxgrjkdx3ff2ez4945xj4pzy4yvdkx" xml:space="preserve">{{L?}}
[[Fasciculus:Samuel_de_Champlain_(Québec).jpg|thumb|[[Samuel de Champlain]]]]
Vox '''Canadensium Francogallicorum''' ([[Francogallice]] ''[[:fr:Canadiens français|Canadiens français]]'') pertinet primitus tantum ad incolas [[Canada]]e cuius [[progenitores]] [[coloni]] [[Francia|Francogallici]] fuerunt qui ad locum, iam [[provinciae Canadenses|provinciae]] [[Quebecum|Quebeci]], ierant tempore [[Nova Francia|Novae Franciae]]. Extra Quebecum haec vox interdum in usu est more propiore omnes Canadenses [[lingua Francogallica|Francogallice]] dicentes denominando. 

Multi [[Americani Francogallici]] progenitores originis Canadensis Francogallicae habent.

==Homines noti==
* [[Aemilius Benoît]] ([[Terra Nova et Terra Laboratoria]]) — [[cantor]]
* [[Céline Dion]] ([[Quebecum]]) — [[cantrix]] quebecensis per orbem terrarum notissima
* [[1755 (grex musicus)]] ([[Novum Brunsvicum]]) — [[grex musicus]] folk/country/rock
* [[Antonius Cornect]] ([[Terra Nova et Terra Laboratoria]]) — [[vir publicus]]
* [[Veronica DiCaire]] ([[Ontario]]) — [[cantrix]]
* [[Marcus-Amable Girard]] ([[Manitoba]]) — primus [[Manitobensis Francogallicus]] ut [[primus minister Manitobae]] designatus, ab anno [[1871]] ad annum [[1872]]
* [[Monica Miville-Deschênes]] ([[Quebecum]])
* [[Sorores Dionne]] ([[Ontario]])
* [[Patricius Desbiens]] ([[Ontario]]) — [[poëta]]
* [[Robertus Paquette]] ([[Ontario]]) — [[suorum carminum actor]]
* [[Paulus Martin]] ([[Ontario]]) — primus [[Ontariensis Francogallicus]] ut [[primus minister Canadae]] designatus, ab anno [[2003]] ad annum [[2006]]
* [[Ericus Bédard (joueur de baseball)|Éric Bédard]] ([[Ontario]]) — [[basipila]]e lusor
* [[Claudius Julien]] ([[Ontario]])
* [[Gabriella Roy]] ([[Manitoba]]) — [[scriptrix]]
* [[Henricus Bergeron]] ([[Manitoba]])
* [[Daniel Lavoie]] ([[Manitoba]]) — [[cantor]]
* [[Iacobus Laurier]] ([[Quebecum]]) — primus Canadensis Francogallicus ut [[primus minister Canadae]] designatus, ab anno [[1896]] ad annum [[1911]]
* [[Ionathan Toews]] ([[Manitoba]]) — lusor [[alsulegia glacialis|alsulegiae]]
* Hart Rouge ([[Saskatchewan]]) — [[grex musicus]]
* [[Ioanna Sauvé]] ([[Saskatchewan]]) — [[diurnaria]], &quot;Governor General / gouverneure générale&quot;{{dubsig}} Canadae
* [[Renatus Lévesque]] ([[Quebecum]]) — [[diurnarius]], conditor [[Factio Quebecensis|Factionis Quebecensis]], [[primus minister Quebeci]] ([[1976]]–[[1985]])
* [[Paulus Piché]] ([[Quebecum]]) — [[suorum carminum actor]]
* [[Aegidius Vigneault]] ([[Quebecum]]) — [[suorum carminum actor]], [[poëta]]
* [[Crystal Plamondon]] ([[Alberta]]) — [[cantrix]]
*  [[Georgius St. Pierre|Georges &quot;Rush&quot; St-Pierre]] ([[Quebecum]])

==Vexilla Canadensium Francogallicorum==
&lt;gallery&gt;
Image:Flag of Quebec.svg|[[Quebecenses]]
Image:Flag of Acadia.svg|[[Acadiani]]
Image:Franco-Ontarian flag.svg|[[Ontarienses Francogallici]]
Image:Flag of Franco-Terreneuviens.svg|Franco-Terreneuviens{{dubsig}}
Image:Flag of the Fransaskois.svg|Fransaskois{{dubsig}}
Image:Flag of the Franco Albertains.svg|[[Albertenses Francogallici]]
Image:Flag of the Franco-Colombiens.svg|Franco-Colombiens{{dubsig}}
Image:Flag of the FrancoTenois.svg|Franco-Ténois{{dubsig}}
Image:Flag of the Franco-Manitobains.svg|[[Manitobenses Francogallici]]
Image:Flag of the Franco-Yukonnais.svg|Yukonenses Francogallici
Image:Flag of the Franco-Nunavois.svg|Franco-Nunavut
&lt;/gallery&gt;

{{NexInt}}
*[[Acadiani]]
*''[[Evangeline]]''
*[[Historia Canadae]]
*[[Nova Francia]]

[[Categoria:Acadia]]
[[Categoria:Canada]]
[[Categoria:Quebecum]]</text>
      <sha1>0jxgrjkdx3ff2ez4945xj4pzy4yvdkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aegidius Forcellini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110899</id>
    <revision>
      <id>3990975</id>
      <parentid>3980367</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T10:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2163" sha1="8p8pmd7sfhcp1z5oj6nlbpzl3dfe5k8" xml:space="preserve">{{L}}
[[Fasciculus:Egidio Forcellini - Imagines philologorum.jpg|thumb|Aegidius Forcellini, opus saeculi 19]]
[[Fasciculus:Latin dictionary.jpg|thumb|Aegidii Forcellini ''[[Lexicon totius Latinitatis]]'' in [[Bibliotheca Universitatis Graecensis]] expositum]]
'''Aegidius Forcellini''' (natus [[26 Augusti]] [[1688]] in vico [[Fener]] in [[Tarvisium (provincia)|Tarvisio]] provincia; mortuus [[5 Aprilis]] [[1768]]) fuit [[philologia|philologus]] et [[lexicon|lexicographus]] [[Italia|Italus]]. Ortus est familia [[paupertas|pauperrima]].

Anno 1704 seminario ludi magistrorum [[Patavium|Patavii]] apud [[Iacobus Facciolati|Iacobum Facciolati]] studebat, et rite [[sacerdos]] consecratus est. Ab anno 1724 usque ad 1730 rector seminarii [[Keneta]]e, et ab anno 1731 usque ad 1765 pater confessor [[seminarium|seminarii]] Patavensis fuit. Senex in Fener vico vivit.

Mortuus est Patavii anno 1768 antea quam [[magnum opus]] suum Facciolati collaborante perfecit. Hoc fuit ''[[Lexicon totius Latinitatis]]''. Prope 35 annos id laboravit et [[Ludovicus Violato]] 8 annos [[manuscriptum]] transscripsit. 

== Bibliographia ==
* Carmelus Ciccia, ''Aegidius Forcellini perinsignis linguae Latinae cultor'', “[[Latinitas (periodicum)|Latinitas]]”, Civitati Vaticani, 2000

{{NexInt}}
*[[Thesaurus Linguae Latinae]]
== Nexus externi ==
* [http://www.documentacatholicaomnia.eu/25_90_1688-1768-_Forcellini_Aeg.html Lexicon Totius Latinitatis]
* [https://web.archive.org/web/20260810235849/https://linguax.com/lexica/forc.php Lexicon Totius Latinitatis - versio in qua verba quaeri possunt]
* G. Bianco, «FORCELLINI, Egidio». In: ''[[Dizionario Biografico degli Italiani]]'', Vol. XLVIII, Romae : Istituto della Enciclopedia Italiana, 1997 ([http://www.treccani.it/Portale/elements/categoriesItems.jsp?pathFile=/sites/default/BancaDati/Dizionario_Biografico_degli_Italiani/VOL48/DIZIONARIO_BIOGRAFICO_DEGLI_ITALIANI_Vol48_019867.xml versio interretialis])

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{DEFAULTSORT:Forcellini, Aegidius}}

[[Categoria:Nati 1688]]
[[Categoria:Mortui 1768]]
[[Categoria:Lexicographi]]
[[Categoria:Philologi Italiae]]</text>
      <sha1>8p8pmd7sfhcp1z5oj6nlbpzl3dfe5k8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Volutatio ovorum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113582</id>
    <revision>
      <id>3990955</id>
      <parentid>3763756</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5876" sha1="6m4xonekiv95pppzmt1s7z86avn8qlh" xml:space="preserve">{{Pagina non annexa}}
{{Latinitas}}
{{tiro}}
[[Fasciculus:Reagan at WH Easter Egg Roll 1982.jpg|thumb|[[Civitates Foederatae Americae|Civitatum Foederatarum Americae]] Praeses [[Ronaldus Reagan]] et uxor sua [[Nancy Reagan]] spectant aliquos pueros ova volventes anno [[1982]]]]

'''Volutatio ovorum''', sive '''volutatio ovorum paschae''', est ludus a maioribus traditus quod [[Ovum|ovis]] [[Pascha (festum Christianum)|pascha]] luditur. Gentes diversae translationes diversas ludi, quod plerumque ovis coctis ornatisque luditur, habent.

== Historia ==

[[Saxones]] antechristiani deam vernam Eostre, cuius dies festus equinoctio verno circa 21 Martii celebrabatur, habebant. Animal eius [[lepus]] vernus erat, et ovum novum ortum vere terrae repraesentabat. [[Gregorius Magnus]] papa missionariis suis imperavit ut sitibus festisque antiquis religiosis uterentur et eos in ritus Christianos incluerent cum fieri poterat. Sollemne Christianum resurrectionis Christi et diem festum paganum Eostris {{dubsig}} confundi convenit, et multa traditiones in solemia Christiana asciscitae sunt.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080324205036/http://www.england-in-particular.info/calendar/c-easter.html england-in-particular: Easter] Retrieved on 2008-03-14&lt;/ref&gt; In Anglia, Germania, et nationibus aliis, liberi a majoribus tradite pascha per declive ova volvebant, et creditum est {{dubsig}} hoc fortasse signum volutatio saxi ab sepulcro Jesu Christi ante resurrectionem eius decerisse.&lt;ref name=&quot;inventors&quot;&gt;see http://inventors.about.com/od/estartinventions/a/easter_2.htm{{Nexus deficitur|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Retrieved on 2008-03-15&lt;/ref&gt; Haec traditio, cum aliis, e.g., illa [[Lepus paschalis|leporis paschalis]], ad [[Mundus Novus|Mundum Novum]] a colonis Europaeis lata est.&lt;ref name=&quot;inventors&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080517013408/http://www.wyrdology.com/festivals/easter/egg-rolling.html Easter Eggs: their origins, tradition and symbolism] Retrieved on 2008-03-15&lt;/ref&gt;

== Civitatibus Foederata Americae ==
[[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederata Americae]], Volutatio Ovorum Paschae est res annua, et in pratulo [[Domus Albus|Domus Albi]] quaque pascha liberis parentibus eiusque habetur.

Volutatio Ovorum ipsa est certamen, quo liberi ovum per herbam cochlearibus manubrii longi impellunt.&lt;ref&gt;http://www.npr.org/multimedia/2009/04/egg_roll/&lt;/ref&gt; Res comitantes praesentias homonum Domus Albi habitus leporis paschalis gerentum, orationes et lectiones libri ad administris [[Consilium Praesidies Civitatum Foederatum Americae|Consilii Praesidis]], ostentationesque ovorum ornatorum comprehendunt.

Traditionem relatam secundum,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120509065835/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=4 &quot;Undocumented legend contends that Dolley Madison sponsored an egg-rolling contest for children on or near the lawn of the nearly-completed Capitol Building, although it was at the time not yet landscaped.&quot;]; [http://www.history.com/this-day-in-history/president-carter-hosts-white-house-easter-egg-roll &quot;According to White House curator Bill Allman, the curious tradition of egg-rolling on the White House lawn originated in the mid-to-late 19th century.&quot;]&lt;/ref&gt; [[Dolley Madison]], uxor [[Iacobus Madison|Iacobi Madison]] Praesidis, anno 1814 rem incepit et centi e liberos ova ornata sua tulerunt ut ludi particeps essent. Locus archetypus in pratulo [[Capitolium Civitatum Foederatarum|Capitolii Civitatum Foederatarum]], sed anno 1977 pratulum novum satum est et hortulani rem sustulerunt.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080723174508/http://www.diobethkids.org/PDF/FFHLentToPentecost06.pdf Lent to Pentecost, a family event: Easter Egg Rolling] Retrieved on 2008-03-14&lt;/ref&gt; Tum Congressus pratulo uti pro area lusoria prohibuit.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Richardson  |first=William  |coauthors=  |title= The Public Statutes of the United States, Volume 1 |page=206 |chapter=86 |publisher= [[Government Printing Office]] |year= 1881}}&lt;/ref&gt; Cum aliqui liberi, in his sui, petiverunt, [[Rutherford Birchard Hayes]] Praeses uxorque sua [[Lucia Hayes]] rem ad pratulum Domus Albi adduxerunt.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110527050836/http://clinton2.nara.gov/WH/glimpse/Easter/ History of the White House Easter Egg Roll]&lt;/ref&gt; Consuetudo magisterio [[Franklin D. Roosevelt|Franklini Delano Roosevelt]] Praesidis relicta est, et a [[Mamie Eisenhower]] magisterio mariti eius resuscitata. Mamie Eisenhower liberos nigros primum ad rem invitavit.&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2006/04/10/us/10letter.html?_r=1&amp;adxnnl=1&amp;adxnnlx=1205514421-xZRIJ61bJkFHL33mIKWwrQ&amp;oref=slogin New York Times: The egg roll (again!) becomes a stage for controversy] Retrieved on 2008-03-14&lt;/ref&gt; Anno 2009, [[Baracus Obama]] Praeses para cinaeda liberosque eius ad Volutationem Ovorum Paschae invitavit. Familiae parentum cinaedum antehac Volutationi Ovorum aderant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090415080328/http://www.startribune.com/lifestyle/family/42833317.html Minneapolis Star-Tribune: Mpls. gay couple, sons included in Easter celebration at White House] Retrieved on 2008-04-12&lt;/ref&gt;

Die 13 Aprilis 2009, Obamae{{dubsig}} Volutationem Ovorum Paschae primam suam habuerunt.  Argumentum &quot;Ludamus{{dubsig}} (Anglice: Let's go play)&quot; ut juvenes vitas sanas actuosas agere cohortaretur electum est.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090416131122/http://www.msnbc.msn.com/id/30190277/&lt;/ref&gt;

Res in pellicula annis 2007 ''[[National Treasure: Book of Secrets]]'' monstrata est.

== Nexus externus ==
* [https://web.archive.org/web/20080517013408/http://www.wyrdology.com/festivals/easter/egg-rolling.html De huius ludi historia]

== Bibliographia == 
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{stipula}}

[[Categoria:Ludi]]
[[Categoria:Pascha]]</text>
      <sha1>6m4xonekiv95pppzmt1s7z86avn8qlh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Experientia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113692</id>
    <revision>
      <id>3990883</id>
      <parentid>3637438</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de educatione</comment>
      <origin>3990883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1205" sha1="lo1gj796b8rzvb7blgnmnsqj9jytcfd" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Ornette at The Forum 1982.jpg|thumb|[[Musica|Ars musica]] experientia nititur. ([[Ornette Coleman]], [[saxophonum|saxophonista]] [[iaz|iazzicus]] [[Civitates Foederatae|Americanus]], [[Torontum|Toronti]] anno 1982 canit.)]]
'''Experientia''' refertur ad [[cognitio]]nes, facultates, [[ars|artes]] satis multis [[experimentum|experimentis]] periculisque adquisitas, quarum ope in variis operibus conficiendis feliciter procedere possumus. In [[philosophia]], experientia ad cognitionem ''[[a priori et a posteriori|a posteriori]]'' refertur. Experientia, quoad in genere procedendi scientiam significat, etiam '''peritia''' appellatur.  

{{NexInt}}
*''[[A priori]]''
*[[Cognitio per experientiam]]
*[[Educatio]]
*[[Empirismus]]
*[[Experimentum]]
*[[Epistemologia]]
*[[Methodus scientifica]]
*[[Sensus]]

== Bibliographia ==
* Kolb, D. (1984) ''Experiential Learning: Experience as the source of learning and development.''  Prentice-Hall.
* Ziebland, S. et al. (ed. 2013) ''Understanding and Using Health Experiences.'' Oxford University Press

[[Categoria:Conscientia]]
[[Categoria:Notiones in metaphysica]]
[[Categoria:Perceptio]]
[[Categoria:Philosophia scientiae]]

{{Myrias|Philosophia}}</text>
      <sha1>lo1gj796b8rzvb7blgnmnsqj9jytcfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edictum Mediolanense</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115112</id>
    <revision>
      <id>3990874</id>
      <parentid>3811526</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de definitione</comment>
      <origin>3990874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="758" sha1="h2eq0mcuunpv4wfju0iwnntv8h4vwr7" xml:space="preserve">'''Edictum Mediolanense''' est conventum [[edictum tolerantiae|tolerantiae]] ab imperatoribus [[Constantinus I|Constantino I]] Occidentis et [[Licinius (imperator)|Licinio]] Orientis anno [[313]] promulgatum, quo &quot;et Christianis et omnibus liberam potestatem sequendi religionem quam quisque voluisset, quod quicquid &lt;est&gt; divinitatis in sede caelesti&quot; dederunt. Litterae paulo post [[Persecutio Christianorum|persecutionem]] [[Diocletianus|Diocletianam]] finitam editae sunt quasi supplementum [[Edictum tolerantiae Galerii|Edicti tolerantiae Galerii]] anni [[311]].

== Nexus Externus ==
* [http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Constitutiones/ed_tolerat1.htm Scripta Edicti Mediolanensis]

{{ius-stipula}}

[[Categoria:Ius]]
[[Categoria:Decreta 313]]</text>
      <sha1>h2eq0mcuunpv4wfju0iwnntv8h4vwr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingua Hindi-Urdu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123207</id>
    <revision>
      <id>3990820</id>
      <parentid>3984481</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-49449-44</username>
        <id>215184</id>
      </contributor>
      <comment>Grammatica non ita similis est, utpote qui ipse sermone patrio utar.</comment>
      <origin>3990820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10913" sha1="f9o9ydvaarc70spx96j422fnyv4393z" xml:space="preserve">[[Fasciculus:South asia.jpg|thumb|[[Hindustani]], in [[registrum|registris]] canonicis, est publica [[India]]e (Hindi) et [[Pakistania]]e (Urdu) lingua.]]
[[Fasciculus:Zaban urdu mualla.png|thumb|Locutio ''Zaban-e Urdu-e Mualla'' [[Nasta'liq]] [[calligraphia]] scripta]]
[[Fasciculus:Rigveda MS2097.jpg|thumb|Manuscriptum [[Rigveda]]e [[Devanagari]] scriptum, [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] ineunte]]

'''Lingua Hindi-Urdu''' ([[Devanagari]] हिंन्दी उर्दू ; [[Nastaliq]] هندی اردو) est [[Linguae Indo-Aryanae|lingua Indo-Aryana]] et [[lingua franca]] [[India Septentrionalis|Indiae Septentrionalis]] et [[Pakistania]]e.&lt;ref name=&quot;siddiqi1994&quot;&gt;{{Citation | title=Hindustani-English code-mixing in modern literary texts | author=Mohammad Tahsin Siddiqi | year=1994 | isbn= | publisher=University of Wisconsin | url=http://books.google.com/?id=vnrTAAAAMAAJ | quote=&quot;Hindustani is the lingua franca of both India and Pakistan.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pulsipher2005&quot;&gt;{{Citation | title=World Regional Geography: Global Patterns, Local Lives | author=Lydia Mihelič Pulsipher, Alex Pulsipher, Holly M. Hapke | year=2005 | isbn=0716719045 | publisher=Macmillan | url=http://books.google.com/?id=WfNaSNNAppQC | quote=&quot;By the time of British colonialism, Hindustani was the lingua franca of all of northern India and what is today Pakistan.&quot;}}&lt;/ref&gt; Ea etiam appellatur '''Hindi, Urdu, Hindustani''' (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی, {{IAST|Hindustānī}}, ad verbum '[[Hindustania]]e'&lt;ref name=&quot;NCSU-Hindustani&quot;&gt;{{Cite web|url = http://sasw.chass.ncsu.edu/fl/faculty/taj/hindi/abturdu.htm| title = About Hindi-Urdu|publisher = [[North Carolina State University]]|accessdate = 2009–08–09}}.&lt;/ref&gt;), '''Hindavi,''' et '''Rekhta.''' Praecipue deducitur ex [[Dialectos Khariboli|dialecta Khariboli]]{{dubsig}} [[Dellium|Dellii]], [[Uttar Pradesh]] occidentali, et regione [[Uttarakhand]] meridiana, et multa recipit vocabula ex linguis [[Lingua Sanscrita|Sanscrita]], [[Lingua Persica|Persica]], [[Lingua Arabica|Arabica]], et [[Linguae Turcicae|Turcicis]].&lt;ref name=&quot;geomag1935jsh&quot;&gt;{{Citation | title=The Geographical magazine, Volume 2 | author=Michael Huxley (editor) | year=1935 | isbn= | publisher=Geographical Press | url=http://books.google.com/?id=Z1xOAAAAIAAJ | quote=&quot;For new terms it can draw at will upon the Persian, Arabic, Turkish and Sanskrit dictionaries.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jrsa1948hae&quot;&gt;{{Citation | title=Journal of the Royal Society of Arts, Volume 97 | author1=Britain), Royal Society of Arts (Great | author= | year=1948 | isbn= | publisher= | url=http://books.google.com/?id=fx_SAAAAMAAJ | quote=&quot;it would be very unwise to restrict it to a vocabulary mainly dependent upon Sanskrit, or mainly dependent upon Persian. If a language is to be strong and virile it must draw on both sources, just as English has drawn on Latin and Teutonic sources.&quot;}}&lt;/ref&gt; Lingua est [[lingua pluricentrica|pluricentrica]], duo genera publica habens, [[Hindi Canonica|Hindi Canonicum]] et [[Urdu Canonica|Urdu Canonicum]],&lt;ref name=&quot;nunley1999&quot;&gt;{{Citation | title=The Cultural Landscape an Introduction to Human Geography | author=Robert E. Nunley, Severin M. Roberts, George W. Wubrick, Daniel L. Roy | year=1999 | isbn=0130801801 | publisher=Prentice Hall | url=http://books.google.com/?id=7wQAOGMJOqIC | quote=&quot;Hindustani is the basis for both languages.&quot;}}&lt;/ref&gt; quae sunt suis [[registrum|registris]] [[lingua canonica|canonicae]].&lt;!--=Latina mediaevalis, Anglice 'register'--&gt;  Ante [[Partitio Indiae Britannicae|partitionem Indiae Britannicae]], verba ''Hindustani, Urdu,'' et ''Hindi'' [[synonymum|synonyma]] erant, omnia significantia quod hodie Hindi et Urdu appellantur.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;''The Oxford English Dictionary.''&lt;/ref&gt; Praeterea, verbum ''Hindustani'' etiam significat nonnullas [[Varietates Hindi|linguarum Hindi]] dialectas extra subcontinentem adhibitas, [[Hindustani Vitianum|Hindustani Vitiano]] et [[Hindustani Caribicum|Hindustani Caribico]] [[Surinamia]]e et [[Trinitas et Tabacum|Trinitatis et Tabaci]] comprehensis. &lt;!--PLUS IN EN:--&gt;

== Orthographia: systema scribendi ==
Hindustani usitate in litteris [[Devanagari]] vel [[scriptum Perso-Arabicum|Perso-Arabico]] hodie scribitur; linguae autem scriptum [[Kaithi]] populo olim erat gratissimum. Hindi, alium Hindustani registrum canonicum, litteris Devanagari utitur, cum Urdu, alium Hindustani registrum canonicum, litteris Perso-Arabicis utitur, scripto [[Nasta'liq scriptum|Nasta`liq]] anteposito Urdu modo [[calligraphia|calligraphico]].

Litterae Perso-Arabicae ad scribendum Hindustani (Urdu) adhibitae:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! جھ
! ڄ
! ج
! پ
! ث
! ٺ
! ٽ
! ٿ
! ت
! ڀ
! ٻ
! ب
! ا
|-
| {{IPA|ɟʱ}}
| {{IPA|ʄ}}
| {{IPA|ɟ}}
| {{IPA|p}}
| {{IPA|s}}
| {{IPA|ʈʰ}}
| {{IPA|ʈ}}
| {{IPA|tʰ}}
| {{IPA|t}}
| {{IPA|bʱ}}
| {{IPA|ɓ}}
| {{IPA|b}}
| *
|-
! ڙ
! ر
! ذ
! ڍ
! ڊ
! ڏ
! ڌ
! د
! خ
! ح
! ڇ
! چ
! ڃ
|-
| {{IPA|ɽ}}
| {{IPA|r}}
| {{IPA|z}}
| {{IPA|ɖʱ}}
| {{IPA|ɖ}}
| {{IPA|ɗ}}
| {{IPA|dʱ}}
| {{IPA|d}}
| {{IPA|x}}
| {{IPA|h}}
| {{IPA|cʰ}}
| {{IPA|c}}
| {{IPA|ɲ}}
|-
! ڪ
! ق
! ڦ
! ف
! غ
! ع
! ظ
! ط
! ض
! ص
! ش
! س
! ز
|-
| {{IPA|k}}
| {{IPA|x}}
| {{IPA|pʰ}}
| {{IPA|f}}
| {{IPA|ɣ}}
| {{IPA|∅}}
| {{IPA|z}}
| {{IPA|t}}
| {{IPA|z}}
| {{IPA|s}}
| ?
| {{IPA|s}}
| {{IPA|z}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|
! ي
! ه
! و
! ڻ
! ن
! م
! ل
! ڱ
! گھ
! ڳ
! گ
! ک
|-
| *
| {{IPA|h}}
| *
| {{IPA|ɳ}}
| {{IPA|n}}
| {{IPA|m}}
| {{IPA|l}}
| {{IPA|ŋ}}
| {{IPA|ɡʱ}}
| {{IPA|ɠ}}
| {{IPA|ɡ}}
| {{IPA|kʰ}}
|}
Litterae [[Devanagari]], ad scribendum Hindustani (Hindi) adhibitae:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
! अ
! आ
! इ
! ई
! उ
! ऊ
! ए
! ऐ
! ओ
! औ
|-
| a
| ā
| i
| ī
| u
| ū
| e
| ai
| o
| au
|-
! क
! ख
! ख़
! ग
! ॻ
! ग़
!
! घ
!
! ङ
|-
| {{IPA|k}}
| {{IPA|kʰ}}
| {{IPA|x}}
| {{IPA|ɡ}}
| {{IPA|ɠ}}
| {{IPA|ɣ}}
|
| {{IPA|ɡʱ}}
|
| {{IPA|ŋ}}
|-
! च
! छ
!
! ज
! ॼ
! ज़
!
! झ
!
! ञ
|-
| {{IPA|c}}
| {{IPA|cʰ}}
|
| {{IPA|ɟ}}
| {{IPA|ʄ}}
| {{IPA|z}}
|
| {{IPA|ɟʱ}}
|
| {{IPA|ɲ}}
|-
! ट
! ठ
!
! ड
! ॾ
! ड़
!
! ढ
! ढ़
! ण
|-
| {{IPA|ʈ}}
| {{IPA|ʈʰ}}
|
| {{IPA|ɖ}}
| {{IPA|ɗ}}
| {{IPA|ɽ}}
|
| {{IPA|ɖʱ}}
| {{IPA|ɽʱ}}
| {{IPA|ɳ}}
|-
! त
! थ
!
! द
!colspan=&quot;3&quot;|
! ध
!
! न
|-
| {{IPA|t}}
| {{IPA|tʰ}}
|
| {{IPA|d}}
|colspan=&quot;3&quot;|
| {{IPA|dʱ}}
|
| {{IPA|n}}
|-
! प
! फ
! फ़
! ब
! ॿ
!colspan=&quot;2&quot;|
! भ
!
! म
|-
| {{IPA|p}}
| {{IPA|pʰ}}
| {{IPA|f}}
| {{IPA|b}}
| {{IPA|ɓ}}
|colspan=&quot;2&quot;|
| {{IPA|bʱ}}
|
| {{IPA|m}}
|-
! य
! र
! ल
! व
!colspan=&quot;6&quot;|
|-
| {{IPA|j}}
| {{IPA|r}}
| {{IPA|l}}
| {{IPA|ʋ}}
|colspan=&quot;6&quot;|
|-
! श
! ष
! स
! ह
!colspan=&quot;6&quot;|
|-
| {{IPA|sh}}
| {{IPA|ʂ}}
| {{IPA|s}}
| {{IPA|h}}
|colspan=&quot;6&quot;|
|}

Propter [[Anglicizatio]]nem et usus [[abecedarium Romanum|litterarum Romanarum]] inter civitates, Hindustani etiam aliquando [[scriptum Romananum|scripto Romano]] scribitur. Haec accommodatio [[Urdu Romanum]] appellatur. [[Industria|Industriá]] [[pellicula]]rum Bollywoodscriptum Romanum magnopere sustinente, Urdu Romanum populo fit gratius, praecipue iuvenibus qui Interreti utantur vel &quot;cybercives&quot; sint.

{{NexInt}}
* [[Index linguarum sollemnium Indiae]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Asher, R. E. [[1994]]. Hindi. In ''The Encyclopedia of language and linguistics,'' ed. R. E. Asher, 1547–1549. Oxoniae: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Asher, R. E., ed. [[1994]]. ''The Encyclopedia of language and linguistics.'' Oxoniae: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Bailey, Thomas G. [[1950]]. ''Teach yourself Hindustani''. Londinii: English Universities Press.
* Chatterji, Suniti K. [[1960]]. ''Indo-Aryan and Hindi.'' Ed. ea, retractata. Calcuttae: Firma K.L. Mukhopadhyay.
* Dua, Hans R. [[1992]]. Hindi-Urdu as a pluricentric language. In ''Pluricentric languages: Differing norms in different nations,'' ed. M. G. Clyn. Berolini: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1.
* Dua, Hans R. [[1994]]a. Hindustani. In ''The Encyclopedia of language and linguistics,'' ed. R. E. Asher, 1554. Oxoniae: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Dua, Hans R. [[1994]]b. Urdu. In ''The Encyclopedia of language and linguistics,'' ed. R. E. Asher, 4863–4864. Oxoniae: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Rai, Amrit. [[1984]]. ''A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani''. Dellii: Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X.

== Nexus externi ==
* Shakespear, John. [http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/shakespear/ A Dictionary, Hindustani and English.] 3rd ed., much enl. London: Printed for the author by J.L. Cox and Son: Sold by Parbury, Allen, &amp; Co., 1834.
* [https://web.archive.org/web/20160503161229/http://forum.janmaanas.com/ Janmaanas Ek Hindi Manch(Hindi Language Forum)]
* [http://encyclopedia.jrank.org/HIG_HOR/HINDOSTANI_properly_Hindustani_.html &quot;Hindostani,&quot; ''Encyclopedia Britannica,'' editio 11a.]
* [https://web.archive.org/web/20030217173457/http://members.aol.com/yahyam/hindustani.html Hindi, Urdu, Hindustani, ''khaRî bolî'']
* [https://web.archive.org/web/20091027110507/http://geocities.com/sikmirza/arabic/hindustani.html Hindi-Urdu FAQ]
* [http://www.languageinindia.com/march2003/hindustani.html Hindustani as an anxiety between Hindi-Urdu Commitment]
* [http://www.uiowa.edu/~incinema/Hindinote.html &quot;Hindi? Urdu? Hindustani? Hindi-Urdu?&quot; apud www.uiowa.edu]
* [https://web.archive.org/web/20110719045055/http://adaniel.tripod.com/hindustani.htm History of Hindustani]
* [https://web.archive.org/web/20190912023522/http://www.lexicool.com/dlink.asp?ID=0FW3HU5663&amp;L1=34&amp;L2=44 Comparativus Verborum Index Hindi/Urdu-English-Kalasha-Khowar-Nuristani-Pashtu]
* [http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90987 Nuntius Ethnologue pro Hindustani]
* [http://globalrecordings.net/language/747 Nuntius GRN pro Hindustani]
* [https://web.archive.org/web/20060615203847/http://indolink.com/Poetry/ Hindustani Poetry]
* [https://web.archive.org/web/20060827233430/http://polyglot.lss.wisc.edu/lss/staff/erica/CALL/hindi.html Hindi-Urdu online resources]
* [http://www.yoindia.com/shayariadab/ &quot;Maximum poesiae Hindustani-Indianae Forum,&quot; apud www.yoindia.com]
* [http://en.wikivoyage.org/wiki/Hindi-Urdu_phrasebook Hindi-Urdu Wikivoyage Hindi-Urdu Phrasebook]
* [https://web.archive.org/web/20070804053902/http://www.nla.gov.pk/ National Language Authority (Urdu), Pakistan (muqtadera qaumi zaban)]
* King, Robert D., [http://languagelog.ldc.upenn.edu/myl/llog/King2001.pdf The poisonous potency of script: Hindi and Urdu]
{{1000 paginae}}

[[Categoria:Lingua Hindica]]
[[Categoria:Lingua Urdu]]
[[Categoria:Linguae Indiae]]
[[Categoria:Linguae Indicae]]
[[Categoria:Linguae insularum Caribicarum]]
[[Categoria:Linguae Pakistaniae]]

{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>f9o9ydvaarc70spx96j422fnyv4393z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990858</id>
      <parentid>3990820</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T21:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Szturnek</username>
        <id>214956</id>
      </contributor>
      <comment>Abrogans recensionem 3990820 ab usore [[User:~2026-49449-44|~2026-49449-44]] ([[User talk:~2026-49449-44|Disputatio]] | [[Special:Contributions/~2026-49449-44|conlationes]])  (cross-wiki spam)</comment>
      <origin>3990858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11925" sha1="jlv3r4tjeyy4wanwiioc0euu5s18asl" xml:space="preserve">[[Fasciculus:South asia.jpg|thumb|[[Hindustani]], in [[registrum|registris]] canonicis, est publica [[India]]e (Hindi) et [[Pakistania]]e (Urdu) lingua.]]
[[Fasciculus:Zaban urdu mualla.png|thumb|Locutio ''Zaban-e Urdu-e Mualla'' [[Nasta'liq]] [[calligraphia]] scripta]]
[[Fasciculus:Rigveda MS2097.jpg|thumb|Manuscriptum [[Rigveda]]e [[Devanagari]] scriptum, [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] ineunte]]

'''Lingua Hindi-Urdu''' ([[Devanagari]] हिंन्दी उर्दू ; [[Nastaliq]] هندی اردو) est [[Linguae Indo-Aryanae|lingua Indo-Aryana]] et [[lingua franca]] [[India Septentrionalis|Indiae Septentrionalis]] et [[Pakistania]]e.&lt;ref name=&quot;siddiqi1994&quot;&gt;{{Citation | title=Hindustani-English code-mixing in modern literary texts | author=Mohammad Tahsin Siddiqi | year=1994 | isbn= | publisher=University of Wisconsin | url=http://books.google.com/?id=vnrTAAAAMAAJ | quote=&quot;Hindustani is the lingua franca of both India and Pakistan.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pulsipher2005&quot;&gt;{{Citation | title=World Regional Geography: Global Patterns, Local Lives | author=Lydia Mihelič Pulsipher, Alex Pulsipher, Holly M. Hapke | year=2005 | isbn=0716719045 | publisher=Macmillan | url=http://books.google.com/?id=WfNaSNNAppQC | quote=&quot;By the time of British colonialism, Hindustani was the lingua franca of all of northern India and what is today Pakistan.&quot;}}&lt;/ref&gt; Ea etiam appellatur '''Hindi, Urdu, Hindustani''' (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی, {{IAST|Hindustānī}}, ad verbum '[[Hindustania]]e'&lt;ref name=&quot;NCSU-Hindustani&quot;&gt;{{Cite web|url = http://sasw.chass.ncsu.edu/fl/faculty/taj/hindi/abturdu.htm| title = About Hindi-Urdu|publisher = [[North Carolina State University]]|accessdate = 2009–08–09}}.&lt;/ref&gt;), '''Hindavi,''' et '''Rekhta.''' Praecipue deducitur ex [[Dialectos Khariboli|dialecta Khariboli]]{{dubsig}} [[Dellium|Dellii]], [[Uttar Pradesh]] occidentali, et regione [[Uttarakhand]] meridiana, et multa recipit vocabula ex linguis [[Lingua Sanscrita|Sanscrita]], [[Lingua Persica|Persica]], [[Lingua Arabica|Arabica]], et [[Linguae Turcicae|Turcicis]].&lt;ref name=&quot;geomag1935jsh&quot;&gt;{{Citation | title=The Geographical magazine, Volume 2 | author=Michael Huxley (editor) | year=1935 | isbn= | publisher=Geographical Press | url=http://books.google.com/?id=Z1xOAAAAIAAJ | quote=&quot;For new terms it can draw at will upon the Persian, Arabic, Turkish and Sanskrit dictionaries.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jrsa1948hae&quot;&gt;{{Citation | title=Journal of the Royal Society of Arts, Volume 97 | author1=Britain), Royal Society of Arts (Great | author= | year=1948 | isbn= | publisher= | url=http://books.google.com/?id=fx_SAAAAMAAJ | quote=&quot;it would be very unwise to restrict it to a vocabulary mainly dependent upon Sanskrit, or mainly dependent upon Persian. If a language is to be strong and virile it must draw on both sources, just as English has drawn on Latin and Teutonic sources.&quot;}}&lt;/ref&gt; Lingua est [[lingua pluricentrica|pluricentrica]], duo genera publica habens, [[Hindi Canonica|Hindi Canonicum]] et [[Urdu Canonica|Urdu Canonicum]],&lt;ref name=&quot;nunley1999&quot;&gt;{{Citation | title=The Cultural Landscape an Introduction to Human Geography | author=Robert E. Nunley, Severin M. Roberts, George W. Wubrick, Daniel L. Roy | year=1999 | isbn=0130801801 | publisher=Prentice Hall | url=http://books.google.com/?id=7wQAOGMJOqIC | quote=&quot;Hindustani is the basis for both languages.&quot;}}&lt;/ref&gt; quae sunt suis [[registrum|registris]] [[lingua canonica|canonicae]].&lt;!--=Latina mediaevalis, Anglice 'register'--&gt; Humiles autem sermones [[Hindi]] et [[Urdu]] inter se discerni paene non possunt, et in [[grammatica]] etiam normae ritae sunt paene eaedem, quamquam in moribus [[litterae|litterariis]] et in vocabulis [[academia|academicis]] verbisque artis propriis inter se discrepant, plerumque Persico, Medio Asiano, Arabico in Urdu retentis, plerumque Sanscrito in Hindi.&lt;ref&gt;Yamuna Kachru, [http://books.google.co.uk/books?id=ooH5VfLTQEQC&amp;pg=PA2&amp;lpg=PA2&amp;dq=urdu+heavy+persian&amp;source=bl&amp;ots=dG3qgmaV95&amp;sig=WivP7AW9eRlTcp4oscBoHCBFEE0&amp;hl=en&amp;ei=9sp8SqzpLI6y-AaM5vxG&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=9#v=onepage&amp;q=urdu%20heavy%20persian&amp;f=false ''Hindi.'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dale Hoiberg et Indu Ramchandani, [http://books.google.co.uk/books?id=-xzljvnQ1vAC&amp;pg=PA175&amp;lpg=PA175&amp;dq=hindi+in+perso-arabic+script+india&amp;source=bl&amp;ots=BeRyOQE5LS&amp;sig=W8aBygKx5yOr2AV08FnOEv70udk&amp;hl=en&amp;ei=B-F-SqOoA9iZjAeUnYTxAQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=8#v=onepage&amp;q=&amp;f=false &quot;Select essays&quot; in ''Students' Britannica: India,''] p. 175.&lt;/ref&gt; Ante [[Partitio Indiae Britannicae|partitionem Indiae Britannicae]], verba ''Hindustani, Urdu,'' et ''Hindi'' [[synonymum|synonyma]] erant, omnia significantia quod hodie Hindi et Urdu appellantur.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;''The Oxford English Dictionary.''&lt;/ref&gt; Praeterea, verbum ''Hindustani'' etiam significat nonnullas [[Varietates Hindi|linguarum Hindi]] dialectas extra subcontinentem adhibitas, [[Hindustani Vitianum|Hindustani Vitiano]] et [[Hindustani Caribicum|Hindustani Caribico]] [[Surinamia]]e et [[Trinitas et Tabacum|Trinitatis et Tabaci]] comprehensis. &lt;!--PLUS IN EN:--&gt;

== Orthographia: systema scribendi ==
Hindustani usitate in litteris [[Devanagari]] vel [[scriptum Perso-Arabicum|Perso-Arabico]] hodie scribitur; linguae autem scriptum [[Kaithi]] populo olim erat gratissimum. Hindi, alium Hindustani registrum canonicum, litteris Devanagari utitur, cum Urdu, alium Hindustani registrum canonicum, litteris Perso-Arabicis utitur, scripto [[Nasta'liq scriptum|Nasta`liq]] anteposito Urdu modo [[calligraphia|calligraphico]].

Litterae Perso-Arabicae ad scribendum Hindustani (Urdu) adhibitae:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! جھ
! ڄ
! ج
! پ
! ث
! ٺ
! ٽ
! ٿ
! ت
! ڀ
! ٻ
! ب
! ا
|-
| {{IPA|ɟʱ}}
| {{IPA|ʄ}}
| {{IPA|ɟ}}
| {{IPA|p}}
| {{IPA|s}}
| {{IPA|ʈʰ}}
| {{IPA|ʈ}}
| {{IPA|tʰ}}
| {{IPA|t}}
| {{IPA|bʱ}}
| {{IPA|ɓ}}
| {{IPA|b}}
| *
|-
! ڙ
! ر
! ذ
! ڍ
! ڊ
! ڏ
! ڌ
! د
! خ
! ح
! ڇ
! چ
! ڃ
|-
| {{IPA|ɽ}}
| {{IPA|r}}
| {{IPA|z}}
| {{IPA|ɖʱ}}
| {{IPA|ɖ}}
| {{IPA|ɗ}}
| {{IPA|dʱ}}
| {{IPA|d}}
| {{IPA|x}}
| {{IPA|h}}
| {{IPA|cʰ}}
| {{IPA|c}}
| {{IPA|ɲ}}
|-
! ڪ
! ق
! ڦ
! ف
! غ
! ع
! ظ
! ط
! ض
! ص
! ش
! س
! ز
|-
| {{IPA|k}}
| {{IPA|x}}
| {{IPA|pʰ}}
| {{IPA|f}}
| {{IPA|ɣ}}
| {{IPA|∅}}
| {{IPA|z}}
| {{IPA|t}}
| {{IPA|z}}
| {{IPA|s}}
| ?
| {{IPA|s}}
| {{IPA|z}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|
! ي
! ه
! و
! ڻ
! ن
! م
! ل
! ڱ
! گھ
! ڳ
! گ
! ک
|-
| *
| {{IPA|h}}
| *
| {{IPA|ɳ}}
| {{IPA|n}}
| {{IPA|m}}
| {{IPA|l}}
| {{IPA|ŋ}}
| {{IPA|ɡʱ}}
| {{IPA|ɠ}}
| {{IPA|ɡ}}
| {{IPA|kʰ}}
|}
Litterae [[Devanagari]], ad scribendum Hindustani (Hindi) adhibitae:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
! अ
! आ
! इ
! ई
! उ
! ऊ
! ए
! ऐ
! ओ
! औ
|-
| a
| ā
| i
| ī
| u
| ū
| e
| ai
| o
| au
|-
! क
! ख
! ख़
! ग
! ॻ
! ग़
!
! घ
!
! ङ
|-
| {{IPA|k}}
| {{IPA|kʰ}}
| {{IPA|x}}
| {{IPA|ɡ}}
| {{IPA|ɠ}}
| {{IPA|ɣ}}
|
| {{IPA|ɡʱ}}
|
| {{IPA|ŋ}}
|-
! च
! छ
!
! ज
! ॼ
! ज़
!
! झ
!
! ञ
|-
| {{IPA|c}}
| {{IPA|cʰ}}
|
| {{IPA|ɟ}}
| {{IPA|ʄ}}
| {{IPA|z}}
|
| {{IPA|ɟʱ}}
|
| {{IPA|ɲ}}
|-
! ट
! ठ
!
! ड
! ॾ
! ड़
!
! ढ
! ढ़
! ण
|-
| {{IPA|ʈ}}
| {{IPA|ʈʰ}}
|
| {{IPA|ɖ}}
| {{IPA|ɗ}}
| {{IPA|ɽ}}
|
| {{IPA|ɖʱ}}
| {{IPA|ɽʱ}}
| {{IPA|ɳ}}
|-
! त
! थ
!
! द
!colspan=&quot;3&quot;|
! ध
!
! न
|-
| {{IPA|t}}
| {{IPA|tʰ}}
|
| {{IPA|d}}
|colspan=&quot;3&quot;|
| {{IPA|dʱ}}
|
| {{IPA|n}}
|-
! प
! फ
! फ़
! ब
! ॿ
!colspan=&quot;2&quot;|
! भ
!
! म
|-
| {{IPA|p}}
| {{IPA|pʰ}}
| {{IPA|f}}
| {{IPA|b}}
| {{IPA|ɓ}}
|colspan=&quot;2&quot;|
| {{IPA|bʱ}}
|
| {{IPA|m}}
|-
! य
! र
! ल
! व
!colspan=&quot;6&quot;|
|-
| {{IPA|j}}
| {{IPA|r}}
| {{IPA|l}}
| {{IPA|ʋ}}
|colspan=&quot;6&quot;|
|-
! श
! ष
! स
! ह
!colspan=&quot;6&quot;|
|-
| {{IPA|sh}}
| {{IPA|ʂ}}
| {{IPA|s}}
| {{IPA|h}}
|colspan=&quot;6&quot;|
|}

Propter [[Anglicizatio]]nem et usus [[abecedarium Romanum|litterarum Romanarum]] inter civitates, Hindustani etiam aliquando [[scriptum Romananum|scripto Romano]] scribitur. Haec accommodatio [[Urdu Romanum]] appellatur. [[Industria|Industriá]] [[pellicula]]rum Bollywoodscriptum Romanum magnopere sustinente, Urdu Romanum populo fit gratius, praecipue iuvenibus qui Interreti utantur vel &quot;cybercives&quot; sint.

{{NexInt}}
* [[Index linguarum sollemnium Indiae]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Asher, R. E. [[1994]]. Hindi. In ''The Encyclopedia of language and linguistics,'' ed. R. E. Asher, 1547–1549. Oxoniae: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Asher, R. E., ed. [[1994]]. ''The Encyclopedia of language and linguistics.'' Oxoniae: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Bailey, Thomas G. [[1950]]. ''Teach yourself Hindustani''. Londinii: English Universities Press.
* Chatterji, Suniti K. [[1960]]. ''Indo-Aryan and Hindi.'' Ed. ea, retractata. Calcuttae: Firma K.L. Mukhopadhyay.
* Dua, Hans R. [[1992]]. Hindi-Urdu as a pluricentric language. In ''Pluricentric languages: Differing norms in different nations,'' ed. M. G. Clyn. Berolini: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1.
* Dua, Hans R. [[1994]]a. Hindustani. In ''The Encyclopedia of language and linguistics,'' ed. R. E. Asher, 1554. Oxoniae: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Dua, Hans R. [[1994]]b. Urdu. In ''The Encyclopedia of language and linguistics,'' ed. R. E. Asher, 4863–4864. Oxoniae: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Rai, Amrit. [[1984]]. ''A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani''. Dellii: Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X.

== Nexus externi ==
* Shakespear, John. [http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/shakespear/ A Dictionary, Hindustani and English.] 3rd ed., much enl. London: Printed for the author by J.L. Cox and Son: Sold by Parbury, Allen, &amp; Co., 1834.
* [https://web.archive.org/web/20160503161229/http://forum.janmaanas.com/ Janmaanas Ek Hindi Manch(Hindi Language Forum)]
* [http://encyclopedia.jrank.org/HIG_HOR/HINDOSTANI_properly_Hindustani_.html &quot;Hindostani,&quot; ''Encyclopedia Britannica,'' editio 11a.]
* [https://web.archive.org/web/20030217173457/http://members.aol.com/yahyam/hindustani.html Hindi, Urdu, Hindustani, ''khaRî bolî'']
* [https://web.archive.org/web/20091027110507/http://geocities.com/sikmirza/arabic/hindustani.html Hindi-Urdu FAQ]
* [http://www.languageinindia.com/march2003/hindustani.html Hindustani as an anxiety between Hindi-Urdu Commitment]
* [http://www.uiowa.edu/~incinema/Hindinote.html &quot;Hindi? Urdu? Hindustani? Hindi-Urdu?&quot; apud www.uiowa.edu]
* [https://web.archive.org/web/20110719045055/http://adaniel.tripod.com/hindustani.htm History of Hindustani]
* [https://web.archive.org/web/20190912023522/http://www.lexicool.com/dlink.asp?ID=0FW3HU5663&amp;L1=34&amp;L2=44 Comparativus Verborum Index Hindi/Urdu-English-Kalasha-Khowar-Nuristani-Pashtu]
* [http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90987 Nuntius Ethnologue pro Hindustani]
* [http://globalrecordings.net/language/747 Nuntius GRN pro Hindustani]
* [https://web.archive.org/web/20060615203847/http://indolink.com/Poetry/ Hindustani Poetry]
* [https://web.archive.org/web/20060827233430/http://polyglot.lss.wisc.edu/lss/staff/erica/CALL/hindi.html Hindi-Urdu online resources]
* [http://www.yoindia.com/shayariadab/ &quot;Maximum poesiae Hindustani-Indianae Forum,&quot; apud www.yoindia.com]
* [http://en.wikivoyage.org/wiki/Hindi-Urdu_phrasebook Hindi-Urdu Wikivoyage Hindi-Urdu Phrasebook]
* [https://web.archive.org/web/20070804053902/http://www.nla.gov.pk/ National Language Authority (Urdu), Pakistan (muqtadera qaumi zaban)]
* King, Robert D., [http://languagelog.ldc.upenn.edu/myl/llog/King2001.pdf The poisonous potency of script: Hindi and Urdu]
{{1000 paginae}}

[[Categoria:Lingua Hindica]]
[[Categoria:Lingua Urdu]]
[[Categoria:Linguae Indiae]]
[[Categoria:Linguae Indicae]]
[[Categoria:Linguae insularum Caribicarum]]
[[Categoria:Linguae Pakistaniae]]

{{Myrias|Anthropologia}}</text>
      <sha1>jlv3r4tjeyy4wanwiioc0euu5s18asl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index communium praefecturae Vosegi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123776</id>
    <revision>
      <id>3990962</id>
      <parentid>3990432</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>nomen latinum</comment>
      <origin>3990962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21871" sha1="jbtd46zp1vktl83bae3lgt7ekxvahxv" xml:space="preserve">Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero.

[[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]]
[[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88001
| 88270
| [[Les Ableuvenettes]]
|- 
| 88002
| 88500
| [[Ahéville]]
|- 
| 88003
| 88140
| [[Aingeville]]
|- 
| 88004
| 88320
| [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]]
|- 
| 88005
| 88110
| [[Allarmont]]
|- 
| 88006
| 88500
| [[Ambacuria]]
|- 
| 88007
| 88410
| [[Ameuvelle]]
|- 
| 88008
| 88700
| [[Anglemont]]
|- 
| 88009
| 88650
| [[Anould]]
|- 
| 88010
| 88170
| [[Aouze]]
|- 
| 88011
| 88380
| [[Arches (Vosegus)|Arches]]
|- 
| 88012
| 88380
| [[Archettes]]
|- 
| 88013
| 88170
| [[Aroffe]]
|- 
| 88014
| 88430
| [[Arrentès-de-Corcieux]]
|- 
| 88015
| 88300
| [[Attignéville]]
|- 
| 88016
| 88260
| [[Attigny (Vosegus)|Attigny]]
|- 
| 88017
| 88300
| [[Aulnois]]
|- 
| 88019
| 88300
| [[Autigny-la-Tour]]
|- 
| 88020
| 88300
| [[Autreville (Vosegus)|Autreville]]
|- 
| 88021
| 88700
| [[Autrey (Vosegus)|Autrey]]
|- 
| 88022
| 88140
| [[Auzainvilliers]]
|- 
| 88023
| 88500
| [[Avillers (Vosegus)|Avillers]]
|- 
| 88024
| 88130
| [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]]
|- 
| 88025
| 88630
| [[Avranville]]
|- 
| 88026
| 88600
| [[Aidella]]
|- 
| 88027
| 88330
| [[Badménil-aux-Bois]]
|- 
| 88028
| 88460
| [[La Baffe]]
|- 
| 88029
| 88240
| [[La Vôge-les-Bains]]
|- 
| 88030
| 88270
| [[Bainville-aux-Saules]]
|- 
| 88031
| 88170
| [[Balléville]]
|- 
| 88032
| 88520
| [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]]
|- 
| 88033
| 88210
| [[Ban-de-Sapt]]
|- 
| 88106
| 88230
| [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]]
|- 
| 88035
| 88640
| [[Barbey-Seroux]]
|- 
| 88036
| 88300
| [[Barville (Vosegus)|Barville]]
|- 
| 88037
| 88120
| [[Basse-sur-le-Rupt]]
|- 
| 88038
| 88130
| [[Battexey]]
|- 
| 88039
| 88500
| [[Baudricourt]]
|- 
| 88040
| 88150
| [[Bayecourt]]
|- 
| 88041
| 88270
| [[Bazegney]]
|- 
| 88042
| 88700
| [[Bazien]]
|- 
| 88043
| 88500
| [[Bazoilles-et-Ménil]]
|- 
| 88044
| 88300
| [[Bazoilles-sur-Meuse]]
|- 
| 88045
| 88300
| [[Beaufremont]]
|- 
| 88046
| 88600
| [[Beauménil]]
|- 
| 88047
| 88270
| [[Begnécourt]]
|- 
| 88048
| 88370
| [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]]
|- 
| 88049
| 88260
| [[Belmont-lès-Darney]]
|- 
| 88050
| 88600
| [[Belmont-sur-Buttant]]
|- 
| 88051
| 88800
| [[Belmont-sur-Vair]]
|- 
| 88052
| 88260
| [[Belrupt]]
|- 
| 88053
| 88210
| [[Belval (Vosegus)|Belval]]
|- 
| 88054
| 88520
| [[Bertrimoutier]]
|- 
| 88055
| 88450
| [[Bettegney-Saint-Brice]]
|- 
| 88056
| 88500
| [[Bettoncourt]]
|- 
| 88057
| 88490
| [[Le Beulay]]
|- 
| 88058
| 88170
| [[Biécourt]]
|- 
| 88059
| 88430
| [[Biffontaine]]
|- 
| 88060
| 88500
| [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]]
|- 
| 88061
| 88410
| [[Bleurville]]
|- 
| 88062
| 88320
| [[Blevaincourt]]
|- 
| 88063
| 88270
| [[Bocquegney]]
|- 
| 88064
| 88600
| [[Bois-de-Champ]]
|- 
| 88065
| 88260
| [[Bonvillet]]
|- 
| 88066
| 88500
| [[Boulaincourt]]
|- 
| 88068
| 88470
| [[La Bourgonce]]
|- 
| 88069
| 88270
| [[Bouxières-aux-Bois]]
|- 
| 88070
| 88130
| [[Bouxurulles]]
|- 
| 88071
| 88270
| [[Bouzemont]]
|- 
| 88073
| 88130
| [[Brantigny]]
|- 
| 88074
| 88350
| [[Brechainville]]
|- 
| 88075
| 88250
| [[La Bresse]]
|- 
| 88076
| 88600
| [[Brouvelieures]]
|- 
| 88077
| 88700
| [[Brû]]
|- 
| 88078
| 88600
| [[Bruyères]]
|- 
| 88079
| 88140
| [[Boloniacivilla]]
|- 
| 88080
| 88700
| [[Bult]]
|- 
| 88081
| 88540
| [[Bussang]]
|- 
| 88082
| 88110
| [[Celles-sur-Plaine]]
|- 
| 88083
| 88300
| [[Certilleux]]
|- 
| 88084
| 88130
| [[Chamagne]]
|- 
| 88085
| 88640
| [[Champdray]]
|- 
| 88086
| 88600
| [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]]
|- 
| 88087
| 88000
| [[Chantraine (commune)|Chantraine]]
|- 
| 88088
| 88240
| [[La Chapelle-aux-Bois]]
|- 
| 88089
| 88600
| [[La Chapelle-devant-Bruyères]]
|- 
| 88090
| 88130
| [[Carpinia]]
|- 
| 88091
| 88460
| [[Charmois-devant-Bruyères]]
|- 
| 88092
| 88270
| [[Charmois-l'Orgueilleux]]
|- 
| 88093
| 88210
| [[Châtas]]
|- 
| 88094
| 88330
| [[Châtel-sur-Moselle]]
|- 
| 88095
| 88170
| [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]]
|- 
| 88096
| 88410
| [[Châtillon-sur-Saône]]
|- 
| 88097
| 88500
| [[Chauffecourt]]
|- 
| 88098
| 88390
| [[Chaumousey]]
|- 
| 88099
| 88150
| [[Chavelot]]
|- 
| 88100
| 88500
| [[Chef-Haut]]
|- 
| 88101
| 88460
| [[Cheniménil]]
|- 
| 88102
| 88630
| [[Chermisey]]
|- 
| 88103
| 88270
| [[Circourt]]
|- 
| 88104
| 88300
| [[Circourt-sur-Mouzon]]
|- 
| 88105
| 88410
| [[Claudon]]
|- 
| 88107
| 88630
| [[Clérey-la-Côte]]
|- 
| 88108
| 88240
| [[Le Clerjus]]
|- 
| 88109
| 88120
| [[Cleurie]]
|- 
| 88110
| 88700
| [[Clézentaine]]
|- 
| 88111
| 88100
| [[Coinches]]
|- 
| 88113
| 88490
| [[Combrimont]]
|- 
| 88114
| 88140
| [[Gundrecivilla]]
|- 
| 88115
| 88430
| [[Corcieux]]
|- 
| 88116
| 88310
| [[Cornimont]]
|- 
| 88117
| 88170
| [[Courcelles-sous-Châtenois]]
|- 
| 88118
| 88630
| [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]]
|- 
| 88119
| 88140
| [[Crainvilliers]]
|- 
| 88120
| 88520
| [[La Croix-aux-Mines]]
|- 
| 88121
| 88330
| [[Damas-aux-Bois]]
|- 
| 88122
| 88270
| [[Damas-et-Bettegney]]
|- 
| 88123
| 88320
| [[Damblain]]
|- 
| 88124
| 88260
| [[Darney]]
|- 
| 88125
| 88170
| [[Darney-aux-Chênes]]
|- 
| 88126
| 88390
| [[Darnieulles]]
|- 
| 88127
| 88700
| [[Deinvillers]]
|- 
| 88128
| 88210
| [[Denipaire]]
|- 
| 88129
| 88270
| [[Derbamont]]
|- 
| 88130
| 88600
| [[Destord]]
|- 
| 88131
| 88600
| [[Deycimont]]
|- 
| 88132
| 88000
| [[Deyvillers]]
|- 
| 88133
| 88000
| [[Dignonville]]
|- 
| 88134
| 88000
| [[Dinozé]]
|- 
| 88135
| 88460
| [[Docelles]]
|- 
| 88136
| 88000
| [[Dogneville]]
|- 
| 88137
| 88170
| [[Dolaincourt]]
|- 
| 88138
| 88260
| [[Dombasle-devant-Darney]]
|- 
| 88139
| 88500
| [[Dombasle-en-Xaintois]]
|- 
| 88140
| 88140
| [[Dombrot-le-Sec]]
|- 
| 88141
| 88170
| [[Dombrot-sur-Vair]]
|- 
| 88144
| 88500
| [[Domèvre-sous-Montfort]]
|- 
| 88142
| 88390
| [[Domèvre-sur-Avière]]
|- 
| 88143
| 88330
| [[Domèvre-sur-Durbion]]
|- 
| 88145
| 88600
| [[Domfaing]]
|- 
| 88146
| 88800
| [[Domjulien]]
|- 
| 88147
| 88390
| [[Dommartin-aux-Bois]]
|- 
| 88148
| 88200
| [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]]
|- 
| 88149
| 88260
| [[Dommartin-lès-Vallois]]
|- 
| 88150
| 88170
| [[Dommartin-sur-Vraine]]
|- 
| 88151
| 88270
| [[Donoparium]]
|- 
| 88152
| 88600
| [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]]
|- 
| 88153
| 88700
| [[Domptail]]
|- 
| 88154
| 88630
| [[Domnum Remigium]]
|- 
| 88155
| 88500
| [[Domvallier]]
|- 
| 88156
| 88700
| [[Doncières]]
|- 
| 88157
| 88220
| [[Dounoux]]
|- 
| 88158
| 88510
| [[Éloyes]]
|- 
| 88159
| 88650
| [[Entre-deux-Eaux]]
|- 
| 88160
| 88000
| [[Spinalium]]
|- 
| 88161
| 88260
| [[Escles]]
|- 
| 88162
| 88260
| [[Esley]]
|- 
| 88163
| 88130
| [[Essegney]]
|- 
| 88164
| 88500
| [[Estrennes]]
|- 
| 88165
| 88480
| [[Étival-Clairefontaine]]
|- 
| 88166
| 88450
| [[Évaux-et-Ménil]]
|- 
| 88167
| 88460
| [[Faucompierre]]
|- 
| 88168
| 88700
| [[Fauconcourt]]
|- 
| 88169
| 88600
| [[Fays (Vosegus)|Fays]]
|- 
| 88170
| 88360
| [[Ferdrupt]]
|- 
| 88171
| 88410
| [[Fignévelle]]
|- 
| 88172
| 88600
| [[Fiménil]]
|- 
| 88173
| 88130
| [[Florémont]]
|- 
| 88174
| 88390
| [[Fomerey]]
|- 
| 88175
| 88600
| [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]]
|- 
| 88176
| 88240
| [[Fontiniacum]]
|- 
| 88177
| 88530
| [[La Forge (Vosegus)|La Forge]]
|- 
| 88178
| 88390
| [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]]
|- 
| 88179
| 88320
| [[Fouchécourt (Vosegus)|Fouchécourt]]
|- 
| 88180
| 88320
| [[Frain]]
|- 
| 88181
| 88230
| [[Fraize]]
|- 
| 88182
| 88490
| [[Frapelle]]
|- 
| 88183
| 88630
| [[Frebécourt]]
|- 
| 88184
| 88600
| [[Fremifontaine]]
|- 
| 88185
| 88500
| [[Frenelle-la-Grande]]
|- 
| 88186
| 88500
| [[Frenelle-la-Petite]]
|- 
| 88187
| 88270
| [[Frénois (Vosegus)|Frénois]]
|- 
| 88188
| 88160
| [[Fresse-sur-Moselle]]
|- 
| 88189
| 88350
| [[Frevilla (Vosegus)|Frevilla]]
|- 
| 88190
| 88440
| [[Frizon]]
|- 
| 88192
| 88270
| [[Gelvécourt-et-Adompt]]
|- 
| 88193
| 88520
| [[Gemaingoutte]]
|- 
| 88194
| 88170
| [[Geminorum curia]]
|- 
| 88195
| 88140
| [[Iandrevilla]]
|- 
| 88196
| 88400
| [[Gerardi Mare]]
|- 
| 88197
| 88120
| [[Gerbamont]]
|- 
| 88198
| 88430
| [[Gerbépal]]
|- 
| 88199
| 88320
| [[Gingivilla]]
|- 
| 88200
| 88390
| [[Gehennium]]
|- 
| 88201
| 88390
| [[Girancurtis]]
|- 
| 88202
| 88500
| [[Gircuria]]
|- 
| 88203
| 88600
| [[Girecuria]]
|- 
| 88205
| 88340
| [[Girmont-Val-d'Ajol]]
|- 
| 88206
| 88170
| [[Gironcuria (Vosegus)|Gironcuria]]
|- 
| 88208
| 88410
| [[Gondoncuria]]
|- 
| 88209
| 88190
| [[Golbey]]
|- 
| 88210
| 88270
| [[Gorhey]]
|- 
| 88212
| 88350
| [[Grannum]]
|- 
| 88213
| 88490
| [[Magna Fossa]]
|- 
| 88215
| 88210
| [[Grandrupt]]
|- 
| 88214
| 88240
| [[Grandrupt-de-Bains]]
|- 
| 88216
| 88600
| [[Granvillare]]
|- 
| 88218
| 88640
| [[Granges-Aumontzey]]
|- 
| 88219
| 88630
| [[Grussius]]
|- 
| 88220
| 88410
| [[Greniancuria]]
|- 
| 88221
| 88240
| [[Gruetum]]
|- 
| 88222
| 88600
| [[Gognacuria]]
|- 
| 88223
| 88450
| [[Guneiacum]]
|- 
| 88224
| 88330
| [[Haldiniacum]]
|- 
| 88225
| 88220
| [[Hadolia]]
|- 
| 88226
| 88270
| [[Hagericurtis]]
|- 
| 88227
| 88300
| [[Hagnéville-et-Roncourt]]
|- 
| 88228
| 88330
| [[Haillainville]]
|- 
| 88229
| 88300
| [[Harchéchamp]]
|- 
| 88230
| 88700
| [[Hardancuria]]
|- 
| 88231
| 88800
| [[Haraevilla ad Mosam]]
|- 
| 88232
| 88300
| [[Hermonis villa]]
|- 
| 88233
| 88270
| [[Harol]]
|- 
| 88236
| 88240
| [[La Haye (Vosegus)|La Haye]]
|- 
| 88237
| 88270
| [[Hennecuria]]
|- 
| 88238
| 88260
| [[Hennezel]]
|- 
| 88239
| 88130
| [[Haruniacum]]
|- 
| 88240
| 88600
| [[Herpemons]]
|- 
| 88241
| 88170
| [[Houécourt]]
|- 
| 88242
| 88300
| [[Houéville]]
|- 
| 88243
| 88700
| [[Housseras]]
|- 
| 88244
| 88430
| [[La Houssière]]
|- 
| 88245
| 88210
| [[Horbacum]]
|- 
| 88246
| 88500
| [[Hymont]]
|- 
| 88247
| 88150
| [[Igniacum (Vosegus)|Igniacum]]
|- 
| 88248
| 88320
| [[Isches]]
|- 
| 88249
| 88300
| [[Gedanis villa]]
|- 
| 88250
| 88550
| [[Jarménil]]
|- 
| 88251
| 88700
| [[Ioannis Manile]]
|- 
| 88252
| 88260
| [[Jésonville]]
|- 
| 88253
| 88000
| [[Jeuxey]]
|- 
| 88254
| 88500
| [[Jorxey]]
|- 
| 88255
| 88630
| [[Jubani villa]]
|- 
| 88256
| 88640
| [[Jussarupt]]
|- 
| 88257
| 88500
| [[Jevancuria]]
|- 
| 88258
| 88320
| [[Marchia (Vosegus)|Marchia]]
|- 
| 88259
| 88300
| [[Landini villa]]
|- 
| 88260
| 88130
| [[Langley (Vosegus)|Langley]]
|- 
| 88261
| 88600
| [[Laval-sur-Vologne]]
|- 
| 88262
| 88600
| [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]]
|- 
| 88263
| 88640
| [[Laveline-du-Houx]]
|- 
| 88264
| 88270
| [[Légéville-et-Bonfays]]
|- 
| 88265
| 88300
| [[Lemmecuria]]
|- 
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! [[INSEE|Numerus INSEE]]
! [[Numerus cursualis]]
! [[Commune]]
|-
| 88266
| 88600
| [[Lépanges-sur-Vologne]]
|- 
| 88267
| 88260
| [[Larino]]
|- 
| 88268
| 88490
| [[Lesseux]]
|- 
| 88269
| 88400
| [[Liézey]]
|- 
| 88270
| 88350
| [[Liffodium]]
|- 
| 88271
| 88800
| [[Legisvilla]]
|- 
| 88272
| 88410
| [[Lyroncuria]]
|- 
| 88273
| 88000
| [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]]
|- 
| 88274
| 88170
| [[Longus Campus subtus Castinetum]]
|- 
| 88275
| 88490
| [[Lubine]]
|- 
| 88276
| 88490
| [[Lussia]]
|- 
| 88277
| 88110
| [[Luviniacus]]
|- 
| 88278
| 88170
| [[Macuncurtis]]
|- 
| 88279
| 88270
| [[Madecuria]]
|- 
| 88280
| 88450
| [[Maldisinum]]
|- 
| 88281
| 88270
| [[Madonne-et-Lamerey]]
|- 
| 88283
| 88140
| [[Malini curia]]
|- 
| 88284
| 88650
| [[Mandray]]
|- 
| 88285
| 88800
| [[Manderae]]
|- 
| 88286
| 88130
| [[Mareinvilla]]
|- 
| 88287
| 88320
| [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]]
|- 
| 88288
| 88270
| [[Monroniscurtis]]
|- 
| 88289
| 88320
| [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]]
|- 
| 88290
| 88300
| [[Martigny-les-Gerbonvaux]]
|- 
| 88291
| 88410
| [[Martinvelle]]
|- 
| 88292
| 88500
| [[Mataincuria]]
|- 
| 88293
| 88630
| [[Maxey-sur-Meuse]]
|- 
| 88294
| 88150
| [[Mazeley]]
|- 
| 88295
| 88500
| [[Maceriolae]]
|- 
| 88296
| 88140
| [[Madonis villa]]
|- 
| 88297
| 88600
| [[Méménil]]
|- 
| 88298
| 88700
| [[Menardi Mons]]
|- 
| 88302
| 88160
| [[Le Ménil]]
|- 
| 88300
| 88210
| [[Ménil-de-Senones]]
|- 
| 88299
| 88500
| [[Mansile in Sanctesio]]
|- 
| 88301
| 88700
| [[Ménil-sur-Belvitte]]
|- 
| 88303
| 88630
| [[Mudrevallis]]
|- 
| 88304
| 88500
| [[Mirecurtium]]
|- 
| 88305
| 88630
| [[Moncel-sur-Vair]]
|- 
| 88306
| 88210
| [[Le Mont]]
|- 
| 88309
| 88800
| [[Monthureux-le-Sec]]
|- 
| 88310
| 88410
| [[Monthureux-sur-Saône]]
|- 
| 88307
| 88320
| [[Mont-lès-Lamarche]]
|- 
| 88308
| 88300
| [[Montes ante Novum Castrum]]
|- 
| 88311
| 88240
| [[Montmotier]]
|- 
| 88312
| 88170
| [[Morelli Domus]]
|- 
| 88313
| 88330
| [[Murini villa]]
|- 
| 88314
| 88320
| [[Morizécourt]]
|- 
| 88315
| 88600
| [[Mors Agni]]
|- 
| 88316
| 88140
| [[Maurivilla]]
|- 
| 88317
| 88210
| [[Moussey (Vosegus)|Moussey]]
|- 
| 88318
| 88700
| [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]]
|- 
| 88319
| 88420
| [[Medianum Monasterium]]
|- 
| 88320
| 88100
| [[Nayemont-les-Fosses]]
|- 
| 88321
| 88300
| [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]]
|- 
| 88322
| 88600
| [[La Neuveville-devant-Lépanges]]
|- 
| 88324
| 88170
| [[La Neuveville-sous-Châtenois]]
|- 
| 88325
| 88800
| [[La Neuveville-sous-Montfort]]
|- 
| 88326
| 88100
| [[Neuvillers-sur-Fave]]
|- 
| 88327
| 88440
| [[Nomexy]]
|- 
| 88328
| 88470
| [[Nompardivilla]]
|- 
| 88330
| 88260
| [[Novilla (Vosegus)|Novilla]]
|- 
| 88331
| 88600
| [[Nontiavilla]]
|- 
| 88332
| 88800
| [[Noretum]]
|- 
| 88333
| 88700
| [[Nossoncourt]]
|- 
| 88334
| 88500
| [[Ollevilla]]
|- 
| 88335
| 88500
| [[Offroicourt]]
|- 
| 88336
| 88170
| [[Audoleni villa]]
|- 
| 88338
| 88700
| [[Ortonis curia]]
|- 
| 88340
| 88700
| [[Padua (Vosegus)|Padua]]
|- 
| 88341
| 88100
| [[Pair-et-Grandrupt]]
|- 
| 88342
| 88330
| [[Pallegney]]
|- 
| 88343
| 88800
| [[Paretum (Vosegus)|Paretum]]
|- 
| 88344
| 88350
| [[Pargniacum subtus Mirevallem]]
|- 
| 88345
| 88490
| [[La Petite-Fosse]]
|- 
| 88346
| 88210
| [[La Petite-Raon]]
|- 
| 88347
| 88270
| [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]]
|- 
| 88348
| 88600
| [[Petreus Pons]]
|- 
| 88349
| 88230
| [[Plenifesium]]
|- 
| 88350
| 88170
| [[Pluvesia]]
|- 
| 88351
| 88370
| [[Plumberae]]
|- 
| 88352
| 88300
| [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]]
|- 
| 88353
| 88260
| [[Pons iuxta Undinovilla]]
|- 
| 88354
| 88500
| [[Pont-sur-Madon]]
|- 
| 88355
| 88330
| [[Portus Caelorum]]
|- 
| 88356
| 88600
| [[Les Poulières]]
|- 
| 88357
| 88500
| [[Portus Suavis]]
|- 
| 88358
| 88550
| [[Pouxeux]]
|- 
| 88359
| 88600
| [[Prey (Vosegus)|Prey]]
|- 
| 88360
| 88260
| [[Provenchères-lès-Darney]]
|- 
| 88361
| 88490
| [[Provenchères-et-Colroy]]
|- 
| 88362
| 88210
| [[Le Puid]]
|- 
| 88363
| 88630
| [[Purneretum]]
|- 
| 88364
| 88500
| [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]]
|- 
| 88365
| 88270
| [[Racécourt]]
|- 
| 88366
| 88170
| [[Radalli villa]]
|- 
| 88367
| 88700
| [[Rambervilleriae]]
|- 
| 88368
| 88500
| [[Rancuria]]
|- 
| 88369
| 88160
| [[Romarici campus]]
|- 
| 88370
| 88270
| [[Radonis curtis]]
|- 
| 88371
| 88220
| [[Rapo ad Silvas]]
|- 
| 88372
| 88110
| [[Rapo ad Stationem]]
|- 
| 88373
| 88110
| [[Raon-sur-Plaine]]
|- 
| 88374
| 88130
| [[Rapey]]
|- 
| 88375
| 88520
| [[Raves (Vosegus)|Raves]]
|- 
| 88376
| 88300
| [[Ribovilla]]
|- 
| 88377
| 88410
| [[Rainharii villa]]
|- 
| 88378
| 88450
| [[Regney]]
|- 
| 88379
| 88330
| [[Ranconis curtis]]
|- 
| 88380
| 88640
| [[Rehaupal]]
|- 
| 88381
| 88260
| [[Relangia]]
|- 
| 88382
| 88500
| [[Rimacuria]]
|- 
| 88383
| 88200
| [[Romarici Mons]]
|- 
| 88386
| 88100
| [[Remomeix]]
|- 
| 88385
| 88800
| [[Romulficuria]]
|- 
| 88387
| 88170
| [[Ramaldi villa]]
|- 
| 88388
| 88390
| [[Renauvoid]]
|- 
| 88389
| 88500
| [[Reparium]]
|- 
| 88390
| 88320
| [[Roberticuria]]
|- 
| 88391
| 88120
| [[Rochesson]]
|- 
| 88394
| 88320
| [[Romania ad Silvas]]
|- 
| 88395
| 88700
| [[Rotmundum]]
|- 
| 88398
| 88600
| [[Les Rouges-Eaux]]
|- 
| 88399
| 88460
| [[Le Roulier]]
|- 
| 88400
| 88500
| [[Ruvera in Sanctesio]]
|- 
| 88401
| 88170
| [[Roverium (Vosegus)|Roverium]]
|- 
| 88402
| 88700
| [[Rovilla ad Quercus]]
|- 
| 88403
| 88500
| [[Roserota]]
|- 
| 88404
| 88320
| [[Roseriae supra Mosunam]]
|- 
| 88406
| 88130
| [[Rugney]]
|- 
| 88407
| 88630
| [[Ruppes]]
|- 
| 88408
| 88360
| [[Rupt-sur-Moselle]]
|- 
| 88409
| 88120
| [[Saint-Amé]]
|- 
| 88411
| 88260
| [[Sanctus Basolimons]]
|- 
| 88412
| 88700
| [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]]
|- 
| 88413
| 88100
| [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]]
|- 
| 88410
| 88700
| [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]]
|- 
| 88418
| 88700
| [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]]
|- 
| 88424
| 88100
| [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]]
|- 
| 88415
| 88200
| [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]]
|- 
| 88416
| 88700
| [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]]
|- 
| 88417
| 88700
| [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]]
|- 
| 88419
| 88210
| [[Saint-Jean-d'Ormont]]
|- 
| 88421
| 88410
| [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]]
|- 
| 88423
| 88650
| [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]]
|- 
| 88425
| 88700
| [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]]
|- 
| 88426
| 88560
| [[Saint-Maurice-sur-Moselle]]
|- 
| 88427
| 88170
| [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]]
|- 
| 88428
| 88470
| [[Saint-Michel-sur-Meurthe]]
|- 
| 88429
| 88200
| [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]]
|- 
| 88430
| 88140
| [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]]
|- 
| 88431
| 88170
| [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]]
|- 
| 88432
| 88700
| [[Sanctus Petrimons]]
|- 
| 88433
| 88500
| [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]]
|- 
| 88434
| 88800
| [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]]
|- 
| 88435
| 88480
| [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]]
|- 
| 88436
| 88210
| [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]]
|- 
| 88437
| 88270
| [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]]
|- 
| 88438
| 88470
| [[La Salle (Vosegus)|La Salle]]
|- 
| 88439
| 88390
| [[Sanchey]]
|- 
| 88440
| 88170
| [[Sandaucuria]]
|- 
| 88441
| 88260
| [[Sans-Vallois]]
|- 
| 88442
| 88120
| [[Sapois (Vosegus)|Sapois]]
|- 
| 88443
| 88300
| [[Sartes]]
|- 
| 88444
| 88210
| [[Le Saulcy]]
|- 
| 88445
| 88580
| [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]]
|- 
| 88446
| 88140
| [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]]
|- 
| 88447
| 88290
| [[Salsuriae]]
|- 
| 88448
| 88140
| [[Seivilla]]
|- 
| 88449
| 88130
| [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]]
|- 
| 88450
| 88320
| [[Senagda]]
|- 
| 88451
| 88210
| [[Senonia (Vosegus)|Senonia]]
|- 
| 88452
| 88260
| [[Senonges]]
|- 
| 88453
| 88630
| [[Seromons]]
|- 
| 88454
| 88600
| [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]]
|- 
| 88455
| 88320
| [[Sirecuria]]
|- 
| 88456
| 88320
| [[Serocourt]]
|- 
| 88457
| 88630
| [[Seona (Vosegus)|Seona]]
|- 
| 88458
| 88130
| [[Solicuria]]
|- 
| 88459
| 88170
| [[Soncuria]]
|- 
| 88460
| 88630
| [[Solicia]]
|- 
| 88461
| 88140
| [[Serewavilla]]
|- 
| 88462
| 88120
| [[Le Syndicat]]
|- 
| 88463
| 88100
| [[Tinctorivus]]
|- 
| 88464
| 88460
| [[Tendon (Vosegus)|Tendon]]
|- 
| 88465
| 88150
| [[Tado]]
|- 
| 88466
| 88800
| [[Tillia]]
|- 
| 88467
| 88290
| [[Thiéfosse]]
|- 
| 88468
| 88160
| [[Le Thillot]]
|- 
| 88469
| 88500
| [[Tirocuria]]
|- 
| 88470
| 88530
| [[Le Tholy]]
|- 
| 88471
| 88410
| [[Les Thons]]
|- 
| 88472
| 88260
| [[Thuillières]]
|- 
| 88473
| 88320
| [[Tignécourt]]
|- 
| 88474
| 88300
| [[Tellum (Vosegus)|Tellum]]
|- 
| 88475
| 88320
| [[Toteleni curtis]]
|- 
| 88476
| 88500
| [[Totoni villa]]
|- 
| 88477
| 88350
| [[Trampodium]]
|- 
| 88478
| 88300
| [[Tranculfi villa]]
|- 
| 88479
| 88240
| [[Trémonzey]]
|- 
| 88480
| 88130
| [[Ubexy]]
|- 
| 88481
| 88220
| [[Uriménil]]
|- 
| 88482
| 88140
| [[Eurivilla]]
|- 
| 88483
| 88390
| [[Ursiniacum]]
|- 
| 88484
| 88220
| [[Usminga]]
|- 
| 88485
| 88140
| [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]]
|- 
| 88486
| 88120
| [[Vainiacum]]
|- 
| 88487
| 88340
| [[Le Val-d'Ajol]]
|- 
| 88488
| 88270
| [[Valefridicurtis]]
|- 
| 88489
| 88270
| [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]]
|- 
| 88490
| 88800
| [[Vallis Regia Sicca]]
|- 
| 88491
| 88260
| [[Tres Valesii]]
|- 
| 88492
| 88230
| [[Le Valtin]]
|- 
| 88493
| 88450
| [[Varmonzey]]
|- 
| 88494
| 88500
| [[Vaubexy]]
|- 
| 88495
| 88000
| [[Waldinivilla]]
|- 
| 88496
| 88140
| [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]]
|- 
| 88497
| 88330
| [[Wauxoncuria]]
|- 
| 88498
| 88200
| [[Vecoux]]
|- 
| 88499
| 88270
| [[Velotte-et-Tatignécourt]]
|- 
| 88500
| 88310
| [[Ventron]]
|- 
| 88501
| 88210
| [[Le Vermont]]
|- 
| 88502
| 88600
| [[Vervezelle]]
|- 
| 88503
| 88110
| [[Vexaincourt]]
|- 
| 88504
| 88170
| [[Vicherey]]
|- 
| 88505
| 88430
| [[Vienville]]
|- 
| 88506
| 88210
| [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]]
|- 
| 88507
| 88500
| [[Villers (Vosegus)|Villers]]
|- 
| 88508
| 88270
| [[Ville-sur-Illon]]
|- 
| 88509
| 88150
| [[Villoncourt]]
|- 
| 88510
| 88320
| [[Villotte]]
|- 
| 88511
| 88350
| [[Villouxel]]
|- 
| 88512
| 88600
| [[Viménil]]
|- 
| 88513
| 88450
| [[Vincey]]
|- 
| 88514
| 88170
| [[Viocourt]]
|- 
| 88515
| 88260
| [[Vioménil]]
|- 
| 88516
| 88800
| [[Vittel]]
|- 
| 88517
| 88260
| [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]]
|- 
| 88518
| 88500
| [[Viverium]]
|- 
| 88519
| 88470
| [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]]
|- 
| 88520
| 88240
| [[Les Voivres]]
|- 
| 88521
| 88700
| [[Vomécourt]]
|- 
| 88522
| 88500
| [[Vomécourt-sur-Madon]]
|- 
| 88523
| 88170
| [[Vouxey]]
|- 
| 88524
| 88140
| [[Vrécourt]]
|- 
| 88525
| 88500
| [[Vroville]]
|- 
| 88526
| 88520
| [[Wisembach]]
|- 
| 88527
| 88700
| [[Xaffévillers]]
|- 
| 88528
| 88460
| [[Xamontarupt]]
|- 
| 88529
| 88130
| [[Xaronval]]
|- 
| 88530
| 88220
| [[Scatiniacum]]
|- 
| 88531
| 88400
| [[Xonrupt-Longemer]]
|- 
| 88532
| 88330
| [[Zincourt]]
|}
{{Indices communium praefecturarum Franciae}}
[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]]</text>
      <sha1>jbtd46zp1vktl83bae3lgt7ekxvahxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Perros-Guirec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125997</id>
    <revision>
      <id>3990748</id>
      <parentid>3450704</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="919" sha1="d3hh6m98zlei4ml82eqd270e6v479kp" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Perros-Guirec - La Côte de granit rose et le phare de Ploumanac'h - Juin 2005.jpg|thumb|200 px|Perros-Guirec: [[pharus]] Ploumanac'h ]]
'''Perros-Guirec''' ([[Lingua Gallonica|Gallonice]] '' '', [[Lingua Britonica|Britonice]] ''Perroz-Gireg'') est commune 7336 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Litora ad Mare|Litorum ad Mare]] in [[Francia]]e occidentalis regione [[Britannia Minor]]e.
== Geographia ==
Archipelagus [[Septem Insulae]] dictus in territorio Perros Guirec situs est.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Litorum ad Mare]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Perros-Guirec|Perros-Guirec}}
* [http://www.perros-guirec.com/ Perros-Guirec pagina interretialis] {{Ling|Francice}}
* {{INSEE commune|22168|de=Perros-Guirec}}
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Litorum ad Mare]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Litorum ad Mare]]</text>
      <sha1>d3hh6m98zlei4ml82eqd270e6v479kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canada Atlantica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129799</id>
    <revision>
      <id>3990795</id>
      <parentid>3878974</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5670" sha1="0rf3k28gz1rt9qip3gmb61vr4lhivzg" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Atlantic Canada.svg|thumb|Quattuor provinciae Canadae Atlanticae.]]
'''Canada Atlantica''' est [[Index regionum Canadae|regio]] [[Canada]]e quae in quattuor [[Provinciae et territoria Canadae|provinciis]] in [[litus|litore]] [[Oceanus Atlanticus|Atlantico]] sitis consistit, [[Quebecum|Quebeco]] excluso: hoc est in tribus [[Maritimae|provinciis maritimis]] ([[Novum Brunsvicum|Novo Brunsvico]], [[Insula Principis Eduardi]], [[Nova Scotia]]) et in [[Terra Nova et Terra Laboratoria]]. Numerus civium provinciarum Atlanticarum mense [[Iulius|Iulio]] [[2010]] fuit 2&amp;thinsp;346&amp;thinsp;286.&lt;ref&gt;[http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/100929/t100929b3-eng.htm Statistics Canada]&lt;/ref&gt;

==Historia==
[[Terrae Novae et Terrae Laboratoriae &quot;Joey&quot; Smallwood]], princeps [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae et Terrae Laboratoriae]] [[primus minister]], vocabulum ''Canadam Atlanticam'' fecit cum [[Terra Nova et Terra Laboratoria]] se cum [[Canada]] anno [[1949]] coniungerent, quia credidit Terram Novam et Terram Laboratoriam  se ratione non referre posse in locutionem exstantem, ''provincias maritimas,'' quae ad describendas similitudines [[cultura]]e inter provincias consortes [[Novum Brunsvicum]], [[Insula Principis Eduardi|Insulam Principis Eduardi]], et [[Nova Scotia|Novam Scotiam]] plerumque adhibetur. Tres provinciae maritimae se cum Foedere Canadensi [[saeculum 19|saeculo undevicensimo]] coniunxerant, Novum Brunsvicum et Nova Scotia anno [[1867]], et Insula Principis Eduardi anno [[1873]].

==Communia==
[[Fasciculus:Flag of New Brunswick.svg|thumb|175px|[[Vexillum]] Novi Brunsvici]]
[[Fasciculus:Flag of Prince Edward Island.svg|thumb|175px|[[Vexillum]] Insulae Principis Eduardi]]
[[Fasciculus:Flag of Nova Scotia.svg|thumb|175px|[[Vexillum]] Novae Scotiae]]
[[Fasciculus:Flag of Newfoundland and Labrador.svg|thumb|175px|[[Vexillum]] Terrae Novae et Terrae Laboratoriae]]
Infra sunt numeri ex [[census|censu]] [[regio metropolitana|regionum metropolitanarum]] in Canada Atlantica anno [[2010]]. Hic index omnia comprehendit communia quae maiora quam 15&amp;thinsp;000 sunt:&lt;ref name=&quot;2010 population&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.statcan.gc.ca/pub/91-214-x/2009000/t013-eng.htm |title=Population of census metropolitan areas (2006 Census boundaries) | accessdate=2011-02-04| publisher=Statistics Canada}}&lt;/ref&gt;

{| class=wikitable
! Communitas 
! Provincia
! Numerus civium
|-
|[[Halifaxia]]
|[[Nova Scotia]]
|403&amp;thinsp;188
|-
|[[Urbs Sancti Ioannis Terrae Novae|Sanctus Ioannes Terrae Novae]]
|[[Terra Nova et Terra Laboratoria]]
|192&amp;thinsp;326
|-
|[[Moncton]]
|[[Novum Brunsvicum]]
|137&amp;thinsp;346
|-
|[[Urbs Sancti Ioannis Canadensis|Sanctus Ioannes Canadensis]]
|[[Novum Brunsvicum]]
|122&amp;thinsp;400
|-
|[[Cape Breton Regional Municipality]] (Sydney Metro Area)
|[[Nova Scotia]]
|106&amp;thinsp;025
|-
|[[Fredericopolis]]
|[[Novum Brunsvicum]]
|85&amp;thinsp;850
|-
|[[Carolinapolis]]
|[[Insula Principis Eduardi]]
|58&amp;thinsp;625
|-
|[[Truro, Nova Scotia|Truro]]
|[[Nova Scotia]]
|45&amp;thinsp;100
|-
|[[Nova Glasgovia (Nova Scotia)|Nova Glasgovia]]
|[[Nova Scotia]]
|36&amp;thinsp;300
|-
|[[Bathurst, New Brunswick|Bathurst]]
|[[Novum Brunsvicum]]
|31&amp;thinsp;450
|-
|[[Rivus Anguli]]
|[[Terra Nova et Terra Laboratoria]]
|26&amp;thinsp;725
|-
|[[Kentville, Nova Scotia|Kentville]]
|[[Nova Scotia]]
|26&amp;thinsp;045
|-
|[[Miramichi, New Brunswick|Miramichi]]
|[[Novum Brunsvicum]]
|25&amp;thinsp;075
|-
|[[Edmundston]]
|[[Novum Brunsvicum]]
|21&amp;thinsp;585
|-
|[[Summerside, Prince Edward Island|Summerside]]
|[[Insula Principis Eduardi]]
|16&amp;thinsp;210
|}

{{NexInt}}
*[[Index regionum Canada]]e&lt;!--
*[[Aboriginal peoples in Atlantic Canada]]
*[[Atlantic Canada's 100 Greatest Books (book)]]--&gt;

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

==Bibliographia ==
* Hamilton, William Baillie. [[1996]]. ''Place Names of Atlantic Canada.'' Toronti: University of Toronto Press. ISBN 0802004717. [http://books.google.ca/books?id=UAvyE0pN5akC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Atlantic%20Canada&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true Liber apud books.google.ca.]
* MacEachern, Alan Andrew. [[2001]]. ''Natural Selections: National Parks in Atlantic Canada.'' McGill-Queen's University Press. ISBN 0773521577. [http://books.google.ca/books?id=uSBPQkbbCr0C&amp;lpg=PP1&amp;dq=Atlantic%20Canada&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true Liber apud books.google.ca.]
* Martinez, Andrew J., et Candace Storm Martinez. [[2003]]. ''Marine Life of the North Atlantic: Canada to New England.'' Aqua Quest Publications. ISBN 1881652327. [http://books.google.ca/books?id=dq-iIBVn4_MC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Atlantic%20Canada&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true Liber apud books.google.ca.]
* Prieur, Benoit. [[2005]]. ''Atlantic Canada.'' Ulysse Travel Publ. ISBN 2894647239. [http://books.google.ca/books?id=IVrdzKdvvMYC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Canada&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true Liber apud books.google.ca.]

==Nexus externi==
* [http://atlanticportal.hil.unb.ca/ Atlantic Canada Portal / Portail du Canada Atlantique]
* [https://web.archive.org/web/20110826084231/http://www.acoa-apeca.gc.ca/English/investment/InvestmentHome/Pages/MainInvestmentHome.aspx Atlantic Canada a Profitable Place to do Business]
* [https://web.archive.org/web/20061207210946/http://www.yourcity.ecanuck.com/ Atlanticae Canadae Urbes et Regiones Circumiectae]
* [https://web.archive.org/web/20160710203134/http://www.canadiangeographic.ca/atlas/themes.aspx?id=atlantic&amp;lang=En Atlas Canadae: Regio Atlantica]
* [http://www.eastcoastproud.com ''East Coast Proud'']
* [http://worldcoingallery.com/countries/Canada_all1.html Historici Canadae Atlanticae Nummi]

{{Coord|47|N|62|W|source:svwiki_type:landmark|display=title}}
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Canada Atlantica|!]]</text>
      <sha1>0rf3k28gz1rt9qip3gmb61vr4lhivzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colias chippewa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134240</id>
    <revision>
      <id>3990796</id>
      <parentid>2462271</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="2lo5s566jpg2kp9sblm883a79vrn8tm" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ''Colias chippewa''
| image = 
| image_caption =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Pieridae]]
| subfamilia = [[Coliadinae]]
| tribus = [[Coliadini]]
| genus = '''''[[Colias]]'''''
| species = '''''C. chippewa'''''
| binomial = ''Colias chippewa''
| binomial_authority = W. H. Edwards, [[1872]]
| synonyms = 
}}
'''''Colias chippewa''''' ([[Anglice]] ''heath sulphur'') est [[lepidoptera|papilio]] [[subfamilia]]e [[Coliadinae|Coliadinarum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Pieridae|Pieridarum]], in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] et [[Asia]] boreorientali [[endemismus|endemicus]]. Sua area [[geographia|geographica]] est [[Alasca]] trans [[Canada]]m septentrionalem (cum omnibus territoriis) et ad orientem usque ad [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terram Novam et Terram Laboratoriam]].&lt;ref name=CBIF&gt;[http://www.cbif.gc.ca/spp_pages/butterflies/species/HeathSulphur_e.php De specie] apud cbif.gc.ca (Lepidoptera Canadae).&lt;/ref&gt;

Adulti a medio [[Iunius|Iunio]] ad [[Augustus|Augustum]] ineuns volare solent.&lt;ref name=CBIF/&gt;

[[Latitudo alarum]] est a 32 ad 45 mm.&lt;ref name=CBIF/&gt;

[[Larva]]e ''[[Vaccinium uliginosum|Vaccinio uliginoso]]'' et ''[[Vaccinium caespitosum|Vaccinio caespitoso]]'' [[victus|vescuntur]].&lt;ref name=CBIF/&gt;&lt;ref name=funet&gt;[http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/pieridae/coliadinae/colias/index.html De genere] apud situm funet.fi.&lt;/ref&gt;

==Subspecies==
[[Subspecies]] ordine [[abecedarium|alphabetico]] perscriptae:&lt;ref name=funet/&gt;
*''Colias chippewa baffinensis'' Ebner &amp; Ferris, 1978
*''Colias chippewa chippewa''
*''Colias chippewa gomojunovae'' Korshunov, 1996

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Nexus externi==
{{wikispecies|Colias chippewa|''Coliadem chippewam''}}

{{insecta-stipula}}

[[Categoria:Colias]]
[[Categoria:Lepidoptera Canadae]]
[[Categoria:Lepidoptera Americae Septentrionalis]]
[[Categoria:Species insectorum ex populis appellatae|Chippewa]]
[[Categoria:Taxa Edwards]]
[[Categoria:Taxa 1872]]</text>
      <sha1>2lo5s566jpg2kp9sblm883a79vrn8tm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990865</id>
      <parentid>3990796</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="htftwgayehs0jalo37svkztk5mtxcyc" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ''Colias chippewa''
| image = 
| image_caption =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Pieridae]]
| subfamilia = [[Coliadinae]]
| tribus = [[Coliadini]]
| genus = '''''[[Colias]]'''''
| species = '''''C. chippewa'''''
| binomial = ''Colias chippewa''
| binomial_authority = W. H. Edwards, [[1872]]
| synonyms = 
}}
'''''Colias chippewa''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[subfamilia]]e [[Coliadinae|Coliadinarum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Pieridae|Pieridarum]], in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] et [[Asia]] boreorientali [[endemismus|endemicus]]. Sua area [[geographia|geographica]] est [[Alasca]] trans [[Canada]]m [[septentrio]]nalem (cum omnibus territoriis) et ad [[oriens|orientem]] usque ad [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terram Novam et Terram Laboratoriam]].&lt;ref name=CBIF&gt;[http://www.cbif.gc.ca/spp_pages/butterflies/species/HeathSulphur_e.php De specie] apud cbif.gc.ca (Lepidoptera Canadae).&lt;/ref&gt;

Adulti a medio [[Iunius|Iunio]] ad [[Augustus|Augustum]] inientem [[volatus|volare]] solent.&lt;ref name=CBIF/&gt;

[[Latitudo alarum]] est a 32 ad 45 mm.&lt;ref name=CBIF/&gt;

[[Larva]]e ''[[Vaccinium uliginosum|Vaccinio uliginoso]]'' et ''[[Vaccinium caespitosum|Vaccinio caespitoso]]'' [[victus|vescuntur]].&lt;ref name=CBIF/&gt;&lt;ref name=funet&gt;[http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/pieridae/coliadinae/colias/index.html De genere] apud situm funet.fi.&lt;/ref&gt;

==Subspecies==
[[Subspecies]] ordine [[abecedarium|alphabetico]] perscriptae:&lt;ref name=funet/&gt;
*''Colias chippewa baffinensis'' Ebner &amp; Ferris, 1978
*''Colias chippewa chippewa''
*''Colias chippewa gomojunovae'' Korshunov, 1996

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Nexus externi==
{{wikispecies|Colias chippewa|''Coliadem chippewam''}}

[[Categoria:Colias]]
[[Categoria:Lepidoptera Americae Septentrionalis]]
[[Categoria:Lepidoptera Canadae]]
[[Categoria:Lepidoptera Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Species insectorum ex populis appellatae|Chippewa]]
[[Categoria:Taxa Edwards]]
[[Categoria:Taxa 1872]]</text>
      <sha1>htftwgayehs0jalo37svkztk5mtxcyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colias hecla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134490</id>
    <revision>
      <id>3990798</id>
      <parentid>3819533</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3352" sha1="pugooh0o35fl787npmaeltgle2ltxza" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ''Colias hecla''
| image = Colias_hecla_f.jpg
| image_caption = [[Femina (sexus)|Femina]]
| image2 = Colias_hecla_m.jpg
| image2_caption = [[Mas]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Pieridae]]
| subfamilia = [[Coliadinae]]
| tribus = [[Coliadini]]
| genus = ''[[Colias]]''
| species = '''''C. hecla'''''
| binomial = ''Colias hecla''
| binomial_authority = [[Alexander Ludovicus Lefèbvre de Cérisy|Lefèbvre]], [[1836]]
| synonyms = 
*''Eurymus hecla'' &lt;small&gt;Dyar, 1903&lt;/small&gt;
*''Colias groenlandica'' &lt;small&gt;Lampa, 1893&lt;/small&gt;
}}
[[Fasciculus:Colias hecla sulitelma (Spuler).png|thumb|left|200px|''Colias hecla sulitelma'']]
'''''Colias hecla''''' ([[Anglice]] ''northern clouded yellow, hecla sulphur'') est [[lepidoptera|papilio]] [[subfamilia]]e [[Coliadinae|Coliadinarum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Pieridae|Pieridarum]], in septentrionibus [[Europa]]e, [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]], et [[Asia]]e regionibus [[endemismus|endemicus]]. In [[Europa]], in partibus [[Norvegia]]e, [[Suecia]]e, et [[Finnia]]e ad [[altitudo|altitudines]] 900 m, et in [[Groenlandia]], [[Alasca]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia|Territoria Septentrio-Occidentalibus]], [[Iuconus (territorium)|Iucono]], [[Quebecum|Quebeco]], [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terra Laboratoria]], [[Manitoba]], regione [[Tschucotia|Tschucotica]], [[Tschucotia|Tschucotia Orientali]], et [[Oriens Extremus |Extremo Oriente]] invenitur.

[[Latitudo alarum]] est 36–46 mm. Adulti ab [[Iunius|Iunio]] ad [[Augustus|Augustum]] volare solent, secundum locum.

[[Larva]]e [[species (taxinomia)|speciebus]] ''[[Astragalus (genus)|Astragali]],'' inter quas ''[[Astragalus frigidus]]'' et ''[[Astragalus alpinus]],'' et ''[[Trifolium repens|Trifolio repente]]'' [[victus|vescuntur]].

==Subspecies==
*''Colias hecla hecla'' ([[Groenlandia]])
*''Colias hecla glacialis'' ([[Alasca]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia]], [[Iuconus (territorium)|Iuconus]], [[Quebecum]], [[Terra Nova et Labrador|Labrador]])
*''Colias hecla hela'' ([[Manitoba]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia]])
*''Colias hecla aquilonaris'' vel ''Colias hecla orientis'' (regio [[Tschucotia|Tschucotica]], [[Oriens Extremus]])
*''Colias hecla sulitelma'' ([[Scandinavia]], [[Siberia]] boreo-occidentalis)
*''Colias hecla zamolodchikovi'' ([[Tschucotia|Tschucotia Orientalis]])

''Colias hecla sulitelma'' [[species (taxinomia)|species]] distincta, ''Colias sulitelma,'' aliquando habetur, dum ''Colias hecla zamolodchikovi'' subspecies ''Coliadis sulitelmae'' habetur, ''Colias sulitelma zamolodchikovi'' appellata. Praeterea, ''[[Colias canadensis]]'' distincta ''Coliadis heclae'' [[subspecies]] aliquando habetur, ''Colias hecla canadensis'' appellata.

== Nexus externi ==
{{Fontes biologici}}
{{CommuniaCat|Colias hecla|''Coliadem heclam''}}
{{Vicispecies|Colias hecla|''Coliadem heclam''}}
*[http://rusinsects.com/c-hecla.htm De insectis Russicis] apud situm rusinsects.com
*[http://www.toyen.uio.no/fagene/zoologi/insekter/norlep/pieridae/hecla.html De papilionibus Norvegiae] apud situm toyen.uio.no

{{insecta-stipula}}

[[Categoria:Colias]]
[[Categoria:Species insectorum ex hominibus mythologicis appellatae|Hecla]]
[[Categoria:Taxa Lefèbvre]]
[[Categoria:Taxa 1836]]</text>
      <sha1>pugooh0o35fl787npmaeltgle2ltxza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990799</id>
      <parentid>3990798</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3370" sha1="dwcgmsazbmftbpj92w0mape7qtik1yi" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ''Colias hecla''
| image = Colias_hecla_f.jpg
| image_caption = [[Femina (sexus)|Femina]]
| image2 = Colias_hecla_m.jpg
| image2_caption = [[Mas]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Pieridae]]
| subfamilia = [[Coliadinae]]
| tribus = [[Coliadini]]
| genus = ''[[Colias]]''
| species = '''''C. hecla'''''
| binomial = ''Colias hecla''
| binomial_authority = [[Alexander Ludovicus Lefèbvre de Cérisy|Lefèbvre]], [[1836]]
| synonyms = 
*''Eurymus hecla'' &lt;small&gt;Dyar, 1903&lt;/small&gt;
*''Colias groenlandica'' &lt;small&gt;Lampa, 1893&lt;/small&gt;
}}
[[Fasciculus:Colias hecla sulitelma (Spuler).png|thumb|left|200px|''Colias hecla sulitelma'']]
'''''Colias hecla''''' ([[Anglice]] ''northern clouded yellow, hecla sulphur'') est [[lepidoptera|papilio]] [[subfamilia]]e [[Coliadinae|Coliadinarum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Pieridae|Pieridarum]], in septentrionibus [[Europa]]e, [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]], et [[Asia]]e regionibus [[endemismus|endemicus]]. In [[Europa]], in partibus [[Norvegia]]e, [[Suecia]]e, et [[Finnia]]e ad [[altitudo|altitudines]] 900 m, et in [[Groenlandia]], [[Alasca]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia|Territoria Septentrio-Occidentalibus]], [[Iuconus (territorium)|Iucono]], [[Quebecum|Quebeco]], [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terra Laboratoria]], [[Manitoba]], regione [[Tschucotia|Tschucotica]], [[Tschucotia|Tschucotia Orientali]], et [[Oriens Extremus |Extremo Oriente]] invenitur.

[[Latitudo alarum]] est 36–46 mm. Adulti ab [[Iunius|Iunio]] ad [[Augustus|Augustum]] volare solent, secundum locum.

[[Larva]]e [[species (taxinomia)|speciebus]] ''[[Astragalus (genus)|Astragali]],'' inter quas ''[[Astragalus frigidus]]'' et ''[[Astragalus alpinus]],'' et ''[[Trifolium repens|Trifolio repente]]'' [[victus|vescuntur]].

==Subspecies==
*''Colias hecla hecla'' ([[Groenlandia]])
*''Colias hecla glacialis'' ([[Alasca]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia]], [[Iuconus (territorium)|Iuconus]], [[Quebecum]], [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terra Laboratoria]])
*''Colias hecla hela'' ([[Manitoba]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia]])
*''Colias hecla aquilonaris'' vel ''Colias hecla orientis'' (regio [[Tschucotia|Tschucotica]], [[Oriens Extremus]])
*''Colias hecla sulitelma'' ([[Scandinavia]], [[Siberia]] boreo-occidentalis)
*''Colias hecla zamolodchikovi'' ([[Tschucotia|Tschucotia Orientalis]])

''Colias hecla sulitelma'' [[species (taxinomia)|species]] distincta, ''Colias sulitelma,'' aliquando habetur, dum ''Colias hecla zamolodchikovi'' subspecies ''Coliadis sulitelmae'' habetur, ''Colias sulitelma zamolodchikovi'' appellata. Praeterea, ''[[Colias canadensis]]'' distincta ''Coliadis heclae'' [[subspecies]] aliquando habetur, ''Colias hecla canadensis'' appellata.

== Nexus externi ==
{{Fontes biologici}}
{{CommuniaCat|Colias hecla|''Coliadem heclam''}}
{{Vicispecies|Colias hecla|''Coliadem heclam''}}
*[http://rusinsects.com/c-hecla.htm De insectis Russicis] apud situm rusinsects.com
*[http://www.toyen.uio.no/fagene/zoologi/insekter/norlep/pieridae/hecla.html De papilionibus Norvegiae] apud situm toyen.uio.no

{{insecta-stipula}}

[[Categoria:Colias]]
[[Categoria:Species insectorum ex hominibus mythologicis appellatae|Hecla]]
[[Categoria:Taxa Lefèbvre]]
[[Categoria:Taxa 1836]]</text>
      <sha1>dwcgmsazbmftbpj92w0mape7qtik1yi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990866</id>
      <parentid>3990799</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IacobusAmor</username>
        <id>1163</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>~</comment>
      <origin>3990866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3450" sha1="qgjh0drdlo4fj0sr39ztc3w8xf25xgf" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ''Colias hecla''
| image = Colias_hecla_f.jpg
| image_caption = [[Femina (sexus)|Femina]]
| image2 = Colias_hecla_m.jpg
| image2_caption = [[Mas]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Pieridae]]
| subfamilia = [[Coliadinae]]
| tribus = [[Coliadini]]
| genus = ''[[Colias]]''
| species = '''''C. hecla'''''
| binomial = ''Colias hecla''
| binomial_authority = [[Alexander Ludovicus Lefèbvre de Cérisy|Lefèbvre]], [[1836]]
| synonyms = 
*''Eurymus hecla'' &lt;small&gt;Dyar, 1903&lt;/small&gt;
*''Colias groenlandica'' &lt;small&gt;Lampa, 1893&lt;/small&gt;
}}
[[Fasciculus:Colias hecla sulitelma (Spuler).png|thumb|left|200px|''Colias hecla sulitelma'']]
'''''Colias hecla''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[subfamilia]]e [[Coliadinae|Coliadinarum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Pieridae|Pieridarum]], in [[septentrio]]nibus [[Europa]]e, [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]], et [[Asia]]e [[regio]]nibus [[endemismus|endemicus]]. In [[Europa]], in partibus [[Norvegia]]e, [[Suecia]]e, et [[Finnia]]e ad [[altitudo|altitudines]] 900 m, et in [[Groenlandia]], [[Alasca]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia|Territoria Septentrio-Occidentalibus]], [[Iuconus (territorium)|Iucono]], [[Quebecum|Quebeco]], [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terra Laboratoria]], [[Manitoba]], regione [[Tschucotia|Tschucotica]], [[Tschucotia|Tschucotia Orientali]], et [[Oriens Extremus |Extremo Oriente]] invenitur.

[[Latitudo alarum]] est 36–46 mm. Adulti ab [[Iunius|Iunio]] ad [[Augustus|Augustum]] [[volatus|volare]] solent, secundum locum.

[[Larva]]e [[species (taxinomia)|speciebus]] ''[[Astragalus (genus)|Astragali]]'' [[victus|vescuntur]], inter quas ''[[Astragalus frigidus]],'' ''[[Astragalus alpinus]],'' et ''[[Trifolium repens|Trifolio repente]]'' numerantur.

==Subspecies==
*''Colias hecla hecla'' ([[Groenlandia]])
*''Colias hecla glacialis'' ([[Alasca]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia]], [[Iuconus (territorium)|Iuconus]], [[Quebecum]], [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terra Laboratoria]])
*''Colias hecla hela'' ([[Manitoba]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia]])
*''Colias hecla aquilonaris'' vel ''Colias hecla orientis'' (regio [[Tschucotia|Tschucotica]], [[Oriens Extremus]])
*''Colias hecla sulitelma'' ([[Scandinavia]], [[Siberia]] boreo-occidentalis)
*''Colias hecla zamolodchikovi'' ([[Tschucotia|Tschucotia Orientalis]])

''Colias hecla sulitelma'' [[species]] distincta, ''Colias sulitelma,'' aliquando habetur, dum ''Colias hecla zamolodchikovi'' subspecies ''Coliadis sulitelmae'' habetur, ''Colias sulitelma zamolodchikovi'' appellata. Praeterea, ''[[Colias canadensis]]'' distincta ''Coliadis heclae'' [[subspecies]] aliquando habetur, ''Colias hecla canadensis'' appellata.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Colias hecla|''Coliadem heclam''}}
{{Fontes biologici}}
{{Vicispecies|Colias hecla|''Coliadem heclam''}}
*[http://rusinsects.com/c-hecla.htm De insectis Russicis] apud situm rusinsects.com
*[http://www.toyen.uio.no/fagene/zoologi/insekter/norlep/pieridae/hecla.html De papilionibus Norvegiae] apud situm toyen.uio.no

[[Categoria:Colias]]
[[Categoria:Lepidoptera Asiae]]
[[Categoria:Lepidoptera Canadae]]
[[Categoria:Lepidoptera Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Lepidoptera Europae]]
[[Categoria:Species insectorum ex hominibus mythologicis appellatae|Hecla]]
[[Categoria:Taxa Lefèbvre]]
[[Categoria:Taxa 1836]]</text>
      <sha1>qgjh0drdlo4fj0sr39ztc3w8xf25xgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viola pedata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135235</id>
    <revision>
      <id>3990952</id>
      <parentid>3961942</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T07:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3813" sha1="t6xvknnm5hdb5z10yh8ir6rvkkol2pu" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = ''Viola pedata''
|image = Viola pedata.jpg
|image_caption = Photographed in Hobbs State Park / Conservation Management Area, northwestern Arkansas
|regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiospermae]]
|unranked_classis = [[Eudicotyledones]]
|unranked_ordo = [[Rosidae]]
|ordo = [[Malpighiales]]
|familia = [[Violaceae]]
|genus = ''[[Viola (plant)|Viola]]''
|species = '''''V. pedata'''''
|binomial = ''Viola pedata''
|binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
|}}
'''''Viola pedata''''' ([[Anglice]] ''birdsfoot violet, bird's-foot violet, mountain pansy'') est [[planta ornamentalis]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Violaceae|Violacearum]], in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] orientali [[endemismus|endemica]].&lt;!--Monophyletic in stature [???], it favors well drained, acidic soils in full to partial sun environments. It is supposedly difficult to transplant and grow in gardens, potentially because of an intolerance to rich, organic garden soils as well as excess moisture.--&gt;

[[Fasciculus:Bird's Foot Violet (Viola pedata).jpg|thumb|left|''Viola pedata'' var. ''bicolor'']]
[[Duo|Binae]] formae primae exstant: ''Viola pedata'' var.'' concolor,'' [[color]]e [[roseus|roseo]] vel ''lilac-lavender,'' et var. ''bicolor'', in quo [[petalum|petala]] superiora sunt [[ruber|rubri]] [[purpureus|atropurpureati]] et petala lateralia et interiora sunt varietatis concoloris similia.

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;
* {{cite book | author=[[Neltje Blanchan|Blanchan, Neltje]] | title=[[Wild Flowers Worth Knowing]] | year=[[2005]] | publisher=[[Project Gutenberg|Project Gutenberg Literary Archive Foundation]]}}

== Nexus externi ==
* [http://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=VIPE Native Plant Identification Network]
* [http://davesgarden.com/guides/pf/go/2427/ PlantFiles on Dave's Garden]
* [https://web.archive.org/web/20080417044523/http://www.mobot.org/gardeninghelp/plantfinder/Plant.asp?code=G280 Kemper Center for Home Gardening, Missouri Botanical Garden]
* [https://web.archive.org/web/20111124152231/http://www.ct-botanical-society.org/galleries/violapeda.html Connecticut Botanical Society]
* [https://web.archive.org/web/20111016024026/http://missouriplants.com/Bluealt/Viola_pedata_page.html Missouri Plants]
* [http://www.illinoiswildflowers.info/prairie/plantx/bird_violet.htm Illinois Wildflowers]
* [http://www.minnesotawildflowers.info/flower/birdfoot-violet Minnesota Wildflowers]
* [http://ontariowildflowers.com/main/species.php?id=788 Ontario Wildflowers]{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://wisplants.uwsp.edu/scripts/detail.asp?SpCode=VIOPED Robert W. Freckmann Herbarium], University of Wisconsin Stevens Point
* [https://web.archive.org/web/20110607072250/http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/consumer/factsheets/wildflowers/viola_pedata-lineariloba.html Plant Fact Sheet], North Carolina Cooperative Extension
* [https://web.archive.org/web/20041127210027/http://www.nps.gov/plants/pubs/chesapeake/plant/351.htm Chesapeake Bay Watershed Natives]
* [http://www.fs.fed.us/wildflowers/plant-of-the-week/viola_pedata.shtml Plant of the Week], Celebrating Wildflowers, US Forest Service&lt;!--
*{{CalPhotos|Viola|pedata}}--&gt;
* [https://web.archive.org/web/20121008135920/http://www.cas.vanderbilt.edu/bioimages/species/vipe.htm Bioimages]
* [http://www.plantbuzz.com/RockGard/pedata/pedata_faces.htm Viola Pedata Faces] (de variatione coloris florum)
{{CommuniaCat|Viola pedata|''Violam pedatam''}}
{{wikispecies|Viola pedata|''Violam pedatam''}}

{{biologia-stipula}}
&lt;!-- + ex en: Categoria:Wildflowers of the Great Smoky Mountains--&gt;

[[Categoria:Flora Alabamae]]
[[Categoria:Flora Terrae Mariae]]
[[Categoria:Taxa Linnaei]]
[[Categoria:Viola|pedata]]</text>
      <sha1>t6xvknnm5hdb5z10yh8ir6rvkkol2pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Punch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137643</id>
    <revision>
      <id>3990717</id>
      <parentid>3872727</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2469" sha1="anfh3kmre9s9wxf8fst26dbykfculus" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
[[Fasciculus:Punch volume 1 cover (1841).png|thumb|Titulus voluminis primi ''Punch, or the London Charivari'' (1841).]]
'''''Punch''''', titulo pleniori ''Punch, or the London Charivari'' fuit hebdomadarium satyricum et ludicrum [[Londinium|Londinii]] anno [[1841]] ab [[Henricus Mayhew|Henrico Mayhew]] diurnario et [[Ebenezer Landells]] ichnographo inceptum, anno [[1992]] ob lectorum paucitate abruptum.

[[Fasciculus:PunchMagazineMeeting.jpg|thumb|upright=2|Conventus editorum scriptorumque ''Punch'' saeculo XIX exeunte pictus. Videntur [[Georgius du Maurier]] (a sinistra parte alter), [[Ioannes Tenniel]] (a sinistra parte quintus), [[Philippus May]] (a dextra parte proximus)]]

== Editores ==
* (1841–1842) [[Henricus Mayhew]]
* (1841–1870) [[Marcus Lemon]]
* (1870–1874) [[Carolus William Shirley Brooks]]
* (1874–1880) [[Thomas Taylor]]
* (1880–1906) [[Franciscus Burnand]]
* (1906–1932) [[Owen Seaman]]
* (1932–1949) [[E. V. Knox]]
* (1949–1952) [[Fougasse|Kenethus Bird]]
* (1953–1957) [[Milcolumbus Muggeridge]]
* (1958–1968) [[Bernardus Hollowood]]
* (1969–1977) [[Gulielmus Davis]]
* (1978–1987) [[Alanus Coren]]
* (1988) David Taylor
* (1989–1992) David Thomas

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Punch, or the London Charivari}}
* [http://www.archive.org/search.php?query=title%3Apunch%20AND%20mediatype%3Atexts&amp;page=1 Libelli] apud archive.org
* [https://web.archive.org/web/20080516192838/http://www.gutenberg.org/wiki/Punch_%28Bookshelf%29 Textus] apud gutenberg.org
* [[:s:en:Punch|Textus apud Vicifontem Anglicum]]
* [https://sites.google.com/site/punchvolumes/ Index voluminum in interrete repertorum]
* [http://www.punch.co.uk/ ''Punch'' cartoon library], including a history of the magazine
* [https://web.archive.org/web/20111216204901/http://www.punchcartoons.com/ Gallery of Punch cartoons] at Punchcartoons.com
* [http://www.cartoons.ac.uk/search/cartoon_item/publication%3DPunch British Cartoon Archive] at [[University of Kent]]
* [http://www.john-leech-archive.org.uk/ John Leech Sketch archives from ''Punch''], website with 600 of Leech's sketches

== Bibliographia ==
* [[Marion H. Spielmann|Spielmann, Marion H.]] [[1895]]. ''The History of &quot;Punch.&quot;'' [http://www.gutenberg.org/ebooks/23881 Textus] apud gutenberg.org
{{Myrias|Societas}}

[[Categoria:Aevum Victorianum]]
[[Categoria:Angliae scripta]]
[[Categoria:Incepta 1841]]
[[Categoria:Periodica Anglica]]
[[Categoria:Scripta 1992]]</text>
      <sha1>anfh3kmre9s9wxf8fst26dbykfculus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apamea zeta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138138</id>
    <revision>
      <id>3990800</id>
      <parentid>3988785</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3701" sha1="44txmq0ei2m1x79naw1xoe9fsyyrgsp" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
{{Videdis|Apamea (discretiva)}}
{{Taxobox
| name = ''Apamea zeta''
| image = Apamea zeta.jpg
| image_width = 240px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| tribus = [[Apameini]]
| genus = ''[[Apamea (papilio)|Apamea]]''
| species = '''''A. zeta'''''
| binomial = ''Apamea zeta''
| binomial_authority = (Treitschke, [[1825]])
| synonyms =
*''Apamea exulis'' &lt;small&gt;(Lefebvre, 1836)&lt;/small&gt;
*''Apamea maillardi'' &lt;small&gt;(Geyer)&lt;/small&gt;
*''Hadena exulis'' &lt;small&gt;Lefebvre, 1836&lt;/small&gt;
*''Hadena gelata'' &lt;small&gt;Lefebvre, 1836&lt;/small&gt;
*''Exarnis difflua'' &lt;small&gt;Geyer, 1837&lt;/small&gt;
*''Crymodes borea'' &lt;small&gt;Guenée, 1852&lt;/small&gt;
*''Crymodes exulis'' &lt;small&gt;(Lefebvre, 1836)&lt;/small&gt;
*''Abromias exulis'' &lt;small&gt;(Lefebvre, 1836)&lt;/small&gt;
*''Apamea borea'' &lt;small&gt;Herrich-Schäffer, 1852&lt;/small&gt; (preocc. Guenée, 1852) 
*''Polia zeta'' &lt;small&gt;Treitschke, 1825&lt;/small&gt;
*''Abromias zeta'' &lt;small&gt;(Treitschke, 1825)&lt;/small&gt;
*''Polia clandestina'' &lt;small&gt;Boisduval, 1928&lt;/small&gt;
*''Noctua pernix'' &lt;small&gt;Geyer, 1832&lt;/small&gt;
*''Hadena zeta var. curoi'' &lt;small&gt;Calberla, 1888&lt;/small&gt;
*''Crymodes zeta rofana'' &lt;small&gt;Wolfberger, 1952&lt;/small&gt;
*''Apamea zeta cyanochlora'' &lt;small&gt;Varga, 1976&lt;/small&gt;
*''Apamea zeta pseudopernix'' &lt;small&gt;Varga, 1977&lt;/small&gt;
*''Apamea zeta sandorkovacsi'' &lt;small&gt;Peregovits &amp; Varga, 1984&lt;/small&gt;
*''Apamea zeta carptodistincta'' &lt;small&gt;Rakosy, Stangelmaier &amp; Wieser, 1996&lt;/small&gt;
*''Apamea nichollae'' &lt;small&gt;(Hampson, 1908)&lt;/small&gt;
*''Apamea murrayi'' &lt;small&gt;(Gibson, 1920)&lt;/small&gt;
}}
'''''Apamea zeta''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]], ab [[Islandia]] ad [[Magna Britannia|Magnam Britanniam]] et [[Fennoscandia]]m, ad [[meridies|meridiem]] usque ad [[Paeninsula Iberica|Paeninsulam Ibericam]] et per mediam [[Europa]]m usque ad [[Balcania]]m et [[Graecia]]m [[endemismus|endemicus]]. Praeterea, in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]], in [[Terra Nova et Terra Laboratoria]], [[Columbia Britannica]], [[Alberta]], [[Nunavut]], [[Territoria Septentrio-Occidentalia|Territoriis Septentrio-Occidentalibua]], [[Iuconus (territorium)|Iucono]] et [[Manitoba]] in [[Canada]] in [[Montes Saxosi|Montibus Saxosis]] ad meridiem ad [[Coloratum]] invenitur.

[[Latitudo alarum]] est 43–50 mm. Adultis ab [[Iulius|Iulio]] ad [[Augustus|Augustum]] in [[Britannia (insula)|Britannia]] [[volatus|volare]] solent.

[[Larva]]e variis [[Poaceae|graminibus]] [[victus|vescuntur]].

== Subspecies ==
*''Apamea zeta zeta'' (plurimum Europae)
*''Apamea zeta assimilis''
*''Apamea zeta marmorata''
*''Apamea zeta cyanochlora'' ([[Bulgaria]])
*''Apamea zeta hellernica'' (Graecia)
*''Apamea zeta sanderkovacsi'' ([[Romania]])
*''Apamea zeta downesi'' &lt;small&gt;Mikkola, 2009&lt;/small&gt; ([[America Septentrionalis]])
*''Apamea zeta murrayi'' &lt;small&gt;(Gibson, 1920)&lt;/small&gt; (America Septentrionalis)
*''Apamea zeta pelagica'' &lt;small&gt;Mikkola, 2009&lt;/small&gt; (America Septentrionalis)
*''Apamea zeta nichollae'' &lt;small&gt;Hampson, 1908&lt;/small&gt; (America Septentrionalis)

Prior subspecies ''Apamea zeta alticola'' nunc habetur species valida, ''[[Apamea alticola]]'' &lt;small&gt;(Smith, 1891)&lt;/small&gt;.

== Nexus externi ==
*[http://ukmoths.org.uk/show.php?bf=2324 De specie] apud situm ukmoths.org
*[http://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=9385 Photogramma] apud situm mothphotographersgroup.msstate.edu

[[Categoria:Apamea]]
[[Categoria:Lepidoptera Canadae]]
[[Categoria:Lepidoptera Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Species animalium ex litteris appellatae|Zeta]]
[[Categoria:Taxa Treitschke]]
[[Categoria:Taxa 1825]]</text>
      <sha1>44txmq0ei2m1x79naw1xoe9fsyyrgsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Versus de differentiis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138510</id>
    <revision>
      <id>3990814</id>
      <parentid>3990635</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew Dalby</username>
        <id>1084</id>
      </contributor>
      <comment>The verb &quot;esse&quot; has its own customary word order: &quot;A est B&quot;, subject + esse + predicate, is normal</comment>
      <origin>3990814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="786" sha1="oc4573ez1b0j41zfvpspxrtr9yqqkoh" xml:space="preserve">{{titulus italicus}}
'''''Versus de differenciis''''' sunt breve [[carmen]] grammaticum a [[Serlo de Wiltonia|Serlone de Wiltonia]] [[ordo Cisterciensis|Cisterciensi]] compositum. Quisque [[versus]] [[vocabulum|vocabula]] homographa, pronuntiatione, et sensu differentia, monstrat.

== Editiones ==
* 1965 : Jan Oberg, ed., ''Serlon de Wilton: Poemes latins''. Holmiae.
* 1991 : Tony Hunt, ''Teaching and Learning Latin in Thirteenth-century England: Texts'' (Woodbridge: Boydell &amp; Brewer) pp. 126–131 {{Google Books|gdfJ3FOT5yUC|Paginae selectae}}

{{NexInt}}
* [[Surgere mane]]

{{Lit-stipula}}

{{Nexus absunt}}
[[Categoria:Angliae scripta]]
[[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]]
[[Categoria:Grammatica Latina]]
[[Categoria:Scripta saeculo 12]]
[[Categoria:Carmina didactica]]</text>
      <sha1>oc4573ez1b0j41zfvpspxrtr9yqqkoh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990899</id>
      <parentid>3990814</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>“de differenciis” → “de differentiis”, item ut in titulo</comment>
      <origin>3990899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="786" sha1="hx3yayo9rx2jturyfp5bzw4g990p5px" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
{{ores|Versūs de differentiis}} sunt breve [[carmen]] grammaticum a [[Serlo de Wiltonia|Serlone de Wiltonia]] [[ordo Cisterciensis|Cisterciensi]] compositum. Quisque [[versus]] [[vocabulum|vocabula]] homographa, pronuntiatione, et sensu differentia, monstrat.

== Editiones ==
* 1965 : Jan Oberg, ed., ''Serlon de Wilton: Poemes latins''. Holmiae.
* 1991 : Tony Hunt, ''Teaching and Learning Latin in Thirteenth-century England: Texts'' (Woodbridge: Boydell &amp; Brewer) pp. 126–131 {{Google Books|gdfJ3FOT5yUC|Paginae selectae}}

{{NexInt}}
* [[Surgere mane]]

{{Lit-stipula}}

{{Nexus absunt}}
[[Categoria:Angliae scripta]]
[[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]]
[[Categoria:Grammatica Latina]]
[[Categoria:Scripta saeculo 12]]
[[Categoria:Carmina didactica]]</text>
      <sha1>hx3yayo9rx2jturyfp5bzw4g990p5px</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quintus Fabius Maximus Rullianus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151010</id>
    <revision>
      <id>3990823</id>
      <parentid>3899316</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4118" sha1="4ekp5a4g7lsb4ifks69k9fgiu1m3tff" xml:space="preserve">'''Quintus Fabius M.f. Maximus Rullianus''' (nescimus, quando natus quandove mortuus esset) vir publicus [[Imperium Romanum|Romanus]] saeculo 4 et 3 a.C.n. erat. [[Cognomen]] ''Maximum'' sibi meruisse dicebatur dum [[libertus|libertos]] divites ex albo  senatorum expellit&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], [[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]] XIII.11.&lt;/ref&gt;.

== Cursus honorum ==
Quintus Fabius Maximus Rullianus anno [[325 a.C.n.]] [[magister equitum]] [[dictator]]is [[Lucius Papirius Cursor|Lucii Papirii Cursoris]] erat, quo anno iniussu dictatoris [[Samnium|Samnites]] apud [[Imbrinium]] vicit. Itaque Papirius a senatu postulavit, ut Fabium poena afficeret. Senatores neque contra victorem Samnitium neque contra dictatorem agere voluerunt. Sed Fabius a Papirio veniam petivit et accepit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ab urbe condita VIII 31-36&lt;/ref&gt;. Et anno [[324 a.C.n.]] magistri equitum officio sub eodem dictatore fungebatur. Anno [[322 a.C.n.|322]] primo consul factus est una cum [[Lucius Fulvius L.f. Curvus|Lucio Fulvio L.f. Curvo]] collega.

Anno [[315 a.C.n.|315]] iterum dictator nominatus est. Iterum anno [[310 a.C.n.|310]] consulatum gessit, nunc cum [[Gaius Marcius C.f. Rutilus Censorinus|Gaio Marcio C.f. Rutilo Censorino]]. Hoc anno apud [[Sutrium]] contra [[Etrusci|Etruscos]] pugnabat. Anno [[308 a.C.n.|308]] consul III erat. Tum eius collega [[Publius Decius P.f. Mus]] II erat. Hoc anno [[Perusia]]m et [[Nuceria Ima|Nuceriam Imam]] vicit.

Anno [[304 a.C.n.|304]] censor electus est et anno [[297 a.C.n.|297]] consul quater erat una cum [[Publius Decius P.f. Mus|Publio Decio P.f. Mure]] III. Hoc anno [[Samnium|Samnites]] apud [[Tifernum Tiberinum]] vicit. Anno [[295 a.C.n.|295]] quintum consulatum gessit, iterum una cum Decio Mure (IV). Hoc anno apud [[Sentinum (Marchiae)|Sentinum]] [[Etrusci|Etruscos]], Samnites, [[Gallia|Gallos]] vicit.

== Posteriores clari ==
Filius eius [[Quintus Fabius Q.f. Maximus Gurges]] atque pronepos [[Quintus Fabius Maximus|Quintus Fabius Maximus Verrucosus Cunctator]] erat&lt;ref&gt;Titus Livius XXX.26.&lt;/ref&gt;. 

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Sulpicius Ser.f. Longus]] II et [[Quintus Aulius Q.f. Cerretanus]]|
annus= 322 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Lucius Fulvius L.f. Curvus|Lucio Fulvio L.f. Curvo]]|
successores=dictator: [[Tiberius Veturius Calvinus]] II, [[Spurius Postumius Albinus]] (Caudinus) II)}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]] III et [[Quintus Aemilius Q.f. Barbula]] II|
annus= 310 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Gaius Marcius C.f. Rutilus Censorinus|Gaio Marcio C.f. Rutilo Censorino]]|
successores=dictator: [[Lucius Papirius Cursor]] (magister equitum: [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]])}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Lucius Papirius Cursor]] (magister equitum: [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]])|
annus= 308 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Publius Decius P.f. Mus|Publio Decio P.f. Mure]] II|
successores=[[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius C.f. Caecus]] et [[Lucius Volumnius Flamma Violens|L. Volumnius C.f. Flamma Violens]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Lucius Cornelius Cn.f. Scipio Barbatus]] et [[Gnaeus Fulvius Cn.f. Maximus Centumalus]]|
annus= 297 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Publius Decius P.f. Mus|Publio Decio P.f. Mure]] III|
successores=[[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius C.f. Caecus]] II et [[Lucius Volumnius Flamma Violens|L. Volumnius C.f. Flamma Violens]] II}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius C.f. Caecus]] II et [[Lucius Volumnius Flamma Violens|L. Volumnius C.f. Flamma Violens]] II|
annus= 295 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Publius Decius P.f. Mus|Publio Decio P.f. Mure]] IV|
successores=[[Lucius Postumius Megellus]] II (revocatus) et [[Marcus Atilius M.f. Regulus]]}}

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Lifetime|saeculo 4 a.C.n.|saeculo 3 a.C.n.|Fabius Maximus Rullianus, Quintus}}
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Magistri equitum]]
[[Categoria:Censores]]
[[Categoria:Gens Fabia|Maximus Rullianus, Quintus]]</text>
      <sha1>4ekp5a4g7lsb4ifks69k9fgiu1m3tff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990828</id>
      <parentid>3990823</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Posteriores clari */</comment>
      <origin>3990828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4146" sha1="r6dw60mdaqekw4m0r3kv8ovx1vo2ggk" xml:space="preserve">'''Quintus Fabius M.f. Maximus Rullianus''' (nescimus, quando natus quandove mortuus esset) vir publicus [[Imperium Romanum|Romanus]] saeculo 4 et 3 a.C.n. erat. [[Cognomen]] ''Maximum'' sibi meruisse dicebatur dum [[libertus|libertos]] divites ex albo  senatorum expellit&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], [[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]] XIII.11.&lt;/ref&gt;.

== Cursus honorum ==
Quintus Fabius Maximus Rullianus anno [[325 a.C.n.]] [[magister equitum]] [[dictator]]is [[Lucius Papirius Cursor|Lucii Papirii Cursoris]] erat, quo anno iniussu dictatoris [[Samnium|Samnites]] apud [[Imbrinium]] vicit. Itaque Papirius a senatu postulavit, ut Fabium poena afficeret. Senatores neque contra victorem Samnitium neque contra dictatorem agere voluerunt. Sed Fabius a Papirio veniam petivit et accepit&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ab urbe condita VIII 31-36&lt;/ref&gt;. Et anno [[324 a.C.n.]] magistri equitum officio sub eodem dictatore fungebatur. Anno [[322 a.C.n.|322]] primo consul factus est una cum [[Lucius Fulvius L.f. Curvus|Lucio Fulvio L.f. Curvo]] collega.

Anno [[315 a.C.n.|315]] iterum dictator nominatus est. Iterum anno [[310 a.C.n.|310]] consulatum gessit, nunc cum [[Gaius Marcius C.f. Rutilus Censorinus|Gaio Marcio C.f. Rutilo Censorino]]. Hoc anno apud [[Sutrium]] contra [[Etrusci|Etruscos]] pugnabat. Anno [[308 a.C.n.|308]] consul III erat. Tum eius collega [[Publius Decius P.f. Mus]] II erat. Hoc anno [[Perusia]]m et [[Nuceria Ima|Nuceriam Imam]] vicit.

Anno [[304 a.C.n.|304]] censor electus est et anno [[297 a.C.n.|297]] consul quater erat una cum [[Publius Decius P.f. Mus|Publio Decio P.f. Mure]] III. Hoc anno [[Samnium|Samnites]] apud [[Tifernum Tiberinum]] vicit. Anno [[295 a.C.n.|295]] quintum consulatum gessit, iterum una cum Decio Mure (IV). Hoc anno apud [[Sentinum (Marchiae)|Sentinum]] [[Etrusci|Etruscos]], Samnites, [[Gallia|Gallos]] vicit.

== De posteris claris ==
Filius eius [[Quintus Fabius Q.f. Maximus Gurges]] atque pronepos [[Quintus Fabius Maximus|Quintus Fabius Maximus Verrucosus Cunctator]] erat&lt;ref&gt;Titus Livius XXX.26.&lt;/ref&gt;. 

== Notae ==
&lt;references/&gt;

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Sulpicius Ser.f. Longus]] II et [[Quintus Aulius Q.f. Cerretanus]]|
annus= 322 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Lucius Fulvius L.f. Curvus|Lucio Fulvio L.f. Curvo]]|
successores=dictator: [[Tiberius Veturius Calvinus]] II, [[Spurius Postumius Albinus]] (Caudinus) II)}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]] III et [[Quintus Aemilius Q.f. Barbula]] II|
annus= 310 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Gaius Marcius C.f. Rutilus Censorinus|Gaio Marcio C.f. Rutilo Censorino]]|
successores=dictator: [[Lucius Papirius Cursor]] (magister equitum: [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]])}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Lucius Papirius Cursor]] (magister equitum: [[Gaius Iunius C.f. Bubulcus Brutus]])|
annus= 308 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Publius Decius P.f. Mus|Publio Decio P.f. Mure]] II|
successores=[[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius C.f. Caecus]] et [[Lucius Volumnius Flamma Violens|L. Volumnius C.f. Flamma Violens]]}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Lucius Cornelius Cn.f. Scipio Barbatus]] et [[Gnaeus Fulvius Cn.f. Maximus Centumalus]]|
annus= 297 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Publius Decius P.f. Mus|Publio Decio P.f. Mure]] III|
successores=[[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius C.f. Caecus]] II et [[Lucius Volumnius Flamma Violens|L. Volumnius C.f. Flamma Violens]] II}}
{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=dictator: [[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius C.f. Caecus]] II et [[Lucius Volumnius Flamma Violens|L. Volumnius C.f. Flamma Violens]] II|
annus= 295 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Publius Decius P.f. Mus|Publio Decio P.f. Mure]] IV|
successores=[[Lucius Postumius Megellus]] II (revocatus) et [[Marcus Atilius M.f. Regulus]]}}

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Lifetime|saeculo 4 a.C.n.|saeculo 3 a.C.n.|Fabius Maximus Rullianus, Quintus}}
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Magistri equitum]]
[[Categoria:Censores]]
[[Categoria:Gens Fabia|Maximus Rullianus, Quintus]]</text>
      <sha1>r6dw60mdaqekw4m0r3kv8ovx1vo2ggk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stramen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157454</id>
    <revision>
      <id>3990884</id>
      <parentid>3482331</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="903" sha1="21hig1jr7r0iy7t0gihyjl8rde3h1t1" xml:space="preserve">{{L}}
[[Fasciculus:Rice straw.jpg|thumb|Stramen oryzae]]
'''Stramen''' est materia in [[agricultura]] producta, quae ex [[stipula|stipulis]] vel [[culmus|culmis]] plantarum [[frumentum|frumentariarum]], [[gramen|granis]] et [[palea|paleis]] ablatis constat. In [[ignis|ignibus]], [[lectus|lectis]], [[tectum|tectis]], canistris, ac [[pabulum|pabulo]] adhibetur.

Etymologice ''stramen'' significat id quod sternitur, ut culmi qui [[solum|solo]] quiescendi gratia [[pecus|pecori]] substernuntur.&lt;ref&gt;Hic commentarius verba incorporat ex Forcellini, ''Totius Latinitatis Lexicon'', s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=stramen &quot;stramen&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;

{{NexInt}}
*[[Caulis]]
*[[Fascis]]
*[[Fenum]]

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{biologia-stipula}}

[[Categoria:Agricultura]]</text>
      <sha1>21hig1jr7r0iy7t0gihyjl8rde3h1t1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Radøy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159893</id>
    <revision>
      <id>3990730</id>
      <parentid>2478494</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="473" sha1="04b8xo7nj8sfsvb46mfinnr5rgb4wv7" xml:space="preserve">[[Fasciculus: NO 1260 Radøy.svg |thumb|200 px|Ubi commune Radøy in Hordaland situm est]]
[[Fasciculus:Alversund bru.jpg|300 px|thumb|left|Radøy: [[pons]] Alversund ]]
''' Radøy''' est [[Norvegia]]e commune 4981 incolarum (anno [[2012]]) in provincia [[Hordaland]].
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Radøy|Radøy}}
* [https://web.archive.org/web/20070320073004/http://www.radoy.kommune.no/ Radøy pagina interretialis]

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia Norvegiae]]</text>
      <sha1>04b8xo7nj8sfsvb46mfinnr5rgb4wv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint-Désir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163266</id>
    <revision>
      <id>3990813</id>
      <parentid>3435775</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="686" sha1="dgry16hycrjqs7002apipg8ipy9sszm" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Blason Saint-Désir 14.svg |thumb|300px|Saint-Désir: vexillum]]
''' Saint-Désir''' est commune [[Francia|Francicum]] 1672 incolarum (anno [[2009]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Calva Dorsa|Calvorum Dorsorum]] in regione [[Normannia Inferior]]i.
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Calvorum Dorsorum]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Saint-Désir|Saint-Désir}}
* {{INSEE commune|14574|de=Saint-Désir}}
* [https://web.archive.org/web/20120210023226/http://www.saintdesir.fr/ Saint-Désir pagina interretialis]
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Rupis Calvadosiae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Rupis Calvadosiae]]</text>
      <sha1>dgry16hycrjqs7002apipg8ipy9sszm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wolverine (Marvel Comics)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167306</id>
    <revision>
      <id>3990957</id>
      <parentid>3875428</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1309" sha1="kvsxfef0nz6tova5hz0zskv3t1c7bnk" xml:space="preserve">{{Latinitas|-5}} 
[[Fasciculus:Wolverine (7343567212).jpg|thumb|Simulacrum Wolverine]] 
'''Wolverine''' ('[[Gulo]]') est [[superheros]] a Len Wein et John Romita, Sr. in Marvel Comics creatus. Persona dissimulata et unguibus longis retractilibus praeditus est. Vulnera gravia celeriter vi regenerativa sanantur. Natus nomine James Howlett, etiam Logan appellatus, Wolverine est 'mutans' qui sensibus animalium acerrimis pollet. 

== Historia editionis ==
A Len Wein et John Romita, Sr. anno 1974 creatus, Wolverine primo in serie ''The Incredible Hulk'' apparuit.
== Facultates ==
* Sanatio regenerativa
* Sensus acerrimi
* Ungues metallici retractiles
* Sceleton metallicum (adamantium)
* Experientia pugnandi excellens

== In cultura populari ==
Personam in cinemate praecipue Hugh Jackman egit, qui Wolverine in novem pelliculis interpretatus est.

== Fontes ==
&lt;references/&gt;
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Wolverine (comics)|Wolverine}}

[https://www.marvel.com/characters/wolverine Pagina officialis Wolverine apud Marvel] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[https://www.imdb.com/title/tt0120903/ X-Men (2000)] apud IMDB

{{pers-fict-stipula}}
[[Categoria:Superheroes]]
[[Categoria:Personae Marvel Comics]]
[[Categoria:Personae fictae anno 1974 creatae]]</text>
      <sha1>kvsxfef0nz6tova5hz0zskv3t1c7bnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Syngrapha u-aureum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168979</id>
    <revision>
      <id>3990801</id>
      <parentid>3707788</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2294" sha1="gckxscunypsarrgwacoa2c63pxarhio" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ''Syngrapha u-aureum''
| image = Syngrapha_u-aureum.jpg
| image_width = 100px
| image_caption = 
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| subphylum = [[Hexapoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| tribus = 
| genus = ''[[Syngrapha (genus)|Syngrapha]]'' 
| species = '''''S. u-aureum'''''
| binomial = ''Syngrapha u-aureum''
| binomial_authority = Guenée, [[1852]]
| synonyms =
*''Plusia u-aureum'' &lt;small&gt;Guenée, 1852&lt;/small&gt;
*''Plusia interrogationis var. grönlandica'' &lt;small&gt;Staudinger, 1857&lt;/small&gt;
*''Plusia interrogationis var. arctica'' &lt;small&gt;Möschler, 1884&lt;/small&gt;
*''Autographa pallida'' &lt;small&gt;Ottolengui, 1902&lt;/small&gt;
*''Syngrapha octoscripta pallida''
*''Plusia vaccinii'' &lt;small&gt;H. Edwards, 1886&lt;/small&gt;
*''Syngrapha arctica''
*''Syngrapha groenlandica''
}}
'''''Syngrapha u-aureum''''' est [[lepidoptera|papilio]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Noctuidae|Noctuidarum]], a [[Manitoba]] [[oriens|orientali]] ad [[Quebecum]], [[Terra Laboratoria|Terram Laboratoriam]], [[Groenlandia]]m [[meridies|meridianam]], [[Terra Nova|Terram Novam]], [[Cenomannica]]m [[septentrio]]nalem, [[Nova Hantescira|Novam Hantesciram]] septentrionalem, et [[Novum Eboracum]] septentrionalem [[endemismus|endemicus]].
[[Fasciculus:Syngrapha arctica.jpg|thumb|left|''Syngrapha u-aureum'' [[femina (sexus)|femineum]].]]
[[Fasciculus:Syngrapha groenlandica.jpg|thumb|left|''Syngrapha u-aureum'' [[mas]].]]

Est [[unus]] [[fetus]] per annum. Larvae [[species (taxinomia)|speciebus]] ''[[Vaccinium|Vaccinii]]'' vescuntur.

==Subspecies==
Sunt duae [[subspecies]] agnitae:
*''Syngrapha u-aureum u-aureum''
*''Syngrapha u-aureum vaccinii''

==Nexus externi==
*[http://www.eeb.uconn.edu/people/wagner/USDA%20Noctuid%20Guide%20Most%20Current.doc De specie,]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.eeb.uconn.edu
*[http://www.pbase.com/martinturg/image/95743872 Imago,] www.pbase.com

{{insecta-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Syngrapha U-Aureum}}
[[Categoria:Lepidoptera Canadae]]
[[Categoria:Lepidoptera Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Biota Groenlandiae]]
[[Categoria:Plusiini]]
[[Categoria:Species animalium ex litteris appellatae|U]]
[[Categoria:Taxa Guenée]]
[[Categoria:Taxa 1852]]</text>
      <sha1>gckxscunypsarrgwacoa2c63pxarhio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169994</id>
    <revision>
      <id>3990913</id>
      <parentid>3896508</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T02:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4924" sha1="fauxqt08g6k8kak7i44nkxdjuxyi6hp" xml:space="preserve">[[Fasciculus:ReadingOfTheTorah.jpg|thumb|Lectio in Thora]]
[[Fasciculus:Torah and jad.jpg|thumb|Volumen Thorae cum [[digitus (missa)|digito]] (Hebraice: יד &quot;manus&quot;), radius ad demonstrandum verba, quae legenda sunt.]]
'''Thora'''&lt;ref&gt;[[Aegidius Forcellini|Aegidii Forcellini]] ''[[Lexicon Totius Latinitatis]]'' (1775), s.v.[https://web.archive.org/web/20201023055512/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=thora &quot;thora&quot;].&lt;/ref&gt; ([[Hebraice]] {{lang|he|תּוֹרָה}} ''Torah'', &quot;praeceptum, doctrina&quot;) sive '''Pentateuchus'''&lt;ref&gt;{{DMLBS|Pentateuchus}} Etiam ''pentateuchum'', neutri generis.&lt;/ref&gt; ([[Graece]] {{lang|grc|πεντάτευχος}}, &quot;quinque libri&quot;), est prima pars [[Biblia Hebraica|Bibliorum Hebraicorum]], seu [[Vetus Testamentum|Veteris Testamenti]], cui quinque libri sunt:

*[[Liber Genesis]] (Hebraice בְּרֵאשִׁית bereschit &quot;in principio&quot;)
*[[Liber Exodus]] (שְׁמוֹת schemot &quot;nomina&quot;)
*[[Liber Leviticus]] (וַיִּקְרָא vajikra &quot;et vocavit&quot;)
*[[Liber Numeri]] (בְּמִדְבַּר bemidbar &quot;in deserto&quot;)
*[[Liber Deuteronomii]] (דְּבָרִים devarim &quot;verba&quot;)

== Vis nominis ==
Thora est notio Bibliae Hebraicae maximi momenti. Verbum a radice ירה j-r-h deductum est, quae &quot;docere&quot;, &quot;praecipere&quot; valet. Interpretes versionis Graecae ([[Septuaginta]]) verbo νόμος, &quot;lex&quot;, ad &quot;Thoram&quot; vertendam usi sunt. Thora quidem varia significare potest: praeter quinque libros [[Moyses|Moysis]] etiam [[pars pro toto]] totum [[Tanach]] sive [[Vetus Testamentum]].

== De quaestione, quis Thoram scripserit ==
[[Talmud]] [[religio Iudaica|Iudaicum]] et [[Novum Testamentum]] [[religio Christiana|Christianum]] narrationes quinque librorum a [[Creatio ex nihilo|creatione mundi]] usque ad distributionem [[Terra Promissa|Terrae Promissae]] (Dtn 33) [[Moyses|Moysi]] a Deo revelatas esse ponunt. Liber Deuteronomii in capitulo 34 mortem Moysis describit, quam ob rem Talmud hunc capitulum [[Liber Iosue|Iosue]], Moysis successori, attribuit. Revelationes a Moyse litteris retentas postea diligenter traditas esse et [[Iudaismus Orthodoxus|Iudaei Orthodoxi]] et Christiani conservatorii usque ad hunc diem credunt.

Tamen iam a [[Medium aevum|Medio aevo]] disputatum est, an Moyses auctor librorum esset an non. [[Abraham ibn Esra]], Iudaeus [[Hispania|Hispanicus]], (mortuus [[1167]]) inter primos erat, qui graves discrepantias invenit. A saeculo XVI incipiente multis magis magisque dubium videbatur, num Moyses ipse fuerit pentateuchi auctor ([[Andreas Carlostadius]], [[Thomas Hobbes]], [[Benedictus de Spinoza]]).

Tempore [[Illuminismus|Illuminismi]] variae [[theoria]]e de origine pentateuchi institutae sunt, in quibus hodierna investigatio nititur. In [[Critica textualis|criticam textualem]] semper accuratiorem ac recentiora inventa archaeologica confisi plurimi scientifici hodie pro certo habent pentateuchum post [[Captivitas Babylonica|captivitatem Babylonicam]] saeculo V a [[sacerdos|sacerdotibus]] [[templum Hierosolymitanum|templi Hierosolymitani]] redactum ac finitum esse (vide: [[Opus Deuteronomicum]]). Multae res narrationesque autem multo antiquiores esse et partim mille annis ante originem trahere. [[Terminus post quem|Terminus ante quem]] finitae redactionis est punctum temporis, cum [[Samaritani]] a templo Hierosolymitano secesserunt (fere 400 a.C.n.), qui totum pentateuchum (et solum pentateuchum) [[Liber sacer|libros sacros]] colunt.

== Versio Graeca ==
Etiam versio Graeca pentateuchi est terminus ante quem redactionis finitae. Primo liber Genesis versus est, ut videtur [[Alexandria]]e saeculo 3 a.C.n. Interpretator sive interpretatores partim libere simulque recte interpretantur (ut puta in narratione de [[Ioseph (patriarcha)|Ioseph Aegyptio]]), partim ad litteram ac mendose. Versio libri Exodi dominatione linguae Graecae excellit. Eam in [[Aegyptus antiqua|Aegypto]] factam esse demonstrat usus verbi &quot;fluminis&quot; pro &quot;Nilo&quot;. Versio libri Levitici sententiarum planitati studet. In Lev 24,16 non solum praedicit, ne &quot;qui blasphemaverit nomen Domini&quot;, sed etiam, ne Dei nomen ([[Tetragrammaton]]) omnino enuntiaretur.&lt;ref&gt;ὀνομάζων δὲ τὸ ὄνομα κυρίου θανάτῳ θανατούσθω· λίθοις λιθοβολείτω αὐτὸν πᾶσα συναγωγὴ Ισραηλ&lt;/ref&gt;. [[Septuaginta]] pro JHVH verbum κύριος (dominus) ponit. Versio libri Numerorum vitiosissima habetur. Singulae res cultus [[templum Hierosolymitanum|templi Hierosolymitani]] in Aegypto minus notae indiligenter vertuntur. Liber Deuteronomii textum Hebraicum accurate sequitur.&lt;ref&gt;Wolfgang Kraus, Martin Karrer (ed.): Septuaginta Deutsch. Das griechische Alte Testament in deutscher Übersetzung. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgardiae 2009, p. 3s., 56, 98s., 133, 176.&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
*[[Cabbala]]
*[[Talmud]]

{{Biblia}}

[[Categoria:Biblia]]
{{Myrias|Philosophia}}</text>
      <sha1>fauxqt08g6k8kak7i44nkxdjuxyi6hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sein und Zeit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171543</id>
    <revision>
      <id>3990844</id>
      <parentid>3822062</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5528" sha1="2omdqyywswpsntftv7ceg50e0zfsoh3" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
'''''Sein und Zeit''''' ('Esse et tempus') est [[liber]] a [[Martinus Heidegger|Martino Heidegger]], [[philosophus|philosopho]] [[Germania|Germanico]], anno [[1927]] divulgatus. Quamquam Heidegger librum celerrime scripsit, et propositum in praefatione adumbratum numquam omnino confecit, liber manet suum [[magnum opus]], quod [[philosophia hodierna|philosophiam hodiernam]] penitus impulit, praecipue in ramis [[existentialista|existentialismi]], [[temporalitas|temporalitatis]], [[hermeneutica]]e, et [[deconstructio]]nis. [[Theoria]]m novam de [[ontologia]] cum notione ''[[Dasein]]'' creavit.

==Momentum==
''Sein und Zeit'' multos philosophos et [[scriptor]]es movit, inter quos [[Anna Arendt]], [[Leo Strauss]], [[Alexander Kojeve]], [[Ioannes Georgius Gadamer]], [[Georgius Agamben]], [[Ioannes Paulus Sartre]], [[Emmanuel Lévinas]], [[Mauritius Merleau-Ponty]], [[Alanus Badiou]], [[Herbertus Marcuse]], [[Iacobus Derrida]], [[Michael Foucault]], [[Bernardus Stiegler]]. Item, nonnulla opera philosophica magni momenti a ''Sein und Zeit'' mota sunt, quamquam diversissime; quorum notabilissima, in editionibus [[Anglice|Anglicis]] infra perscriptis, sunt:
*''Esse et nihil ([[Being and Nothingness: An Essay on Phenomenological Ontology|Being and Nothingness]])'' (1943), Ioannis Pauli Sartre
*''Veritas et methodus ([[Truth and Method]])'' (1960), Ioannis Georgii Gadamer
*''Totalitas et infinitas ([[Totality and Infinity]])'' (1961), Emmanuelis Lévinas
*''Esse et eventus (Being and Event)'' (1988), Alani Badiou
*''Ars et tempus I ([[Technics and Time, 1]])'' (1994), Bernardi Stiegler.&lt;!--

==Notae== --&gt;

==Bibliographia==
===Litterae primariae===
*Heidegger, Martin. [[1977]]. ''Sein und Zeit.'' In [[Gesamtausgabe (Heidegger)|''Gesamtausgabe'']], vol. 2. Ed. F.-W. von Herrmann.
*Heidegger, Martin. [[1962]]. [http://www.google.com.au/books?id=S57m5gW0L-MC&amp;pg=PA291&amp;dq=isbn:0631197702&amp;as_brr=0&amp;sig=-zDGY5mhA3JQfLlVUt70c9EELwc ''Being and Time.''] Conv. [[Ioannes Macquarrie]] et Edward Robinson. Londinii: SCM Press.
*Heidegger, Martin. [[1996]]. ''Being and Time.'' Conv. Joan Stambaugh. Albaniae: State University of New York Press.
*Martin Heidegger. [[2010]]. ''Being and Time.'' Conv. Joan Stambaugh, retractatus Dennis J. Schmidt. Albaniae: State University of New York Press.

===Litterae secundariae===
*[[Robertus Bernasconi|Bernasconi, Robert]]. [[1993]]. &quot;'The Double Concept of Philosophy' and the Place of Ethics in ''Being and Time''.&quot; In ''Heidegger in Question: The Art of Existing.'' Nova Caesarea: Humanities Press.
* Blattner, William D. [[1999]]. ''Heidegger's Temporal Idealism.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
* Braver, Lee. [[2007]]. ''A Thing of This World: a History of Continental Anti-Realism.'' Northwestern University Press.
* Capobianco, Richard. [[2010]]. ''Engaging Heidegger.'' Praefatio William J. Richardson. University of Toronto Press.
* Carman, Taylor. [[2003]]. ''Heidegger's Analytic: Interpretation, Discourse, and Authenticity in &quot;Being and Time&quot;'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
* Ciocan, Cristian, ed. [[2005]]. [https://web.archive.org/web/20090813202156/http://www.studia-phaenomenologica.com/?page=issue&amp;id=5 ''Translating Heidegger's Sein und Zeit, ''Studia Phaenomenologica'' V.]
*[[Iacobus Derrida|Derrisa, Jacques]]. [[1982]]. &quot;''Ousia'' and ''Gramme'': Note on a Note from ''Being and Time''.&quot; In ''Margins of Philosophy.'' Sicagi: University of Chicago Press.
*[[Hubertus Dreyfus|Dreyfus, Hubert]]. [[1990]]. ''Being-in-the-World: A Commentary on Heidegger's'' Being and Time, ''Division I.'' Cantabrigiae Massachusettae et Londinii: MIT Press.
*[[Hubertus Dreyfus|Dreyfus, Hubert]]. [[2007]]. [https://web.archive.org/web/20121111074611/https://itunes.apple.com/us/podcast/philosophy-185-fall-2007-heidegger/id279547028 podcast of Philosophy 185 Heidegger, UC Berkeley.]
*[[Hubertus Dreyfus|Dreyfus, Hubert]]. [[2008]]. [http://itunes.apple.com/us/podcast/philosophy-189-spring-2008/id286628167 podcast: Philosophy 189 Heidegger, UC Berkeley.] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[[Christophorus Fynsk|Fynsk, Christopher]]. [[1993]]. ''Heidegger: Thought and Historicity.'' Editio retractata et amplificata. Ithacae et Londinii: Cornell University Press.
*[[Michael Gelven|Gelven, Michael]]. [[1989]]. ''A Commentary on Heidegger's &quot;Being and Time.&quot;'' Editio retractata. Northern Illinois University Press.
*King, Magda. [[2001]]. ''A Guide to Heidegger’s'' Being and Time. Ed. John Llewelyn. Albaniae: State University of New York Press.
*[[Theodoris Kisiel|Kisiel Theodore]]. [[1993]]. ''The Genesis of Heidegger's'' Being and Time. Berleiae et Angelopolite: University of California Press.
*[[Gulielmus McNeill (philosophus)|McNeill, William]]. [[1999]]. ''The Glance of the Eye: Heidegger, Aristotle, and the Ends of Theory.'' Albaniae: State University of New York Press.
*[[Ioannes Luca Nancy|Nancy, Jean-Luc]]. [[1993]]. &quot;The Decision of Existence.&quot; In ''The Birth to Presence.'' Stanfordiae: Stanford University Press.
* Richardson, William J. [[1963]]. ''Heidegger: Through Phenomenology to Thought.'' Hagae: Martinus Nijhoff.

==Nexus externi==
*[http://books.google.com/books?id=S57m5gW0L-MC ''Sein und Zeit,''] books.google.com

[[Categoria:Daseinsanalysis]]
[[Categoria:Martinus Heidegger]]
[[Categoria:Hermeneutica]]
[[Categoria:Libri philosophici]]
[[Categoria:Phaenomenologia]]
[[Categoria:Scripta 1927]]
&lt;!--
[[Category:Existentialist books]]--&gt;</text>
      <sha1>2omdqyywswpsntftv7ceg50e0zfsoh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alquines</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172453</id>
    <revision>
      <id>3990958</id>
      <parentid>3599278</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>172405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+capsa</comment>
      <origin>3990958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="484" sha1="a6j1ea98vvkktjc9gng2as5kjq5md8k" xml:space="preserve">{{capsa urbis Vicidata}}

'''Alquines''' est commune [[Francia|Francicum]] 973 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Fretum Calisii|Freti Calisii]] in provincia [[Septentrio et Fretum|Septentrioni et Freto]].

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Freti Calisii]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Alquines|Alquines}}
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Freti Gallici]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Freti Gallici]]</text>
      <sha1>a6j1ea98vvkktjc9gng2as5kjq5md8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thransfellensis Ecclesia (commune generale)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172498</id>
    <revision>
      <id>3990914</id>
      <parentid>3990374</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T02:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2745" sha1="ehep20zczmskef9ahhgul4n3xbpsmaz" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

'''Thransfellensis Ecclesia'''&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;&gt;{{Graesse}}.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'') est commune generale [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]].

== Historia ==
Die [[1 Ianuarii]] [[1973]] Thransfellensis Ecclesia commune constitutum est. E communibus [[Buria (Saxonia Inferior)|Buria]]&lt;ref name=&quot;Casemir &amp; Ohainski &amp; Udolph&quot;&gt;Casemir, K., Ohainski, U., &amp; Udolph, J. (2003). ''Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''. In ''J. Udolph (Ed.), Niedersächsisches Ortsnamenbuch (NOB)''. Verlag für Regionalgeschichte.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] ''Bühren''; 527 incolae), urbe [[Thransfellensis Ecclesia|Thransfellensi Ecclesia]]&lt;ref name=&quot;Graesse&quot;/&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Dransfeld'') (4010), [[Iuniun]]e&lt;ref name=&quot;Iunium&quot;&gt;Vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen'']{{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''Cunradus de Berleibisin'' (...) 960 ''Iuniun'' (MGH DO I. Nr. 206 S. 285) (...) 1251 (A. 14. Jh.) ''Johan de June'' (UB Göttingen I Nr. 4 S. 5) 1266 ''Godefridus de Iunen [...] sacerdos'' (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Jühnde'') (1062), [[Scheden]] (1963) atque [[Vallis Mimedensis|Valli Mimedensi]]&lt;ref name=&quot;Vallis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo &quot;vallis-is&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mimedensis&quot;&gt;Theodiscum hydronymicum praefixum ''Nieme-'' Latino gentilicio &quot;Mimedensis-e&quot; vertitur, quod ad flumen Mimede seu Mymede (Theodisce ''Nieme'') refertur. Quo de Latino hydronymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''riuum, qui teutonice Mimede vocatur'' (...) ''riuum, qui toutonice Mymede vocatur'' (...) ''flumine Mimede'' (...) ''riuum, qui Mymede vocatur''  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Niemetal'') (1596) constat. [[Thransfellensis Ecclesia|Thransfellensi Ecclesia]] sedes administrationis est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Dransfeld|Thransfellensem Ecclesiam}}
* [http://www.dransfeld.de Pagina communis generalis Thransfellensis Ecclesiae (Theodisce)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia generalia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Constituta 1973]]</text>
      <sha1>ehep20zczmskef9ahhgul4n3xbpsmaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vallis Mimedensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172795</id>
    <revision>
      <id>3990931</id>
      <parentid>3990367</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T05:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4219" sha1="1bpiyn16au99v5lvhbj0bq3b7j6hmnx" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}

[[Fasciculus:Loewenhagen Kirche.jpg|thumb|left|Ecclesia Sancti Michaelis Lowenhagae.]]
'''Vallis Mimedensis'''&lt;ref name=&quot;Vallis&quot;&gt;[https://www.navigium.de/latein-woerterbuch/Tal?wb=gross&amp;nr=1 Theodiscum vocabulum ''T(h)al'' aut Theodiscum suffixum ''-t(h)al'' Latino vocabulo &quot;vallis-is&quot;] vertitur.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mimedensis&quot;&gt;Theodiscum hydronymicum praefixum ''Nieme-'' Latino gentilicio &quot;Mimedensis-e&quot; vertitur, quod ad flumen Mimede seu Mymede (Theodisce ''Nieme'') refertur. Quo de Latino hydronymo, vide [https://rep.adw-goe.de/bitstream/handle/11858/00-001S-0000-0023-9B74-6/NOB%20IV%20Die%20Ortsnamen%20des%20Landkreises%20G%C3%B6ttingen.pdf?utm ''NOB IV Die Ortsnamen des Landkreises Göttingen''] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur &quot;(...) ''riuum, qui teutonice Mimede vocatur'' (...) ''riuum, qui toutonice Mymede vocatur'' (...) ''flumine Mimede'' (...) ''riuum, qui Mymede vocatur''  (...)&quot;.&lt;/ref&gt; ([[Theodisce]] et [[Saxonice]] ''Niemetal'') est commune [[Saxonia Inferior|Saxoniae Inferioris]] in [[Circulus Gottingae|Circulo Gottingae]]. Ad Vallem Mimedensem etiam vici [[Ellershusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-haus(en)'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-husa-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Petrishusa]], [[Sachsenhusa]], [[Sangerhusa]], [[Sunthusa]], [[Ahusa]], [[Bebenhusa]], [[Buozolteshusa]], [[Chuzenhusa]], [[Husa]], [[Francohusa]], [[Gisinhusa]], [[Harthusa]], [[Hilpertohusa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Ellershausen''), [[Immessen]]&lt;ref name=&quot;Immessen&quot;&gt;Vide [https://polle-weserbergland.lima-city.de/seite58.html?utm ''Die Geschichte der Grafen von Everstein, Spilcker, 1833''], ubi dicitur &quot;(...)  decimas trium villarum videlecet stutenrothe. bernersen et immessen (...) iam dictarum villarum seiliset immessen renunciantes (...) cum pater noster decimam in immessen et bernersen et studenrothe (...) allodium in immessen ecclesie (...)&quot;.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Imbsen''), [[Lowenhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;&gt;Germanica toponyma cum suffixis ''-hag(e)(n)'' seu ''-ha(a)g'' seu ''-hague'' plerumque latinizari solent addito suffixo latinizato &quot;-haga-ae&quot;, quamquam huius suffixi variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Haga (Franconia Superior)|Haga Franconiae Superioris]], [[Haga ad Ambram]], [[Haga (in Bavaria superiore)|Haga in Bavaria Superiore]] apud [[Index communium Bavariae|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Bavariae]]; [[Falkenhaga (Marchia)|Falkenhaga Marchiana]] apud [[Index communium Brandenburgi|articulum Vicipaediae Latinae de indice communium Brandenburgi]]; [[Haga Schauenburgi]], [[Haga Promontorium]], [[Haga]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Löwenhagen'') atque [[Varlosa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;&gt;Germanica toponyma cum terminatione ''-en'' plerumque latinizari solent addita terminatione latinizata &quot;-a-ae&quot;, quamquam huius terminationis variantes inveniri possunt. Exempli gratiā: [[Stolpa]], [[Dresda]] apud articulum Vicipaedia de [https://la.wikipedia.org/wiki/Index_urbium_et_communium_Saxoniae indice urbium et communium Saxoniae]; et Ala, [[Amma]], [[Brema]], [[Salancema]], Wisa, [[Groninga]], [[Toringa]] apud {{Graesse}}.&lt;/ref&gt; (Theodisce ''Varlosen'') pertinent.

== Historia ==
Vallis Mimedensis anno [[1973]] condita est, cum [[Varlosa]]&lt;ref name=&quot;-a&quot;/&gt; (primo anno [[1093]] nomine ''Vereldehusen'' in actis descripta), [[Immessen]]&lt;ref name=&quot;Immessen&quot;/&gt; (primo anno [[1093]] nomine ''Immensin'' in actis descriptum), [[Lowenhaga]]&lt;ref name=&quot;-haga&quot;/&gt; atque [[Ellershusa]]&lt;ref name=&quot;-husa&quot;/&gt; vici coniuncti essent. Ab eodem anno ad [[Thransfellensis Ecclesia (commune generale)|Thransfellensem Ecclesiam]] commune generale pertinet. Nomen a fluvio parvo [[Mimede|Mimedi]]&lt;ref name=&quot;Mimedensis&quot;/&gt; seu [[Mymede|Mymedi]]&lt;ref name=&quot;Mimedensis&quot;/&gt; (Theodisce ''Nieme'') accepit, qui ad [[Visurgis|Visurgim]] fluit.

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Commonscat|Niemetal|Vallem Mimedensem}}
* [http://www.niemetal.de Pagina communis Vallis Mimedensis (Theodisce)]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Communia Saxoniae Inferioris]]
[[Categoria:Condita 1973]]</text>
      <sha1>1bpiyn16au99v5lvhbj0bq3b7j6hmnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptura cibaria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173800</id>
    <revision>
      <id>3990835</id>
      <parentid>3849411</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4905" sha1="3qu5iok8hrtoc7d4cnfm6ptu02b4y7b" xml:space="preserve">'''Scriptura cibaria,'''&lt;ref&gt;Vel fortasse ''trophogramma''{{dubsig}} (a [[Graece|Graecis]] τροφή '[[alimentum]]' + γραφειν [[scriptura|scribere]]'), vel fortasse similiter ''trophographema''{{dubsig}}.&lt;/ref&gt; vel etiam fortasse '''escagramma'''{{dubsig}} (ab [[Anglice|Anglico]] ''escagraph,'' a [[Latine|Latino]] ''esca'' + [[Graece|Graeco]] γραφειν 'scribere'&lt;ref name=SMITH&gt;Larry R. Smith, [https://web.archive.org/web/20110201111407/http://escagraph.com/ ''Mouthful of Words''] et [http://www.escagraph.com/mediawiki/index.php/Escagraph_Introduction Praefatio,]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} www.escagraph.com (2012).&lt;/ref&gt;) est formula [[vocabulum|vocabulorum]] vel etiam [[littera]]rum [[abecedarium|abecedarii]] in [[cibus|cibum]] inscriptarum, notio primum [[decennium 199|decennio 199]] a [[ Laurentius R. Smith|Laurentio R. Smith]] divulgata.&lt;ref name=SSU&gt;[http://www.uis.edu/archives/campus_news/SSU%20Weekly%20v01%201984-85.pdf Edible Language,] ''SSU Weekly'' 1(31):61, [[18 Aprilis]] [[1985]].&lt;/ref&gt;

==Historia==
Nota sunt exempla scripturarum cibariarum ex [[Aegyptus antiqua|Aegypto antiqua]]&lt;ref name=BREASTED&gt;[[Iacobus Henricus Breasted]], ''Ancient Records of Egypt'' (Novi Eboraci: Russell &amp; Russell, 1962).&lt;/ref&gt; et [[Imperium Romanum|Imperio Romano]],&lt;ref name=GUSMAN&gt;[[Petrus Gusman|Pierre Gusman]], ''Pompeii: The City, Its Life and Art'' (Londinii: William Heinemann, 1900).&lt;/ref&gt; plerumque in [[panis|panibus]] in quibus [[vocabulum|vocabula]] impressa sunt antequam [[coctura|cocti]] essent. Usus scripturarum cibariarum inter tempora [[Christianitas prima|Christianitatis primae]]&lt;ref name=GALAVARIS&gt;George Galavaris, ''Bread and the Liturgy: The Symbolism of Early Christian and Byzantine Bread Stamps'' (Madison: University of Wisconsin Press, 1970), ISBN 0-299-05310-5, ISBN 978-0-299-05310-9.&lt;/ref&gt; et [[saeculum 19|saeculi undevicensimi]] defecit, sed exempla in [[Lex Panicea et Cerevisialis|Lege Panicea et Cerevisiali]]&lt;!--[[Assize of Bread and Ale]]--&gt; et ''[[Subtilitas|sotelties]]'' exstant.

==Exempla==
Exempla scripturarum cibararum multorum generum hodie inveniuntur, quae autem in tria genera principalia digeri possunt.

===Exempla dulcia===
Multa scripturarum cibariarum genera hodie inventa sunt dulcia, in superficie cibi formata vel picta. [[Placenta]]e verbis ''Felix Natalis'' inscriptae sunt usitatissimae. [[Dulces durae]]{{dubsig}}&lt;!--Hard candies--&gt; [[cor]]diformes&lt;ref name=NECCO&gt;Confer New England Confectionery Company, [https://web.archive.org/web/20180730031032/http://www.necco.com/ ''Necco Sweetheart.'']&lt;/ref&gt; sententiolas ferentes post [[1901]] fere venumdantur, quas homines [[Dies Valentini|Die Valentini]] saepe partiuntur. Multi [[stipes socolati|stipites socolati]]&lt;!--?chocolate bars--&gt; nomen fabricatoris in superficie impressum ferunt.&lt;ref&gt;Vide exempla: [https://web.archive.org/web/20121218214306/http://www.dagobachocolate.com/ Dagoba Organic Chocolate] (www.dagobachocolate.com) et Andrew Clark, [http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/08/cadbury-america-hershey &quot;Why Cadbury's Fruit &amp; Nut isn't the same in the land of stars and stripes,&quot;] ''The Observer,'' [[7 Novembris]] [[2009]]; nexus confirmati [[27 Decembris]] [[2012]].&lt;/ref&gt;

===Exempla secundum leges===
Post [[lex panicea|leges paniceas]] [[saeculum 15|saeculi quinti decimi]] manent perpauca exempla legitima; in [[Civitates Foederatae|Civitatibus autem Foederatis]], [http://www/usda.gov/ Pars Agriculturae] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;!--Department of Agriculture--&gt; certis [[caro|carnis]] operibus certificationes et gradus [[atramentum|atramento]] [[victus|esculento]] indicatos designat.&lt;ref name=USDA&gt;United States Department of Agriculture, ''[https://web.archive.org/web/20071104064015/http://www.fsis.usda.gov/Fact_Sheets/Inspection_%26_Grading/index.asp Inspection &amp; Grading—What Are The Differences?]''&lt;/ref&gt;

===Exempla litterarum typorum mobilium===
[[Littera]]e [[abecedarium|abecedarii]] et [[typi mobiles]] hodie usitatissimi sunt, praecipue in [[cereale ientaculi|cerealibus ientaculi]]&lt;!--breakfast cereals--&gt;, [[crustula alphabetica|crustulis alphabeticis]]&lt;!--alphabet cookies--&gt;, et [[pasta]]. Per mundo Occidentalem, crustula formas litterarum habentia fiunt ut res esculentae quae [[puer]]is in lusum offeruntur&lt;!--as edible toys--&gt; ac res quae pueros in litteras discendas adiuvare possunt. Multi fabricatores litteras alphabeticas et [[numerus|numeros]] in pasta inscriptos venumdant, in speciebus quae vel paratae ad edendum&lt;!--ready-to-eat forms--&gt; vel siccae sunt. Sunt praeterea exempla [[ius alphabeticum|iuris alphabetici]].&lt;!--alphabet soup--&gt;

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

{{ling-stipula}}
{{lit-stipula}}

[[Categoria:Cibus]]
[[Categoria:Lingua]]
[[Categoria:Semiotica]]</text>
      <sha1>3qu5iok8hrtoc7d4cnfm6ptu02b4y7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noreuil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174493</id>
    <revision>
      <id>3990961</id>
      <parentid>3444415</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>172405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+capsa</comment>
      <origin>3990961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="517" sha1="0g4ia479cn9kgkdaq1aqbj62qs75f4m" xml:space="preserve">{{capsa urbis Vicidata}}

''' Noreuil''' est commune [[Francia|Francicum]] 130 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Fretum Calisii|Freti Calisii]] in provincia [[Septentrio et Fretum|Septentrioni et Freto]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Freti Calisii]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Noreuil|Noreuil}}
* {{INSEE commune|62619|de=Noreuil}}
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Freti Gallici]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Freti Gallici]]</text>
      <sha1>0g4ia479cn9kgkdaq1aqbj62qs75f4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Villers-au-Bois</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175240</id>
    <revision>
      <id>3990749</id>
      <parentid>3444638</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="711" sha1="fs40gohid50gczjw9ax8vqpgsm9issc" xml:space="preserve">[[Fasciculus: Blason_Villers-au-Bois.svg|thumb|left|300px|Villers-au-Bois: [[vexillum]] ]]
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 62854.png|thumb|300px|Villers-au-Bois: communis tabula]]
''' Villers-au-Bois''' est commune [[Francia|Francicum]] 607 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Fretum Calisii|Freti Calisii]] in provincia [[Septentrio et Fretum|Septentrioni et Freto]].
{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Freti Calisii]]
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Villers-au-Bois|Villers-au-Bois}}
* {{INSEE commune|62854|de=Villers-au-Bois}}
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Freti Gallici]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Freti Gallici]]</text>
      <sha1>fs40gohid50gczjw9ax8vqpgsm9issc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Provinciae Maritimae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177086</id>
    <revision>
      <id>3990802</id>
      <parentid>3921911</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1731" sha1="7ivc3jiun0bfbci6geoq8qz2xf0g332" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Peggys Cove Harbour 01.jpg|thumb|[[Peggys Cove]], Nova Scotia, scaena maritima usitata]]
[[Fasciculus:The Maritimes in Canada.svg|thumb|Conlocatio Provinciarum Maritimarum]]

'''Provinciae Maritimae,''' simpliciter '''Maritimae''' et '''Maritimae Canadienses,''' sunt [[regio]] [[Canada Orientalis|Canadae Orientalis]], quae in [[tres|tribus]] [[provincia|provinciis]]—[[Novum Brunsvicum|Novo Brunsvico]], [[Nova Scotia]], [[Insula Principis Eduardi]]—consistit. Maritimae, in [[litus|litore]] [[Oceanus Atlanticus|Atlantico]] patentes, sunt subregio [[Canada Atlantica|Canadae Atlanticae]], quae [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terram Novam et Terram Laboratoriam]] provinciam boreorientalem etiam comprehendit. Numerus civium anno [[2011]] fuit 1&amp;thinsp;813&amp;thinsp;102.

{{NexInt}}
*[[Acadia]]
*[[Canada Atlantica]]
*[[Canada Media]]
*[[Index regionum Canadae]]
*[[Nova Anglia]]
*[[Unio Maritima]]&lt;!--
*[[Maritime Film Classification Board]]

==Notae==
&lt;references/&gt;--&gt;

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Maritimes|Maritimas}}
*[https://web.archive.org/web/20200909175833/http://www.aims.ca/ Atlantic Institute of Market Studies,] www.aims.ca
*[http://atlanticportal.hil.unb.ca/ Atlantic Canada Portal/Portail du Canada Atlantique,] atlanticportal.hil.unb.ca
*[http://www.apec-econ.ca Atlantic Provinces Economic Council,] www.apec-econ.ca
*[https://web.archive.org/web/20120221143529/http://www.moncton.net/info/townOfCityOf.aspx Atlantic Provinces Communities: Towns &amp; Cities. Basic Information, Facts, Figures, Pictures,] www.moncton.net
*[http://www.gpiatlantic.org Genuine Progress Indicator Atlantic,] www.gpiatlantic.org

{{coord|46|N|64|W|display=title}}
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Canada Atlantica|!]]</text>
      <sha1>7ivc3jiun0bfbci6geoq8qz2xf0g332</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Species introducta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179650</id>
    <revision>
      <id>3990872</id>
      <parentid>3758591</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2891" sha1="rb8f5v995hew41ejwegobeoy7jvswbt" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Melilotus alba bgiu.jpg|thumb|''[[Melilotus]]'' sp., in [[Civitates Foederatae|Civitates Foederatas]] ex [[Eurasia]] introductus et [[naturalizatio (biologia)|naturalizatus]] ut messis [[pabulum|pabuli]] et tegminis&lt;!--cover crop--&gt;.]]
[[Fasciculus:Male Silver Pheasant.jpg|thumb|''[[Lophura nycthemera]]'' [[mas]], species in [[Asia Orientalis|Asia Orientali]] [[endemismus|endemica]] quae in partes [[Europa]]e ornamenti causa introducta est.]]

'''Species introducta,''' vel '''aliena, exotica, non indigena,''' vel '''non endemica,''' vel simpliciter '''introductio,''' est [[species (taxinomia)|species]] extra suum [[spatium]] vernaculum crescens, quae ibi per actionem [[homo sapiens|humanam]] advenit, aut considerate aut fortuite. Nonnullae species introductae [[oecosystema]] laedunt in quod introductae sunt; aliae autem sine ullo effectu noxio sunt, et novae species oecosystemati revera prodesse possunt, exempli gratia in [[agricultura]] vicarius pro [[pesticida|pesticidis]]. Aliquando casus beneficii aut detrimenti iam diu ignotus manet, exempli gratia in [[Nova Zelandia]].&lt;ref&gt;Dov Sax, [http://www.pnas.org/content/105/suppl.1/11490.full Commentarius] in ''The Proceedings of the National Academy of Sciences'' (Augusto 2008).&lt;/ref&gt; [[Index specierum introductarum]] alibi daturus est.

{{NexInt}}
*[[Archaeophytum]]
*[[Biodiversitas]]
*[[Distributio geographica]]
*[[Endemismus]]
*[[Neophytum (botanica)|Neophytum]]
*[[Pollutio genetica]]
*[[Species invasiva]]

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Invasive plants by country|Plantas invasivas civitate digestas}}
*[http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/invbio_plan_report_home.html De speciebus in Civitates Foederatas Orientales introductis,]
*[https://web.archive.org/web/20110127203635/http://www.biochange.ie/alienplants/ De speciebus in Hiberniam introductis,]
*[https://web.archive.org/web/20130420112151/http://www.introduced-species.co.uk/ De speciebus in Insulas Britannicas introductis,]
*[http://www.nonnativespecies.org De speciebus in Magnam Britanniam introductis,] ''Non-Native Species Secretariat''
*[http://www.iop.krakow.pl/ias/ De speciebus in Poloniam introductis,]
*[https://web.archive.org/web/20140713124416/http://www.invasivespeciesinfo.gov/whatis.shtml De speciebus invasivis,] Information Center, United States National Agricultural Library.
*[http://www.thenakedscientists.com/HTML/articles/article/reconsidering-non-native-species Commentariis de speciebus invasivis.] The Naked Scientists.
*[https://web.archive.org/web/20150101161258/http://www.nisbase.org/nisbase/index.jsp Nonindigenous Species Database Network,]
*[https://web.archive.org/web/20100401075106/http://www.epa.gov/owow/invasive_species/pathways.html &quot;Pathways for Invasive Species Introduction.&quot;]

[[Categoria:Oecologia]]
[[Categoria:Species introductae|!]]</text>
      <sha1>rb8f5v995hew41ejwegobeoy7jvswbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Novara Calcio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188275</id>
    <revision>
      <id>3990826</id>
      <parentid>3854719</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agent VII</username>
        <id>215271</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Silvio Piola (Nazionale).jpg]] → [[File:FIFA World Cup 1938-06-16 Silvio Piola (Italy).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name)</comment>
      <origin>3990826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1388" sha1="hqwc3trgxofs0gm4hcfpkfnxz8soffn" xml:space="preserve">{{Capsa societatis pediludii
	| nomen = Novara&lt;br /&gt;''[[Novaria]]''
	| nomen plenum = Novara Calcio&lt;br /&gt;''Novaria Pediludium''
	| instituta = [[1908]]
	| domus = [[Stadium Silvius Piola]]&lt;br /&gt;[[Novariae]], [[Pedemontium|in Piedemontio]], [[Italia|in Italia]]
	| capacitas = 17.875
	| dominus = [[Carolus Accornero]]
	| procurator = [[Alfredus Aglietti]]
	| liga = [[Series B]]
	| tempus = 2012-13
	| locus = Series B, quintum
}}

[[File:FIFA World Cup 1938-06-16 Silvio Piola (Italy).jpg|thumb|Lusor [[Silvius Piola]]]]

Novaria Pediludium, sive [[Italice]] Novara Calcio, maxima societas  [[pediludium|pediludii]] [[Novaria|Novariae]] [[urbs|urbis]]. Eius abilissimus lusor [[Silvius Piola]] fuit, qui saepissime pilam in metam propulit (nam hic est solus [[vir]] qui 274 retis violationes in [[Series A|Serie A]] fecit et 339 in [[Italia]]). Alii periti lusores [[Petrus Ferraris]] atque [[Petrus Rava]] fuerunt.
==Nexus Externi==
*[https://web.archive.org/web/20130703110349/http://www.novaracalcio.com/portal/IT/handle/?page=homepage]
*[http://www.repubblica.it/sport/calcio/2013/03/04/news/piola_mistero_record_gol-53842085/]
*[https://web.archive.org/web/20201128054406/https://laprovinciapavese.gelocal.it/cronaca/2013/06/05/news/robbio-annullo-filatelico-per-ricordare-piola-1.7205827]

{{ludus-stipula}}

[[Categoria:Societates italicae pediludii|Novara]]
[[Categoria:Novaria]]</text>
      <sha1>hqwc3trgxofs0gm4hcfpkfnxz8soffn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>To Kill a Mockingbird (pellicula)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189625</id>
    <revision>
      <id>3990919</id>
      <parentid>3856236</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2558" sha1="a5hefzduwuemjffauugmvumeww5q139" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
{{Pellicula
|Imago = Atticus and Tom Robinson in court.gif
|Descriptio imaginis = Gregoriuis Peck et Brock Peters in pellicula
|Titulus = To Kill a Mockingbird
|Latinus titulus = Mimus polygottum necare
|Annus = [[1962]]
|Moderator = [[Robertus Mulligan]]
|Factor = [[Alanus Jay Pakula]]
|Scriptor = [[Harper Lee]]
|Actores = [[Gregorius Peck]]
|Compositor = [[Elmer Bernstein]]
|Duratio = 128 min.
|Lingua = [[Anglica]]}}

'''''To Kill a Mockingbird''''' est [[pellicula]] in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] anno [[1962]] facta, accommodatio [[mythistoria]]e [[Avem occidere mimicam|eiusdem nominis]]. Tria [[Praemia Academiae]] et multa alia praemia accepit.

==Argumentum==
[[Causidicus|Causidico]] Attico Finch ([[Gregorius Peck|Gregorio Peck]]) sunt duo [[liberi|liberi]]. [[Annus|Anno]] [[1932]], quidam Robertus Ewell, [[agricultura|agricola]] saepe ebrius, Thomam Robinson, [[nigricolor|nigrum]] hominem, falso de [[filia|filiae]] suae [[stuprum|stupro]] accusat, et Atticus reum defendit, eius innocentiam probans, sed iudices Thomam damnant. Thomas fugiens [[libertas|libertatem]] petere temptat, sed [[vigil|vigiles]] eum necant. Robertus, qui verus noxius est, Attici [[liberi|liberos]] petit, sed arcanus [[homo]], Boo Radley, qui numquam ex [[domus|domu]] sua exire solet, eos adiuvat, pravum necans.

{{NexInt}}
*''[[Go Set a Watchman]]''
*''[[Mimus polyglottos]]''&lt;ref&gt;Libri titulus hanc [[species|speciem]] avium [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]] commemorat.&lt;/ref&gt;

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Wilson, Andrew, conv. [[2019]]. ''Avem occidere mimicam: to kill a mockingbird translated into Latin for the first time.'' Novi Eboraci: HarperCollins Publishers.

==Nexus externi==
* [http://www.imdb.com/title/tt0056592/ ''To Kill a Mockingbird''] in [[Internet Movie Database]]
* [https://web.archive.org/web/20150221094425/http://www.tcm.com/tcmdb/title/20116/To-Kill-A-Mockingbird/ ''To Kill A Mockingbird''] in Turner Classic Movies
* [http://www.americanrhetoric.com/MovieSpeeches/moviespeechtokillamockingbird.html Attici Finch argumentatio finalis litteris ac sensibilis auditu] apud AmericanRhetoric.com
* [https://web.archive.org/web/20070221215001/http://www.thestudiotour.com/ush/movies/1962_tokillamockingbird.shtml ''To Kill A Mockingbird''] indicia de locis et condicionibus pelliculae faciendae

[[Categoria:Centum celeberrimae pelliculae]]
[[Categoria:Magna Depressio Oeconomica]]
[[Categoria:Pelliculae Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Pelliculae 1962]]</text>
      <sha1>a5hefzduwuemjffauugmvumeww5q139</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tempestas in Mari Galilaeae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194690</id>
    <revision>
      <id>3990898</id>
      <parentid>3793292</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5097" sha1="ltuidanb58lbetkteiy17fyohh9uobk" xml:space="preserve">&lt;!--{{Infobox Painting| image_file=Rembrandt Christ in the Storm on the Lake of Galilee.jpg
| title=The Storm on the Sea of Galilee
| artist=[[Rembrandt]]
| year=1633
| type=[[Oil painting|Oil on canvas]]
| height=160
| width=128
| height_inch=62.99
| width_inch=50.39
| museum=Whereabouts unknown since the [[Isabella Stewart Gardner Museum]] robbery in 1990.}}--&gt;
[[Fasciculus:Rembrandt Christ in the Storm on the Lake of Galilee.jpg|thumb|''Tempestas in Mari Galilaeae,'' [[tabula picta]] [[Rembrandus|Rembrandi]] (1633).]]

'''''Tempestas in Mari Galilaeae''''' est [[pictura|tabula picta]] [[Rembrandus|Rembrandi]] (1633), [[Nederlandica picturae aetas aurea|pictoris aetatis aureae Nederlandicae]], quae in [[Museum Isabella Stewart Gardner|Museo Isabella Stewart Gardner]] [[Bostonia]]e [[Massachusetta]]e usque ad diem [[18 Martii]] [[1990]] fuit, cum [[furtum artis|surrepta esset]]. Tabula [[miracula Iesu|miraculum Iesu]] [[tempestas tranquillata|tempestatis tranquillatae]] in [[Mare Galilaeae|Mari Galilaeae]] depingit, ut in [[Marcus 4|capitulo quarto]] [[Evangelium secundum Marcum|Evangelii secundum Marcum]] in [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] [[Biblia Sacra|Bibliorum Sacrorum]] [[Christianitas|Christianorum]] narratur.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gardnermuseum.org/collection/artwork/2nd_floor/dutch_room/christ_in_the_storm_on_the_sea_of_galilee?filter=artist:3151 | title =Christ in the Storm on the Sea of Galilee 1633 | publisher =gardnermuseum.org | date =[[21 Maii]] [[2013]]}}.&lt;/ref&gt; Tabula est sola [[prospectus maritimus|tabula maritima]] vera a Rembrando picta.&lt;ref name =&quot;Smithsonian&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/ripped.html?c=y&amp;page=1 | title =Ripped from the Walls (and the Headlines) | author =Robert M. Poole | publisher =smithsonianmag.com | date = Iulio 2005}}.&lt;/ref&gt; 

==Furtum==
Matutino tempore die [[18 Martii]] [[1990]], fures [[vestimentum|vestimentis]] [[vigil]]ium occultati [[Museum Isabella Stewart Gardner|in museum irruperunt]] et ''Tempestatem in Mari Galilaeae'' [[duodecim]]que [[opus artis|opera]] alia subduxerunt.&lt;ref name =&quot;Smithsonian&quot;/&gt; Putatur hoc furtum maximum [[furtum artis|artis furtum]] in [[historia]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]], ac non iam explicatum est.&lt;ref name =&quot;Smithsonian&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://online.wsj.com/article/SB123509228766328681.html | title =Vanishing Point As the World's Biggest Unsolved Art Theft Fades From View, a Fresh Look | author =Guy Darst | author2 =Ulrich Boser  | publisher =''[[Wall Street Journal]]'' | date = [[20 Februarii]] [[2009]]}}.&lt;/ref&gt; [[Museum]] vacuas tabularum formas in locis prioribus iam monstrat.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2295346/Isabella-Stewart-Gardner-art-heist-FBI-identified-thief-stole-prized-art-1990.html | title =Has the biggest art heist in US history been solved? FBI says they've ID'd infamous thieves who stole half a BILLION dollars of art from Boston's Gardner Museum | author =Beth Stebner | publisher =''[[Daily Mail]]'' | date = [[18 Martii]] [[2012]]}}.&lt;/ref&gt;

Die [[18 Martii]] [[2013]], [[Foederale Investigationis Ministerium]]&lt;!--=FBI--&gt; nuntiavit se compertum habere auctorum facinoris.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://articles.latimes.com/2013/mar/18/nation/la-na-nn-fbi-boston-museum-heist-20130318 | title =FBI says it knows who pulled off unsolved 1990 Boston art heist | author =Matt Pearce | publisher =''[[Los Angeles Times]]'' | date = [[18 Martii]] [[2013]]}}.&lt;/ref&gt; Explicatio forensis in se habet facinus a grege [[delictum ordinatum|delictis ordinatis]] dicato commissum esse. Conclusiones autem non divulgatae sunt quia investigatio iam continuat.&lt;ref name=&quot;FBI&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.fbi.gov/news/stories/2013/march/reward-offered-for-return-of-stolen-gardner-museum-artwork/reward-offered-for-return-of-stolen-gardner-museum-artwork|publisher=[[Federal Bureau of Investigation]]|title=The Gardner Museum Theft, Reward Offered for Return of Artwork |date=[[18 Martii]] [[2013]]|accessdate= [[23 Augusti]] [[2013]]}}.&lt;/ref&gt;

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Nexus externi==
*Camille Gizzarelli, &quot;[https://web.archive.org/web/20130517184357/http://www.bellaonline.com/articles/art55016.asp Artist's Self Portrait In Religious Works]&quot;
*[http://www.fbi.gov/about-us/investigate/vc_majorthefts/arttheft/isabella FBI Top Ten Art Crimes: Isabella Stewart Gardner Museum Theft,] pud ''FBI Art Crime Team''
*[https://web.archive.org/web/20121022164804/http://www.forbes.com/2001/02/28/0228connguide_8.html Great Art Thefts Of The 20th Century,] apud ''Forbes Magazine''
*[http://books.google.com/books?id=qpTugkmwWLQC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage The Isabella Stewart Gardner Museum: A Companion Guide and History]
*[http://www.gardnermuseum.org/resources/theft Despectus in furtum apud ''Isabella Stewart Gardner Museum'']

{{DEFAULTSORT:Tempestas in Mari Galilaeae}}
[[Categoria:Iesus figuratus]]
[[Categoria:Tabulae pictae]]
[[Categoria:Confecta 1633]]
[[Categoria:Rembrandus]]
[[Categoria:Evangelium secundum Marcum]]</text>
      <sha1>ltuidanb58lbetkteiy17fyohh9uobk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wish Tree for Washington, DC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194696</id>
    <revision>
      <id>3990956</id>
      <parentid>3823889</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3189" sha1="t4phbltk8j24l82bo3ybjffjyl9coq3" xml:space="preserve">&lt;!--{{Infobox artwork
| image_file = Yoko Ono 001.jpg
| painting_alignment = Front
| image_size         = 300px
| title              = Wish Tree for Washington, DC
| alt                = 
| other_language_1   = 
| other_title_1      = 
| other_language_2   = 
| other_title_2      = 
| artist             = [[Yoko Ono]]
| year               = {{Start date|2007}} 
| type               = Arbor viva et media mixta
| height_metric             = 
| width_metric              = 
| length_metric             = 
| height_imperial        = 
| width_imperial         = 
| length_imperial        = 
| diameter_cm        = 
| diameter_inch      = 
| city               = [[Vasingtonia, D.C.]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]]
| museum             = [[Museum et Hortus Signorum Hirshhorn]]
| coordinates        = 
| owner              = [[Institutio Smithsoniana]]
}}--&gt;&lt;!--
[[Fasciculus:Wishtreesign.JPG| thumb|Signum.]]--&gt;
'''''Wish Tree for Washington, DC''''' (Arbor Optationis Vasingtoniae Dicata) 
est [[ars publica|publicum]] [[opus artis|artis opus]] a [[Yoko Ono]] factum, pars eius propositi Imagine Peace (Animo Concipe Pacem).&lt;ref&gt;[http://imaginepeace.com/archives/11686 Imagine Peace].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.streetscenesdc.com/Street%20Scenes%20YO%20Press%20Release.pdf Yoko Ono Presents &quot;Imagine Peace&quot; Billboard Project in Washington, DC[,] and New York].&lt;/ref&gt; Inauguratum est in [[Museum et Hortus Signorum Hirshhorn|Museo et Horto Signorum Hirshhorniano]] die [[2 Aprilis]] [[2007]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121105143012/http://www.highbeam.com/doc/1G1-161439831.html?key=01-42160D517E19126817090B17056F4B2E224E324D3417295C30420B61651B617F137019731B7B1D6B39 Tie a Wish,] ''The Washington Times'' [[2 Aprilis]] [[2007]].&lt;/ref&gt; per [[Nationales Florum Cerasorum Feriae|Nationales Florum Cerasorum Ferias]] eiusdem anni.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110629022344/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2007-04-03-voa63-66547542.html Yoko Ono Gives ‘Wish Trees’ to Washington DC,] www.voanews.com (Voice of America).&lt;/ref&gt; Anno [[2010]], similis optationis arbor in [[Museum Artis Modernae|Museo Artis Modernae]] [[Urbs Novum Eboracum|Novi Eboraci]] inaugurata est.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131129130533/http://travelogged.com/2010/07/20/make-a-wish-yoko-onos-wish-tree-at-the-moma/ Make a Wish! Yoko Ono’s Wish Tree at the MoMA,] travelogged.com (Travelogged).&lt;/ref&gt;

Res in [[arbor]]e [[vita|viva]] et [[media mixta|mediis mixtis]]&lt;!--mixed media--&gt; consistit. Suppeditatur [[charta]] ut salutatores arbori optata adfigant. Opus [[Iaponia|Iaponensem]] auget [[mos|morem]] [[prex|precum]] arboribus adfixarum, cum charta fonti reddita donum efficit.&lt;ref&gt;[http://artificeau.blogspot.com/2007/04/yoko-ono-wish-tree-for-washington.html Yoko Ono, Wish Tree for Washington,] artificeau.blogspot.com (ARTifice: Fear and Loathing in DC).&lt;/ref&gt;

{{NexInt}}
* [[Societas Arboris Pacis]]
 
== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

{{ars-stipula}}

{{DEFAULTSORT:Wish Tree For Washington, DC }}
&lt;!--Individual (i.e. named) trees--&gt;

[[Categoria:Cultura Vasingtoniae (D.C.)]]
[[Categoria:Plantae celebres]]
[[Categoria:2007]]</text>
      <sha1>t4phbltk8j24l82bo3ybjffjyl9coq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Monticulus ad Padum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199230</id>
    <revision>
      <id>3990747</id>
      <parentid>3594517</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1575" sha1="g7jc4hkrivwhpynnu1dgwwljdatlrcs" xml:space="preserve">{{pro pagina discretiva vide|Mons Acutus (discretiva)}}
{{pro pagina discretiva vide|Monticulus (discretiva)}}
{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Iseion industria.jpg|thumb|Monticulus ad Padum]]
'''Monticulus ad Padum'''&lt;ref&gt;''DIZIONARIO GEOGRAFICO'' - Di GOFFREDO CASALIS, Voll. V.V., Torino 1833-1854&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nomi d'Italia - AAVV, De Agostini&lt;/ref&gt; (alia nomina&lt;ref&gt;''DIZIONARIO GEOGRAFICO'' - Di GOFFREDO CASALIS, Voll. V.V., Torino 1833-1854&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nomi d'Italia - AAVV, De Agostini&lt;/ref&gt;: ''Mons Acutus''; in antiquo: ''Bodincomagus'' ac ''Industria'') ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Monteu da Po|Monteu da Po]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], in [[Regio Italiae|regione]] [[Pedemontium|Pedemontio]] et in [[Provincia Taurinensis|provincia Taurinensi]] situm. Incolae ''Monticulenses'' appellantur.

== Insigne ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]''
&lt;/gallery&gt;

== Historia ==
* [[Idustria-Bodincomagus]]

== Fractiones, vici et loci in municipio ==
== Municipia finitima ==

{{NexInt}}
* [[Pedemontium]] (''regio''),
* [[Provincia Taurinensis]],
* [[Augusta Taurinorum]] (''urbs''),
* [[Municipium Italiae]].

== Nexus externi ==
* [http://www.comune.monteudapo.to.it/ Pagina officialis]
{{CommuniaCat|Monteu da Po|Monticulum ad Padum}}

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Imago:Map - IT - Torino - Municipality code 1162.svg|Collocatio finium municipii in Provincia Taurinensi.
&lt;/gallery&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Taurinensi]]</text>
      <sha1>g7jc4hkrivwhpynnu1dgwwljdatlrcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vadum (discretiva)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199461</id>
    <revision>
      <id>3990929</id>
      <parentid>3660562</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T05:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="764" sha1="3er10tzg3m1aeictbjm6llaqeac230y" xml:space="preserve">{{discretiva}}
'''Vadum''' vel '''vadus''' sensu stricto est locus in mari aut flumine, ubi aqua brevis est et pedibus transiri potest, [[Graece]] πορός&lt;ref&gt;{{forcellini-fons}} [https://web.archive.org/web/20211120005715/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=vadum sub verbo]&lt;/ref&gt;.

== Videas etiam nomina geographica ==
* '''[[Vadum (Liguria)]]''' (alia nomina: '''[[Vada Sabatia]]''', '''[[Vadus Savadus]]'''):
* '''[[Vadum (Pedemontium)]]''' (alia nomina: '''[[Vualda]]''', '''[[Vuada]]''', '''[[Vada (Pedemontium)]]''', ; deinde '''[[Uvada]]'''):
* '''[[Vadum (Provincia Bellunensis)]]''' (alia nomina: '''[[Vodum Catubrii]]''', '''[[Vodum Catubrinum]]'''; etiam: '''[[Hodum]]''')
* '''[[Vadum (Provincia Patavina)]]''':

==Notae==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>3er10tzg3m1aeictbjm6llaqeac230y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Harriot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200279</id>
    <revision>
      <id>3990911</id>
      <parentid>3797968</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T02:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6083" sha1="0nl31m9kmr5cpu8wg1xem2m3nyqwz4b" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Thomas Harriot'''&lt;ref&gt;Nomen etiam litteris '''Harriott''' et '''Hariot''' et '''Heriot''' datum.&lt;/ref&gt; ([[Oxonia]]e anno circiter [[1560]] natus; [[Londinium|Londinii]] mortuus die [[2 Iulii]] [[1621]]) fuit [[astronomus]], [[mathematicus]], [[ethnographia|ethnographus]], et [[interpretatio|interpres]] [[Anglia|Anglicus]], qui ''[[Solanum tuberosum]]'' in [[Insulae Britannicae|Insulas Britannicas]] introduxisse aliquando habetur,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.is/qCkz|title=Sir Walter Raleigh's American colonies|archivedate=[[26 Maii]] [[2012]]}}.&lt;/ref&gt; atque adeo fuit primus [[homo|vir]] qui adumbrationem [[luna]]e per [[telescopium]] visae fecit, die [[26 Iulii]] [[1609]], plus quam [[quattuor]] [[mensis|menses]] ante [[Galilaeus Galilaei|Galilaeum]].&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.ras.org.uk/news-and-press/68-news2009/1641-celebrating-thomas-harriot-the-worlds-first-telescopic-astronomer-ras-pn-0947 |title=Celebrating Thomas Harriot, the world's first telescopic astronomer (RAS PN 09/47) |first= |last=|work=ras.org.uk |year=[[2011]] |accessdate=[[12 Octobris]] [[2013]]}}.&lt;/ref&gt;

[[Fasciculus:North carolina algonkin-rituale02.jpg|thumb|350px|[[Roanoke (tribus)|Indi Roanoke]], [[hydrochroma]] ab [[Ioannes White (colonus et artifex)|Ioanne White]] factum.]] 
Harriot, gradu [[A.B.]] [[Universitas Oxoniensis|Universitatis Oxoniensis]] accepto, [[America]]m anno [[1585]] profectus est, particeps expeditionis ad [[insula]]m [[Colonia Roanoke|Roanoke]] a Domino [[Gualterius Raleigh]] Equite emissae, [[Radulphus Lane|Radulpho Lane]] Equite duce. Harriot expeditionis fuit particeps magni momenti quia [[lingua Algonquiana Carolina]] uti potuit, ab [[Wanchese (princeps)|Wanchese]] et [[Manteo (Croatan)|Manteo]] [[Indi Americani|Americanis Nativis]] doctus. [[Anglia]]m reditus, pro [[Henricus Percy, Comes 9 Northumbriae|Henrico Percy, nono comite Northumbriae]], laboravit; cum in [[domus|domu]] comitis [[habitatio|habitaret]], [[mathematicus]] et [[astronomus]] fecundus factus est, cui doctrina [[refractio]]nis [[lux|lucis]] tribuitur.

Effigies Thomae Harriot, anno 1602 picta, in [[Collegium Trinitatis (Oxonia)|Collegio Trinitatis]] apud [[Universitas Oxoniensis|Oxonienses]] servatur.&lt;ref&gt;Vide imaginem nostram&lt;/ref&gt; Prima biographia Thomae Harriot ab Henrico Stevens Viridimontano anno [[1900]] divulgata est.&lt;ref&gt;{{qc|id= Stevens (1900)}}&lt;/ref&gt;

== Scripta ==
* 1588 : {{ec|id=Hariot (1588)|c= ''A briefe and true report of the new found land of Virginia, of the commodities there found and to be raysed ...''. Londinii; [https://archive.org/details/abriefeandtruer00harigoog/ Textus] apud ''Internet Archive''; [https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1020&amp;context=etas Recensio interretialis] apud ''Digital Commons''; [https://web.archive.org/web/20100607143907/http://xroads.virginia.edu/~HYPER/HARIOT/1590titl.html apud ''XRoads''] }}

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
; Editiones operum
*Seltman, Muriel, et Robert Goulding. [[2007]]. ''Thomas Harriot’s Artis analyticae praxis: an English translation with commentary.''] Novi Eboraci: Springer. [https://catdir.loc.gov/catdir/enhancements/fy0818/2006938536-d.html De hoc opere]

; Eruditio
*Kupperman, Karen Ordahl. [[2000]]. ''Indians and English: Facing Off in Early America.'' Ithacae: Cornell University Press.
*Mancall, Peter C. [[2007]]. ''Hakluyt's Promise: An Elizabethan’s Obsession for an English America.'' Portu Novo: Yale University Press.
*Milton, Giles. [[2000]]. ''Big Chief Elizabeth: How England's Adventurers Gambled and Won the New World.'' Londinii: Hodder &amp; Stoughton.
* {{ec|id= Stevens (1900) |c= Stevens, Henry. 1900. ''Thomas Hariot, the Mathematician, the Philosopher and the Scholar.'' {{Google Books|I2Ua3f2mXooC}} }}
*Vaughan, Alden T. [[2002]]. Sir Walter Raleigh's Indian Interpreters, 1584–1618. ''William and Mary Quarterly'' 59(2):341–376.
 
==Nexus externi==
* Ian Bruce, [http://www.17centurymaths.com/contents/contentspraxis.htm versio Anglica operis ''Praxis'']
* J. J. O'Connor, E. F. Robertson, &quot;[http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Harriot.html Thomas Harriot]&quot; apud ''MacTutor'' {{Penna}}
* Richard Westfall, &quot;[http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/harriot.html Harriot, Thomas]&quot; (1995) apud ''Galileo''
* &quot;[https://web.archive.org/web/20080427184210/http://www.nps.gov/archive/fora/test/trumpter.htm ''Thomas Harriot: Trumpter of Roanoke''] (2007) breviter apud ''National Park Service: Heritage education program'' divulgata {{Penna}}
* &quot;[https://web.archive.org/web/20150216061426/http://www.skymania.com/wp/2009/01/englishman-who-beat-galileo.html/ The Englishman who beat Galileo]&quot;
* &quot;[http://www.mi.sanu.ac.rs/vismath/gor/ The Soft Logic of Thomas Harriot]&quot;
* {{gutenberg author| id=Thomas+Hariot | name=Thomas Harriot}}
* &quot;[https://web.archive.org/web/20071015165954/http://rensoc.org.uk/ths/index.htm The Thomas Harriot Seminar]&quot; apud ''Rensoc''
* [http://the-lost-colony.blogspot.com &quot;Searching for the Lost Colony&quot;] (diarium interretiale)
* &quot;[http://www.telescope400.org.uk UK Telescope400 Event (July 26th 2009)]&quot; apud ''telescope400''
* ''[https://web.archive.org/web/20130620023229/http://www.ecu.edu/cs-cas/voyages/index.cfm The Harriot Voyages of Discovery Lecture Series]'' apud [[universitas Carolinae Orientalis|universitatem Carolinae Orientalis]]
* &quot;[https://web.archive.org/web/20080708230330/http://www.ecu.edu/cs-cas/harriot.cfm Thomas Harriot Quintessential Renaissance Scholar]&quot; apud universitatem Carolinae Orientalis 
* &quot;[https://web.archive.org/web/20110927015040/http://www.publicbookshelf.com/public_html/Our_Country_Vol_1/roanokei_dc.html Roanoke Island colony]&quot; e quodam libro vetusto ''Our Country''

{{DEFAULTSORT:Harriot, Thomas}}
[[Categoria:Nati 1560]]
[[Categoria:Mortui 1621]]

[[Categoria:Algebraistae]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Oxoniensis]]
[[Categoria:Astrologi]]
[[Categoria:Astronomi Britanniae]]
[[Categoria:Mathematici Britanniae]]
[[Categoria:Eruditi Angliae]]
[[Categoria:Inventores systematum scribendi]]</text>
      <sha1>0nl31m9kmr5cpu8wg1xem2m3nyqwz4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Song of Hiawatha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202142</id>
    <revision>
      <id>3990907</id>
      <parentid>3883803</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8548" sha1="7xngzyl0itt3k2xz2nnebixpw15rz41" xml:space="preserve">{{italic title}}
[[Fasciculus:Hiawatha and Minnehaha.jpg|thumb|upright 1.1|''[[Hiawatha]] et [[Minnehaha]].'' [[Sculptura]] a [[Iacob Fjelde]] facts et prope [[Minnehaha Falls]] [[Minneapolis|Minneapoli]] [[Minnesota]]e erecta.]]
[[Fasciculus:Edmonia lewis minnehaha.jpg|thumb|upright|''[[Minnehaha]],'' ab [[Edmonia Lewis]] sculpta. [[Marmor]], [[1868]], congeries [[Muesum Newarkense|Musei Newarkensis]].]]
[[Fasciculus:Edmonia lewis hiawatha.jpg|thumb|upright|''[[Hiawatha]],'' [[Edmonia Lewis]] sculpta. [[Marmor]], [[1868]], [[Museum Newarkense|Musei Newarkensis]].]] 
[[Fasciculus:Remington hiawatha.jpg|thumb|300px|&quot;Amici Hiavathae.&quot; Inlustratio poematis [[Fridericus Remington|Friderici Remington]], [[1889]].]]

'''''The Song of Hiawatha''''' ('Carmen Hiavathae') est [[poema epicum]] [[tetrameter trochaicus|tetrametro trochaico]] conceptum ab [[Henricus Wadsworth Longfellow|Henrico Wadsworth Longfellow]] anno [[1855]] prolatum, [[heros|heroem]] [[Indi Americani|Indicum]] vehementius dicens. Fontes [[mythos|legendorum]] et [[ethnographia]]e in poemate inventae fuerunt ''Kahge-ga-gah-bowh'' princeps Ojibwe, qui Longfellow [[domus|domi]] visitavit; Black Hawk et alii Indi Sac et Fox, in quos Longfellow apud Boston Commons incidit; ''Algic Researches'' (1839) et alia scripta [[Henricus Rowe Schoolcraft|Henrici Rowe Schoolcraft]], ethnographi et [[procuratos Indicus|procuratoris Indici]] Civitatum Foederatarum; et ''Heckewelder's Narratives.''&lt;ref&gt;Henry Wadsworth Longfellow, ''The Song of Hiawatha'' (Novi Eboraci: Hurst and Company, 1898), v.&lt;/ref&gt; Sensu, campo, tota notione, multisque singulis, poema Longfellowanum manifeste est opus romanticarum [[Civitates Foederatae|Americae]] [[litterae|litterarum]], non vera [[traditio oralis|traditionis oralis]] [[Indi Americani|ingenarum]] repraesentatio. Longfellow confirmavit: &quot;Horum legendorum capitulum et versum citare possum. Eorum aestimatio principalis est quod legenda Indorum sunt.&quot;&lt;ref&gt;[[Anglice]]: &quot;I can give chapter and verse for these legends. Their chief value is that they are Indian legends.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Williams 1956:316.&lt;/ref&gt;

Longfellow primum in animo habuit, Schoolcraft sequens, [[heros|heroem]] appellare ''[[Manabozho]],'' [[nomen proprium|nomen]] in usu eo temporis inter Ojibwe in [[meridies|meridiano]] [[Lacus Superior]]ris [[litus|litore]] pro [[fraudator]]e-commutatore&lt;!--trickster-transformer--&gt;, persona eorum [[eruditio vulgaris|eruditionis vulgaris]], sed in [[ephemeris|ephemeride]] die [[28 Iunii]] [[1854]], scripsit: &quot;Laboro de 'Manabozho;' aut, ut credo me id appellare, 'Hiawatha'—quod est aliud nomen eiusdem [[persona]]e&quot; (Williams 1956:314). Hiawatha non fuit &quot;aliud nomen eiusdem personae&quot; &lt;!--(the mistaken identification of the trickster figure was made first by Schoolcraft and compounded by Longfellow)--&gt;, sed probabiliter persona [[historia|historica]] cum [[Foedus Iroquesiorum|Foedere Iroquesiorum]] condito consociata, Quinque Nationibus tum in hodierno [[Novum Eboracum|Novo Eboraco]] et [[Pennsylvania]] constituto (Thompson 1922:129). Poematis autem causa, ''Hiavatha'' became facta est [[nomen proprium|nomen]] [[oppidum|oppidorum]], [[schola]]rum, [[hamaxostichus|hamaxostichorum]], et societatis [[telephonum|telephonicae]] in [[regio]]ne occidentalium [[Magni Lacus|Magnorum Lacuum]] effectum habentis, ubi nullae [[foedus Iroquesiorum|nationes Irocoisianae]] in [[historia]] [[habitatio|habitavit]] (Singer 1987).

Versio Latina oratione soluta facta est a Francisci Gulielmo Newman anno 1862. 
 
==Textus==
Locus versuum 94 fuit et saepe in anthologiis iam invenitur nomine ''Hiawatha's Childhood'' ('Pueritia Hiavathae'), qui etiam est nomen partis 234 versuum ex qua locus deducitur. Hic locus brevis, familiarissima poematis pars, his versibus notissimis incipit:
:{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=&quot;250&quot;|Verba [[Lingua Anglica|Anglica]]!!width=&quot;225&quot;|Verba [[Latine]] libere reddita
|- valign=&quot;top&quot;
| 
&lt;poem&gt;
:By the shores of Gitche Gumee,
:By the shining Big-Sea-Water,
:Stood the wigwam of [[Nokomis]],
:Daughter of the Moon, Nokomis.
:Dark behind it rose the forest,
:Rose the black and gloomy pine-trees,
:Rose the firs with cones upon them;
:Bright before it beat the water,
:Beat the clear and sunny water,
:Beat the shining Big-Sea-Water.
&lt;/poem&gt;
||
&lt;poem&gt;
:Prope [[litus]] [[Lacus Superior|Gitche Gumee]]
:prope nitens Mare Magnum,
:stabat [[domus]] hic [[Nokomis]],
:[[luna|lunae]] [[filia]] haec Nokomis.
:Post,&lt;!--hic adverbium, non praepos. (confer prae)--&gt; obscura orta [[silva]],
:ortae [[ater|atrae]] pini tristes,
:ortae [[abies|abietes]] conosae;
:prae fulgebat mare clarum,
:fulsit clarum mare apricum,
:fulsit nitens Mare Magnum.
&lt;/poem&gt;
|}

==Adnotationes==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Bibliographia==
*Calhoun, Charles C. [[2004]]. ''Longfellow: A Rediscovered Life.'' Bostoniae: Beacon Press.
*Clements, William M. [[1990]]. Schoolcraft as Textmaker. ''Journal of American Folklore'' 103:177–190.
*Coen, Rena N. [[1982]]. [http://www.nps.gov/history/history/online_books/long/symposium82/sec6.htm &quot;Longfellow, Hiawatha and Some 19th Century Painters.&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Papers Presented at the Longfellow Commemorative Conference, 1–3 Aprilis. &lt;!--National Park Service, Longfellow National Historical Site--&gt;
*Irmscher, Christoph. [[2006]]. ''Longfellow Redux.'' University of Illinois.
*Longfellow, Samuel, ed. [[1886]]. ''Life of Henry Wadsworth Longfellow; With Extracts from His Journals and Correspondence. Vol. II. Bostoniae: Ticknor and Company.
*Moyne, Ernest John. [[1963]]. ''Hiawatha and Kalevala: A Study of the Relationship between Longfellow's &quot;Indian Edda&quot; and the Finnish Epic.'' Folklore Fellows Communications, 192. Helsinki: Suomen Tiedeakatemia.
*Nelson, Randy F. [[1981]]. ''The Almanac of American Letters.'' Los Altos Californiae: William Kaufmann, Inc.
*''New York Times''. [[1855]]. [http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=F3081EFB3B59157493CAAB1789D95F418584F9 &quot;Longfellow's Poem&quot;: ''The Song of Hiawatha'', Anonymous review, 28 Decembris.]
*Osborn, Chase S., et Stellanova Osborn. [[1942]]. ''Schoolcraft—Longfellow—Hiawatha.'' Lancaster Pennsylvaniae: The Jaques Cattell Press.
*Pearce, Roy Harvey. [[1965]]. ''The Savages of America: The Study of the Indian and the Idea of Civilization.'' Baltimorae: Johns Hopkins University Press.
*Pisani, Michael V. [[1998]]. Hiawatha: Longfellow, Robert Stoepel, and an Early Musical Setting of Hiawatha (1859). ''American Music'' 16(1):45–85.
*[[Henricus Rowe Schoolcraft|Schoolcraft, Henry Rowe]]. [[1851]]. ''Personal Memoirs of a Residence of Thirty Years with the Indian Tribes on the American Frontiers.'' Philadelphiae: Lippincott, Grambo and Co.
*Schramm, Wilbur. [[1932]]. Hiawatha and Its Predecessors. ''Philological Quarterly'' 11:321–343.
*Singer, Eliot A. C., Kurt Dewhurst, et Yvonne Lockwood. [[1988]]. &quot;Paul Bunyan and Hiawatha.&quot; In ''Michigan Folklife Reader.'' East Lansing: Michigan State University Press.
*Steil, Mark (2005). [http://news.minnesota.publicradio.org/features/2005/07/22_steilm_hiawatha/ Pipestone stages Longfellow's &quot;Hiawatha&quot;]. Minnesota Public Radio, 2005 July 22.
*Thompson, Stith. [[1922]]. The Indian Legend of Hiawatha. ''PMLA'' 37:128–140.
*Thompson, Stith. [[1929]], [[1966]]. ''Tales of the North American Indians.'' Bloomington: Indiana University Press.
*Williams, Mentor L. [[1956]], [[1991]]. ''Schoolcraft's Indian Legends.'' East Lansing: Michigan State University Press.

==Nexus externi==
* [https://archive.org/details/hiawatha00longrich Versio Latina a F.G. Newman facta]
{{CommuniaCat|The Song of Hiawatha|''Carmen Hiawathae''}}
*[https://web.archive.org/web/20120414143353/http://etext.lib.virginia.edu/toc/modeng/public/LonHiaw.html Carmen Hiavatha,] etext.lib.virginia.edu
*[http://librivox.org/the-song-of-hiawatha-by-henry-wadsworth-longfellow/ Audiobook plenus,] librivox.org (LibriVox)
*[https://web.archive.org/web/20120219163023/http://californialegacy.org/radio_anthology/scripts/linen.html Segmenta radiophonica ex Anthologia Propositii Heredii Californiensis,] californialegacy.org&lt;!-- including ''San Francisco (in imitation of Hiawatha)''--&gt;

{{DEFAULTSORT:Song Of Hiawatha, The}}
[[Categoria:Carmina epica]]
[[Categoria:Poemata Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Henricus Wadsworth Longfellow]]
[[Categoria:Scripta 1855]]
[[Categoria:Civitatum Foederatarum scripta]]
[[Categoria:Litterae Anglicae]]
[[Categoria:Litterae Latine versae]]</text>
      <sha1>7xngzyl0itt3k2xz2nnebixpw15rz41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roxberia (Bostonia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202178</id>
    <revision>
      <id>3990787</id>
      <parentid>3911689</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12867" sha1="lvjsjspzbnewvvzmrv1zat07lm6clwv" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:Munroe Home, Roxbury, MA.jpg|thumb|Domus Munroensis anno [[1905]] visa, anno [[1683]] [[aedificium|aedificata]].]]

'''Roxberia'''&lt;ref&gt;[[Anglice]] ''Roxbury,'' primum ''Rocksberry.''&lt;/ref&gt; est [[municipalitas]] dissoluta et nunc vicus [[Bostonia]]e [[Massachusetta]]e in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] sita.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bostonredevelopmentauthority.org/neighborhoods/neighborhoods.asp?action=ViewHood&amp;HoodID=16 |title=Boston's Neighborhoods: Roxbury |author= |year=[[2010]] |work= |publisher=Boston Redevelopment Authority (BRA) |accessdate=17 Augusti 2010}}.&lt;/ref&gt; Roxberia fuit unum ex primis [[oppidum|oppidis]] in [[Colonia Sinus Massachettensium]] anno [[1630]] conditis, et [[urbs]] anno [[1846]] facta, ad [[Bostonia]]m die [[5 Ianuarii]] [[1868]] adiuncta est.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070317113858/http://www.rcht.org/roxbury_history.htm Roxbury History]. Pars Roxberiae oppidum Roxberia Occidentalis die [[24 Maii]] [[1851]] facta erat, et terra addita Roxberiae a Bostonia anno [[1860]] adiuncta est.&lt;/ref&gt; Roxberia nunc est unus ex viginti unis [[vici Bostoniae|vicis Bostoniae]] rite constitutis. Sententia vici est &quot;Saxetum Dextris Deoque Confidens.&quot;

== Habitantes notabiles ==
* [[Irving Ashby]] (1920–1987) [[citharista]] [[iaz]]zensis
* [[Ruta Batson]] (1921–2003), agitator pro [[iura civilia|iuribus civilibus]] et [[educatio]]ne
* [[Susanna Batson]], [[actrix]], [[filia]] [[Ruta Batson|Rutae Batson]]
* [[Fridericus Bell]], socius gregis R&amp;B [[New Edition]], Bostoniae anno [[1978]] conditi
* [[Michael Bivins]], socius gregis R&amp;B [[New Edition]], Bostoniae anno [[1978]] conditi
* [[Nathaniel Jeremiah Bradlee]] (1829–1888), [[architectus]]
* [[Eduardus Brooke]], [[Senatus Civitatum Foederatarum|Senator Civitatum Foederatarum]], primus Afroamericanus Senatui saeculo vicensimo admissus
* [[Robertus Brown]], socius gregis R&amp;B [[New Edition]], Bostoniae anno [[1978]] conditi
* [[Henricus Dearborn]] (1751–1829), [[medicus]], generalis, repraesentativus Civitatum Foederatarum, [[Minister Belli Civitatum Foederatarum]]
* [[Henricus Alexander Scammell Dearborn]] (1783–1851), repraesentativus Civitatum Foederatarum, praefectus Roxberiae, [[filius]] [[Henricus Dearborn|Henrici Dearborn]]
* [[Ronaldus DeVoe]], socius gregis R&amp;B [[New Edition]], Bostoniae anno [[1978]] conditi
* [[Iosephus Dudleius]] (1647–1720), colonicus [[gubernator Massachusettae|Massachusettae gubernator]], [[filius]] [[Thomas Dudleius|Thomae Dudleii]]
* [[Thomas Dudleius]] (1576–1653), colonicus [[gubernator Massachusettae|Massachusettae gubernator]]
* [[Ed O.G.]], artifex [[hiphop]], conditor [[Da Bulldogs]]&lt;!--, named an album after Roxbury--&gt;
* [[Ioannes Eliot (missionarius)|Ioannes Eliot]] (1604–1690), minister, [[Biblia conversa|interpres Bibliorum]], conditor [[Schola Latina Roxberiensis|Scholae Latinae Roxberiensis]]
* [[Gustavus Esselen]] (1888–1952), [[chemia|chemicus]], Roxberiae natus
* [[Gulielmus Eustis]] (1753–1825), [[gubernator Massachusettae]]&lt;!--, owner of [[Shirley-Eustis House]] in Roxbury--&gt;
* [[Ludovicus Farrakhan]], dux [[Natio Islamica|Nationis Islamicae]], agitator,&lt;ref&gt;Howard Fineman et Vern E. Smith, [https://web.archive.org/web/20130812035427/http://www.highbeam.com/doc/1G1-17726202.html &quot;An Angry 'Charmer,'&quot;] ''[[Newsweek]],'' [[30 Octobris]] [[1995]]; situs accessus [[16 Novembris]] [[2013]].&lt;/ref&gt; Roxberiae altus
* [[Marcus Frechette]] (1947–1975), [[histrio]] in [[pellicula|pelliculis]], praecipue [[Zabriskie Point (pellicula)|''Zabriskie Point'']]
* [[The G-Clefs]], grex soul
* [[Gulielmus Lloyd Garrison]] (1805–1879), [[actorum diurnorum scriptor]], [[abolitionista]]&lt;!--, lived in Roxbury the last 15 years of his life--&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140103103322/http://www.nps.gov/nr/travel/underground/ma2.htm] The William Lloyd Garrison House&lt;/ref&gt;
* [[Carolus Dana Gibson]] (1867–1944), [[illustrator]]
* [[Samuel Griswold Goodrich]] (1793–1860), [[auctor]], legislator civitatis
* [[Guru (rappista)|Guru]] (1961–2010), [[rappista]], socius et conditor gregis [[Gang Starr]]
* [[Eduardus Everett Hale]] (1822–1909), [[auctor]], reformator, [[clericus]] [[Unitarianismus|Unitarianus]]&lt;!--
* [[Roy Haynes]] (natus 1925), [[tympanista iazzensis]] et dux gregis
* [[Elma Lewis]] (1921–2004), [[educatio|educator]], conditor [[National Center of Afro-American Artists]] (NCAAA)--&gt;
* [[Mel Lyman]] (1938–1978), cantor [[harmonica]]e, dux cultus
* [[Nelson Merced]], legislator civitatis, agitator [[America Latina|Latinoamericanus]]
* [[Patricius O'Neal]] (1969-2011), [[comoedia|comicus]], [[histrio]]
* [[Ludovicus Prang]] (1824–1909), [[impressio|impressor]], [[lithographia|lithographus]], editor&lt;!-- =publisher--&gt;
* [[Gulielmus Pynchon]] (1590–1662), conditor Roxberiae et [[Springfield (Massachusetta)|Springfield]] Massachusettae
* [[Sylvester H. Roper]] (1823–1896), [[inventor]]
* [[Nathaniel Ruggles]] (1761–1819), repraesentativus Civitatum Foederatarum
* [[Byron Rushing]], legislator civitatis, agitator
* [[Kennethus Kamal Scott]], [[cantor]], [[saltator]], [[histrio]], filius sororis [[Irving Ashby]].
* [[Ebenezer Seaver]] (1763–1844), repraesentativus Civitatum Foederatarum.
* [[Gulielmus Shirley]] (1694–1771), colonicus [[gibernator Massachusettae|Massachusettae gubernator]], qui [[Domus Shirley-Eustis|Domum Shirley-Eustis]] Roxberiae [[aedificium|aedificavit]]
* [[Aafia Siddiqui]], [[neuroscientia|neuroscientista]]&lt;!--, alleged [[Al-Qaeda]] operative, Roxbury resident 1995-2001--&gt;
* [[Ebenezer Stevens]] (1751–1823), agitator per [[Res Novae Americanae|Res Novas Americanas]], praefectus militaris&lt;!--
* [[Sonny Stitt]] (1924–1982), [[saxophonista iazzensis]]--&gt;
* [[Ioannes L. Sullivan]] (1858–1918), [[pugilatio (moderns)|pugil]]&lt;!-- [[heavyweight champion]]--&gt;, Roxberiae natus&lt;ref&gt;[http://www.irishtimes.com/newspaper/sport/2008/1029/1225197272847.html &quot;Founding father of the sweet science,&quot;] ''[[The Irish Times]],'' [[29 Octobris]] [[2008]]; situs accessus [[18 Iunii]] [[2009]].&lt;/ref&gt;
* [[Donna Summer]] (1948–2012), [[famosus|stella]] [[R&amp;B]], &quot;regina disco&quot;
* [[Crescentius Sumner]] (1746–1799), [[gubernator Massachusettae]]
* [[Radulphus Tresvant]], socius gregis R&amp;B [[New Edition]], Bostoniae anno [[1978]] conditi
* Darius Walker, caput officinae [[CNN]] Novi Eboraci, Roxberiae altus&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140108185313/http://www.mediabistro.com/tvnewser/walker-becomes-cnn-ny-bureau-chief_b15270 Walker Becomes CNN NY Bureau Chief - TVNewser]. Mediabistro.com (2007-07-03); accessus [[16 Novembris]] [[2013]].&lt;/ref&gt;
* [[Iacobus Walker]] (1944–2007), professionalis [[canistriludium|canistriludii]] lusor
* [[Iosephus Warren]] (1741–1775), [[medicus]], maior generalis in Bello Lbertatis
* [[Antonius Williams (tympanista)|Antonius Williams]] (1945–1997), [[tympanista]] [[iaz]]zensis, Roxberiae altus
* [[Malcolm X]] (1925–1965), minister [[Natio Islamica|Nationis Islamica]],&lt;!--and activist, founder of the [[Organization of Afro-American Unity]],&lt;ref&gt;Andrew Helfer et Randy DuBurke, ''Malcolm X: A Graphic Biography'' (Novi Eboraci: Hill and Wang, 2006, ISBN 0-8090-9504-1), 40.&lt;/ref&gt;--&gt; Roxberiae altus

== Adnotationes ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* Boston Landmarks Commission. [[2007]]. [https://web.archive.org/web/20071018133507/http://boston-online.com/roxhist.html Roxbury History.]
* Directorium Roxberiense. [http://books.google.com/books?id=G4QBAAAAYAAJ 1858]. [http://books.google.com/books?id=jPMCAAAAYAAJ 1866].
* [https://archive.is/20130201031002/http://bos-gw.rays-place.com/hs-boston-highlands.htm Historica Terrarum Altarum Bostoniae Adumbratio.] [[1888]]. Bostoniae: Mercantile Publishing Company.
* Sammarco, Anthony Mitchell, et Charlie Rosenberg. [[2007]]. [http://books.google.com/books?id=1Jl_ppUVPa0C&amp;printsec=frontcover ''Roxbury.''] Then and Now series. Arcadia Publishing.
* {{Citation
    |publisher = City of Boston and Grub Street, Inc.
    |publication-place = Boston, Massachusetts, USA
    |title = Born before plastic: stories from Boston's most enduring neighborhoods; North End, Roxbury, and South Boston
    |url = http://openlibrary.org/books/OL24643200M/Born_before_plastic_stories_from_Boston's_most_enduring_neighborhoods
    |publication-date = 2007
    }}
* Urbs Bostonia et [[Boston Redevelopment Authority]]. [[2004]]. [https://web.archive.org/web/20110720091106/http://www.rcht.org/RSMPOC%20Roxbury%20Master%20Plan.pdf Roxbury Strategic Master Plan.]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Roxbury, Boston|Roxberiam Bostoniensem}}
* [https://web.archive.org/web/20120212194924/http://www.jphs.org/storage/maps/JPHS_RoxburyMap_JGHales.jpg 1832 Tabula Oppidi Roxberiae,] www.jphs.org (Societas Historica Planitiei Iamaicae)
* [https://web.archive.org/web/20120214174442/http://maps.bpl.org/details_11124/?srch_query=Roxbury&amp;srch_fields=all&amp;srch_style=exact&amp;srch_fa=save 1832 Tabula Roxberiae Ioannis G. Hales,] maps.bpl.org
* [https://web.archive.org/web/20120214174537/http://maps.bpl.org/details_11123/?srch_query=Roxbury&amp;srch_fields=all&amp;srch_style=exact&amp;srch_fa=save 1849 Tabula Roxberiae Caroli Whitney,] maps.bpl.org
* [https://web.archive.org/web/20120214174543/http://maps.bpl.org/details_11021/?srch_query=Brookline&amp;srch_fields=all&amp;srch_style=exact&amp;srch_fa=save 1868 Tabula Roxberiae et Bostoniae E. P. Dutton,] maps.bpl.org
* [http://www.davidrumsey.com/luna/servlet/workspace?sip0=,RUMSEY~8~1~29258~1130317,436,256,357,232,1228,691,177,114,357,232,1&amp;xwr=16&amp;ywr=9 1895 Index et Tabula Bostoniae et Roxberiae Georgii et Gualterii Bromley,] www.davidrumsey.com
* [http://www.davidrumsey.com/luna/servlet/workspace?sip0=,RUMSEY~8~1~29260~1130319,436,256,357,232,1228,691,177,114,357,232,1&amp;xwr=16&amp;ywr=9 1895 Tabula vici 17 Roxberiae,] www.davidrumsey.com&lt;!-- area of Hampton, Gerand, Allerton, and Mass. Ave showing New England Piano, Mechanics Foundry, and Boston Lead Works--&gt;
* [http://www.davidrumsey.com/luna/servlet/view/all/where/Roxbury+%28Boston%2C+Mass.%29/ 1895 Atlas Bostoniae et Roxberiae,] www.davidrumsey.com&lt;!-- links to the Roxbury Plates - 19, 20, 21, and 31-45--&gt;
* [http://maps.bpl.org/id/10156/ 1888 Tabula regionis Roxberiae Societatis Bailey,] maps.bpl.org &lt;!--bird's-eye view--&gt;
* [http://www.americanancestors.org/roxbury_town_info.html Vital Records Of Roxbury] 1765-1870 population
* [https://web.archive.org/web/20081015172933/http://www.discoverroxbury.org/ Discover Roxbury]—tours and information
* [http://www.shirleyeustishouse.org/ Domus Shirley-Eustis,] www.shirleyeustishouse.org&lt;!--Massachusetts' Royal Governor's Mansion--&gt;
* [http://www.rcht.org/ Roxbury Crossing Historical Trust,] www.rcht.org&lt;!--—historical society--&gt;
* [http://www.cityofboston.gov/bra/neighborhoods/Neighborhoods.asp?action=ViewHood&amp;HoodID=16 Vicus Roxberia,] www.cityofboston.gov (Boston Revelopment Authority)
* [https://web.archive.org/web/20130812082026/http://www.library.neu.edu/archives/collect/findaids/m55find.htm La Alianza Hispana records, 1960-1999 (bulk 1975-1995)] &lt;!--are located in the Northeastern University Libraries, Archives and Special Collections Department, Boston, MA--&gt;
* [http://www.library.neu.edu/archives/collect/findaids/m106find.htm Lower Roxbury Community Corporation records, 1968-1978]{{Nexus deficitur|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;!--are located in the Northeastern University Libraries, Archives and Special Collections Department, Boston, MA--&gt;
* [http://www.lib.neu.edu/archives/collect/findaids/m109find.htm Roxbury Multi-Service Center records, 1965-2002]{{Nexus deficitur|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;!--are located in the Northeastern University Libraries, Archives and Special Collections Department, Boston, MA--&gt;
* [http://www.library.neu.edu/archives/collect/findaids/m165find.htm Lower Roxbury Black History Project records, 2007-2009]{{Nexus deficitur|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} &lt;!--are located in the Northeastern University Libraries, Archives and Special Collections Department, Boston, MA--&gt;
* [http://www.flickr.com/photos/boston_public_library/sets/72157625232134777/ Boston Pictorial Archive,] www.flickr.com (Bibliotheca Publica Bostoniae)&lt;!-- Images of Roxbury--&gt;

{{Coord|42|19|30|N|71|05|43|W|type:city_region:US-MA|display=title}}
&lt;!--pro tem--&gt;
&lt;!-- +
[[Category:Former cities in Massachusetts]]
[[Category:Streetcar suburbs]]
[[Category:Historic districts in Massachusetts]]
[[Category:Eastern Nazarene College locations]]
[[Category:Former municipalities in Boston, Massachusetts]]
[[Category:1630 establishments in Massachusetts]]--&gt;

[[Categoria:Constituta 1630]]
[[Categoria:Massachusetta]]
[[Categoria:Bostonia]]</text>
      <sha1>lvjsjspzbnewvvzmrv1zat07lm6clwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spelunca Areni 1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203230</id>
    <revision>
      <id>3990873</id>
      <parentid>3167800</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3373" sha1="binsdd5w7ymzpg36gsl1nnhvz07eep4" xml:space="preserve">{{charta locatrix 
|Armeniae physicalis
|label=Spelunca Areni 1
|lat_deg =39 |lat_min =44
|lon_deg =45  | lon_min =12
|position=right
|background = 
| mark = Black pog.svg
|width=250
|float=right
|caption= Situs in Armenia
}}
[[Fasciculus:Pathway to the Areni-1 cave.JPG|thumb|Aditus speluncae Areni 1]]
[[File:Chalcolithic leather shoe from Areni-1 cave.jpg|thumb|[[Calceolus speluncae Areni 1|Calceolus]] ima spelunca repertus]]
'''Spelunca Areni 1''', litteris Armenis Արենի-1, est series cavernarum prope oppidum [[Areni]] [[Armenia]]e latentium ubi archaeologi Armeni et Hiberni locum habitationis chalcolithicae et aetatis aëneae reppererunt, ad culturam ''Kura Araxes'' seu Transcaucasica matura attributum. Inter vestigia inventa sunt [[Calceolus speluncae Areni 1|calceamenta]] (anni circiter 3&amp;nbsp;500 a.C.n.) et [[Officina vinaria speluncae Areni 1|officina vinaria]] (circiter 4&amp;nbsp;000 a.C.n.) omnis terrarum orbis antiquissimae.

Ossa eiusdem fere aevi reperta sunt hominum (inter quos infantium iuvenumque) specierumque ''[[Capra aegagrus]]'' multa, ''[[Ovis aries]]'' pauca (quae animalia domesticata in caverna ipsa tenebantur), tardius ''[[Bos taurus]]'', multo pauciora ''[[Vulpes vulpes]]'', ''[[Canis lupus familiaris]]'', ''[[Sus scrofa]]''; fructus ''[[Juglans regia]]'' fructusque vel grana ''[[Prunus]]'' sp., ''[[Celtis]]'' sp., ''[[Cerasus incana]]'', ''[[Daucus carota|Daucus carota]]'' cf. ''carota'', ''[[Vicia]]'' sp., ''[[Hordeum vulgare]]'', ''[[Triticum aestivum|Triticum]]'' cf. ''aestivum'', [[Cucurbitaceae]] spp. seeds, ''[[Polygonum]]'' sp., ''[[Anchusa]]'' sp., ''[[Buglossoides]]'' sp., ''[[Aegilops]]'' sp., ''[[Vitis]]'' sp.

== Bibliographia ==
* Hans Barnard, Alek N. Dooley, Gregory Areshian, Boris Gasparyan, Kym F. Faull, &quot;[http://graphics8.nytimes.com/packages/pdf/science/YJASC_2685.pdf Chemical evidence for wine production around 4000 BCE in the Late Chalcolithic Near Eastern highlands]&quot; in ''Journal of Archaeological Science'' vol. 38 (2011) pp. 977-984
* Marc Kaufman, &quot;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/10/AR2011011006227.html Ancient winemaking operation unearthed]&quot; in ''[[Washington Post]]'' (11 Ian. 2011)
* Thomas H. Maugh II, &quot;[http://articles.latimes.com/2011/jan/11/science/la-sci-ancient-winery-20110111 Ancient winery found in Armenia]&quot; in ''[[Los Angeles Times]]'' (11 Ian. 2011)
* James Owen, &quot;[https://web.archive.org/web/20110112152642/http://news.nationalgeographic.com/news/2011/01/110111-oldest-wine-press-making-winery-armenia-science-ucla/ Earliest Known Winery Found in Armenian Cave]&quot; in ''National Geographic'' (10 Jan. 2011)
* Keith N. Wilkinson, Boris Gasparian, Ron Pinhasi, Pavel Avetisyan, Roman Hovsepyan, Diana Zardaryan, Gregory E. Areshian, Guy Bar-Oz, Alexia Smith, &quot;[http://www.academia.edu/1462570/Areni-1_Cave_Armenia_A_Chalcolithic-Early_Bronze_Age_settlement_and_ritual_site_in_the_southern_Caucasus Areni-1 Cave, Armenia: A Chalcolithic–Early Bronze Age settlement and ritual site in the southern Caucasus]&quot; in ''Journal of Field Archaeology'' vol. 37 (2012) pp. 20-33

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Areni-1|speluncam Areni-1}}

{{Archaeologia-stipula}}

[[Categoria:Loci archaeologici Armeniae]]
[[Categoria:Cavernae]]
[[Categoria:Loci habitati aetatis aëneae]]
[[Categoria:Archaeologia vini]]
[[Categoria:Archaeologia vestimentorum]]</text>
      <sha1>binsdd5w7ymzpg36gsl1nnhvz07eep4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicus Sellae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214307</id>
    <revision>
      <id>3990745</id>
      <parentid>3941693</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="686" sha1="tn6tw086ah9atyypoo6g6semsw9v0k1" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Bhf_Satteldorf.jpg |thumb|300px|Vicus Sellae: [[statio ferriviaria]].]]

'''Vicus Sellae'''&lt;ref name=&quot;Schannat 1723&quot;&gt;Schannat, J. F. (1723).''Corpus traditionum Fuldensium: ordine chronologico digestum''. Lipsiae: Typis et Sumptibus Joannis Beniaminis Andreae.&lt;/ref&gt; (Theodisce '' Satteldorf'') est vicus et commune [[Badenia-Virtembergia|Badense-Virtembergense]] 5&amp;thinsp;237 incolarum (anno [[2013]]).
==Notae==
&lt;references /&gt;
{{NexInt}}
* [[Index Communium Badeniae-Virtembergiae]]
== Nexus externi ==
{{communiaCat| Satteldorf | Vicum Sellae}}
* [https://www.satteldorf.de Vici Sellae pagina interretialis]
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia Badeniae-Virtembergiae]]</text>
      <sha1>tn6tw086ah9atyypoo6g6semsw9v0k1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990746</id>
      <parentid>3990745</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="686" sha1="n0f20ofm2fz4kcddsfhjqqrvziugqio" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Bhf_Satteldorf.jpg |thumb|300px|Vicus Sellae: [[statio ferriviaria]].]]

'''Vicus Sellae'''&lt;ref name=&quot;Schannat 1723&quot;&gt;Schannat, J. F. (1723).''Corpus traditionum Fuldensium: ordine chronologico digestum''. Lipsiae: Typis et Sumptibus Joannis Beniaminis Andreae.&lt;/ref&gt; (Theodisce '' Satteldorf'') est vicus et commune [[Badenia-Virtembergia|Badense-Virtembergense]] 5&amp;thinsp;666 incolarum (anno [[2025]]).
==Notae==
&lt;references /&gt;
{{NexInt}}
* [[Index Communium Badeniae-Virtembergiae]]
== Nexus externi ==
{{communiaCat| Satteldorf | Vicum Sellae}}
* [https://www.satteldorf.de Vici Sellae pagina interretialis]
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia Badeniae-Virtembergiae]]</text>
      <sha1>n0f20ofm2fz4kcddsfhjqqrvziugqio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verchrecha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217241</id>
    <revision>
      <id>3990936</id>
      <parentid>3579835</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2356" sha1="t4h8pb7ot5utosrudce971rhpzal65n" xml:space="preserve">{{Capsa subdivisionis Vicidata}}
[[Fasciculus:Vrlika_i_sveti_nikola.jpg|thumb|300 px|Despectus in urbem]] 
'''Verchrecha'''&lt;ref&gt;[http://www.vrlika.hr/index.php/grad-vrlika/povijest www.vrlika.hr]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220121022312/https://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=65515 http://www.enciklopedija.hr/]&lt;/ref&gt; {{victio|Verchrecha|ae|f}} seu '''Vercherica'''&lt;ref&gt;[http://www.vrlika.hr/index.php/grad-vrlika/povijest www.vrlika.hr]&lt;/ref&gt; {{victio|Vercherica|ae|f}} (alia nomina&lt;ref&gt;[http://www.vrlika.hr/index.php/grad-vrlika/povijest www.vrlika.hr]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220121022312/https://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=65515 http://www.enciklopedija.hr/]&lt;/ref&gt;: ''Castrum Werhlychky'', ''Verleca'' vel ''Vrilica'') ([[Croatice]]: ''[[:hr:Vrlika|Vrlika]]''; [[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Verlicca|Verlicca]]'') est [[Urbes Croatiae|Urbs]] [[Croatia]]e, in [[Regiones Croatiae|Regione]] [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatensi-Dalmatica]] ac in [[Dalmatia]] terra historica, sita. Incolunt urbem 2&amp;thinsp;150. Urbani ''Verlechenses''&lt;ref&gt;[http://www.vrlika.hr/index.php/grad-vrlika/povijest www.vrlika.hr]&lt;/ref&gt; appellantur.

==Indicia fundamentalia==
* [[Coordinata geographica]]: 43°53′N 16°20′E
* [[Altitudo]]: 157,00 [[Super libram maris|s.l.m.]]
* [[Area (geometria)|Area finis municipalis]] || 243,00
* [[Numerus incolarum]]: 2&amp;thinsp;159 ''&lt;small&gt;([[2014]])&lt;/small&gt;''
* [[Spissitudo incolarum]] municipii: 8,88 incol/per [[km²]]
* [[Numerus cursualis]]: 21 236
* [[Praefixum telephonicum]]: (+385) 021
* [[Nota autocineti]]: MA
* [[Patronus]]: SS Apostoli Iacobus et Philippus
* [[Sollemnitas|Dies sollemnis]]: [[3 Maii]]

== Geographia ==
* [[Dalmatia]] (''terra''),

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Spalatensis-Dalmatica (regio Croatiae)|Spalatensis-Dalmatica]] (''regio''),
* [[Spalatum]] (''urbs''),
* [[Urbes Croatiae]].

== Nexus externi ==
* [http://www.vrlika.hr/ Verchrechae pagina interretialis] {{Ling|Croatice}}
{{Fontes geographici}}
{{CommuniaCat|Vrlika|Verchrecham}}

== Pinacotheca ==
&lt;gallery&gt;
Imago:Grad Vrlika u SDŽ.png|Collocatio finium municipii in regione Spalatensi-Dalmatica.
&lt;/gallery&gt;

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Urbes Croatiae]]
[[Categoria:Urbes et Municipia Dalmatiae]]
[[Categoria:Urbes Spalatensis-Dalmaticae Regionis]]</text>
      <sha1>t4h8pb7ot5utosrudce971rhpzal65n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Terra Laboratoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220345</id>
    <revision>
      <id>3990810</id>
      <parentid>3878951</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2927" sha1="jvpg5mcwhp52ga91zaykk1jh23wlvcn" xml:space="preserve">{{Latinitas|-2}}{{capsa subdivisionis Vicidata}}
'''Terra Laboratoris''',&lt;ref&gt;[https://www.raremaps.com/gallery/detail/20751/Estotilandia_et_Laboratoris_Terra/Wytfliet.html &quot;Estotilandia et Laboratoris terra&quot;], tabula {{Creanda|nl|Cornelis Wijtfliet|Cornelis Wijtfliet|Cornelis Wijtfliet}} anni 1597; {{Creanda|en|Hugh Sempill|Hugo Sempilius|Hugonis Sempilii}} [[Iesuita|SI]] [https://books.google.ru/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=eMtlAAAAcAAJ&amp;q=Terra+Laboratoris#v=snippet&amp;q=Terra%20Laboratoris&amp;f=false ''de Mathematicis Disciplinis libri duodecim'', Antverpiae 1635, pp. 172, 318]; [https://books.google.ru/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=CDNoAAAAcAAJ&amp;q=Terra+Laboratoris#v=snippet&amp;q=Terra%20Laboratoris&amp;f=false ''Orbis Lumen et Atlantis iuga tecta retecta'', Francofurti ad Moenum, 1658, pp. 5, 368]. A nomine [[Lusice|Lusico]] primo ''Terra do Lavrador''. Vel:
:'''Terra Laboratoria''', —  [[Thomas Pekkanen]] &amp; [[Reijo Pitkäranta]], ''Lexicon hodiernae Latinitatis Finno-Latino-Finnicum''; 
:'''Terra Labratoria''', — [[Christianus Helfer]], ''Lexicon Auxiliare'', p. 338; 
:'''Terra Labradorensis''', — {{CathHierDiocese|corn|Dioecesis Rivangulanensis et Labradorensis}}&lt;/ref&gt; seu '''Estotilandia''',&lt;ref&gt;[https://www.raremaps.com/gallery/detail/20751/Estotilandia_et_Laboratoris_Terra/Wytfliet.html &quot;Estotilandia et Laboratoris terra&quot;], tabula {{Creanda|nl|Cornelis Wijtfliet|Cornelis Wijtfliet|Cornelis Wijtfliet}} anni 1597; [[Ioannes Georgius Theodorus Graesse|J. G. Th. Graesse]], ''[[Orbis Latinus]]'', [[Brunsvicum|Brunopoli]] 1972, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0005/bsb00050913/images/index.html?id=00050913&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=41 vol. II, p. 39].&lt;/ref&gt; est regio septentrionalis provinciae [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae et Terrae Laboratoriae]], in [[paeninsula Laboratoria]] ad litus [[Mare Laboratorium|maris Laboratorii]] sita. Caput Terrae Laboratoriae est est [[Vallis Laeta-Sinus Anseris]]. Urbs maxima est [[Urbs Laboratoria]]. 

[[Yvonna Jones]] ([[Factio Liberalis Canadae|liberalis]]) est sodalis [[Parlamentum Canadae|Parlamenti Canadae]]. Quattuor sodales [[Camera Conventus Terrae Novae et Terrae Laboratoriae|Camerae Conventus Terrae Novae et Terrae Laboratoriae]] sunt: [[Randolphus Edmunds]] ([[Factio Liberalis Terrae Novae et Terrae Laboratoriae|liberalis]], [[Torngat Montes (circumscripio comitialis)|Torngat Montes]]), [[Nicolaus McGrath]] ([[Factio Conservativa Progressiva Terrae Novae et Terrae Laboratoriae|conservator progressivus]], [[Estotilandia Occidentalis (circumscriptio comitialis)|Estotilandia Occidentalis]]), [[Keith Russell]] (conservator progressivus, [[Melopolis Lacus (circumscriptio comitialis)|Melopolis Lacus]]), et [[Elisabetha Dempster]] (liberalis, [[Cartright-Ansa Clara]]).

== Notae ==
&lt;references/&gt;

==Nexus externi==
{{fontes geographici}}

[[Categoria:Terra Nova et Estotilandia]]
[[Categoria:Subdivisiones Canadae]]</text>
      <sha1>jvpg5mcwhp52ga91zaykk1jh23wlvcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Happy Valley-Goose Bay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220362</id>
    <revision>
      <id>3990803</id>
      <parentid>3878936</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="qwve6lovjg9yztsrtm3pxmm2t443eva" xml:space="preserve">{{capsa urbis Vicidata}}
'''Happy Valley-Goose Bay''' ('Vallis Laeta et Sinus Anserum'; Inuit ''Vâli'') est [[urbs]] [[Canada|Canadensis]] in [[provincia]] [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae et Terrae Laboratoriae]] prope ad [[lacus Melville|lacum Melville]] et [[ostium fluminis|ostium]] [[Churchill (flumen Laboratoriae)|Churchilli]] fluminis. Happy Valley-Goose Bay est [[caput (urbs)|caput]] [[Terra Laboratoria|Terrae Laboratoriae]]. Goose Bay est basis [[Vires Canadenses|Virium Canadensium]], constituta anno [[1941]].

== Nexus externi ==
{{fontes geographici}}
*[https://web.archive.org/web/20140722141144/http://www.happyvalley-goosebay.com/ Urbis pagina interretialis.]

{{urbs-stipula}}

[[Categoria:Terra Nova et Estotilandia]]
[[Categoria:Urbes Canadae]]</text>
      <sha1>qwve6lovjg9yztsrtm3pxmm2t443eva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Procuratio Auxilii Operumque pro Profugis Palaestinis in Oriente Propinquo Consociationis Nationum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221414</id>
    <revision>
      <id>3990708</id>
      <parentid>3963641</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2612" sha1="ewgh86la46l0ml8ebcusds7tlxt7xqr" xml:space="preserve">[[Fasciculus:UNRWA-logo.svg|thumb|Emblema Instituti]]
'''Procuratio Auxilii Operumque pro Profugis Palaestinis in Oriente Propinquo Consociationis Nationum''' (acronymum Anglice:'''UNRWA''') est [[institutum]] [[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] anno [[1949]] abs [[Communis Conventus (Consociatio Nationum)|Communi Conventu]] decretum ad protegendos profugos [[Palaestini|Palaestinos]] et promovendum [[ius revertendi|ius in eorum patria revertendi]]. Sedes procurationis et in [[Gaza]] [[lacinia Gazetica|laciniae Gazeticae]] et in [[Philadelphia (Iordania)|Ammon]] [[Iordania]]e patent.

Similis&lt;!--?--&gt; [[Curator supremus Consociationis Nationum pro Exsulibus]] est de [[ius ad asylum|protectione exsulium]] at liber de officio.&lt;!--?--&gt;

Missio procurationis est [[auxilium humanitarium]]{{dubsig}}, [[ius]] ad{{dubsig}} [[salus|salutem]], [[ius educationis]] remedia ex [[violentia]] [[bellum|belli]] dare.&lt;!--?--&gt; Multi Palaestini in [[paupertas|paupertate]] vel [[invaliditas|invaliditate]] vivunt.

Annis 2012 et 2014, procuratio [[Israel]]em ab destructionem [[schola]]rum Consociationis Nationum in [[Gaza]] damnavit.

Adhuc die 2 Novembris [[2023]], 70 socii UNRWA a impetu [[Israël]] nacati sunt per [[Bellum Israëlianum-Hamasianum anni 2023]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20231102194410/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20231102_20/ 70 staff members killed in Gaza, UNRWA says]&lt;/ref&gt;

Die [[13 Novembris]] [[2023]], [[Nationes Unitae]] 101 socii UNRWA necati a Bello Israëliarum-Hamasianum in lacinia Gazetica cum momento [[silentium|silentii]] honoravit.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20231114171732/https://news.un.org/en/story/2023/11/1143512 UN honours 101 staff killed in Gaza conflict]&lt;/ref&gt;

Die [[28 Ianuarii]] [[2024]], [[Britanniarum regnum]], [[Civitates Foederatae Americae]], [[Australia]], [[Canada]], [[Italia]], [[Finlandia]], [[Nederlandia]], [[Helvetia]] et [[Germania]] auxilium ad UNRWA suspenderunt, ratione sociorum qui impetum a [[Hamas]] participaverunt.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68104203 UNRWA claims: UK halts aid to UN agency over allegation staff helped Hamas attack]&lt;/ref&gt;

Die [[9 Martii]] [[2024]], [[Suecia]] et [[Canada]] auxilium ad UNRWA repetunt, ratione discrimine humanitarii.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-us-canada-68518468 UNRWA: Sweden and Canada resume funding for UN agency for Palestinians refugees]&lt;/ref&gt;
== Notae ==
&lt;references/&gt;
== Nexus externi ==
* [https://www.unrwa.org/ Situs proprius,] www.unrwa.org

[[Categoria:Nationes Unitae]]
[[Categoria:Constituta 1949]]
[[Categoria:Palaestina]]</text>
      <sha1>ewgh86la46l0ml8ebcusds7tlxt7xqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gnaeus Domitius Ahenobarbus (consul 96 a.C.n.)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223326</id>
    <revision>
      <id>3990816</id>
      <parentid>3469308</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3314" sha1="7zc9wpfwspsxe920prfeepir8gr6xzx" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidata}}
'''Gnaeus Domitius Ahenobarbus''' (natus saeculo 2 a.C.n., mortuus circa annum [[89 a.C.n.]]) vir publicus [[Imperium Romanum|Romanus]] fuit.

== Gens ==
Pater eius [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus]] anno [[122 a.C.n.]] consul erat, frater [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 94 a.C.n.)|Lucius]] anno [[94 a.C.n.|94]]. Habuit filios duos Gnaeum (necatus inter bellum civile anno [[81 a.C.n.]])&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 11.&lt;/ref&gt; et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius]], qui anno [[54 a.C.n.]] summum magistratum adeptus est.

== Cursus honorum ==
[[Fasciculus:Domizi Aenobarbi.jpg|thumb|500px|Stemma  Domitiorum qui Neronis imperatoris maiores fuere.]]
Anno [[118 a.C.n.]] ''IIvir'' coloniam [[Narbo]]nem deduxit, anno [[116 a.C.n.|116]] vel [[115 a.C.n.]] ''IIIvir monetalis'' erat. Tum [[tribunus plebis]] anno [[103 a.C.n.|103]] vel [[102 a.C.n.]] post mortem patris eius successor [[pontifex maximus]] fieri cupiebat. Sed recusatus est atque legem tulit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVII.37. [[Suetonius|Suet]]., ''Nero'' II,1.&lt;/ref&gt;, qua electio pontificis maximi ad tribus transferretur. Ita anno [[103 a.C.n.]] pontifex maximus electus est et hunc honorem ad mortem tulit. [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Marcum Aemilium Scaurum]], qui eundem honorem appetiverat, accusationem petivit. Anno [[100 a.C.n.]] [[praetor]] pugnis contra [[Lucius Appuleius Saturninus|Lucium Appuleium Saturninum]] interfuit. Anno [[96 a.C.n.]] una cum [[Gaius Cassius Longinus (consul 96 a.C.n.)|Gaio Cassio Longino]] consul electus est, anno [[92 a.C.n.|92]] una cum [[Lucius Licinius Crassus|Lucio Licinio Crasso]] [[censor]] erat. Quamquam controversias de aliis rebus habuerunt, edictum illum famosum contra institutionem oratoriam lingua Latina promulgaverunt&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]], ''Noctes Atticae'' XV 11,2; &lt;/ref&gt;, cuius verba adhuc exstant:

&quot;''Renuntiatum est nobis, esse homines qui novum genus disciplinae instituerunt, ad quos iuventus in ludum conveniat; eos sibi nomen imposuisse Latinos rhetoras; ibi homines adolescentulos dies totos desidere. Maiores nostri, quae liberos suos discere et quos in ludos itare vellent, instituerunt. Haec nova, quae praeter consuetudinern ac morem maiorum fiunt, neque placent neque recta videntur. Quapropter et iis qui eos ludos habent, et iis qui eo venire consuerunt, videtur faciundum ut ostenderemus nostram sententiam, nobis non placere.&lt;ref&gt;[[Gaius Suetonius Tranquillus]], ''de rhetoribus'' 1&lt;/ref&gt;''&quot;

== Bibliographia ==
*{{DNP|3|752||[I 4] D. Ahenobarbus Cn.|Carolus-Ludovicus Elvers}}

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gnaeus Cornelius Lentulus (consul 97)|Gnaeus Cornelius Lentulus]] et [[Publius Licinius Crassus (consul 97 a.C.n.)|Publius Licinius Crassus]]|
annus= 96 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Gaius Cassius Longinus (consul 96 a.C.n.)|Gaio Cassio Longino]]|
successores=[[Lucius Licinius Crassus]] et [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quintus Mucius Scaevola]]}}

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Domitius Ahenobarbus, Gnaeus}}
[[Categoria:Gens Domitia|Ahenobarbus, Gnaeus]]
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Pontifices Maximi]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>7zc9wpfwspsxe920prfeepir8gr6xzx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990821</id>
      <parentid>3990816</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gens */</comment>
      <origin>3990821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3459" sha1="0yjv88aqtsjp5491cg145ks66xop1tp" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidata}}
'''Gnaeus Domitius Ahenobarbus''' (natus saeculo 2 a.C.n., mortuus circa annum [[89 a.C.n.]]) vir publicus [[Imperium Romanum|Romanus]] fuit.

== Gens ==
Pater eius [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus]] anno [[122 a.C.n.]] consul erat, frater [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 94 a.C.n.)|Lucius]] anno [[94 a.C.n.|94]]. Habuit filios duos Gnaeum (necatus inter bellum civile anno [[81 a.C.n.]])&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 11-12. [[Titus Livius]], ''Periocha'' 89. [[Valerius Maximus]] VI.2.8. [[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]] V.9.1. [[Orosius]] V.21.13.&lt;/ref&gt; et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius]], qui anno [[54 a.C.n.]] summum magistratum adeptus est.

== Cursus honorum ==
[[Fasciculus:Domizi Aenobarbi.jpg|thumb|500px|Stemma  Domitiorum qui Neronis imperatoris maiores fuere.]]
Anno [[118 a.C.n.]] ''IIvir'' coloniam [[Narbo]]nem deduxit, anno [[116 a.C.n.|116]] vel [[115 a.C.n.]] ''IIIvir monetalis'' erat. Tum [[tribunus plebis]] anno [[103 a.C.n.|103]] vel [[102 a.C.n.]] post mortem patris eius successor [[pontifex maximus]] fieri cupiebat. Sed recusatus est atque legem tulit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVII.37. [[Suetonius|Suet]]., ''Nero'' II,1.&lt;/ref&gt;, qua electio pontificis maximi ad tribus transferretur. Ita anno [[103 a.C.n.]] pontifex maximus electus est et hunc honorem ad mortem tulit. [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Marcum Aemilium Scaurum]], qui eundem honorem appetiverat, accusationem petivit. Anno [[100 a.C.n.]] [[praetor]] pugnis contra [[Lucius Appuleius Saturninus|Lucium Appuleium Saturninum]] interfuit. Anno [[96 a.C.n.]] una cum [[Gaius Cassius Longinus (consul 96 a.C.n.)|Gaio Cassio Longino]] consul electus est, anno [[92 a.C.n.|92]] una cum [[Lucius Licinius Crassus|Lucio Licinio Crasso]] [[censor]] erat. Quamquam controversias de aliis rebus habuerunt, edictum illum famosum contra institutionem oratoriam lingua Latina promulgaverunt&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]], ''Noctes Atticae'' XV 11,2; &lt;/ref&gt;, cuius verba adhuc exstant:

&quot;''Renuntiatum est nobis, esse homines qui novum genus disciplinae instituerunt, ad quos iuventus in ludum conveniat; eos sibi nomen imposuisse Latinos rhetoras; ibi homines adolescentulos dies totos desidere. Maiores nostri, quae liberos suos discere et quos in ludos itare vellent, instituerunt. Haec nova, quae praeter consuetudinern ac morem maiorum fiunt, neque placent neque recta videntur. Quapropter et iis qui eos ludos habent, et iis qui eo venire consuerunt, videtur faciundum ut ostenderemus nostram sententiam, nobis non placere.&lt;ref&gt;[[Gaius Suetonius Tranquillus]], ''de rhetoribus'' 1&lt;/ref&gt;''&quot;

== Bibliographia ==
*{{DNP|3|752||[I 4] D. Ahenobarbus Cn.|Carolus-Ludovicus Elvers}}

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gnaeus Cornelius Lentulus (consul 97)|Gnaeus Cornelius Lentulus]] et [[Publius Licinius Crassus (consul 97 a.C.n.)|Publius Licinius Crassus]]|
annus= 96 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Gaius Cassius Longinus (consul 96 a.C.n.)|Gaio Cassio Longino]]|
successores=[[Lucius Licinius Crassus]] et [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quintus Mucius Scaevola]]}}

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Domitius Ahenobarbus, Gnaeus}}
[[Categoria:Gens Domitia|Ahenobarbus, Gnaeus]]
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Pontifices Maximi]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>0yjv88aqtsjp5491cg145ks66xop1tp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990824</id>
      <parentid>3990821</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:40:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notae */</comment>
      <origin>3990824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3422" sha1="7xlu4zk2sbbn8tz2bp44m61em6stk73" xml:space="preserve">{{capsa hominis Vicidata}}
'''Gnaeus Domitius Ahenobarbus''' (natus saeculo 2 a.C.n., mortuus circa annum [[89 a.C.n.]]) vir publicus [[Imperium Romanum|Romanus]] fuit.

== Gens ==
Pater eius [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus]] anno [[122 a.C.n.]] consul erat, frater [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 94 a.C.n.)|Lucius]] anno [[94 a.C.n.|94]]. Habuit filios duos Gnaeum (necatus inter bellum civile anno [[81 a.C.n.]])&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 11-12. [[Titus Livius]], ''Periocha'' 89. [[Valerius Maximus]] VI.2.8. [[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]] V.9.1. [[Orosius]] V.21.13.&lt;/ref&gt; et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius]], qui anno [[54 a.C.n.]] summum magistratum adeptus est.

== Cursus honorum ==
[[Fasciculus:Domizi Aenobarbi.jpg|thumb|500px|Stemma  Domitiorum qui Neronis imperatoris maiores fuere.]]
Anno [[118 a.C.n.]] ''IIvir'' coloniam [[Narbo]]nem deduxit, anno [[116 a.C.n.|116]] vel [[115 a.C.n.]] ''IIIvir monetalis'' erat. Tum [[tribunus plebis]] anno [[103 a.C.n.|103]] vel [[102 a.C.n.]] post mortem patris eius successor [[pontifex maximus]] fieri cupiebat. Sed recusatus est atque legem tulit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] XXXVII.37. [[Suetonius|Suet]]., ''Nero'' II,1.&lt;/ref&gt;, qua electio pontificis maximi ad tribus transferretur. Ita anno [[103 a.C.n.]] pontifex maximus electus est et hunc honorem ad mortem tulit. [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Marcum Aemilium Scaurum]], qui eundem honorem appetiverat, accusationem petivit. Anno [[100 a.C.n.]] [[praetor]] pugnis contra [[Lucius Appuleius Saturninus|Lucium Appuleium Saturninum]] interfuit. Anno [[96 a.C.n.]] una cum [[Gaius Cassius Longinus (consul 96 a.C.n.)|Gaio Cassio Longino]] consul electus est, anno [[92 a.C.n.|92]] una cum [[Lucius Licinius Crassus|Lucio Licinio Crasso]] [[censor]] erat. Quamquam controversias de aliis rebus habuerunt, edictum illum famosum contra institutionem oratoriam lingua Latina promulgaverunt&lt;ref&gt;[[Aulus Gellius]], ''Noctes Atticae'' XV 11,2; &lt;/ref&gt;, cuius verba adhuc exstant:

&quot;''Renuntiatum est nobis, esse homines qui novum genus disciplinae instituerunt, ad quos iuventus in ludum conveniat; eos sibi nomen imposuisse Latinos rhetoras; ibi homines adolescentulos dies totos desidere. Maiores nostri, quae liberos suos discere et quos in ludos itare vellent, instituerunt. Haec nova, quae praeter consuetudinern ac morem maiorum fiunt, neque placent neque recta videntur. Quapropter et iis qui eos ludos habent, et iis qui eo venire consuerunt, videtur faciundum ut ostenderemus nostram sententiam, nobis non placere.&lt;ref&gt;[[Gaius Suetonius Tranquillus]], ''de rhetoribus'' 1&lt;/ref&gt;''&quot;

== Bibliographia ==
*{{DNP|3|752||[I 4] D. Ahenobarbus Cn.|Carolus-Ludovicus Elvers}}

== Notae ==
&lt;references/&gt;

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gnaeus Cornelius Lentulus (consul 97)|Gnaeus Cornelius Lentulus]] et [[Publius Licinius Crassus (consul 97 a.C.n.)|Publius Licinius Crassus]]|
annus= 96 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Gaius Cassius Longinus (consul 96 a.C.n.)|Gaio Cassio Longino]]|
successores=[[Lucius Licinius Crassus]] et [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quintus Mucius Scaevola]]}}

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Domitius Ahenobarbus, Gnaeus}}
[[Categoria:Gens Domitia|Ahenobarbus, Gnaeus]]
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Pontifices Maximi]]
[[Categoria:Censores]]</text>
      <sha1>7xlu4zk2sbbn8tz2bp44m61em6stk73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223673</id>
    <revision>
      <id>3990840</id>
      <parentid>3990151</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cursus honorum */</comment>
      <origin>3990840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="24ycq8f9u149cewq3p95uv13fz5du5b" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Attractive Portrait of Philip V of Macedon - Denarius of L.Marcius Philippus.jpg|thumb|[[Denarius]] circa annum [[113 a.C.n.]] a Lucio Philippo signatus. Ex una parte caput [[Macedonia antiqua|Macedonum]] regis [[Philippus V (rex Macedonum)|Philippi V]] cum ROMA in monogrammate et littera Graeca [[Phi]]. Ex altera parte statua equestris unius e IIIviri monetalis maioribus. L PHILIPPVS&lt;ref&gt;Ernest Babelon, ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9738857c.texteImage Description historique et chronologique des monnaies de la République romaine]'', 1885, vol.2 Marcia 12.&lt;/ref&gt;]]
'''Lucius Marcius Philippus''' (natus circa annum [[141 a.C.n.]], mortuus circa annum [[73 a.C.n.]]) fuit [[Senatus Romanus|senator]] atque [[orator]]&lt;ref&gt;[[Marcus Tullius Cicero]], ''Brutus'' 173.&lt;/ref&gt; [[Imperium Romanum|Romanus]].

== Gens ==
[[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]] [[filius]] anno [[56 a.C.n.]] consulatum gessit.

== Cursus honorum ==
Philippus anno [[113 a.C.n.|113]] vel [[112 a.C.n.]] triumvir monetalis fuit, qui anno [[104 a.C.n.|104]] [[tribunus plebis]] legem agrariam rogavit, sed tum [[senator]]ibus legem recusantibus retraxit.&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, ''de officiis'' II 73.&lt;/ref&gt; Anno [[96 a.C.n.|96]] aut antea, [[praetor|praeturam]] adeptus est. Postea anno [[93 a.C.n.]] consulatum petivit, sed tum [[Marcus Herennius]] electus est. Anno [[91 a.C.n.|91]] denique una cum [[Sextus Iulius Caesar (consul 91 a.C.n.)|Sexto Iulio Caesare]] summum magistratum gerebat. Quo anno consiliis [[Tribunus plebis|tribuni plebis]] [[Marcus Livius Drusus|Marci Livii Drusi]] vehementer obstitit.&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, op.cit. I 24; III,2 et ''de Oratore'' III,1-2. [[Valerius Maximus]] IX.4.2.&lt;/ref&gt;, atque [[augur]]is potestate fretus leges eius tollere potuit&lt;ref&gt;Marcus Tullius Cicero, ''de legibus'' II 31 et ''de domo sua'' 50.&lt;/ref&gt;. Inter [[bellum civile]] primo ad [[Gaius Marius|Marianam]] factionem vergit atque anno [[86 a.C.n.]] una cum [[Marcus Perperna (consul 92 a.C.n.)|Marco Perperna]] [[censor]] electus est, sed [[Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium]] eodem anno apud iudices defendebat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' II.4 et 4.&lt;/ref&gt; atque anno [[82 a.C.n.]] ad factionem [[Sulla]]e transiit. Anno [[78 a.C.n.]], Sulla mortuo, [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marcum Aemilium Lepidum]] impedivit, ne constitutionem dictatoris tolleret.&lt;ref&gt;[[Gaius Sallustius Crispus]], ''Historiae'' I 77.&lt;/ref&gt; Imperium extraordinarium pro Pompeio contra [[Quintus Sertorius|Quintum Sertorium]] rogavit&lt;ref&gt;Plutarchus, ''Pompeius'' 17.&lt;/ref&gt;. Paulo post mortuus est.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Plura legere si cupis ==
*{{DNP|7|859||[I 13] M. Philippus, L.|Carolus-Ludovicus Elvers}}.
*J. van Ooteghem, ''Lucius Marcius Philippus et sa famille'', Bruxellis : Palais des Académies, 1961 [http://www.persee.fr/doc/bude_0004-5527_1962_num_1_2_3995_t1_0263_0000_2 Recensio critica]

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores=[[Gaius Claudius Pulcher]] et [[Marcus Perperna (consul 92 a.C.n.)|Marcus Perperna]]|
annus= 91 a.C.n.&lt;br /&gt;cum&lt;br /&gt;[[Sextus Iulius Caesar (consul 91 a.C.n.)|Sexto Iulio Caesare]]|
successores=[[Lucius Iulius Caesar (consul 90 a.C.n.)|Lucius Iulius Caesar]] et [[Publius Rutilius Lupus (consul 90 a.C.n.)|Publius Rutilius Lupus]]}}

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Marcius Philippus, Lucius}}
[[Categoria:Augures]]
[[Categoria:Censores]]
[[Categoria:Gens Marcia|Philippus, Lucius]]
[[Categoria:Praetores]]
[[Categoria:Senatores]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Triumviri monetales]]</text>
      <sha1>24ycq8f9u149cewq3p95uv13fz5du5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Storm (Marvel)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226122</id>
    <revision>
      <id>3990881</id>
      <parentid>3754715</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="671" sha1="576tcjwo4fys50gwct3x7ly5jcs1yg5" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Halle_Berry_-_USS_Kearsarge_b.jpg|thumb|[[Halle Berry]] qui Storm fecit in pellicula.]]
'''Storm''' (&quot;Procella&quot;) est [[superheros]] in societate Marvel Comicis creata a Len Wein et pictore Dave Cockrum. Agnoscitur sicut Ororo Iquadi T'Challa vel Ororo Munroe, et est species 'mutant' et sodalis manus [[X-Men]]. Tempestatem gubernare et volare potest.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Bestia (comics)|Bestia|nexus=fractus}}
* [https://web.archive.org/web/20140915151521/http://marvel.com/universe/Storm Marvel Comics]
* [http://www.comicvine.com/storm/4005-1444/ Apud comic vine]
== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{pers-fict-stipula}}

[[Categoria:Superheroes]]</text>
      <sha1>576tcjwo4fys50gwct3x7ly5jcs1yg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rully (Esia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231774</id>
    <revision>
      <id>3990805</id>
      <parentid>3442302</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="807" sha1="152t0cgh8evopudtx2jaw4d56yr3bvw" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Rully_%2860%29%2C_mairie_1.jpg |thumb|Rully: [[vici conciliabulum]] ]]
[[Fasciculus: Map commune FR insee code 60560.png|thumb|left|Rully: communis tabula]]

'''Rully''' est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 733 incolarum (anno [[2012]]) praefecturae [[Esia (praefectura Franciae)|Esiae]] in regione [[Picardia]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Septentrio Fretum et Picardia|Septentrione Freto et Picardia]]).

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Esiae|Indicem communium praefecturae Esiae]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Rully (Oise)|Rully}}
* [https://web.archive.org/web/20150320170100/http://rullybray.fr/ Rully pagina interretialis]
* {{INSEE commune|60560|de=Rully}}

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Esiae]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Oesiae]]</text>
      <sha1>152t0cgh8evopudtx2jaw4d56yr3bvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint-Geniès-Bellevue</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235004</id>
    <revision>
      <id>3990970</id>
      <parentid>3445611</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T10:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>172405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+capsa</comment>
      <origin>3990970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1102" sha1="kc9v70qo6vtessa078s8xxd7d1pcl63" xml:space="preserve">{{capsa urbis Vicidata}}
[[Fasciculus:31 - Château de Saint-Genies Bellevue - Façade.jpg|thumb|upright=.7|left|Saint-Geniès-Bellevue: oppidum.]]

'''Saint-Geniès-Bellevue''' est commune [[Francia|Francicum]] 2495 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Garunna Superior|Garunnae Superioris]] in regione australi [[Meridianum et Pyrenaei|Meridiano et Pyrenaeis]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Occitania Ruscino Meridianum et Pyrenaei|Occitania Ruscinone Meridiano et Pyrenaeis]]).

{{NexInt}}

* [[Index communium praefecturae Garunnae Superioris|Indicem communium praefecturae Garunnae Superioris]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Saint-Geniès-Bellevue |Saint-Geniès-Bellevue}}

* {{INSEE commune|31484|de=Saint-Geniès-Bellevue}}
* [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=31873 De hoc commune apud cassini.ehess.fr]
* [http://www.saint-genies-bellevue.fr/ Huius communis pagina interretialis]
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Garumnae superioris]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Garumnae superioris]]</text>
      <sha1>kc9v70qo6vtessa078s8xxd7d1pcl63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manius Valerius Maximus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>236483</id>
    <revision>
      <id>3990829</id>
      <parentid>3276130</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3783" sha1="7zd1hwfqkefylggosqg16cin8sxb42b" xml:space="preserve">In traditione historica Romana '''Manius Valerius Maximus''' (natus sexto saec. a.C.n., mortuus quinto saec. a.C.n.) fuit vir [[Patricii (ordo)|patricius]] e gente Valeria anno 494 a.C.n. [[dictator]] creatus. Frater [[Publius Valerius Volusi f. Poplicola|Publii Valerii Poplicolae]] quater [[Consul|consulis]] (509, 508, 507, 504) et filius Volusi erat.

Anno 494 a.C.n. dissensiones inter patricios et [[Plebs|plebem]] de [[Aes alienum|aere alieno]] et [[nexum|nexo]] debitorum ardere iam coeperant atque plebei homines nomina sua consulibus dilectus habentibus dare recusabant. Quod animadvertentes [[Sabini]] et alii vicini populi adversus Romanos rebellare parabant. Ideo [[Senatus Romanus|senatores]] atrocem sententiam [[Appius Claudius M.f. Sabinus Inregillensis|Appi Claudii]] secuti sunt, ut dictatorem crearent qui plebem terreret atque cives ad militiam cogeret (nam dictator erat [[magistratus]] summo imperio praeditus ad finitum tempus creatus , sine collega ac sine [[provocatio]]ne). Non tamen ipsum Appium Claudium, ut fautores eius speraverant, sed [[Bellum civile|belli civilis]] vitandi causa Manium Valerium elegerunt, virum maxime inter senatores popularem&lt;ref&gt;[[Dionysius Halicarnassensis|Dion. Hal]]. VII,54.&lt;/ref&gt; et plebei acceptum eodem modo quo fuerat frater, ob id ipsum [[Publius Valerius Volusi f. Poplicola|Publicola]] cognominatus, et omnino cetera gens Valeria. Auxilium senatus in rebus domesticis pollicitando et gratia gentis Valeriae apud plebem utendo dictator populo persuasit ut militiam susciperet. Mox hostibus praeclare victis rediens de Sabinis et Medullinis [[Fasti triumphales Romanorum|triumphavit]]. Tum vero instigante Appio Claudio senatores pollicitationes dictatoris ratas facere noluerunt. Quod indignans Manius Valerius magistratum abdicavit atque exercitum suum dimisit, iratis patribus quia plebem sub signis manentem quam diutissime Urbe abesse volebant. Manius contionem habuit qua se purgavit apud populum tamquam et ipse a nobilibus deceptus esset. Plebs ei gratiam habuit sed fraudibus variis patriciorum exasperati in [[Mons Sacer (Roma)|Montem Sacrum]] [[Secessio plebis|secessionem]] fecere.

Unus e decem legatis fuisse dicitur&lt;ref&gt;[[Dionysius Halicarnassensis|Dion. Hal]]. VI,59.&lt;/ref&gt; a senatu postea missis qui plebem patribus reconciliarent. In ''Antiquitatibus'' suis [[Dionysius Halicarnassensis]], qui [[Rhetorice|rhetor]] erat, quatuor longas orationes sive ad senatum sive ad populum in ore Manii Valerii posuit, excellentiae artis suae exhibendae causa. Cicero&lt;ref&gt;''Brut''. 54&lt;/ref&gt; quoque eum in primis oratoribus numerat. Re vera dubiae fidei sunt quae de illis antiquis temporibus tradebantur.

Notabile est Manium Valerium dictatorem fuisse quamvis numquam nec antea nec postea [[Fasti consulum rei publicae|consulatum]] gesserit. Quin etiam alius (vel idem ?) Manius Valerius secundum traditionem quandam a [[Titus Livius|Tito Livio]] reiectam&lt;ref&gt;II,18. Fortasse inventio fuit historici [[Valerius Antias|Valerii Antiatis]] ad maiorem gloriam Valeriorum, ut fit, commenta.&lt;/ref&gt; anno 501 a.C.n. (?) primus dictator Romanus fuerit, quamquam inter plerosque auctores constabat [[Titus Larcius Flavus|Titum Larg(/c)ium]] eum fuisse.
== Fontes ==
* [[Cicero]], ''Brutus'', 54.
* [[Dionysius Halicarnassensis]], libro sexto ''Antiquitatum Romanarum'' cap. 39-45, 57-59, 69-71 necnon libro septimo cap. 54-57.
* [[Plutarchus]], ''Coriolanus'' V et [[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]] XIII.11.
* [[Titus Livius]], libro secundo ''Ab Urbe condita'' capitibus 30-31.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{DEFAULTSORT:Valerius Maximus, Manius Volusi f.}}

[[Categoria:Gens Valeria|Maximus,, ManiusVolusi f.]]
[[Categoria:Dictatores Romani]]
[[Categoria:Nati saeculo 6 a.C.n.]]
[[Categoria:Mortui saeculo 5 a.C.n.]]</text>
      <sha1>7zd1hwfqkefylggosqg16cin8sxb42b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proelium Montis Cedri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>238045</id>
    <revision>
      <id>3990710</id>
      <parentid>3904145</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4955" sha1="thkqs31s37ufpjdo699ac8lcnxic9yx" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Battle of Cedar Mountain.png|thumb|325px|Proelium Cedri Montis die [[9 Aprilis]] [[1862]]: Unionis Legio Crawford (dextra, copiae caeruleae) impetum in hostes Confoederationis (laeva, copias caesias) facit. Impressio a [[Currier &amp; Ives]] inter 1862 et 1872 divulgata.]]

'''Proelium Montis Cedri,''' etiam '''Montis Slaughter''' et '''Cedar Run''' appellatum, factum est die [[9 Augusti]] [[1862]], in [[Culpeper Comitatus (Virginia)|Culpeper Comitatu]] [[Virginia]]e, pars [[Bellum Civile Americanum|Belli Civilis Americani]]. Copiae [[Exercitus Unionis]], [[Nathaniel P. Banks|Nathaniele P. Banks]] [[res militaris|generali maiore]] duce, [[vis|vim]] copiis intulerunt [[Exercitus Civitatum Confoederatarum]], [[Stonewall Jackson|Thoma J. &quot;Stonewall&quot; Jackson]] generali maiore duce, prope [[Mons Cedri (Virginia)|Montem Cedri]] [[Virginia]]e, cum [[miles|milites]] [[Civitates Confoederatae Americae|Confoederati]] iter ad [[Culpeper (Virginia)|Culpeper Court House]] fecerunt ut progressum Exercitus Unionis in [[Virginia media|Virginiam mediam]] praeoccuparent. Confoederati, ab acie primum  paene abacti, ordinem hostium vicissim solverunt et [[bellum|victoriam]] reportaverunt. Proelium prima [[Expeditio Virginiae Septentrionalis|Expeditionis Virginiae Septentrionalis]] pugna fuit.&lt;!--

==Vide etiam==
*[[Sepulcretum Nationale Culpeperense]]

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;--&gt;

==Bibliographia==
[[Fasciculus:Sketch of the Battle of Cedar Run.jpg|thumb|[[Adumbratio]] Proelii Montis Cedri.]]
[[Fasciculus:Cedar Mountain Battlefield.jpg|thumb|Acies Montis Cedri: despectus in [[meridies|meridiem]] ex proximo agri [[triticum|tritici]] angulo meridioccidentali.]]
*Banks, Raymond H. [[2005]]. [https://sites.google.com/site/nathanielpbanksbiography/''The King of Louisiana, 1862–1865, and Other Government Work: A Biography of Major General Nathaniel Prentice Banks.''] Las Vegas Nivatae: R. H. Banks. OCLC 63270945.
*Hearn, Chester. [[2005]]. ''The Civil War: Virginia.'' Londinii: Salamander Books. ISBN 1840655585.
*Henderson, G. F. R. [[1903]], [[1995]]. [http://www.gutenberg.org/etext/12233 ''Stonewall Jackson and the American Civil War.''] Novi Eboraci: Smithmark. ISBN 0831732881. &lt;!--First published by Longman, Greens, and Co.--&gt;
*Krick, Robert K. [[1990]]. ''Stonewall Jackson at Cedar Mountain.'' Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 0807853550.
*McDonald, William N. [[1907]]. [http://books.google.com/books?id=mhZCAAAAIAAJ ''A History of the Laurel Brigade,''] ed. Bushrod C. Washington. Baltimorae: K. S. McDonald. OCLC 3523435.
*McPherson, James M. [[1988]]. ''Battle Cry of Freedom: The Civil War Era.'' Oxford History of the United States. Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 0195038630.
*Robertson, James I., Jr. [[1997]]. ''Stonewall Jackson: The Man, The Soldier, The Legend.'' Novi Eboraci: MacMillan Publishing. ISBN 0028646851.
*Salmon, John S. [[2001]]. ''The Official Virginia Civil War Battlefield Guide.'' Mechanicsburg Pennsylvaniae: Stackpole Books. ISBN 0811728684.
*Welcher, Frank J. [[1989]]. ''The Eastern Theater.'' The Union Army, 1861–1865: Organization and Operations, 1. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 0253364531.
*Wood, W. J. [[1977]], [[2000]]. ''Civil War Generalship: The Art of Command.'' Novi Eboraci: Da Capo Press. ISBN 0306809737.&lt;!--Greenwood Press, 1977--&gt;

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Battle of Cedar Mountain|Proelium Cedri Montis}}
* [https://web.archive.org/web/20131102105200/http://www.nps.gov/hps/abpp/CWSII/VirginiaBattlefieldProfiles/Cedar%20Creek%20to%20Chancellorsville.pdf Additamentum (PDF),] www.nps.gov (&quot;CWSAC Report Update,&quot; National Park Service)
*[http://www.friendsofcedarmountain.org Amici Aciei Montis Cedri,] www.friendsofcedarmountain.org&lt;!--Local group helping manage a Civil War Trust property--&gt;
*[https://web.archive.org/web/20070519040751/http://www.cr.nps.gov/hps/ABPP/battles/va022.htm Descriptio proelii,] www.cr.nps/gov (National Park Service)
*[https://web.archive.org/web/20230608014525/https://www.encyclopediavirginia.org/Cedar_Mountain_Battle_of Proelium Montis Cedri,] encyclopediavirginia.org (''Encyclopedia Virginia'')
*[https://web.archive.org/web/20150609232250/http://www.civilwar.org/battlefields/cedar-mountain.html Proelium Montis Cedri,] www.civilwar.org (tabulae, photographemata, et nuntii conservationis, Civil War Trust)

{{Coord|38.4014|-78.0658|region:US_type:event_scale:10000|display=title}}

[[Categoria:Proelia Belli Civilis Americani]]&lt;!--en:[[Category:Battles of the Eastern Theater of the American Civil War|Cedar Mountain]]--&gt;
[[Categoria:1862]]
[[Categoria:Virginia]]
&lt;!-- Ex en:
[[Category:1862 in Virginia]]
[[Category:Northern Virginia Campaign|Cedar Mountain]]
[[Category:Confederate victories of the American Civil War|Cedar Mountain]]
[[Category:Culpeper County in the American Civil War]]
[[Category:Virginia in the American Civil War]]--&gt;</text>
      <sha1>thkqs31s37ufpjdo699ac8lcnxic9yx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Insectarium Terrae Novae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>240018</id>
    <revision>
      <id>3990804</id>
      <parentid>2937998</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="j7hyyi6firvfh2mrx6sbc3w0kwbzif7" xml:space="preserve">'''Insectarium Terrae Novae''' est [[insectarium]] paululo praeter [[Lacus Cervorum|Lacum Cervorum]]&lt;!--Deer Lake--&gt; [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae et Terrae Laboratoriae]] [[Canada]]e situm. Praecipua [[exhibitio]] varia [[insecta]] afficta imprimit, [[regio]]ne [[geographia|geographica]] ordinata. Una exhibitio insecta [[Terra Nova et Terra Laboratoria|Terrae Novae et Terrae Laboratoriae]] tractat. [[Arthropoda]] [[vita|viva]], inter quae [[tarantulae]], [[scorpio]]nes,  [[blattodea]], circa exhibitiones disperguntur. [[Museum]] etiam [[alveus|alveum]] [[vitrum|vitreum]] comprehendit cui sunt [[apis mellifera|apes melliferae]] vivae, [[colonia]] [[formica folia secans|formicarum folia secantium]], [[hortus zoologicus papilionum]] (nuper 92 pedes productus), et trames ambulatorius.

Insectarium Terrae Novae, a Lloyd Hollett et Gary Holloway conditum, anno [[1998]] primum publicatum est. Lloyd Hollett nunc est possessor primarius et director, qui cum [[uxor]]e et conductis scholasticis tempestivis a Maio ad Octobrem quotannis [[negotium]] exercet. Museum situm est secundum [[Via Terrae Novae et Terrae Laboratoriae 430|Viam 430]] in via ad [[Saeptum Nationale Gros Morne]], et usque ad [[1 Iulii]] [[2011]], plus quam 250&amp;thinsp;000 salutatores acceperat. [[Aedificium]] olim fuit [[horreum]] [[lac]]teum, anno [[1946]] exstructum. Prima compages [[cedrus|cedri]] iam in situ manet.

Insectarium Terrae Novae anno [[2014]] optima illecebra umbratilis in Terra Nova a [[TripAdvisor]] nominatum est.

==Nexus externi==
*[http://www.nfinsectarium.com Situs proprius,] www.nfinsectarium.com (Newfoundland Insectarium)

[[Categoria:Domus papilionum (conservatorium)]]
[[Categoria:Incepta 1998]]
[[Categoria:Insectaria]]
[[Categoria:Musea Canadensia]]
[[Categoria:Terra Nova]]</text>
      <sha1>j7hyyi6firvfh2mrx6sbc3w0kwbzif7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sussudio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244954</id>
    <revision>
      <id>3990891</id>
      <parentid>3094805</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T00:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3721" sha1="g7q2dyvz92b1kdzt4mk6iqmctz8uzwg" xml:space="preserve">{{Pagina non annexa}}
'''Sussudio''' est [[carmen]] [[Philippus Collins|Philippi Collins]] cantoris, ab eo scriptum et simul cum [[Hugh Padgham]] creatum. Ut [[singularis (musica)|singularis]] die [[9 Februarii]] [[1985]] editum est et album musicum [[No Jacket Required]] adest. Sussudio popularissimum fit et maxime in [[radiophonia]] agitabatur et [[pellicula musica]] etiam maxime in [[MTV]] et similibus canalibus. Sussudio ad locum primum in [[Billboard Hot 100]] extendebat et [[aurum]] in [[Testimonium Venditionis Creationis Musicae|Testimonio Venditionis Creationis Musicae]] accepit.

== Index orbitarum ==
=== 7&quot;: Virgin / VS736 (UK) ===
# Sussudio
# [[The Man with the Horn (carmen)|The Man with the Horn]]

=== 7&quot;: Atlantic / 7-89560 (U.S.) ===
# Sussudio
# I Like the Way

=== 12&quot;: Virgin / VS736-12 (UK) ===
# Sussudio (Extended Remix)
# Sussudio
# The Man with the Horn

=== CD: WEA International / WPCR 2065 (Japan) ===
# Sussudio
# Sussudio (Extended Mix)

== Ascensio carminalis ==
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
!align=&quot;left&quot;|Ascensio carminalis 1985
!align=&quot;center&quot;|Locus
|-
|align=&quot;left&quot;|Canada ([[RPM]])&lt;ref&gt;http://www.collectionscanada.gc.ca/rpm/028020-110.01-e.php?q1=1984&amp;q2=Top+Albums%2FCDs&amp;interval=20&amp;sk=61&amp;&amp;&amp;&amp;PHPSESSID=8gtl9u7trphhliommrvt4kqlb2&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|10
|-
|Finlandia ([[The Official Finnish Charts|Suomen virallinen lista]])&lt;ref&gt;{{cite book | first= Jake | last= Nyman |year= 2005 | title=Suomi soi 4: Suuri suomalainen listakirja | edition= 1st | publisher=Tammi | location= Helsinki| isbn=  951-31-2503-3| language= Finnish }}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|13
|-
|align=&quot;left&quot;|Germania ([[Media Control Charts]])
|align=&quot;center&quot;|17
|-
|Italia ([[Federazione Industria Musicale Italiana|FIMI]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hitparadeitalia.it/indici/per_interprete/ac.htm|title=Hit Parade Italia - Indice per Interprete: C|accessdate=July 6, 2012|publisher=Hit Parade Italia}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;text-align:center;&quot;|11
|-
|align=&quot;left&quot;|Nederlandia ([[Dutch Top 40]])
|align=&quot;center&quot;|3
|-
|align='left'|[[Polish Singles Chart]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lp3.polskieradio.pl/notowania/?numer=152 |title=Polish Singles Chart &amp;#124;}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|23
|-
|Hispania ([[Productores de Música de España|AFYVE]])&lt;ref&gt;{{cite book |last=Salaverri|first=Fernando|title=Sólo éxitos: año a año, 1959–2002|accessdate=2011-01-26|edition=1st |date=September 2005|publisher=Fundación Autor-SGAE|location=Spain|isbn=84-8048-639-2}}&lt;/ref&gt; 
|align=&quot;center&quot;|8
|-
|align=&quot;left&quot;|Regnum Unitum Britanniae et Hiberniae Septentrionalis ([[Official Charts Company]])&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.everyhit.com/
|title=Everyhit
|publisher=everyhit.com
|accessdate=10 April 2009}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|12
|-
|align=&quot;left&quot;|Civitates Foederatae Americae [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]&lt;ref name=Billboard /&gt;
|align=&quot;center&quot;|1
|-
|align=&quot;left&quot;|Civitates Foederatae Americae ''Billboard'' [[Hot Dance Club Songs|Hot Dance Club Play]]&lt;ref name=Billboard /&gt;
|align=&quot;center&quot;|4
|-
|Civitates Foederatae Americae ''Billboard'' [[Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs]]&lt;ref name=Billboard /&gt;
|align=&quot;center&quot;|7
|-
|align=&quot;left&quot;|Civitates Foederatae Americae ''Billboard'' [[Mainstream Rock (chart)|Mainstream Rock Tracks]]&lt;ref name=Billboard /&gt;
|align=&quot;center&quot;|10
|-
|align=&quot;left&quot;|Civitates Foederatae Americae ''Billboard'' [[Adult Contemporary (chart)|Hot Adult Contemporary Tracks]]&lt;ref name=Billboard&gt;[https://web.archive.org/web/20140705224445/http://www.billboard.com/artist/332348/phil+collins/chart ''Billboard.com - Artist Chart History - Phil Collins''] in billboard.com. Die 20 Septembris 2008 creatum.&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|30
|-
|}

== Notae ==
&lt;references/&gt;

[[Categoria:Musica 1985]]</text>
      <sha1>g7q2dyvz92b1kdzt4mk6iqmctz8uzwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transhumanismus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248724</id>
    <revision>
      <id>3990921</id>
      <parentid>3877161</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33723" sha1="olig7k8pn2ezlgdp1cvh9jehpxjrb9e" xml:space="preserve">[[Fasciculus:FM2030.jpg|thumb|150px|[[Auctor]] [[FM-2030]].]]
'''Transhumanismus''' (imminutus '''H+''' et '''h+''') est [[cultura|motus culturalis]] et [[mens|intellectualis]] internationalis cuius fines ultimi sunt [[condicio humana]] penitus commutata per [[technologia]]s evolvendas et distribuendas quae facultates [[mens|mentis]], [[corpus|corporis]], [[psychologia]]e magnopere [[amplificatio humana|amplificare]] possunt.&lt;ref&gt;Bostrom 2005.&lt;/ref&gt; [[Cogitatio|Cogitatores]] transhumanistici futura [[technologiae emergentes|technologiarum emergentium]] commoda et pericula quae primas circumscriptiones [[homo sapiens|humanas]] superare possunt ac [[ethica]]m talium technologiarum adhibendarum investigant.&lt;ref&gt;Carvalko 2012.&lt;/ref&gt; Usitatissima coniectura posita est [[homo|homines]] se mutare ad ultimum posse in [[ens|entitates]] quibus erunt facultates tam auctae quam homines [[posthumanus|posthumanos'']] recte appellabuntur.&lt;ref&gt;Bostrom 2005.&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Transhumanism h+.svg|thumb|120px|left|H+, signum transhumanismi.]]

Hodierna [[vocabulum|vocabuli]] ''transhumanismi'' [[significatio (linguistica)|significatio]] antecessa est ab uno ex primis [[professor]]ibus [[studia futurorum|futurologiae]], [[auctor]] [[FM-2030]], qui &quot;novas humanorum notiones&quot; in [[Schola Nova]] [[decennium 197|annis 1960]] docebat, cum homines qui [[technologia]]s, modos vivendi, et [[cosmotheoria]]s quae sunt ad posthumanitatem transitoriae ut res &quot;[[transhumana]]&quot; capiunt agnoscere inciperet.&lt;ref&gt;Hughes 2004.&lt;/ref&gt; Haec coniectura fundamenta [[mens|mentis]] iecit quibus [[Maximus More]], [[philosophus]] [[Britannia|Britannicus]], principia transhumanismi ut [[philosophia]] [[futurismus|futuristica]] anno [[1990]] articulatim dicere et in [[California]] [[intelligentsia]]m ordinare coepit quae motus transhumanisticus per [[tellus|orbe terrarum]] nunc facta est.&lt;ref&gt;Hughes 2004.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gelles 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/ngrams/graph?content=transhumanism&amp;year_start=1800&amp;year_end=2000&amp;corpus=15&amp;smoothing=3&amp;share=&amp;direct_url=t1%3B%2Ctranshumanism%3B%2Cc0|title=Google Ngram Viewer |publisher=Books.google.com}}.&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Ronald Bailey by David Shankbone.jpg|thumb|200px|[[Ronaldus Bailey]] anno [[2007]].]]

Finis [[humanitas|humanitatis]] futurae commutatae, ab operibus [[scientia ficticia|scientiae fictae]] auctoritate gravibus motae, multos fautores et obtrectatores ex variissimis [[cosmotheoria|cosmotheoriis]] attraxit.&lt;ref&gt;Hughes 2004.&lt;/ref&gt; Transhumanismus a [[Franciscus Fukuyama|Francisco Fukuyama]], [[iudicium litterarium|iudice]] [[civilitas|civili]], inter [[Periculosissimae Mundi Notiones|periculosissimas mundi notiones]] descriptus est,&lt;ref&gt;Fukuyama 2004.&lt;/ref&gt; sed [[Ronaldus Bailey]], eum contradicens, transhumanismum esse affirmat &quot;motum qui audacissimas, fortissimas, ingeniosissimas, omnibusque [[virtus|virtutibus]] ornatas [[humanitas|humanitatis]] [[spes|spem]] repraesentat.&quot;&lt;ref&gt;[[Anglice]]: &quot;movement that epitomizes the most daring, courageous, imaginative and idealistic aspirations of humanity.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bailey 2004.&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Secundum [[Nicolaus Bostrom|Nicolaum Bostrom]],&lt;ref&gt;Bostrom 2005.&lt;/ref&gt; animi impetus [[transcendentalismus|transcendentalistici]] iamdudum expressi sunt, in inquisitione [[immortalitas|immortalitatis]] in [[Carmina de Gilgamo|Carminibus de Gilgamo]], atque in [[historia|historicis]] [[fons iuventutis|fontis iuventutis]] et [[elixir vitae]] inquisitionibus, et in aliis conatibus ad senectitutem et [[mors|mortem]] arcendam.
[[Fasciculus:Nietzsche187a.jpg|thumb|100px|[[Fridericus Nietzsche]] [[Basilea]]e circa annum [[1875]].]]

[[Philosophus|Philosophi]] transhumanistici disputant num [[philosophia]] [[Fridericus Nietzsche|Friderici Nietzsche]] transhumanismum movisse putari possit contra eius elationem hominis superior (&quot;[[Übermensch]]&quot;), ob eius gravem notionem [[actualizatio sui|actualizationis sui]], potius quam transformationem [[technologia|technologicam]].&lt;ref&gt;Bostrom 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sorgner 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blackford 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sorgner 2012&lt;/ref&gt; [[Maximus More|Maximi More]] et [[Stephanus Laurentius Sorgner|Stephani Laurentii Sorgner]], philosophiae transhumanisticae, a [[cogitatio]]ne Nietzscheana penitus moti sunt.&lt;ref&gt;Sorgner 2009.&lt;/ref&gt;

=== Prima cogitatio transhumanistica ===
[[Fasciculus:J. B. S. Haldane.jpg|thumb|125px|left|[[I. B. S. Haldane]] anno [[1914]].]]
Fundamentales transhumanismi notiones primum expositae sunt ab [[I. B. S. Haldane]], [[genetica|genetico]] [[Britannia|Britannico]], anno [[1923]] in commentario ''Daedalus; or, Science and the Future,'' qui praedixit magna commoda ex adhibitiones scientiarum provectarum ad biologiam humanam evenire, et omnem talem progressum primum nonnullis videri [[blasphemia]]m vel perversitatem, &quot;impudicum et contra [[natura]]m.&quot; Potissimum, eum tenebant progressus scientiae [[eugenica]]e, [[ectogenesis]] ([[vita]] in circumiectis artificiosis creata et sustenta), et geneticae ad meliores proprietates humanas faciendas adhibitae, sicut [[salus]] et [[intellegentia]].

Eius commentarius studium [[academia|academicum]] et popularem movit. [[Ioannes Desmond Bernal|J. D. Bernal]], [[crystallographia|crystallographus]] in [[Universitas Cantabrigiensis|Universitate Cantabrigiensi]], [[liber|librum]] ''The World, the Flesh and the Devil'' anno [[1929]] protulit, in quo coniecturam fecit de [[spes|spe]] [[colonizatio spatii|colonizationis spatii]] et de totis in [[corpus|corporibus]] humanis et [[intellegentia]] mutationibus per [[bionica|implantationes bionicas]] et [[amplificatio cognitiva|amplificationes cognitivas]].&lt;ref&gt;Clarke 2000.&lt;/ref&gt; Hae notiones ex illo tempore solita [[argumentum|argumenta]] transhumanistica sunt.&lt;ref&gt;Bostrom 2005.&lt;/ref&gt; 
[[Fasciculus:Hux-Oxon-72.jpg|thumb|200px|[[Iulianus Huxley]], [[biologus]] qui [[vocabulum]] ''transhumanismum'' in commentario auctoritate gravi anno [[1957]] adhibuit.]]

[[Iulianus Huxley]] [[biologia|biologus]] late habetur conditor transhumanismi post [[1957]], cum [[vocabulum]] in inscriptione commentarii magni momenti adhiberet; ipsum autem vocabulum ex commentario W. D. Lighthall [[philosophus|philosophi]] [[Canada|Canadiani]] (1940) derivatur.&lt;ref&gt;Harrison et Wolyniak 2015.&lt;/ref&gt; Huxley transhumanismum sic describit:
&lt;blockquote&gt;
Usque ad hodie, [[condicio humana|vita humana]] generatim fuit, ut [[Thomas Hobbes|Hobbes]] dixit, &quot;foedus, immanis, et brevis&quot;; longe maior pars [[homo|hominum]] (si non iam mortui sunt iuvenes) miseria conflictati sunt. . . . Iure credere possimus has terras quae fieri possunt exsistere, et praesentes circumscriptiones miserasque nostrae [[ontologia|exsistentiae]] frustrationes maximam partem superari posse. . . . [[Homo sapiens|Species humana]], si vult, se superare potest, non solum dispersim, singulo hic uno modo, singulo ibi alio modo, sed omnino, gens humana.&lt;ref&gt;[[Anglice]]: Up till now human life has generally been, as Hobbes described it, ‘nasty, brutish and short’; the great majority of human beings (if they have not already died young) have been afflicted with misery… we can justifiably hold the belief that these lands of possibility exist, and that the present limitations and miserable frustrations of our existence could be in large measure surmounted. . . . The human species can, if it wishes, transcend itself—not just sporadically, an individual here in one way, an individual there in another way, but in its entirety, as humanity.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Huxley 1957.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Definitio Huxleyana a definitione late in usu ex [[decennium 199|annis 1980s]] differt, quamquam non magna ex parte. [[Idea|Notiones]] ab his cogitatoribus positae in [[scientia ficticia|scientia ficta]] [[decennium 197|annorum 1960]] exploratae sunt, insigniter in [[Arthurus C. Clarke|Arthuri C. Clarke]] ''[[2001: A Space Odyssey]],'' [[liber|libro]] ubi quicumque artifactum alienum tenet plurimum pollet.&lt;ref&gt;Christopher Hutton, [http://www.popmatters.com/pm/feature/163072-googles-glass-castle-the-rise-and-fear-of-a-transhuman-future &quot;Google's Glass Castle: The Rise and Fear of a Transhuman Future,&quot;] ''PopMatters.''&lt;/ref&gt;

[[Metabolismus|Metabolici]] [[architectura|architecti]] [[Iaponia|Iaponienses]] edictum anno [[1960]] protulerunt quod fines per designationem et [[technologia]]m delineavit ad &quot;metabolicum nostrae societatis progressum actuosum cohortandum.&quot;&lt;ref&gt;[[Anglice]]: &quot;encourage active metabolic development of our society.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lin 2010:24.&lt;/ref&gt; Noboru Kawazoe in edicti parte [[metabolismus (architectura)|metabolismo designationis]] dicata proponit:
&lt;blockquote&gt;Post [[decennium|decennia]] nonnulla, [[technologia]] [[communicatio]]nis rapide progrediente, omnes in [[auris|aure]] &quot;receptorem undarum cerebri&quot; habebunt, qui directe et accurate significat quod alii de eo [[cogitatio|cogitant]], et vice versa. Quod puto ab omnibus hominibus scietur. Abest [[conscientia]] hominum singulorum: [manet] solum [[voluntas]] totius generis humani.&lt;ref&gt;[[Anglice]]: After several decades, with the rapid progress of communication technology, every one will have a “brain wave receiver” in his ear, which conveys directly and exactly what other people think about him and vice versa. What I think will be known by all the people. There is no more individual consciousness, only the will of mankind as a whole.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Intellegentia artificosa et singularitas technologica ===
Notio [[singularitas technologica|singularitatis technologicae]], vel adventus ultrarapidi intellegentiae superhumanae, primum ab [[Irving Ioannes Good|I. J. Good]] [[cryptologus|cryptologo]] [[Britannia|Britannico]] anno [[1965]] proposita est:
&lt;blockquote&gt;Definiatur machina ultraintellegens &quot;machina quae omnes agitationes [[mens|mentis]] ullius hominis quoquomodo callidi longe excedere potest.&quot; Quia designatio machinarum est una ex his agitationibus mentis, machina ultraintellegens machinas etiam meliores designare posset; facile fuerit ergo &quot;diruptio [[intellegentia]]e,&quot; et intellegentia hominis procul relinqueretur. Ergo prima machina ultraintellegens est ultimum [[inventio|inventum]] quod homini umquam facere necesse est.&lt;ref&gt;[[Anglice]]: &quot;Let an ultraintelligent machine be defined as a machine that can far surpass all the intellectual activities of any man however clever. Since the design of machines is one of these intellectual activities, an ultraintelligent machine could design even better machines; there would then unquestionably be an 'intelligence explosion,' and the intelligence of man would be left far behind. Thus the first ultraintelligent machine is the last invention that man need ever make.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;I. J. Good, [https://web.archive.org/web/20090420061605/http://www.aeiveos.com/~bradbury/Authors/Computing/Good-IJ/SCtFUM.html &quot;Speculations Concerning the First Ultraintelligent Machine&quot;] ([http://www.acceleratingfuture.com/pages/ultraintelligentmachine.html HTML]), ''Advances in Computers'' 6 (1965).&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
[[Fasciculus:Marvin Minsky at OLPCb.jpg|150px|left|[[Marvinus Minsky]] anno [[2008]].]]

[[Marvinus Minsky]], [[scientia computatralis|scientista computatralis]], de coniunctionibus [[intellegentia]]e humana et [[intellegentia artificialis|artificiosae]] [[decennium 197|annos 1960]] scribere coepit.&lt;ref&gt;Minsky 1960.&lt;/ref&gt; [[Decennium|Decennia]] sequentia, hic campus cogitatores auctoritate graves continenter generabat, sicut [[Ioannes Moravec]] et [[Raimundus Kurzweil]], qui inter provinciam technicam et coniecturas futuristicas modo transhumanistico agitabantur.&lt;ref&gt;Moravec 1998.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kurzweil 1999.&lt;/ref&gt; Motus transhumanisticus qui agnosci potuit ultima [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] [[decennium|decennia]] coalescere coepit. Anno [[1966]], [[FM-2030]] (olim Fereidoun M. Esfandiary), [[futurismus|futurista]] qui &quot;novas hominis sententias&quot;&lt;ref&gt;[[Anglice]]: &quot;new concepts of the human.&quot;&lt;/ref&gt; in [[Nova Schola]] [[Urbs Novum Eboracum|Novi Eboraci]] docebat, homines qui [[technologia]]s, [[modus vivendi|modos vivendi]], et [[cosmotheoria]]s praecursores [[posthumanitas|posthumanitatis]] asciscunt [[transhumanus|transhumanos]] appellare coepit.&lt;ref&gt;FM-2030 1989.&lt;/ref&gt; Anno [[1972]], [[Robertus Ettinger]] ad informationem&lt;!--conceptualization--&gt; transhumanitatis in [[liber|libro]] ''Man into Superman'' contulit.&lt;ref&gt;Ettinger 1972.&lt;/ref&gt; FM-2030 ''Upwingers Manifesto'' anno [[1973]] edidit.&lt;ref&gt;FM-2030 1973.&lt;/ref&gt;

=== Fines ===
[[Fasciculus:PPTCountdowntoSingularityLog.jpg|thumb|300px|[[Raimundus Kurzweil]] putat tempus cum &quot;vita humana mutata reverti non poterit&quot; sciri potest per maiores orbis terrarum eventus in tabula delinatos.]]
[[Fasciculus:Amish vs modern transportation.jpg|thumb|[[Amish]] in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] sunt grex [[religio]]sus qui vitatione certarum technologiarum hodiernarum innotescunt. Transhumanistae argumentum consimile offerunt: mox erunt quasi humani, homines qui &quot;humani manebunt,&quot; technologias amplificationis reicientes. Credunt suam electionem observandam et protegendam esse.&lt;ref&gt;Alexander 2000.&lt;/ref&gt;]]
Cum multi theoristae et suasores transhumanismi [[ratio]]nem, [[scientia (ratio)|scientiam]], et [[technologia]]m adhibere conentur ut [[paupertas|paupertatem]], [[morbus|morbos]], [[inhabilitas|inhabilitatem]], et [[Conditio nutrimentorum prava|alimentum tenue]] ubique in [[tellus|orbe terrarum]] minuant, transhumanismus adhibitiones technologiarum ad singula [[corpus|corpora]] humana meliora facienda proprie exprimit. 
[[Fasciculus:Oscar Pistorius.jpg|thumb|[[Oscar Pistorius]] et [[prosthesis|prostheses]].]]

== Artes et cultura ==
''Inferno,'' [[mythistoria]] [[Daniel Brown|Danielis Brown]], et ''The Transhumanist Wager,'' mythistoria [[Zoltan Istvan]], materiam transhumanismi expressunt.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.breitbart.com/Big-Journalism/2013/12/25/Transhumanism-101-Defying-Human-Nature-One-Cyborg-Limb-At-A-Time|title=Transhumanism 101: Defying Human Nature One Cyborg Limb at a Time|work=Breitbart}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Reynolds|first=Ann|title=Cheat the End|url=http://www.huffingtonpost.com/ann-reynolds/cheat-the-end_b_3397188.html|publisher=Huffington Post}}&lt;/ref&gt;

Scaenae transhumanisticae [[fictio|fictae]] populo gratae in aliis mediis [[saeculum|saecula]] [[saeculum 20|vicensimum]] exeuns et [[saeculum 21|vicensimum unum]] factae sunt. Tales tractationes inveniuntur in [[liber nubeculatus|libris nubeculatis]] (''[[Captain America]]'', 1941; ''[[Transmetropolitan]]'', 1997; ''[[The Surrogates]]'', 2006), [[pellicula|pelliculis]] (''[[2001: A Space Odyssey (pellicula)|2001: A Space Odyssey]]'', 1968; ''[[Blade Runner]]'', 1982; ''[[Gattaca]]'', 1997, ''[[Ex Machina (pellicula)|Ex Machina]]'', 2015), [[series televisifica|seriebus televisificis]] ([[Cybermen]] in ''[[Doctor Who]]'', 1966; [[Borg (Star Trek)|Borg]] in ''[[Star Trek: The Next Generation]]'', 1989, ''[[Battlestar Galactica]]'', 2003), [[manga]] et [[anime]] (''[[Galaxy Express 999]]'', 1978; ''[[Appleseed (manga)|Appleseed]]'', 1985; ''[[Ghost in the Shell]]'', 1989; ''[[Neon Genesis Evangelion]]'', 1995; et ''[[Gundam]]'' metaseries, 1979), [[ludus televisificus|ludis televisificis]] (''[[Metal Gear Solid]],'' 1998; ''[[Deus Ex]],'' 2000; ''[[BioShock]],'' 2008; ''[[Half-Life 2]],'' 2004; ''[[Crysis]],'' 2007; ''[[Deus Ex: Human Revolution]]'', 2011), atque in [[ludus personarum|ludis personarum]].

Ars carnalis, genus [[sculptura]]e ab [[Orlan]] [[artifex|artifice]] [[Francia|Francico]] excogitatum, [[corpus|corpore]] pro medio et [[chirurgia plastica]] pro ratione utitur.&lt;ref&gt;O’Bryan 2005&lt;/ref&gt; Iuditha Nicogossian, [[anthropologia biologica|anthropologus biologicus]] [[Francia|Francicus]], etiam operam repraesentationibus corporis hybridi dat.

{{NexInt}}
* [[Amplificatio humana]]
* [[Exstinctio humana]]
* [[Studia futurorum|Futurologia]]
*[[Nicolaus Fёdorov]]&lt;!--
*[[Cosmismus Russicus]]--&gt;
* [[Posthumanus]]&lt;!--
*''[[The Beginning of Infinity]]''--&gt;
* [[Singularitas technologica]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Alexander, Brian. [[2000]]. [http://www.wired.com/wired/archive/8.01/forever.html Don't die, stay pretty: introducing the ultrahuman makeover.]
* Arnall, Alexander Huw. [[2003]]. ''Future technologies, today's choices: nanotechnology, artificial intelligence and robotics.'' Greenpeace U.K. [https://web.archive.org/web/20060414081108/http://www.greenpeace.org.uk/MultimediaFiles/Live/FullReport/5886.pdf PDF.]
* Annas, George, Lori Andrews, et Rosario Isasi. [[2002]]. Protecting the endangered human: toward an international treaty prohibiting cloning and inheritable alterations. ''Am. J. Law &amp; Med.'' 28:151.
* Badmington, Neil. [[2003]]. Theorizing Posthumanism. ''Cultural Critique'' hieme. [https://web.archive.org/web/20151107103929/http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/cultural_critique/v053/53.1badmington.html Project MUSE.]
* Bailey, Ronald. [[2001]]. [http://reason.com/archives/2001/12/12/right-wing-biological-dread Right-Wing Biological Dread: The Subhumans are coming! The Subhumans are coming!] ''Reason,'' 12 Decembris.
* Bailey, Ronald. [[2003]]. [http://reason.com/archives/2003/10/01/enough-already Enough Already.] ''Reason,'' October.
* Bailey, Ronald. [[2004]]. [http://reason.com/archives/2004/08/25/transhumanism-the-most-dangero Transhumanism: the most dangerous idea?] ''Reason,'' 25 Augusti
* Bainbridge, William Sims. [[2005]]. [https://web.archive.org/web/20151107104342/http://jetpress.org/volume14/bainbridge.html The Transhuman Heresy.] ''Journal of Evolution and Technology'' 14(2):1-10.
* Barratt, Helen. [[2006]]. [https://web.archive.org/web/20120402084702/http://www.cmf.org.uk/publications/content.asp?context=article&amp;id=1717 Transhumanism.] ''Christian Medical Fellowship.
* Black, Edwin. [[2003]]. ''War Against the Weak: Eugenics and America's Campaign to Create a Master Race.'' Four Walls Eight Windows. ISBN 1-56858-258-7. 
* Blackford, Russell.[[2003]]. [https://web.archive.org/web/20060823035344/http://www.users.bigpond.com/russellblackford/brave_new_world.htm Who's afraid of the Brave New World?] 
* Blackford, Russell. [[2010]]. [https://web.archive.org/web/20110717185617/http://jetpress.org/v21/blackford.htm Editorial: Nietzsche and European Posthumanisms.] 
* Bordo, Susan. [[1993]]. ''Unbearable Weight: Feminism, Western Culture and the Body.'' University of California Press. ISBN 0-520-08883-2. OCLC 27069938.
* Bostrom, Nick. [[2002]]. ''Existential risks: analyzing human extinction scenarios.'' [http://www.nickbostrom.com/existential/risks.html Nickbostrom.com.]
* Bostrom, Nick. [[2005]]. A history of transhumanist thought. ''Journal of Evolution and Technology''. [http://www.nickbostrom.com/papers/history.pdf PDF.] 
* Buchanan, Allen, Dan W. Brock, Norman Daniels, et Daniel Wikler. [[2000]]. ''From Chance to Choice: Genetics and Justice.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-66977-4. OCLC 41211380.
* Campbell, Heidi, et Mark Alan Walker. [[2005]]. [http://www.jetpress.org/volume14/specialissueintro.html ''Religion and transhumanism: introducing a conversation.'']{{Nexus deficit|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Carvalko, Joseph. [[2012]]. ''The Techno-human Shell: A Jump in the Evolutionary Gap.'' Sunbury Press. ISBN 978-1-62006-165-7.
* Coenen, Christopher. [[2007]]. [https://web.archive.org/web/20110128151649/http://www.itas.fzk.de/deu/lit/epp/2007/coen07-pre01.pdf Utopian Aspects of the Debate on Converging Technologies.] In ''Assessing Societal Implications of Converging Technological Development,'' ed. Gerhard Banse et al., 141–172. Berolini: Edition Sigma. ISBN 978-3-89404-941-6. OCLC 198816396.
* Clarke, Arthur C. [[2000]]. ''Greetings, Carbon-Based Bipeds.'' Novi Eboraci: St. Martin's Griffin.
* Cole-Turner, Ronald. [[1993]]. ''The New Genesis: Theology and the Genetic Revolution.'' Westminster: John Knox Press. ISBN 0-664-25406-3. OCLC 26402489. 
* Cole-Turner, Ronald, ed. [[2011]]. ''Transhumanism and transcendence: Christian hope in an age of technological enhancement.'' Vasingtoniae: Georgetown University Press. ISBN 978-1-58901-780-1 (charta).
* Damour, Franck. [[2015]]. ''La tentation transhumaniste.'' Lutetiae: éditions Salvator. ISBN 978-2-7067-1211-1.
* Darnovsky, Marcy. [[2001]]. [http://www.geneticsandsociety.org/article.php?id=2809 ''Health and human rights leaders call for an international ban on species-altering procedures.'']
* Davis, Erik. [[1999]]. ''TechGnosis: Myth, Magic, and Mysticism in the Age of Information.'' Three Rivers Press. ISBN 0-609-80474-X. OCLC 42925424.
* Dvorsky, George. [[2008]]. [http://sentientdevelopments.blogspot.com/2008/03/postgenderism-beyond-gender-binary.html ''Postgenderism: Beyond the Gender Binary.'']
* Evans, Woody. [[2014]]. [https://web.archive.org/web/20151001081703/http://jetpress.org/v24/evans.htm ''If You See a Cyborg in the Road, Kill the Buddha: Against Transcendental Transhumanism.''] 
* Ettinger, Robert. [[1974]]. ''Man into Superman.'' Avon. ISBN 0-380-00047-4.
* Extropy Institute. [[2006]]. [http://www.extropy.org/future.htm ''Next Steps.''] 
* FM-2030. [[1973]]. ''UpWingers: A Futurist Manifesto.'' ISBN 0-381-98243-2. eBook: FW00007527. Novi Eboraci: John Day Co. OCLC 600299. 
* FM-2030. [[1989]]. ''Are You a Transhuman?: Monitoring and Stimulating Your Personal Rate of Growth in a Rapidly Changing World.'' Viking Adult. ISBN 0-446-38806-8. OCLC 18134470.
* Ford, Alyssa. [[2005]]. [http://www.utne.com/2005-05-01/humanity-the-remix.aspx Humanity: The Remix.] ''Utne Magazine'' Maio–Iunio.
* Fukuyama, Francis. [[2004]]. [http://www.foreignpolicy.com/articles/2004/09/01/transhumanism The world's most dangerous ideas: transhumanism.] ''Foreign Policy'' 144:42–43. 
* Garreau, Joel. [[2006]]. ''Radical Evolution: The Promise and Peril of Enhancing Our Minds, Our Bodies—and What It Means to Be Human.'' Broadway. ISBN 0-7679-1503-8. OCLC 68624303.
* Gelles, David. [[2009]]. [http://www.informationliberation.com/?id=26779 Technocrats Lust For Eternal Life Through &quot;Reengineering&quot; of Humanity.] ''Informationliberation,'' 21 Maii.
* Gelles, David. [[2009]]. ''Immortality 2.0: a silicon valley insider looks at California's Transhumanist movement.'' [https://web.archive.org/web/20120512223654/http://ce399eugenics.wordpress.com/2010/06/19/immortality-2-0-a-silicon-valley-insider-looks-at-californias-transhumanist-movement Archivum.] 
* Giesen, Klaus-Gerd. [[2004]]. [https://web.archive.org/web/20170722130848/http://www.omics-ethics.org/observatoire/cadrages/cadr2004/c_no16_04/c_no16_04_01.html Transhumanisme et génétique humaine.]
* Glenn, Linda MacDonald. [[2003]]. [https://web.archive.org/web/20170203142729/http://ieet.org/index.php/IEET/articles/glennjet2003/ Biotechnology at the margins of personhood: an evolving legal paradigm.] 
* Goldblatt, Michael. [[2002]]. DARPA’s programs in enhancing human performance. ''Managing Nano-Bio-Info-Cogno Innovations: Converging Technologies in Society,'' ed. Mihail C. Roco et William Sims Bainbridge, 339–340. Arlington Virginiae: Springer. ISBN 1-4020-4106-3. Citatus in Daniel McIntosh, &quot;Human, Transhuman, Posthuman: Implications of Evolution-by-design for Human Security,&quot; ''Journal of Human Security'' 4(3):4–20 (December 2008), ISSN 1835-3800. doi:10.3316/JHS0403004.
* Habermas, Jürgen. [[2004]]. ''The Future of Human Nature.'' Polity Press. ISBN 0-7456-2987-3. OCLC 49395577.
* Hansell, Gregory R., et William Grassie. [[2011]]. ''H±: transhumanism and its critics.'' Ed. Russell Blackford, Nick Bostrom, Jean-Pierre Dupuy, et al. Philadelphiae: Metanexus Institute. ISBN 978-1-4568-1566-0, ISBN 1-4568-1566-0, ISBN 978-1-4568-1565-3 (charta), ISBN 1-4568-1565-2 (charta).
* Harrison, Peter, et Joseph Wolyniak. [[2015]]. [http://nq.oxfordjournals.org/content/62/3/465.full The History of &quot;Transhumanism.&quot;] ''Notes and Queries'' 62:465-467. 
* Hayles, N. Katherine. [[1999]]. ''How We Became Posthuman: Virtual Bodies in Cybernetics, Literature, and Informatics.'' Sicagi: University Of Chicago Press. ISBN 0-226-32146-0. OCLC 186409073.
* Hook, Christopher. [[2004]]. Transhumanism and Posthumanism. ''Encyclopedia of Bioethics,'' ed. 3a, ed. Stephen G. Post, 2517–2520. Novi Eboraci: Macmillan. ISBN 0-02-865774-8. OCLC 52622160. [http://gale.cengage.com/pdf/samples/sp657748.pdf PDF.]
* Hughes, James. [[2002]]. ''The politics of transhumanism.'' [https://web.archive.org/web/20190812030521/http://www.changesurfer.com/Acad/TranshumPolitics.htm Textus.]
* Hughes, James. [[2002]]. Democratic Transhumanism 2.0.''
* Hughes, James. [[2004]]. ''Citizen Cyborg: Why Democratic Societies Must Respond to the Redesigned Human of the Future.'' Westview Press. ISBN 0-8133-4198-1. OCLC 56632213.
* Hughes, James. [[2004]]. [http://archives.betterhumans.com/Columns/Column/tabid/79/Column/222/Default.aspx Technologies of Self-perfection: What would the Buddha do with nanotechnology and psychopharmaceuticals?] [http://web.archive.org/web/20070510094442/http://archives.betterhumans.com/Columns/Column/tabid/79/Column/222/Default.aspx Archivum.]
* Hughes, James. [[2005]]. ''Report on the 2005 interests and beliefs survey of the members of the World Transhumanist Association.'' [https://web.archive.org/web/20060524181809/http://transhumanism.org/resources/survey2005.pdf PDF.] 
* Huxley, Julian. [[1957]]. ''Transhumanism.'' [https://web.archive.org/web/20160625132722/http://www.transhumanism.org/index.php/WTA/more/huxley Situs interretialis.]
* Kass, Leon. [[2001]]. Preventing a Brave New World: why we must ban human cloning now. ''The New Republic,'' 21 Maii.
* Kurzweil, Raymond. [[1993]]. ''The 10% Solution for a Healthy Life.'' Three Rivers Press.
* Kurzweil, Raymond. [[1999]]. ''The Age of Spiritual Machines.'' Viking Adult. ISBN 0-670-88217-8. OCLC 224295064.
* Kurzweil, Raymond. [[2004]]. ''Fantastic Voyage: Live Long Enough to Live Forever.'' Viking Adult. ISBN 1-57954-954-3. OCLC 56011093.
* Kurzweil, Raymond. [[2005]]. ''The Singularity Is Near: When Humans Transcend Biology.'' Viking Adult. ISBN 0-670-03384-7. OCLC 224517172.
* Layman, Dale. [[2002]]. ''Robowatch 2002: Mankind At The Brink.'' London Diplomatic Academy.&lt;!--http://www.robowatch.org/main2.html--&gt;
* Lee, Keekok. [[1999]]. ''The Natural and the Artefactual.'' Lexington Books. ISBN 0-7391-0061-0. OCLC 231842178.
* Lilley, Stephen. [[2013]]. ''Transhumanism and society: the social debate over human enhancement.'' Dordrecht et Novi Eboraci: Springer. ISBN 9789400749801, ISBN 9400749805.
* Lin, Zhongjie. [[2010]]. ''Kenzo Tange and the Metabolist Movement: Urban Utopias of Modern Japan.'' Routledge. ISBN 978-1-135-28198-4.
* Max. [[1992]]. ''Futurehype: The Tyranny of Prophecy.'' Plume. ISBN 0-452-26800-1. OCLC 236056666.
* McKibben, Bill. [[2003]]. ''Enough: Staying Human in an Engineered Age.'' Times Books. ISBN 0-8050-7096-6. OCLC 237794777. 
* Midgley, Mary. [[1992]]. ''Science as Salvation.'' Routledge. ISBN 0-415-06271-3. OCLC 181929611.
* Minsky, Marvin. [[1960]]. ''Steps toward artificial intelligence.'' [https://web.archive.org/web/20081231221932/http://web.media.mit.edu/~minsky/papers/steps.html Textus.]
* Mitchell, Ben C., et John F. Kilner. [[2003]]. ''Remaking Humans: The New Utopians Versus a Truly Human Future.'' [https://web.archive.org/web/20070928131439/http://www.cbhd.org/resources/biotech/mitchell_kilner_2003-08-29.htm The Center for Bioethics and Human Dignity.]
* Moravec, Hans. [[1998]]. [http://www.transhumanist.com/volume1/moravec.htm When will computer hardware match the human brain?] ''Journal of Evolution and Technology'' 1.
* More, Max. [[1990]]. Transhumanism: a futurist philosophy. [https://web.archive.org/web/20051029125153/http://www.maxmore.com/transhum.htm Textus.]
* More, Max, et Natasha Vita-More, eds. [[2013]]. ''The Transhumanist Reader: Classical and Contemporary Essays on the Science, Technology, and Philosophy of the Human Future.'' Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-118-33429-4.
* Moreno, Jonathan D. [[2006]]. ''Mind Wars: Brain Research and National Defense.'' Dana Press. ISBN 1-932594-16-7.
* Naam, Ramez. [[2005]]. ''More Than Human: Embracing the Promise of Biological Enhancement.'' Broadway Books. ISBN 0-7679-1843-6. OCLC 55878008. 
* Newitz, Annalee. [[2008]]. Can Futurism Escape the 1990s? [https://web.archive.org/web/20110721103812/http://io9.com/5067829/can-futurism-escape-the-1990s Blog.]
* Newman, Stuart A. [[2003]]. Averting the clone age: prospects and perils of human developmental manipulation. ''Journal of Contemporary Health Law and Policy'' 19:431. [https://web.archive.org/web/20081216215328/http://genetics.live.radicaldesigns.org/downloads/200303_jchlp_newman.pdf PDF.]
* O’Bryan, C. Jill. [[2005]]. ''Carnal Art: Orlan’s Refacing.'' University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-4322-9. OCLC 56755659.
* Otchet, Amy. [[1998]]. Jeremy Rifkin: fears of a brave new world. Colloquium. [https://web.archive.org/web/20050910013827/http://www.unesco.org/courier/1998_09/uk/dires/txt1.htm Transcriptio.]
* Pauls, David. [[2005]]. '' Transhumanism: 2000 Years in the Making.'' [https://web.archive.org/web/20061010102349/http://www.thecbc.org/redesigned/research_display.php?id=189 The Center for Bioethics and Culture Network.]
* Pellissier, Hank. [[2012]]. Do all Transhumanists Want Immortality? No? Why Not? ''Futurist'' 46(6):65ff.
* Peters, Ted. [[1997]]. ''Playing God?: Genetic Determinism and Human Freedom.'' Routledge. ISBN 0-415-91522-8. OCLC 35192269. 
* Platt, Charles. [[1995]]. Superhumanism. ''Wired'' 3(10). [http://www.wired.com/wired/archive/3.10/moravec.html Textus.]
* Raël. [[2002]]. ''Oui au clonage humain: La vie éternelle grâce à la science.'' Quebecor. ISBN 1-903571-05-7. OCLC 226022543.
* Ranisch, Robert, et Stefan Lorenz Sorgner, eds. [[2014]]. ''Post- and Transhumanism: An Introduction.'' Peter Lang. ISBN 978-3-631-60662-9.
* Rees, Martin. [[2003]]. ''Our Final Hour|Our Final Hour: A Scientist's Warning: How Terror, Error, and Environmental Disaster Threaten Humankind's Future In This Century—On Earth and Beyond.'' Basic Books. ISBN 0-465-06862-6. OCLC 51315429.
* Regis, Ed. [[1990]]. ''Great Mambo Chicken and the Transhuman Condition: Science Slightly Over the Edge.'' Perseus Books.
* Rifkin, Jeremy. [[1983]]. ''Algeny: A New Word—A New World.'' Viking Adult. ISBN 0-670-10885-5.
* Saletan, William. [[2006]]. Among the Transhumanists. ''Slate,'' 4 Iuni. [http://www.slate.com/articles/health_and_science/human_nature/2006/06/among_the_transhumanists.html Textus.]
* Sandberg, Anders. [[2000]]. [https://web.archive.org/web/20100504075743/http://www.aleph.se/Trans/Global/Uploading/ &quot;Uploading,] www.aleph.se 
* Sandberg, Anders. [[2001]]. [https://web.archive.org/web/20130309042622/http://www.aleph.se/Nada/Texts/MorphologicalFreedom.htm &quot; Morphological freedom -- why we not just want it, but ''need'' it,&quot;] www.aleph.se
* Sandberg, Anders, et Nick Boström. [[2008]]. ''Whole Brain Emulation: A Roadmap.'' [http://www.fhi.ox.ac.uk/Reports/2008-3.pdf PDF.] Technical Report 2008‐3. Future of Humanity Institute, Oxford University.
* Silver, Lee M. [[1998]]. ''Remaking Eden: Cloning and Beyond in a Brave New World.'' Harper Perennial. ISBN 0-380-79243-5. OCLC 40094564.
* Sirius, R. U., et Jay Cornell. [[2015]]. ''Transcendence: the disinformation encyclopedia of transhumanism and the singularity.'' Franciscopoli: Disinformation Books, impressio Red Wheel/Weiser, LLC. ISBN 978-1-938875-09-0 (charta), ISBN 1-938875-09-5 (charta).
* Smolensky, Kirsten Rabe. [[2006]]. &quot;Parental liability for germline genetic enhancement: to be or not to be?&quot; Contio publica, Stanford University. [https://web.archive.org/web/20170224070958/http://ieet.org/index.php/IEET/HETHR_bios/smolensky/ Textus.]
* Sorgner, Stefan Lorenz. [[2009]]. Nietzsche, the Overhuman, and Transhumanism.&lt;!-- http://jetpress.org/v20/sorgner.htm--&gt; ''JET'' 20(1):29–42.
* Sorgner, Stefan Lorenz. [[2012]]. [https://web.archive.org/web/20151223011333/http://ieet.org/index.php/IEET/more/pellissier20120423 Was Nietzsche a Transhumanist?] ''IEET News,'' 24 Aprilis.
* Stock, Gregory. [[2002]]. ''Redesigning Humans: Choosing our Genes, Changing our Future.'' Mariner Books. ISBN 0-618-34083-1. OCLC 51756081. 
* Tennison, Michael. [[2012]]. Moral transhumanism: the next step. ''Journal of Medical Philosophy'' 37(4):405–416.
* Thompson, Alan E. [[1979]]. ''Understanding futurology: an introduction to futures study.'' Newton Abbot Angliae et North Pomfret Montis Viridis: David &amp; Charles ISBN 0-7153-7761-2.
* Tipler, Frank J. [[1994]]. ''The Physics of Immortality.'' Doubleday. ISBN 0-19-282147-4. OCLC 16830384.
* Verdoux, Philippe. [[2009]]. ''Transhumanism, Progress and the Future.'' [url=https://web.archive.org/web/20150814015627/http://jetpress.org/v20/verdoux.htm JetPress.org.
* Walker, Mark Alan. [[2002]]. Prolegomena to any future philosophy. ''Journal of Evolution and Technology'' 10(1). ISSN 15410099.
* Winner, Langdon. [[2002]]. Are Humans Obsolete? ''The Hedgehog Review'' autumno. [https://web.archive.org/web/20080910161220/http://www.virginia.edu/iasc/HHR_Archives/Technology/4.3DWinner.pdf PDF.]&lt;!--http://web.archive.org/web/20080910161220/http://www.virginia.edu/iasc/HHR_Archives/Technology/4.3DWinner.pdf|archivedate=10 Septembris 2008|work=virginia.edu|format=PDF--&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Transhumanism|Transhumanismus}}

{{Technologia}}
{{Myrias|Technologia}}

[[Categoria:Ethica]]
[[Categoria:Futurologia]]
[[Categoria:Mens]]
[[Categoria:Philosophia technologiae]]
[[Categoria:Ideologia]]
[[Categoria:Technologia]]
[[Categoria:Transhumanismus|!]]</text>
      <sha1>olig7k8pn2ezlgdp1cvh9jehpxjrb9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Regio Sinuosa Franciscopolis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250852</id>
    <revision>
      <id>3990738</id>
      <parentid>3819758</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7139" sha1="g22mpyvjr7f61rb5rf3r08anekxzow7" xml:space="preserve">{{Movenda|Regio sinus Sancti Francisci}}{{Capsa urbis Vicidata}}
'''Regio Sinuosa Franciscopolis'''{{FD ref}} est [[regio]] frequentissima quae [[aestuarium|aestuaria]] [[Sinus Franciscopolis|Franciscopolis]] et [[Sinus Sancti Pauli|Sancti Pauli]] in [[California Septentrionalis|California Septentrionali]] circumdat, nonnullas amplectens [[urbs|urbes]] maiores et [[metropolis|regiones metropolitas]], inter quas sunt [[Franciscopolis]], [[Quercupolis]], et [[Iosephopolis (California)|Iosephopolis]], cum parvioribus regionibus urbanis et rusticis.&lt;ref name=&quot;bayareavision.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bayareavision.org/bayarea/index.html |title=San Francisco Bay Area Vision Project |publisher=Bayareavision.org}}.&lt;/ref&gt; Regioni sunt novem [[comitatus]]: [[Alameda Comitatus|Alameda]], [[Contra Costa Comitatus|Contra Costa]], [[Marin Comitatus|Marin]], [[Napa Comitatus|Napa]], [[Franciscopolis Comitatus|Franciscopolis]], [[San Mateo Comitatus|Sanctus Matthaeus]], [[Santa Clara Comitatus|Sancta Clara]], [[Solano Comitatus|Solano]], et [[Sonoma Comitatus|Sonoma]].&lt;ref name=&quot;bayareavision.org&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abag.ca.gov/ |title=The Association of Bay Area Governments |publisher=Abag.ca.gov |date=14 Aprilis 2011}}.&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Sf skyline from bay.JPG|thumb|left|Prospectus caeli [[Franciscopolis]] ex sinu.]]

Omnis regio, sedes incolarum fere 7.44 [[millio]]nes, multas [[urbs|urbes]], [[oppidum|oppida]], [[aeroportus]], et consociata [[vivarium|vivaria]] regionalia, civica, et [[saeptum nationale|nationalia]] continet, per [[via]]s, [[strata autocinetica|stratis autocineticis]], [[ferrivia|ferriviis]], [[pons|pontibus]], speciebus autocineticis, et ''[[commuter rail]]'' coniuncta. Composita regionis [[area (geometria)|area]] [[statistica]] est secunda a maxima in [[California]] (post [[area metropolita Angelopolis|Maiorem Angelopolim]]), quinta a maxima in [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]], et quadragensima tertia a maxima in [[tellus|orbe terrarum]].

[[Officina Administrationis et Pecuniae Rationis]] Civitatum Foederatarum definitione comitatuum novem Areae Sinus Franciscopolis non utitur, sed maiorem [[regio statistica coniuncta|regionem statisticam coniunctam]], duodecim comitatus amplectentem, designavit, [[Iosephopolis-Franciscopolis-Quercupolis, Regio Statistica Coniuncta|Iosephopolem-Franciscopolem-Quercupolem Regionem Statisticam Coniunctam]] appellatam, quae comitatus [[San Joaquin Comitatus|Sanctum Ioaquinum]], [[Santa Cruz Comitatus (California)|Sanctam Crucem]], et [[San Benito Comitatus|Sanctum Benitum]] addit, qui autem [[Sinus Franciscopolis|Sinum Franciscopolis]] non adiacent, sed cum comitatibus eum adiecantibus [[oeconomia|oeconomice]] coniunguntur.
[[Fasciculus:East Bay aerial twilight.jpg|thumb|left|Despectus in [[Berkeleia]]m Meridianam, [[Emeryville (California)|Emeryville]], [[Quercupolis|Quercupolim]], [[Alameda (California)|Alamedam]], et [[Pons Sinus Franciscopolis–Quercupolis|Pontem Sinuosum]] ex [[aeroplanum|aeroplano]].]]
[[Fasciculus:Lightmatter napa valley.jpg|thumb|[[Vallis Napensis]] [[vinum|vino]] notatur.]]
[[Fasciculus:Burrowing Owl Family in Antioch.jpg|thumb|Familia [[bubo]]num ex [[domus|domibus]] [[Antiochia (California)|Antiochiae]] in [[oppidum|oppido]] eiectorum.]]

Regio Sinuosa Franciscopolis secundum habet a maximo numero [[negotium|societatum negotii]] Fortune 500 in Civitatibus Foederatis, ac [[pulchritudo|pulchritudine]] [[natura]]li, [[civilitas|civilitate]] [[liberalismus hodiernus in Civitatibus Foederatis|liberali]], ''entrepreneurship,'' et [[demographica Californiae|diversitate]] bene notatur.&lt;ref name=&quot;US Census Bureau, household and per capita income during the 2000 Census in metro areas&quot;&gt;{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=d&amp;-context=dt&amp;-ds_name=DEC_2000_SF3_U&amp;-CONTEXT=dt&amp;-mt_name=DEC_2000_SF3_U_P053&amp;-mt_name=DEC_2000_SF3_U_P082&amp;-tree_id=403&amp;-redoLog=false&amp;-all_geo_types=N&amp;-geo_id=38000US7000&amp;-geo_id=38000US7040&amp;-geo_id=38000US7120&amp;-geo_id=38000US7160&amp;-geo_id=38000US7200&amp;-geo_id=38000US7240&amp;-geo_id=38000US7320&amp;-geo_id=38000US7362&amp;-geo_id=38000US7442&amp;-geo_id=38000US7460&amp;-search_results=01000US&amp;-_showChild=Y&amp;-format=&amp;-_lang=en&amp;-_toggle=|title=US Census Bureau, household and per capita income during the 2000 Census in metro areas}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SF Chronicle, most democratic voting bloc in the state, 2003&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/10/08/MN45195.DTL|title=SF Chronicle, most democratic voting bloc in the state, 2003|work=The San Francisco Chronicle|date=8 Octobris 2003}}.&lt;/ref&gt; Secundum [[Census Civitatum Foederatarum 2010|censum anni 2010]], regio est secunda a maxima graduatorum collegii densitate,&lt;ref&gt;http://www.nytimes.com/interactive/2012/05/31/us/education-in-metro-areas.html?_r=0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/06/01/cities-with-most-college_n_596792.html|title=San Francisco Tops List Of Cities With Most College Degrees (CHART)|work=The Huffington Post}}.&lt;/ref&gt; et supra medianum civitatis domum quaestu.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Fagan|first=Kevin|title=Bay Area income beats state, U.S., census shows|url=http://www.sfgate.com/bayarea/article/Bay-Area-income-beats-state-U-S-census-shows-2309174.php|work=SFGate|date=22 Septembris 2011}}.&lt;/ref&gt; 

== Comitatus ==
* [[Alameda Comitatus]] (737 sq. mi., aqua exclusa)
* [[Contra Costa Comitatus]] (720 sq. mi., aqua exclusa)
* [[Marin Comitatus]] (520 sq. mi., aqua exclusa)
* [[Napa Comitatus]] (754 sq. mi., aqua exclusa)
* [[Franciscopolis Comitatus]] (47 sq. mi., aqua exclusa)
* [[San Mateo Comitatus]] (449 sq. mi., aqua exclusa)
* [[Santa Clara Comitatus]] (1,291 sq. mi., aqua exclusa)
* [[Solano Comitatus]] (829 sq. mi., aqua exclusa)
* [[Sonoma Comitatus]] (1,576 sq. mi., aqua exclusa)

{{NexInt}}
* [[Ora Occidentalis Civitatum Foederatarum]]
[[Fasciculus:Colma-california-panoramic1w.jpg|thumb|750px|center|Despectus in [[Colma (California)|Colmam]], ex [[Mons Sancti Bruni]].]]
[[Fasciculus:SanFrancisco from TwinPeaks dusk MC.jpg|thumb|800px|center|[[Panorama]] Franciscopolis ex Twin Peaks.]]
[[Fasciculus:Panoramic Downtown San Jose.jpg|thumb|800px|center|[[Panorama]] mediae Iosephopolis.]]
[[Fasciculus:Glen Canyon Park Chert Outcrop.jpg|thumb|Pars [[Congregatio Franciscana|Congregationis Franciscanae]]&lt;!--F. Assemblage]]--&gt; (olim alveus maris), unum ex generibus terrae.]]
[[Fasciculus:Eq-prob.jpg|thumb|Probabilitates maiorum [[terraemotus|terraemotuum]] secundum fallitas&lt;!--Latina vulgaris--&gt; in Regione Sinuosa.]]
 
== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|San Francisco Bay Area|Regionem Sinuosam Franciscopolis}}
* ''[http://www.sfbaywildlife.info Wildlife of the San Francisco Bay Area]''
* [https://web.archive.org/web/20140712111846/http://www.nps.gov/history/nr/travel/wwIIbayarea/ &quot;World War II in the San Francisco Bay Area: A National Register of Historic Places Travel Itinerary,&quot;]

{{Coord|37|45|N|122|17|W|region:US-CA_dim:100km|display=title}}

[[Categoria:California]]
[[Categoria:Regio Sinuosa Franciscopolis|!]]</text>
      <sha1>g22mpyvjr7f61rb5rf3r08anekxzow7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Susanna Malcorra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251605</id>
    <revision>
      <id>3990890</id>
      <parentid>3771034</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T00:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2624" sha1="jzcyiondlyzch7eu29zhp74iitml2kl" xml:space="preserve">{{L}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
[[Fasciculus:Malcorra y Macri en Brasil 02.jpg|thumb|upright=1.5|Susanna Malcorra et [[Mauritius Macri]] in [[Brasilia]] mense Decembri 2015 picti]]
'''Susanna''', vulgo plene ''Susana Mabel'' '''Malcorra''' ([[Rosario]] in urbe nata die [[18 Novembris]] [[1954]]) est politica [[Argentina]]e et internationalis.

Susanna Malcorra alumna est [[Universitas Nationalis Rosariensis|universitatis nationalis in urbe natali]] ubi ingeniariae electricae studuit. Apud societates mercatorias operam dedit, deinde apud [[Nationes Unitae|Nationes Unitas]]. Ibi ab anno [[2004]] directrix adiuncta {{Creanda|en|World Food Programme|Programma Alimentarium Mundiale|Programmatis Alimentarii Mundialis}}, ab [[2008]] secretaria ab operibus Nationum Unitarum, ab [[2012]] praeses consilii privati iuxta secretarium generalem [[Ban Gi-mun]] meruit. A die [[10 Decembris]] [[2015]] ad [[12 Iunii]] [[2017]] fuit cancellaria seu ministra rerum externarum patriae, praeside [[Mauritius Macri|Mauritio Macri]].

== Bibliographia ==
* &quot;[https://web.archive.org/web/20151125051253/http://www.lanacion.com.ar/1848482-mauricio-macri-nombro-a-susana-malcorra-como-canciller Mauricio Macri nombró a Susana Malcorra como canciller]&quot; in ''La nación'' (24 Novembris 2015)
* Martín Bravo, &quot;[https://www.clarin.com/politica/sorpresiva-renuncia-malcorra-reemplaza-actual-embajador-francia_0_Hye3SE9ZZ.html Sorpresiva renuncia de Malcorra: la reemplaza el actual embajador en Francia]&quot; in ''Clarín'' (29 Maii 2017)
* Natasha Niebieskikwiat, &quot;[https://www.clarin.com/politica/luces-sombras-gestion-ingeniera-rosarina_0_r1cj-fqbZ.html Luces y sombras de la gestión de una ministra con agenda global]&quot; in ''Clarín'' (29 Maii 2017)

== Nexus externi ==
* [http://www.un.org/sg/management/senstaff_details.asp?smgID=157 De Susanna Malcorra] apud Nationes Unitas
* &quot;[https://web.archive.org/web/20160110115505/http://www.foxnews.com/world/2015/12/18/independent-panel-blasts-u-n-for-inaction-and-cover-up-in-sex-abuse-cases.html Independent panel blasts U.N. for inaction and cover-up in sex abuse cases] apud ''Fox News'' (18 Decembris 2015)
* &quot;[http://www.hispantv.com/newsdetail/Argentina/199042/macorra-abusos-sexuales-cascos-azules Canciller argentina, acusada de tapar pederastia de cascos azules] apud ''HispanTV'' (29 Decembris 2015)

{{Consilium Argentinense Macri}}
{{Cancellarii Argentinenses}}

{{DEFAULTSORT:Malcorra, Susanna}}

[[Categoria:Nati 1954]]
[[Categoria:Homines vivi]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Nationalis Rosariensis]]
[[Categoria:Politici Argentinae]]
[[Categoria:Politici internationales]]</text>
      <sha1>jzcyiondlyzch7eu29zhp74iitml2kl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sepulcretum Yanghai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253716</id>
    <revision>
      <id>3990851</id>
      <parentid>3420322</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3104" sha1="reu2qlcrdhver4zrtz1dt6picmatcjx" xml:space="preserve">{{charta locatrix 
|Xinjiang physicalis
|label=Sepulcretum&lt;br /&gt;Yanghai
|lat_deg =42 |lat_min =46
|lon_deg = 89 | lon_min = 36 &lt;!-- situs municipii Tuyugou ex zh:wiki --&gt;
|position=right
| mark = Brown pog.svg
|background = 
|width=350
|float=right
|caption= Situs sepulcreti ''Yanghai'' in [[Xinjiang]]
}}
'''Sepulcretum Yanghai''', Sinice 洋海墓群 ''Yanghai muqun'', coemeterium nationis {{Creanda|en|Gushi culture|Gushi}}, est locus archaeologicus iuxta oppidum Yanghaixia municipii {{Creanda|zh|吐峪沟乡|Tuyugou}} in provincia autonoma [[Xinjiang]] [[Serica]]e, haud longe distans ab emporio [[Turpan]]. Ibi iuxta ossa viri cuiusdam qui [[samanaeus|samanaeum]] fuisse censetur, anno circiter 500 a.C.n. mortui, repertus est calathus in qua folia, caules, fructus contusi ''[[Cannabis sativa]]e'' depositi erant; ibi etiam fructus ''[[Capparis spinosa]]e'' reperti sunt. In sepultura alia sarmenta ''[[Vitis vinifera]]e'' inventa sunt omnis huius regionis antiquissima.

== Bibliographia ==
* &quot;Excavation on the Yanghai cemetery in Shanshan (Pian) country, Xinjiang&quot; in ''Acta Archaeologica Sinica'' (2011) no. 1 pp. 99–150
* Hong-En Jiang et al., &quot;A new insight into Cannabis sativa (Cannabaceae) utilization from 2500-year-old Yanghai Tombs, Xinjiang, China&quot; in ''Journal of Ethnopharmacology'' vol. 108 (2006) pp. 414–422
* Hong-En Jiang et al., &quot;Evidence for early viticulture in China: proof of a grapevine (Vitis vinifera L., Vitaceae) in the Yanghai Tombs, Xinjiang&quot; in ''Journal of Archaeological Science'' vol. 36 (2009) pp. 1458–1465
* Ethan B. Russo et al., &quot;Phytochemical and genetic analyses of ancient cannabis from Central Asia&quot; in ''Journal of Experimental Botany'' vol. 59 (2008) pp. 4171–4182
* M. Zhao, H. Jiang, C. J. Grassa, &quot;[https://www.researchgate.net/publication/327969947_Archaeobotanical_studies_of_the_Yanghai_cemetery_in_Turpan_Xinjiang_China Archaeobotanical studies of the Yanghai cemetery in Turpan, Xinjiang, China]&quot; in ''Archaeological and Anthropological Sciences'' vol. 11 (2018) pp. 1143–1153

{{NexInt}}
* [[Mohuchahangoukou]]
* [[Sepulcretum Jirzankal]] 

== Nexus externi ==
{{Coord|42|45|57|N|89|36|8|E|display=title}} &lt;!-- situs municipii Tuyugou ex zh:wiki --&gt;
* &quot;[http://en.people.cn/200404/07/eng20040407_139743.shtml Oldest grapevine discovered in Turpan]&quot; (7 Aprilis 2004) apud people.cn
* &quot;[https://web.archive.org/web/20170102063107/http://news.xinhuanet.com/english/2004-06/06/content_1510399.htm Blast blower some 2,500 years old discovered in Xinjiang]&quot; (6 Iunii 2004) apud ''China View''
* &quot;[http://www.tokeofthetown.com/2011/04/worth_repeating_cannabis_found_in_ancient_shamans.php Cannabis Found In Ancient Shaman's Tomb]&quot; apud ''Toke of the Town''
* K. Kris Hirst, &quot;[https://www.thoughtco.com/xinjiang-qanat-system-of-turpan-oasis-169399 The Xinjiang Qanat System of the Turpan Oasis]&quot; apud ''ThoughtCo''

[[Categoria:Loci archaeologici Sericae]]
[[Categoria:Xinjiang]]
[[Categoria:Coemeteria]]
[[Categoria:Archaeologia vini]]
[[Categoria:Archaeologia medicamentorum]]
[[Categoria:Doctrina samanaeorum]]
[[Categoria:Cannabis]]</text>
      <sha1>reu2qlcrdhver4zrtz1dt6picmatcjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isala Hollandica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254302</id>
    <revision>
      <id>3990846</id>
      <parentid>3719846</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Res geographicae Nederlandiae]]</comment>
      <origin>3990846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2164" sha1="4gyrlqyk01z07pbkwumf4jzd4xge3ax" xml:space="preserve">{{videhom|Isala}}

'''Isala Hollandica'''{{FD ref}} ([[Batavice]] 'Hollandse IJssel') est [[flumen]] [[Nederlandia|Nederlandicum]] in [[provincia|provinciis]] [[Traiectum ad Rhenum (provincia)|Traiecto ad Rhenum]] et [[Hollandia Australis|Hollandia Australi]] situm.
[[Fasciculus:Location Hollandse IJssel.PNG|thumb|Collocatio Isalae.]]
[[Fasciculus:Yselstein 1649 Blaeu 1 van 4.jpg|thumb|Rupes Isalae anno 1649 pictus a [[Ioannes Blaeu|Ioanne Blaeu]].]]
[[Fasciculus:Stormvloedkering Hollandse IJssel.jpg|thumb|Moles Isalae Hollandicae contra inundationem tempestate maris.]]

== Geographia ==
Flumen [[Longitudo|longitudinis]] 46 [[chiliometrum|chiliometrorum]] a [[Nieuwegein]] ad [[vicus|vicum]] [[Rupes Isalae]] cum [[castellum|castello]] [[medium aevum|mediaevale]] fluit et adversus urbes [[Guda]]m et [[Krimpen ad Isalam]] [[regio]]nem ad orientem [[Roterodamum|Roterodami]] ubi in flumen [[Mosa|Masam Novam]] partem [[Rhenus|Rheni]] influit.

Tributarii Isalae Hollandicae sunt Isala curvata, Linschoten longus, Vlist, et Gouwe.

== Historia ==
Isala Hollandica ramum fluminis [[Lecca]]e usque ad [[Medium Aevum]] formabat. [[Floris (comes)|Floris]] V [[comes Nederlandiae]] anno [[1285]] [[moles (agger)|molem]] apud Rhenum construere curavit et sic Isalam flumen separatum fecit.

In Isala anno [[1958]] prima [[moles contra inundationem tempestate maris]] magnorum [[Opera Aestuarii|Operum Aestuarii Rheni]] constructa est.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160207004219/http://www.deltawerken.com/Deutsch/556 Situs proprius Operis aedificati Aestuario Rheni.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jan van Evert, Larry Iburg: ''Deltawerken''. Arnhem 2014. ISBN 9789086601745.&lt;/ref&gt;

== Navigatio ==
Apud Gudam [[Cataracta|exclusis]] viae [[navigatio]]nis inter flumina altitudinis variae iunguntur.

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Nexus externus ==
* [http://www.rijkswaterstaat.nl/water/vaarwegenoverzicht/hollandsche-ijssel.aspx De flumine apud Rectionem fluminum regalium Nederlandiae]

[[Categoria:Flumina Nederlandiae]]
[[Categoria:Rhenus]]
[[Categoria:Roterodamum]]
[[Categoria:Systema Rheni fluvii]]
[[Categoria:Systema Mosae fluminis]]</text>
      <sha1>4gyrlqyk01z07pbkwumf4jzd4xge3ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opera Aestuarii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255161</id>
    <revision>
      <id>3990841</id>
      <parentid>3799383</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2616" sha1="j0ajaxqfr13ytckw2i3euysbwkqjimm" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Karte der Bauwerke des Deltaprojekts.png|thumb|Aedificia defensionis Nederlandiae contra inundationes martitimas.]]
[[Fasciculus:Oosterscheldekering-pohled.jpg|thumb|Opus ''Oosterscheldekering'' apud marem.]]
[[Fasciculus:Schaalmodel Maeslantkering.jpg|thumb|Exemplar cataractae ''Maeslantkering'' contra inundationes maris.]]
[[Fasciculus:Haringvlietdam-01.jpg|thumb|Moles ''Haringvlietdam''.]]
'''Opera Aestuarii''' ([[Batavice]] ''Deltawerken'') sunt constructiones defensionis contra inundationes maris ad [[aestuarium|aestuaria]] et [[delta Rheni et Mosae|delta fluminum Rheni et Mosae\\ in [[Nederlandia]].

== Historia ==
Post inundationem terribilem anno [[1953]] actam&lt;ref&gt;Kees Slager: ''Over de watersnood 1 februari 1953, een reconstructie van gebeurtenissen en beslissingen door diverse instanties''. [[Goes]] 1992. ISBN 90-450-0815-7.&lt;/ref&gt; civitas Nederlandia commissionem defensionis riparum instituit. Anno [[1958]] constructio systematis [[Moles (agger)|aggerum]] coepit.

Maxima [[opera publica]] litorum [[Mare Germanicum|Maris Germanici]] sunt.

== Index aedificiorum ==
* Stormvloedkering Hollandse IJssel, [[Isala Hollandica]], moles mobilis, 1958 constructa
* Zandkreekdam, moles, 1960
* Veerse Gatdam, moles, 1961
* Grevelingendam, moles, 1965
* Volkerakdam, moles, 1969
* Haringvlietdam, moles, 1971
* Brouwersdam, moles mobilis, 1971
* Markiezaatskade, moles, 1983
* Oosterscheldekering, moles mobilis, 1986
* Oesterdam, moles, 1997
* Philipsdam, moles, 1997
* Bathse spuisluis, 1987
* Maeslantkering, cataracta, 1997
* Hartelkering, moles mobilis, 1997

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* Martin Stieghorst: ''Küstenschutz an den Rheinmündugen''. In: Jochen Rahe, Martin Stieghorst, Urs Weber (ed.): ''Handbuch Rhein''. [[Darmstadium|Darmstadio]] 2001, p. 190ss.
* Marie-Louise ten Horn-van Nispen, Harry Lintsen, A.J. Vreenendaal: ''Nederlandse ingenieurs en hun kunstwerken. Tweehondert jaar civiele techniek''. [[Haga]]e 1994. ISBN 9060118863.
* Jan van Evert, Larry Iburg: ''Deltawerken''. Arnhem 2014. ISBN 9789086601745.
* A. Boermans, herman Hoeneveld: ''Tussen land en water. Het wisselende beeld van de Deltawerken''. [[Amstelodamum|Amstelodami]] 1984. ISBN 9029097043.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Delta Works|Opera Aestuarii}}
* [https://web.archive.org/web/20160207004219/http://www.deltawerken.com/Deutsch/556 Situs publicus operum aestuarii Nederlandiae.]

[[Categoria:Ingeniaria civilis]]
[[Categoria:Mare Germanicum]]
[[Categoria:Moles]]
[[Categoria:Rhenus]]
[[Categoria:Opera terrestria Nederlandiae]]</text>
      <sha1>j0ajaxqfr13ytckw2i3euysbwkqjimm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990842</id>
      <parentid>3990841</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2616" sha1="0bmwd2zj3pi7qe03wrtooa4qvncyp0s" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Karte der Bauwerke des Deltaprojekts.png|thumb|Aedificia defensionis Nederlandiae contra inundationes martitimas.]]
[[Fasciculus:Oosterscheldekering-pohled.jpg|thumb|Opus ''Oosterscheldekering'' apud marem.]]
[[Fasciculus:Schaalmodel Maeslantkering.jpg|thumb|Exemplar cataractae ''Maeslantkering'' contra inundationes maris.]]
[[Fasciculus:Haringvlietdam-01.jpg|thumb|Moles ''Haringvlietdam''.]]
'''Opera Aestuarii''' ([[Batavice]] ''Deltawerken'') sunt constructiones defensionis contra inundationes maris ad [[aestuarium|aestuaria]] et [[delta Rheni et Mosae|delta fluminum Rheni et Mosae]] in [[Nederlandia]].

== Historia ==
Post inundationem terribilem anno [[1953]] actam&lt;ref&gt;Kees Slager: ''Over de watersnood 1 februari 1953, een reconstructie van gebeurtenissen en beslissingen door diverse instanties''. [[Goes]] 1992. ISBN 90-450-0815-7.&lt;/ref&gt; civitas Nederlandia commissionem defensionis riparum instituit. Anno [[1958]] constructio systematis [[Moles (agger)|aggerum]] coepit.

Maxima [[opera publica]] litorum [[Mare Germanicum|Maris Germanici]] sunt.

== Index aedificiorum ==
* Stormvloedkering Hollandse IJssel, [[Isala Hollandica]], moles mobilis, 1958 constructa
* Zandkreekdam, moles, 1960
* Veerse Gatdam, moles, 1961
* Grevelingendam, moles, 1965
* Volkerakdam, moles, 1969
* Haringvlietdam, moles, 1971
* Brouwersdam, moles mobilis, 1971
* Markiezaatskade, moles, 1983
* Oosterscheldekering, moles mobilis, 1986
* Oesterdam, moles, 1997
* Philipsdam, moles, 1997
* Bathse spuisluis, 1987
* Maeslantkering, cataracta, 1997
* Hartelkering, moles mobilis, 1997

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* Martin Stieghorst: ''Küstenschutz an den Rheinmündugen''. In: Jochen Rahe, Martin Stieghorst, Urs Weber (ed.): ''Handbuch Rhein''. [[Darmstadium|Darmstadio]] 2001, p. 190ss.
* Marie-Louise ten Horn-van Nispen, Harry Lintsen, A.J. Vreenendaal: ''Nederlandse ingenieurs en hun kunstwerken. Tweehondert jaar civiele techniek''. [[Haga]]e 1994. ISBN 9060118863.
* Jan van Evert, Larry Iburg: ''Deltawerken''. Arnhem 2014. ISBN 9789086601745.
* A. Boermans, herman Hoeneveld: ''Tussen land en water. Het wisselende beeld van de Deltawerken''. [[Amstelodamum|Amstelodami]] 1984. ISBN 9029097043.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Delta Works|Opera Aestuarii}}
* [https://web.archive.org/web/20160207004219/http://www.deltawerken.com/Deutsch/556 Situs publicus operum aestuarii Nederlandiae.]

[[Categoria:Ingeniaria civilis]]
[[Categoria:Mare Germanicum]]
[[Categoria:Moles]]
[[Categoria:Rhenus]]
[[Categoria:Opera terrestria Nederlandiae]]</text>
      <sha1>0bmwd2zj3pi7qe03wrtooa4qvncyp0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990870</id>
      <parentid>3990842</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2615" sha1="88b6p1kb018zikm3lyp67hqbhdj0fvz" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Karte der Bauwerke des Deltaprojekts.png|thumb|Aedificia defensionis Nederlandiae contra inundationes martitimas.]]
[[Fasciculus:Oosterscheldekering-pohled.jpg|thumb|Opus ''Oosterscheldekering'' apud mare.]]
[[Fasciculus:Schaalmodel Maeslantkering.jpg|thumb|Exemplar cataractae ''Maeslantkering'' contra inundationes maris.]]
[[Fasciculus:Haringvlietdam-01.jpg|thumb|Moles ''Haringvlietdam''.]]
'''Opera Aestuarii''' ([[Batavice]] ''Deltawerken'') sunt constructiones defensionis contra inundationes maris ad [[aestuarium|aestuaria]] et [[delta Rheni et Mosae|delta fluminum Rheni et Mosae]] in [[Nederlandia]].

== Historia ==
Post inundationem terribilem anno [[1953]] actam&lt;ref&gt;Kees Slager: ''Over de watersnood 1 februari 1953, een reconstructie van gebeurtenissen en beslissingen door diverse instanties''. [[Goes]] 1992. ISBN 90-450-0815-7.&lt;/ref&gt; civitas Nederlandia commissionem defensionis riparum instituit. Anno [[1958]] constructio systematis [[Moles (agger)|aggerum]] coepit.

Maxima [[opera publica]] litorum [[Mare Germanicum|Maris Germanici]] sunt.

== Index aedificiorum ==
* Stormvloedkering Hollandse IJssel, [[Isala Hollandica]], moles mobilis, 1958 constructa
* Zandkreekdam, moles, 1960
* Veerse Gatdam, moles, 1961
* Grevelingendam, moles, 1965
* Volkerakdam, moles, 1969
* Haringvlietdam, moles, 1971
* Brouwersdam, moles mobilis, 1971
* Markiezaatskade, moles, 1983
* Oosterscheldekering, moles mobilis, 1986
* Oesterdam, moles, 1997
* Philipsdam, moles, 1997
* Bathse spuisluis, 1987
* Maeslantkering, cataracta, 1997
* Hartelkering, moles mobilis, 1997

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* Martin Stieghorst: ''Küstenschutz an den Rheinmündugen''. In: Jochen Rahe, Martin Stieghorst, Urs Weber (ed.): ''Handbuch Rhein''. [[Darmstadium|Darmstadio]] 2001, p. 190ss.
* Marie-Louise ten Horn-van Nispen, Harry Lintsen, A.J. Vreenendaal: ''Nederlandse ingenieurs en hun kunstwerken. Tweehondert jaar civiele techniek''. [[Haga]]e 1994. ISBN 9060118863.
* Jan van Evert, Larry Iburg: ''Deltawerken''. Arnhem 2014. ISBN 9789086601745.
* A. Boermans, herman Hoeneveld: ''Tussen land en water. Het wisselende beeld van de Deltawerken''. [[Amstelodamum|Amstelodami]] 1984. ISBN 9029097043.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Delta Works|Opera Aestuarii}}
* [https://web.archive.org/web/20160207004219/http://www.deltawerken.com/Deutsch/556 Situs publicus operum aestuarii Nederlandiae.]

[[Categoria:Ingeniaria civilis]]
[[Categoria:Mare Germanicum]]
[[Categoria:Moles]]
[[Categoria:Rhenus]]
[[Categoria:Opera terrestria Nederlandiae]]</text>
      <sha1>88b6p1kb018zikm3lyp67hqbhdj0fvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Brokaw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258587</id>
    <revision>
      <id>3990910</id>
      <parentid>3820291</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T02:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5911" sha1="867x4v7r2ddqfw1l6r52b41x26tlv12" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Tom Brokaw 2014 (cropped).jpg|thumb|Brokaw in caerimoniis [[Praemium Peabodiense|praemiorum Peabodiensium]] anno [[2014]] tributorum.]]
[[Fasciculus:Brokaw-gavinspoint.jpg|thumb|Brokaw (laeva) hospitem vicies millesimam [[Moles Puncti Gavins|Molis Puncti Gavins]] anno [[1958]] salutat; Brokaw hic itineris dux erat.]]
[[Fasciculus:BrokawLomaPrietaNakataA.jpg|thumb|Brokaw emissionem vivam post [[terraemotus Loma Prieta 1989|terraemotum Loma Prieta 1989]] praeparat.]]
[[Fasciculus:Vladimir Putin with Tom Brokaw-1.jpg|thumb|Brokaw et [[Vladimirus Putin]] ante colloquium interrogatorium die [[2 Iunii]] [[2000]].]]
[[Fasciculus:Tom Brokaw at Book Signing 2007.JPG|thumb|Brokaw [[liber|librum]] [[Seattlum|Seattli]] anno [[2007]] [[subscriptio|subscribit]].]]
'''Thomas John''' &quot;'''Tom'''&quot; '''Brokaw''' ([[IPA]] |ˈbroʊkɔː|; natus [[Webster (Dacota Meridiana)|Webster]] [[Dacota Meridiana|Dacotae Meridianae]] die [[6 Februarii]] [[1940]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.biography.com/people/tom-brokaw-9227130|title=Tom Brokaw Biography: News Anchor, Journalist (1940–)|publisher=Biography.com ([[A&amp;E Networks]])}}.&lt;/ref&gt; est [[diurnariorum ars|diurnarius]] [[televisio|televisificus]] et [[auctor]] [[Civitates Foederatae|Americanus]], qui ancora et editor administrativus ''[[NBC Nightly News]]'' ab anno [[1982]] ad [[2004]] innotuit.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Tom Brokaw Reflects On Cancer, 'Nightly News' And His 'Lucky Life'|url = http://www.npr.org/2015/05/13/406387998/tom-brokaw-reflects-on-cancer-nightly-news-and-his-lucky-life|website = NPR.org|first = Tom|last = Brokaw}}.&lt;/ref&gt; Alumnus est universitatum [[Universitas Iovensis|Iovensis]] (unde sine lauris abiit) et [[Universitas Dacotae Meridianae|Dacotae Meridianae]]. [[Scriptor]] est ''[[The Greatest Generation]]'' (1998) et aliorum [[liber|librorum]], multaque [[praemium|praemia]] et [[honor]]es accepit. Solus homo est qui omnium trium programmatum maiorum societatis [[NBC News]] hospitem egit: ''The Today Show,'' ''NBC Nightly News,'' et, breviter, ''Meet the Press.'' Nunc partes agit nuntiorum annuntiatoris pro NBC News, [[pellicula documentaria|pelliculasque documentarias]] pro aliis [[mercatus|mercatibus]] producit.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = John Glenn College of Public Affairs {{!}} Tom Brokaw|url = http://glenn.osu.edu/brokaw/|website = glenn.osu.edu}}.&lt;/ref&gt;

Cum [[Petrus Jennings|Petro Jennings]] societatis [[ABC News]] et [[Daniel Rather|Daniele Rather]] societatis [[CBS News]], Brokaw fuit unus ex &quot;Magnis Tribus&quot; [[ancora nuntiorum|ancoris nuntiorum]] in Civitatibus Foederatis [[decennium|annis]] [[decennium 199|1980]], [[decennium 200|1990]] et [[decennium 201|2000]] primos. Hi triumviri plus viginti annos principalia programmata nuntiorum de [[nox|nocte]] eorum operum reticulatorum duxerunt, atque omnes intra unum annum eorum rationes una coeperunt unaque in otium venerunt.&lt;ref&gt;David Hinckley, [http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/anchors-bring-new-era-network-stability-article-1.1922051 &quot;Network anchors Brian Williams, Scott Pelley and David Muir could bolster evening news stability,&quot;] ''New York Daily News,'' 21 Ianuarii 2016.&lt;/ref&gt;

==Opera: libri==
*[[1998]]. ''The Greatest Generation.'' ISBN 0375502025. ISBN 0385334621 (carta).
*[[1999]]. ''The Greatest Generation Speaks.'' ISBN 0375503943. ISBN 0385335385 (carta).
*[[2001]]. ''An Album of Memories.'' ISBN 0375505814. ISBN 0375760415 (carta).
*[[2002]]. ''A Long Way from Home: Growing Up in the American Heartland.'' ISBN 0375507639. ISBN 0375759352 (carta).
*[[2006]]. ''Galen Rowell: A Retrospective.'' ISBN 1578051150. Praefatio Tom Brokaw.
*[[2007]]. ''Boom!: Voices of the Sixties Personal Reflections on the '60s and Today.'' ISBN 1400064570.
*[[2011]]. ''The Time of Our Lives: A Conversation About America'' ISBN 9781400064588.
*[[2015]]. ''A Lucky Life Interrupted: A Memoir of Hope.'' ISBN 9781400069699. ISBN 9780804195003 (carta).
 
==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Nexus extrni==
{{CommuniaCat|Tom Brokaw|Thomam Brokaw}}
*{{C-SPAN|tombrokaw}}
*[https://web.archive.org/web/20040421042551/http://www.msnbc.msn.com/id/4364148/ Biographia.] NBC News.
*[https://web.archive.org/web/20130923024756/http://www.museum.tv/archives/etv/B/htmlB/brokawtom/brokawtom.htm Biographia.] Museum of Broadcast Communications.
**[https://web.archive.org/web/20120128150420/http://www.booknotes.org/Watch/121264-1/Tom+Brokaw.aspx Colloquium interrogatorium de ''The Greatest Generation.''] ''Booknotes,'' 7 Martii 1999.
**[http://www.c-spanvideo.org/program/305406-1 Colloquium interrogatorium.] ''In Depth,'' 6 Maii 2012.
*{{IMDb name|0111232}}
*{{Charlie Rose view|236}} 
*[https://web.archive.org/web/20081204022702/http://cetl.edtech.csulb.edu/tgg/ ''Greatest Generation.''] Ebook interretialis, a Tom Brokaw clare lectum.
*{{NYTtopic|people/b/tom_brokaw}}
*{{Worldcat id|lccn-n80-71044}}
*[http://www.youtube.com/jsDVzNOeu48 Oratio admissionis ad gradum academicum in Universitate Stanfordiensi (pellicula).]
*Streeter, Perry. [[2010]]. [http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~streeter/brokaw-bragaw.pdf Long-Overdue Brokaw/Bragaw Additions &amp; Corrections: The European Origins of Bourgon&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Broucard and Catherine le Fevre.] Ex ''New Netherland Connections'' 15(4).
*[https://web.archive.org/web/20081205020313/http://news-service.stanford.edu/news/2006/june21/broktext-062106.html Textus transscriptus.]

{{Myrias|Homines}}

{{DEFAULTSORT:Brokaw, Thomas}}
[[Categoria:Homines vivi]]
[[Categoria:Nati 1940]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Iovensis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Dacotae Meridianae]]
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Autobiographi Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Diurnarii Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Incolae Californiae]]
[[Categoria:Incolae Dacotae Meridionalis]]
[[Categoria:Scriptores Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Televisio]]</text>
      <sha1>867x4v7r2ddqfw1l6r52b41x26tlv12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Robertus Fisk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258588</id>
    <revision>
      <id>3990764</id>
      <parentid>3575019</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3276" sha1="7s1yhqqveu6e3tuhgmoqrcbz3lf2rf8" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Robert Fisk, Christchurch, 2008.jpg|thumb|Robertus Fisk anno 2008.]]
[[Fasciculus:Robert Fisk at Al Jazeera Forum 2010.jpg|thumb|Robertus Fisk in Foro [[Al Jazeera]] anno [[2010]].]]
'''Robertus Fisk''' (natus [[Maidstone]] [[Cantia]]e die [[12 Iulii]] [[1946]]; mortuus die [[30 Octobris]] [[2020]]) fuit [[scriptor]] et [[diurnariorum ars|diurnarius]] [[Anglia|Anglicus]], qui relationum [[scriptor]] ex [[Medius Oriens|Medio Oriente]] pro variis mediis interdum ex [[1976]] est, et ex [[1989]] pro ''[[The Independent]],'' plerumque [[Berytus|Beryti]] [[habitatio|habitans]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121111222627/http://www.independent.co.uk/biography/robert-fisk &quot;Robert Fisk Biography,&quot;] ''Independent,'' (Londinii).&lt;/ref&gt; Plura [[praemium|praemia]] [[Britannia|Britannica]] et internationalia quam ullus relationum scriptor accepit, septiesque [[Diurnarius Internationalis Britannicus Anni]] electus est. Nonnullos [[liber|libros]] edidit, nonnullasque pugnas et [[bellum|bella]] renuntiavit. Ipse, [[Lingua Arabica|Arabice]] loquens,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fass.kingston.ac.uk/activities/item.php?updatenum=466 |title=Listen to the Robert Fisk lecture – Activities – Faculty of Arts and Social Sciences – Kingston University London |publisher=Fass.kingston.ac.uk}}.&lt;/ref&gt; est unus ex paucis diurnariis qui colloquium interrogativum cum [[Osama bin Laden]] habuit, quod ter fecit inter [[1993]] et [[1997]].&lt;ref&gt;Fisk 2007:1–39.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;New Zealand Press Association, &quot;Honoured War Reporter Sides with Victims of Conflict,&quot; 4 Novembris 2005.&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Bibliographia ==
* Fisk, Robert. [[2007]]. ''The Great War for Civilisation: The Conquest of the Middle East.'' Novi Eboraci: Vintage Books. ISBN 978-1-4000-7517-1.

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Robert Fisk}}
* Fisk, Robert. [[2010]] [http://english.aljazeera.net/focus/2010/05/201052574726865274.html Journalism and 'the words of power': The relationship between power and the media is about semantics, says Robert Fisk.] ''Aljazeera,'' 25 Maii.
* Fisk, Robert. [http://www.independent.co.uk/author/robert-fisk Archivum commentariorum.] ''The Independent.''
* Fisk, Robert. [https://zcomm.org/author/robertfisk/ Archivum commentariorum.] ''ZNet.''
* {{Worldcat id|lccn-n83-71178}}

{{Myrias|Homines}}

{{DEFAULTSORT:Fisk, Robertus}}
[[Categoria:Nati 1946]]
[[Categoria:Mortui 2020]]
[[Categoria:Alumni Collegii Trinitatis iuxta Dublinum]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Lancastrensis]]&lt;!--?Latine--&gt;
[[Categoria:Auctores Anglici]]
[[Categoria:Bellum contra terrorem]]
[[Categoria:Diurnarii Britanniae]]
[[Categoria:Scriptores Angliae]]&lt;!--
[[Category:British people of the Iraq War]]
[[Category:British reporters and correspondents]]
[[Category:British war correspondents]]
[[Category:English expatriates in Lebanon]]
[[Category:Irish Independent people]]
[[Category:Jacob's Award winners]]
[[Category:People educated at Sutton Valence School]]
[[Category:People from Maidstone]]
[[Category:The Independent people]]
[[Category:The Times people]]
[[Category:War correspondents of the Iraq War]]
[[Category:War correspondents of the War in Afghanistan (2001–present)]]
[[Category:Writers on the Middle East]]--&gt;</text>
      <sha1>7s1yhqqveu6e3tuhgmoqrcbz3lf2rf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Terra reservata Indiana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261933</id>
    <revision>
      <id>3990904</id>
      <parentid>3965908</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8563" sha1="q2ivylbkn300ow61vt535jj7lpkk9po" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Bia-map-indian-reservations-usa.png|thumb|350px|Terrae reservatae in Civitatibus Foederatis.]]
[[Fasciculus:New-mexico-rez.jpg|thumb|Plurimae terrae reservatae, sicut [[Terra Reservata Indorum Laguna|terra reservata Indorum Laguna]] in [[Novum Mexicum|Novo Mexico]] (hic anno [[1943]] picta), in [[Civitates Foederatae Occidentales|Civitatibus Foederatis Occidentalibus]] sunt, saepe in [[regio]]nibus [[animal]]ibus alendis idoneis plus quam [[agricultura]]e.]]
[[Fasciculus:Wagon loaded with squash - NARA - 285663.jpg|thumb|Carrus [[cucurbita|cucurbitis]] inoneratus, [[Terra Reservata Indorum Rosebud]], circa [[1936]].]]
[[Fasciculus:SPRING ROUNDUP OF PAIUTE-OWNED CATTLE BEGINS AT SUTCLIFFE PYRAMID LAKE INDIAN RESERVATION. CORALLING AND BRANDING IS... - NARA - 553104 color corrected.tif|thumb|[[Ver]]nalis [[pecus|pecorum]] collectio [[gens Paiute|gentis Paiute]] in [[Terra Reservata Lacus Pyramidis]] incipit, [[1973]].]]
[[Fasciculus:Bayfield county IMG 1612 red cliff wisconsin 34th powwow.JPG|thumb|[[Terra Reservata Red Cliff]] in [[Visconsinia]] per [[powwow]] annuum.]]
'''Terra reservata Indiana''' est [[regio]] terrestris a [[tribus|tribu]] [[Indi Americani|Indiano]] in dicione [[Ministerium Rerum Indianarum|Ministerii Rerum Indianarum]] [[lex|legitime]] administrata, potius quam a [[rectio]]nibus [[Civitatum Foederatarum civitas|civitatum]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] in quibus sitae sunt. Quaeque ex 326&lt;ref&gt;Department of the Interior.&lt;/ref&gt; terris reservatis in Civitatibus Foederatis cum sua [[natio]]ne propria coniunguntur. Non omnes ex 567 agnitis civitatis tribubus&lt;ref&gt;[http://www.loc.gov/catdir/cpso/biaind.pdf ''Federal Register,''] vol. 80, no. 9, 14 Ianuarii 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bia.gov/cs/groups/public/documents/text/idc1-030831.pdf &quot;Federal Acknowledgment of the Pamunkey Indian Tribe&quot;] (PDF).&lt;/ref&gt; terram reservatam habent: nonnullae tribus plus quam unam habent, nonnullae terras reservatas partiunt inter se, nonnullae nullam habent. Praeterea, assignationum praeteritarum causa, cum nonnullae terrae Americanis non indigenis venderentur, nonnullae terrae reservatae reapse fragmenta sunt, ubi quique tractus tribalis, [[individualis]], et privatus est merum ''[[enclave]]'' separatum. Haec congeries [[immobile|immobilium]] privatorum et publicorum difficultates administrativas, [[civilitas|civiles]], [[lex|legitimas]] magni momenti efficit.&lt;ref&gt;Sutton 1991:199.&lt;/ref&gt;

Tota [[area (geometria)|area]] [[geographia|geographica]] omnium terrarum reservatarum est 56&amp;thinsp;200&amp;thinsp;000 [[ager (mensura)|agrorum]], propemodum [[magnitudo|magnitudinis]] [[Idahum|Idahi]]. Plurimae terrae reservatae [[Civitatum Foederatarum civitas|civitatibus]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] minores sunt, sed [[duodecim]] civitate [[Insula Rhodensis|Insula Rhodensi]] maiores sunt. Maxima, [[Natio Navajo|Terra Reservata Nationis Navajo]], magnitudine [[Virginia Occidentalis|Virginia Occidentali]] similis est. Terrae reservatae per civitatem inique distributae sunt; plurimae ad occidentem [[Flumen Mississippiense|Fluminis Mississippiensis]] patent, terrasque occupantes quae primum per [[foedus|foedera]] vel '[[Assignationes Terrarum Indianarum|concessae]]' ex [[dominium publicum|dominio publico]] reservatas sunt.&lt;ref&gt;Kinney, 1937; Sutton,1975&lt;/ref&gt;

==Notae==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Bibliographia==
*Allen, J. P., et E. Turner. [[2002]]. ''Changing Faces, Changing Places: Mapping Southern Californians.'' Northridge Californiae: The Center for Geographical Studies, California State University at Northridge.
*Castle, George Pierre, et Robert L. Bee, eds. [[1992]]. ''State and Reservation: New Perspectives on Federal Indian Policy.'' Tucson: University of Arizona Press.
*Clow, Richmond L., et Imre Sutton, eds. [[2001]]. ''Trusteeship in Change: Toward Tribal Autonomy in Resource Management.'' Boulder: University Press of Colorado.
*Davies, Wade, et Richmond L. Clow. [[2009]]. ''American Indian Sovereignty and Law: An Annotated Bibliography.'' Lanham Terrae Mariae: Scarecrow Press.
*Ferguson, T. J., et E. Richard Hart. [[1985]]. ''A Zuni Atlas.'' Normanniae: University of Oklahoma Press.
*Getches, David H., Charles F. Wilkinson, et Robert A. Williams. [[1998]]. ''Cases and Materials on Federal Indian Law.'' Ed. 4a. Sancti Pauli: West Group.
*Frantz, Klaus. [[1999]]. ''Indian Reservations in the United States.'' Geography Research Paper 241. Sicagi: University of Chicago Press.
*Goodman, James M. [[1982]]. ''The Navajo Atlas: Environments, Resources, People, and History of the Diné Bikeyah.'' Normanniae: University of Oklahoma Press.
*Kinney, J. P. [[1937]]. ''A Continent Lost: A Civilization Won: Indian Land Tenure in America.'' Baltimorae: Johns Hopkins University Press.
*Prucha, Francis Paul. [[1990]]. ''Atlas of American Indian Affairs.'' Normanniae: University of Nebraska Press.
*Royce, C. C., comp. [[1899]]. ''Indian Land Cessions in the United States.'' 18th Annual Report, 1896–97, pars 2. Vasingtoniae: Bureau of American Ethnology.
*Sutton, Imre. [[1975]]. ''Indian Land Tenure: Bibliographical Essays and a Guide to the Literature.''  Novi Eboraci: Clearwater Publishing.
*Sutton, Imre. [[1976]]. Sovereign States and the Changing Definition of the Indian Reservation. ''Geographical Review'' 66(3):281–295.
*Sutton, Imre, ed. [[1991]]. The Political Geography of Indian Country. ''American Indian Culture and Resource Journal'' 15(2):1–169.
*Sutton, Imre. [[2002]]. Cartographic Review of Indian Land Tenure and Territoriality: A Schematic Approach. ''American Indian Culture and Research Journal'' 26(2:63–113.
*Velarde Tiller, Veronica E., ed. [[1996]], [[2005]]. ''Tiller's Guide to Indian Country: Economic Profiles of American Indian Reservations.'' Albuquerque: BowArrow Publishing.
*Wishart, David J., et Oliver Froehling. [[1996]]. Land Ownership, Population and Jurisdiction: the Case of the &quot;Devils Lake Sioux Tribe v. North Dakota Public Service Commission.&quot; ''American Indian Culture and Research Journal'' 20(2):33–58.
*Woodward-Ney, Laura. [[2004]]. ''Mapping Identity: The Coeur d'Alene Indian Reservation, 1803–1902.'' Boulder: University Press of Colorado.

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Indian reservations|terras reservatas Indianas}}
*[https://web.archive.org/web/20110226135318/http://www.cr.nps.gov/nagpra/DOCUMENTS/RESERV.PDF Tabula geographia terrarum reservatarum Indorum in Civitatibus Foederatis continentalibus.]
*[https://web.archive.org/web/20110921084605/http://www.cr.nps.gov/nagpra/DOCUMENTS/ResMapIndex.htm Index tabulae geographiae terrarum reservatarum Indorum in Civitatibus Foederatis continentalibus.]
*[http://www.census.gov/geo/www/tallies/tallyair.html Terrae reservatae Indorum in Censu Civitatum Foederatarum.]
*[http://www.census.gov/geo/www/GARM/Ch5GARM.pdf Chapter 5: American Indian and Alaska Native Areas.] '' U.S. Census Bureau, Geographic Areas Reference manual.'' PDF.
*[https://web.archive.org/web/20070917184050/http://www.fema.gov/government/tribal/index.shtm FEMA: Federally recognized Indian reservations.]
*[https://web.archive.org/web/20080910144940/http://www.doi.gov/bia/TLD-Final.pdf ''Tribal Leaders Directory.''] PDF.
*[https://web.archive.org/web/20060923155305/http://www.infca.org/tribes/IRA.htm Wheeler-Howard Act (Indian Reorganization Act) 1934.]
*[https://web.archive.org/web/20041217202126/http://www.theorator.com/bills108/s523.html Native American Technical Corrections Act of 2003.]
*[http://www.csmonitor.com/2004/0423/p08s01-comv.html Gambling on the reservation.] ''Christian Science Monitor,'' Aprilis 2004.
*[http://www.democracynow.org/2010/9/30/henry_red_cloud_of_oglala_lakota Henry Red Cloud of Oglala Lakota Tribe on the Recession's Toll on Reservations.] ''Democracy Now!'' (pellicula).
*[http://www.tribaljusticeandsafety.gov/ TribalJusticeandSafety.gov De rebus Indorum.] U.S. Department of Justice.
*[http://www.ncjrs.gov/pdffiles1/nij/209839.pdf Public Law 280 and Law Enforcement in Indian Country – Research Priorities.]
*[https://web.archive.org/web/20140811162702/http://1onewolf.com/lakota/Images/Society/Maps/IndianLandCessions.jpg Cessiones terrarum Indis per annum.]

[[Categoria:Americani indigenae]]
[[Categoria:Ministerium Rerum Indianarum Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Subdivisiones Civitatum Foederatarum]]&lt;!--
[[Category:Aboriginal title in the United States]]
[[Category:Types of country subdivisions]]
[[Category:History of racial segregation in the United States]]--&gt;</text>
      <sha1>q2ivylbkn300ow61vt535jj7lpkk9po</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scientia agriculturalis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261944</id>
    <revision>
      <id>3990831</id>
      <parentid>3931780</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6021" sha1="mrlagrtmqnja4ichwwrm1kktadxkn32" xml:space="preserve">'''Scientia agriculturalis,''' sive '''scientia rustica,''' est latus [[biologia]]e [[disciplina academica|disciplina]] multiplex quae partes [[scientia (ratio)|scientiarum]] exactarum, [[oeconomia|oeconomicarum]], et [[scientiae sociales|socialium]] amplectitur quae in intellegentia et usu [[agricultura]]e adhibentur. [[Medicina veterinaria|Scientia veterinaria]], sed non [[scientia animalium]], saepe a definitione excluditur. Scientia agriculturalis ex [[genetica|genetico]] [[Gregorius Mendel|Gregorii Mendelii]] opere orta est.

== Scientiae agriculturalis periti notabiles ==
[[Fasciculus:Norman Borlaug.jpg|thumb|200px|[[Normannus Ernestus Borlaug|Normannus Borlaug]], pater [[Res novae virides|Revolutionis Viridis]].]]
{{div col|2}}
*[[Robertus Bakewell (agricola)|Robertus Bakewell]]
*[[Normannus Ernestus Borlaug|Normannus Borlaug]]
*[[Luther Burbank]]
*[[Georgius Vasingtonius Carver]]
*[[Renatus Dumont]]
*[[Albertus Howard]] Eques
*[[Kailas Nath Kaul]]
*[[Iustus de Liebig]]
*[[Jay Lush]]
*[[Gregorius Mendel]]
*[[Ludovicus Pasteur]]
*[[M. S. Swaminathan]]
*[[Iethro Tull (agriculturista)|Iethro Tull]]
*[[Arthurus Ilmari Virtanen]]
*[[Elias Whitney, Jr.|Elias Whitney]]
*[[Sewall Wright]]
{{div col end}}

== Disciplinae coniunctae ==
{{div col|3}} 
*[[Agricultura organica]]
*[[Agronomia]]
**[[Botanice]]
**[[Fetura plantarum]]
**[[Horticultura]]
**[[Oecologia productionis theoretica]]
*[[Agrobiologia]]
*[[Agromineralia]]
*[[Agrophysica]]
*[[Aquaponica]]
**[[Hydroponica]]
*[[Educatio agriculturalis]]
*[[Entomologia]]
*[[Geographia agriculturalis]]
*[[Ingeniaria agriculturalis]]
*[[Ingeniaria biologica]]
**[[Ingeniaria genetica]]
*[[Irrigatio]] et [[administratio aquae]]
**[[Agrologia]]
**[[Edaphologia]]
**[[Pedologia]]
*[[Microbiologia]]
*[[Nematologia]]
**[[Administratio agrorum]]&lt;!--?Range Management--&gt;
**[[Pathologia plantarum]]
*[[Oeconomia agriculturalis]]
*[[Philosophia agriculturalis]]
*[[Scientia ciborum]]
**[[Nutritio humana]]
*[[Scientia circumiectorum]]
*[[Zoologia solorum]]&lt;!--
*[[Agricultural marketing]]
*[[Agricultural soil science]]
*[[Agricultural diversification]]
*[[Biotechnologia agriculturalis]]
*[[Chemia agriculturalis]]
*[[Scientia animalium]]
**[[Administratio animalium]]=A. husbandry
**[[Fetura animalium]]
**[[Nutritio animalium]]
*[[Waste management]]
*[[Weed]] science--&gt;
{{div col end}}

{{NexInt}}
*[[Agro-oecologia]]
*[[Biotechnologia]]
*[[Caldarium (hortorum cultus)]]
*[[Ingeniaria genetica]]
*[[Laetamen]]
*[[Pesticida]]
*[[Securitas cibaria]]
*[[Societas Agronomiae Americana]]&lt;!--
*[[Agriculture ministry]]
*[[Agricultural sciences basic topics]]
*[[Genomics of domestication]]
*[[List of agriculture topics]]
*[[History of agricultural science]]
*[[Institute of Food and Agricultural Sciences]]
*[[International Assessment of Agricultural Science and Technology for Development]]
*[[International Food Policy Research Institute]], IFPRI
*[[Research Institute of Crop Production]] (RICP) (in Czech Republic)
*[[University of Agricultural Sciences]]
*[[National FFA Organization]]
*[[Agricultural Research Council]]--&gt;&lt;!--

==Notae==
&lt;references/&gt;--&gt;

== Bibliographia ==
* Adato, Michelle, et Ruth Meinzen-Dick, eds. [[2007]]. [https://web.archive.org/web/20080829120156/http://www.press.jhu.edu/books/title_pages/9358.html ''Agricultural Research, Livelihoods, and Poverty: Studies of Economic and Social Impacts in Six Countries.''] Food Policy Report. Baltimorae: Johns Hopkins University Press.&lt;!--[http://www.ifpri.org/publication/agricultural-research-livelihoods-and-poverty Agricultural research, livelihoods, and poverty | International Food Policy Research Institute (IFPRI)]--&gt;
* Bourguignon, Claude. [[2005]]. ''Regenerating the Soil: From Agronomy to Agrology.'' Other India Press.
* Pimentel, David, et Marcia Pimentel. [[1977]]. Computer les kilocalories. ''Cérès'' 59.
* Russell, E. Walter. [[1973]]. ''Soil conditions and plant growth.'' Londinii, Novi Eboraci: Longman Group
* Salamini Francesco, Oezkan Hakan, Brandolini Andrea, Schaefer-Pregl Ralf, et Martin William. [[2002]]. Genetics and geography of wild cereal domestication in the Near East. ''Nature'' 3.
* Saltini Antonio. [[1984]]–[[1989]]. ''Storia delle scienze agrarie.'' 4 vol. Bononiae. ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2415-X.
* Vavilov Nicolai I. [[1949]]–[[1950]]. The Origin, Variation, Immunity and Breeding of Cultivated Plants: Selected Writings. ''Chronica Botanica'' 13: 1-6. 
* Vavilov Nicolai I. [[1960]]. ''World Resources of Cereals, Leguminous Seed Crops and Flax.'' Hierosolymis: Academy of Sciences of Urss, National Science Foundation, Washington, Israel Program for Scientific Translations.&lt;!--?--&gt;
* Winogradsky Serge. [[1949]]. ''Microbiologie du sol: Problèmes et methodes: Cinquante ans de recherches.'' Lutetiae: Masson &amp; Cie.

== Nexus externi ==
*[https://web.archive.org/web/20160828225831/http://www.ars.usda.gov/main/main.htm Agricultural Research Service.]
*[https://www.researchgate.net/science/748_Agricultural_science Agricultural Science Researchers, Jobs and Discussions.]
*[https://www.agronomy.org/ American Society of Agronomy.]
*[http://www.cgiar.org Consultative Group on International Agricultural Research.]
*[https://www.crops.org/ Crop Science Society of America.]
*[http://www.icar.org.in Indian Council of Agricultural Research.]
*[http://www.fisaonline.de/index.php?act=home&amp;lang=en Information System for Agriculture and Food Research.]
*[http://www.iita.org International Institute of Tropical Agriculture.]
*[http://www.ilri.org International Livestock Research Institute.]
*[https://web.archive.org/web/20100612005150/http://www.nal.usda.gov/ The National Agricultural Library.]
*[http://eppws.nmsu.edu/ NMSU Department of Entomology Plant Pathology and Weed Science.]
*[https://www.soils.org/ Soil Science Society of America.]
*[http://www.sdaglabs.com/ South Dakota Agricultural Laboratories.]

{{Myrias|Technologia}}

[[Categoria:Agricultura]]
[[Categoria:Agronomia]]</text>
      <sha1>mrlagrtmqnja4ichwwrm1kktadxkn32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tibiale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263729</id>
    <revision>
      <id>3990915</id>
      <parentid>3864047</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T02:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="15resxx9sfjzu59g5e158vu5tdbmlot" xml:space="preserve">[[File:Nylonstockings.jpg|thumb|Tibialia ex [[nylum|nylo]] facta]]

'''Tibiale'''&lt;ref&gt;''[http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof4/s0575b.html Tibialia]''. In: Hofmann, Johann Jacob, ''Lexicon Universale'', 1698, vol. 4, c. 449s.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/gesner/gesner1/v4/jpg/s0796.html Tibiale]''. In: Estienne, Robert; Gesner, Johann Matthias, ''Novus Linguae Et Eruditionis Romanae Thesaurus'', 1749, vol. 4, c. 796; Graece: ''περικνημίδια''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[http://digitale.bibliothek.uni-halle.de/vd18/content/pageview/2171184 Strumpf]{{Nexus deficit|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. In: Hederich, Benjamin, ''Promptuarium Latinitatis'', 4.ed., 1753, c. 2175&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=tibiale Tibiale] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. In: Forcellini, ''Lexicon Totius Latinitatis'', 1940, vol. ?, p. 730&lt;/ref&gt; (-is, n) est velamentum [[Tibia (os)|tibiarum]] sive [[Crus|crurum]]. Non est eadem res tibiale nostrum quam tibiale apud Romanos, quia tibialia Romana non tegebant pedes. Praeterea Romani tibialibus non solebant uti, nisi milites in hieme vel aegri. Tibialia apud Romanos ex coactis faciebantur et funiculis destinabantur. Novo Aevo ex [[lana]] aut [[bombyx|bombyce]] efficiebantur.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus interni ==
* [[Udo]]

[[Categoria:Vestimenta]]</text>
      <sha1>15resxx9sfjzu59g5e158vu5tdbmlot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tenax (pagina discretiva)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265068</id>
    <revision>
      <id>3990901</id>
      <parentid>3385464</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="574" sha1="7ww3jt3s1nwxc623oa4s1os1lfo8czl" xml:space="preserve">{{discretiva}}

'''Tenax''' 
:#[[adiectivum]] est &quot;qui arcte tenet, firmiter haeret, facile et constanter retinet&lt;ref&gt;{{Forcellini}} s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=tenax &quot;tenax&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;&quot; 
:# [[substantivum]] est:

::* [[Xerophyllum tenax]], herba
::* [[Eristalis tenax]], insectum
::* [[Manus birotariorum Tenax]]
::* [[Tenax]], [[superheros]] quidam francogallicus, et periodicum [[eponymum]].
::* [[Tenax (cantiuncula)|Tenax]], cantiuncula [[Diana Est|Dianae Est]].</text>
      <sha1>7ww3jt3s1nwxc623oa4s1os1lfo8czl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Publius Cornelius Lentulus Spinther</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265888</id>
    <revision>
      <id>3990807</id>
      <parentid>3930218</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5954" sha1="4pa2devtedc6kgfyd3vwf4gr1dzchbp" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Publius Cornelius Lentulus Spinther''', mortuus ca. 48 a.C.n., fuit [[Senatus Romanus|senator]] Romanus qui [[Consul|consulatum]] anno [[57 a.C.n.]] cum [[Quintus Caecilius Metellus Nepos (consul 57 a.C.n.)|Metello Nepote]] gessit. Amicus [[Cicero]]nis erat cui reditum in patriam praestitit&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''Pro Sestio'' 107. ''[[Ad familiares (Cicero)|Ad fam]]''. I.1.&lt;/ref&gt;. In [[Bellum civile|bello civili]] [[Pompeius|Pompeium]] secutus est
== De cognomine et familia ==
[[Fasciculus:Gaius Cassius Longinus and Lentulus Spinther. 42 BC. AR Denarius.jpg|thumb|Ille [[denarius]] a filio consulis anno [[42 a.C.n.]] in honorem [[Gaius Cassius Longinus|Caii Cassi]] imperatoris in Oriente percussus est. Legitur enim LENTVLVS SPINT. [[Lituus]] ad auguratum Lentuli alludit.]]
[[Patricii (ordo)|Patricia]] et nobilissima [[Gens Cornelia|Corneliorum gente]] ortus, Publius Lentulus '''Spinther''' cognominatus est ob vultus similitudinem cum [[Histrio|histrione]] tum omnibus noto : multi enim Cornelii Lentuli tum erant et inter se cognominibus distingui necesse erat. Filius eiusdem nominis ei fuit qui [[augur]]&lt;ref&gt;[[Cassius Dio]] 39.17.&lt;/ref&gt; erat et inter coniuratos neci Caesaris interfuit vel saltem postea simulavit&lt;ref&gt;[[Plutarchus|Plut]]., ''Caes''. 67.&lt;/ref&gt;.

== De cursu honorum ==
* 63 a.C.n. [[Aedilis|Aedilis curulis]]. Opem Ciceroni tulit in [[Coniuratio Catilinae|coniuratione Catilinae]] opprimenda ; mense decembri postquam Lentulus [[praetor]] adprehensus est, Spintheri, cognato eius, in custodiam traditus est&lt;ref&gt;[[Sallustius|Sall]]. 47.&lt;/ref&gt;
* 60 a.C.n. Praetor.
* 59 a.C.n. Propraetor in [[Hispania Citerior]]e&lt;ref&gt;[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], [[De bello civili|BC]] I.22.&lt;/ref&gt;
* 57 a.C.n. Consul. Ut Ciceroni Romam redire liceret, operam dedit et legem tulit qua annonae cura Pompeio mandata est.
* 56-53 a.C.n. Proconsul [[Cilicia]]e Imperator a militibus conclamatus (55 a.C.n.). Anno 56 a.C.n. ineunte [[Senatus Romanus|senatus]], qui [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaeum XII Auleten]] in regnum Aegyptiorum per Lentulum&lt;ref&gt;Tum enim insula [[Cyprus (provincia Romana)|Cyprus]] cum Cilicia in eadem provincia coniuncta erat.&lt;/ref&gt; restituendum esse iam decreverat, postquam [[Quindecimviri Sacris Faciundis|quindecimviri sacris faciundis]] consultis [[Libri Sibyllini|libris Sibyllinis]] in versus inciderunt Romanos monentes ne magnas copias illuc mitterent atque [[tribunus plebis]] Gaius Cato hoc oraculum ne silentio praeteriretur in contione divulgavit, consulta sua retractavit&lt;ref&gt;[[Dio Cassius]] 39.15.&lt;/ref&gt;. Cicero, qui tum plures epistolas de ea re Lentulo misit, illam fictam religionem irridebat&lt;ref&gt;''[[Epistulae ad Atticum|Ad Att]]''. I.4.&lt;/ref&gt;. Nam Pompeius hoc negotium per se suscipere cupiebat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 49&lt;/ref&gt;. In fine proconsul Syriae [[Aulus Gabinius]] sponte sua regem restituit, sed Romam reversus accusatus et exsilio damnatus est..

* 51 a.C.n. [[Triumphus]]&lt;ref&gt;[[Cicero|Cic]]. ''Ad Att''. V.21.4.&lt;/ref&gt;
Praeterea incerto post 63 a.C.n. anno, suffragante Caesare, [[pontifex]] factus est&lt;ref&gt;[[De bello civili|BC]] I,22.&lt;/ref&gt;. Quin etiam pontificatum maximum Caesaris in castris Pompeianis ante [[Proelium Pharsalicum|pugnam Pharsaliam]], quod maximus natu petitorum erat, sibi vindicasse dicitur, si quidem maledicenti auctori commentariorum [[De bello civili|de Bello civili]] credimus&lt;ref&gt;[[De bello civili|BC]] III.83.&lt;/ref&gt;.

== In bello civili ==
Cum [[Rubico]]nem Caesar superavit, Lentulus Spinther [[Asculum Picenum]] cum decem [[cohors|cohortibus]] tenebat. Inde [[Corfinium]] ad [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucium Domitium Ahenobarbum]] fugit, quocum obsessus et captus, mox a victore benigne dimissus est. Nihilominus Pompeium in [[Epirus (regio historica)|Epirum]] consecutus Pharsaliae pugnae interfuit. Cum post cladem una cum Pompeio mari fugeret&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 73.&lt;/ref&gt;, a [[Rhodus|Rhodiis]] insula sua prohibitus est&lt;ref&gt;[[De bello civili|BC]] III.102.&lt;/ref&gt; nec quicquam de eo postea accepimus. Verisimile est tunc obiisse, fortasse Caesaris iussu&lt;ref&gt;''[[De viris illustribus urbis Romae (opus anonymum)|Vir. Ill.]]'' 78.&lt;/ref&gt;, qui, ut de [[Lucius Afranius|Lucio Afranio]] apud [[Suetonius|Suetonium]] certiores fimus, bis eisdem ignoscere non solebat&lt;ref&gt;''Div. Iul.'' 75. Cf. [[Dio Cassius]] 41.62.&lt;/ref&gt; ( [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|Lucius Domitius Ahenobarbus]] et ipse paucis diebus post Pharsaliam pugnam occisus erat). Odisse enim tum Caesarem Lentulum Spintherem ex ipsis verbis commentariorum ''[[de bello civili]]'' liquet.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Fontes ==
* [[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], libro primo ''[[De bello civili|de Bello civili]]'', capitulis 15-16 et 21-23 necnon libro tertio cap. 83 et 102.
* [[Cassius Dio]], libro XXXIX ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'', cap. 6-8, 12, 16-17.
* [[Cicero]], libro primo ''[[Epistulae ad familiares|Epistularum ad Familiares]]'' qui epistolas Lentulo in Ciliciam missas continet.
** ''Post reditum in senatu''.
** ''Post reditum ad Quirites''.
*[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 49, 67, 73.
* [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]'' 47

{{Index consulum rei publicae|
praedecessores= [[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus (Consul 58 a.C.n.)|Lucius Calpurnius Piso Caesoninus]] et [[Aulus Gabinius]] |
annus= 57 a.C.n.&lt;br /&gt;cum [[Quintus Caecilius Metellus Nepos (consul 57 a.C.n.)|Quinto Caecilio Metello Nepote]]&lt;br /&gt;|
successores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]}} 

{{Lifetime|saeculo 2 aut 1 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Cornelius Lentulus Spinther, Publius}}

[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Cornelia|Lentulus Spinther, Publius]]
[[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]]</text>
      <sha1>4pa2devtedc6kgfyd3vwf4gr1dzchbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Principium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266430</id>
    <revision>
      <id>3990707</id>
      <parentid>3254255</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="700" sha1="q696i5capdcisvqc22a0fbkc762y9le" xml:space="preserve">{{discretiva}}
'''Principium''' est [[initium]], [[primordium]], [[origo]], [[caput]].&lt;ref&gt;{{Forcellini}} s.v. [https://web.archive.org/web/20240716120944/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=principium &quot;principium&quot;].&lt;/ref&gt; Speciatim potest esse:
* Formatio [[mundus|mundi]] et [[universum|universi]], per [[immanis diruptio|immanem diruptionem]] (secundum scientiam hodiernam) vel [[creatio]]nem a deo vel deis facta (in variis religionibus)
* [[Elementum]] vel [[lex]] [[lex scientifica|scientiae]] vel [[ars|artis]]
** ''[[Philosophiae naturalis principia mathematica]]'', opus Isaaci Newtoni
* [[Principia (milites)]], milites in principio [[acies|aciei]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>q696i5capdcisvqc22a0fbkc762y9le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>266601</id>
    <revision>
      <id>3990916</id>
      <parentid>3732637</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1508" sha1="m7rn78ql0xneyc4kl5kfmzfu4oc0ns3" xml:space="preserve">{{charta locatrix 
|Indonesiae physicalis
|label=Timora
|lat_deg =-9 |lat_min =14
|lon_deg =124  | lon_min =56
|position=right
|background = 
| mark = Green pog.svg
|width=375
|float=right
|caption= Situs in Indis orientalibus
}}
{{Videhom|Timor}}
'''Timora'''&lt;ref&gt;&quot;Samatra, Java utraque, Timora, Moluccae, Philippinae, Luconia&quot;: [http://www.sudoc.abes.fr/DB=2.1//SRCH?IKT=12&amp;TRM=194684946 tabula anni 1595] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; seu '''Timor'''&lt;ref&gt;&quot;Ex insula Timore in Europam advehentur Santala rubea et alba&quot;: [http://www.sudoc.abes.fr/DB=2.1/SRCH?IKT=12&amp;TRM=194893839 tabula anni 1592]. ''Timor'' etiam linguis vernacularibus plurimis&lt;/ref&gt; est insula [[Indiae Orientales|Indiarum Orientalium]], hodie inter civitates [[Indonesia]]m et [[Timora Orientalis|Timoram Orientalem]] divisa. Ad austrum versus [[mare Timorense|mari Timorensi]] ab [[Australia]] terra continenti separatur. Ad septentrionem versus trans [[fretus Wetarensis|fretum Wetarensem]] [[insulae Sundanae minores|insulasque Sundanas minores]] usque ad [[mare Bandanum]] spectat.

== Notae ==
[[Fasciculus:Gebang 080717 1306 ayot.JPG|thumb|Arbores ''[[Corypha utan]]'' in occidentalibus Timorae partibus virentes]] 
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Timor|Timoram}}
{{Coord|9|14|S|124|56|E|scale:5000000|display=title}}
{{Fontes geographici}}

{{Geo-stipula}}

[[Categoria:Timora|!]]
[[Categoria:Res geographicae Timorae Orientalis]]

{{Myrias|Geographia}}</text>
      <sha1>m7rn78ql0xneyc4kl5kfmzfu4oc0ns3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scriptorium (discretiva)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267027</id>
    <revision>
      <id>3990834</id>
      <parentid>3262437</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="652" sha1="saw38icramjhbk486ba8qxy7qh3wmfd" xml:space="preserve">{{discretiva}}
'''Scriptorium''' potest esse:
* [[Graphium]] (γραφίον), stilus ferreus quo veteres in tabulis ceratis scribere solebant&lt;ref&gt;{{Forcellini}}, s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=scriptorium &quot;scriptorium&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;
* [[Scrinium]] vel [[capsa]] quae [[calamus|calamum]], [[atramentum]], aliaque instrumentum ad scribendum pertinentium continet
* [[Scriptorium]], cella vel cubiculum, praesertim in [[monasterium|monasterio]], ad scribendum destinatum
* Officium [[scriba]]e&lt;ref&gt;{{DMLBS|scriptorius}}&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>saw38icramjhbk486ba8qxy7qh3wmfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269159</id>
    <revision>
      <id>3990830</id>
      <parentid>3322408</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:05:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5708" sha1="e9vpynsx10skklvuef2c7khc84xcdic" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Marcus Aemilius Lepidus''' (mortuus [[77 a.C.n.]]) fuit senator Romanus qui consulatum anno [[78 a.C.n.]] gessit una cum [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Quinto Lutatio Catulo]]. Primo [[Sylla|Sullae]] fautor ex [[Proscriptio|proscriptionibus]] rem familiarem auxit. Deinde consul factus in contrarias partes transiit et leges Sullanas rescindere conabatur.
==De gente==
Praeclara gente [[Patricii (ordo)|patricia]] [[Gens Aemilia|Aemiliorum]] natus Marcus Aemilius Lepidus fuit pater [[Triumviratus|triumviri]] [[Marcus Aemilius Lepidus (triumvir)|Lepidi]] et consulis anni [[50 a.C.n.]] [[Lucius Aemilius Lepidus Paullus|Aemilii Paulli]]. Tertius filius ei fuit quem  [[Lucius Cornelius Scipio Asiaticus (consul 83 a.C.n.)|Lucio Scipioni Asiatico]] illi qui consul anno 83 a.C.n. fuit adoptandum tradidit. Qui filius, postquam pater adoptivus a victore Sylla [[Proscriptio|proscriptus]] est,  nisi ipse proscriptus&lt;ref&gt;François Hinard (1985), ''Les proscriptions de la Rome républicaine''. Romae: École française de Rome. ISBN 2-7283-0094-1 (''Collection de l'École française de Rome'', 83) : 346 [http://www.persee.fr/web/ouvrages/home/prescript/monographie/efr_0000-0000_1985_ths_83_1 Hic legere potes]&lt;/ref&gt; at saltem, ut filius proscripti, a petitione magistratuum legibus Syllanis prohibebatur. Quae fortasse una ex causis fuit cur Aemilius Lepidus ad populares partes tam cupide transfugerit. Nam ille Scipio Aemilianus patrem secundum naturam in seditionem secutus eodem anno 77 a.C.n. apud [[Alba Pompeia|Albam Pompeiam]] occisus est&lt;ref&gt;[[Orosius]] V.22.17.&lt;/ref&gt;. Nomen uxoris Appuleia erat (cum tribuno plebis [[Lucius Appuleius Saturninus|Lucio Appuleio Saturnino]] cognata ?).

==De cursu honorum==
Anno [[80 a.C.n.]] praetor in Sicilia erat et repetundarum accusabatur. Anno [[79 a.C.n.]] suffragante maximo studio [[Pompeius|Pompeio]] sed reluctante Sylla&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Sylla'', 24 et ''Pompeius'' 15.&lt;/ref&gt; consul ad proximum annum [[Comitia|comitiis]] renuntiatus est, Lutatio Catulo prior. Magna dissensio inter collegas illos fuit : nam Lepidus leges Sullanas rescindere, exsules revocare, bona publicata et divendita  pristinis dominis reddere, tribuniciam potestatem restituere obstantibus summo studio Lutatio et maiore parte senatorum conabatur. Exstat in fragmento ''Historiarum''&lt;ref&gt;I.55.&lt;/ref&gt; oratio quaedam eius ad populum, vehemens quidem sed  ab ipso [[Sallustius|Sallustio]] sine dubio composita. Quin etiam mortuum tunc maxime dictatorem  obstabat ne funere publico honoraretur&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 15. [[Appianus]], ''BC'' I.492-493&lt;/ref&gt;. Nec quicquam ex his rebus efficere potuit adversantibus Catulo et Pompeio et plerisque senatoribus, sed in [[Etruria|Etruriam]] ad seditionem quandam comprimendam cum exercitu a senatu missus postea revocatus Romam redire noluit dum alterum consulatum petit&lt;ref&gt;[[Sallustius]], ''Hist''. I..67.15 : &quot;Alterum consulatum petis, quasi primum reddideris...&quot;. [[Plutarchus]], ''Pompeius'' 16.&lt;/ref&gt;. Immo [[Gaius Marius|Marianos]] milites et duces qui in Gallia Cisalpina et Etruria nondum arma posuerant sibi adiungebat et anno [[77 a.C.n.]] ineunte, quamquam proconsul [[Gallia Narbonensis|Galliae Transalpinae]] et [[Gallia Cisalpina|Cisalpinae]] factus, Lepidus Galliam Cisalpinam [[Marcus Iunius Brutus (tribunus plebis)|Marco Iunio Bruto]] in tergo obtinendam relinquens exercitum suum Romam contra [[Senatus Romanus|senatum]] ducere instituit. Tum suadente [[Lucius Marcius Philippus (consul 91 a.C.n.)|Lucio Marcio Philippo]], viro [[Consularis|consulari]], [[senatus consultum ultimum]] edictum est cuius verba nobis servavit Sallustius&lt;ref&gt;''Historiae'' I.77.&lt;/ref&gt; : ''uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent nequid res publica detrimenti capiat''. Tum enim novi consules nondum creati erant quia comitia haberi non potuerunt : [[interrex]] rebus Romanis praeerat, e quo periculum maius fiebat. Nihilominus Lepidus a Quinto Lutatio Catulo, cui praesidium Urbis permissum erat et [[Pompeius|Gnaeo Pompeio]], statim et paene sine pugna  in dextera [[Tiberis]] ripa ad [[Campus Martius|Campum Martium]] victus est quia a militibus deserebatur. In [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] effugit ubi paulo post obiit incertum utrum uxoris Appuleiae desiderio quae divortium ei renuntiarat, ut quidem [[Plinius Maior]]&lt;ref&gt;[[Naturalis historia (Plinius)|NH]] VII.122 et 186.
 Similia apud [[Plutarchus|Plutarchum]] (''Pompeius'' 16) leguntur qui uxorem adulteram fuisse renuntiat.&lt;/ref&gt; volebat, an 'morbo et paenitentia' ut scribebat [[Florus]]&lt;ref&gt;''Epitome'' II.11.&lt;/ref&gt;. Quo mortuo eius comites [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] duce in Hispaniam traduxerunt ubi novum bellum civile [[Quintus Sertorius|Quinto Sertorio]] duce gesserunt.

Utrum revera [[Populares|popularis]] fuerit Lepidus an tantummodo simularit ut  dominationem Sullanae similem sibi pararet incertum est.

==Fontes==
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 491-504.
*[[Florus]], secundo libro ''Epitomae rerum Romanarum'' capitulo 11.
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''Sylla'' 34 et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 15-16.
*[[Sallustius]], ''Historiae'' : oratio Lepidi et oratio Philippi et fragmenta 58-73.

==Si vis plura legere==
*Nicolaus Criniti, ''M. Aimilius Q. F. M. N. Lepidus &quot;Ut ignis in stipula&quot;'', Mediolani, 1969 
== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Lifetime|120 a.C.n.|77 a.C.n.|Marcus Aemilius Lepidus}}
[[Categoria:Consules]]
[[Categoria:Gens Aemilia]]
[[Categoria:Populares (Roma antiqua)]]</text>
      <sha1>e9vpynsx10skklvuef2c7khc84xcdic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Absolutum (philosophia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269565</id>
    <revision>
      <id>3990885</id>
      <parentid>3877320</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de philosophia historiae</comment>
      <origin>3990885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5107" sha1="c9cbyg5l3bqggxgqi24uinhtcnblxt7" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Swastika - Arktos - Great Chariot (Ursa Major) and Little Chariot (Ursa Minor) rotating around the Pole Star.svg|thumb|[[Crux gammata]] ([[Sanscrite]], 'bonum est'), [[signum]] a rotatione septem [[Big Dipper]] et [[Ursa Minor|Ursae Minoris]] [[stella]]rum circa [[Polaris|Polarem]] per quattuor [[dies|diei]] partes monstratum. Signum crucis gammatae et hi [[asterismus|asterismi]] ex [[antiquitas|antiquitate]] sciuntur, et in multis [[tellus|orbis terrarum]] [[cultura|culturis]] ad absolutum realitatis principium repraesentandum, [[deus|deum]] [[universum|universi]], per actionem [[turbo|turbinis]] circa centrum.]]
[[Fasciculus:Cuneiform sumer dingir.svg|thumb|''An'' aut ''Dingir'' 'divinus'. [[Ideogramma]] [[scriptura cuneiformis|cuneiforme]] [[Mesopotamia]]num quod [[fons|fontem]] entis describit medium vel centrum [[fulgor]]is realitatis.]]
[[Fasciculus:Yggdrasil.jpg|thumb|Absolutum [[Yggdrasill]] in [[paganismus Germanicus|religione Germanica]] repraesentatur.]]
'''Absolutum''' in [[philosophia]], [[metaphysica]], [[religio]]ne, [[spiritualitas|spiritualitate]], aliisque contextibus est [[ens]] verissimum, ens ipsum in se contentum habitum, vel fortasse ens quod [[omnia]] entia alia [[transcendentia |transcendat]] et comprehendat.

Nonnulli philosophi [[pantheismus|pantheistici]] affirmant ens verissimum esse [[exsistentia]] impersonale, sicut [[realitas]] vel [[conscientia]]. Alii, sicut [[philosophia perennis|philosophi perennes]], proponunt varia [[vocabulum|vocabula]] similia variasque notiones eandem [[entitas|entitatem]] absolutam designare.&lt;ref&gt;Huxley 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tillich 1951.&lt;/ref&gt; Philosophi autem [[atheismus|atheistici]], [[agnosticismus|agnostici]], et [[scientia (ratio)|scientifici]]&lt;ref&gt;[http://www.pantheism.net/natural.htm De pantheismo.]&lt;/ref&gt; arguere possunt nonnullam proprietatem [[mathematica]]m&lt;ref&gt;[https://www.scientificamerican.com/article/is-the-universe-made-of-math-excerpt/ Universum e mathematica.]&lt;/ref&gt; vel [[ius naturale|legem naturalem]], sicut [[gravitas|gravitatem]] vel [[natura]]m ipsam, ens verissimum esse.&lt;ref&gt;Hawking et Mlodinow 2012.&lt;/ref&gt;

[[Plotinus]] docuit propositum philosophiae esse &quot;[[Unus|Unum]] contemplari.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.iep.utm.edu/plotinus/ De commentario Plotini.]&lt;/ref&gt;

Inter communia absoluti [[signum|signa]] sunt [[arbor mundi|arbores mundi]], [[arbor vitae]], [[macrocosmus et microcosmus|microcosmus]], [[ignis]], [[liberi]],&lt;ref&gt;Vide GeorgiiMacDonald ''The Golden Key.''&lt;/ref&gt; [[circulus|circuli]], [[mandala]]e, et [[corpus]] [[homo|humanum]].

{{NexInt}}
{{div col|3}}
*[[Aseitas]]
*[[Dharmakāya]]
*[[Brahman (philosophia)]]
*[[Buddha aeternus]]
*[[Causa sui]]
*[[Chaos]]
*[[Deus]]
*[[Ens supremum]]
*[[Idealismus absolutus]]
*[[Infinitas]]
*[[Kabala]]
*[[Logos]]
*[[Monismus]]
*[[Motor non motus]]&lt;!--Aristotle--&gt;
*[[Mysticismus]]
*[[Nirvana]]
*[[Nous]]
*[[Omnia]]&lt;!--The All]]--&gt;
*[[Pantheismus]]
*''[[Phänomenologie des Geistes|Phaenomenologia spiritus]]''
*[[Philosophia historiae]]
*[[Pleroma]]
*[[Ratio]]
*[[Realitas]]
*[[Realitas in Buddhismo]]
*[[Sanctus]]
*[[Fridericus Schelling]]
*[[Sensus vitae|Significatio vitae]]
*[[Śūnyatā]]
*[[Taoismus]]
*[[Universalitas (philosophia)]]
*[[Zerum absolutum]]
{{div col end}}

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*[[Hegel]], Georg Wilhelm Friedrich. [[1807]] ''[[Phänomenologie des Geistes]].''
*Brülisauer, Bruno. [[1969]]. ''Der Begriff des Absoluten in der neuzeitlichen Philosophie.'' Bernae.
*Cramer, Wolfgang. [[1976]]. ''Das Absolute und das Kontingente: Untersuchungen zum Substanzbegriff.'' Ed. 2a. Francofurti.
*Dadosky, John Daniel. [[2004]]. ''The Structure of Religious Knowing: Encountering the Sacred in Eliade and Lonergan.'' State University of New York Press. ISBN 0791460614.
*Findlay, J. N. [[1970]]. ''Ascent to the Absolute: Metaphysical Papers and Lectures.'' Londinii.
*[[Stephanus Hawking|Hawking, Stephen]], et Leonard Mlodinow. [[2012]]. ''The Grand Design.'' Iterum impressus. Novi Eboraci: Bantam Books. ISBN 9780553384666.
*Huber, Gerhard. [[1955]]. ''Das Sein u. das Absolute.'' Basiliae.
*[[Aldous Huxley|Huxley, Aldous]]. [[2009]]. ''The Perennial Philosophy.'' Harper Perennial Modern Classics. Novi Eboraci: Harper. ISBN 9780061724947.
*Müller, Klaus. [[2011]]. Das Absolute. In ''Neues Handbuch philosophischer Grundbegriffe,'' ed. Petra Kolmer et Armin G. Wildfeuer, 1:12–24. Freiburg/München: Karl Alber.
*Serrano Marín, Vicente. [[2008]]. ''Absoluto y conciencia: una introducción a Schelling.'' Plaza y Valdés España.
*Swinburne, Richard. [[2004]]. ''The Existence of God.'' Ed. 2a. Clarendon Press. ISBN 9780199271689.
*Tillich, Paul. [[1951]]. [http://www.amazon.com/Systematic-Theology-Vol-Paul-Tillich/dp/B000HHSNBE/ref=sr_1_1?s=books&amp;ie=UTF8&amp;qid=1461745891&amp;sr=1-1&amp;keywords=paul+tillich++1951 ''Systematic Theology,'' vol. I.] Sicagi: University of Chicago Press.

[[Categoria:Deus singularis| ]]&lt;!--
[[Categoria:Nondualismus]]--&gt;
[[Categoria:Notiones in metaphysica]]
[[Categoria:Philosophia perennis]]&lt;!--
[[Category:Superlatives in religion]]--&gt;


{{Myrias|Philosophia}}</text>
      <sha1>c9cbyg5l3bqggxgqi24uinhtcnblxt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcus Iunius Brutus (tribunus plebis)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>269897</id>
    <revision>
      <id>3990832</id>
      <parentid>3322428</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3719" sha1="9yuvhje2bnm524sob9j3f9h8632k3w8" xml:space="preserve">'''Marcus Iunius Brutus''' (mortuus 77 a.C.n.) erat [[tribunus plebis]] anno [[83 a.C.n.]] ac postea socius [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marci Aemilii Lepidi]] in [[Populares|popularium]] seditione anni 78/77 a.C.n. Iussu [[Pompeius|Pompei]] necatus est.
==De gente==
Nobili [[Gens Iunia|Iuniorum gente]] ortus Marcus Iunius Brutus Serviliam, filiam Quinti Servilii Caepionis, uxorem duxit e qua [[Marcus Iunius Brutus|filium]] genuit qui postea Idibus Martiis dictatorem [[Gaius Iulius Caesar|Gaium Iulium Caesarem]] occidit. Per matrem Liviam illa Servilia soror uterina [[Marcus Porcius Cato Uticensis|Catonis Uticensis]] erat cuius filia postea uxor Bruti filii fuit. Bruto patre mortuo Brutus filius a fratre matris Serviliae, Quinto Servilio Caepione nomine, adoptatus est, unde Marcus Iunius Brutus Caepio nominabatur.

Qui fuerint parentes Marci Iunii Bruti non traditum est. Iunii Bruti originem suam ad conditorem mythicum reipublicae liberae, [[Lucius Iunius Brutus|Lucium Iunium Brutum]], gloriose referre solebant et Cicero illam cognationem memorabat ut amicum Brutum impelleret ad maiores suos, regum expulsores, imitandos. Iam tunc tamen multi de ea re dubitabant quoniam gens Iunia [[Plebs|plebeia]] erat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Brutus'' 1.&lt;/ref&gt;.

==De cursu honorum==
*[[83 a.C.n.]] tribunus plebis&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Quinctio'' 20-21.&lt;/ref&gt; coloniam [[Capua (urbs antiqua)|Capuam]] deduxit&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''De lege agraria'' ii. 89-92 et 98. Paulus Harvey, &quot;Cicero, Consius, and Capua : II. Cicero and M. Brutus' Colony&quot;, ''Athenaeum'', 1982(70) : 145-170.&lt;/ref&gt;.
*Post [[Sylla|Syllanam]] victoriam (82 a.C.n.) factionis popularis rebus consulere non destitit. Itaque anno [[77 a.C.n.]] ineunte [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidus]] [[proconsul]] eum seditionis socium habuit et terga cum exercitu tuentem in [[Gallia Cisalpina|Gallia Cisalpina]]   reliquit dum ipse ex [[Etruria]] copias Romam ducit adversus senatores qui [[Senatus consultum ultimum|senatum consultum ultimum]] edixerant. Mox Lepido fugato Pompeius contra Brutum contendit atque eum [[Mutina|Mutinae]] obsedit. Cum milites ad Pompeium transfugerent Brutus sese in fidem victoris dedit et in Galliam abiit ubi iussu Pompei necatus est.

Quae caedes apud multos Pompeio opprobrio fuit&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 4. Sallustius (pseudo?), ''Ep. ad Caesarem'' II,4,1.&lt;/ref&gt;. Cur enim Brutum deditum sustulit ? Fortasse quia ita [[senatus consultum ultimum]] interpretabatur. Fortasse etiam quia [[Sulla|Sullanus]] dux  ita agere instigante dictatore consueverat : iam enim [[Gnaeus Papirius Carbo|Papirium Carbonem]] in [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]] et Domitium Ahenobarbum in [[Africa (provincia Romana)|Africa]], popularium duces, simili modo necari iusserat. Postea quoque [[Marcus Perperna Veiento|Perpernam]] in Hispania captivum anno [[72 a.C.n.]] interfecit.

==Fontes==
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''Brutus'' 1 et 4 ; ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 16 et 64.

==Si vis plura legere==
* François Hinard (1985), ''Les proscriptions de la Rome républicaine''. Romae: École française de Rome. ISBN 2-7283-0094-1 (''Collection de l'École française de Rome'', 83) : 361-363 [http://www.persee.fr/web/ouvrages/home/prescript/monographie/efr_0000-0000_1985_ths_83_1 Hic legere potes]. A Sylla [[Proscriptio|proscriptum]] esse putat (non omnes consentiunt).

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|77 a.C.n.|Appuleius Saturninus, Lucius}}
[[Categoria:Gens Iunia|Brutus, Marcus]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Populares (Roma antiqua)]]
[[Categoria:Necati]]</text>
      <sha1>9yuvhje2bnm524sob9j3f9h8632k3w8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990833</id>
      <parentid>3990832</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3759" sha1="31k6acy9zjdszlg6jesl5saq0zc9j1z" xml:space="preserve">'''Marcus Iunius Brutus''' (mortuus 77 a.C.n.) erat [[tribunus plebis]] anno [[83 a.C.n.]] ac postea socius [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marci Aemilii Lepidi]] in [[Populares|popularium]] seditione anni 78/77 a.C.n. Iussu [[Pompeius|Pompei]] necatus est.
==De gente==
Nobili [[Gens Iunia|Iuniorum gente]] ortus Marcus Iunius Brutus Serviliam, filiam Quinti Servilii Caepionis, uxorem duxit e qua [[Marcus Iunius Brutus|filium]] genuit qui postea Idibus Martiis dictatorem [[Gaius Iulius Caesar|Gaium Iulium Caesarem]] occidit. Per matrem Liviam illa Servilia soror uterina [[Marcus Porcius Cato Uticensis|Catonis Uticensis]] erat cuius filia postea uxor Bruti filii fuit. Bruto patre mortuo Brutus filius a fratre matris Serviliae, Quinto Servilio Caepione nomine, adoptatus est, unde Marcus Iunius Brutus Caepio nominabatur.

Qui fuerint parentes Marci Iunii Bruti non traditum est. Iunii Bruti originem suam ad conditorem mythicum reipublicae liberae, [[Lucius Iunius Brutus|Lucium Iunium Brutum]], gloriose referre solebant et Cicero illam cognationem memorabat ut amicum Brutum impelleret ad maiores suos, regum expulsores, imitandos. Iam tunc tamen multi de ea re dubitabant quoniam gens Iunia [[Plebs|plebeia]] erat&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Brutus'' 1.&lt;/ref&gt;.

==De cursu honorum==
*[[83 a.C.n.]] tribunus plebis&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''Pro Quinctio'' 20-21.&lt;/ref&gt; coloniam [[Capua (urbs antiqua)|Capuam]] deduxit&lt;ref&gt;[[Cicero]], ''De lege agraria'' ii. 89-92 et 98. Paulus Harvey, &quot;Cicero, Consius, and Capua : II. Cicero and M. Brutus' Colony&quot;, ''Athenaeum'', 1982(70) : 145-170.&lt;/ref&gt;.
*Post [[Sylla|Syllanam]] victoriam (82 a.C.n.) factionis popularis rebus consulere non destitit. Itaque anno [[77 a.C.n.]] ineunte [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidus]] [[proconsul]] eum seditionis socium habuit et terga cum exercitu tuentem in [[Gallia Cisalpina|Gallia Cisalpina]]   reliquit dum ipse ex [[Etruria]] copias Romam ducit adversus senatores qui [[Senatus consultum ultimum|senatum consultum ultimum]] edixerant. Mox Lepido fugato Pompeius contra Brutum contendit atque eum [[Mutina|Mutinae]] obsedit. Cum milites ad Pompeium transfugerent Brutus sese in fidem victoris dedit et in Galliam abiit ubi iussu Pompei necatus est.

Quae caedes apud multos Pompeio opprobrio fuit&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 4. Sallustius (pseudo?), ''Ep. ad Caesarem'' II,4,1.&lt;/ref&gt;. Cur enim Brutum deditum sustulit ? Fortasse quia ita [[senatus consultum ultimum]] interpretabatur. Fortasse etiam quia [[Sulla|Sullanus]] dux  ita agere instigante dictatore consueverat : iam enim [[Gnaeus Papirius Carbo|Papirium Carbonem]] in [[Sicilia (provincia Romana)|Sicilia]] et Domitium Ahenobarbum in [[Africa (provincia Romana)|Africa]], popularium duces, simili modo necari iusserat. Postea quoque [[Marcus Perperna Veiento|Perpernam]] in Hispania captivum anno [[72 a.C.n.]] interfecit.

==Fontes==
*[[Orosius]] libro quinto [[Historiae adversum paganos|Historiarum adversum paganos]] 22(16-18)
*[[Plutarchus]], ''Brutus'' 1 et 4 ; ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 16 et 64.
*[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90.

== Plura legere si cupis ==
* François Hinard (1985), ''Les proscriptions de la Rome républicaine''. Romae: École française de Rome. ISBN 2-7283-0094-1 (''Collection de l'École française de Rome'', 83) : 361-363 [http://www.persee.fr/web/ouvrages/home/prescript/monographie/efr_0000-0000_1985_ths_83_1 Hic legere potes]. A Sylla [[Proscriptio|proscriptum]] esse putat (non omnes consentiunt).

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|77 a.C.n.|Appuleius Saturninus, Lucius}}
[[Categoria:Gens Iunia|Brutus, Marcus]]
[[Categoria:Tribuni plebis]]
[[Categoria:Populares (Roma antiqua)]]
[[Categoria:Necati]]</text>
      <sha1>31k6acy9zjdszlg6jesl5saq0zc9j1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcus Perperna Veiento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270082</id>
    <revision>
      <id>3990849</id>
      <parentid>3990519</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3740" sha1="snhvy6zkitl9dbwb06ab7a224a2yxbl" xml:space="preserve">'''Marcus Perperna '''(alias''' Perpenna''')''' Veiento''' (mortuus [[72 a.C.n.]]) fuit unus e ducibus [[Gaius Marius|Marianae]] factionis in bellis civilibus Romanorum. Per quinque annos legatus [[Quintus Sertorius|Quinti Sertorii]] in Hispania fuit, quem postremo coniuratione facta fraude occidit. Paulo post et ipse a [[Pompeius|Pompeio]] victus et necatus est.
==De gente==
Nobili gente Etrusca natus filius erat illius [[Marcus Perperna (consul 92 a.C.n.)|Marci Perpernae]] qui [[consul]] anno 92 et [[censor]] anno 86 a.C.n. fuerat, nepos autem [[Marcus Perperna|consulis anni 130 a.C.n]]. Veiento cognomen familiam [[Veii|Veiis]] ortam indicasse videtur.
==De cursu honorum==
[[Praetor]] factus tum cum [[populares]] rerum potiebantur anno [[82 a.C.n.]] [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae provinciae]] praeerat. Eodem anno Sullani Marianos ex Italia pellebant et [[Sylla]] [[Pompeius|Pompeium]] cum exercitu in Siciliam misit&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' X.1-2.&lt;/ref&gt;. Ne pugnam quidem committere ausus Perperna [[Proscriptio|proscriptiones]] effugit, fortasse in [[Liguria|Liguriam]]. Iam anno 78/77 a.C.n. sese cum consule [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]] ad novam popularem seditionem moliendam consociavit. At [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Quintus Lutatius]] ad Romam Lepidum vicit qui in [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] transiit ubi brevi obiit. Tum Perperna milites reliquos in Hispaniam traduxit. Primo [[Bellum Sertorianum|bellum]] per se gerere volebat contra Sullanos duces [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Metellum Pium]] et Pompeium, mox cogentibus militibus sese cum Quinto Sertorio coniunxit, cui legatus per quinque annos fuit. Anno 72 a.C.n. sive ob invidiam quia illas secundas partes aegre ferebat et imperare cupiebat, ut volebat [[Plutarchus]]&lt;ref&gt;''Pompeius'' 15 et 25.&lt;/ref&gt;, sive ut alii fontes referebant&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 96. [[Diodorus Siculus]] 37.22.&lt;/ref&gt;, quia victoriae spe destitutus mores mutabat Sertorius et dux crudelis et superbus fiebat, imperatorem suum coniuratione facta fraude necavit. Quod facinus nec feliciter  nec fauste vertit : nam paulo post victus et captus, quamquam multos indicaturum pollicebatur qui Romae Sertorii consiliis occulte favissent, Perperna iussu Pompei interfectus est.

==Fontes==
* [[Ammianus Marcellinus]], ''[[Res gestae (Ammianus)|Res gestae]]'' XXVI.9.9
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 527, 533, 536-538.
*[[Diodorus Siculus]], libro XXXVIII ''[[Bibliotheca historica (Diodorus)|Bibliothecae historicae]]'' cap. 14
*[[Plutarchus]], ''Sertorius'' 15 et 25-27
** ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 10, 18.5 et 20.
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae'', capite 30.

==Si vis plura legere==
*Félix García Morá, ''Un episodio de la Hispania republicana : la guerra de Sertorio : planteamientos iniciales'',  Universidad de Granada, 1991. ISBN 84-338-1308-0 (Dissertatio academica)
* François Hinard (1985), ''Les proscriptions de la Rome républicaine''. Romae: École française de Rome. ISBN 2-7283-0094-1 (''Collection de l'École française de Rome'', 83) : 392-393 [http://www.persee.fr/web/ouvrages/home/prescript/monographie/efr_0000-0000_1985_ths_83_1 Hic legere potes]. A Sylla enim [[Proscriptio|proscriptus]] est. 
*Christoforus Konrad, ''Plutarch's Sertorius: A Historical Commentary.'' Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1994. [http://bmcr.brynmawr.edu/1994/94.09.13.html Recensio critica]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|72 a.C.n.|Marcus Perperna Veiento}}
[[Categoria:Populares (Roma antiqua)]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Praetores]]</text>
      <sha1>snhvy6zkitl9dbwb06ab7a224a2yxbl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990857</id>
      <parentid>3990849</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T21:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Si vis plura legere */</comment>
      <origin>3990857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3742" sha1="aplq30y16qdeu8jrph7k8dicbgp73kj" xml:space="preserve">'''Marcus Perperna '''(alias''' Perpenna''')''' Veiento''' (mortuus [[72 a.C.n.]]) fuit unus e ducibus [[Gaius Marius|Marianae]] factionis in bellis civilibus Romanorum. Per quinque annos legatus [[Quintus Sertorius|Quinti Sertorii]] in Hispania fuit, quem postremo coniuratione facta fraude occidit. Paulo post et ipse a [[Pompeius|Pompeio]] victus et necatus est.
==De gente==
Nobili gente Etrusca natus filius erat illius [[Marcus Perperna (consul 92 a.C.n.)|Marci Perpernae]] qui [[consul]] anno 92 et [[censor]] anno 86 a.C.n. fuerat, nepos autem [[Marcus Perperna|consulis anni 130 a.C.n]]. Veiento cognomen familiam [[Veii|Veiis]] ortam indicasse videtur.
==De cursu honorum==
[[Praetor]] factus tum cum [[populares]] rerum potiebantur anno [[82 a.C.n.]] [[Sicilia (provincia Romana)|Siciliae provinciae]] praeerat. Eodem anno Sullani Marianos ex Italia pellebant et [[Sylla]] [[Pompeius|Pompeium]] cum exercitu in Siciliam misit&lt;ref&gt;[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' X.1-2.&lt;/ref&gt;. Ne pugnam quidem committere ausus Perperna [[Proscriptio|proscriptiones]] effugit, fortasse in [[Liguria|Liguriam]]. Iam anno 78/77 a.C.n. sese cum consule [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Marco Aemilio Lepido]] ad novam popularem seditionem moliendam consociavit. At [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Quintus Lutatius]] ad Romam Lepidum vicit qui in [[Sardinia (provincia Romana)|Sardiniam]] transiit ubi brevi obiit. Tum Perperna milites reliquos in Hispaniam traduxit. Primo [[Bellum Sertorianum|bellum]] per se gerere volebat contra Sullanos duces [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Metellum Pium]] et Pompeium, mox cogentibus militibus sese cum Quinto Sertorio coniunxit, cui legatus per quinque annos fuit. Anno 72 a.C.n. sive ob invidiam quia illas secundas partes aegre ferebat et imperare cupiebat, ut volebat [[Plutarchus]]&lt;ref&gt;''Pompeius'' 15 et 25.&lt;/ref&gt;, sive ut alii fontes referebant&lt;ref&gt;[[Titus Livius]], ''Periocha'' 96. [[Diodorus Siculus]] 37.22.&lt;/ref&gt;, quia victoriae spe destitutus mores mutabat Sertorius et dux crudelis et superbus fiebat, imperatorem suum coniuratione facta fraude necavit. Quod facinus nec feliciter  nec fauste vertit : nam paulo post victus et captus, quamquam multos indicaturum pollicebatur qui Romae Sertorii consiliis occulte favissent, Perperna iussu Pompei interfectus est.

==Fontes==
* [[Ammianus Marcellinus]], ''[[Res gestae (Ammianus)|Res gestae]]'' XXVI.9.9
*[[Appianus]], primo libro ''Bellorum civilium'' 527, 533, 536-538.
*[[Diodorus Siculus]], libro XXXVIII ''[[Bibliotheca historica (Diodorus)|Bibliothecae historicae]]'' cap. 14
*[[Plutarchus]], ''Sertorius'' 15 et 25-27
** ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 10, 18.5 et 20.
* [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae'', capite 30.

==Plura legere si cupis==
*Félix García Morá, ''Un episodio de la Hispania republicana : la guerra de Sertorio : planteamientos iniciales'',  Universidad de Granada, 1991. ISBN 84-338-1308-0 (Dissertatio academica)
* François Hinard (1985), ''Les proscriptions de la Rome républicaine''. Romae: École française de Rome. ISBN 2-7283-0094-1 (''Collection de l'École française de Rome'', 83) : 392-393 [http://www.persee.fr/web/ouvrages/home/prescript/monographie/efr_0000-0000_1985_ths_83_1 Hic legere potes]. A Sylla enim [[Proscriptio|proscriptus]] est. 
*Christoforus Konrad, ''Plutarch's Sertorius: A Historical Commentary.'' Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1994. [http://bmcr.brynmawr.edu/1994/94.09.13.html Recensio critica]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|72 a.C.n.|Marcus Perperna Veiento}}
[[Categoria:Populares (Roma antiqua)]]
[[Categoria:Necati]]
[[Categoria:Praetores]]</text>
      <sha1>aplq30y16qdeu8jrph7k8dicbgp73kj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1I/ʻOumuamua</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270839</id>
    <revision>
      <id>3990963</id>
      <parentid>3950127</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2246" sha1="npveqgxrubfe9b2vwcbxicybp11hydq" xml:space="preserve">[[Fasciculus:A2017_U1_orbit-Oct25_2017.png|thumb|Orbitae corporis [[1I/&amp;#x02BB;Oumuamua]] interiorumque [[systema solare|systematis solaris]] planetarum]]
'''1I/&amp;#x02BB;Oumuamua''' ([[Havaiane]] ''&amp;#x02BB;oumuamua'' '[[explorator]]'&lt;ref&gt;M. K. Pukui et Samuel M. Elbert, ''Hawaiian Dictionary'' (Honolulu: University of Hawai&amp;#x02BB;i Press, 2003).&lt;/ref&gt;), olim '''1I/2017 U1''' appellatum, est [[corpus interstellare]] quod mense Octobri [[2017]] [[systema solare]] nostrum pervagabatur, forma elliptica ad rationem fere 6:1, e regione [[Vega]]e in constellatione [[Libra (constellatio)|Libra]] emissum.

==Notae==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==
* Michele T. Bannister et al., &quot;[https://arxiv.org/abs/1711.06214v1 Col-OSSOS: Colors of the Interstellar Planetesimal 1I/2017 U1 in Context with the Solar System]&quot; apud ''arXiv.org'' pro ''Earth and Planetary Astrophysics'' (2017)
* Alan Fitzsimmons et al., &quot;[https://www.nature.com/articles/s41550-017-0361-4 Spectroscopy and thermal modelling of the first interstellar object 1I/2017 U1 &amp;#x02BB;Oumuamua]&quot; in ''Nature Astronomy: Letters'' (18 Decembris 2017)
* Alan P. Jackson, Daniel Tamayo, Noah Hammond, Mohamad Ali-Dib, Hanno Rein, &quot;[https://arxiv.org/abs/1712.04435 Ejection of rocky and icy material from binary star systems: implications for the origin and composition of 1I/&amp;#x02BB;Oumuamua]&quot; apud ''arXiv.org'' pro ''Monthly Notices of the Royal Astronomical Society'' (2018)
* David Jewitt et al., &quot;[https://web.archive.org/web/20171116174438/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/2017/JLR17.pdf Interstellar Interloper 1I/2017 U1: Observations from the NOT and WIYN Telescopes]&quot; in ''Astrophysical Journal Letters'' divulgatura
* Karen J. Meech et al., &quot;[https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1737/eso1737a.pdf Discovery and Characterization of the First Known Interstellar Object]&quot; in ''[[Nature]]: Letters'' (2017)

{{NexInt}}
* [[C/2019 Q4 (Borisov)]]

== Nexus externi ==
* &quot;[https://phys.org/news/2017-11-familiar-looking-messenger-solar.html A familiar-looking messenger from another solar system]&quot; (16 Novembris 2017) apud ''Phys.org''

{{DEFAULTSORT:1 I Oumuamua}}
[[Categoria:Res astronomicae anno 2017 repertae]]
[[Categoria:Res interstellares]]</text>
      <sha1>npveqgxrubfe9b2vwcbxicybp11hydq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quinina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273168</id>
    <revision>
      <id>3990725</id>
      <parentid>3822868</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5765" sha1="56g4mrpdz2dgcr4a6wpx422uyx91i4m" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Quinine structure.svg|thumb|Structura moleculae quininae]]
'''Quinina'''&lt;ref&gt;&quot;Quinina&quot;: W. T. St Clair, ''Medical Latin'' (Philadelphiae, 1897) [https://web.archive.org/web/20230319220005/http://collections.nlm.nih.gov/ext/dw/60640940R/PDF/60640940R.pdf p. 12 etc.]&lt;/ref&gt; seu '''chininum'''&lt;ref&gt;Vide titulum operis {{qc|id=Chininum (1925)}}&lt;/ref&gt; est [[medicamentum]] febrifugum, contra [[malaria]]m utile, e cortice ''[[Cinchona calisaya]]'' et ''[[Cinchona pubescens|C. pubescens]]'' necnon aliarum arborum eiusdem generis extractum. Propter facultatem salubrem gustumque non ingratum in potionem immiscitur, quae &quot;[[aqua tonica]]&quot; appellatur.

Forma antiquissima huius medicamenti, saeculo XVII exeunte iam usitata, fuit pulvis e cortice contusa factus. Latine '''pulvis Peruvianus'''&lt;ref&gt;Vide titulum operis {{qc|id=Conygius (1655)}}. &quot;Pulvis Indicus&quot;: {{qc|id=van der Heyden (1643)}} p. 97. &quot;Pulvis Iesuiticus&quot;: {{qc|id=Sturmius (1659)}} p. 10. Aliter &quot;pulvis febrifugus&quot;, &quot;cortex Peruvianus, -a&quot; etc.&lt;/ref&gt; seu '''china china'''&lt;ref&gt;Cas. gen. &quot;china chinae&quot; aut &quot;chinae chinae&quot;. Vide titulos operum {{qc|id=Badus (1663)}}, {{qc|id=Tortus (1712)}}. Aliter &quot;cina cina&quot;&lt;/ref&gt; appellata est.

Primi [[Iosephus Pelletier]] et [[Ioannes Baptista Caventou]] saeculo XIX ineunte principia activa, et praesertim quininam, e cortice separaverunt.&lt;ref&gt;''Description de l'arbre à quinquina: mémoire inédit par Joseph de Jussieu (1737)'' (Lutetiae, 1936) [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k90339p/f9.image p. 6]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
; Fontes antiquiores
* ante 1633 : Antonio de la Calancha, ''Coronica moralizada del orden de San Agustín en el Perú'' (Barcinone, 1638) [http://fondosdigitales.us.es/fondos/libros/3732/99/coronica-moralizada-del-orden-de-san-augustin-en-el-peru-con-sucesos-egenplares-en-esta-monarquia-c-compuesta-por-fray-antonio-de-la-calancha-de-la-misma-orden-dividese-este-primer-tomo-en-quatro-libros-lleva-tablas-de-capitulos-i-lugares-de-la-sagrada-escritura/ p. 59]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* 1643 : {{ec|id=van der Heyden (1643)|c=Herman vander Heyden, ''Discours et advis sur les flus du ventre douloureux'' (Gandavi) [https://archive.org/stream/BIUSante_05912#page/n105/mode/2up p. 97] {{Google Books|jiRVAAAAcAAJ}}}}
* 1651 : ''Schedula Romana'', cuius textum Italicum cum versione Latina habes in opere {{qc|id=Sturmius (1659)}}, pars 1, pp. 145-151
* ante 1653 : &quot;Del árbol de calenturas&quot; in [[Barnabas Cobo|Bernabé Cobo]], ''Historia del Nuevo Mundo'' (1890-1893) [http://bibliotecadigital.aecid.es/bibliodig/es/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1004207&amp;presentacion=pagina&amp;registrardownload=0&amp;posicion=108&amp;accion_ir=Ir vol. 2 pp. 100-101]{{Nexus deficit|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* 1653 : Ioannes Iacobus Chifletius, ''Pulvis febrifugus orbis Americani ... ventilatus ratione, experientia, auctoritate''. Lovanii {{Google Books|wSCsmgEACAAJ}} [http://reader.digitale-sammlungen.de/resolve/display/bsb10973173.html Textus]
* 1655 : {{ec|id=Conygius (1655)|c=Antimius Conygius, ''Pulvis Peruvianus febrifugus vindicatus''. Romae}}
* 1659 : {{ec|id=Sturmius (1659)|c=Rolandus Sturmius, ''Febrifugi Peruviani vindiciarum pars prior [— pars altera]''. Lovanii {{Google Books|nhRiAAAAcAAJ}}}}
* 1661 : Gaudentius Brunacius, ''De cina cina seu pulvere ad febres syntagma physiologicum''. Venetiis
* 1663 : {{ec|id=Badus (1663)|c=Sebastianus Badus, ''Anastasis corticis Peruviae seu chinae chinae defensio''. Genuae}}
* 1679 : François de Monginot, ''Traité de la guérison des fièvres par le quinquina''. Lugduni: Guillaume Barbier [https://archive.org/details/BIUSante_33750 Textus] apud ''Internet Archive''
* 1682 : [[Ioannes Fontana|Jean de La Fontaine]], ''Poëme du quinquina, et autres ouvrages en vers''. Lutetiae: Denis Thierry [https://archive.org/details/pomeduquinquinae00lafo Textus] apud ''Internet Archive''
* 1700 : Franciscus Maria Nigrisolus, interpr., ''Febris china chinae expugnata, seu, illustr. aliquot virorum opuscula, quae veram tradunt methodum, febres china chinae curandi''. Ferrariae, 1700 [https://archive.org/details/febrischinachina00nigr Textus] apud ''Internet Archive''
* 1712 : {{ec|id=Tortus (1712)|c=Franciscus Tortus, ''Therapeutice specialis ad febres quasdam perniciosas, inopinato ac repente lethales, una vero China China ... sanabiles''. Mutinae {{Google Books|2Vi1mgEACAAJ}}}}
* 1790 : Jean-Baptiste Timothée Baumes, ''De l'usage du quinquina dans les fièvres rémittentes''. Lutetiae, 1790 [https://archive.org/details/b28768632 Textus] apud ''Internet Archive''

; Eruditio recentior
* {{ec|id=Chininum (1925)|c=''Chininum: scriptiones collectae anno 1923-1924 editae''. Amstelodami: Bureau tot Bevordering van het Kinine-Gebruik, 1925}}
* A. W. Haggis, &quot;[https://archive.org/details/b2982381x Fundamental errors in the early history of cinchona]&quot; in ''Bulletin for the History of Medicine'' vol. 10 (1942) pp. 586-592
* Jaime Jaramillo-Arango, &quot;[https://academic.oup.com/botlinnean/article/53/352/272/2882974 A Critical Review of the Basic Facts in the History of Cinchona]&quot; in ''Botanical Journal of the Linnean Society of London'' vol. 53 (1949) pp. 272-311
* Saul Jarcho, ''Quinine's Predecessor: Francesco Torti and the early history of cinchona''. Baltimorae: Johns Hopkins University Press, 1993
* &quot;Cinchona&quot; in Merlin Willcox et al., edd., ''Traditional Medicinal Plants and Malaria'' (CRC Press, 2004) {{Google Books|L3lZiwsCZoYC|pp. 22-46}}

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Quinine|quininam}}

[[Categoria:Composita amara]]
[[Categoria:Composita chemica]]
[[Categoria:Condimenta]]
[[Categoria:Malaria]]
[[Categoria:Medicamenta]]</text>
      <sha1>56g4mrpdz2dgcr4a6wpx422uyx91i4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Subvocalizatio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273238</id>
    <revision>
      <id>3990888</id>
      <parentid>3795493</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="it4c39p5utfh8evwatc6yxxidz2jpmm" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Sagittalmouth.png|thumb|[[Larynx]] et [[musculus|musculi]] coniuncti.]]
'''Subvocalizatio''', vel '''oratio tacita,''' est [[monologus internus|oratio interna]] quae per [[lectio (ratio)|lectionem]] fieri potest, [[sonus|sonos]] [[vocabulum|vocabulorum]] lectorum adhibens.&lt;ref&gt;Carver 1990.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cleland, Davies, et Davies 1963.&lt;/ref&gt; Quae ratio [[natura]]lis [[mens|mentem]] adiuvat ut [[significatio (linguistica)|significationes]] penetret ad res lectas comprehendendas et [[memoria|meminendas]], [[onus cognitivum]] fortasse imminuens.&lt;ref&gt;Rayner et Pollatsek 1994.&lt;/ref&gt; Fundamentalis huius rationis proprietas est motus minusculos in [[larynx|larynge]] aliisque [[musculus|musculis]] in [[dictio]]ne alioquin implicatis. Plurimi horum motuum a lectore detegi non possunt, [[machina|machinis]] absentibus.&lt;ref&gt;Rayner et Pollatsek 1994.&lt;/ref&gt; Subvocalizatio est unum ex elementis rationis [[sinus phonologicus|sinus phonologici]] a Baddeley et Hitch propositi, qui coacervationem horum generum [[informatio]]nis in [[memoria]] brevi explanat.&lt;ref&gt;Smith, Wilson, et Reisberg 1995.&lt;/ref&gt;

{{NexInt}}
*[[Aphasia]]
*[[Grammatica universalis]]
*[[RAM]]
*[[Vox]]

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Baddeley, A., M. Eldridge, et V. Lewis. [[1981]]. The role of subvocalisation in reading. ''The Quarterly Journal of Experimental Psychology A: Human Experimental Psychology'' 33(4): 439–454.
*Carver, R. P. [[1990]]. ''Reading Rate: A Comprehensive Review of Research and Theory.''
*Cleland, D. L., W. C. Davies, et T. C. Davies. [[1963]]. Research in Reading. ''The Reading Teacher'' 16(4): 224–228.
*Rayner, Keith, et Alexander Pollatsek. [[1989]]. ''The Psychology of Reading.'' Englewood Cliffs Novae Caesareae: Prentice Hall. ISBN 0137330073.
*Richaudeau, François. [[1984]]. ''Méthode de lecture rapide.'' Au cœur de la formation. Retz.
*Smith, J. D., M. Wilson, et D. Reisberg. [[1995]]. The role of subvocalization in auditory imagery. ''Neuropsychologia'' 33(11): 1433–1454.

==Nexus externi==&lt;!--
{{wikibooks|Speed reading}}--&gt;
*[https://web.archive.org/web/20210217202523/http://www.nasa.gov/home/hqnews/2004/mar/HQ_04093_subvocal_speech.html&quot;NASA Develops System to Computerize Silent, 'Subvocal Speech'.]
*[https://web.archive.org/web/20170409190334/https://www.forbes.com/free_forbes/2006/0410/084.html?partner=yahoomag &quot;NASA researchers can hear what you're saying, even when you don't make a sound.&quot; ]
*[https://web.archive.org/web/20070115091615/http://www.tfot.info/content/view/80/58/Colloquium interrogatorium cum Chuck Jorgensen ex NASA de oratione subvocali.]

[[Categoria:Communicatio]]&lt;!--melius: C. humana--&gt;
[[Categoria:Educatio]]&lt;!--melius: Psychologia educationalis--&gt;
[[Categoria:Lectio (ratio)]]
[[Categoria:Memoria]]&lt;!--melius: Rationes memoriae = Memory processes--&gt; &lt;!--
[[Category:Vocal skills]]--&gt;</text>
      <sha1>it4c39p5utfh8evwatc6yxxidz2jpmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thioxanthenum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273681</id>
    <revision>
      <id>3990909</id>
      <parentid>3403276</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T02:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="691" sha1="42hej3hgpv1seplurfks38va55n11rc" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Thioxanthene.png|thumb|Structura thioxantheni.]]
'''Thioxanthenum''' est [[compositum chemicum]] et heterocyclus in quo ex tribus anulis anulus medius [[sulphur]] continet. Formula chemica est C&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;S. Inter [[psychopharmacologia|substantias psychopharmacologicas]] nonnulla medicamenta, in quibus thioxanthenum sunt, inveniuntur, ut [[Zuclopenthixolum]] sive [[Chlorprothixenum]].

{{NexInt}}
* [[Phenothiazinum]]

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* ''MedlinePlus'' de [https://web.archive.org/web/20061009223807/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/uspdi/202564.html thioxanthenis]. {{Ling|Anglice}}

[[Categoria:Composita chemica]]</text>
      <sha1>42hej3hgpv1seplurfks38va55n11rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Split</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274679</id>
    <revision>
      <id>3990877</id>
      <parentid>3774354</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2975" sha1="f86a2i5wk3att5nlc9luno26xmbdohx" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
[[Fasciculus:James McAvoy Cannes 2014.jpg|thumb|Iacobus McAvoy, partium primarum actor.]]
'''''Split''''' est [[fabula formidulosa|pellicula formidulosa]] a [[M. Night Shyamalan]] moderatore cinematographico ducta, anno [[2016]] edita. Vitam [[narratio|narrat]] Kevin Crumb (ab [[Iacobus McAvoy|Iacobo McAvoy]] acti), qui [[perturbatio dissociativa identitatis|perturbatione dissociativa identitatis]]{{Convertimus}} laborat; multas enim personas sive [[identitas|identitates]] habet, omnino viginti tres. Sunt qui dicant hanc [[morbus mentis|perturbationem mentis]] in pellicula ut [[periculum|periculosam]] exprimi, atque ita hominibus qui eā laborant damnum ferre (de quo in ''Controversia'').

== Primae partes ==
* [[Iacobus McAvoy]]: ''Kevin Crumb'' (atque aliae personae eius ''Dennis, Patricia, Hedwig, Barry, Orwell, Jade'')
* [[Anya Taylor-Joy]]: ''Casey''
* [[Elizabetha Buckley]]: ''Dr. Fletcher''
* [[Haley Lu Richardson]]: ''Claire''
* [[Jessica Sula]]: ''Marcia''

== Controversiae ==
Quomodo perturbatio dissociativa identitatis in pellicula repraesentetur, multum disputatum est. Plerique rerum periti eos, qui hac perturbatione laborant, raro violentos esse, et saepius sibi quam aliis damnum facere dicunt.&lt;ref&gt;[https://www.healthyplace.com/blogs/dissociativeliving/2017/01/dissociative-identity-disorder-doesnt-make-you-dangerous| &quot;Dissociative identity disorder doesnt make you dangerous&quot;]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} apud www.healthypalace.com.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180928015759/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5260135/ &quot;Mental illness and violent behavior: the role of dissociation,&quot;] US National Library of Medicine National Institutes of Health.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.healthline.com/health-news/movie-split-harms-people-with-dissociative-identity-disorder#1| &quot;Movie ‘Split’ Does Harm to People with Dissociative Identity Disorder, Experts Say,&quot;] www.healthline.com/&lt;/ref&gt; Pelliculā editā non nulli, qui hac perturbatione laborant, litteras communes M. Night Shyamalan pelliculae moderatori miserunt, quibus de damno, quod eiusmodi pelliculae ipsis attulerint, narraverunt.&lt;ref&gt;[https://themighty.com/2016/12/letter-to-m-night-shyamalan-did-dissociative-identity-disorder/| &quot;A Letter M. Night Shyamalan, About the Dangerous Stereotypes in His New Film 'Split.'&quot;]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} apud www.themighty.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://splitmoviehurts.com/letter-to-director/| &quot;The Movie 'Split' Hurts Us All.&quot;]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} apud www.splitmoviehurts.com&lt;/ref&gt; Praesertim damnosa videtur, quod magna ex parte probabilis videtur, quamquam alioqui fabulosissima. 

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
* {{Imdb title|4972582|Split}}

[[Categoria:Pelliculae Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Pelliculae 2016]]</text>
      <sha1>f86a2i5wk3att5nlc9luno26xmbdohx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Retina (anatomia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>277207</id>
    <revision>
      <id>3990735</id>
      <parentid>3990430</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fundus oculi */</comment>
      <origin>3990735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8994" sha1="s68ewnq1d6udaf18n9zgw9ralieinc4" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et lucem absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280

{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>s68ewnq1d6udaf18n9zgw9ralieinc4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990736</id>
      <parentid>3990735</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anatomia microscopica */</comment>
      <origin>3990736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9339" sha1="8qi8k96fru50msxnf2773y6mf1zi66k" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum diameter minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia otimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et lucem absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280

{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>8qi8k96fru50msxnf2773y6mf1zi66k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990737</id>
      <parentid>3990736</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anatomia microscopica */</comment>
      <origin>3990737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9344" sha1="mt1gzhpxf9ja9c9l0nh6d5ay998jasb" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum [[diameter]] minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia optimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et lucem absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280

{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>mt1gzhpxf9ja9c9l0nh6d5ay998jasb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990739</id>
      <parentid>3990737</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anatomia microscopica */</comment>
      <origin>3990739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9347" sha1="mdiygsnacnbdv905kycabnqyhv03a93" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum [[diameter]] minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia optimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et photones absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280

{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>mdiygsnacnbdv905kycabnqyhv03a93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990740</id>
      <parentid>3990739</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3990740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9497" sha1="neizlgwoau1a05hbxyc7m1bx5z1nfq3" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum [[diameter]] minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia optimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et photones absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280
* Stephen J. Ryan, ''Retina'', Saunders, 2013 (quinta editio) [https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9781455707379/retina Recensio critica]
{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>neizlgwoau1a05hbxyc7m1bx5z1nfq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990741</id>
      <parentid>3990740</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3990741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9480" sha1="ndzcipj8iakrlo8u09hw7b4nxxg7mmj" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum [[diameter]] minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia optimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et photones absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280
* Stephen J. Ryan, ''Retina'', Saunders, 2013 (quinta editio) [https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9781455707379/retina]
{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>ndzcipj8iakrlo8u09hw7b4nxxg7mmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990742</id>
      <parentid>3990741</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */</comment>
      <origin>3990742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9615" sha1="kfbdygr423d5ppsgbahfg5tdzcp9m3w" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum [[diameter]] minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia optimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et photones absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280
* Stephen J. Ryan, ''Retina'', Saunders, 2013 (quinta editio) [https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9781455707379/retina]
{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Retinas retinam] spectant
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>kfbdygr423d5ppsgbahfg5tdzcp9m3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990743</id>
      <parentid>3990742</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anatomia microscopica */</comment>
      <origin>3990743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9846" sha1="b9yk0f3l0jrchkit0bypwgg62nn5u2r" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum [[diameter]] minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia optimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et photones absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.

Unicuique cono respondet una cellula bipolaris et una cellula ganglionaris. Econtra usque ad triginta bacilla cum una cellula bipolari synapsim faciunt. E quo fit ut potestas dicriminadi in conis multo maior sit quam in bacillis.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280
* Stephen J. Ryan, ''Retina'', Saunders, 2013 (quinta editio) [https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9781455707379/retina]
{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Retinas retinam] spectant
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>b9yk0f3l0jrchkit0bypwgg62nn5u2r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990744</id>
      <parentid>3990743</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anatomia microscopica */</comment>
      <origin>3990744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9847" sha1="osr3pbvyqlx3q8l77f1yvhf16riz136" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum [[diameter]] minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia optimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et photones absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.

Unicuique cono respondet una cellula bipolaris et una cellula ganglionaris. Econtra usque ad triginta bacilla cum una cellula bipolari synapsim faciunt. E quo fit ut potestas discriminadi in conis multo maior sit quam in bacillis.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in tales mutationes dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280
* Stephen J. Ryan, ''Retina'', Saunders, 2013 (quinta editio) [https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9781455707379/retina]
{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Retinas retinam] spectant
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>osr3pbvyqlx3q8l77f1yvhf16riz136</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990750</id>
      <parentid>3990744</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Retina et morbi aliorum corporis systematum */</comment>
      <origin>3990750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9851" sha1="iw83ns13l535f6toab0zl70cxii7zpc" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{Capsa tabellaria|titulus=Retina
	| ; Anatomia macroscopica
	| : [[Fasciculus:Human eye cross-sectional view grayscale.png|275px|Oculus humanus]]&lt;br /&gt;Sectio oculi humani. [[Macula lutea]] pars '''retinae''' est, ex qua axis [[visus|visualis]] procedit.
	| ; Cognitores
	| [[Terminologia Anatomica|TA]]: [http://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm A15.2.04.002]
}}

{{res|Retina}} ({{NexTAnat}} [https://www.unifr.ch/ifaa/Public/EntryPage/TA98%20Tree/Entity%20TA98%20EN/15.2.04.002%20Entity%20TA98%20EN.htm 15.2.04.002]) est interna [[oculus|oculi]] tunica ''multorum stratorum'', quae [[lux|lucem]] recipit, in signa electrica transformat, in [[nervus opticus|nervum opticum]] transmittit. Ad [[systema nervosum centrale]] pertinet.

== Anatomia macroscopica ==
Retina prorsus usque ad corpus ciliarium extenditur et eorum iunctura ''[[ora serrata]]'' appellatur. 

Peritis oculis quoque structura retinae macroscopica directe  sine instrumentis visibilis non est. Solum [[ophthalmoscopia]]e ope, trans [[pupilla]]m, lucis ope,  partes  tandem [[fundus oculi|''fundi oculi'']] conspiciendae sunt. Alia itinera ad retinam conspiciendam tantummodo [[iconismus medicus|iconismo medico]] vel, post mortem, per sectionem anatomicam offeruntur.
[[Fasciculus:Fundus photograph-normal retina EDA06.JPG|thumb|[[Fundus oculi]]. In medio, obscurius, [[macula lutea]], sinistra ''discus nervi optici'', ex quo vasa sanguinea retinae emergunt. Circum maculam luteam fere nulla vasa sunt.]]
=== Fundus oculi ===
Retina est pars [[fundus oculi|''fundi oculi'']]. Fundus ipse continet retinam, [[Discus nervi optici|discum nervi optici]], arteriam et venam centralem retinae, oram serratam. Investigatur fundus per ''[[ophthalmoscopia]]m'' (vel ''fundoscopiam''), cuius instrumentum est [[ophthalmoscopium]].

*Discus nervi optici alias ''macula caeca'' appellata nec [[sclera]] tegitur nec photoreceptoria habet quia transitum nervo optico praebet necnon arteriae et venae oculum rigantibus. Ibi lux non percipitur (&quot;macula caeca&quot;) sed cerebrum sponte imaginem complet. Ideo lacunam ne suspicamur quidem.
* In polo posteriore oculi area ovalis animadvertitur [[macula lutea]] dicta in qua potestas rerum discernendarum maxima est (ibi enim sunt coni qui colores discernunt), imprimis in parte media maculae (1,2 [[Millimetrum|mm]]) ''fovea centrali'' dicta, quia photoreceptoria ibi creberrima sunt, vascula rursus sanguinea absunt atque etiam cetera neura paululum ad latera amota sunt ne quodvis impedimentum luci obstet. In peripheria sunt bacilla et visio minus clara.
* Vasa sanguinea ophthalmoscopio in peripheria visibilia sunt.

=== Providentia vascularis ===
Providentia sanguine arteriali per [[arteria centralis retinae|arteriam centralem retinae]] fit, ramulum [[arteria ophthalmica|arteriae opthalmicae]].

== Anatomia microscopica ==
[[Fasciculus:Retina layers.svg|thumb|400px|Retinae strata [[mammalia|mammalium]]. Mementote lucem ab inferiore ''trans strata omnia'' usque ad stratum pigmentosum transire debere. Vasa sanguinea hic non indicantur.]]
Retina quinque neuronum generibus utitur: [[Photoreceptorium|photoreceptoria]], cellulae transversae, [[Neura bipolaria|neurones bipolares]], cellulae ganglionales, cellulae amacrinae. Ipsa photoreceptoria inter [[Bacillum (photoreceptorium)|bacilla]] et [[Conus (photoreceptorium)|conos]] qui colores percipiunt dividuntur. Bacilla in peripheria retinae cumulantur ubi lucem debilem percipiunt (uno [[photon|photone]] enim stimulantur). Econtra coni media retina stipantur in fovea atque etiam magis in foveola (pars media foveae 0,4mm) ubi eorum [[diameter]] minuitur ut plures in eodem loco fiant. In hanc partem lux dirigitur quia optimum visum praebet si lux multa est. Plura strata distinguit spectator ex [[Corpus vitreum|corpore vitreo]] ad epithelium pigmentosum progrediens&lt;ref&gt;Secundum Purves, Augustine, Fitzpatrick. ''Neurosciences'', sexta editio, deboeck, 2019 pp.238-9.&lt;/ref&gt;:

* Stratum neurofibrarum quo continentur fibrae opticae ad [[Nervus opticus|nervum opticum]] tendentes 
* Stratum ganglionare quo continentur cellulae ganglionares
* Stratum plexiforme internum quo continentur  [[Synapsis chemica|synapses]] inter cellulas bipolares,  ganglionares, amacrinas
* Stratum granorum internorum quo continentur nuclei et corpora cellularum bipolarium, amacrinarum, transversarum
* Stratum plexiforme externum quod [[Synapsis chemica|synapses]] inter photoreceptoria et cellulas bipolares continet necnon cellulas transversas
* Stratum granorum externorum quod nucleos et excursus synapticos  cellularum photoreceptoriarum continet
* Membrana limitans externa
* Stratum segmentorum externorum quod partem pigmentatam et photones absorbentem photoreceptoriorum comprehendit. 
* Stratum  [[Epithelium|epithelii]] pigmentosi quod discos pigmenti degeneratos [[phagocytosis|phagocytat]] et nutrimenta e choroïde haurit. Praeterea lucem absorbet ne intra oculum reverberetur. Usque ad corpus ciliarium et posteriorem [[Iris (anatomia)|iridis]] partem extenditur. Partem non nervosam retinae eam esse dicere licet.

Per omnia illa strata (praeter epithelium) transmeare debet lux antequam pigmenta photoreceptoria adeat, quod certe parum opportunum videri potest sed neura retinae nutrimenta per epithelium pigmentosum hauriunt et hoc idem epithelium pigmenta redintegrata retinae subinde cyclice suppeditat. Ita fortasse aliter fieri non potuit.

Unicuique cono respondet una cellula bipolaris et una cellula ganglionaris. Econtra usque ad triginta bacilla cum una cellula bipolari synapsim faciunt. E quo fit ut potestas discriminadi in conis multo maior sit quam in bacillis.
 
[[Cellula glialis|Cellularum glialium]] tria genera quoque in retina inveniuntur: [[Astrocytus|astrocyti]], [[Cellula microglialis|microglia]] et cellulae gliales Mullerianae dictae&lt;ref&gt;[https://www.em-consulte.com/article/1601322/anatomie-de-la-retine EM consulte]. F. Behar-Cohen (2020).&lt;/ref&gt;.

== Morbi retinae ==
=== Ablatio (amotio) retinae ===
Si retina ab parte ''nutritiva'' epithialialia abiungatur, nominatur status hoc ''ablatio'' vel ''amotio''. Symptomata sunt repentina sensationes visuales imprimis fulgurales vel maculas obscuras sentiendi. Si cognoscitur, sit [[necessitas medica]], tractatio immediate pernecesse sit.
=== Oedema maculae ===
Accumulatio liquoris extracellularis circum maculam luteam vocatur [[oedema maculae]]. Distinguuntur gradus quattuor: focalis, significans, diffusa, et ischaemica. Praeterea observatur [[syndroma Irvinii et Gasseri]] ''oedema maculae cystica'' post [[cataracta (medicina)|cataractae]] operationem [[chirurgia oculorum|chirurgiae oculorum]]. Symptoma est oculorum acies diminuta.

== Retina et morbi aliorum corporis systematum ==
Nonumquam [[morbus|morbi]] extra [[systema visuale]] etiam cum signis retinalibus cognoscuntur. Frequenter, sane, apparatus speciales in talibus mutationibus dignoscendis pernecesse sunt. 
=== Morbi neurologici ===
Quidam morborum neurologicorum mutationes retinae ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Yap T. E., Balendra S. I., Almonte M. T., Cordeiro M. F. |title=Retinal correlates of neurological disorders |journal=Therapeutic advances in chronic diseases |year=2019 |month=Dec |pages=10:2040622319882205 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31832125}}&lt;/ref&gt;:
* [[Morbus Alzheimerianus]]
* [[Morbus Parkinson]]
* [[Encephalomyelitis disseminata]]
* [[Sclerosis lateralis amyotrophica]]
* Retinopathia diabetica
* Retinopathia hypertensiva

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Francine Behar-Cohen, Emmanuelle Gelizé et alii, &quot;[https://www.medecinesciences.org/fr/articles/medsci/pdf/2020/06/msc200130.pdf Anatomie de la rétine]&quot;, ''m/s Médecine Science'', 2020: 594-9
*C. Bellmann, J. Conrath, A. Gaudric et alii. &quot;[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551207896823 Nouvelles techniques d’imagerie de la rétine]&quot;, ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2007 (Supplementum) 1: 55sqq.
*Salomon Yves Cohen, Alain Gaudric et Prithvi Ramtohul. ''Rétine : atlas des maladies du fond d'oeil'', Elsevier, 2025 [https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9782294785665/retine-atlas-des-maladies-du-fond-doeil#book-description]
*Richard H. Masland, &quot;[https://www.cell.com/neuron/fulltext/S0896-6273(12)00883-5?switch=standard The Neuronal Organization of the Retina]&quot;, ''Neuron'', 2012: 266-280
* Stephen J. Ryan, ''Retina'', Saunders, 2013 (quinta editio) [https://www.sciencedirect.com/book/edited-volume/9781455707379/retina]
{{NexInt}}
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Degeneratio macularis|&lt;&gt;|en|qid=Q27429789}}
* [[Discus opticus]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Fovea (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q865103}}&lt;!--
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Macula (oculus)|&lt;&gt;|en|qid=Q747023}}--&gt;
* [[Opthalmologia]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ophthalmoscopia|&lt;&gt;|en|qid=Q837188}}
* [[Photon]]
* [[Retinoblastoma]]
* [[Retinitis pigmentosa]]
* {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tapetum lucidum|&lt;&gt;|en|qid=Q1045562}}

== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Retinas retinam] spectant
* Kolb H. [https://webvision.med.utah.edu/book/part-i-foundations/simple-anatomy-of-the-retina/ De structura retinae]. {{Ling|Anglice}}
* Langenbeck B. C. R. [[1835]]. [https://books.google.de/books?id=x6tEAAAAcAAJ&amp;pg=PR1&amp;dq=consensu+et+auctoritate+retinae+structura+penitiori&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwi6o6e75-jeAhXMMewKHYLaBDIQ6AEIKDAA#v=onepage&amp;q=consensu%20et%20auctoritate%20retinae%20structura%20penitiori&amp;f=false De retinae structura penitiori]. Dissertatio inauguralis. {{Ling|Latine}}

[[Categoria:Oculus]]
[[Categoria:Systema visuale]]</text>
      <sha1>iw83ns13l535f6toab0zl70cxii7zpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teen Wolf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279528</id>
    <revision>
      <id>3990897</id>
      <parentid>3869153</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17016" sha1="rfzvb2lqquqkuw48za98jiipb4r8zyz" xml:space="preserve">{{l}}
{{titulus italicus}}
[[Fasciculus:Teen Wolf 2011 Title card.jpg|thumb|Signum seriei]]
[[Fasciculus:Holland Roden, Tyler Hoechlin, Shelley Hennig, Dylan O'Brien, Tyler Posey, Dylan Sprayberry &amp; Jeff Davis (14768837174).jpg|thumb|Histriones programmatis Teen Wolf cum creatore fabulae Galfrido Davis (dextra) anno [[2014]].]]
'''''Teen Wolf''''' (fortasse [[Latine]] ''lycanthropus adulescens'') fuit series televisifica [[Civitates Foederatae|Americana]] inter annos [[2011]] et [[2017]] emissa ab [[MTV]], sed in [[Netflix|Netfligi]] iterum emissa. Fabulae serium narrant de vita [[adulescens|adulescentis]] cuiusdam (nomine Scotto McCall) et amicis, quorum omnes incolae ''Beacon Hills'' vici [[California|Californiensis]] sunt. Scottus nocte ambulans cum amico Miecislao Stilinski ab [[lycanthropus|lycanthropo]] mordetur, unde [[lycanthropus]] fit. Postea, cum [[dies|die]] in [[schola]] superiore ad graduandum strenue discet, [[nox|nocte]] contra hostes [[supernaturalia|supernaturales]] cum suis pugnat.

Series creata est a cinematographista [[Galfridus Davis|Galfrido Davis]] ([[Anglice]], ''Jeff''), et nonnulla praemia televisifica meruit. Davis nuntiavit anno [[2009]] desiderium suum ad seriem Teen Wolf creandas. Davis voluit fabulam narrare de [[amor]]e, [[horror]]e et mythologia [[versipellis|versipellium]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120712194837/http://www.variety.com/article/VR1118005302] {{ling|Anglice}}&lt;/ref&gt; Davis etiam voluit historias et comicas et atras emittere. Series ducta est ab [[Australia]]no moderatore [[Russell Mulcahy]].

==Historiae narratae==
===[[Teen Wolf (series prima)|Series prima]] ([[2011]])===
Nocte ultima [[aestas|aestatis]] ante anni [[schola]]ris principio, Scottus et amicus Stiles in [[silva]] ambulant, [[cadaver]]em inveniendi causa. Tum, subito ex tenebris umbra velox surrexit. Ista erat vero [[lycanthropus]], [[lupus alpha]], qui Scottum mordet. Die postrero, cicatrices morsi absunt, et Scottus putat se [[sensus]] amplificatos habere. Id in schola cum Stile confidet, qui Scottum censeat lycanthropum esse. Eadem, Allisona puella nova in vico Beacon Hills cursum scholarem coepit et mox amicitiam colet cum Lydia et Jacksono, et Stile Scottoque. [[Hebdomas|Hebdomadibus]] sequentibus, homines nonnulli in vico lacerantur et iugulantur ab animale fero, quod Scottus et Stiles putant lupum alpham esse. Scottus amat Allisonam, sed quia ea et familia sunt venatores versipellium, amorem secretum habent. Interdum Scottus Theodericum Hale lycanthropum cognoscet, qui simul putat animalem ferum esse lupum alpham. Iunctim Theodericus et Scottus (cum auxilio Stilis) lupum alpham denudant: is erat vero Petrus Hale, [[avunculus]] Theoderici qui conflagrationem domus familiaris sex annos antea superavit. Annos longos Petrus lente se ipse curavit, sed insanus fit, et sua in dementia noctibus homines necabat. Petrus sciebat Scottum lycanthropum esse, et volebat iuniorem sicarium suum factum esse, sed Scottus ullum occidere nolebat. Tandem, nocte [[ballatio]]nis [[hiems|hiemis]] Petrus occisus est a Theoderico, qui fit lupus alpha.

===[[Teen Wolf (Series secunda)|Series secunda]] ([[2012]])===
[[Fasciculus:Teen Wolf Cast 2012.jpg|thumb|Dylan O'Brian (sinistra) et [[Tyler Posey]] (dextra), histriones qui agunt Miecislaum Stiles et Scottum McCall, anno [[2012]] in publica praesentatione series secundae.]]
Post mortem Petri, Theodoricus (nunc lupus alpha) volebat alios lycanthropos in caterva lupina sua, ergo adulescentes scholae tres novos mordet: Isaacum Lahey, Ericam Reyes, et Vernon Boyd. Lupi quattuor, cum auxilio catervae Scotti (Scottus, Stiles, Allisona venatrix, et Lydia), homicidia nova in vico Beacon Hills resolvere debent. Interea, [[paterfamilias]] venatorum, Giraldus Argent ([[avus]] Allisonae) in vicum pervenet, lycanthropos necandi causa. Greges luporum tum pugnant contra sicarium supranaturalem dum impeta secreta venatorum defendentes. Causa mortium in vico est singulo [[versipellis]], genus [[Mythologia_in_fabulis_Teen_Wolf#Versipelles|Kanima]] (e mythologia populare Americae meridionalis). Kanima est versio maligna lycanthropi, sed simul lacertus videtur cum cauda venenata. Scottus et comites invenient kanimam vere Jacksonem esse, sed Jackson ipse ignorat hanc alteram faciem suam. Quidam Matthaeus, pupilus in schola, est qui furtim kanimae mentem reget, et kanimae iussit ultionem suam propriam reddere contra inimicos. Giraldus venatorum dux tunc Matthaeum necat, ita potestatem super kaniam obtinens. Giraldus, kanimam ducens, vult Theodericum compellere ut Giraldo morsum lycanthropi dedisse. Tandem lycanthropi cuncti, Scotto ducente, Giraldum vincunt, et Jacksonem e maleficio kanimae liberant.

===[[Teen Wolf (Series tertia)|Series tertia, pars prima]] ([[2013]])===
In serie tertia historiae duae narrantur. Prima historia est fabula de pugna inter lycanthropos vici Beacon Hills (greges Scotti Theodericique) et catervam luporum alpharum, Deucalione duce. Historia altera narrat de [[druis|druida]] malefico qui homines in Beacon Hills ritu Celtico necat apud [[nemeton|lucum]]. Historiae primo coepunt cum [[lupus beta|betae]] Theoderici Erica et Boyd rapuntur ab Decualione. Celati sunt in cella argentaria per lunas tres cum Cora Hale, sorore Theoderici amissa. Erica ipsa obet in cella, sed Scottus et Theodericus captivos rellinquos cellae liberant nocte [[luna plena|lunae plenae]]. Deucalion volebat Theodericum compellere ad betas suos iugulandum, sed cum auxilio Scotti, Stilis et Isaaci Theodericus superat Decualionem et suos. Interdum, druis maligna (quae vero est magistra in schola) ternos homines sacrificat, quia hoc in modo vi magica ex eis extrahet. Re vera druis ultionem contra lycantrhopos consecuta est et hac cum magna magia ea potest lycanthropos superare. Ultimo die, nocte lunae sanguinis, Deucalion cum Scotto, Theoderico et suis collaborant contra druidam: in pugna druis iugulatur et Scottus fit verus lupus alpha.

===[[Teen Wolf (Series tertia)|Series tertia, pars altera]] ([[2014]])===
Druida mortua, [[nemeton]] vici Beacon Hills [[magia]]m relictam sacrificiorum absorbet. Hac cum magia, cippus nemetonis adtrahet novos entes supernaturales, unus ex quibus est [[nogitsune]] vel spirictus perniciosus [[vulpes|vulpis]]. Spirictus vulpinus possidet Stilem, qui nunc noctibus (amicis ignorantis) mala perfacit. Interdum, puella nova Iaponica in scholam advenit, Kira nomine, quae est ipsa [[versipellis]] vulpina et Scotto docet de [[mythologia]] spirictuum vulpinorum. Scottus cum sociis mala vulpis maligni emmendant, sed vulpes tandem vicit. Demum Scottus discet amicum carum Stilem vero possessum est ab vulpe maligno, et cum auxilio ritum expurgationis in Stilem captivum facit. Spirictus vulpinus fugat custodiae Scotti et Lydiam raptans in caverna se celat. Ibi vocat subí daemones iaponicos cum quibus lycanthropos superare. Scottus, Isaacus, Stiles, Allisona et Kira ad cavernam vulpis maligni incessentes saepti sunt a daemonibus. In pugna sequente Allisona sub gladio cadet. Ultima in pugna, spirictus vulpini daemones impeta faciunt contra familias lycanthroporum sed Scottus et Stiles artifices callide spirictum malignum superant. Post hanc rem Isaacus, qui Allisonam amabat, Beacon Hills relinquet.

===[[Teen Wolf (Series quarta)|Series quarta]] ([[2014]])===
[[Fasciculus:Teen Wolf cosplayer (14584592899).jpg|thumb|Vir in habitu pugilatoris ursini seriei quartae.]]
Series quarta fabulas duas enarrat. Prima est de Catherina Argent reviva (soror Christopheri et [[amita]] Allisonae), quae fit [[versipellis]] in [[panthera onca|iaguarem]] mutans. Cum [[Mythologia_in_fabulis_Teen_Wolf#Supernaturales_alii|pugilatoribus]] armatis in [[Os (anatomia ossis)|ossibus]] [[ursus|ursorum]] ([[berserkeri]]s appellatis) Theodericum rapit, in ruina [[templum|templi]] [[Mexicum|Mexicani]] eum celans. Raptrix conatur ad Theodericum sacrificandum, quod putabat hoc maleficium versipellis abrogavisse. Scottus et socii Theodericum liberant. Cum in Californiam redeant, cella argentaria familiae Hale spoliatur ab homine ignoto cum auxilio pugilatorum ursinorum. His cum pecuniis, homo ignoto (benefactorem se appellans) sicarios pendet, ut personas supernaturales occidant. Interdum, in fuga a sicario, Gulielmum discipulum iuniorem scholae e tecto valedutinarii salientem mordetur est a Scotto, et Gulielmus nunc fit lycanthropus novus in caterva. Lycanthropi omnes vicini auxilium petent Scotto, qui cum suis et vi militari Christopheri Argent sicarios tandem superant, et pecunias spoliatas resument. Tunc Catherina cum ursis Scottum abducit, et eum in eadem ruina templi Mexicani celat. Re vera, Petrus Hale volebat Scottum occidere, et secrete petivit Catherina eum abducere. Scotto in berserkero a Catherina maleficato, socii catervae Scotti, Theoderico duce, templum intraverunt. Contra berserkeres pugnantes, amici Scottum liberant e maleficio. Haec Petrum infuriat, et ipse impetum contra Scottum facit, sed tandem superatur.

===[[Teen Wolf (Series quinta)|Series quinta, pars prima]] ([[2015]])===
Anno ultimo scholae superioris Scottus invenit amicum antiquum scholae primariae, nomine Theodoro. Theodorus amicitiam cum Scotto et suis colet, sed Stiles eum non credet et putat Theodorum traditorem esse. Interim, tres personae supernaturales (vocati [[medicus|Medici]] Horribiles [[Anglice|A]]: ''dread doctors'') experimenta [[pseudoscientia|pseudoscientifica]] faciunt. Proventus horum experimentorum sunt [[chimaera]]e: homines cum partibus duorum entium supernaturalium. Obiectivus ultimus Medicorum est chimaeram singualm invenire, in qua licet eis monstrum antiquum revivire. Dum grex Scotti contra Medicos pugnat et, lente Theodorus insidias inter socios Scotti plantat, quia is sibi vult gregem Scotti. Denique insidiae Theodori florent: cum Gulielmus credet eum alpham gregis posse et Scottus infirmatur cum aconito, Theodorus ambos cum cineribus sorbi circundit. Ita Theodorus sperat mortis Scotti, sed Scottus Gulielmum superat. Infuriatus Theodorus Scottum necat atqui secrete Melissa filium revivet.

===[[Teen Wolf (Series quinta)|Series quinta, pars altera]] ([[2016]])===
Insidiis Theodori manifestis et chimaera ultima Medicorum creata, grex Scotti ad alpham concurret. Monstrum noctibus numeros hominum iugulat, et nemo (haud lycanthropi, haud vigiles) eum superare possent. Licanthropis necesse est monstrum Medicorum vincere, ita auxilium petent Christophero Argent duci venatorum. Is, preparans cum Giraldo patre redempto venatum monstri, narrat Scotto fabulam familiarem de origine prisco [[Bestia Gabalitana|bestiae]], quam primo necavit proavia gentis Argent [[saeculum 18|saeculo XVIII]] cum [[contus|conto]] [[argentum|argenteum]]. Tum Scottus discet contum hunc argenteum Medicis terribilibus esse. Cum auxilio Theodori et chimaeris ei fidelibus armam argenteam resument. Monstrum, in cuniculis celato, interfixitur cum conto argenteo, et ab Scottus alpha mordetur et tandem ad [[infernus|infernos]] crematur ab vigile Iordano Parish (qui est [[cerberus]]).

===[[Teen Wolf (Series sexta)|Series sexta, pars prima]] ([[2017]])===
[[Nox|Nocte]] [[tempestas|tempestuosa]], Gulielmus lycanthropus beta cum amica [[autocurrus|autocurrum]] invenient in silva cum [[vitrum|vitro]] frontale rupto. Autocurrus inerat puer singulus qui lycantrhopo narravit de adventu [[Mythologia_in_fabulis_Teen_Wolf#Supernaturales_alii|equitum phantasmarum]], qui homines raptant et memorias de eis delent. Gulielmus Scotto et amicis hanc rem enarrat, et grex luporum se contra equites praeparant sed nocte sequente Stiles capitur ab equitibus; cum raptu memoriae de Stile deletae sunt Scotto et amicis. In [[hebdomas|hebdomadibus]] subsequentes equites vicinos de ''Beacon Hills'' raptant et memorias suas delent. Sed deletio memoriarum imperfecta videtur, et Lydia cum auxilio Scotti memorant amicitiam quam cum Stile habebant. Haec est causa reditus Stilis in mundum viventium. Ultimo die tempestatis equitum Scottus cum suis eos superat et omnes vicini qui rapti erant ex oblivione redeunt.

===[[Teen Wolf (Series sexta)|Series sexta, pars altera]] ([[2017]])===
Ultima in serie, Giraldus Argent in vicum Beacon Hills redit cum venatoribus novis, faciens impetum magnum contra Scottum et socios. Ipse Scottus, Lydia, Stiles, et Malia [[universitas|universitatem]] ineuntes post aestatem in vico natale manent ob causam periculi Giraldi. Scottus tum amicos omnes vocat ad pugnam, inter quos sunt Jackson (serium primae secundaeque), alpha [[gemellus]] Aiden et Decualion (seriei tertiae), Christopher Argent, et Theodericus Petrusque Hale. Giraldo superato, lycanthropi seniores singulatim ad universitatem redunt dum iuniores cuncti, Gulielmo ducente, in schola manent.

==Personae==
===Principales===
[[fasciculus:Tyler_Posey_by_Gage_Skidmore.jpg|thumb|Tyler Posey, qui erat Scottus, protagonista fabularum.]]
[[fasciculus:Crystal_Reed_by_Gage_Skidmore.jpg|thumb|Crystal Reed, quae agit Allosinam.]]
*[[Tyler Posey]] agit Scottum McCall, adulescentem et lycanthropum, qui tandem fit lupus alpha.
*[[Melissa Ponzio]] agit Melissam McCall, matrem Scotti et [[nosocomus|nosocomam]] in [[valetudinarium|valetudinario]] locale.
*[[Crystal Reed]] agit Allisonam Argent, filiam singulam e familia venatorum versipellium et [[sagitta|sagittaria]] perita, quae Scottum primo amat sed tum amicitiam adflixit.
*[[JR Bourne]] agit Christopherum Argent, patrem Allisonae, et venatorem maximum.
*[[Dylan O’Brien]] agit Miecislaum Stilinski (breviter &quot;Stiles&quot; appellatus), audacem et ingeniosum amicum optimum Scotti.
*[[Linden Ashby]] agit Noam Stilinski, patrem Miecislai, et ducem vigilium.
*[[Tyler Hoechlin]] agit Theodericum ([[Anglice]], Derek) Hale, lycanthropum taciturnum sed ferocem in oppido Beacon Hills, qui fit tutor et magister Scotto. Familia domu conflagravit sed soror (Cora) et avunculus (Petro).
*[[Iohannes Bohen]] agit Petrum Hale, [[avunculus|avunculum]] Theoderici et primum lupum alpham. Petrus momordit Scottum, Lydiam, et ungulis laceravit Jacksonem. 
*[[Hollanda Roden]] agit Lydiam Martin, puellam claram et ingeniosam in schola et amicam Allisonae. A Petro Hale mordetur, obquamrem Lydia fit ‘’banshee’’: damnata mulier ululans quae mortis propinquitatem augurat.
*[[Colton Haynes]] agit Jacksonem Whittemore, amatorem Lydiae et ducem turmae [[ludus reticularum episcopalium|reticularum episcopalium]], et [[antagonista]]m Scotto. Etiamsi non est mordetus ab lycanthropo, isti ungulas in Jacksonem clavavit, et tum Jackson fit kanima (genus versipellium lacertiformis). 
*[[Shelley Hennig]] agit Maliam Tate, filiam secretam Petri Hale. Malia est ipsa versipellis sed non in [[lupus|lupum]] sed [[coiotes|coiotem]] mutat. 
*[[Arden Cho]] agit Kiram Yukimura, alteram amatricem Scotto. Etiam versipellis est sed non lycanthropa: Kira est versipellis iaponicus [[vulpes|vulpiformis]] cum vi electrica.
*[[Dylan Sprayberry]] agit Gulielmum (breviter, Liam) Dunbar, adulescentem iuniorem, ab Scotto mordetur.
*[[Daniel Sharman]] agit Isaacum Lahey, qui est ab Theodorico morditus et tunc fit lycanthropus amicissimus Scotti et amator alterus Allisonae.

===Secundariae===
*Seth Gilliam agit Alanum Deaton, druidem et veterinarium.
*Orny Adams agit Robertum Finstock, magistrum in schola.
*Susana Walters agit Nataliam Martin, matrem Lydiae.
*Michael Hogan agit Giraldum Argent, venatorem et antagonistam.
*Gage Golight agit Ericam Reyes, lycanthropa.
*Sinqua Walls agit Vernon Boyd, lycanthropus.
*[[Carolus Carver]] et [[Maxwellus Carver]], agiunt gemellos Ethan et Aiden, lycanthropos.
*Haley Webb agit Jennifer Blake, magistram et maleficam.
*[[Ryan Kelley]] agit Iordanum Parrish, vigilem et cerberum.
*[[Cody Christian]] agit Theodorum Raeken, antagonistam et chimaeram.
*Gideon Emery agit Deucalionem, ducem gregis alpharum et lycanthropum antagonistam.

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Bibliographia==
* Elliott, Iacobina; et Megania Fowler. [[2018]] &quot;Smile, Derek. Why Don’t You Smile More?: The Feminization of Teen Wolf’s Derek Hale&quot; ''Journal of Fandom Studies'' {{ling|Anglice}}
*Johnson, Michael. [[2016]]. &quot;The Homoerotics and Monstrous Otherness of Teen Wolf.&quot; ''Studies in the Humanieties'' 43: 65-81. {{ling|Anglice}}
*Kendal, Eva  et Zacharia Kendal. [[2015]]. &quot;Consent is Sexy: Gender, Sexual Identity and Sex Positivism in MTV’s Young Adult Television Series Teen Wolf (2011–)..&quot; ''COLLOQUY text theory critique'' 30: 26-41. {{ling|Anglice}}
*Pettet, Magdalena, et Elizabetha Ellison. [[2019]]. &quot;The post-villain: Ambiguous villain meets comic relief in Teen Wolf&quot;. ''The Australasian Journal of Popular Culture.'' 8.1: 41-54.

{{nexInt}}
*[[Fictio fautorum]]
*[[Mythologia in fabulis Teen Wolf]]

==Nexus externi==
{{communia|category:Teen Wolf (2011 TV series)|Lycanthropum adulescentem}}
*[http://www.mtv.com/shows/teen_wolf/series.html Pagina seriei propria.]{{Nexus deficit|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ling|Anglice}}

[[Categoria:Teen Wolf|!]]</text>
      <sha1>rfzvb2lqquqkuw48za98jiipb4r8zyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vitaminum C</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279684</id>
    <revision>
      <id>3990953</id>
      <parentid>3976952</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7034" sha1="fepm6qnvqvtltx5jxepwxd3zulgyc3d" xml:space="preserve">{{cautio}}
{{L}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
|+ '''Vitaminum C'''&lt;br /&gt;Acidum ascorbi
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Fasciculus:L-Ascorbic acid.svg|200px|Acidum Ascorbicum]]
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Fasciculus:Ascorbic-acid-from-xtal-1997-3D-balls.png|200px|Ketaminum]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Natura chemica
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[Formula chemica]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | {{chem|C|6|H|8|O|6}}
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[Massa molaris]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | 176.124 g/mol
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[PubChem]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/54670067 54670067]
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[DrugBank]] || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [https://web.archive.org/web/20190403063312/https://www.drugbank.ca/drugs/DB00126 DB00126]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Natura pharmacologica
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | Codex ATC || style=&quot;font-size: 85%&quot; | A11G
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | Excretio || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[ren]]ibus
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Ad usum therapeuticum
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | Applicatio || style=&quot;font-size: 85%&quot; | per os, i.m., i.v.
|}
'''Vitaminum C''', sive '''acidum ascorbicum''', est [[vitaminum]] in variis [[cibus|cibis]] inventum et pro [[supplementum dieteticum|supplemento diaetetico]] venditum. Adhibetur ad [[scorbutus|scorbutum]] praeveniendum et medicandum.

Quae [[substantia]] est [[crystallum|crystallina]], cum functionibus [[systema immunitatis|systematis immunitatis]] et effectibus antioxydativis. Generatio nonnullorum [[neurotransmissor]]um vitaminum C requirunt. Nomen acidi ascorbici de effectibus contra scorbutum derivatur.

Metabolismo nonnullorum [[vertebrata|vertebratorum]] synthesis completa vitamini C inest, quia ubi enzymum [[L-gulonolactoni oxidasis]] generatur. In hominibus gulonolactoni oxidasis tantum versio mutata et laesa (''pseudogenum'' [[chromosoma 8 (homo)|chromosomate 8]]) extat. [[Insecta]] et [[invertebrata]] quoque vitaminum C generare non possunt.

Anno [[1937]] [[Albertus Szent-Györgyi]] [[Praemium Nobelianum Medicinae]] &quot;inventionum una cum processu combustionis biologico quod attinet ad vitaminum C et [[catalysis]] acidi fumarici&quot; accepit.

Vitaminum C in [[Ordo mundi sanitarius|ordinis mundi sanitarii]] [[Index exemplaris medicamentorum essentialium (Ordo mundi sanitarius)|indicem exemplarem medicamentorum essentialium]] receptum est. 

Inopia vitamini C morbum scorbuti perficit. Nimis consumptio autem vitamini C morbum ''nephropathiae acido oxalato'' cum [[insufficientia renalis|insufficientia renali]] perficere potest&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Lamarche J., Nair R., Peguero A., Courville C. |title=Vitamin C-induced oxalate nephropathy |journal=International journal of nephropathy |year=2011 |volume= |issue= |pages=146927 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21603151}}&lt;/ref&gt;.

== Natura vitamini C ==
=== Natura chemica ===
Nomen chemicum vitamini C sive acidi ascorbici est (5R)-5-[(1S)-1,2-di-hydroxy-aethyl]-3,4-di-hydroxy-5-hydro-furano-2-onum. Omnino de &lt;small&gt;L&lt;/small&gt;-[[enantiomerus|enatiomero]] dicitur, si quando de acido ascorbico (forma reducta) scribatur.

=== Natura biochemica ===
Spectant munera vitamini C ad duas enzymorum classis:
* hydroxylases ''cuprum'' continentes (exemplum: dopamini ß-hydroxylasis)
* hydroxylases ''2-oxoglutarato'' nexae ''ferrum'' continentes (exemplum: enzyma synthesis collageni)

==== Hydroxylasis ====
Hydroxylasis est quicquid enzymum gregem chemicum hydroxyli (-OH) in compositum organicum introducens. Ita in polypeptidis quae collagenum componunt acidum ascorbicum hydroxylum [[Aminoacidum|aminoacido]] prolino (vel rarius lysino) adnectit, unde hydroxyprolinum efficitur quod helices collageni inter se colligat&lt;ref&gt;Pratt et Cornely, ''Biochimie'', De Boeck, 2019 p.137.&lt;/ref&gt;.

==== Dopamini ß-hydroxylasis ====
Enzymum [[dopamini beta-hydroxylasis]] est pars synthesis [[noradrenalinum|noradrenalini]] et [[adrenalinum|adrenalini]].

==== Synthesis collageni ====
Hinc vitaminum C est [[coenzymum]] synthesis [[collagenum|collageni]], quo reactiones [[oxidoreductio|oxidoreductioni]] attinguntur. Praeterea vitamino C munera defensione [[materia radicita libera|radicitarum liberarum]] sunt.

== Symptomata clinica inopiae (scorbutus) ==
{{main|Scorbutus}}
[[Fasciculus:Scurvy; male figure. Wellcome M0002829.jpg|thumb|[[Haemorrhagia]]e parvae et multiplices (petechiae) dorsi - etiam in aliis corporis partiis - inventae]]
Etiam temporibus hodiernis homines inopia vitamini C ostendunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Montalto M., Porceddu E., Pero E., Lupascu A., Gallo A., De Simone C., Nucera E., Aruanno A., Giarretta I., Pola R., Landolfi R. |title=Scurvy: A Disease not to be Forgotten |journal=Nutrition in clinical practice |year=2021 |month=Oct |volume=36 |issue=5 |pages=1063-7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33368529/}} {{doi|10.1002/ncp.10616}}&lt;/ref&gt;.
* Indicia incerta sunt: [[fatigatio (symptoma)|Fatigatio]], cibi fastidium, animus irritabilis, temperatura corporis aucta, contagiones generales frequentes, [[Petechia]]e ([[haemorrhagiae]] cutis parvae et disseminatae). 
* In ore et cute inveniuntur: haemorrhagiae (petechiae), [[gingivitis]] ([[inflammatio]]), [[ecchymosis|ecchymoses]] (haemaorrhagiae maculosae) ''[[sugillatio]]nes'' (diameter haemorrhagiae cutaneae usque ad 30 mm (ut [[nummus]]), damnum dentium 
* Circum ossa: arthralgiae, myalgiae, tumescentia circum articulationum et ossium fragilitasque 
* Symptomata inopiae progressivae: Symptomata psychiatrica&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Chang C.-W., Chen M.-J., Wang T.-E., Chang W.-H., Lin C.-C., Liu C.-Y. title=Scurvy in a patient with depression |journal=Digestive diseases and sciences |year=2007 |month=Mai |volume=52 |issue=5 |pages=1259-61 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17372835/}} {{doi|10.1007/s10620-005-9018-8}}&lt;/ref&gt;, infectiones recurrentes, haemorrhagiae cerebri et cordis. 

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Ilona Banga, [[Albertus Szent-Györgyi|Albert Szent-Györgyi]], &quot;[https://web.archive.org/web/20200810122952/https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X104-doc The Large Scale Preparation of Ascorbic Acid from Hungarian Pepper (Capsicum annuum)]&quot; in ''Biochemical Journal'' vol. 28 (1934) pp. 1625-1628
* Joseph Louis Svirbely, [[Albertus Szent-Györgyi|Albert Szent-Györgyi]], &quot;The Chemical Nature of Vitamin C&quot; [https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X102-doc pars i] [https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X103-doc pars ii] in ''Biochemical Journal'' vol. 26 (1932) pp. 865-870, vol. 27 (1933) pp. 279-285

{{NexInt}}
* [[Citrus]]
* [[Linus Pauling]]

[[Categoria:Antioxidantia cibaria]]
[[Categoria:Biomoleculae]]&lt;!--
[[Categoria:Coenzyma]]--&gt;
[[Categoria:Medicina|orthomolecularis]]
[[Categoria:Ordinis mundi sanitarii medicamenta essentialia]]
[[Categoria:Vitamina]]&lt;!--etiam:
Dihydrofurans
E-number additives
Enediols
Furanones
Organic acids--&gt;</text>
      <sha1>fepm6qnvqvtltx5jxepwxd3zulgyc3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suzi Barbosa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281919</id>
    <revision>
      <id>3990893</id>
      <parentid>3963890</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T00:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2013" sha1="2rm1bl1sw7kr8teu7lw13qmviq6m2of" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Suzi Barbosa''' (nata die [[5 Iulii]] [[1973]]) est politica [[Guinea Bissaviensis|Guinea Bissaviensis]]. Alumna est Instituti superioris scientiarum socialium et politicarum [[universitas Olisiponensis|universitatis Olisiponensis]] et [[Institutum Superius Oeconomiae et Gestionis (Olisipo)|Instituti superioris oeconomiae et gestionis]] eiusdem urbis.&lt;ref&gt;Fide fr:wiki. Additur Academia Christiana pro dialogo Europaeo (''CAFED'') [[Lovanium|Lovanii]] in urbe, de qua cf. [Christian Academy for European Dialogue (CAFED) hanc paginam]&lt;/ref&gt; Legatus est parlamento Bissaviensi. Agit pro participatione mulierum in rebus politicis huius civitatis.&lt;ref&gt;''[https://web.archive.org/web/20230416232051/https://uniogbis.unmissions.org/en/inspired-training-political-participation-women-bafat%C3%A1-region-promise-not-vote-political-parties UNIOGBIS]'' (31 Augusti 2017)&lt;/ref&gt; Ab anno 2016 secretaria civica a cooperatione internationali et communitatibus, sed a die [[3 Iulii]] [[2019]] ministra a rebus externis meret, primo ministro [[Aristides Gomes|Aristide Gomes]]. 

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* ''[https://www.rulers.org/2019-07.html Ruers.org]'' (Iulio 2019)
* Ricci Shryock, &quot;[https://web.archive.org/web/20190706145934/https://www.voanews.com/africa/bissau-tensions-increase-leaders-meet-resolve-crisis Bissau Tensions Increase as Leaders Meet to Resolve Crisis]&quot; (15 Decembris 2017) apud ''VOA News''
* &quot;[https://montreal.ctvnews.ca/women-who-rule-female-politicians-gather-in-quebec-city-for-leadership-conference-1.3320650 Women who rule: Female politicians gather in Quebec City for leadership conference]&quot; (10 Martii 2017) apud ''CTV News Montreal''

{{Ministri rerum externarum Guineae Bissaviensis}}

{{DEFAULTSORT:Barbosa, Suzi}}
[[Categoria:Nati 1973]]
[[Categoria:Homines vivi]]
[[Categoria:Politici Guineae Bissaviensis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Olisiponensis]]
[[Categoria:Alumni Instituti Superioris Oeconomiae et Gestionis (Olisipo)]]</text>
      <sha1>2rm1bl1sw7kr8teu7lw13qmviq6m2of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Theodoricus Senft</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282149</id>
    <revision>
      <id>3990908</id>
      <parentid>3933186</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T02:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2711" sha1="ikjpaqnt2d2x8ocl2b5s4zsbyxo8csy" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Didi Senft-Einzelzeitfahren-Deutschlandtour 2005.jpg|thumb|Senft partes Diaboli Rubri in [[Circuitus Germaniae|Circuitu Germaniae]] anno 2005 agit.]]

'''Theodoricus Senft''', praenomine vulgari ''Dieter'' sed saepissime ''Didi'' appellatus (natus [[Reichenwaldia]]e in oppido [[res publica democratica Germanica|rei publicae democraticae Germanicae]] die [[7 Februarii]] [[1952]]), est [[Germania|Germanus]] [[birotatio]]nis fautor, qui apud circuitus [[Circuitus Franciae|Franciae]] [[Circuitus Italiae|Italiaeque]] et alia certamina ''Didi Diabolus'' et ''El Diablo'' appellatur. Ex [[1993]], multas circuituum Franciae Italiaeque stationes ornavit, habitu [[diabolus|diaboli]] [[vestis|vestitus]], [[tridens|tridentisque]] [[signum]] in [[superficies|superficie]] [[via]]e nonnulla [[mille passuum|milia passum]] antequam appareret pingens. [[Inventor]] plus [[centum]] [[birota]]s fecit, inter quas maxima mundi birota: secundum enim ''[[Guinness Book of Records]],'' maximam mundi [[cithara]]m mobilem fabricavit,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.worldrecordsacademy.org/biggest/biggest_mobile_guitar_world_record_set_by_Dieter_Senft_80201.htm |title=Biggest mobile guitar-world record set by Dieter Senft |accessdate=19 Iulii 2010}},&lt;/ref&gt; formam birotae exhibentem.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
[[Fasciculus:The Red Devil at Köln Marathon 2011.jpg|thumb|Diabolus Ruber in [[Cursus Marathonius|marathonio]] [[Colonia Agrippina|Coloniae]] anno 2011 habito apparet.]]
{{CommuniaCat|Didi Senft|Theodoricum Senft}}
* [https://web.archive.org/web/20130926124335/http://www.tourteufel.de/ Situs interretialis Diaboli Circuitus proprius.]
* [http://www.pezcyclingnews.com/?pg=fullstory&amp;id=2378 &quot;The DEVIL: PEZ-Clusive Interview!&quot;] ''Pez Cycling News.''
* [http://www.hln.be/hln/nl/1295/Tour-De-France/photoalbum/detail/8/1127077/857525/26/Tour-2010.dhtml Didi Senft in Circuitu Franciae 2010.]
* [https://web.archive.org/web/20130818190531/http://www.thelastkilometer.com/the_fans.html Didi Senft est unus e personis in ''The Last Kilometer,'' pellicula de birotatione.]
* [https://web.archive.org/web/20160304001007/http://www.boston.com/bigpicture/2008/07/2008_tour_de_france.html Diabolus ad competitores in quinta statione Circuitus Franciae nonegesimi quinti inter Cholet et Chateauroux saltat, 9 Iulii 2008.] Reuters / Bogdan Cristel.
* [https://web.archive.org/web/20190716134830/https://bikerumor.com/2009/03/25/tour-de-france-devil-builds-crazy-bikes/ Pellicula de insulsis Diaboli birotis.]

{{Lifetime|1952||Senft, Didi}}
&lt;!--
[[Category:Sports spectators]]--&gt;

[[Categoria:Homines Circuitus Franciae]]
[[Categoria:Incolae Germaniae]]
[[Categoria:Inventores Germaniae]]</text>
      <sha1>ikjpaqnt2d2x8ocl2b5s4zsbyxo8csy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinus Baffini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284192</id>
    <revision>
      <id>3990837</id>
      <parentid>3955585</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Geographia Canadae]]</comment>
      <origin>3990837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11603" sha1="g0u9pjv3hv17zqrp5hesef0jbkfi7pf" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Baffin Bay, Canada.svg|thumb|[[Tabula]] [[bathymetria|bathymetrica]].]]&lt;!--
{{Coord|73|N|67|W|name=Baffin Bay|type:waterbody_scale:10000000|display=inline,title}}--&gt;

{{res|Sinus Baffini}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ernestus Meyer||de|qid=Q62969}}, [https://books.google.ru/books?hl=ru&amp;id=XhkAAAAAQAAJ&amp;q=baffini#v=snippet&amp;q=baffini&amp;f=false ''De plantis labradoricis libri tres'', Lipsiae 1830, saepe].|2=Q62969}} vel {{res|Baffinianus}}&lt;ref&gt;[https://books.google.ru/books?id=OAjZ2CkC5rAC&amp;pg=PA188&amp;dq=insula+melvilliana&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi2uvWUgsyMAxVIQ6QEHTcqGCYQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&amp;q=baffiniani&amp;f=false Op. cit., p. 114].&lt;/ref&gt; ([[Inuctitutice]] ''Saknirutiak Imanga''; [[Groenlandice]] ''Avannaata Imaa''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201028233135/http://gst.dk/media/2915914/den-groenlandske-lods-sejladsanvisniner-oestgroenland.pdf Den grønlandske Lods – Geodatastyrelsen].&lt;/ref&gt;; [[Francogallice]] ''Baie de Baffin''; [[Anglice]] ''Baffin Bay''&lt;ref&gt;Inter priora [[nomen proprium|nomina]] [[Anglice|Anglica]] sunt ''Baffin's Bay'' et ''Baffin's Sea.''&lt;/ref&gt;) inter [[Insula Baffini|Insulam Baffinianam]] et [[occidens|occidentalem]] [[Groenlandia]]e [[ora]]m situs, est [[mare marginale|marginale]] [[Oceanus Atlanticus|Oceani Atlantici Septentrionalis]] [[mare]].&lt;ref&gt;Reddy 2001: [https://books.google.com/books?id=2NC3JmKI7mYC&amp;pg=PA8 8].&lt;/ref&gt; Coniungitur ad Atlanticum per [[Fretum Davisianum]] et [[Mare Laboratorium]]; angustius autem [[Fretum Nares]] Sinum Baffinianum cum [[Oceanus Arcticus|Oceano Arctico]] coniungit. Omnis sinus maiori [[annus|anni]] parte [[navigatio|navigari]] not potest propter [[glacies arctica|glaciem arcticam]] et [[densitas|densitatem]] [[glacies marina|glaciei marinae]] [[mons glacialis|montiumque glacialium]] in [[regio]]nibus apertis. [[Polynya]] autem 80&amp;thinsp;000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]], [[Polynya Aquae Septentrionalis|Aqua Septentrionalis]] usitate appellata, in [[aqua|aquis]] [[septentrio]]nalibus prope [[Fretum Smith]]ianum [[aestas|aestate]] aperitur,&lt;ref&gt;[http://www.agu.org/meetings/cc02eabstracts/gratton.pdf Circulation and generation of the North Water Polynya, Northern Baffin Bay.]&lt;!--FILE NOT FOUND, 8 Nov 2019--&gt;&lt;/ref&gt; intra quam regionem aquaticam plurimae huius sinús [[planta]]e et [[animalia]] aquatica inveniuntur.

==Historia==
[[Fasciculus:A voyage to the arctic in the whaler Aurora (1911) (14780960491).jpg|thumb|upright=0.6|left|''Aurora,'' [[navis]] balaenatoria, inter [[mons glacialis|montes glaciales]] Sinús Baffini anno [[1911]].]]
[[Fasciculus:Arctic cultures 900-1500.png|thumb|upright=0.8|[[Cultura]]e arcticae.]]
Homines [[regio]]nem sinús ex [[500 a.C.n.]] fere [[habitatio|habitant]]. Circa autem annum [[1200]], [[colonia|coloni]] [[cultura Dorset|gentis Dorset appellatae]] a gentibus [[Thule]] et deinde gentibus [[Inuit]] superabantur. Secundum indicia [[archaeologia|archaeologica]] nova, [[colonizatio Americarum Scandinavica]] [[litus|litora]] Sinú Baffiniani [[saeculum|saeculo]] [[saeculum 13|tertio decimo]] aut [[saeculum 14|quarto decimo]] attigit. [[Ioannes Davis (explorator)|Ioannes Davis]], [[explorator]] [[Anglia|Anglicus]] fuit primus [[Europa]]eus qui sinum intravit, anno [[1585]] adveniens.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/152794/John-Davis &quot;John Davis,&quot;] ''Encyclopædia Britannica'' interretialis.&lt;/ref&gt; Anno [[1612]], grex [[mercator]]um [[Anglia|Anglicorum]] [[ratio]]nem [[negotium|negotialem]] constituerunt, quod Societatem Mercatorum [[Londinium|Londiniensium]], Inventorum [[Transitus Septentrio-Occidentalis]]&lt;ref&gt;[[Anglice]] &quot;Company of Merchants of London, Discoverers of the North-West Passage.&quot;&lt;/ref&gt; appellabant. [[Thomas Smythe]] [[praeses]] quinque expeditiones ordinavit ad septentrionalia Canadae litora exploranda, transitum maritimum ad [[Oriens Extremus|Orientem Extremum]] petentís: [[Henricus Hudson]] et [[Thomas Button]] [[Sinus Hudsonius|Sinum Hudsonium]] exploraverunt, [[Gulielmus Gibbons (explorator)|Gulielmus Gibbons]] [[Terra Laboratoria|Terram Laboratoriam]], ac [[Robertus Bylot]] [[Fretum Hudsonium]] et regionem quae Sinus Baffinianus ex [[Gulielmus Baffin|Gulielmo Baffin]] [[gubernator]]e appellari coepit.&lt;ref&gt;Baffin 1881.&lt;/ref&gt; Baffin in ''Discovery'' [[navis|navi]] [[tabula]]s regionis fecit, et [[fretum|freta]] [[Fretum Lancaster|Lancaster]], [[Fretum Smith|Smith]], et [[Fretum Jones|Jones]] ex [[nauta|nautis]] suis appellavit.&lt;ref&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Baffin,_William &quot;Baffin, William.&quot;] ''Encyclopaedia Britannica,'' ed. 11a (1911), 192.&lt;/ref&gt; Suá navigatione anno [[1616]] confectá, etiamtum putabat transitum [[glacies|glacie]] carentem non esse, unde regio plus duo saecula inexplorata mansit.&lt;ref&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Baffin,_William &quot;Baffin, William.&quot;] ''Encyclopaedia Britannica,'' ed. 11a (1911), 192.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Disc&gt;W. S. Wallace, [https://web.archive.org/web/20070310192247/http://www2.marianopolis.edu/quebechistory/encyclopedia/DiscoveryandexplorationofCanada.htm &quot;Discovery and Exploration of Canada,&quot;] ''The Encyclopedia of Canada'' (Toronti: University Associates of Canada, 1948), 2: 307–310.&lt;/ref&gt;

==Vita ferox==
[[Fasciculus:Vulpes lagopus in Iceland (cropped 3).jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Vulpes lagopus]].'']]&lt;!--
[[Fasciculus:Lincoln Sea map.png|thumb|[[Robeson Channel]], [[Hall Basin]], [[Kennedy Channel]], [[Kane Basin]], and [[Nares Strait]] are all south of the northern limit of Baffin Bay between [[Cape Sheridan]] and [[Cape Bryant]] (unmarked).]]--&gt;
[[Fasciculus:LabradorCurrentus-coastguard.jpg|thumb|upright=0.8|Maiores vires fluminis in Oceano Atlantico [[septentrio]]nali et [[occidens|occidentali]].]]
[[Fasciculus:Iceberg at Baffin Bay.jpg|thumb|upright=0.8|[[Mons glacialis]] in margine [[glacies marina|glaciei marinae]] Sinús Baffiniani.]]
[[Fasciculus:Fog over Baffin Bay IMG 9533.jpg|thumb|upright=0.8|[[Caligo]] super Sinum Baffinianum.]]
Aqua Septentrionalis [[aer]]em [[algae glaciales|algis glacialibus]] et [[plancton|zooplancton]]i praebet, et exitus est abundantia [[fauna]]e. Ex 20&amp;thinsp;000 fere ''[[Delphinapterus leucas|Delphinapterorum leucas]]'' in Sinu Baffiniano [[habitatio|habitantium]], 15&amp;thinsp;000 fere in Aqua Septentrionali una habitant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110511214411/http://dsp-psd.pwgsc.gc.ca/Collection/CW69-14-170-2004E.pdf COSEWIC Assessment and Update Status Report on the Beluga Whale]. Dsp-psd.pwgsc.gc.ca (31 July 2012). Retrieved on 2013-03-22.&lt;/ref&gt; Inter alia regionis [[animalia]] quotidiana sunt ''[[Odobenus rosmarus]],'' ''[[Monodon monoceros]],'' ''[[Pagophilus groenlandicus]],'' ''[[Erignathus barbatus]],'' ''[[Pusa hispida]],'' ''[[Balaena mysticetus]],'' variae [[Balaenopteridae]], et ''[[Ursus maritimus]].'' Omnia [[mammalia aquatica]] aquá apertá omnino innituntur; foramina in [[glacies|glacie]] sustinere haud possunt, et omnia ad foramina spirantia ab ursis maritimis peti possunt. [[Phocidae]] et ''Odobenus rosmarus'' regiones glaciei stabilis capiunt, ubi [[fetus|fetum]] parturiunt et educant. ''Erignathus barbatus'' prope imum sinum [[victus|vescuntur]] et ergo aquas tenuissimas malunt. ''Pusa hispida'' est usitatus ursorum maritimorum [[cibus]] atque rara ''Obedenorum rosmarorum'' et ''[[Vulpes lagopus|vulpium lagopodorum]]'' [[praeda]].&lt;ref&gt;Finley et Renaud 1980.&lt;/ref&gt; [[Homo|Homines]] plurima sinús animalia magna [[venatio|venantur]], [[mores]] maiorum sequentes, sed haec [[traditio]] [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] ad animalia conservanda restringitur. Exempli gratiá, quota ursorum maritimorum in sinú est 105 per annum.&lt;ref&gt;[http://www.cbc.ca/canada/north/story/2010/01/27/nwmb-baffin-pbears.html Proposed Baffin Bay polar bear quota rejected], CBC News, 28 Ianuarii 2010.&lt;/ref&gt;

Sunt quadringentae fere [[species]] [[planta]]rum et [[arbor]]um in [[litus|litoribus]] sinús, inter quas ''[[Betula nana]],'' ''[[Salix arctica]],'' ''[[Alnus viridis]],'' et varia [[halophyta]], cum ''[[Leymus arenarius|Leymo arenario]],'' [[bryophyta|bryophitis]], et [[lichen]]ibus, quae species omnes pro [[cibus|cibo]] [[tarandus|tarandorum]] et [[rodentia|rodentium]] sicut [[arvicolinae|arvicolinarum]] sunt. Inter [[species]] piscium in sinú [[endemismus|endemicas]] sunt ''[[Boreogadus saida]]'' ([[Gadidae]]), ''[[Liopsetta]]'' ([[Pleuronectidae]]), ''[[Mallotus villosus]]'' ([[Osmeridae]]), et varia [[Cottoidea]], quandoquidem ''[[Gadus]]'' et ''[[Melanogrammus aeglefinus]]'' (ambo Gadidae), variae [[Clupeidae]], ''[[Hippoglossus hippoglossus]]'' (Pleuronectidae), et variae [[Macrourinae]] ex Oceano Atlantico immigrant. Inter [[aves]] sunt ''[[Alle alle]]'' ([[Alcidae]]), ''[[Bubo scandiacus]]'' ([[Strigidae]]), ''[[Lagopus lagopus]]'' et ''[[Lagopus muta]]'' (ambo [[Phasianidae]]), ''[[Falco rusticolus]]'' ([[Falconidae]]), ''[[Acanthis hornemanni]]'' ([[Fringillidae]]), et variae [[Alcidae]], quarum plurimae [[hiems|hieme]] ad [[meridies|meridiem]] migrant.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tp8K04HZqGcC&amp;pg=PA292|pages=235, 292|title=A naturalist's guide to the Arctic|author=E. C. Pielou|isbn=978-0-226-66814-7|date=1 November 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VWnxpAxp6TMC&amp;pg=PA48|page=48|title=Encyclopedia of coastal science|author=Maurice L. Schwartz|isbn=1-4020-1903-3|year=2005}}.&lt;/ref&gt;

{{NexInt}}
*[[Circulus Polaris Arcticus]]

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Andrews, J. T., ed. [[1985]]. ''Quaternary environments: Eastern Canadian Arctic, Baffin Bay, and West Greenland.'' Bostoniae: Allen &amp; Unwin. ISBN 0045510946.
*[[Gulielmus Baffin|Baffin, William]]. [[1881]]. ''The Voyages of William Baffin, 1612–1622,'' ed. Clements R. Markham. Hakluyt Society. [https://archive.org/details/voyagesofwilliam00markrich Editio interretialis.]
*Finley, K. J., et W. E. Renaud. [[1980]]. &quot;Marine Mammals Inhabiting the Baffin Bay North Water in Winter.&quot; ''Arctic'' 33 (4): 724–38. doi:10.14430/arctic2592. [http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic33-4-724.pdf PDF.]
*Honigmann, John Joseph, et Irma Honigmann. [[1965]]. ''Eskimo townsmen.'' Ottavae: Canadian Research Centre for Anthropology, University of Ottawa.
*Ito, Hajime. [[1981]]. ''On the mechanics of the fast ice in the North Water area.'' Turici: Geographisches Institut, Eidgenössische Technische Hochschule Zürich.
*Maurice, Edward Beauclerk. [[2006]]. ''The last gentleman adventurer: coming of age in the Arctic.'' Praefatio Lawrence Millman. Bostoniae: Mariner Books. ISBN 9780618773589, ISBN 0618773584.
*Reddy, M. P. M. [[2007]]. ''Ocean environment and fisheries.'' Enfield Novae Hantoniae: Science Publishers. ISBN 9781578085194.
*Talley, Lynne. [[2011]]. ''Descriptive Physical Oceanography: An Introduction.'' Ed. 6a. Academic Press. ISBN 9780080939117 (ebook), ISBN: 9780750645522.&lt;!--
* {{cite EB9 |mode=cs2 |wstitle=Baffin's Bay |volume=3 |ref={{harvid|''EB''|1878}} |page=229 }}
* {{cite EB1911 |mode=cs2 |wstitle=Baffin Bay and Baffin Land |volume=3 |ref={{harvid|''EB''|1911}} |pages=192–193 }}--&gt;

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Baffin Bay|Sinum Baffinianum}}
{{Victionarium|Baffin Bay|Sinum Baffinianum}}

[[Categoria:Groenlandia]]&lt;!--melius: Geographia G. + Maria G.--&gt;
[[Categoria:Maria marginalia Oceani Atlantici]]

[[Categoria:Sinus Baffini| ]]
&lt;!--
[[Category:Bodies of water of Qikiqtaaluk Region]]
[[Category:Cenozoic rifts and grabens]]--&gt;
{{Myrias|Geographia}}</text>
      <sha1>g0u9pjv3hv17zqrp5hesef0jbkfi7pf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990838</id>
      <parentid>3990837</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Groenlandia]]</comment>
      <origin>3990838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11578" sha1="f65r9yf0p5jbmlzy41ol7azl0e1v8ce" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Baffin Bay, Canada.svg|thumb|[[Tabula]] [[bathymetria|bathymetrica]].]]&lt;!--
{{Coord|73|N|67|W|name=Baffin Bay|type:waterbody_scale:10000000|display=inline,title}}--&gt;

{{res|Sinus Baffini}}{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ernestus Meyer||de|qid=Q62969}}, [https://books.google.ru/books?hl=ru&amp;id=XhkAAAAAQAAJ&amp;q=baffini#v=snippet&amp;q=baffini&amp;f=false ''De plantis labradoricis libri tres'', Lipsiae 1830, saepe].|2=Q62969}} vel {{res|Baffinianus}}&lt;ref&gt;[https://books.google.ru/books?id=OAjZ2CkC5rAC&amp;pg=PA188&amp;dq=insula+melvilliana&amp;hl=ru&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwi2uvWUgsyMAxVIQ6QEHTcqGCYQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&amp;q=baffiniani&amp;f=false Op. cit., p. 114].&lt;/ref&gt; ([[Inuctitutice]] ''Saknirutiak Imanga''; [[Groenlandice]] ''Avannaata Imaa''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201028233135/http://gst.dk/media/2915914/den-groenlandske-lods-sejladsanvisniner-oestgroenland.pdf Den grønlandske Lods – Geodatastyrelsen].&lt;/ref&gt;; [[Francogallice]] ''Baie de Baffin''; [[Anglice]] ''Baffin Bay''&lt;ref&gt;Inter priora [[nomen proprium|nomina]] [[Anglice|Anglica]] sunt ''Baffin's Bay'' et ''Baffin's Sea.''&lt;/ref&gt;) inter [[Insula Baffini|Insulam Baffinianam]] et [[occidens|occidentalem]] [[Groenlandia]]e [[ora]]m situs, est [[mare marginale|marginale]] [[Oceanus Atlanticus|Oceani Atlantici Septentrionalis]] [[mare]].&lt;ref&gt;Reddy 2001: [https://books.google.com/books?id=2NC3JmKI7mYC&amp;pg=PA8 8].&lt;/ref&gt; Coniungitur ad Atlanticum per [[Fretum Davisianum]] et [[Mare Laboratorium]]; angustius autem [[Fretum Nares]] Sinum Baffinianum cum [[Oceanus Arcticus|Oceano Arctico]] coniungit. Omnis sinus maiori [[annus|anni]] parte [[navigatio|navigari]] not potest propter [[glacies arctica|glaciem arcticam]] et [[densitas|densitatem]] [[glacies marina|glaciei marinae]] [[mons glacialis|montiumque glacialium]] in [[regio]]nibus apertis. [[Polynya]] autem 80&amp;thinsp;000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]], [[Polynya Aquae Septentrionalis|Aqua Septentrionalis]] usitate appellata, in [[aqua|aquis]] [[septentrio]]nalibus prope [[Fretum Smith]]ianum [[aestas|aestate]] aperitur,&lt;ref&gt;[http://www.agu.org/meetings/cc02eabstracts/gratton.pdf Circulation and generation of the North Water Polynya, Northern Baffin Bay.]&lt;!--FILE NOT FOUND, 8 Nov 2019--&gt;&lt;/ref&gt; intra quam regionem aquaticam plurimae huius sinús [[planta]]e et [[animalia]] aquatica inveniuntur.

==Historia==
[[Fasciculus:A voyage to the arctic in the whaler Aurora (1911) (14780960491).jpg|thumb|upright=0.6|left|''Aurora,'' [[navis]] balaenatoria, inter [[mons glacialis|montes glaciales]] Sinús Baffini anno [[1911]].]]
[[Fasciculus:Arctic cultures 900-1500.png|thumb|upright=0.8|[[Cultura]]e arcticae.]]
Homines [[regio]]nem sinús ex [[500 a.C.n.]] fere [[habitatio|habitant]]. Circa autem annum [[1200]], [[colonia|coloni]] [[cultura Dorset|gentis Dorset appellatae]] a gentibus [[Thule]] et deinde gentibus [[Inuit]] superabantur. Secundum indicia [[archaeologia|archaeologica]] nova, [[colonizatio Americarum Scandinavica]] [[litus|litora]] Sinú Baffiniani [[saeculum|saeculo]] [[saeculum 13|tertio decimo]] aut [[saeculum 14|quarto decimo]] attigit. [[Ioannes Davis (explorator)|Ioannes Davis]], [[explorator]] [[Anglia|Anglicus]] fuit primus [[Europa]]eus qui sinum intravit, anno [[1585]] adveniens.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/152794/John-Davis &quot;John Davis,&quot;] ''Encyclopædia Britannica'' interretialis.&lt;/ref&gt; Anno [[1612]], grex [[mercator]]um [[Anglia|Anglicorum]] [[ratio]]nem [[negotium|negotialem]] constituerunt, quod Societatem Mercatorum [[Londinium|Londiniensium]], Inventorum [[Transitus Septentrio-Occidentalis]]&lt;ref&gt;[[Anglice]] &quot;Company of Merchants of London, Discoverers of the North-West Passage.&quot;&lt;/ref&gt; appellabant. [[Thomas Smythe]] [[praeses]] quinque expeditiones ordinavit ad septentrionalia Canadae litora exploranda, transitum maritimum ad [[Oriens Extremus|Orientem Extremum]] petentís: [[Henricus Hudson]] et [[Thomas Button]] [[Sinus Hudsonius|Sinum Hudsonium]] exploraverunt, [[Gulielmus Gibbons (explorator)|Gulielmus Gibbons]] [[Terra Laboratoria|Terram Laboratoriam]], ac [[Robertus Bylot]] [[Fretum Hudsonium]] et regionem quae Sinus Baffinianus ex [[Gulielmus Baffin|Gulielmo Baffin]] [[gubernator]]e appellari coepit.&lt;ref&gt;Baffin 1881.&lt;/ref&gt; Baffin in ''Discovery'' [[navis|navi]] [[tabula]]s regionis fecit, et [[fretum|freta]] [[Fretum Lancaster|Lancaster]], [[Fretum Smith|Smith]], et [[Fretum Jones|Jones]] ex [[nauta|nautis]] suis appellavit.&lt;ref&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Baffin,_William &quot;Baffin, William.&quot;] ''Encyclopaedia Britannica,'' ed. 11a (1911), 192.&lt;/ref&gt; Suá navigatione anno [[1616]] confectá, etiamtum putabat transitum [[glacies|glacie]] carentem non esse, unde regio plus duo saecula inexplorata mansit.&lt;ref&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Baffin,_William &quot;Baffin, William.&quot;] ''Encyclopaedia Britannica,'' ed. 11a (1911), 192.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Disc&gt;W. S. Wallace, [https://web.archive.org/web/20070310192247/http://www2.marianopolis.edu/quebechistory/encyclopedia/DiscoveryandexplorationofCanada.htm &quot;Discovery and Exploration of Canada,&quot;] ''The Encyclopedia of Canada'' (Toronti: University Associates of Canada, 1948), 2: 307–310.&lt;/ref&gt;

==Vita ferox==
[[Fasciculus:Vulpes lagopus in Iceland (cropped 3).jpg|thumb|upright=0.6|left|''[[Vulpes lagopus]].'']]&lt;!--
[[Fasciculus:Lincoln Sea map.png|thumb|[[Robeson Channel]], [[Hall Basin]], [[Kennedy Channel]], [[Kane Basin]], and [[Nares Strait]] are all south of the northern limit of Baffin Bay between [[Cape Sheridan]] and [[Cape Bryant]] (unmarked).]]--&gt;
[[Fasciculus:LabradorCurrentus-coastguard.jpg|thumb|upright=0.8|Maiores vires fluminis in Oceano Atlantico [[septentrio]]nali et [[occidens|occidentali]].]]
[[Fasciculus:Iceberg at Baffin Bay.jpg|thumb|upright=0.8|[[Mons glacialis]] in margine [[glacies marina|glaciei marinae]] Sinús Baffiniani.]]
[[Fasciculus:Fog over Baffin Bay IMG 9533.jpg|thumb|upright=0.8|[[Caligo]] super Sinum Baffinianum.]]
Aqua Septentrionalis [[aer]]em [[algae glaciales|algis glacialibus]] et [[plancton|zooplancton]]i praebet, et exitus est abundantia [[fauna]]e. Ex 20&amp;thinsp;000 fere ''[[Delphinapterus leucas|Delphinapterorum leucas]]'' in Sinu Baffiniano [[habitatio|habitantium]], 15&amp;thinsp;000 fere in Aqua Septentrionali una habitant.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110511214411/http://dsp-psd.pwgsc.gc.ca/Collection/CW69-14-170-2004E.pdf COSEWIC Assessment and Update Status Report on the Beluga Whale]. Dsp-psd.pwgsc.gc.ca (31 July 2012). Retrieved on 2013-03-22.&lt;/ref&gt; Inter alia regionis [[animalia]] quotidiana sunt ''[[Odobenus rosmarus]],'' ''[[Monodon monoceros]],'' ''[[Pagophilus groenlandicus]],'' ''[[Erignathus barbatus]],'' ''[[Pusa hispida]],'' ''[[Balaena mysticetus]],'' variae [[Balaenopteridae]], et ''[[Ursus maritimus]].'' Omnia [[mammalia aquatica]] aquá apertá omnino innituntur; foramina in [[glacies|glacie]] sustinere haud possunt, et omnia ad foramina spirantia ab ursis maritimis peti possunt. [[Phocidae]] et ''Odobenus rosmarus'' regiones glaciei stabilis capiunt, ubi [[fetus|fetum]] parturiunt et educant. ''Erignathus barbatus'' prope imum sinum [[victus|vescuntur]] et ergo aquas tenuissimas malunt. ''Pusa hispida'' est usitatus ursorum maritimorum [[cibus]] atque rara ''Obedenorum rosmarorum'' et ''[[Vulpes lagopus|vulpium lagopodorum]]'' [[praeda]].&lt;ref&gt;Finley et Renaud 1980.&lt;/ref&gt; [[Homo|Homines]] plurima sinús animalia magna [[venatio|venantur]], [[mores]] maiorum sequentes, sed haec [[traditio]] [[saeculum 20|saeculo vicensimo]] ad animalia conservanda restringitur. Exempli gratiá, quota ursorum maritimorum in sinú est 105 per annum.&lt;ref&gt;[http://www.cbc.ca/canada/north/story/2010/01/27/nwmb-baffin-pbears.html Proposed Baffin Bay polar bear quota rejected], CBC News, 28 Ianuarii 2010.&lt;/ref&gt;

Sunt quadringentae fere [[species]] [[planta]]rum et [[arbor]]um in [[litus|litoribus]] sinús, inter quas ''[[Betula nana]],'' ''[[Salix arctica]],'' ''[[Alnus viridis]],'' et varia [[halophyta]], cum ''[[Leymus arenarius|Leymo arenario]],'' [[bryophyta|bryophitis]], et [[lichen]]ibus, quae species omnes pro [[cibus|cibo]] [[tarandus|tarandorum]] et [[rodentia|rodentium]] sicut [[arvicolinae|arvicolinarum]] sunt. Inter [[species]] piscium in sinú [[endemismus|endemicas]] sunt ''[[Boreogadus saida]]'' ([[Gadidae]]), ''[[Liopsetta]]'' ([[Pleuronectidae]]), ''[[Mallotus villosus]]'' ([[Osmeridae]]), et varia [[Cottoidea]], quandoquidem ''[[Gadus]]'' et ''[[Melanogrammus aeglefinus]]'' (ambo Gadidae), variae [[Clupeidae]], ''[[Hippoglossus hippoglossus]]'' (Pleuronectidae), et variae [[Macrourinae]] ex Oceano Atlantico immigrant. Inter [[aves]] sunt ''[[Alle alle]]'' ([[Alcidae]]), ''[[Bubo scandiacus]]'' ([[Strigidae]]), ''[[Lagopus lagopus]]'' et ''[[Lagopus muta]]'' (ambo [[Phasianidae]]), ''[[Falco rusticolus]]'' ([[Falconidae]]), ''[[Acanthis hornemanni]]'' ([[Fringillidae]]), et variae [[Alcidae]], quarum plurimae [[hiems|hieme]] ad [[meridies|meridiem]] migrant.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tp8K04HZqGcC&amp;pg=PA292|pages=235, 292|title=A naturalist's guide to the Arctic|author=E. C. Pielou|isbn=978-0-226-66814-7|date=1 November 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VWnxpAxp6TMC&amp;pg=PA48|page=48|title=Encyclopedia of coastal science|author=Maurice L. Schwartz|isbn=1-4020-1903-3|year=2005}}.&lt;/ref&gt;

{{NexInt}}
*[[Circulus Polaris Arcticus]]

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Andrews, J. T., ed. [[1985]]. ''Quaternary environments: Eastern Canadian Arctic, Baffin Bay, and West Greenland.'' Bostoniae: Allen &amp; Unwin. ISBN 0045510946.
*[[Gulielmus Baffin|Baffin, William]]. [[1881]]. ''The Voyages of William Baffin, 1612–1622,'' ed. Clements R. Markham. Hakluyt Society. [https://archive.org/details/voyagesofwilliam00markrich Editio interretialis.]
*Finley, K. J., et W. E. Renaud. [[1980]]. &quot;Marine Mammals Inhabiting the Baffin Bay North Water in Winter.&quot; ''Arctic'' 33 (4): 724–38. doi:10.14430/arctic2592. [http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic33-4-724.pdf PDF.]
*Honigmann, John Joseph, et Irma Honigmann. [[1965]]. ''Eskimo townsmen.'' Ottavae: Canadian Research Centre for Anthropology, University of Ottawa.
*Ito, Hajime. [[1981]]. ''On the mechanics of the fast ice in the North Water area.'' Turici: Geographisches Institut, Eidgenössische Technische Hochschule Zürich.
*Maurice, Edward Beauclerk. [[2006]]. ''The last gentleman adventurer: coming of age in the Arctic.'' Praefatio Lawrence Millman. Bostoniae: Mariner Books. ISBN 9780618773589, ISBN 0618773584.
*Reddy, M. P. M. [[2007]]. ''Ocean environment and fisheries.'' Enfield Novae Hantoniae: Science Publishers. ISBN 9781578085194.
*Talley, Lynne. [[2011]]. ''Descriptive Physical Oceanography: An Introduction.'' Ed. 6a. Academic Press. ISBN 9780080939117 (ebook), ISBN: 9780750645522.&lt;!--
* {{cite EB9 |mode=cs2 |wstitle=Baffin's Bay |volume=3 |ref={{harvid|''EB''|1878}} |page=229 }}
* {{cite EB1911 |mode=cs2 |wstitle=Baffin Bay and Baffin Land |volume=3 |ref={{harvid|''EB''|1911}} |pages=192–193 }}--&gt;

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Baffin Bay|Sinum Baffinianum}}
{{Victionarium|Baffin Bay|Sinum Baffinianum}}

&lt;!--melius: Geographia G. + Maria G.--&gt;
[[Categoria:Maria marginalia Oceani Atlantici]]

[[Categoria:Sinus Baffini| ]]
&lt;!--
[[Category:Bodies of water of Qikiqtaaluk Region]]
[[Category:Cenozoic rifts and grabens]]--&gt;
{{Myrias|Geographia}}</text>
      <sha1>f65r9yf0p5jbmlzy41ol7azl0e1v8ce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoria:Sinus Baffini</title>
    <ns>14</ns>
    <id>284195</id>
    <revision>
      <id>3990836</id>
      <parentid>3884731</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Geographia Canadae]]; +[[Categoria:Sinus Canadae]]</comment>
      <origin>3990836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="9n8yfxa2imqpejx91uw53aqlscqz1e4" xml:space="preserve">{{CommuniaCat|Baffin Bay|Sinum Baffinianum}}
[[Categoria:Sinus Canadae|Baffini]]
[[Categoria:Groenlandia]]&lt;!--melius: Maria Groenlandiae--&gt;
[[Categoria:Maria marginalia Oceani Atlantici]]</text>
      <sha1>9n8yfxa2imqpejx91uw53aqlscqz1e4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tria regna Sinarum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286352</id>
    <revision>
      <id>3990925</id>
      <parentid>3978090</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12478" sha1="k13oh77a4ns0t3baorg34wyx8nt4wjq" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Topographical 3K gif.gif|thumb|upright=1|Tempora mutationes [[terra]]rum tempore trium regnorum.]]
[[Fasciculus:End of Han Dynasty Warlords.png|thumb|upright=0.8|Domini [[bellum|belli]] annis [[190]].]]
'''Tria Regna''' ([[Mandarinice]] 三國時代; [[pinyin]] Sānguó Shídài) ab anno [[220]] ad annum [[280]] fuit tripartita [[terra]]rum [[Sina]]rum divisio inter [[civitas sui iuris|civitates]] [[Cao Wei|Wei]], [[Shu Han|Shu]], et [[Wu Orientale|Wu]].&lt;ref&gt;Theobald 2000.&lt;/ref&gt; Quod aevum [[domus Han|domu Han]] exeunte coepit, et [[domus Jin(265–420)|domum Jin]] ([[265]]–[[420]]) antecessit. Praeterea, locutio ''tria regna'' aliquantulum falsa est, quia quaeque [[civitas]] non a [[rex|rege]], sed ab [[imperator]]e ad ultimum ducebatur, a [[caput civitatis|capite civitatis]] qui [[superioritas|superioritatem]] supra omnem Sinam vindicabat.&lt;ref&gt;Tanner 2009: 141–142.&lt;/ref&gt; Nihilominus, [[nomen proprium|nomen]] ''tria regna'' ([[Anglice]] ''Three Kingdoms'') inter [[sinologia|sinologos]] angloloquentis solitum factum est. [[Historicus|Historici]], ad tria regna ab aliis civitatibus Sinicis eiusdem nominum distinguenda, [[character Sinicus|litteram appositam]] primo civitatis nomini addere solent, ut civitas quae se Wei (魏) appellabat etiam [[Cao Wei]] ([[Mandarinice]] 曹魏) appelletur,&lt;ref&gt;Ward 2008: 15.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;San 2014: 145.&lt;/ref&gt; civitas quae se Han (漢) appellabat etiam [[Shu Han]] (蜀漢) vel tantum Shu (蜀) appelletur, et civitas quae se Wu (吳) appellabat etiam [[Wu Orientale]] (東吳) vel Sun Wu (孫吳) appelletur.
[[Fasciculus:Battle of Yiling.png|thumb|upright=0.8|left|[[Tabula]] proelii Yiling inter regna Shu Han et Wu.]]&lt;!--
[[Fasciculus:Zhuge Liang 1st and 2nd Northern Expeditions.png|thumb|upright=0.8|Zhuge Liang's first and second northern expeditions against [[Cao Wei]]]][[Fasciculus:Zhuge Liang 3rd Northern Expedition.png|thumb|upright=0.8|Zhuge Liang's third northern expedition against Cao Wei]]--&gt;
[[Fasciculus:Zhuge Liang 4th and 5th Northern Expeditions.png|thumb|upright=0.8|Expeditiones quarta et quinta contra Cao Wei a Zhuge Liang ductae.]]

Aevum trium regnorum in [[litterae|litteris]] [[academia|academicis]] tempus attingit inter [[civitas|civitatem]] [[Cao Wei|Wei]] anno [[220]] conditam et civitatem [[Wu orientalis|Wu orientalem]] a [[domus Jin (265–420|domu Jin]] anno [[280]] victam. Prima enormisque aevi pars ab anno [[184]] ad annum [[220]], ab [[antagonista|adversitate]] confusa inter [[bellator|dominos belli]] in variis Sinarum [[regio]]nibus distinguebatur. Media pars, ab anno [[220]] ad annum [[263]], a stabilioribus collocationibus [[res militares|militaribus]] inter tris civitates competitores (Wei, Shu, Wu) distinguebatur. Ultima pars a Shu a Wei victo ([[263]]), usurpatione Wei a [[domus Jin|domu Jin]] ([[266]]), et Wu a Jin victo ([[280]]) distinguebatur.

[[Tempus]] trium regnorum est unum ex sanguinissimis in [[historia Sinarum]]. [[Census]] [[natio]]nalis anno [[280]] factus, tribus regnis sub Jin iterum coniunctis, rettulit [[familia]]s 2&amp;thinsp;459&amp;thinsp;840 et [[homo|homines]]16&amp;thinsp;163&amp;thinsp;863, quod parva erat pars familiarum 10&amp;thinsp;677&amp;thinsp;960 et hominum 56&amp;thinsp;486&amp;thinsp;856 per aevum Han relata.&lt;ref&gt;Cosmo 2009.&lt;/ref&gt; Quamquam census fortasse non exactissimus esset, domus Jin anno [[280]] omnes homines cum fieri posset numerare conata est.&lt;ref&gt;Hans Bielenstein. Chinese historical demography A.D. 2-1982 (Östasiatiska museet), p 17.&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:China 5.jpg|thumb|left|upright=0.6|Tria regna anno [[262]].]]
[[Fasciculus:Zhuge Liang's Southern Campaign.png|thumb|upright=0.8|Expeditio meridiana a [[Zhuge Liang]] ducta.]]
[[Fasciculus:Pottery courtyard, 3 kingdoms, Wu, Hubei, 1967. NationalMusemBeijing.JPG|thumb|Domus [[opus fictile|fictilium]] circa [[peristylium]], ''[[siheyuan]]'' appellatum. Exemplar anno [[1967]] effossum in [[sepulcrum|sepulcro]] [[Hubei]] in regno [[Wu Orientale|Wu Orientali]] per tempus trium regnorum factum. In [[Museum Nationale Sinense|Museo Nationali Sinensi]] [[Pecinum|Pecini]] curatum.]]
[[Fasciculus:A Fragment of Biography of Bu Zhi History Books of Three Kingdoms 02 2012-12.JPG|thumb|Fragmentum [[biographia]]e ''Bu Zhi'' historicorum trium regnorum librorum.]]

[[Fasciculus:Han provinces.jpg|thumb|upright=0.8|Tabula [[provincia]]rum Sinicarum sub tempore trium regnorum, domu Han exeunte, anno [[189]].]]
[[Fasciculus:Yellow Turban Rebellion.jpg|thumb|upright=0.8|Tabula [[rebellio mitrarum flavarum|rebellionis mitrarum flavarum]] in domu Han orientali.]]

[[Technologia]] hoc tempore magnopere progrediebatur. [[Zhuge Liang]], [[cancellarius (Sina)|cancellarius]] Shu, [[instrumentum]] [[bos ligneus|bovem ligneum]] appellatam [[inventio|excogitavit]],&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Tseng|first1=Jane|title=This Man Is Riding a Masterpiece Like Zhuge Liang's on the Street!|url=http://www.visiontimes.com/2015/01/20/this-man-is-riding-a-masterpiece-like-zhuge-liangs-on-the-street.html|website=The Vision Times|accessdate=31 Martii 2015|date=20 Ianuarii 2015|quote=the wooden ox (literally wooden ox and flowing horse) was first created by chancellor Zhuge Liang during the Three Kingdoms period.}}&lt;/ref&gt; fortasse primum pabonis&lt;!--wheelbarrow (Traupman)--&gt; genus,&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Breverton|first1=Terry|title=Breverton's Encyclopedia of Inventions|date=2013|publisher=Quercus|isbn=978-1623652340|edition=Unabridged}}&lt;/ref&gt; et meliorem fecit [[arcus transversus iterans|arcum transversum iterantem]].&lt;!--?repeating crossbow--&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Szczepanski|first1=Kallie|title=The Invention of the Crossbow|url=http://asianhistory.about.com/od/chineseinventions/a/Invention-of-the-Crossbow.htm|website=About.com|accessdate=31 Martii 2015|quote=&quot;Repeating crossbows, called zhuge nu in Chinese, could shoot multiple bolts before needing to be reloaded.&quot; [[Scriptor]]es [[traditio]]nales hoc inventum Zhuge Liang (181–234 AD) [[ars ingeniaria|ingeniariae]] [[res militares|militari]] tribui solebant, sed
discovery of the Qinjiazui repeating crossbow from 500 years ante vitam Zhuge proves that he was not the original inventor; It seems likely that he improved significantly on the design. Later crossbows could fire as many as 10 bolts in 15 seconds before being reloaded.}}&lt;/ref&gt; [[Ma Jun]], [[ingeniaria mechanica|ingeniarius mechanicus]] civitatis Wei, a multis aequus [[Zhang Heng]] decessoris habitus,&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Hong-Sen Yan|title=Reconstruction Designs of Lost Ancient Chinese Machinery|url=https://archive.org/details/reconstructionde0000yanh|date=2007|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer Science &amp; Business Media]]|location=Dordrecht|isbn=978-1402064609|edition=Editio interretialis|page=[https://archive.org/details/reconstructionde0000yanh/page/129 129]}}.&lt;/ref&gt; [[machina|mechanicum]] atque ab [[aqua]] motum [[neurospastum|neuroaspastorum]] [[theatrum]] [[Cao Rui|imperatori Ming ex Wei]] dicatum aliasque res&lt;!-- quae sunt square-pallet [[chain pump]]s for irrigation of gardens in [[Luoyang]], and the ingenious design of the [[south-pointing chariot]], a non-magnetic directional compass operated by [[Differential (mechanical device)|differential]] gears.&lt;ref&gt;Xiongt 2009: 351.&lt;/ref&gt;--&gt; [[inventio|excogitavit]].

Hoc tempus historicum, quamquam breve, in [[cultura|culturis]] [[Sina]], [[Iaponia]], [[Corea]], [[Vietnamia]]que magnopere tractatum est, [[nostalgia]]e causa, celebratum in [[opera|operibus musicis]], [[apologus|fabulis vulgaribus]], [[fabula brevis|fabulis brevibus]], [[mythistoria|mythistoriis]], et temporibus recentioribus in [[pellicula|pelliculis]], [[televisio]]ne, [[ludus televisificus|ludisque televisificis]], quarum rerum notissima est ''[[Historia Trium Regnorum]]'' ([[Mandarinice]] 三国演义), [[mythistoria historica]] [[saeculum 14|saeculi quarti decimi]], quae [[Luo Guanzhong]] tribuitur atque in rebus aevi trium regnorum condita est.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Romance of the Three Kingdoms: China's Greatest Epic 三國志演義|url=http://www.yellowbridge.com/literature/threekingdoms.php|website=Yellow Bridge|accessdate=1 Aprilis 2015}}.&lt;/ref&gt; Gravissimum huius temporis [[monumentum]] certum in [[litterae|litteras]] relatum est ''Monumenta trium regnorum'' [[auctor]]is [[Chen Shou]], cum [[Annotationes monumentorum trium regnorum|annotationibus textualibus]] a [[Pei Songzhi]] additis.

{{NexInt}}
*[[Historia Sinarum]]
*[[Poesis sex domuum]]
*[[Sex domus]]&lt;!--
*[[Battle of Hulao Pass]]
*[[End of the Han dynasty]]
*[[Game of the Three Kingdoms]]
*[[Jian'an poetry]]
*[[List of tributaries of Imperial China]]
*[[Period of Disunity]]
*[[Lists of people of the Three Kingdoms]]
*[[Rafe de Crespigny]]
*''[[Records of the Three Kingdoms]]''
*''[[Romance of the Three Kingdoms]]''--&gt;

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Bielenstein, Hans. [[1947]]. &quot;The Census of China during the Period 2–742 A.D.&quot; '' Bulletin of the Museum of Far Eastern Antiquities'' 19: 125–63.
*Chaussende, Damien [[2010]]. ''Des trois royaumes aux Jin: Légitimation du pouvoir impérial en Chine au iiie siècle.'' Lutetiae: Les Belles Lettres, coll. «Histoire.»
*Cheng, Anne. (1997) [[2002]]. ''Histoire de la pensée chinoise.'' Ed. secunda. Lutetiae: Éditions du Seuil, coll. «Points Essais.»
*Cosmo, Nicola Di, ed. [[2009]]. ''Military Culture in Imperial China.'' Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press. ISBN 0674031091, ISBN 978-0674031098.
*de Crespigny, Rafe. [[1991]]. &quot;The Three Kingdoms and Western Jin: A History of China in the Third Century AD.&quot; ''East Asian History'' 1 (1):/ [ https://web.archive.org/web/20161020133334/http://www.eastasianhistory.org/sites/default/files/article-content/01/EAH01_01.pdf PDF.]
*de Crespigny, Rafe. [[2007]]. ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms.'' Brill.
*Eikenberry, Karl W. [[1994]]. &quot;The campaigns of Cao Cao.&quot; ''Military Review'' 74 (8): 56–64.
*Ge Jianxiong, 中国人口史. [[2002]]. ''History of the Population of China.'' Vol. 1. Shanghai: Fudan University Press, ISBN 7-309-03520-8.
*Hill, John E. [[2004]]. ''The Peoples of the West from the Weilue'' 魏略 ''by Yu Huan'' 魚豢'': A Third Century Chinese Account Composed between 239 and 265''. [http://depts.washington.edu/silkroad/texts/weilue/weilue.html University of Washington, draft annotated English translation.]
*San, Tan Koon. [[2014]]. ''Dynastic China: An Elemental History.'' The Other Press. ISBN 978-9839541885.
*Sima, Guang. [[1952]]. ''The Chronicle of the Three Kingdoms (220-265).'' Capitula 69–78 ex Tz*U Chih T'ung Chien. Liber conversus ab Achilles Fang, Glen William Baxter, et Bernard S. Solomon. Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press.
*Taylor, Jay. [[1983]]. ''The Birth of the Vietnamese.'' Berkeleiae: University of California Press.
* {{cite encyclopedia|editor1 = Kang-yi Sun Zhang|editor2=Stephen Owen|author-first = David R.|author-last = Knechtges|article = From the Eastern Han Through the Western Jin (AD 25-317)|title = The Cambridge History of Chinese Literature|publisher = Cambridge University Press| place = Novi Eboraci | pp = 116–198|url = https://books.google.com/books?id=qY32-zfTU9AC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q=David%20R.%20Knechtges%09&amp;f=false| ref = harv|isbn = 9780521855587|year = 2010}}
*Tanner, Harold Miles. [[2009]]. ''China: A History.'' Indianapoli: Hackett Publishing Company. ISBN 978-0872209152.
*Theobald, Ulrich. [[2000]]. ''Chinese History: Three Kingdoms 三國 (220–280).'' [http://www.chinaknowledge.de/History/Division/sanguo.html Editio interretialis.] Chinaknowledge.
*Ward, Jean Elizabeth. [[2008]]. ''The Times of Lady Dai.'' Lulu.com. ISBN 9781435732308.
*Watt, James C. Y., ed. [[2004]]. ''China: Dawn of a Golden Age, 200–750 AD.'' Novi Eborai, Portu Novo, Londinii: [[Museum Artium Metropolitanum|Metropolitan Museum of Art]] et Yale University Press.

*Xiong, Victor Cunrui. [[2009]]. ''Historical Dictionary of Medieval China.'' Lanhamiae Terrae Mariae: Scarecrow Press. ISBN 978-0810860537.

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Three Kingdoms|Tria Regna}}
*[https://web.archive.org/web/20160304041212/http://faculty.vassar.edu/brvannor/ThreeKingdoms.pdf Dux lectionis &quot;Trium Regnorum.'']
*[https://web.archive.org/web/20040823090252/http://eprints.anu.edu.au/archive/00002632/01/ Scripta doctoris Rafe de Crespign: editio interretialis.] Australian National University.

[[Categoria:Historia Sinarum antiquarum]]
{{Myrias|Historia}}</text>
      <sha1>k13oh77a4ns0t3baorg34wyx8nt4wjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thomas Jones</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289108</id>
    <revision>
      <id>3990912</id>
      <parentid>3835484</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T02:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="9zruxfg0vh4sfreddbs74xm73vvrzt7" xml:space="preserve">{{Latinitas|-3}}
{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Thomas Woodward Jones''', saepissime ''Tom Jones'', die [[7 Iunii|septimo Iunii]] [[1940]] natus,  est [[cantor]] [[Cambria|gallicus]] qui florebat de medio saeculo  vicensimo usque ad tempus hodiernum.&lt;ref&gt;https://m.imdb.com/name/nm0429367/bio&lt;/ref&gt; Thomas Jones numerum unum in [[Anglia]] ter habuit, numerum decem undeviciens.&lt;ref&gt;https://www.officialcharts.com/artist/11640/tom-jones/&lt;/ref&gt;

== Vita ==
[[Fasciculus:Tom Jones concert.jpg|thumb|Tom Jones in 2009]]
Tom Jones die septimo mensis iunii  in [[Cambria]], {{Creanda|en|Pontypridd}} in urbe natus est, gente humili.  Duxit  mense martii 1957, amicam scholasticam suam Lindam Trenchard, eo tempore gravatam.&lt;ref&gt;https://www.express.co.uk/celebrity-news/1292843/tom-jones-news-melinda-trenchard-wife-affairs-the-voice-bbc-tv-spt&lt;/ref&gt; Anno 1963 cantabat cum grege cambrica ''Tommy Scott and the Senators''.&lt;ref&gt;https://www.smoothradio.com/features/tom-jones-facts/tommy-scott-and-the-senators/&lt;/ref&gt; Antequam annus 1964 finem fecit, Thomas Jones factus est Tom Jones, {{Creanda|en|Gordon Mills|Gordonus Mills|Gordono Mills}},  administratore suo , monente, propterea quod pellicula nomine ''Tom Jones'', cum persona ipsius nominis, rem bene gesserat.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20200414143020/https://www.biography.com/.amp/musician/tom-jones&lt;/ref&gt;  

Anno 1964 carmen eius 'It's not unusual' (latine 'insolitum non est') factum est perceleber, disseminatum a statione radiophonica ''Radio Caroline''.&lt;ref&gt;https://www.officialcharts.com/search/singles/it's-not-unusual/&lt;/ref&gt;  Annus 1965 summum  erat curriculi Tom Jones quod infuit invasioni musicae Britannicae in [[Civitates Foederatae Americae|civitates foederatas.]] Anno 1965 cecinit  carmen pelliculae de [[Iacobus Bond|Iacobo Bond]] titulo ''Thunderball''.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;https://www.grammy.com/grammys/artists/tom-jones-0 {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Anno 1966 [[Praemium Grammy|Praemium Gramophonicum]] accepit, novus optimus.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;https://www.grammy.com/grammys/artists/tom-jones-0 {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  

Per nonullos annos Jones cantabat [[Campi (Nivata)|Campis]] [[Nivata]]e ubi noverat [[Elvis Presley]], item ibi cantor. 

Anno 1999 [[Elizabeth II (regina Britanniarum)|Regina Elisabeth II]] Thomam Jones in ordinem equestrem imperii Britannici recepit. Nuper fama Thomae Jones auxit apud iuvenes ob programmam televisificam The Voice UK.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{Fontes biographici}}

{{Lifetime|1940||Jones, Thomas}}
[[Categoria:Cantores Cambriae]]</text>
      <sha1>9zruxfg0vh4sfreddbs74xm73vvrzt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rutabulum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289958</id>
    <revision>
      <id>3990809</id>
      <parentid>3545261</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="911" sha1="i5zavwvm6pys6xrmc0zg2fne1vltvxe" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Bouffadou.jpg|thumb|Rutabulum ligneum]]
'''Rutabulum''' est instrumentum, quo ligna vel [[carbo]]nes vel [[Cinis|spodium]] in foco vel camino vel [[furnus|furno]] moveri vel misceri possunt. Baculum est rectum, saepe cum capulo, ut manu teneatur, et unco quodam in altera extremitate, qui ligna commodius trahat. Rutabula simplicia lignea sunt, meliora e metallo facta. [[Cato Maior]] in libro ''de agri cultura'' rutabulum memorat&lt;ref&gt;X 3, XI 5.&lt;/ref&gt;

[[Fasciculus:2 graweyes.jpg|thumb|Rutabula metallica varia duo]]
==Notae==
&lt;references /&gt;

==Nexus interni==
* [[Wittgenstein cum rutabulo]]

==Nexus externi==
* [http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=rutabulum Rutabulum] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in ''[[Aegidius Forcellini|Lexico totius Latinitatis]]'' Aegidii Forcellini

[[Categoria:Instrumenta domestica]]
[[Categoria:Ignis]]</text>
      <sha1>i5zavwvm6pys6xrmc0zg2fne1vltvxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tayassuidae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290569</id>
    <revision>
      <id>3990896</id>
      <parentid>3765055</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T00:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9109" sha1="8v3mvxbs3vo1ue9druscy5qk7drlxq4" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Tayassuidae
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Artiodactyla]]
| subordo = [[Suina]]
| familia = '''Tayassuidae'''
| taxon = Tayassuidae
| familia_authority = [[Theodorus Sherman Palmer|Palmer]], [[1897]]
| fossil_range = {{Fossil range|33.9|0}}&lt;small&gt;[[Eocaenum|Eocaeno]] eseunte – [[Holocanum]]&lt;/small&gt;
| image = Collared peccary02 - melbourne zoo.jpg
| image_caption = ''[[Pecari tajacu]]''
| subdivision_ranks = [[Genus (taxinomia)|Genera]]
| subdivision =
*''[[Tayassu]]''
*''[[Catagonus]]''
*''[[Pecari]]''
* †''[[Aptenohyus]]''
* †''[[Cynorca]]''
* †''[[Egatochoerus]]''
* †''[[Floridachoerus]]''
* †''[[Macrogenis]]''
* †''[[Muknalia]]'' &lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1016/j.jsames.2016.11.003 |title=A new fossil peccary from the Pleistocene-Holocene boundary of the eastern Yucatán Peninsula, Mexico |journal=Journal of South American Earth Sciences |volume=77 |pages=341–49 |year=2017 |last1=Stinnesbeck |first1=Sarah R. |last2=Frey |first2=Eberhard |last3=Stinnesbeck |first3=Wolfgang |last4=Avíles Olguín |first4=Jeronimo |last5=Zell |first5=Patrick |last6=Terrazas Mata |first6=Alejandro |last7=Benavente Sanvicente |first7=Martha |last8=González González |first8=Arturo |last9=Rojas Sandoval |first9=Carmen |last10=Acevez Nuñez |first10=Eugenio |bibcode=2017JSAES..77..341S }}.&lt;/ref&gt;
* †''[[Mylohyus]]''
* †''[[Simojovelhyus]]'' &lt;ref name=protheropeccary&gt;{{cite journal |doi=10.1666/12-084 |title=Simojovelhyus is a peccary, not a helohyid (Mammalia, Artiodactyla) |journal=Journal of Paleontology |volume=87 |issue=5 |pages=930–33 |year=2013 |last1=Prothero |first1=Donald R. |last2=Beatty |first2=Brian L. |last3=Stucky |first3=Richard M. }}&lt;/ref&gt;
* †''[[Perchoerus]]''
* †''[[Platygonus]]''
* †''[[Prochoerus]]''
* †''[[Skinnerhyus]]''
* †''[[Thinohyus]]''
* †''[[Woodburnehyus]]''
| range_map = Peccary range.png
| range_map_caption = [[Distributio geographica]]
| synonyms = Dicotylidae
}}
[[Fasciculus:Sus scrofa &amp; Tayassu pecari.jpg|thumb|[[Calvaria]]e ''[[Sus scrofa|Suis scrofae]]'' (laeva) et ''[[Tayassu pecari|Tayassuis pecari]]'' (dextra). Ut facile videtur, [[dens|dentes]] canini deorsum incurvantur.]]
 
'''Tayassuidae''' sunt [[familia (taxinomia)|familia]] [[mammalia|mammalium]] [[Mundus Novus|Mundi Novi]] [[magnitudo|magnitudinis]] mediae et [[ordo (taxinomia)|ordinis]] [[Artiodactyla|Artiodactylorum]] [[sus|suium]] similium. Per [[America]]m [[America Media|Mediam]] et [[America Australis|Australem]] et in [[meridies|meridianis]] et [[occidens|occidentalibus]] [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]] [[regio]]nibus [[endemismus|inveniuntur]]. Adulti maturi plerumque a 90 ad 130 [[centimetrum|centimetra]] longi, et a 20 ad 40 [[chiliogramma]]ta [[pondus|ponderis]] sunt. Saepe confunduntur&lt;ref name=&quot;Miller1988&quot;&gt;{{cite book|author=George Oxford Miller|title=A field guide to wildlife in Texas and the Southwest|url=https://books.google.com/books?id=qJGZJviEtqYC|accessdate=26 Decembris 2011|date=Octobri 1988|publisher=Texas Monthly Press|isbn=978-0-87719-126-1}}: &quot;many people confuse them with domestic pigs gone wild.&quot;&lt;/ref&gt; cum familia suium quae in [[Africa|Afro]]-[[Eurasia]] orta est, quia nonnullae sues [[domitus|domesticae]] a [[colonus|colonis]] [[Europa]]eis importatae effugerunt, et earum progenies nunc sues ferae in multis [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum]] regionibus sunt.&lt;ref name=&quot;WoodwardQuinn2011&quot;&gt;{{cite book|author1=Susan L. Woodward|author2=Joyce A. Quinn|title=Encyclopedia of Invasive Species: From Africanized Honey Bees to Zebra Mussels|url=https://books.google.com/books?id=KOGfKRZ0YFIC&amp;pg=PA277|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-38220-8|page=277}}.&lt;/ref&gt;
 
Tayassuidae sunt [[socialitas|animalia socialia]], quae in [[grex|gregibus]] magnis parvisque conveniunt. [[Radix|Radicibus]], [[larva|larvis]] subterraneis, [[poaceae|graminibus]], [[fructus|fructibus]], [[insecta|insectis]], animalibus parvis, aliisque [[cibus|cibis]] [[victus|vescuntur]]. [[Odor]]ibus sese agnoscere possunt. In quoque grege plerumque sunt a sex ad novem animalia.&lt;ref&gt;[https://www.nps.gov/opi/learn/nature/javelina.htm Organ Pipe Cactus National Monument, Arizona.] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
 
Ultimi tayassuidarum aliorumque ungulatorum [[digitus|digitis]] paribus progenitores communes erant animalia aliquantulum suiformia quae abhinc annorum 50 [[millio]]nes vivebant. Tayassuidae sese in [[Europa]] abhinc annorum 30 milliones [[evolutio|evolvebant]] et per multas [[tellus|orbis terrarum]] [[terra]]s extendebantur. In [[Mundus Vetus|Mundo Vetere]], [[exstinctio|exstinctae]] factae sunt, sed in America Septentrionali vigebant. In Americam Australem abhinc annorum tres milliones fere extendebantur.
[[Mayae]] [[grex|greges]] tayassuidarum tenebant, quibus in [[ritus|ritibus]] et [[cibus|cibo]] utebantur.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Dillon |first1=Brian B. |title=Meatless Maya? Ethnoarchaeological Implications for Ancient Subsistence |journal=Journal of New World Archeology |date=1988 |volume=7 |page=60}}.&lt;/ref&gt; Homines in multis [[cultura|culturis]] et [[civitas|civitatibus]] tayassuidas in [[educatio animalium|fundis]] alitas pro [[cibus|cibo]] atque in [[domus|domibus]] pro [[animal dilectum|animalibus dilectis]] habent.&lt;ref&gt;[http://pigtrop.cirad.fr/subjects/genetic_and_biodiversity/commercial_farming_of_collared_peccary &quot;Commercial farming of collared peccary: A Large-scale commercial farming of collared peccary (''Tayassu tajacu'') in North-Eastern Brazil.&quot;] Pigtrop.cirad.fr (30 Aprilis 2007). Accessus 18 Decembris 2012.&lt;/ref&gt;
 
== Species ==
Tres, vel fortasse quattuor, vivae tayassuidarum [[species]] a Civitatibus Foederatis meridianis et occidentalibus per [[America Media|Americam Mediam]] et usque in [[America Australis|Americam Australem]] et [[Trinitas et Tabacum|Trinitatem]] inveniuntur.
 
''[[Pecari tajacu]]'' a Civitatibus Foederatis meridianis et occidentalibus per Americam Mediam et usque in Americam Australem et Trinitatem invenitur. In [[Arizona]], ''javelina'' vulgo appellatur.&lt;ref&gt;Lyle K. Sowls, [https://books.google.com/books?id=g3-kkgAxxnoC ''Javelinas and Other Peccaries: Their Biology, Management, and Use,'']{{Nexus deficitur|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ed. secunda (Texas A&amp;M University Press, 1997, ISBN 978-0-89096-717-1).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.dcourier.com/news/2008/jan/25/unwelcome-visitors-javelinas-and-humans-do-not-mi/ &quot;Unwelcome visitors: Javelinas and humans do not mix well.&quot;] ''The Daily Courier,'' 25 Ianuarii 2008.&lt;/ref&gt; ''[[Tayassu pecari]]'' plerumque in [[silva pluvialis|silvis pluvialibus]] [[America]]e [[America Media|Mediae]] et [[America Australis|Australis]] [[endemismus|invenitur]].&lt;ref&gt;Keuroghlian et al. 2013.&lt;/ref&gt; ''[[Catagonus wagneri]]'' est tertia species. Quarta autem species, ''[[Pecari maximus]],'' describitur, sed non dum late ab eruditis agnoscitur.
 
== Pinacotheca: tres species descriptae ==
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Collared Peccary444.jpg|''[[Pecari tajacu]]''
Fasciculus:Tayassu pecari.jpg|''[[Tayassu pecari]]''
Fasciculus:Catagonus wagneri closeup.jpg|''[[Catagonus wagneri]]''
&lt;/gallery&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Bibliographia ==
* Bissonette, John A. [[1982]]. ''Ecology and social behavior of the collared peccary in Big Bend National Park, Texas.'' Vasingtoniae: U.S. Dept. of the Interior, National Park Service.
* Donkin, R. A. [[1985]]. ''The peccary--with observations on the introduction of pigs to the New World.'' Philadelphiae: American Philosophical Society. ISBN 0871697556.
* Keuroghlian, A., A. Desbiez, R. Reyna-Hurtado, M. Altrichter, H. Beck, A. Taber, et J. M. V. Fragoso. [[2013]]. ''Tayassu pecari.'' e.T41778A44051115. doi:10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T41778A44051115.en.
* McDonald, Greg. [[1999]] &quot;Pearce's Peccary – ''Platygonus Pearcei.''&quot; Hagerman Fossil Beds' Critter Corner. [https://web.archive.org/web/20020805090520/http://www.nps.gov/hafo/platygon.htm Editio interretialis.]
* Schnoeker-Shorb, Yvette A., et Terril L. Shorb, eds. [[1999]]. ''Javelina place: the controversial face of the collared peccary.'' Prescott Arizonae: Native West Press. ISBN 0965384926
* Wetzel, Ralph Martin. [[1977]]. ''The Chacoan peccary ''Catagonus wagneri'' (Rusconi).'' Pittsburgi: Carnegie Museum of Natural History.
* White, T. E. [[1942]]. &quot;The Lower Miocene mammal fauna of Florida.&quot; ''Bulletin of the Museum of Comparative Zoology'' 92 (1): 1–49.
  
== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Tayassuidae|Tayassuidas}}
{{Fontes biologici}}
* [https://web.archive.org/web/20160313103245/http://azgfd.gov/w_c/urban_javelina.shtml &quot;Living With Javelina.&quot;] Arizona Game and Fish Department.
* [https://azstateparks.com/javelina &quot;Javelina.&quot;] Arizona State Parks and Trails,
{{Myrias|Biologia}}

[[Categoria:Tayassuidae| ]]
[[Categoria:Familiae animalium]]
[[Categoria:Mammalia Americae Meridionalis]]
[[Categoria:Mammalia Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Taxa Palmer]]
[[Categoria:Taxa 1897]]</text>
      <sha1>8v3mvxbs3vo1ue9druscy5qk7drlxq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinus Sancti Laurentii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291791</id>
    <revision>
      <id>3990839</id>
      <parentid>3819775</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Res geographicae Canadae]]</comment>
      <origin>3990839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4661" sha1="703p5sji9rv3bezp049mrsljoxs3779" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Baie de la Tour.jpg|thumb|Conspectus Sinus Sancti Laurentii ex [[Saeptum Nationale Anticosti|Saepto Nationali Anticosti]] [[Quebecum|Quebeci]] visi.]]
[[Fasciculus:Golfe Saint-Laurent en.png|thumb|[[Bathymetria|Bathymetrica]] Sinus Sancti Laurentii [[tabula geographica]].]]
[[Fasciculus:Skyline trail, Cape Breton (7618649226).jpg|thumb|[[Litus]] Sinus Sancti Laurentii iuxta [[Saeptum nationale terrarum altarum Capitis Britonum]].]]
'''Sinus Sancti Laurentii'''&lt;ref&gt;[[google|google books]] [https://books.google.de/books?id=hcRDAAAAcAAJ&amp;pg=RA2-PA161&amp;lpg=RA2-PA161&amp;dq=sinus+sancti+laurentii&amp;source=bl&amp;ots=tZ4zi7ytKN&amp;sig=ACfU3U1EJ-Off9GwZYyWVyAgAsTYCUlXuA&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiNjMr1rJ7sAhUJCewKHf8ADPQQ6AEwEXoECAMQAg#v=onepage&amp;q=sinus%20sancti%20laurentii&amp;f=false Nouveau Dictionnaire francois-aleman qu'accompagne le latin]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/s0323a.html Lexicon Universale][[Lexicon universale|Iohannis Iacobi Hofmanni]]&lt;/ref&gt; ([[Francogallice]] ''Golfe du Saint-Laurent'') est emissarium [[Magni Lacus|Magnorum Lacuum]] [[America Septentrionalis|Americae Septentrionalis]] per [[Flumen Sancti Laurentii]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]]. Qui [[sinus]] est [[mare]] partim inclusum, [[corpus aquae]] quod [[area (geometria)|aream]] circiter 226&amp;thinsp;000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]] tegit et circiter 34&amp;thinsp;000 [[chiliometrum|chiliometrorum]] [[cubus|cubicorum]] [[aqua]]e continet, [[altitudo|altitudine]] media 152 metra.&lt;ref&gt;Publications du gouvernement du Canada, &quot;Chapter 7[:] Atlantic Region ([http://publications.gc.ca/collections/Collection/En21-204-2000-6E.pdf PDF]).&lt;/ref&gt; [[Provinciae et territoria Canadae|Provinciae]] adiacentes [[Insula Principis Eduardi]], [[Novum Brunsvicum]], [[Nova Scotia]], [[Quebecum]], [[Terra Nova et Terra Laboratoria]] sunt.

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Mickel, Augeron, Jacques Péret, et Thierry Sauzeau, eds. [[2010]]. ''Le golfe du Saint-Laurent et le Centre-Ouest français: Histoire d'une relation singulière (xviie-xixe siècle).'' Rennes: Presses universitaires de Rennes.
*Auger, D., et H. Désilets. [[2003]]. &quot;Les impacts environnementaux de l'exploration pétrolière et gazière dans le Golfe du Saint-Laurent.&quot; ''Nature Québec.'' [https://web.archive.org/web/20180921071423/http://www.naturequebec.org/fileadmin/fichiers/Energie_climat/ME03-12-08_Impacts.pdf PDF.]
*Mouy, Xavier. [[2007]]. ''Détection et identification automatique en temps réel des vocalises de Rorqual bleu (''Balaenoptera musculus'') et de Rorqual commun (''Balanaenoptera physalus'') dans l'estuaire du Saint-Laurent.'' Mémoire présenté à l'Université du Québec à Rimouski comme exigence partielle du Programme de Maîtrise en Océanographie, October 2007. Université de Québec. [http://semaphore.uqar.ca/id/eprint/60/1/Xavier_Mouy_octobre2007.pdf PDF.]
*Galbraith, P. S., R. G. Pettipas, J. Chassé, D. Gilbert, P. Larouche, B. Pettigrew, A. Gosselin, L. Devine, et C. Lafleur. [[2009]]. P&quot;hysical Oceanographic Conditions in the Gulf of St. Lawrence in 2008.&quot; ''DFO Can. Sci. Advis. Sec. Res. Doc.,'' 2009/014.
*Gilbert, D., B. Sundby, C. Gobeil, A. Mucci, et G.-H. Tremblay. [[2005]]. &quot;A seventy-two-year record of diminishing deep-water oxygen in the St. Lawrence estuary: The northwest Atlantic connection.&quot; ''Limnologia Oceanographica.'' 50 (5): 1654–66.

{{NexInt}}
{{div col|2}}
*[[Aestuarium Sancti Laurentii]]
*[[Canada Atlantica]]
*[[Insula Anticosti]]
*[[Insula Capitis Britonum]]
*[[Mare marginale]]
*[[Paeninsula Maritima]]
*[[Provinciae Maritimae]]
*[[Iacobus Quarterius]]
*[[Via Maritima Sancti Laurentii]]
{{div col end}}

==Nexus externi==
{{CommuniaCat||Gulf of Saint Laurence|Sinum Sancti Laurentii}}
* [http://ptaff.ca/blogue/2008/02/20/la_couverture_de_glace_du_golfe_du_st-laurent/ &quot;Couverture de glace du golfe du St-Laurent.&quot;]
*[https://web.archive.org/web/20110312122127/http://ogsl.ca/en.html St. Lawrence Global Observatory.]
* [https://web.archive.org/web/20080219210326/http://www.glf.dfo-mpo.gc.ca/os/goslim-gigsl/index-e.php &quot;The Gulf of St. Lawrence: A Unique Ecosystem.&quot;] Department of Fisheries and Oceans.
* [http://www.erudit.org/revue/gpq/2001/v55/n2/008298ar.pdf &quot;Timing and position of late Wisconsinan ice-margins on the upper slope seaward of Laurentian Channel.&quot;]

{{Coord|48|36|N|61|24|W|scale:5000000_type:waterbody|display=title}}

{{DEFAULTSORT:Sancti Laurentii, Sinus}}
[[Categoria:Aestuaria]]
[[Categoria:Flumen Sancti Laurentii]]
[[Categoria:Maria marginalia]]
[[Categoria:Sinus Canadae]]
[[Categoria:Sinus Oceani Atlantici]]
{{Myrias|Geographia}}</text>
      <sha1>703p5sji9rv3bezp049mrsljoxs3779</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mare Beaufortii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292165</id>
    <revision>
      <id>3990847</id>
      <parentid>3884466</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>[[Project:HotCat|HotCat]]: -[[Categoria:Maria Canadae]]</comment>
      <origin>3990847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8653" sha1="1k65yttdmejriy6z8vae7mhshm35dgr" xml:space="preserve">{{coord|72|N|137|W|type:waterbody_scale:10000000|display=title}}
[[Fasciculus:Beaufortzee.PNG|thumb|[[Tabula geographica]] Maris Beaufortii.]]

'''Mare Beaufortii'''&lt;ref&gt;Cf. binomina ''Mantoniella beaufortii, Apolocystis beaufortii, Monocystis beaufortii'' etc.&lt;/ref&gt; ([[Anglice]] ''Beaufort Sea'') est [[mare marginale|marginale]] [[Oceanus Arcticus|Oceani Arctici]] [[mare]],&lt;ref name=&quot;Wright2001&quot;&gt;{{cite book|author=John Wright|title=The New York Times Almanac 2002|url=https://books.google.com/books?id=G81HonU81pAC&amp;pg=PA459|accessdate=29 Novembris 2010|date=30 Novembris 2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-57958-348-4|page=459}}&lt;/ref&gt; ad [[septentrio]]nes [[Territoria septentrio-occidentalia (Canada)|Territoriorum Septentrio-Occidentalium]] [[Iuconus (territorium)|Iuconique]] [[Canada]]e atque [[Alasca]]e versus, et ad [[occidens|occidentam]] [[insula]]rum [[Archipelagus Arcticus Canadiensis|arcticarum Canadae]] versus situm. Quod mare ex [[Franciscus Beaufort|Francisco Beaufort]] [[eques|equite]], [[hydrographia|hydrographo]] [[Hibernia|Hibernico]], appellatur. [[Flumen Mackenzie]], longissimum in Canada, in Canadiensem Maris Beaufortii [[regio]]nem defluit ad occidentem [[Tuktoyaktuk]] versus, unius ex paucis [[colonia]]rum continuarum secundum maris [[litus|litora]].

[[Area (geometria)|Area]] [[superficies|superficialis]] 476&amp;thinsp;000 [[chiliometrum quadratum|chiliometrorum quadratorum]], [[altitudo]] media 124 et maxima 4683 [[metrum|metra]], [[Capacitas et volumen|volumen]]  22&amp;thinsp;000 [[chiliometrum cubicum|chiliometrorum cubicorum]] est.&lt;ref&gt;R. Stein, ''Arctic Ocean Sediments: Processes, Proxies, and Paleoenvironment'', p. 37.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bse&gt;[http://bse.sci-lib.com/article129176.html Beaufort Sea], ''Great Soviet Encyclopedia'' ([[Russice]]).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=brit&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/57625/Beaufort-Sea Beaufort Sea], ''Encyclopædia Britannica'' interretialis.&lt;/ref&gt;

Superficies maris, cui [[clima]] asperrimum est, in [[glacies|glacie]] concreta plurimis anni [[mensis|mensibus]] consistit. [[Transitus]] [[navis|navalis]] usque ad 100 [[chiliometrum|chiliometra]] latus prope litora olim [[Augustus (mensis)|Augusto]] [[September|Septembrique]] aperiebatur, sed nuper propter [[calefactio globalis|calefactionem globalem]] in [[regio Arctica|regione Arctica]], [[magnitudo]] [[corpus aquae|corporis aquae]] glacie summa [[aestas|aestate]] carens magnopere augetur. Ante annos recentes, Mare Beaufortii fonte [[glacies marina|glaciei maritimae]] arcticae magni momenti innotebat.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Wood|first1=Kevin R.|last2=Overland|first2=James E.|last3=Salo|first3=Sigrid A.|last4=Bond|first4=Nicholas A.|last5=Williams|first5=William J.|last6=Dong|first6=Xiquan|date=17 Octobris 2013|title=Is there a ''new normal'' climate in the Beaufort Sea?|url=https://polarresearch.net/index.php/polar/article/view/3089|journal=Polar Research|volume=32|page=19552|language=en|doi=10.3402/polar.v32i0.19552|issn=1751-8369|doi-access=free}}.&lt;/ref&gt; Glacies maritima  in [[Gyrus Beaufortii|Gyro Beaufortii]], primo Maris Beaufortii [[flumen oceanicum|flumine oceanico]], nonnullos annos volvebatur, in crassas glaciei conglutinationes commutans.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Disappearing Arctic sea ice|url=https://svs.gsfc.nasa.gov/vis/a010000/a012400/a012403/iceAgeYearly_05Transcripts.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-09-08|website=svs.gsfc.nasa.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=2019 Arctic Report Card: Old, thick ice barely survives in today's Arctic {{!}} NOAA Climate.gov|url=https://www.climate.gov/news-features/featured-images/2019-arctic-report-card-old-thick-ice-barely-survives-today%E2%80%99s-arctic|access-date=8 Septembris 2020|website=www.climate.gov}}.&lt;/ref&gt;

==Flora et fauna==
[[Fasciculus:EndicottIsland.jpg|thumb|[[Insula Endicott]].]]
[[Litus]] Maris Beaufortii, [[tundra]] tectum, est septentrionales ''[[Ursus maritimus|Ursi maritimi]]'' fines in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]]. Flumen Mackenzie, [[habitatio]] [[natura]]lis [[cetacea|cetaceorum]] [[avis marina|aviumque maritimarum]] magni momenti, [[commercium]] iam vix sustinet.&lt;ref&gt;C. Michael Hogan (2008), [https://web.archive.org/web/20081224205716/http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=36084 &quot;Polar Bear: ''Ursus maritimus,''&quot; ''Globaltwitcher.com,'' ed. N. Stromberg] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081224205716/http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=36084 |date=24 Decembris 2008 }}.&lt;/ref&gt; [[Delta fluminis|Delta]] Fluminis Mackenzie permultos [[lacus]] et [[stagnum|stagna]] continet, quae ''[[Ondatra zibethicus|Ondatrae zibethici]]'' habitant.&lt;ref name=&quot;britM&quot; /&gt;

[[Fasciculus:Bearded Seal 20130804 230751.jpg|thumb|''[[Erignathus barbatus]].'']]
In mari vigent 80 fere [[species]] zoo[[plancton]]is, plus quam 70 species [[phytoplancton]]is,&lt;ref&gt;Johnson 1956.&lt;/ref&gt; et paene 700 species [[polychaeta|polychaetorum]], [[bryozoa|bryozoorum]], [[crustacea|crustaceorum]], et [[mollusca|molluscorum]], sed totum eorum [[corpus|corporum]] [[capacitas et volumen|volumen]] [[clima]]tis frigidi causa parvum est.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Parsons et Lear 1993: 214–15&lt;/ref&gt; Inter maiores [[pisces|piscium]] species sunt ''[[Boreogadus saida]],'' ''[[Arctogadus glacialis]],'' ''[[Eleginus gracilis]],'' ''[[Salvelinus alpinus]],'' ''[[Oncorhynchus keta]],'' ''[[Coregonus autumnalis]],'' ''[[Coregonus sardinella]],'' ''[[Coregonus clupeaformis]],'' ''[[Coregonus nasus]],'' ''[[Clupea pallasii]],'' ''[[Myoxocephalus quadricornis]],'' ''[[Stenodus leucichthys]],'' variique pisces [[ordo (taxinomia)|ordinis]] [[Pleuronectiformes|Pleuronectiformium,]].&lt;ref&gt;Parsons et Lear 1993: 218, 221.&lt;/ref&gt;
[[Fasciculus:Beluga or white whale, Delphinapterus leucas courtship (6182461448).jpg|thumb|''[[Delphinapterus leucas|Delphinapteri leucas]].'']]

[[Fasciculus:Polar bear resting but alert ursus maritimus.jpg|alt=Polar bear at the coast of the Beaufort Sea|thumb|''[[Ursus maritimus]]'' in litore Maris Beaufortii.]]
[[Oriens|Orientalis]] maris pars est maior ''[[Delphinapterus leucas|Delphinapterorum leucas]]'' habitatio, quae [[cetacea]] 39&amp;thinsp;000 numerari aestimantur. Qui [[grex]] est stabilis et fortasse etiam crescit. ''Delphinapteri'' in regione litorali et [[delta fluminis|delta]] Fluminis Mackenzie [[aestas|aestivant]], ubi [[glacies]] caret, ac [[hiems|hieme]] procul ad [[polynya]]s maris profundi [[migratio|migrant]].

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
* Barber, David G., Ryan Galley, Matthew G. Asplin, Roger De Abreu, Kerri-Ann Warner, Monika Pu?ko, Mukesh Gupta, Simon Prinsenberg, et Stéphane Julien. [[2009]]. &quot;Perennial pack ice in the southern Beaufort Sea was not as it appeared in the summer of 2009.&quot; ''Geophysical Research Letters'' 36 (24): L24501. Bibcode:2009GeoRL..3624501B. doi:10.1029/2009GL041434. S2CID 56326055.
* Johnson, Martin W. [[1956]]. ''The plankton of the Beaufort and Chukchi Sea areas of the Arctic and its relation to the hydrography.'' Monte Regali.
* Lawson, Karin L. [[1981]]. &quot;Delimiting Continental Shelf Boundaries in the Arctic: The United States–Canada Beaufort Sea Boundary.&quot; ''Virginia International Law Journal'' 22: 221–46.
* Parsons, L. S., et William Henry Lear. [[1993]]. ''Perspectives on Canadian Marine Fisheries Management.'' National Research Council of Canada. [https://books.google.com/books?id=QHpklp_F26oC&amp;pg=PA216 Editio interretialis, pagina 216.] NRC Research Press. ISBN 0-660-15003-4.
* Pharand, Donat. [[1984]]. &quot;The Legal Regime of the Arctic: Some Outstanding Issues.&quot; ''International Journal'' 39, no. 4 (autumnus): 742–99. doi:10.2307/40202296. JSTOR 40202296.
* Russell, Dawn. [[1992]]. &quot;International Ocean Boundary Issues and Management Arrangement.s&quot; In ''Canadian Ocean Law and Policy,'' ed. David VanderZwaag, 463–505. Toronti: Butterworths.

==Nexus externi==
{{Fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20061001015952/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=17353 &quot;Sea Ice in the Beaufort Sea.&quot;] ''NASA Earth Observatory.''
* [https://web.archive.org/web/20130509075138/http://gfp.usgs.gov/sites/beaufort_sea_asi/index.html &quot;CAC (Civil Applications Committee) / USGS Global Fiducials Program.]

{{DEFAULTSORT:Beaufortii, mare}}

[[Categoria:Alasca]]
[[Categoria:America Septentrionalis]]
[[Categoria:Mare Beaufortii| ]]
[[Categoria:Maria Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Maria Oceani Arctici]]
[[Categoria:Territoria septentrio-occidentalia (Canada)]]
[[Categoria:Iuconus (territorium)]]

{{Myrias|Geographia}}</text>
      <sha1>1k65yttdmejriy6z8vae7mhshm35dgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sarcoidosis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292985</id>
    <revision>
      <id>3990827</id>
      <parentid>3579789</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3882" sha1="3nt22o3azi6x0rplrhre6eeyigng7pf" xml:space="preserve">{{cautio}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#e0e0e0;&quot; | Sarcoidosis
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Cognitores
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | ''[[Medicina|Disciplina medica]]'' || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[Rheumatologia]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Rationes clinicae
|- 
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;div style=&quot;position: relative;&quot;&gt;[[Fasciculus:Sarcoidosis - Honeycombing.jpg|250px|Anatomia pathologica sarcoidosis]]&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size: 85%; width:250px&quot; | Sectio pulmonum cum mutationibus pathologicis: structurae faviformes intrapulmonales
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | ''[[Pathologia]]'' || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[morbus autoimmunitatis|autoimmunitatis]]
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | ''[[Symptoma]]ta'' || style=&quot;font-size: 85%&quot; | Pulmonum [[sibilatio (pulmo)|sibilatio]], [[tussis]]
|-
| style=&quot;font-size: 85%&quot; | ''[[Therapia]]'' || style=&quot;font-size: 85%&quot; | [[pharmacologia|pharmacologica]]
|}

'''Sarcoidosis''' est [[morbus]] [[rheumatologia|rheumatologica]] et [[morbus autoimmunitatis|autoimmunitatis]] cum cellularum [[inflammatio|inflammatoriarum]] accumulationibus, ''granulomatum'', in [[organum|organibus]] diversis ut in [[pulmo]]nibus&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Sweiss N. J, Patterson K., et al. |title=Rheumatologic manifestations of sarcoidosis |journal=Seminars in respiratory and critical care medicine |year=2010 |month=Aug |volume=31 |issue=4 |pages=463-73 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20665396/}}&lt;/ref&gt;. Non raro [[cutis]] affecta est, cum [[erythema nodosum|erythemate nodoso]], rarius [[cor]], [[iecur]], [[cerebrum]], [[oculus|oculi]]&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Laura D., Lee Y., et al. |title=Ocular Manifestations of Sarcoidosis in a South Florida Population |journal=Clinical ophthalmology |year=2020 |month=Nov |volume=14 |pages=3741-6 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33173272/}}&lt;/ref&gt;. Morbi causa adhuc incognita est, at nonnullae factores suspicatae descriptae sunt&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Judson M. A. |journal=Frontiers in immunology |title=Environmental Risk Factors for Sarcoidosis |year=2020 |month=Iun |volume=11 |pages=1340 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32676081/}}&lt;/ref&gt;.

Tractatio per medicamenta pharmacologica fit, ut per [[ibuprofenum]], [[prednisonum]].

Sarcoidosis in [[systema nervosum]] dicitur ''[[neurosarcoidosis]]''&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Ungprasert P., Matteson E. L. |title=Neurosarcoidosis |journal=Rheumatic diseases clinics of North America |year=2017 |month=Nov |volume=43 |issue=4 |pages=593-606 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29061245/}}&lt;/ref&gt;, tunc cum [[neuropathia]], [[apoplexia cerebri]].

== Anatomia pathologica ==
Sarcoidosis varias corporis partes diversis gradibus corripiat. In parte detrimenta clare macroscopica, in parte modo microscopica efformant, ut diagnosis medica solum per examinationem histologicam facere potest.

== Morbi symptomata ==
Saepe pulmones affectae sunt, at etiam [[cutis]], [[nodus lymphaticus|nodi lymphatici]], [[iecur]], [[systema nervosum]], [[oculus|oculi]], [[musculus|musculi]] et [[sceletus]] sarcoidosem contrahere queant.
=== Sarcoidosis musculosceletalis ===
Saepe sarcoidosis systematis musculosceletalis non dignoscitur&lt;ref&gt;{{cite journal |authors=Guimarães J.B., Nico M. A., et al. |title=Radiologic Manifestations of Musculoskeletal Sarcoidosis |journal=Current rheumatology reports |year=2019 |month=Feb |volume=21 |issue=3 |pages=7 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30762131/}}&lt;/ref&gt;, quia differentia inter sarcoidosem et alias arthropathias inflammatorias et degenerativa difficilis restat.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
* [[Arthritis]]

== Nexus externi ==
* ''NIH'': [https://web.archive.org/web/20201124124623/https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/sarcoidosis Quid est sarcoidosis?] {{Ling|Anglice}}

{{med-stipula}}
[[Categoria:Morbi autoimmunitatis]]</text>
      <sha1>3nt22o3azi6x0rplrhre6eeyigng7pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Psidium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293851</id>
    <revision>
      <id>3990715</id>
      <parentid>3982003</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16859" sha1="pwrw446e5cs9q5i676go3pv54mrckik" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
{{Taxobox
|image = Starr 020803-0117 Psidium guajava.jpg
|image_caption = ''[[Psidium guajava]]''
| regnum = [[Plantae]]
| cladus = [[Tracheophytes]]
| unranked_divisio = [[Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Eudicotyledones]]
| unranked_ordo = [[Rosidae]]
| ordo = [[Myrtales]]
| familia = [[Myrtaceae]]
| subfamilia = [[Myrtoideae]]
| tribus = [[Myrteae]]
| genus = '''''Psidium'''''
| display_parents = 2
| taxon = Psidium
| genus_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;GRIN&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?10034 |title=Genus: ''Psidium'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture
|date=28 Ianuarii 2009 |accessdate=3 Martii 2010}}.&lt;/ref&gt;
|synonyms = * ''Calyptropsidium'' &lt;small&gt;O.Berg&lt;/small&gt;
* ''Corynemyrtus'' &lt;small&gt;(Kiaersk.) Mattos&lt;/small&gt;
* ''Cuiavus'' &lt;small&gt;Trew&lt;/small&gt;
* ''Episyzygium'' &lt;small&gt;Suess. &amp; A.Ludw.&lt;/small&gt;
* ''Guajava'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Guayaba'' &lt;small&gt;Noronha&lt;/small&gt;
* ''Mitropsidium'' &lt;small&gt;Burret&lt;/small&gt;
| synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=166596|title=World Checklist of Selected Plant Families}}.&lt;/ref&gt;
}}

'''''Psidium''''' est [[genus]] [[arbor]]um et [[frutex|fruticum]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Myrtaceae|Myrtacearum]],&lt;ref&gt;Mitra 2021.&lt;/ref&gt; qui in [[calor|calidioribus]] [[hemisphaerium occidentale|hemisphaerii occidentalis]] [[regio]]nibus [[endemismus|inveniuntur]], praecipue in [[Mexicum|Mexico]] et [[America]] [[America Media|Media]] [[America Australis|Australique]], [[Indi Occidentales|Indis Occidentalibus]], [[Insulae Galapagenses|Insulis Galapagensibus]], et [[meridies|meridianis]] [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]].&lt;ref name=s&gt;[https://web.archive.org/web/20190920113931/https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=166596 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Govaerts, R., Sobral, N., Ashton, P., Barrie, F., Holst, B. K., Landrum, L. L., Matsumoto, K., Fernanda Mazine, F., Nic Lughadha,  E., Proença, C., et al., ''World Checklist of Myrtaceae,'' 1–455 (Kew: Royal Botanic Gardens, Kew Publishing, 2008).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Davidse, G., M. Sousa Sánchez,[[Alexandra Knapp|S. Knapp]], et F. Chiang Cabrera, &quot;Cucurbitaceae a Polemoniaceae.&quot; In ''Flora Mesoamericana,'' ed. G. Davidse, M. Sousa Sánchez, [[Alexandra Knapp|S. Knapp]] &amp; F. Chiang Cabrera (Mexici: Universidad Nacional Autónoma de México, 2009), 4 (1): i–xvi, 1–855. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Landrum, L. R., et M. L. Kawasaki (1997), &quot;The genera of Myrtaceae in Brazil: an illustrated synoptic treatment and identification keys,&quot; ''Brittonia'' 49 (4): 508–36.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sánchez-Vindas, P. E. (1989), &quot;Flora de Nicaragua: Myrtaceae,&quot; ''Brenesia'' 31: 53–73.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sánchez-Vindas, P. E. (2001), &quot;''Calycolpus, Eugenia, Myrcia, Myrcianthes, Myrciaria, Pimenta, Plinia, Psidium, Syzygium, Ugni.''&quot; In ''Flora de Nicaragua. Monographs in systematic botany from the Missouri Botanical Garden,'' ed. Stevens, W. D., C. Ulloa, A. Pool, et O. M. Montiel, 85 (2): 1566, 1570–74, 1575–80.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://bonap.net/NAPA/TaxonMaps/Genus/County/Psidium Biota of North America Program, 2013 county distribution maps, genus ''Psidium''].&lt;/ref&gt; [[Folium|Folia]] sunt opposita vel subalternata, pelludicis punctis glandulosis notata.
[[Fasciculus:Frutos de Psidium acutangulum.jpg|thumb|upright=0.8|[[Fructus]] ''[[Psidium acutangulum|Psidii acutanguli]]'' in [[manus|manu]] [[homo|hominis]] collecti.]]
[[Fasciculus:Starr 031002-0033 Psidium cattleianum.jpg|thumb|upright=0.8|[[Folium|Folia]] et fructus ''[[Psidium cattleianum|Psidii cattleiani]].'']]
[[Fasciculus:Flickr - João de Deus Medeiros - Psidium firmum (2).jpg|thumb|upright=0.8|[[Caulis]], folia, et fructus ''[[Psidium firmum|Psidii firmi]].'']]
[[Fasciculus:Crguava.jpg|thumb|upright=0.8|Folia et fructus ''[[Psidium friedrichsthalianum|Psidii friedrichsthaliani]].'']]
[[Fasciculus:Goya_blancs.JPG|thumb|upright=0.8|Folia et fructus ''[[Psidium galapageium|Psidii galapageii]].'']]
[[Fasciculus:Psidium guajava fruit.jpg|thumb|upright=0.8|[[Fructus]] ''[[Psidium guajava|Psidii guajava]].'']]
[[Fasciculus:Psidium guajava flower 26032014 01.jpg|thumb|upright=0.8|Folia et flos ''[[Psidium guajava|Psidii guajava]].'']]
[[Fasciculus:Psidium guajava leafbud 26032014.jpg|thumb|upright=0.8|Gemma foliorum ''[[Psidium guajava|Psidii guajava]].'']]
[[Fasciculus:Common guava seedling, 14 months.jpg|thumb|upright=0.8|Iuvenis ''[[Psidium guajava|Psidii guajava]]'' [[planta]], 14 menses nata.]]
[[Fasciculus:Psidium guineense.jpg|thumb|upright=0.8|Folia et [[flos]] ''[[Psidium guineense|Psidii guineensis]].'']]
[[Fasciculus:Flickr - João de Deus Medeiros - Psidium longipetiolatum.jpg|thumb|upright=0.8|Folia et fructus ''[[Psidium longipetiolatum|Psidii longipetiolati]].'']]
[[Fasciculus:Flickr - João de Deus Medeiros - Psidium myrtoides (1).jpg|thumb|upright=0.8|Fructus ''[[Psidium myrtoides|Psidii myrtoidis]].'']]
[[Fasciculus:Flickr - João de Deus Medeiros - Psidium myrtoides (3).jpg|thumb|upright=0.8|[[Arbor]] ''[[Psidium myrtoides|Psidii myrtoidis]].'']]
[[Fasciculus:Psidium sintenisii.jpg|thumb|upright=0.8|''[[Psidium sintenisii]]'' anno [[1974]] adumbratum.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170926144428/https://www.fs.usda.gov/detail/elyunque/learning/nature-science/?cid=fsbdev3_043054 illustration by Elbert J. Little; USDA-FS Handbook # 449; 1974].&lt;/ref&gt;]]

==Taxinomia==
Hoc genus primum a [[Carolus Linnaeus|Carolo Linnaeo]] anno [[1753]] descriptum est.&lt;ref&gt;[https://www.biodiversitylibrary.org/page/358489#page/482/mode/1up Linnaeus, Carl von. 1753.  Species Plantarum 1: 470].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.tropicos.org/Name/40018772 Tropicos, ''Psidium'' L.]&lt;/ref&gt; Multae [[species]] [[fructus]] edules ferunt, qua pro causa nonnullae pro [[commercium|commercio]] coluntur.&lt;ref&gt;{{cite book |title= The Encyclopedia of Fruit and Nuts |url= https://archive.org/details/encyclopediaoffr0000unse_g1h3 |editor= Jules Janick, Robert E. Paull |edition= illustrated |publisher= CABI |year= 2008 |isbn= 9780851996387}}.&lt;/ref&gt; Species culta populo gratissima est ''[[Psidium guajava]].''&lt;ref&gt;Murphy 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Todorov et Bogsan 2017.&lt;/ref&gt;

===Species===
Generi sunt paene [[centum]] species descriptae.&lt;ref name=s/&gt;
# ''[[Psidium acidum]]'' - [[Peruvia]], [[Aequatoria]]
# ''[[Psidium acranthum]]'' - [[Respublica Dominicana]]
# ''[[Psidium acunae]]'' - [[Cuba]]
# ''[[Psidium acutangulum]]'' - a [[Columbia]] ad [[Amapaensis|Amapaensem]] et [[Bolivia]]
# ''[[Psidium albescens]]'' - [[Iamaica]]
# ''[[Psidium amplexicaule]]'' - [[Portus Dives]], [[Insulae sub Vento]]
# ''[[Psidium apiculatum]]'' - [[Bahia]]
# ''[[Psidium appendiculatum]]'' - [[Venetiola]] septentrionalis, [[Brasilia]] septentrionlis et orientalis
# ''[[Psidium araucanum]]'' - [[Paulopolitana]] et [[Paranensis]] civitates Brasiliae
# ''[[Psidium arboreum]]'' - [[Civitas Fluminensis]] civitas Brasiliae
# ''[[Psidium australe]]'' - Venetiola,, [[Guiana]], Bolivia, Brasilia, [[Paraquaria]]
# ''[[Psidium bahianum]]'' - Bahia
# ''[[Psidium balium]]'' - Cuba
# ''[[Psidium brevifolium]]'' - Respublica Dominicana
# ''[[Psidium brownianum]]'' - Venetiola, Brasilia septentrionalis et orientalis
# ''[[Psidium calyptranthoides]]'' - Portus Dives
# ''[[Psidium canum]]'' - Brasilia
# ''[[Psidium cattleianum]]'' - Brasilia, [[Uruquaria]]
# ''[[Psidium cauliflorum]]'' - Bahia&lt;ref&gt;Landrum et Sobral 2006.&lt;/ref&gt;
# ''[[Psidium celastroides]]'' - Cuba
# ''[[Psidium claraense]]'' - Cuba
# ''[[Psidium cymosum]]'' - Cuba
# ''[[Psidium densicomum]]'' - Venetiola, Guiana, Bolivia, Brasilia septentrionalis et occidentalis, Peruvia, Columbia
# ''[[Psidium dictyophyllum]]'' - [[Hispaniola]]
# ''[[Psidium donianum]]'' - [[Maragnanensis]] 
# †''[[Psidium dumetorum]]'' - Iamaica sed [[exstinctio|exstinctum]]
# ''[[Psidium eugenii]]'' - Brasilia australis et orientalis
# ''[[Psidium firmum]]'' - Brasilia
# ''[[Psidium friedrichsthalianum]]'' - [[Mexicum]] meridianum, [[America Media]], Columbia, Venetiola
# ''[[Psidium fulvum]]'' - Peruvia
# ''[[Psidium galapageium]]'' - [[Insulae Galapagenses]]
# ''[[Psidium ganevii]]'' - Bahia
# ''[[Psidium giganteum]]'' - [[Civitas Minarum Generalium]], [[Paulopolitana]]
# ''[[Psidium glaziovianum]]'' - Brasilia australis et orientalis
# ''[[Psidium globosum]]'' - Uruquaria
# ''[[Psidium grandifolium]]'' - Brasilia, Bolivia, Paraguaia, [[Argentina]] septentrionalis et orientalis
# ''[[Psidium grazielae]]'' -  [[Civitas Spiritus Sancti]] et [[Civitas Fluminensis]]&lt;ref&gt;Carlos Tuler, da Costa Souza, Tavares Carrijo, et Luna Peixoto 2017.&lt;/ref&gt;
# ''[[Psidium guajava]]'' - America Media et Australis, Indi Occidentales, Mexicum, [[Florida]], [[Ludoviciana]], [[Arizona]]&lt;ref&gt;[http://bonap.net/MapGallery/County/Psidium%20guajava.png Biota of North America 2013 county distribution map, ''Psidium guajava'']&lt;/ref&gt;; in [[regio]]nibus [[Africa]]e, [[Asia Meridiana|Asiae Meridianae]],&lt;ref&gt;Ali, Akbar, et Bashar 1986.&lt;/ref&gt; et [[Asia Meridiorientalis|Asiae Meridiorientalis]]&lt;ref&gt;Lim et Chong 1990.&lt;/ref&gt;; atque in [[Havaii]]s&lt;ref&gt;Gerakas et Lee 1974.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shigeura et Bullock 1983.&lt;/ref&gt; et multis aliis [[insula|insulis]] [[Oceania|oceanicis]] [[natura]]lizatum
# ''[[Psidium guineense]]'' - America Media et Australis, [[Insulae ad Ventum Conversae]], Mexicum
# ''[[Psidium guyanense]]'' - Brasilia septentrionalis, Venetiola, [[Guiana Francica]]
# ''[[Psidium haitiense]]'' - [[Haitia]]
# ''[[Psidium harrisianum]]'' - [[iamaica]]
# ''[[Psidium × hasslerianum]]'' - Paraguaia, America Media
# ''[[Psidium hotteanum]]'' - [[Massif de la Hotte]]
# ''[[Psidium huanucoense]]'' - [[Regio Huánuco]]
# ''[[Psidium inaequilaterum]]'' - Brailia australis et orientalis
# ''[[Psidium itanareense]]'' - [[Paulopolitana]]
# ''[[Psidium jacquinianum]]'' - locus ignotus
# ''[[Psidium jakucsianum]]'' - Cuba
# ''[[Psidium kennedyanum]]'' - Brasilia, Paraguaia, Argentina septentrionalis et orientalis
# ''[[Psidium langsdorffii]]'' - [[Civitas Minarum Generalium]]
# ''[[Psidium laruotteanum]]'' - a [[Costarica]] ad Paraguaiam
# ''[[Psidium longipetiolatum]]'' - Brasilia australis
# ''[[Psidium lourteigiae]]'' - Brasilia
# ''[[Psidium loustalotii]]'' - Cuba
# ''[[Psidium maribense]]'' - Columbia, Venetiola, Brasilis septentroinalis
# ''[[Psidium minutifolium]]'' - Cuba
# ''[[Psidium misionum]]'' - Paraguaia, [[Provincia Missionum]] Argentinae
# ''[[Psidium montanum]]'' - Iamaica
# ''[[Psidium munizianum]]'' - Cuba
# ''[[Psidium myrsinites]]'' - Brasilia
# ''[[Psidium myrtoides]]'' - Brasilia
# ''[[Psidium nannophyllum]]'' - Respublica Dominicana
# ''[[Psidium navasense]]'' - Cuba
# ''[[Psidium nummularia]]'' - Cuba
# ''[[Psidium nutans]]'' - Brasilia, Argentina septentrionalis et orientalis
# ''[[Psidium oblongatum]]'' - [[Civitas Minarum Generalium]], [[Civitas Spiritus Sancti]]
# ''[[Psidium oblongifolium]]'' - Brasilia australis et orientalis
# ''[[Psidium occidentale]]'' - Columbia et Aequatoria
# ''[[Psidium oligospermum]]'' - [[Civitas Minarum Generalium]], [[Parahyba]] 
# ''[[Psidium oncocalyx]]'' - [[Bahiensis]]
# ''[[Psidium orbifolium]]'' - Cuba
# ''[[Psidium ovale]]'' - Civitas Minarum Generalium, [[Cathariniana]]
# ''[[Psidium parvifolium]]'' - Cuba
# ''[[Psidium pedicellatum]]'' - Columbia,Aequatoria
# ''[[Psidium pigmeum]]'' - Brasilia australis et orientalis
# ''[[Psidium raimondii]]'' - Peruvia
# ''[[Psidium ramboanum]]'' - [[Matogrossensis]]
# ''[[Psidium ratterianum]]'' - Brasília 
# ''[[Psidium refractum]]'' - [[Goiasensis]]
# ''[[Psidium reptans]]'' - [[Paranensis]]
# ''[[Psidium reversum]]'' - Sierra Sagua Baracoa in Cuba
# ''[[Psidium rhombeum]]'' - [[Bahiensis]]
# ''[[Psidium riparium]]'' - Brasilia
# ''[[Psidium robustum]]'' - [[Maragnanensis]], [[Civitas Minarum Generalium]], [[Paulopolitana]]
# ''[[Psidium rostratum]]'' - Peruvia
# ''[[Psidium rotundatum]]'' - Cuba
# ''[[Psidium rufum]]'' - Brasilia
# ''[[Psidium rutidocarpum]]'' - Peruvia
# ''[[Psidium salutare]]'' - America Media et Australis, Indi Occidentales, Mexicum meridianum
# ''[[Psidium sartorianum]]''  - America Media et Australis, Indi Occidentales, Mexicum
# ''[[Psidium schenckianum]]'' - Brasilia orientalis
# ''[[Psidium scopulorum]]'' - Cuba
# ''[[Psidium sessilifolium]]'' - Respublica Dominicana
# ''[[Psidium sintenisii]]'' - Portus Dives
# ''[[Psidium sorocabense]]'' - Brasilia australis et orientalis
# ''[[Psidium striatulum ]]'' -Brasilia, Venetiola, Guiana, [[Surinamia]]
# ''[[Psidium tenuirame]]'' - Cuba
# ''[[Psidium trilobum]]'' - [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/417959/Massif-du-Nord Massif du Nord in Haitia]

==Notae==
&lt;references/&gt;

==Bibliographia==
*Ali, Md. Harun, Md. Ali Akbar, et Md. Abul Bashar. [[1986]].  ''An economic study on guava cultivation in some selected areas of Bangladesh.'' Mymensingh : Bureau of Socio-economic Research and Training, Bangladesh Agricultural University.
*Carlos Tuler, Amélia, Marcelo da Costa Souza, Tatiana Tavares Carrijo, et Ariane Luna Peixoto. [[2017]]. &quot;A new cauliflorous species of ''Psidium'' (Myrtaceae) from the Atlantic Forest.&quot; ''Phytotaxa'' 27 (1): 77–82.
*Gerakas, Andrew J., et Calvin Lee. [[1974]]. ''Profit potentials in Hawaii's guava: feasibility of expanded fruit-juice and fruit-drink manufacture in Hawaii (with emphasis on guava).'' Honolulu: Department of Planning and Economic Development, State of Hawaii.
*Landrum, Leslie. [[2008]]. &quot;Two New Species of Psidium (Myrtaceae) from Bahia, Brazil.&quot; ''Novon A Journal for Botanical Nomenclature'' 18 (Februarius): 74-77. doi:10.3417/2006061.
*Landrum, Leslie, et Carlos Parra-O. [[2014]]. &quot;A new species of Psidium (Myrtaceae) from Ecuador and Colombia.&quot; ''Brittonia'' 66, no. 4 (December): 311-315. doi:10.1007/s12228-014-9335-3.
*Landrum, Leslie R., et M. L. Kawasaki. [[1997]]. &quot;The genera of Myrtaceae in Brazil: an illustrated synoptic treatment and identification keys.&quot; ''Brittonia'' 49: 508–36.
*Landrum, Leslie R., et W. P. Sharp. [[1989]]. &quot;Characters of Some American Myrtinae (Myrtaceae): ''Psidium'' and Related Genera.&quot; ''Systematic Botany'' 14 (3): 370–376. [https://doi.org/10.2307/2418927 Editio interretialis.]
*Landrum, Leslie R., et M. Sobral. [[2006]]. &quot;''Psidium cauliflorum (Myrtaceae), a new species from Bahia, Brazil.&quot; ''SIDA: Contributions to Botany'' 22: 927–29. [https://www.biotaxa.org/Phytotaxa/article/view/phytotaxa.297.1.8 Editio interretialis].
*Lim, Tong Kwee, et Khoo Khay Chong. [[1990]]. ''Guava in Malaysia: production, pests, and diseases.'' Kuala Lumpur: Tropical Press.
*Mitra, Sisir, ed. [[2021]]. ''Guava: botany, production and uses.'' Bostoniae: CAB International. ISBN 9781789247046 (epub), ISBN 9781789247039 (ebook).
*Murphy, Albert, ed. [[2017]]. ''Guava: cultivation, antioxidant properties and health benefits.'' Novi Eboraci: Novinka. ISBN 1536107670, ISBN 9781536107678.
*Oliveira, Elaine F., et al. [[2017]]. &quot;Leaf morphology and venation of Psidium species from the Brazilian Savanna.&quot; ''Revista Brasileira de Farmacognosia'' 27: 407–13. [https://www.researchgate.net/publication/318444644_Leaf_morphology_and_venation_of_Psidium_species_from_the_Brazilian_Savanna Editio interretialis.] 
*Shigeura, Gordon Tokiyoshi, et Richard M. Bullock. [[1983]]. ''Guava (''Psidium guajava'' L.) in Hawaii: history and production.'' Honolulu: Hawaii Institute of Tropical Agriculture and Human Resources, College of Tropical Agriculture and Human Resources, University of Hawaii at Manoa.
*Soares-Silva, L. H., et C. E. B. Proença. [[2008]]. &quot;A new species of ''Psidium'' L. (Myrtaceae) from southern Brazil.&quot; ''Botanical Journal of the Linnean Society'' 158 (1): 51–54. https://doi.org/10.1111/j.1095-8339.2008.00727.x Editio interretialis.]
*Terezinha Lopes Pereira Peres, Marize, et al. [[2011]]. &quot;Phytotoxic and antioxidant activity of seven native fruits of Brazil.&quot; ''Acta Botanica Brasilica'' 27: 836-46. [https://www.researchgate.net/publication/262510349_Phytotoxic_and_antioxidant_activity_of_seven_native_fruits_of_Brazil Editio interretialis.]
*Todorov, Svetoslav Dimitrov, et Cristina Stewart Bogsan, eds. [[2016]]. ''Tropical fruits: from cultivation to consumption and health benefits: guava and mango.'' Novi Eboraci: Nova Science. ISBN 9781634846820 (epub).

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Psidium|''Psidium''}}
{{Wikispecies|Psidium|''Psidium''}}
{{Fontes de plantis}}
*[https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/psidium Psidium] ScienceDirect.
*[https://web.archive.org/web/20200718030403/http://www.theplantlist.org/1.1/browse/A/Myrtaceae/Psidium/ ''Psidium.''] The Plant List: A working list of all plant species.

[[Categoria:Genera plantarum]]
[[Categoria:Psidium| ]]
[[Categoria:Taxa Linnaei]]
[[Categoria:Taxa 1753]]
{{Myrias|Biologia}}</text>
      <sha1>pwrw446e5cs9q5i676go3pv54mrckik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vannus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295202</id>
    <revision>
      <id>3990933</id>
      <parentid>3602503</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:08:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="932" sha1="jam7y7h6smn7zxsi1h28wn6j1xapk2m" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Vannage du riz, Uttarakhand, India.jpg|thumb|[[Oryza (victus)|Oryza]] vanno expurgatur in [[Uttarakhanda]] Indiae]]
'''Vannus''' (vel ''cribellum'') est [[instrumentum rusticum|instrumentum agriculturae]], quo [[granum|grana]] a [[palea]] expurgantur&lt;ref&gt;[[Lucius Iunius Moderatus Columella|Columella]], ''[[Rei rusticae libri (Columella)|De re rustica]]'' [https://latin.packhum.org/loc/845/2/40/680-691@1#40 II 20, 5].&lt;/ref&gt;. Simplices manuariae esse possunt vel complexiores mechanicae.

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Bibliographia==
* K. D. White, ''Farm Equipment of the Roman World''. [[Cantabrigia]]e: Cambridge University Press, 1975

==Nexus externi==
* [https://web.archive.org/web/20210129020640/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=vannus De vanno in] ''[[Aegidius Forcellini|Lexico totius Latinitatis]]''

[[Categoria:Instrumenta rustica]]
[[Categoria:Historia agriculturae]]

{{Myrias|Technologia}}</text>
      <sha1>jam7y7h6smn7zxsi1h28wn6j1xapk2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vinum Malacitanum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299084</id>
    <revision>
      <id>3990951</id>
      <parentid>3751208</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T07:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1269" sha1="56gby6t0dmqn1dc8a4gqhlqly2jrtrp" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Barriles Antigua Casa de Guardia.jpg|thumb|[[Cupa]]e vini Malacitani in taberna ''Antigua Casa de Guardia'' positae]]
'''Vinum Malacitanum'''&lt;ref&gt;&quot;Vinum Malacitanum: 200,00 ...&quot; in Gustavo Artigas, ''Breves consideraciones sobre las pérdidas seminales'' (Mexicopoli, 1889) [https://web.archive.org/web/20211006180013/https://collections.nlm.nih.gov/ext/dw/101636586/PDF/101636586.pdf p. 27]; &quot;nomina ... Malacitanum, Toccaium, Cyprium, Creticum ... suaviter sonant&quot; {{Google Books|7oQN_IdZd6cC|p. 62}}&lt;/ref&gt; seu '''Malaccense''',&lt;ref&gt;{{qc|id=Plenck (1797)}}. Nomen fortasse evitandum quia [[Malacca]] alibi iacet&lt;/ref&gt; maiori parte dulce et fortificatum, e regione urbi [[Malaca]]e circumiacente provenit. Tale vinum ab anno [[1932]] appellatione protecta ''Málaga'' recognitum est.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
; Fontes antiquiores
* 1767 : {{ec|id=L'Avantcoureur (1767)|c=''L'Avantcoureur'' vol. 9 no. 27 (6 Iulii 1767) {{Google Books|FIcvAAAAMAAJ|pp. 422-424}}}}
* 1797 : {{ec|id=Plenck (1797)|c=[[Iosephus Iacobus Plenck]], ''Bromatologia seu doctrina de esculentis et potulentis.'' Lovanii: van Overbeke {{Google Books|6YREAAAAcAAJ|pp. 318-332}}}}

[[Categoria:Vina Hispanica]]
[[Categoria:Malaca]]
[[Categoria:Vina fortificata]]</text>
      <sha1>56gby6t0dmqn1dc8a4gqhlqly2jrtrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ros</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299446</id>
    <revision>
      <id>3990773</id>
      <parentid>3646884</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="686" sha1="0tx3y1fh49x6k7ogjch21vcf7z4zxv2" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Dew.arp.750pix.jpg|thumb|Ros in herba]]
'''Ros'''&lt;ref&gt;{{Forcellini}} s.v. [http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=ros &quot;ros.&quot;] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; est guttae [[aqua]]e liquidae, quae ex [[aer]]e humido in superficie rerum frigescentium concrescuntur. Saepissime mane sub aurora herba rore operitur, sed non solum ea; interdum et vespere ros apparet. Ros [[gelu]] constricta [[pruina]] fit.

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Nexus externi==
* [https://www.britannica.com/science/dew ''Britannica''] de rore

[[Categoria:Meteorologia]]
[[Categoria:Aqua]]
[[Categoria:Praecipitatio]]

{{Myrias|Physica}}</text>
      <sha1>0tx3y1fh49x6k7ogjch21vcf7z4zxv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raptus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299681</id>
    <revision>
      <id>3990731</id>
      <parentid>3649595</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="556" sha1="se1b9n3x9a2yaaqd0k4owlr1neg6gy1" xml:space="preserve">{{discretiva}}
'''Raptus''' est actio rapiendi et per vim trahendi, e.g.

* [[Raptus (crimen)]], furtum, latrocinium
* [[Raptus redemptionis causa]], criminis genus frequentius
* [[Raptus amoris causa]], ad matrimonium vel ad stuprum faciendum

==Nexus interni==

*[[Raptus Europae (Rembrandus)]]
*[[Raptus Helenae (tabula c. 1450)]]
*[[De raptu Proserpinae]], [[Claudianus|Claudiani]] carmen
*[[Sabinae raptae]]
*[[Ganymedes]]

{{forcellini}}[https://web.archive.org/web/20211101200638/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=raptus s.v. ''raptus'']</text>
      <sha1>se1b9n3x9a2yaaqd0k4owlr1neg6gy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sutor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300202</id>
    <revision>
      <id>3990892</id>
      <parentid>3797764</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T00:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="522" sha1="l9zmoz0jpdtwcnqlb82x31h037fxp5x" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Schuhmacher-1568.png|thumb|Sutoris officina (a [[Iodocus Amman|Iodoco Amman]] picta, e ''[[Panoplia (Schopperus)|Panoplia]]'' libro]]
'''Sutor''' (vel '''calcearius, calceolarius''') est [[artifex]], qui [[calceus|calceos]] suit et refecit. 

==Nexus interni==

*{{Creanda|en|Ne supra crepidam|Ne sutor ultra crepidam}}

==Nexus externi==

{{Forcellini}}[https://web.archive.org/web/20211127200917/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=sutor sub verbo].

[[Categoria:Munera]]
[[Categoria:Opus suendi]]</text>
      <sha1>l9zmoz0jpdtwcnqlb82x31h037fxp5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spartum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301724</id>
    <revision>
      <id>3990868</id>
      <parentid>3673118</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2170" sha1="gisois13eg1v4uk0u9mbniflquuiuzw" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Esparto distribution.jpg|thumb|Sparti area]]{{videdis|Spartum (discretiva)}}
'''Spartum''' est [[funis]] genus, quod e ''[[Stipa tenacissima]]'' producitur.

[[Plinius Maior|Plinius]] sparti naturam et usum describit:

&lt;blockquote&gt;Sparti quidem usus multa post saecula coeptus est, nec ante [[Poeni|Poenorum]] arma, quae primum Hispaniae intulerunt. herba et haec, sponte nascens et quae non queat seri, iuncusque proprie aridi soli, uni terrae dat&lt;a&gt; vitio. namque id malum telluris est, nec aliud ibi seri aut nasci potest. in Africa exiguum et inutile gignitur. [[Carthago Nova|Carthaginiensis Hispaniae citerioris]] portio, nec haec tota, sed quatenus parit, montes quoque sparto operit. hinc strata rusticis eorum, hinc ignes facesque, hinc calceamina et pastorum vestes. animalibus noxium praeterquam cacuminum teneritate. ad reliquos usus laboriose evellitur ocreatis cruribus manuque textis manicis convolut&lt;a&gt;, osseis iligneisve conamentis, nunc iam in hiemem iuxta, facillime tamen ab idibus Mais in Iunias. hoc maturitatis tempus. 
&lt;br&gt;Volsum fascibus in acervo a&lt;ll&gt;i&lt;g&gt;atum biduo, tertio resolutum spargitur in sole siccaturque et rursus in fascibus redit sub tecta. postea maceratur, aqua marina optime, sed et dulci, si marina desit, siccatumque sole iterum rigatur. si repente urgueat desiderium, perfusum calida in solio ac siccatum stans conpendium operae fatetur. hoc autem tunditur, ut fiat utile, praecipue in aquis marique invictum. in sicco praeferunt e cannabi funes, set spartum alitur etiam demersum, veluti natalium sitim pensans. est quidem eius natura interpolis, rursusque quam libeat vetustum novo miscetur. verumtamen complectatur animo qui volet miraculum aestimare, quanto sit in usu omnibus terris navium armamentis, machinis aedificationum aliisque desideriis vitae. ad hos omnes usus quae sufficiant, minus XXX passuum in latitudinem a litore Carthaginis Novae minusque C in longitudinem esse reperientur. longius vehi impendia prohibent. &lt;/blockquote&gt;

==Nexus externi==
*{{forcellini-fons}} [https://web.archive.org/web/20220224093625/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=spartum s.v.]

[[Categoria:Textilia]]</text>
      <sha1>gisois13eg1v4uk0u9mbniflquuiuzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rubus (fructus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301967</id>
    <revision>
      <id>3990797</id>
      <parentid>3688877</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4754" sha1="gkw0xxz923n90krh1t5dhat83ru8zyv" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Ripe, ripening, and green blackberries.jpg|thumb|Rubi: nondum maturi (albi), maturescentes ([[roseus|rosei]] vel [[Purpureus|purpurei]]) et maturi ([[caesius|caesii]] et [[lividus|lividi]], paene [[niger|nigri]]).]]
[[Fasciculus:Blackberry close-up.JPG|thumb|Rubus maturus]]
{{videdis|Rubus (discretiva)}}{{videdis|Morum}}
'''Rubus''', interdum '''morum''' et '''morum silvaticum''', est [[fructus]], quem aliqui [[frutex|frutices]] [[genus (taxinomia)|generis]] ''[[rubus|Rubi]]'' ferunt; saepius fructus ''[[Rubus caesius|Rubi caesii]]'' et ''[[Rubus fruticosus|Rubi fruticosi]]'' sic nominantur (sed non ''[[Rubus idaeus|Rubi idaei]]'').&lt;ref&gt;&quot;Rubi mora ferunt et alio genere similitudinem [[rosa]]e quae vocatur [[cynosbatos]]. Tertium genus [[Rubus idaeus|Idaeum]] vocant Graeci a [[Ida|loco]], tenerius quam cetera minoribusque [[spina|spinis]] et minus aduncis. Flos eius contra [[lippitudo|lippitudines]] inlinitur ex [[mel]]le et [[ignis sacer|igni sacro]]; contra [[stomachus|stomachi]] quoque vitia bibitur ex [[aqua]]. ([[Plinius Maior|Plinius]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/16*.html 16, lxxi, 180]).&lt;/ref&gt; [[Drupa]]e sunt polypyrenae. [[Color]]e mutantur dum maturescunt: primo [[albus|albi]], postea [[roseus|rosei]] et [[purpureus|purpurei]] sunt, donec maturi [[lividus|lividi]] et paene [[niger|nigri]] fient.

== Proprietates botanicae ==
[[Fasciculus:PRubus primocanes and floricanes.jpg|thumb|Laeva: [[caulis|caules]] [[flos|florentes]] et fructiferentes; dextra: caules anni primi, sine floribus et fructibus.]]
Rubi sunt [[planta perennis|plantae perennes]] quae plerumque [[caulis|caules]] [[planta biennis|bienniales]] e [[radix (botanica)|radicibus]] anni prioris ferunt.&lt;ref name=uga&gt;{{cite web |url=http://www.ugaextension.com/cobb/anr/Documents/BlackberriesandRaspberriesUGA.pdf |authors=Krewer, Gerard; Fonseca, Marco; Brannen, Phil and Horton, Dan |year=[[2004]] |title=Home Garden:Raspberries, Blackberries |publisher=Cooperative Extension Service/The University of Georgia College of Agricultural and Environmental Sciences |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131126233205/http://www.caes.uga.edu/extension/cobb/anr/Documents/BlackberriesandRaspberriesUGA.pdf |archive-date=26 Nov 2013}}&lt;/ref&gt;

[[Flos|Flores]] [[ver]]e maturo primaque [[aestas|aestate]] in [[racemus|racemis]] ad laterales ramulorum florentium apices generantur.&lt;ref name=uga/&gt; Quisque flos a duobus ad tria [[centimetrum|centimetra]] latus est, quinque [[petalum|petalis]] [[albus|albis]] vel [[roseus|roseis]] pallidis.&lt;ref name=uga/&gt;

== In litteris Latinis ==
Rubus in aliquot [[litterae Latinae|Latinis]] aetatis [[Roma antiqua|Romae antiquae]] locis inveniuntur:
&lt;blockquote&gt;Et dare puniceis plena canistra rubis.&lt;/blockquote&gt;
[[Propertius]] dicit&lt;ref&gt;III 11, 28&lt;/ref&gt;, et [[Calpurnius Siculus]]:
&lt;blockquote&gt;Spes magis arridet: certe ne fraga rubosque&lt;br&gt;
colligerem.&lt;ref&gt;IV 31.&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;
Sed [[Ovidius]]:
&lt;blockquote&gt;Et in duris haerentia mora rubetis.&lt;ref&gt;''[[Metamorphoses (Ovidius)|Metamorphoses]]'', I 105.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{NexInt}}
* ''[[Morus]]''

==Notae==
&lt;references /&gt;

== Bibliographia ==
* Allen, D. E., et P. Hackney. [[2010]]. &quot;Further fieldwork on the brambles (''Rubus fruticosus'' L. agg.) of North-east Ireland.&quot; ''Irish Naturalists' Journal'' 31: 18–22.
* Blamey, Marjorie. [[1989]]. ''The illustrated flora of Britain and northern Europe.'' Londinii: Hodder &amp; Stoughton. ISBN 978-0-340-40170-5. OCLC 41355268.
* Bushman, B.S., B. Phillips, T. Isbell, B. Ou, J. M. Crane, et S. J. Knapp. [[2004]]. &quot;Chemical composition of caneberry (''Rubus'' spp.) seeds and oils and their antioxidant potential.&quot; ''Journal of Agricultural and Food Chemistry'' 52, no. 26 (December): 7982–7. {{doi|10.1021/jf049149a}}. PMID 15612785. S2CID 32100735.
* Harding, Deborah. [[2017]]. &quot;The History of the Blackberry Fruit.&quot; ''Garden Guides,'' 21 Septembris 2017. Leaf Group Ltd. [https://www.gardenguides.com/123417-history-blackberry-fruit.html Textus interretialis.]
* Sellappan, S., C. C. Akoh, et G. Krewer. [[2002]]. &quot;Phenolic compounds and antioxidant capacity of Georgia-grown blueberries and blackberries.&quot; ''Journal of Agricultural and Food Chemistry'' 50 (8): 2432–38. {{doi|10.1021/jf011097r}}. PMID 11929309.

==Nexus externi==
{{CommuniaCat|Blackberries|Rubum}}
{{forcellini}}[https://web.archive.org/web/20250427091228/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=rubus sub verbo ''rubus''] et [https://web.archive.org/web/20220312145839/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=morum sub verbo ''morum'']

[[Categoria:Drupae]]
[[Categoria:Fructus]]
[[Categoria:Plantae medicinales]]
[[Categoria:Rubus]]
{{Myrias|Biologia}}</text>
      <sha1>gkw0xxz923n90krh1t5dhat83ru8zyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pumex</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302037</id>
    <revision>
      <id>3990716</id>
      <parentid>3676302</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1658" sha1="b2y2av5ghh3tb9015hiplrwb5mtguai" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Teidepumice.jpg|thumb|Pumex e [[Mons Nivarius|monte Nivario]]]]
'''Pumex''' est [[saxum igneum]], genus [[vitrum vulcanicum|vitri vulcanici]]; [[lava]], quae cito refriguit, est.  Lapis est asper, cavernosissimus, spongiosissmus et levissimus; pumex in aqua natat, donec madescit. Colores habet [[gilvus|gilvum]] vel [[fuscus|fuscum]] vel [[caesius|caesium]] [[canus|canescentem]].

[[Fasciculus:Pumice Stone.jpg|thumb|Pumex ad poliendum conformatus]]
Pumice [[antiquitas|antiquitus]] [[Cutis|cutes]] et [[Membrana (ars scribendi)|membrana]]e poliebantur, ne aspera sint. Saepius libelli pumice expoliti a poetis Romanis memorantur. [[Catullus]] dicit:
&lt;blockquote&gt;Cui dono lepidum novum libellum,&lt;br&gt;
Arida modo pumice expolitum?&lt;ref&gt;1, 1-2.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
necnon:
&lt;blockquote&gt;...cartae regiae, novi libri,&lt;br&gt;
novi umbilici, lora rubra, membranae,&lt;br&gt;
derecta plumbo et pumice omnia aequata.&lt;ref&gt;21, 6-8.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
[[Martialis]] addit:
&lt;blockquote&gt;...liber aspero&lt;br&gt;
Morsu pumice aridi politus.&lt;ref&gt;VIII 72.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
[[Ovidius]] in ''[[Tristia|Tristiis]]'':
&lt;blockquote&gt;Nec fragili geminae poliantur pumice frontes&lt;ref&gt;I 11.&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Nexus externi==
{{forcellini-fons}} [https://web.archive.org/web/20251210154721/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=pumex sub verbo]
* [https://www.britannica.com/science/pumice De pumice] in ''Britannica'' {{ling|Anglice}}
* [[:s:de:RE:Bimsstein|De pumice]] in ''[[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]]'' {{ling|Theodisce}}

[[Categoria:Saxa ignea]]
[[Categoria:Vulcanologia]]
[[Categoria:Instrumenta]]</text>
      <sha1>b2y2av5ghh3tb9015hiplrwb5mtguai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seminium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302110</id>
    <revision>
      <id>3990848</id>
      <parentid>3880353</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1712" sha1="kbqzm9itk6a644vojdbm7qpfi49mp2p" xml:space="preserve">'''Seminium'''&lt;ref&gt;{{Morgan}} {{forcellini-fons}} [https://web.archive.org/web/20241130185109/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=seminium sub verbo].&lt;/ref&gt; (vel '''varietas'''&lt;ref&gt;{{Morgan}} e [[Pallasius|Pallasii]] ''Zoographia Rosso-Asiatica'', de [[canis|canibus]].&lt;/ref&gt;, haud raro et '''stirps''') est unitas [[taxinomia|taxinomica]] [[domitus|animalium domesticatorum]] vel [[Animal dilectum|dilectorum]]; grex est animalium qualitates similes habentium, [[Selectio artificialis|selectione artificiali]]&lt;ref&gt;[[Ieremias Bonomelli|Ieremiae Bonomelli]] [https://books.google.ru/books?id=aL69veFB4usC&amp;q=selectio+artificialis#v=snippet&amp;q=selectio%20artificialis&amp;f=false ''Summa totius theologiae dogmaticae'', vol. 2, Mediolani 1876, p. 282]; {{Creanda|de|Tilman Pesch|Tilman Pesch}} [[Societas Iesu|SI]] [https://books.google.co.jp/books?hl=ru&amp;id=4Ifzp0MVoKMC&amp;q=selectio+artificialis#v=snippet&amp;q=selectio%20artificialis&amp;f=false ''Institutiones philosophiae naturalis secundum principia S. Thomae Aquinatis'', Friburgi Brisgoviae 1880, p. 748].&lt;/ref&gt; creata. 

&lt;blockquote&gt;Nec tamen sequendum in seminio legendo &lt;[[Gallus|gallos]]&gt; [[Tanagra|Tanagricos]], qui ad partus sunt steriliores, —&lt;/blockquote&gt;
[[Marcus Terentius Varro|Varro]] dicit&lt;ref&gt;[[De re rustica (Varro)|''De re rustica'']], III 9. Cf. op. cit. II 1; [[Lucretius|Lucretii]] III 742.&lt;/ref&gt;.

==Notae==
&lt;references /&gt;

{{NexInt}}
*[[Ars canum alendorum]]
*[[Cultivarietas]]
*[[Phyle (taxinomia)]]
*[[Pecus]]

==Nexus externi==
* [https://www.universalis.fr/encyclopedie/race-animale/ De seminio] in ''Universali'' {{ling|Francogallice}}

[[Categoria:Classificatio biologica]]
[[Categoria:Animalia domesticata]]

{{Myrias|Technologia}}</text>
      <sha1>kbqzm9itk6a644vojdbm7qpfi49mp2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Albertus Szent-Györgyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302896</id>
    <revision>
      <id>3990978</id>
      <parentid>3835147</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T11:41:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5422" sha1="h7zkychcxk6hm9zpezjbmj5qozkk37h" xml:space="preserve">{{Capsa hominis Vicidata}}
'''Albertus Szent-Györgyi''', [[Hungarice]] plenissime ''Nagyrápolti Szent-Györgyi Albert Imre'' ([[Budapestinum|Budapestini]] die [[16 Septembris]] [[1893]] natus; mortuus die [[22 Octobris]] [[1986]] apud [[Woods Hole]] [[Massachusetta|Massachusettensium]]), [[biochemia|biochemicus]], [[praemium Nobelianum physiologiae et medicinae]] anno [[1937]] meruit propter [[vitaminum C]] repertum.

Alumnus fuit [[universitas Budapestinensis de Semmelweis nominata|facultatis medicae Budapestinensis]]. Apud plures officinas biochemicas [[Bratislavia]]e, [[Berolinum|Berolini]], [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]], [[Groninga (urbs)|Groninga]]e operam dedit; deinde alumnus [[universitas Cantabrigiensis|universitatis Cantabrigiensis]] [[gradus academicus|gradum]] [[doctor]]is ascendit. Professor fuit ab anno [[1930]] apud [[universitas Szegediensis|universitatem Szegediensem]]. [[Cantabrigia]]e et [[Segedinum|Segedini]] illos labores persecutus est quorum gratia [[Praemium Nobelianum|praemio Nobeliano]] laureatus erit: &quot;acidum hexaluronicum&quot; (ita a principio appellatum) repperit et definivit; quod acidum discipulus [[Iosephus Svirbely]] ad ultimum vitamino C (iam quaesito sed nondum reperto) recte assimulavit; hoc [[vitaminum]] e fructibus [[capsicum dulce|capsici dulcis]] extraxit. Ac [[mechanismus|mechanismum]] [[acidum fumaricum|acidi fumarici]] in [[cyclus acidi citrici|cyclo acidi citrici]] invenit. Anno [[1947]] ab [[Hungaria]] in [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatas]] migravit institutumque inquisitionum de [[musculus|musculis]] iuxta [[Laboratorium Biologiae Marinae]] Woods Hole in oppido [[Massachusetta|Massachusettensi]] condidit.

== Scripta ==
[[Fasciculus:Szentgyorgyi Albert diak evek 1937 okt 31 Pesti Naplo.jpg|thumb|upright=1.5|Albertus Szent-Györgyi iuvenis.]]
; Libri
* 1937 : ''Studies on Biological Oxidation and Some of its Catalysts'' (Budapestini, 1937)
* 1937 : ''Biológiai oxidációk, fermentációk és vitaminok'' (Budapestini)
* 1938 : ''A béke élet- és erkölcstana'' (Budapestini) 
* 1940 : ''On Oxidation, Fermentation, Vitamins, Health, and Disease'' (1940)
* 1943 : ''Az élet tudománya''
* 1947 : ''Chemistry of Muscular Contraction'' (Novi Eboraci: Academic Press, 1947., 1951.
* 1957 : ''Bioenergetics'' (Novi Eboraci)
* 1960 : ''Introduction to a Submolecular Biology'' Chapters I and II (Novi Eboraci: Academic Press, 1960.
* 1963 : ''Science Ethics and Politics'' (Novi Eboraci)
* 1968 : ''Bioelectronics'' (Novi Eboraci); versio Hungarica: ''Egy biológus gondolatai'' (Budapestini: Gondolat, 1970)
* 1970 : ''The Crazy Ape''
* 1971 : ''What next?!''
* 1972 : ''The living state''
* 1973 : ''Az élet jellege'' (Budapestini: Magvető) ISBN 9632700430 
* 1973 : ''Az élő állapot'' (Budapestini: Kriterion)
* 1976 : ''Electronic Biology and Cancer: A New Theory of Cancer''
* 1983 : ''Válogatott tanulmányok'' (Budapestini: Gondolat) ISBN 963 281 261 1
* 1983 : ''Az anyag élő állapota'' (Budapestini: Magvető) ISBN 9632719832 
* 1989 : ''Az őrült majom'' (Budapestini: Magvető ISBN 9631415104 

; Commentationes selectae
* 1932-1933 (cum Joseph Louis Svirbely) : &quot;The Chemical Nature of Vitamin C&quot; [https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X102-doc pars i] [https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X103-doc pars ii] in ''Biochemical Journal'' vol. 26 (1932) pp. 865-870, vol. 27 (1933) pp. 279-85.
* 1934 (cum Ilona Banga) : &quot;[https://web.archive.org/web/20200810122952/https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X104-doc The Large Scale Preparation of Ascorbic Acid from Hungarian Pepper (Capsicum annuum)],&quot; ''Biochemical Journal'' 28: 1625-28.
* 1963 : &quot;[https://web.archive.org/web/20220609200335/https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X128-doc Lost in the Twentieth Century,]&quot; ''Annual Review of Biochemistry'' 32 (1963): 1-14.
* 1971 : &quot;[https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X156-doc Looking Back,]&quot; ''Perspectives in Biology and Medicine'' 15 (1971): 1-5.
* 1977 : &quot;Electronic Biology and Cancer&quot; in Benjamin Kaminer, ed., ''Search and Discovery: A Tribute to Albert Szent-Györgyi'' (Academic Press).
* 1979 : &quot;[https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/catalog/nlm:nlmuid-101584924X145-doc The Living State and Cancer]&quot; in ''Ciba Foundation Symposium'' no. 67: 3-18.

== Bibliographia ==
* Naj, Amal. [[1992]]. ''Peppers: a story of hot pursuits.'' Novi Eboraci: Knopf. [https://archive.org/details/peppersstoryofho0000naja/ Archivum.]

== Nexus externi ==
* [https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg &quot;The Albert Szent-Gyorgyi Papers.&quot;] Apud Bibliothecam Nationalem Medicam.
** [https://profiles.nlm.nih.gov/spotlight/wg/feature/biographical-overview &quot;Biographical Overview.&quot;] Ibidem.
* [[:hu:Szent-Györgyi Albert publikációinak listája|Index scriptorum Alberti Szent-Györgyi]] apud Vicipaediam Hungaricam.

{{Lifetime|1893|1986|Szentgyörgyi, Albertus}}
[[Categoria:Alumni facultatis medicae Budapestinensis universitatisque de Semmelweis]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Cantabrigiensis]]
[[Categoria:Biochemici]]
[[Categoria:Chemici Civitatum Foederatarum]]
[[Categoria:Chemici Hungariae]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Medicinae]]
[[Categoria:Professores Universitatis Szegediensis]]
[[Categoria:Scientiae cibariae eruditi]]</text>
      <sha1>h7zkychcxk6hm9zpezjbmj5qozkk37h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ratis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303562</id>
    <revision>
      <id>3990733</id>
      <parentid>3697758</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="gxifej2mptncebhm5x08m2qckfvng1e" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Flooded haor.jpg|thumb|Ratis simplex ([[Bangladesa]]e anno 2010)]]
'''Ratis''' est connexarum trabium vel lignorum compages, quae per aquam agitur; [[navis]] genus simplicissimus est. [[Caulis|Сaules]] [[scirpus|scirpi]] vel [[phragmites|phragmitis]] pro lignis usurpari possunt. Rates magnae et arte factae et [[velum|vela]] ferre possunt. Cum trabes per flumina ipso fluxu transportantur, saepe in rates coniunguntur.

[[Ulixes]] carmine quinto ''[[Odyssea]]e'' ratem construit, quam [[Neptunus]] tempestate missa disrumpit.

== Nexus externi ==
{{forcellini}}[https://web.archive.org/web/20250602204754/http://www.lexica.linguax.com/forc.php?searchedLG=ratis sub verbo ''ratis'']

[[Categoria:Genera navium]]

{{Myrias|Technologia}}</text>
      <sha1>gxifej2mptncebhm5x08m2qckfvng1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Statio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304626</id>
    <revision>
      <id>3990880</id>
      <parentid>3736629</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="482" sha1="d13g5sphvs9iepxrdosmdgzmeh6n9v6" xml:space="preserve">{{discretiva}}
'''Statio'''&lt;ref&gt;{{forcellini-fons}} [https://web.archive.org/web/20221111091501/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=statio sub verbo].&lt;/ref&gt; sensu concreto est locus, ubi quis moratur, commoratio, habitatio. Saepe memorantur:
* [[Statio ferriviaria]]
* [[Statio laophoriorum]]&lt;ref&gt;Sed cf. [[area stativa]].&lt;/ref&gt;
* [[Statio navalis]]
* [[Statio spatialis]]
* [[Statio meteorologica]]
* [[Statio polaris]]
* [[Statio radiophonica]]

==Notae==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>d13g5sphvs9iepxrdosmdgzmeh6n9v6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Societas Linnaeana Lugdunensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>305920</id>
    <revision>
      <id>3990859</id>
      <parentid>3756833</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4437" sha1="bcq0vj5prrnlciozoej23dncvh1jmey" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Annales de la Société Linnéenne de Lyon BHL3487075.jpg|thumb|Titulus primi volumninis ''Annalium'' (1853)]]
'''Societas Linnaeana Lugdunensis''' ([[Francogallice]] ''Société linnéenne de Lyon'') est [[societas]] studiis [[historia naturalis (scientia)|scientiarum naturalium]] dicata, [[Lugdunum|Lugduni]] sita, anno [[1822]] fundata.

[[Saeculum 18|Saeculo XVIII]] exeunte et deinceps in variis [[regio]]nibus fundatae sunt societates studiis scientiarum naturalium dicatae, in honorem [[Carolus Linnaeus|Caroli Linnaei]], principis botanicorum dicti,&lt;ref&gt;J. Stannard (1972), &quot;Princeps Botanicorum&quot; ''Science'' 176 (4035): 670.&lt;/ref&gt; nominatae. Inter quas [[Societas Linnaeana Londiniensis|Societas Linnaeana Londinensis]] (1788 fundata) celeberrima forsitan habetur. Lugduni Societas Linnaeana anno 1822 fundata est;&lt;ref&gt;Roux, C., 1924. Historique de la Société Linnéenne de Lyon, pendant le premier siècle de son existence (1822–1922). ''Annales de la Société linnéenne de Lyon'' 70: 1–54.&lt;/ref&gt; erant inter 19 fundatores 18 viri et una femina.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Bange, C., 2016. L’activité scientifique de la Société Linnéenne de Lyon vue à travers ses publications (1822–2015). ''Bulletin mensuel de la Société linnéenne de Lyon'' 85 (Suppl.): 2–16.&lt;/ref&gt;

Societas Linnaeana Lugdunensis tres fines sibi proponit:

* ut ad progressum [[biologia]]e et [[geologia|scientiarum Terrae]] per labores et scripta sociorum sociarumque conferat;
* ut locum creet, ubi cultores scientiarum tum professionales cum voluntarii constitutum habeant;
* ut de [[organismus|organismis vivis]] eorumque [[circumiecta naturalia|circumiectis]] omnibus nuntiat.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230215224848/https://www.linneenne-lyon.org/spip3/spip.php?article23 Quidam situs interretialis.]&lt;/ref&gt;

Anno [[2015]] haec societas 442 socios sociasque habebat, praeter aliquot alias Societates quae etiam tamquam „membra” connumerantur.&lt;ref&gt;Anon. (2016), Liste par section principale. ''Bulletin mensuel de la Société linnénne de Lyon'' 85 (Suppl.): 58–63.&lt;/ref&gt; Officium Mycologicum, ubi [[fungi]] allati a mycologis determinantur, omnibus (haud tantum sociis) patet, atque ab anno 1920 in aedibus societatis semel in hebdomada fit.

Est societati bibliotheca,&lt;ref&gt;Bange, C. &amp; Duc, J., 2009. La bibliothèque de la Société Linnéenne de Lyon. ''Bulletin mensuel de la Société linnénne de Lyon'', hors-série n°1: 85–97.&lt;/ref&gt; [[herbarium]]&lt;ref&gt;Ronot, P., Coudert, R. &amp; Bange, C., 2009. Les herbiers de la Société Linnéenne de Lyon. ''Bulletin de la Société linnénne de Lyon'', hors-série n°1: 123–131.&lt;/ref&gt; ([[acronymum]] SLL iuxta Indicem Herbariorum&lt;ref&gt;[https://sweetgum.nybg.org/science/ih/herbarium-details/?irn=125983 Quidam situs interretialis.]&lt;/ref&gt;), atque collectiones [[entomologia|entomologicae]],&lt;ref&gt;Allemand, R., Richoux, P. &amp; Mouvant, B., 2009. &quot;Les collections entomologiques de la Société Linnéenne de Lyon,&quot; ''Bulletin de la Société linnénne de Lyon'', hors-série n°1: 117–122.&lt;/ref&gt; [[mycologia|mycologicae]]&lt;ref&gt;Desfrançais, R. &amp; Van Vooren, N., 2009. Inventaire des collections mycologiques de la Société Linnéenne de Lyon. ''Bulletin de la Société linnénne de Lyon'', hors-série n°1: 132–134.&lt;/ref&gt; et [[geologia|geologicae]].&lt;ref&gt;Brun, P., 2009. Les collections des sciences de la terre à la Société Linnéenne de Lyon. ''Bulletin de la Société linnénne de Lyon'', hors-série n°1: 135–136.&lt;/ref&gt; Sumptibus Societatis ''Annales'' (1836–1936) atque multi libri&lt;ref&gt;Anon., 2016. Livres édités ou co-édités par la Société. ''Bulletin de la Société linnénne de Lyon'', '''85''' (Suppl.): 20–26.&lt;/ref&gt; editi sunt. Ab anno 1922 usque nunc [[periodicum scientificum|periodicum]] quod ''Bulletin de la Société linnénne de Lyon'' inscribitur (1922–1931 ''Bulletin bimensuel de...'', 1932–2016 ''Bulletin mensuel de...'', 2016– ''Bulletin de...''), in lucem profertur.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* [https://web.archive.org/web/20230215231215/https://www.linneenne-lyon.org/spip3/ Societas Linnaeana Lugdunensis.]
* [https://www.persee.fr/collection/linly ''Annales'' et ''Bulletin'' a Societate Linnaeana Lugdunense editi (textus digitalisati 1836–2015).]

[[Categoria:Societates scientificae]]
[[Categoria:Lugdunum]]
[[Categoria:Constituta 1822]]
[[Categoria:Carolus Linnaeus]]</text>
      <sha1>bcq0vj5prrnlciozoej23dncvh1jmey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Severus Ochoa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308800</id>
    <revision>
      <id>3990878</id>
      <parentid>3788220</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LilyKitty</username>
        <id>18316</id>
      </contributor>
      <comment>de studio</comment>
      <origin>3990878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1055" sha1="bs7rm8zjcjr60k8le89i3pfm29r8nkq" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Severo Ochoa 1958.jpg|thumb|Sererus Ochoa anno 1958]]
'''Sererus Ochoa''' (natus die [[24 Septembris]] [[1905]] et mortuus die [[1 Novembris]] [[1993]]) est [[medicus]] et [[biochemia]]e peritus [[Hispania|Hispanicus]] qui nationalitatem [[CFA|Civitatium Foederatarum]] acquisit ab anno 1956 et anno [[1959]] [[Praemium Nobelianum physiologiae et medicinae]] cum [[Arthurus Kornberg|Arthro Kornberg]] acquisit, ratione studii synthesis biologicae per [[acidum desoxyribonucleicum]] et [[RNA]].&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1959/ochoa/facts/ De Severo Ochoa]nobelprize.org&lt;/ref&gt;  

Alma mater eius [[Universitas Complutensis Matritensis]] deinde professor [[Universitas Neo-Eboracensis|Universitatis Noe-Eboracensis]] de [[pathologia]] et [[biochemia]] fuit.

== Notae ==
&lt;references/&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Severo Ochoa|Severus Ochoa}}

[[Categoria:Eruditi Hispaniae]]
[[Categoria:Praemium Nobelianum Medicinae]]
[[Categoria:Alumni Universitatis Complutensis]]
[[Categoria:Nati 1905]]
[[Categoria:Mortui 1993]]</text>
      <sha1>bs7rm8zjcjr60k8le89i3pfm29r8nkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sepulcretum praehistoricum ad pagum Grzybnica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>309520</id>
    <revision>
      <id>3990853</id>
      <parentid>3807455</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="l1i4bsbeuiuqauv896jze7hq8qjwtgi" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Stone circle Grzybnica Poland 01.jpg|thumb|Circulus lapideus ad Grzybnicam a Gothis exstructus]]
'''Sepulcretum praehistoricum ad pagum Grzybnica''' in [[Pomerania]] est situs archaeologicus, cuius elementa a [[Gothi]]s saeculo I ad III post Christum natum constructa sunt.

== Situatio ==
Sepulcretum Grzybnicense dictum iuxta pagum [[Polonice]] ''Grzybnica'', [[Theodisce]] ''Alt-Griebnitz'' nuncupatum, in planitie valle Raduae&lt;ref&gt;[https://eshp.ijp.pan.pl ''Dictionarium electronicum hydronymorum Poloniae''], ad v. ''[https://eshp.ijp.pan.pl/search/results/275562 Radew]:'' nomen Latinum ''Radua'' prima vice a. 1159 perscriptum est.&lt;/ref&gt; fluminis circumdata, circa 20 km a [[Coslinum|Cussalino]] Pomeraniae urbe austro-orientem versus situm est.

== Descriptio ==
Situs hic archaeologicus non solum e tumulis consistit, sed reapse monumentorum genera sunt tria, nempe circuli lapidei, tumuli, et pavimenta lapidea. Circuli quinque e lapidibus magnis exstructi, 7–36 m diametro, tamquam loca consiliorum tenendorum usi esse videntur. In tumulis e lapidibus et terra elevatis nobiles sepeliebantur. Pavimenta autem lapidea (triangularia, circularia vel rectangularia) ad sacrificandas victimas servivisse putantur.
&lt;gallery&gt;
Fasciculus:Stone circle Grzybnica Poland 02.jpg|Fragmentum unius circuli lapidei
Fasciculus:Grzybnica cmentarzysko bruk 3.jpg|Pavimentum lapideum
Fasciculus:Grzybnica cmentarzysko bruk 1.jpg|Tumulus ad Grzybnicam
&lt;/gallery&gt;

== Inventio et reconstructio ==
Monumenta haec reperta sunt anno 1974 a {{Creanda|en|Ryszard Wołągiewicz|Ricardus Wołągiewicz|Ricardo Wołągiewicz}} archaeologo Polono, qui quarebat quid nomen vulgare loci huius a {{Creanda|de|Robert Holsten|Robertus Holsten|Roberto Holsten}} [[Linguistica|linguista]] Germano anno 1938 notatum&lt;ref&gt;Chludziński, Andreas et Christophorus Kowalski (2022) ''Digitalizacja pomorskiego zasobu toponimicznego Roberta Holstena z lat trzydziestych XX wieku'' (Polonice, cum summario Anglico: ''Digitalisation of the collection of Robert Holsten’s Pomeranian toponyms from the 1930s''). ''Słowo'' 13: 144–160. [https://repozytorium.ur.edu.pl/server/api/core/bitstreams/af1f5777-da52-4e9b-84c5-d1ca6029b06e/content Lege hic]&lt;/ref&gt;, coemeterium nempe Iudaeorum (Theodisce ''Judenkirchhof''), significaret. Post effossiones ab eodem R. Wołągiewicz peractas, tumuli, lapsu temporis haud parum destructi, ad pristinum statum deducti sunt. Anno 1979 [[saeptum nationale]] archaeologicum in hoc loco constitutum est.

== Monumenta similia ==
Multi situs archaeologici similes in [[Suecia]] inveniuntur, quorum gratia interpretatio sepulcreti Pomeranici facilior fit. Monumenta [[Cultura archaeologica|culturae archaeologicae]] {{Creanda|en|Wielbark culture|cultura Wielbarkensis|Wielbarkensis}} ad praesentiam Gothorum in Pomerania a saeculo I p. Ch. n. exeunte usque ad saeculum II exiens vel III iniens referuntur. Ad meridionale [[Mare Balticum|Maris Baltici]] litus duo tantum loca cum circulis lapideis Gothorum usque ad tempora nostra pervenerunt, ad Węsiory scilicet necnon ad Odry in [[Pomerellia]], multis aliis temporis decursu in ruinam delapsis vel saeculo undevicesimo funditus destructis.

== Bibliographia ==
Wołągiewicz, Ricardus (1977) ''Kręgi kamienne w Grzybnicy'' (Polonice, cum summario Theodisco ''Die Steinkreise in Grzybnica'', p. 104–109, 111). Cussalini: Muzeum Okręgowe w Koszalinie. [https://web.archive.org/web/20241225112100/http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/19322/edition/18885?ref=desc&amp;format_id=2 Textus]

Hahuła, Christina et Ricardus Wołągiewicz (2001) ''Grzybnica : ein Gräberfeld der Wielbark-Kultur mit Steinkreisen in Pommern'' (Theodisce). (''Monumenta Archaeologica Barbarica'', tomus VIII.) Varsoviae et Cussalini. [https://web.archive.org/web/20260312014321/http://www.bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/show-content/publication/20657/edition/18394/?format_id=2 Textus]

== Nexus externi ==
[http://muzeum.koszalin.pl/?q=image/tid/10 Pinacotheca sepulcreti et circulorum lapideorum ad Grzybnicam] (pagina interretialis Musei Cussalinensis, Polonice)

== Notae ==
&lt;references /&gt;

[[Categoria:Pomerania]]
[[Categoria:Gothi]]
[[Categoria:Loci archaeologici Poloniae]]</text>
      <sha1>l1i4bsbeuiuqauv896jze7hq8qjwtgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valetudinarium al-Shifa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>309814</id>
    <revision>
      <id>3990930</id>
      <parentid>3801100</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T05:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1910" sha1="mliebtmhjxfwrl3jhbhxffrj77z9ts5" xml:space="preserve">{{Latinitas|-4}}
[[Fasciculus:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 35.jpg|thumb|Visio{{dubsig}} valetudinarii al-Shia die 11 Octobris 2023.]]
[[Fasciculus:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 36.jpg|thumb|Visio{{dubsig}} valetudinarii ubi medici homines [[vulnus|vulneribus]] curat.]]
'''Valetudinarium al-Shifa''' est [[valetudinarium]] maximum in [[lacinia Gazetica]] constituta anno 1946.&lt;ref&gt;[https://jp.reuters.com/article/israel-palestinians-gaza-hospital-idCAKBN3251DR &quot;Factbox-Gaza'a Al Shifa Hsopital becomes lastest{{dubsig}} battleground.&quot;]&lt;/ref&gt; Ad 1964 sub regimem [[Aegyptus|Aegypti]] fuit. Anno 1967, dum Israĕl laciniam Gazeticam invasit, sub bello fuit. Anno [[1994]], dum [[Auctoritas Nationalis Palaestina]] sui iuris acquisit, [[Iasser Arafat]] valtudinarium al-Shifa visit.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-66751704 &quot;Oslo Accords: 30 years of lost Palastinian hope.&quot;]&lt;/ref&gt;

Ab anno 2006 dum [[Hamas]] laciniam Gazeticam reget, valetudinarium sub Ministro Salus Gazae a Hamas subiectum est. Dum [[Bellum Israëlianum-Hamasianum anni 2023]] fit, hoc valetudinarinum multos imputos [[bomba]]rum subiectum est, et multi necati sunt,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20231118191738/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20231116_25/ &quot;Nearly 70% of ICU patients at al-Shifa Hospital have died, doctor says.&quot;]&lt;/ref&gt; ratione absentia [[electricitas|]electricitatis]] et [[hygiene]], Rectio Israël in valetudinario sedem militarrem Hamas esse dixit, at non verificata est.

Die [[19 Novembris]] 31 [[infans|infantes]] qui survivet ex hic valetudinario ad instituto [[Aegyptus|Aegypti]] transferantur.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67466601 &quot;Gaza war: Praemature babies evacuated from al-Shifa hospital.&quot;]&lt;/ref&gt;

== Notae ==
&lt;references/&gt;

[[Categoria:Valetudinaria]]
[[Categoria:Palaestina]]
[[Categoria:Gaza]]
[[Categoria:Constituta 1946]]</text>
      <sha1>mliebtmhjxfwrl3jhbhxffrj77z9ts5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usor:Grufo/Officina</title>
    <ns>2</ns>
    <id>314478</id>
    <revision>
      <id>3990905</id>
      <parentid>3986758</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T01:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <origin>3990905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4183" sha1="pdliauyn52zthti0g9duna8lob90rj1" xml:space="preserve">{{Notae caducae
	| titulus = Memoranda
	| pagina = /notae
}}

[[Specialis:Praefixa/{{FULLPAGENAME}}/|Subpaginae]]:
* [[Usor:Grufo/Officina/Facienda|Facienda]]
* [[Usor:Grufo/Officina/Experimenta|Experimenta]]
* [[Usor:Grufo/Officina/Tabularium|Tabularium]]
* [[Usor:Grufo/Officina/Lorem ipsum|Lorem ipsum]]
* [[Usor:Grufo/Officina/Annotationes|Annotationes]]

== Annotationes ==
* [[:Categoria:Categoriae exploratoriae]]
* &lt;code&gt;[https://github.com/wikimedia/mediawiki-extensions-Scribunto/blob/6d93921797f12b82dea25f3a9ce40cd3008a66f0/includes/Engines/LuaCommon/lualib/mw.lua#L208-L511 newFrame]&lt;/code&gt;
* &lt;code&gt;[https://github.com/wikimedia/mediawiki-extensions-Scribunto/blob/703942affa454493cfcc240d41eeb81ac10c9c03/includes/Engines/LuaCommon/LuaEngine.php#L687-L689 newChildFrame]&lt;/code&gt;
* {{Nexus planus
	| 1 = //en.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3Acategory&amp;title=Special%3ASearch&amp;profile=advanced&amp;fulltext=1&amp;advancedSearch-current=%7B%22fields%22%3A%7B%22intitle%22%3A%22category%22%7D%7D&amp;ns8=1
	| 2 = Nomina categoriarum systematis Vicipaediae Anglicae
}}
* [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/design-tokens/color.html Color _ Codex]
* {{Nexus cum parametris
	| search = intitle:category
	| profile = advanced
	| fulltext = 1
	| advancedSearch-current = {&quot;fields&quot;:{&quot;intitle&quot;:&quot;category&quot;}&lt;nowiki /&gt;}
	| ns8 = 1
	| 1 = Specialis:Quaerere
	| 2 = Nomina categoriarum systematis Vicipaediae Latinae
}}
* {{Nexus cum parametris
	| 1  =  Specialis:Quaerere
	| 2  =  Paginae documentationis quae &amp;#123;&amp;#123;Categoriae vestigatoriae formulae&amp;#125;&amp;#125; requirunt
	| search = insource:/\{{!}}\s*!\s*\]\]/i
	| limit = 500
	| offset = 0
	| ns10 = 1
	| sort = last_edit_desc
	| searchToken = d52ms0m5mhbjrlausqohxllfv
}}
* {{Nexus ad quaerendum|insource:/\&lt;ref[^&gt;\/]*\&gt;[^&lt;]*\{\{safesubst:/i|Annotationes cui est &lt;code&gt;safesubst:&lt;/code&gt;|intra=0,1,10,100,101,11,118,119,12,13,14,15,2,3,4,5,6,7,8,828,829,9|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}}
* {{Nexus ad quaerendum|insource:/\&lt;ref[^&gt;\/]*\&gt;[^&lt;]*\{\{subst:/i|Annotationes cui est &lt;code&gt;subst:&lt;/code&gt;|intra=0,1,10,100,101,11,118,119,12,13,14,15,2,3,4,5,6,7,8,828,829,9|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}}
* {{Nexus ad quaerendum|insource:/invoke:params/i|Ubi modulus Params adhibeatur|intra=0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,100,101,118,119,710,711,829|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}}
* [[Formula:Thesaurus veterum formularum]]
* [[:en:Category:Disambiguation pages not identified by Wikidata]]
* [[:en:Category:Disambiguation pages with (qualified) titles]]
* [[:en:Help:Reporting issues on other wikis]]

== De novo spatio nominali adumbrationum ==
* [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio” – Phabricator]]
* [[phab:T419100|Pass the target of the redirect as $1 to MediaWiki:Move-redirect-text – Phabricator]]
* [[MediaWiki:Noarticletext]]
* [[MediaWiki:Editnotice-0]]
* [[Specialis:Nexus ad paginam/Alkinum]]
* [[MediaWiki:Hf-nsheader-Adumbratio]]
* [[MediaWiki:Top-notice-ns-118]]
* [[MediaWiki:Draft header]]
* [[MediaWiki:Namespacenotice-118]]

== Alia ==
* [[Mw:Manual:Interface/Edit notice]]
* [[Mw:Manual:Interface/Sitenotice]]
* [[Mw:Extension:PageNotice]]
* [[phab:T405104|Consider linting/deprecating blank template parameter names – Phabricator]]
* [[phab:T430383|Introduce a parser function that allows editors to define a maximum cache validity interval for a page – Phabricator]]
* [[phab:T431913|TemplateData's custom format does not support the tab character – Phabricator]]
* [[phab:T431938|Add support for :focus-within when the content model is “sanitized-css” – Phabricator]]
* [[phab:T431940|Allow TemplateData to specify the intended template invocation method – Phabricator]]
* [[phab:T432542|Add a returnType field to TemplateData – Phabricator]]
* [[phab:T434632|Allow CSS variables in counter() and counter-increment – Phabricator]]
* [https://translatewiki.net/wiki/Support#The_language_is_called_%E2%80%9CLatinum%E2%80%9D,_not_%E2%80%9CLatina%E2%80%9D translatewiki:Support § The language is called “Latinum”, not “Latina”]
* [[phab:T439197|pairs(mw.title) does not enumerate all title properties – Phabricator]]</text>
      <sha1>pdliauyn52zthti0g9duna8lob90rj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sublica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317091</id>
    <revision>
      <id>3990887</id>
      <parentid>3950709</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T23:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2053" sha1="10oc6hzc17v9dhqrvlxfuda0reumug6" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Talbruecke Nestelgraben2.jpg|thumb|Sublicae e tubis [[chalybs|chalybeis]] panguntur]]

{{res|Sublica}} est trabs praelonga, humi statuta et erecta et pancta ad aliquod aedificium sustinendum, saepe pars fundamenti eius principalis. Sic [[Vitruvius]] scribit:

:''sin autem solidum non invenietur, sed locus erit congesticius ad imum aut paluster, tunc is locus fodiatur exianiaturque et palis alneis aut oleagineis aut robusteis ustilatis configatur, sublicaeque machinis adigantur quam creberrimae, carbonibusque expleantur intervalla palorum et tunc structuris solidissimis fundamenta impleantur.&lt;ref&gt;[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Vitruvius/3*.html III 4, 2].&lt;/ref&gt;''

Cum in aqua quoddam construendum est, sicut [[pons|pontes]] vel casae lacustres, vel in locis paludinosis vel super [[congelatio aeterna|congelationem aeternam]], sublicarum usus necessarius est. Sic [[Gaius Iulius Caesar|Caesar]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pons Caesaris trans Rhenum|pontis sui trans Rhenum|d|qid=Q320210}} aedificationem describit:

:''tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. haec cum machinationibus immissa in flumen defixerat festuculisque adegerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, his item contraria duo ad eundem modum diiuncta intervallo pedum quadragenum ab inferiore parte contra vim atque impetum fluminis conversa statuebat...''&lt;ref&gt;''De bello Gallico'', IV 17.&lt;/ref&gt;

[[Antiquitas|Antiquitus]] sublicae semper ligneae fuerunt, nunc et e [[caementum|caemento]] vel [[chalybs|chalybe]] factae aliaeque.

Fuit et [[Roma]]e [[Pons Sublicius]] trans Tiberim, in urbe vetustissimus.

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Fontes==
{{forcellini}}[https://web.archive.org/web/20250814013509/http://linguax.com/lexica/forc.php?searchedLG=sublica sub verbo]

[[Categoria:Ingeniaria structuralis]]
[[Categoria:Rationes industriales]]
[[Categoria:Pontes]]</text>
      <sha1>10oc6hzc17v9dhqrvlxfuda0reumug6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trifluralinum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317245</id>
    <revision>
      <id>3990926</id>
      <parentid>3902838</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T03:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>139091</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>3990926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2530" sha1="18wy1450lad7zxa4fp2tlnhfro42akn" xml:space="preserve">{{tiro}}
[[Fasciculus:Trifluralin crystals.jpg|thumb|Crystalla trifluralini]]
'''Trifluralinum''' ([[Anglice]] ''trifluralin'') est [[herbicida]], quae applicatur antequam herbae pullulent et [[herba inutilis|herbas inutiles]] impedit. In [[Australia]] et [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]] adhibetur; eius usus in [[Europa]] prohibetur. 6400 tonnae adhibebantur in Civitatibus Foederatis, in anno 2001;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090207095013/http://www.epa.gov/oppbead1/pestsales/01pestsales/usage2001_2.htm 2000-2001 Pesticide Market Estimates], United States Environmental Protection Agency&lt;/ref&gt; 1400-3200 in anno 2012.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pesticides Industry Sales and Usage 2008 – 2012 Market Estimates |url=https://www.epa.gov/sites/default/files/2017-01/documents/pesticides-industry-sales-usage-2016_0.pdf}}&lt;/ref&gt; Novatum est in anno 1964.&lt;ref name = &quot;novatio&quot;&gt;{{cite journal |last1=Epp |first1=Jeffery B. |last2=Schmitzer |first2=Paul B. |last3=Crouse |first3=Gary D. |title=Fifty years of herbicide research: comparing the discovery of trifluralin and halauxifen-methyl |journal=Pest Management Science |date=4 July 2017|volume=74 |issue=1 |pages=9–16 |doi=10.1002/ps.4657 |pmid=28675627 |url=https://scijournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ps.4657?saml_referrer#ps4657-bib-0019 |access-date=6 August 2024}}&lt;/ref&gt;

==Modus operandi==
Trifluralin inhibet augescendum herbarum, quod connectit ad [[tubulinum]], quo cellae utuntur ut fabricent [[microtubulus|fistulas]] paucas (microtubuli, sicut ossibus cellae) cellarum novarum. Fistulae findant. Fistulae herbarum inhibentur; fistulae animalium non afficiuntur.&lt;ref name = &quot;frontiers&quot;&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jinyi |last2=Yu |first2=Qin |last3=Patterson |first3=Eric |last4=Sayer |first4=Chad |last5=Powles |first5=Stephen |title=Dinitroaniline Herbicide Resistance and Mechanisms in Weeds |journal=Frontiers in Plant Science |language=English |doi=10.3389/fpls.2021.634018 |date=25 March 2021|volume=12 |doi-access=free |pmid=33841462 |pmc=8027333 }}&lt;/ref&gt;

== Propria ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Proprium
!Trifluralinum
|-
|Formula chemica
|C&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;16&lt;/sub&gt;F&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;
|-
|Gravitas corpusculi
|335.28 g/mol
|-
|Facies
|crystalla flava
|-
|Punctum ebullitionis
|140 C, 283 F
|-
|Punctum fusionis
|47 C, 116 F
|-
|Densitas
|1.36 kg/L
|-
|Solubilitas in [[Aqua]]
|0.024 g/L
|-
|Solubilitas in [[Acetone|Acetona]]
|&gt;1000 g/L
|}


==Notae==
&lt;references/&gt;

[[Categoria:Herbicidae]]</text>
      <sha1>18wy1450lad7zxa4fp2tlnhfro42akn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usor:Pippobuono/Harenarium</title>
    <ns>2</ns>
    <id>319751</id>
    <revision>
      <id>3990734</id>
      <parentid>3990517</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T14:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sancti */ progressus</comment>
      <origin>3990734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36094" sha1="0zph5ts94rbskpvu9qfl2r0sio2cq2d" xml:space="preserve">= Utilia =
== Ad civitates ==
&lt;nowiki&gt;{{Capsa urbis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Fontes geographici}}&lt;/nowiki&gt;

== Ad homines ==
&lt;nowiki&gt;{{Capsa hominis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;* {{CathHierBishop|}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Archiepiscopi Friburgenses}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Fontes biographici}}&lt;/nowiki&gt;

= [[Sanctus Iulianus]] =
&lt;nowiki&gt;{{discretiva}}&lt;/nowiki&gt;

'''Sanctus Iulianus''' ad complures sanctos refertur, nomine '''Iulianus'''. Inde multi loci nomini horum sanctorum vocantur.

== Sancti ==
* [[Iulianus Hospitator]], martyr cum [[Sancta Basilissa]] in [[Aegyptus|Aegypto]], qui celebratur [[6 Ianuarii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/86/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=86}}&lt;/ref&gt; seu [[12 Februarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5680/Saint-Julien-l-Hospitalier.html|titulus=Saint Julien l'Hospitalier|domus editoria=Nominis}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Soranus]], martyr [[Sora (Italia)|Sorae]] in tempore [[Antoninus Pius|Antonini Pii]], qui celebratur [[27 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/118/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=118}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/5416/Saint-Julien-de-Sora.html |domus editoria=Nominis|titulus=Saint Julien de Sora}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* ''Iulianus'' († [[250]]), et Eunus servus eius, martyres in [[Aegyptus|Aegypto]], qui celebrantur localiter [[27 Februarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/713/Saints-Julien-et-Eunus.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Julien et Eunus}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* Iulianus Carthaginensis († [[259]]), cum Lucio, Montano, Victorico, Flaviano, Victori, Primole, Reno et Donatiano, martyres [[Carthago|Carthaginis]] in tempore [[Valerianus]], qui celebrantur [[23 Maii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/1208/Saints-Lucius--Montanus.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Lucius, Montanus et leurs compagnons}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; in Occidente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/298/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=299}}&lt;/ref&gt; et [[24 Februarii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=467&amp;p=2172&amp;hilit=+LUCIEN+MONTAN#p2172|domus editoria= Forum orthodoxe.com|titulus=saints pour le 24 février du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; in Oriente.

* [[Iulianus Terracinae]] († [[268]] seu [[269]]), sacerdos, et [[Cesarius Terracinae|Cesarius]], diaconus, martyres [[Terracina]]e in [[Campania]] in tempore [[Claudius Gothicus|Claudii Gothici]], qui celebrantur [[7 Octobris]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/8465/Saints-Julien-et-Cesaire.html |domus editoria=Nominis|titulus=Saints Julien et Césaire}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Emesensis]] († {{circa}} [[284]]), medicator natus [[Emesa]]e in [[Syria]], martyr, qui celebratur die [[6 Februarii]].

* [[Iulianus Brivatensis]] ([[saeculum 3|saeculum III]]), martyr in [[Arvernia]], qui celebratur [[28 Augusti]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/1753/Saint-Julien-de-Brioude.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien de Brioude}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Cenomanensis]] ([[saeculum 4|saeculo IV]]), episcopus [[Dioecesis Cenomanensis|Cenomanensis]], qui celebratur [[27 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/118/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=119}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/516/Saint-Julien-du-Mans.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien du Mans}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Galatas]] († [[303]] seu [[305]] seu etiam [[320]] ?), forte sacerdos, cum quadraginta sociis, martyres in [[Galatia]] in tempore [[Diocletianus|Diocletiano]] seu [[Licinius|Licinii]] ; qui celebrantur [[13 Septembris]] in Occidente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/10401/Saint-Julien-de-Galatie.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien de Galatie}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; et [[12 Septembris]] in Oriente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=921&amp;p=4521&amp;hilit=JULIEN+DE+GALATIE#p4521 |domus editoria=Forum orthodoxe.com|titulus=saints pour le 12 septembre du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;.

* [[Iulianus Tarsensis]] († inter [[305]] et [[311]]) seu ''Iulianus Antiochensis'', martyr sub persecutionem [[Galerius|Galerii]], qui celebratur [[21 Iunii]] in Oriente et [[16 Martii]] in [[Ecclesia Latina]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/192/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=192}}&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Sabas]] († [[377]]), eremita in [[Osrohena]] [[Mesopotamia (provincia Romana)|Mesopotamiae]], qui celebratur [[18 Octobris]] in Oriente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=975&amp;p=4923&amp;hilit=JULIEN+SABAS#p4923 |titulus=saints pour le 18 octobre du calendrier ecclésiastique (Julien Sabas)|domus editoria=Forum orthodoxe.com}}.&lt;/ref&gt; et [[17 Ianuarii]] in Occidente.&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5222/Saint-Julien-Sabas.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien Sabas}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* Iulianus († [[391]]), diaconus in [[Horta (Pedemontium)|Horta]], frater [[Iulius ab Horta|Iulii sacerdotis]], qui celebrantur [[31 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5494/Saint-Jules.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Jules et Saint Julien}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/126/mode/2up?q=Iulii|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=126}}&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Viennensis]] († post [[533]]&lt;ref&gt;{{opus|auctor=Leo Cristiani|url=https://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/rhef_0300-9505_1945_num_31_118_2986 |titulus=Liste chronologique des saints de France, des origines à l'avènement des carolingiens (essai critique)|domus editoria=Revue d'histoire de l'Église de France|annus=1945|volumen=31|numerus=118|paginae=5-96, 42}}&lt;/ref&gt;), episcopus [[Archidoecesis Viennensis|Viennensis]], qui [[saeculum 2|saeculo II]] [[concilium Aurelianense]] participavit, celebratum [[22 Aprilis]]&lt;ref&gt;{{opus|auctor=Jacobus Longueval|url=https://books.google.fr/books?id=QyEIS6SsmHsC&amp;vq=aspais&amp;dq=PA392&amp;hl=fr&amp;pg=PA392#v= |titulus=Histoire de l’Église gallicane|volumen=2|annus= 1732|pagina=392}}&lt;/ref&gt;.

* [[Iulianus Constantinopolitanus]] († inter [[726]] et [[730]]), cum suis nono sociis&lt;ref&gt;Qui sunt: Marcianus, Ioannes, Iacobus, Alexis, Démètre, Photios, Petrus et Leontius, monaches, necnon [[Maria Patricia]].&lt;/ref&gt; martyres sub [[Leo III Isaurianus|Leonem III Isaurianum]] per persecutionem [[Iconoclasmus|iconoclastam]], qui celebrantur [[9 Augusti]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/7834/Saints-Julien-et-ses-compagnons.html |domus editoria=nominis.cef.fr|titulus=Saints Julien et ses compagnons }} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?t=143 |domus editoria=forum-orthodoxe.com|titulus=Forum orthodoxe francophone : Saints pour le 9 août du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

*[[Petus Iulianus Eymard|Sanctus Iulianus Eymard]] (1811-1868), sacerdos ab [[Isara (praefectura Franciae)|Isara]], conditor [[Societas Sanctissimi Sacramenti|Societatis Sanctissimi Sacramenti]], canonisatus anno 1963, qui celebratur die [[2 Augusti]].

* [[Iulianus Maunoir]] ([[saeculum 17|saeculum XVII]]), sacerdos britannicus, qui celebratur die [[28 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/521/Saint-Julien-Maunoir.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien Maunoir}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

== Toponyma ==

=== Francia ===
* [[Sanctus Iulianus (Corsica)|Sanctus Iulianus]] (Corsica)
* [[Sanctus Iulianus de Concellis]] (Liger Atlanticus)
* [[Sanctus Iulianus de Voantis]] (Liger Atlanticus)

* [[Fanum Sancti Iuliani (Rhodanus et Alpes)|Fanum Sancti Iuliani]] (Sabaudia Superior)
* [[Fanum Sancti Iuliani-Mons Dionisius]] (Sabaudia)

=== Italia ===
* [[Sanctus Iulianus (Molisium)|Sanctus Iulianus]], commune provinciae Campobassensis;
* [[Fanum Sancti Iuliani (Urbs metropolitana Mediolanensis)|Fanum Sancti Iuliani]], Urbs in [[Urbs metropolitana Mediolanensis|Urbe metropolitana Mediolanensis]];
* [[Fanum Sancti Iuliani Samniticum]], commune [[Provincia Campobassensis|provinciae Campobassensis]]; 
* [[Aquae Pisanae|Fanum Sancti Iuliani ad Aquas]], urbs [[Provincia Pisana|Provinciae Pisanae]];

== Notae et Fontes ==
&lt;references /&gt;

[[:Categoria:Sancti|Iulianus]]

= [[Dioecesis Nanceiensis-Tullensis]] =
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} 
{{res|Dioecesis Nanceiensis-Tullensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Nancy-Toul}})  est [[dioecesis]] [[Ecclesia Latina|Ecclesiae Latinae]] [[Ecclesia Catholica Romana|Catholicae Romanae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Virodunum|Viroduni]] est. Dioecesis, saeculo quarto condita, una est ex dioecesibus Lotharingiae historicis. Anno 1801 suppressa atque deinde anno 1817 restituta a Sancta Sede, 1822 a Rege recognita,&lt;ref name=histoire&gt;{{opus|url=https://catholique-verdun.cef.fr/diocese/presentation-du-diocese/histoire-du-diocese/|titulus=Histoire du diocèse|domus editoria=catholique-verdun.cef.fr}} {{ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt; [[Mosa (praefectura Franciae)|praefecturam Mosae]] complectitur et [[Archidioecesis Bisuntina|archidioecesis metropolitanae Bisuntinae]] suffraganea est.

== Ecclesia cathedralis ==
[[Fasciculus:Exterior of Cathédrale Notre-Dame de Verdun (03).jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] sub titulum [[Assumptio]]nis dicata.]]
[[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae dicata, [[Virodunum|Viroduni]] sita.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* {{Opus|url=https://catholique-verdun.cef.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}}
{{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Nancy|Dioecesem Nanceiensem-Tullensem}}
{{Fontes geographici}}
* {{CathHierDiocese|nanc|Dioecesis Nanceiensis-Tullensis}}

&lt;!--{{RC-stipula}}--&gt;
{{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}}
[[:Categoria:Dioecesis Nanceiensis-Tullensis]]

= Ad formulam =
{{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}}
{{Capsa navigationis
| titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e
| formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae
| Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]]
| corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]]
}}
&lt;noinclude&gt;
== Vide etiam ==
* [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]]

&lt;!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]]
[[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]]
[[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--&gt;
&lt;/noinclude&gt;

= [[Index episcoporum Onasbrugensium]] =
Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis]], a [[saeculum 11|saeculo XI]] usque ad annum [[1802]] ut Comites-Episcopi et etiam rectores Principatus Osnabrugensis.

{| class=&quot;wikitable toptextcells&quot;
|-
! style=&quot;width:20%&quot;|Tempus episcopatus
! style=&quot;width:35%&quot;|Nomen
! style=&quot;width:25%&quot;|Adnotationes
! style=&quot;width:20%&quot;|Imago
|-
| a 783 ad [[20 Aprilis]] 804/805
| [[Wiho I]] (sive: Wicho I) ||antea praefectus nuper conditi districtus missionalis Osnabrugensis||
|-
| a 805 ad [[12 Aprilis]] [[829]] || [[Meginhardus]] ||||
|-
| 829–845 || [[Gosvinus]] ||||
|-
| a 847 ad [[11 Aprilis]] [[860]] || [[Gauzbertus]] ||||
|-
| a 860 ad [[1 Februarii]] [[887]] || [[Egbertus]]||||
|-
| a 887 ad [[11 Maii]] [[906]] || [[Egilmarus]] ||||
|-
| 906–918 || Bernardus I ||||
|-
| a 918 ad [[14 Maii]] [[949]] || [[Dodo I]] ||||
|-
| a 949 ad [[7 Novembris]] [[967]] || [[Drogo]] ||||
|-
| a 967 ad [[31 Martii]] [[978]] || [[Ludolphus]] ||||
|-
| a 978 ad [[12 Aprilis]] [[996]] || Dodo II ||978-980: Cuno [[antiepiscopus]]||
|-
| a 996 ad [[27 Novembris]] [[998]] || Gonthierus ||||
|-
| a 998 ad [[17 Februarii]] [[1003]] || Vodilulphus ||||
|-
| a 1003 ad [[18 Iunii]] [[1022]] || [[Dietmarus]] ||||
|-
| a 1023 ad [[10 Decembris]] [[1027]] || Meginherus ||||
|-
| a [[1028]] ad 10 Decembris [[1036]] || Gosmarus ||||
|-
| a 1036 ad [[19 Aprilis]] [[1052]] || Albericus ||||
|-
| a 1052 ad 19 aut [[20 Septembris]] [[1068]] || Benno I ||||
|-
| a 1068 ad [[27 Iulii]] [[1088]] || [[Benno II]] |||| [[Fasciculus:BadIburgBennoII.JPG|center|80px|Benno II epsicopus, scultpura a Hans Gerd Ruwe in [[Bad Iburg]]]]
|-
| 1088–1093 || [[Marquardus]] ||||
|-
| a 1093 ad [[21 Aprilis]] [[1101]] || [[Wiho II]] sive Guido ||||
|-
| a 1101 ad [[13 Iulii]] [[1109]] || [[Iohannes I (Osanbrugensis)|Iohannes I]] ||||
|-
| a 1109 ad [[1 Ianuarii]] [[1119]] || [[Gottschalk von Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Gottschalk von Diepholz.jpg|center|80px|Sepultura Episcopi Onasbrugensis Gottschalk.]]
|-
| 1119–1137 || [[Detmardus]] ||1119–1125: Conradus (antiepiscopus)||
|-
| a 1137 ad [[28 Iunii]] [[1141]] || [[Udo (Osnabrugensis)|Udo]] ||||
|-
| a 1141 ad [[15 Iunii]] [[1173]] || [[Philippus a Katzenelnbogen]] ||1141: Veselus (antiepiscopus) ||
|-
| 1173–1190 || [[Arnoldus (Osnabrugensis)]] ||||
|-
| 1190–1216 || [[Gerardus I ab Oldenburg-Wildeshausen]] ||||
|-
| 1216–1224 || [[Adolphus Osnabrugensis]] ||||
|-
| 1224–1226 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Cum titulo principe-episcopo (1225-1803)||
|-
| 1226–1227 || Otto I ||||
|-
| 1227–1239 || [[Conradus I a Velber]] ||||
|-
| 1239–1250 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Rehabilitatus post supensionem||
|-
| 1251–1258 || [[Bruno ab Isenberg]] ||||
|-
| 1259–1264 || Balduinus (Rusle) ||||
|-
| 1265–1269 || Vidufilius a Waldeck ||||
|-
| 1270–1297 || [[Conradus II a Rietberg]] ||||
|-
| 1297–1308 || [[Ludovicus a Ravensberg (episcopus)|Ludovicus a Ravensberg]] ||||
|-
| 1309–1320 || Engelbertus II a Weyhe ||||
|-
| 1321–1349 || [[Gaudfridus ab Arnsberg]] ||||
|-
| 1350–1366 || [[Iohannes II Hoet]] ||||
|-
| 1366–1376 || [[Melchior a Braunschweig-Grubenhagen]] ||||
|-
| 1376–1402 || [[Theodoricus a Horne]] |||| [[Fasciculus:Dietrich von horne.jpg|center|80px|Episcopus Theodoricus a Horne]]
|-
| 1402–1410 || [[Henricus III a Schauenburg-Holstein]] ||||
|-
| 1410–1424 || [[Otto II a Hoya]] ||||
|-
| 1424–1437 || [[Iohannes III a Diepholz]] ||||
|-
| 1437–1442 || [[Ericus II a Hoya]] ut [[Ericus I Osnabrugensis|Ericus I]] (''administrator'') ||||
|-
| 1442–1450 || [[Henricus II a Moers]] (''administrator'') ||||
|-
| 1450–1454 || [[Albertus a Hoya]] (''administrator'') ||||
|-
| 1454–1455 || [[Rudolphus a Diepholz]] ||||
|-
| 1455–1482 || [[Conradus III a Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Konrad III. von Diepholz.jpg|center|200px|Sculptura sepulcralis Conradi III Episcopi Osnabrugensis.]]
|-
| 1482–1508 || [[Konrad VI. (Rietberg)|Konrad IV. von Rietberg]] ||||
|-
| 1508–1532 || [[Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |||| [[Datei:Braunschweig, Erich von-2.jpg|zentriert|80px|Erich von Braunschweig-Grubenhagen]]
|-
| 1532–1553 || [[Franz von Waldeck]] ||||[[Datei:Franz Graf von Waldeck.jpeg|zentriert|80px]]
|-
| 1553–1574 || [[Johann IV. von Hoya|Johann IV.]], als Johann III. [[Bischof von Münster]] und als Johann II. [[Bistum Paderborn|Administrator von Paderborn]] |||| [[Datei:Johannes von Hoya.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1574–1585 || [[Heinrich von Sachsen-Lauenburg]], auch Heinrich III. von [[Erzbistum Bremen|Bremen]] |||| [[Datei:FBPB 17 Heinrich IV. von Sachsen-Lauenburg (1577–1585).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1585 || [[Wilhelm von Schencking]] ||||
|-
| 1585–1591 || [[Bernhard von Waldeck]] ||||
|-
| 1591–1623 || [[Philipp Sigismund von Braunschweig-Wolfenbüttel]] |||| [[Datei:PhilippSigismundBraunschweig.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1623–1625
| [[Eitel Friedrich von Hohenzollern (1582–1625)|Eitel Friedrich von Hohenzollern]] ||||[[Datei:Eitel Fridrich Grav zu Zollern.tif|zentriert|132x132px]]
|-
 | 1625–1661 || [[Franz Wilhelm von Wartenberg]] |||| [[Datei:Kardinal Franz Wilhelm von Wartenberg.jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''Nach dem Tode von [[Fürstbischof]] Franz Wilhelm galt die „immerwährende Kapitulation“, nach der abwechselnd ein katholischer und ein lutherischer Bischof aus dem [[Herzogtum Braunschweig-Lüneburg|Hause Braunschweig-Lüneburg]] gewählt werden sollte.'''
|-
| 1662–1698 || [[Ernst August (Hannover)|Ernst August I., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:ErnstAugustKurfürst.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1698–1715 || [[Karl Joseph von Lothringen]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:Karel III. Lotrinský.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1716–1728 || [[Ernst August II. von Hannover|Ernst August II., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1674 Ernst August.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1728–1761 || [[Clemens August I. von Bayern]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1700 Clemens-August.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1764–1802 || [[Friedrich August, Herzog von York und Albany|Friedrich, Herzog zu Braunschweig und Lüneburg, Prinz von Großbritannien]] (lutherischer und letzter Fürstbischof) |||| [[Datei:Frederick, Duke of York in Garter Robes.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1803–1827 || [[Karl Klemens von Gruben|Karl von Gruben]] (leitender Weihbischof) |||| [[Datei:Karl Klemens von Gruben (1764-1827).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1830–1855 || [[Carl Anton Lüpke]] (leitender Weihbischof) ||||[[Datei:Carl Anton Lüpke (1775-1855).jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''Mit Hildesheim vereinigt 1855–1857 unter [[Eduard Jakob Wedekin]]'''
|-
| 1857–1866
| [[Paulus Melchers]] (später [[Erzbistum Köln|Erzbischof von Köln]] und [[Kardinal]]) |||| [[Datei:Paul Melchers (1).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1866–1878 || [[Johann Heinrich Beckmann]] |||| [[Datei:Johannes Heinrich Beckmann Detail.jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''[[Sedisvakanz]] 1878–1882'''
|-
| 1882–1898 || [[Bernhard Höting]] |||| [[Datei:Bernhard Höting (1821-1898).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1899–1914 || [[Hubertus Voß]] |||| [[Datei:Hubertus Voß (1841-1914).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1914–1955 || [[Gulielmus Berning]] |||| [[Fasciculus:Hermann Wilhelm Berning.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 27. März 1957 || [[Franziskus Demann]] |||| [[File:Porträt Totenzettel Demann.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1957–1987 || [[Helmut Hermann Wittler]] |||| [[Datei:Wittler.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1987–1995 || [[Ludwig Averkamp]] (später [[Erzbistum Hamburg|Erzbischof von Hamburg]])||||
|-
| 1995–2023 || [[Franciscus Iosephus Bode]] |||| [[Fasciculus:Franz-Josef Bode.jpg|zentriert|80px]]
|-
| seit 2024 || [[Dominicus Meier]] [[Benediktiner|OSB]] || || [[Datei:Abt-Dominicus-Meier.JPG|zentriert|80px]]
|-
|}
{{Archiepiscopi Friburgenses}} !!
[[:Categoria:Indices episcoporum|Osnabrugensis]]
[[:Categoria:Episcopi Osnabrugenses| ]]
[[:Categoria:Dioecesis Osnabrugensis]]
&lt;nowiki&gt;{{Attributio|de|Liste der Bischöfe von Osnabrück|247761516}}&lt;/nowiki&gt;

= [[Raymondus Aron]] =
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{Res|Raymondus Aron}}, {{barbarice|lingua=fr|Raymond Aron}} ([[Lutetia]]e [[14 Martii]] [[1905]] natus; eadem civitate [[17 Octobris]] [[1983]] mortuus) fuit [[philosophus]], [[sociologus]], [[politologus]], [[historicus]] et [[diurnarius]] [[Francia|Francicus]].

== Biographia ==
Initio amicus et condiscipulus [[Ioannes Paulus Sartre|Ioannis Pauli Sartre]] et [[Paulus Nizan|Pauli Nizan]] in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola Normali Superiore]], ardens [[liberalismus|liberalismi]] fautor, contra ambitum intellectualem [[Pacifismus|pacifisticum]] qui dominabatur, factus est. In opere suo celeberrimo, ''L'Opium des intellectuels'', caecitatem et complicitatem intellectualium erga regimina communistarum denuntiavit.

Triginta annos, Aron scriptor editorialis pro diurno ''[[Le Figaro]]'' fuit. Postremis annis apud ''[[L'Express]]'' laboravit. Anno [[1978]], periodicum intellectuale ''[[Commentaire]]'' condidit, ut principia, quae democratiam liberalem sive societatem liberalem regere debent, defenderet et illustraret. Hoc conatum, alia perspectiva et alio titulo continuans, ad periodicum ''[[Contrepoint]]'' contulit, a tribus studentibus [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] mense Maio 1970 conditum.

Triginta annos docuit, praesertim apud Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense et [[École des hautes études en sciences sociales]], et cathedram ''Sociologiae Civilisationis Modernae'' apud [[Collegium Franciae]] anno 1970 obtinuit. Commentator agnitus est de [[Carolus Marxius|Marxio]], [[Carolus Philippus Amadeus de Clausewitz|Clausewitz]], [[Alexander Kojève|Kojève]] et [[Ioannes Paulus Sartre|Sartre]].

Grâce à des compétences et des centres d'intérêt multiples (en [[économie (discipline)|économie]], [[sociologie]], [[philosophie]], [[relations internationales]], [[géopolitique]]), il se distingue et acquiert une grande réputation auprès des intellectuels. Ses convictions [[libéralisme|libérales]] et [[atlantisme|atlantistes]] lui attirent de nombreuses critiques venant des partisans de la gauche et de la droite. Il garde néanmoins tout au long de sa vie un ton modéré&lt;ref&gt;{{opus |auctor=Perrine Simon |titulus=Raymond Aron dans l'histoire du siècle |domus editoria=[[Vingtième Siècle : Revue d'histoire]] |volume=9 |date=1986 |url=https://www.persee.fr/doc/xxs_0294-1759_1986_num_9_1_1460 |pagina=124-126 }} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;.

Il est élu en 1963 à l'[[Académie des sciences morales et politiques]]&lt;ref&gt;{{opus |langue=fr |titulus=M. Raymond Aron est élu l'Académie des sciences morales et politiques |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/11/27/m-raymond-aron-est-elu-membre-de-l-academie-des-sciences-morales-et-politiques_2220400_1819218.html |situs=lemonde.fr |data=27 novembre 1963 }}.&lt;/ref&gt;.

Le 17 octobre 1983, il meurt d'une [[Infarctus du myocarde|crise cardiaque]] à l'âge de 78 ans, alors qu'il quitte le [[palais de justice de Paris]], situé dans le [[4e arrondissement de Paris|{{4e}} arrondissement]], après avoir témoigné en faveur de [[Bertrand de Jouvenel]] lors du procès qui oppose ce dernier à [[Zeev Sternhell]]&lt;ref&gt;{{lien web|périodique=émission de [[Canal Académie]] |url=http://www.canalacademie.com/ida3922-Un-intellectuel-atypique-Bertrand-de-Jouvenel.html|titre=Un intellectuel atypique : Bertrand de Jouvenel|date=}}, fiche de présentation.&lt;/ref&gt;.

Il est inhumé dans le caveau familial du [[cimetière du Montparnasse]] (division 24)&lt;ref&gt;{{lien web|périodique= |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article722|titre=Cimetières de France et d'ailleurs|date=}}&lt;/ref&gt;.

== Opera ==
[[Image:Book signed by Raymond Aron and offered to Maurice Halbwachs.JPG|thumb|right|Envoi de R. Aron à [[Maurice Halbwachs]] sur ''La Sociologie allemande contemporaine'', Paris, Alcan, 1935. &lt;br&gt;Ouvrage conservé à la [[Bibliothèque Saint-Germain-des-Prés|Bibliothèque de sciences humaines et sociales Paris Descartes-CNRS]].]]
Les œuvres complètes de Raymond Aron ont été établies par Perrine Simon et Élisabeth Dutartre aux éditions Julliard avec la Société des amis de Raymond Aron en 1989.
* ''[[La Sociologie allemande contemporaine]]'', Paris, [[Alcan]], 1935
* ''[[Introduction à la philosophie de l'histoire|Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1938
* ''[[Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine|Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine. La philosophie critique de l'histoire]]'', Paris, [[Librairie philosophique Vrin|Vrin]], 1938
* ''[[L'Homme contre les tyrans]]'', New York, La Maison française, 1944
* ''[[De l'armistice à l'insurrection nationale]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945
* ''[[L'Âge des empires et l'Avenir de la France]]'', Paris, [[Défense de la France]], 1945
* ''Chroniques de guerre. « La France Libre », 1940-1945'', [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945&lt;br&gt; Rassemble les trois livres précédents. Nouvelle édition avec introduction de [[Jean-Marie Soutou]] et appareil critique de Christian Bachelier, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1990.
* ''Les Français devant la Constitution'' (en collaboration avec Francis Cleirens), Paris, [[Défense de la France]], 1946
* ''[[Le Grand Schisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1948
* ''[[Les Guerres en chaîne]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1951
* ''[[La Coexistence pacifique|La Coexistence pacifique. Essai d'analyse]]'', Paris, Monde nouveau, 1953&lt;br&gt;Sous le pseudonyme de « François Houtisse », signalé par [[Boris Souvarine]]&lt;ref&gt;{{Lien web|url=http://raymond-aron.ehess.fr/document.php?id=48|titre=Bulletin d’information – Archives Raymond Aron|éditeur=[[École des hautes études en sciences sociales]]|date=juin 1995|site=raymond-aron.ehess.fr|consulté le=3 décembre 2013}}.&lt;/ref&gt;.
* ''[[L'Opium des intellectuels]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1955
* ''[[Polémiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1955
* ''[[La Tragédie algérienne]]'', Paris, [[Plon]], 1957
* ''[[Espoir et peur du siècle|Espoir et peur du siècle. Essais non partisans]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1957
* ''[[L'Algérie et la République]]'', Paris, [[Plon]], 1958
* ''[[La Société industrielle et la guerre suivi d'un Tableau de la diplomatie mondiale en 1958|La Société industrielle et la Guerre]]'' suivi d'un ''[[Tableau de la diplomatie mondiale en 1958]]'', Paris, [[Plon]], 1959
* ''[[Immuable et changeante|Immuable et changeante. De la IVe à la Ve République]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1959
* ''[[Dimensions de la conscience historique]]'', Paris, [[Plon]], 1961
* ''[[Paix et guerre entre les nations]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1962
* ''[[Le Grand Débat (Raymond Aron)|Le Grand Débat. Initiation à la stratégie atomique]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1963
* ''[[Dix-huit leçons sur la société industrielle]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1963
* ''[[La Lutte des classes (Aron)|La Lutte des classes]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1964
* ''[[Essai sur les libertés]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1965
* ''[[Démocratie et Totalitarisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1965
* ''[[Trois essais sur l'âge industriel]]'', Paris, [[Plon]], 1966
* ''[[Les Étapes de la pensée sociologique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1967
* ''[[De Gaulle, Israël et les Juifs]]'', Paris, [[Plon]], 1968
* ''[[La Révolution introuvable|La Révolution introuvable. Réflexions sur les événements de mai]]'', Paris, [[Librairie Arthème Fayard|Fayard]], 1968
* ''[[Les Désillusions du progrès]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1969
* ''[[D'une sainte famille à l'autre|D'une sainte famille à l'autre. Essai sur le marxisme imaginaire]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1969
* ''[[De la condition historique du sociologue]]'', Paris, Gallimard, 1971
* ''[[Études politiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1972
* ''[[République impériale|République impériale. Les États-Unis dans le monde (1945–1972)]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1973
* ''[[Histoire et dialectique de la violence]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1973&lt;br&gt;Ce livre, qui est un commentaire de la ''Critique de la raison dialectique'' de [[Jean-Paul Sartre|Sartre]], fait l'objet d'une analyse par son ancien éditeur [[Pierre Verstraeten]], professeur à l'ULB : ''L'Anti-Aron'', [[Éditions de la Différence]], 2008).
* ''[[Penser la guerre, Clausewitz]]'', 2 vol., Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1976
* ''[[Plaidoyer pour l'Europe décadente]]'', Paris, [[Robert Laffont]], 1977
* ''[[Le Spectateur engagé]]'', entretiens avec [[Jean-Louis Missika]] et [[Dominique Wolton]], Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1981, 342 pages avec présentation finale de Jean-Louis Missika et Dominique Wolton. Bibliographie des principaux ouvrages, articles et pamphlets de Raymond Aron, p. 333-339. 
* ''[[Mémoires. 50 ans de réflexion politique]]'', Paris, [[Éditions Julliard]], 1983, 1082{{nb p.}}

===À titre posthume===
* ''[[Les Dernières Années du siècle]]'', Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1984
* ''Études sociologiques'', Paris, [[Presses universitaires de France|PUF]], 1988&lt;ref&gt;{{Article |langue=fr |auteur=Hervé Coutau-Bégarie |titre=Raymond Aron. Etudes sociologiques |périodique=Politique étrangère |volume=53 |numéro=4 |date=1988 |lire en ligne=https://www.persee.fr/doc/polit_0032-342x_1988_num_53_4_3826_t1_1016_0000_1 |pages=1016 }}&lt;/ref&gt;
* ''Une histoire du {{s-|XX}}, anthologie'', Paris, Plon, 1996
* {{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Raymond Aron|auteur2=[[Louis Séchan]]|titre=''Introduction à la philosophie de l'histoire''|lieu=Paris|éditeur=[[Éditions de Fallois]]|année=1997|pages totales=254|isbn=2-253-90536-4}}
* ''[[Le Marxisme de Marx]]'', Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2002 {{ISBN|2-87706-423-9}} ; rééd. poche, 1082{{nb p.}}, Paris, 2004 {{ISBN|2-253-10800-6}}
* ''[[De Giscard à Mitterrand : 1977-1983]]'', éditoriaux parus dans ''[[L'Express]]'', préface de Jean-Claude Casanova, Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2005, 895{{nb p.}} {{ISBN|2-87706-570-7}}
* ''Essais sur la condition juive contemporaine'', Paris, Tallandier, 2007.
* ''Liberté et égalité (cours au Collège de France)'', Paris, Éditions de l'École des hautes études en sciences sociales, 2013
* {{Ouvrage|langue=fr|titre=Aron et De Gaulle|prénom1=Jean-Claude|nom1=Casanova|lien auteur1=Jean-Claude Casanova|prénom2=Jean-Claude|nom2=Casanova|lieu=Paris|éditeur=Calmann Lévy|lien éditeur=Calmann-Levy|année=2022|pages totales=399|isbn=978-2-702-18360-1|isbn10=2-702-18360-3|oclc=1350349818|id=JC C 2022}}.
* ''Critique de la pensée sociologique : Cours au Collège de France (1970-1971 et 1971-1972)'', 2023, Éditions Odile Jacob, {{ISBN|978-2738157652}},
* ''Leçons sur l'histoire : Cours au Collège de France (1972-1973 et 1973-1974)'', 2023, Éditions De Fallois. 
* ''L'Europe selon Aron'', recueil de textes de Raymond Aron, textes choisis et préfaces par Joël Mouric, Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 400 p., 2024 {{ISBN|978-2702189603}}
* ''Aron, critique de Sartre : Textes rassemblés et commentés par [[Perrine Simon-Nahum]]'', Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 350 p., 2025 {{ISBN|978-2702191644}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Raymond Aron|Raymondum Aron}}
{{Fontes biographici}}

&lt;!--{{Lifetime|1905|1983|Aron, Raymondus}}--&gt;

[[:Categoria:Agnostici]]
[[:Categoria:Politologi]]
[[:Categoria:Sectatores Franciae liberae]]
[[:Categoria:Diurnarii Franciae]]
[[:Categoria:Professores apud Collegium Franciae]]
[[:Categoria:Scriptores Franciae]]
[[:Categoria:Socii Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum]]
[[:Categoria:Socii Academiae Artium et Scientiarum Americanae]]
[[:Categoria:Professores Scholae Studiorum ad Scientias Sociales Superiorum (Lutetia)]]
[[:Categoria:Professores Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]]
[[:Categoria:Philosophi]]
[[:Categoria:Alumni Lycei Condorcet]]
[[:Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]]
[[:Categoria:Sociologi]]

= [[Wendelinus (Sanctus)]] =
Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est.

cf fr.wikipedia 

Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est.

== Fontes ==
Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491.

cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org

&lt;!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--&gt;
[[:Categoria:Sanctus catholicus]]</text>
      <sha1>0zph5ts94rbskpvu9qfl2r0sio2cq2d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990972</id>
      <parentid>3990734</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T10:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */ nexus</comment>
      <origin>3990972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36093" sha1="ex1vqsyvibqvftum706a7u0brt70hjz" xml:space="preserve">= Utilia =
== Ad civitates ==
&lt;nowiki&gt;{{Capsa urbis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Fontes geographici}}&lt;/nowiki&gt;

== Ad homines ==
&lt;nowiki&gt;{{Capsa hominis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;* {{CathHierBishop|}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Archiepiscopi Friburgenses}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Fontes biographici}}&lt;/nowiki&gt;

= [[Sanctus Iulianus]] =
&lt;nowiki&gt;{{discretiva}}&lt;/nowiki&gt;

'''Sanctus Iulianus''' ad complures sanctos refertur, nomine '''Iulianus'''. Inde multi loci nomini horum sanctorum vocantur.

== Sancti ==
* [[Iulianus Hospitator]], martyr cum [[Sancta Basilissa]] in [[Aegyptus|Aegypto]], qui celebratur [[6 Ianuarii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/86/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=86}}&lt;/ref&gt; seu [[12 Februarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5680/Saint-Julien-l-Hospitalier.html|titulus=Saint Julien l'Hospitalier|domus editoria=Nominis}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Soranus]], martyr [[Sora (Italia)|Sorae]] in tempore [[Antoninus Pius|Antonini Pii]], qui celebratur [[27 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/118/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=118}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/5416/Saint-Julien-de-Sora.html |domus editoria=Nominis|titulus=Saint Julien de Sora}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* ''Iulianus'' († [[250]]), et Eunus servus eius, martyres in [[Aegyptus|Aegypto]], qui celebrantur localiter [[27 Februarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/713/Saints-Julien-et-Eunus.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Julien et Eunus}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* Iulianus Carthaginensis († [[259]]), cum Lucio, Montano, Victorico, Flaviano, Victori, Primole, Reno et Donatiano, martyres [[Carthago|Carthaginis]] in tempore [[Valerianus]], qui celebrantur [[23 Maii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/1208/Saints-Lucius--Montanus.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Lucius, Montanus et leurs compagnons}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; in Occidente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/298/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=299}}&lt;/ref&gt; et [[24 Februarii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=467&amp;p=2172&amp;hilit=+LUCIEN+MONTAN#p2172|domus editoria= Forum orthodoxe.com|titulus=saints pour le 24 février du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; in Oriente.

* [[Iulianus Terracinae]] († [[268]] seu [[269]]), sacerdos, et [[Cesarius Terracinae|Cesarius]], diaconus, martyres [[Terracina]]e in [[Campania]] in tempore [[Claudius Gothicus|Claudii Gothici]], qui celebrantur [[7 Octobris]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/8465/Saints-Julien-et-Cesaire.html |domus editoria=Nominis|titulus=Saints Julien et Césaire}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Emesensis]] († {{circa}} [[284]]), medicator natus [[Emesa]]e in [[Syria]], martyr, qui celebratur die [[6 Februarii]].

* [[Iulianus Brivatensis]] ([[saeculum 3|saeculum III]]), martyr in [[Arvernia]], qui celebratur [[28 Augusti]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/1753/Saint-Julien-de-Brioude.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien de Brioude}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Cenomanensis]] ([[saeculum 4|saeculo IV]]), episcopus [[Dioecesis Cenomanensis|Cenomanensis]], qui celebratur [[27 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/118/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=119}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/516/Saint-Julien-du-Mans.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien du Mans}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Galatas]] († [[303]] seu [[305]] seu etiam [[320]] ?), forte sacerdos, cum quadraginta sociis, martyres in [[Galatia]] in tempore [[Diocletianus|Diocletiano]] seu [[Licinius|Licinii]] ; qui celebrantur [[13 Septembris]] in Occidente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/10401/Saint-Julien-de-Galatie.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien de Galatie}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; et [[12 Septembris]] in Oriente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=921&amp;p=4521&amp;hilit=JULIEN+DE+GALATIE#p4521 |domus editoria=Forum orthodoxe.com|titulus=saints pour le 12 septembre du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;.

* [[Iulianus Tarsensis]] († inter [[305]] et [[311]]) seu ''Iulianus Antiochensis'', martyr sub persecutionem [[Galerius|Galerii]], qui celebratur [[21 Iunii]] in Oriente et [[16 Martii]] in [[Ecclesia Latina]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/192/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=192}}&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Sabas]] († [[377]]), eremita in [[Osrohena]] [[Mesopotamia (provincia Romana)|Mesopotamiae]], qui celebratur [[18 Octobris]] in Oriente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=975&amp;p=4923&amp;hilit=JULIEN+SABAS#p4923 |titulus=saints pour le 18 octobre du calendrier ecclésiastique (Julien Sabas)|domus editoria=Forum orthodoxe.com}}.&lt;/ref&gt; et [[17 Ianuarii]] in Occidente.&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5222/Saint-Julien-Sabas.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien Sabas}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* Iulianus († [[391]]), diaconus in [[Horta (Pedemontium)|Horta]], frater [[Iulius ab Horta|Iulii sacerdotis]], qui celebrantur [[31 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5494/Saint-Jules.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Jules et Saint Julien}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/126/mode/2up?q=Iulii|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=126}}&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Viennensis]] († post [[533]]&lt;ref&gt;{{opus|auctor=Leo Cristiani|url=https://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/rhef_0300-9505_1945_num_31_118_2986 |titulus=Liste chronologique des saints de France, des origines à l'avènement des carolingiens (essai critique)|domus editoria=Revue d'histoire de l'Église de France|annus=1945|volumen=31|numerus=118|paginae=5-96, 42}}&lt;/ref&gt;), episcopus [[Archidoecesis Viennensis|Viennensis]], qui [[saeculum 2|saeculo II]] [[concilium Aurelianense]] participavit, celebratum [[22 Aprilis]]&lt;ref&gt;{{opus|auctor=Jacobus Longueval|url=https://books.google.fr/books?id=QyEIS6SsmHsC&amp;vq=aspais&amp;dq=PA392&amp;hl=fr&amp;pg=PA392#v= |titulus=Histoire de l’Église gallicane|volumen=2|annus= 1732|pagina=392}}&lt;/ref&gt;.

* [[Iulianus Constantinopolitanus]] († inter [[726]] et [[730]]), cum suis nono sociis&lt;ref&gt;Qui sunt: Marcianus, Ioannes, Iacobus, Alexis, Démètre, Photios, Petrus et Leontius, monaches, necnon [[Maria Patricia]].&lt;/ref&gt; martyres sub [[Leo III Isaurianus|Leonem III Isaurianum]] per persecutionem [[Iconoclasmus|iconoclastam]], qui celebrantur [[9 Augusti]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/7834/Saints-Julien-et-ses-compagnons.html |domus editoria=nominis.cef.fr|titulus=Saints Julien et ses compagnons }} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?t=143 |domus editoria=forum-orthodoxe.com|titulus=Forum orthodoxe francophone : Saints pour le 9 août du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

*[[Petus Iulianus Eymard|Sanctus Iulianus Eymard]] (1811-1868), sacerdos ab [[Isara (praefectura Franciae)|Isara]], conditor [[Societas Sanctissimi Sacramenti|Societatis Sanctissimi Sacramenti]], canonisatus anno 1963, qui celebratur die [[2 Augusti]].

* [[Iulianus Maunoir]] ([[saeculum 17|saeculum XVII]]), sacerdos britannicus, qui celebratur die [[28 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/521/Saint-Julien-Maunoir.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien Maunoir}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

== Toponyma ==

=== Francia ===
* [[Sanctus Iulianus (Corsica)|Sanctus Iulianus]] (Corsica)
* [[Sanctus Iulianus de Concellis]] (Liger Atlanticus)
* [[Sanctus Iulianus de Voantis]] (Liger Atlanticus)

* [[Fanum Sancti Iuliani (Rhodanus et Alpes)|Fanum Sancti Iuliani]] (Sabaudia Superior)
* [[Fanum Sancti Iuliani-Mons Dionisius]] (Sabaudia)

=== Italia ===
* [[Sanctus Iulianus (Molisium)|Sanctus Iulianus]], commune provinciae Campobassensis;
* [[Fanum Sancti Iuliani (Urbs metropolitana Mediolanensis)|Fanum Sancti Iuliani]], Urbs in [[Urbs metropolitana Mediolanensis|Urbe metropolitana Mediolanensis]];
* [[Fanum Sancti Iuliani Samniticum]], commune [[Provincia Campobassensis|provinciae Campobassensis]]; 
* [[Aquae Pisanae|Fanum Sancti Iuliani ad Aquas]], urbs [[Provincia Pisana|Provinciae Pisanae]];

== Notae et Fontes ==
&lt;references /&gt;

[[:Categoria:Sancti|Iulianus]]

= [[Dioecesis Nanceiensis-Tullensis]] =
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} 
{{res|Dioecesis Nanceiensis-Tullensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Nancy-Toul}})  est [[dioecesis]] [[Ecclesia Latina|Ecclesiae Latinae]] [[Ecclesia Catholica Romana|Catholicae Romanae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Virodunum|Viroduni]] est. Dioecesis, saeculo quarto condita, una est ex dioecesibus Lotharingiae historicis. Anno 1801 suppressa atque deinde anno 1817 restituta a Sancta Sede, 1822 a Rege recognita,&lt;ref name=histoire&gt;{{opus|url=https://catholique-verdun.cef.fr/diocese/presentation-du-diocese/histoire-du-diocese/|titulus=Histoire du diocèse|domus editoria=catholique-verdun.cef.fr}} {{ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt; [[Mosa (praefectura Franciae)|praefecturam Mosae]] complectitur et [[Archidioecesis Bisuntina|archidioecesis metropolitanae Bisuntinae]] suffraganea est.

== Ecclesia cathedralis ==
[[Fasciculus:Exterior of Cathédrale Notre-Dame de Verdun (03).jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] sub titulum [[Assumptio]]nis dicata.]]
[[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae dicata, [[Virodunum|Viroduni]] sita.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* {{Opus|url=https://www.catholique-nancy.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}}
{{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Nancy|Dioecesem Nanceiensem-Tullensem}}
{{Fontes geographici}}
* {{CathHierDiocese|nanc|Dioecesis Nanceiensis-Tullensis}}

&lt;!--{{RC-stipula}}--&gt;
{{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}}
[[:Categoria:Dioecesis Nanceiensis-Tullensis]]

= Ad formulam =
{{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}}
{{Capsa navigationis
| titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e
| formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae
| Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]]
| corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]]
}}
&lt;noinclude&gt;
== Vide etiam ==
* [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]]

&lt;!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]]
[[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]]
[[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--&gt;
&lt;/noinclude&gt;

= [[Index episcoporum Onasbrugensium]] =
Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis]], a [[saeculum 11|saeculo XI]] usque ad annum [[1802]] ut Comites-Episcopi et etiam rectores Principatus Osnabrugensis.

{| class=&quot;wikitable toptextcells&quot;
|-
! style=&quot;width:20%&quot;|Tempus episcopatus
! style=&quot;width:35%&quot;|Nomen
! style=&quot;width:25%&quot;|Adnotationes
! style=&quot;width:20%&quot;|Imago
|-
| a 783 ad [[20 Aprilis]] 804/805
| [[Wiho I]] (sive: Wicho I) ||antea praefectus nuper conditi districtus missionalis Osnabrugensis||
|-
| a 805 ad [[12 Aprilis]] [[829]] || [[Meginhardus]] ||||
|-
| 829–845 || [[Gosvinus]] ||||
|-
| a 847 ad [[11 Aprilis]] [[860]] || [[Gauzbertus]] ||||
|-
| a 860 ad [[1 Februarii]] [[887]] || [[Egbertus]]||||
|-
| a 887 ad [[11 Maii]] [[906]] || [[Egilmarus]] ||||
|-
| 906–918 || Bernardus I ||||
|-
| a 918 ad [[14 Maii]] [[949]] || [[Dodo I]] ||||
|-
| a 949 ad [[7 Novembris]] [[967]] || [[Drogo]] ||||
|-
| a 967 ad [[31 Martii]] [[978]] || [[Ludolphus]] ||||
|-
| a 978 ad [[12 Aprilis]] [[996]] || Dodo II ||978-980: Cuno [[antiepiscopus]]||
|-
| a 996 ad [[27 Novembris]] [[998]] || Gonthierus ||||
|-
| a 998 ad [[17 Februarii]] [[1003]] || Vodilulphus ||||
|-
| a 1003 ad [[18 Iunii]] [[1022]] || [[Dietmarus]] ||||
|-
| a 1023 ad [[10 Decembris]] [[1027]] || Meginherus ||||
|-
| a [[1028]] ad 10 Decembris [[1036]] || Gosmarus ||||
|-
| a 1036 ad [[19 Aprilis]] [[1052]] || Albericus ||||
|-
| a 1052 ad 19 aut [[20 Septembris]] [[1068]] || Benno I ||||
|-
| a 1068 ad [[27 Iulii]] [[1088]] || [[Benno II]] |||| [[Fasciculus:BadIburgBennoII.JPG|center|80px|Benno II epsicopus, scultpura a Hans Gerd Ruwe in [[Bad Iburg]]]]
|-
| 1088–1093 || [[Marquardus]] ||||
|-
| a 1093 ad [[21 Aprilis]] [[1101]] || [[Wiho II]] sive Guido ||||
|-
| a 1101 ad [[13 Iulii]] [[1109]] || [[Iohannes I (Osanbrugensis)|Iohannes I]] ||||
|-
| a 1109 ad [[1 Ianuarii]] [[1119]] || [[Gottschalk von Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Gottschalk von Diepholz.jpg|center|80px|Sepultura Episcopi Onasbrugensis Gottschalk.]]
|-
| 1119–1137 || [[Detmardus]] ||1119–1125: Conradus (antiepiscopus)||
|-
| a 1137 ad [[28 Iunii]] [[1141]] || [[Udo (Osnabrugensis)|Udo]] ||||
|-
| a 1141 ad [[15 Iunii]] [[1173]] || [[Philippus a Katzenelnbogen]] ||1141: Veselus (antiepiscopus) ||
|-
| 1173–1190 || [[Arnoldus (Osnabrugensis)]] ||||
|-
| 1190–1216 || [[Gerardus I ab Oldenburg-Wildeshausen]] ||||
|-
| 1216–1224 || [[Adolphus Osnabrugensis]] ||||
|-
| 1224–1226 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Cum titulo principe-episcopo (1225-1803)||
|-
| 1226–1227 || Otto I ||||
|-
| 1227–1239 || [[Conradus I a Velber]] ||||
|-
| 1239–1250 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Rehabilitatus post supensionem||
|-
| 1251–1258 || [[Bruno ab Isenberg]] ||||
|-
| 1259–1264 || Balduinus (Rusle) ||||
|-
| 1265–1269 || Vidufilius a Waldeck ||||
|-
| 1270–1297 || [[Conradus II a Rietberg]] ||||
|-
| 1297–1308 || [[Ludovicus a Ravensberg (episcopus)|Ludovicus a Ravensberg]] ||||
|-
| 1309–1320 || Engelbertus II a Weyhe ||||
|-
| 1321–1349 || [[Gaudfridus ab Arnsberg]] ||||
|-
| 1350–1366 || [[Iohannes II Hoet]] ||||
|-
| 1366–1376 || [[Melchior a Braunschweig-Grubenhagen]] ||||
|-
| 1376–1402 || [[Theodoricus a Horne]] |||| [[Fasciculus:Dietrich von horne.jpg|center|80px|Episcopus Theodoricus a Horne]]
|-
| 1402–1410 || [[Henricus III a Schauenburg-Holstein]] ||||
|-
| 1410–1424 || [[Otto II a Hoya]] ||||
|-
| 1424–1437 || [[Iohannes III a Diepholz]] ||||
|-
| 1437–1442 || [[Ericus II a Hoya]] ut [[Ericus I Osnabrugensis|Ericus I]] (''administrator'') ||||
|-
| 1442–1450 || [[Henricus II a Moers]] (''administrator'') ||||
|-
| 1450–1454 || [[Albertus a Hoya]] (''administrator'') ||||
|-
| 1454–1455 || [[Rudolphus a Diepholz]] ||||
|-
| 1455–1482 || [[Conradus III a Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Konrad III. von Diepholz.jpg|center|200px|Sculptura sepulcralis Conradi III Episcopi Osnabrugensis.]]
|-
| 1482–1508 || [[Konrad VI. (Rietberg)|Konrad IV. von Rietberg]] ||||
|-
| 1508–1532 || [[Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |||| [[Datei:Braunschweig, Erich von-2.jpg|zentriert|80px|Erich von Braunschweig-Grubenhagen]]
|-
| 1532–1553 || [[Franz von Waldeck]] ||||[[Datei:Franz Graf von Waldeck.jpeg|zentriert|80px]]
|-
| 1553–1574 || [[Johann IV. von Hoya|Johann IV.]], als Johann III. [[Bischof von Münster]] und als Johann II. [[Bistum Paderborn|Administrator von Paderborn]] |||| [[Datei:Johannes von Hoya.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1574–1585 || [[Heinrich von Sachsen-Lauenburg]], auch Heinrich III. von [[Erzbistum Bremen|Bremen]] |||| [[Datei:FBPB 17 Heinrich IV. von Sachsen-Lauenburg (1577–1585).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1585 || [[Wilhelm von Schencking]] ||||
|-
| 1585–1591 || [[Bernhard von Waldeck]] ||||
|-
| 1591–1623 || [[Philipp Sigismund von Braunschweig-Wolfenbüttel]] |||| [[Datei:PhilippSigismundBraunschweig.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1623–1625
| [[Eitel Friedrich von Hohenzollern (1582–1625)|Eitel Friedrich von Hohenzollern]] ||||[[Datei:Eitel Fridrich Grav zu Zollern.tif|zentriert|132x132px]]
|-
 | 1625–1661 || [[Franz Wilhelm von Wartenberg]] |||| [[Datei:Kardinal Franz Wilhelm von Wartenberg.jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''Nach dem Tode von [[Fürstbischof]] Franz Wilhelm galt die „immerwährende Kapitulation“, nach der abwechselnd ein katholischer und ein lutherischer Bischof aus dem [[Herzogtum Braunschweig-Lüneburg|Hause Braunschweig-Lüneburg]] gewählt werden sollte.'''
|-
| 1662–1698 || [[Ernst August (Hannover)|Ernst August I., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:ErnstAugustKurfürst.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1698–1715 || [[Karl Joseph von Lothringen]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:Karel III. Lotrinský.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1716–1728 || [[Ernst August II. von Hannover|Ernst August II., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1674 Ernst August.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1728–1761 || [[Clemens August I. von Bayern]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1700 Clemens-August.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1764–1802 || [[Friedrich August, Herzog von York und Albany|Friedrich, Herzog zu Braunschweig und Lüneburg, Prinz von Großbritannien]] (lutherischer und letzter Fürstbischof) |||| [[Datei:Frederick, Duke of York in Garter Robes.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1803–1827 || [[Karl Klemens von Gruben|Karl von Gruben]] (leitender Weihbischof) |||| [[Datei:Karl Klemens von Gruben (1764-1827).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1830–1855 || [[Carl Anton Lüpke]] (leitender Weihbischof) ||||[[Datei:Carl Anton Lüpke (1775-1855).jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''Mit Hildesheim vereinigt 1855–1857 unter [[Eduard Jakob Wedekin]]'''
|-
| 1857–1866
| [[Paulus Melchers]] (später [[Erzbistum Köln|Erzbischof von Köln]] und [[Kardinal]]) |||| [[Datei:Paul Melchers (1).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1866–1878 || [[Johann Heinrich Beckmann]] |||| [[Datei:Johannes Heinrich Beckmann Detail.jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''[[Sedisvakanz]] 1878–1882'''
|-
| 1882–1898 || [[Bernhard Höting]] |||| [[Datei:Bernhard Höting (1821-1898).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1899–1914 || [[Hubertus Voß]] |||| [[Datei:Hubertus Voß (1841-1914).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1914–1955 || [[Gulielmus Berning]] |||| [[Fasciculus:Hermann Wilhelm Berning.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 27. März 1957 || [[Franziskus Demann]] |||| [[File:Porträt Totenzettel Demann.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1957–1987 || [[Helmut Hermann Wittler]] |||| [[Datei:Wittler.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1987–1995 || [[Ludwig Averkamp]] (später [[Erzbistum Hamburg|Erzbischof von Hamburg]])||||
|-
| 1995–2023 || [[Franciscus Iosephus Bode]] |||| [[Fasciculus:Franz-Josef Bode.jpg|zentriert|80px]]
|-
| seit 2024 || [[Dominicus Meier]] [[Benediktiner|OSB]] || || [[Datei:Abt-Dominicus-Meier.JPG|zentriert|80px]]
|-
|}
{{Archiepiscopi Friburgenses}} !!
[[:Categoria:Indices episcoporum|Osnabrugensis]]
[[:Categoria:Episcopi Osnabrugenses| ]]
[[:Categoria:Dioecesis Osnabrugensis]]
&lt;nowiki&gt;{{Attributio|de|Liste der Bischöfe von Osnabrück|247761516}}&lt;/nowiki&gt;

= [[Raymondus Aron]] =
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{Res|Raymondus Aron}}, {{barbarice|lingua=fr|Raymond Aron}} ([[Lutetia]]e [[14 Martii]] [[1905]] natus; eadem civitate [[17 Octobris]] [[1983]] mortuus) fuit [[philosophus]], [[sociologus]], [[politologus]], [[historicus]] et [[diurnarius]] [[Francia|Francicus]].

== Biographia ==
Initio amicus et condiscipulus [[Ioannes Paulus Sartre|Ioannis Pauli Sartre]] et [[Paulus Nizan|Pauli Nizan]] in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola Normali Superiore]], ardens [[liberalismus|liberalismi]] fautor, contra ambitum intellectualem [[Pacifismus|pacifisticum]] qui dominabatur, factus est. In opere suo celeberrimo, ''L'Opium des intellectuels'', caecitatem et complicitatem intellectualium erga regimina communistarum denuntiavit.

Triginta annos, Aron scriptor editorialis pro diurno ''[[Le Figaro]]'' fuit. Postremis annis apud ''[[L'Express]]'' laboravit. Anno [[1978]], periodicum intellectuale ''[[Commentaire]]'' condidit, ut principia, quae democratiam liberalem sive societatem liberalem regere debent, defenderet et illustraret. Hoc conatum, alia perspectiva et alio titulo continuans, ad periodicum ''[[Contrepoint]]'' contulit, a tribus studentibus [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] mense Maio 1970 conditum.

Triginta annos docuit, praesertim apud Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense et [[École des hautes études en sciences sociales]], et cathedram ''Sociologiae Civilisationis Modernae'' apud [[Collegium Franciae]] anno 1970 obtinuit. Commentator agnitus est de [[Carolus Marxius|Marxio]], [[Carolus Philippus Amadeus de Clausewitz|Clausewitz]], [[Alexander Kojève|Kojève]] et [[Ioannes Paulus Sartre|Sartre]].

Grâce à des compétences et des centres d'intérêt multiples (en [[économie (discipline)|économie]], [[sociologie]], [[philosophie]], [[relations internationales]], [[géopolitique]]), il se distingue et acquiert une grande réputation auprès des intellectuels. Ses convictions [[libéralisme|libérales]] et [[atlantisme|atlantistes]] lui attirent de nombreuses critiques venant des partisans de la gauche et de la droite. Il garde néanmoins tout au long de sa vie un ton modéré&lt;ref&gt;{{opus |auctor=Perrine Simon |titulus=Raymond Aron dans l'histoire du siècle |domus editoria=[[Vingtième Siècle : Revue d'histoire]] |volume=9 |date=1986 |url=https://www.persee.fr/doc/xxs_0294-1759_1986_num_9_1_1460 |pagina=124-126 }} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;.

Il est élu en 1963 à l'[[Académie des sciences morales et politiques]]&lt;ref&gt;{{opus |langue=fr |titulus=M. Raymond Aron est élu l'Académie des sciences morales et politiques |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/11/27/m-raymond-aron-est-elu-membre-de-l-academie-des-sciences-morales-et-politiques_2220400_1819218.html |situs=lemonde.fr |data=27 novembre 1963 }}.&lt;/ref&gt;.

Le 17 octobre 1983, il meurt d'une [[Infarctus du myocarde|crise cardiaque]] à l'âge de 78 ans, alors qu'il quitte le [[palais de justice de Paris]], situé dans le [[4e arrondissement de Paris|{{4e}} arrondissement]], après avoir témoigné en faveur de [[Bertrand de Jouvenel]] lors du procès qui oppose ce dernier à [[Zeev Sternhell]]&lt;ref&gt;{{lien web|périodique=émission de [[Canal Académie]] |url=http://www.canalacademie.com/ida3922-Un-intellectuel-atypique-Bertrand-de-Jouvenel.html|titre=Un intellectuel atypique : Bertrand de Jouvenel|date=}}, fiche de présentation.&lt;/ref&gt;.

Il est inhumé dans le caveau familial du [[cimetière du Montparnasse]] (division 24)&lt;ref&gt;{{lien web|périodique= |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article722|titre=Cimetières de France et d'ailleurs|date=}}&lt;/ref&gt;.

== Opera ==
[[Image:Book signed by Raymond Aron and offered to Maurice Halbwachs.JPG|thumb|right|Envoi de R. Aron à [[Maurice Halbwachs]] sur ''La Sociologie allemande contemporaine'', Paris, Alcan, 1935. &lt;br&gt;Ouvrage conservé à la [[Bibliothèque Saint-Germain-des-Prés|Bibliothèque de sciences humaines et sociales Paris Descartes-CNRS]].]]
Les œuvres complètes de Raymond Aron ont été établies par Perrine Simon et Élisabeth Dutartre aux éditions Julliard avec la Société des amis de Raymond Aron en 1989.
* ''[[La Sociologie allemande contemporaine]]'', Paris, [[Alcan]], 1935
* ''[[Introduction à la philosophie de l'histoire|Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1938
* ''[[Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine|Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine. La philosophie critique de l'histoire]]'', Paris, [[Librairie philosophique Vrin|Vrin]], 1938
* ''[[L'Homme contre les tyrans]]'', New York, La Maison française, 1944
* ''[[De l'armistice à l'insurrection nationale]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945
* ''[[L'Âge des empires et l'Avenir de la France]]'', Paris, [[Défense de la France]], 1945
* ''Chroniques de guerre. « La France Libre », 1940-1945'', [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945&lt;br&gt; Rassemble les trois livres précédents. Nouvelle édition avec introduction de [[Jean-Marie Soutou]] et appareil critique de Christian Bachelier, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1990.
* ''Les Français devant la Constitution'' (en collaboration avec Francis Cleirens), Paris, [[Défense de la France]], 1946
* ''[[Le Grand Schisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1948
* ''[[Les Guerres en chaîne]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1951
* ''[[La Coexistence pacifique|La Coexistence pacifique. Essai d'analyse]]'', Paris, Monde nouveau, 1953&lt;br&gt;Sous le pseudonyme de « François Houtisse », signalé par [[Boris Souvarine]]&lt;ref&gt;{{Lien web|url=http://raymond-aron.ehess.fr/document.php?id=48|titre=Bulletin d’information – Archives Raymond Aron|éditeur=[[École des hautes études en sciences sociales]]|date=juin 1995|site=raymond-aron.ehess.fr|consulté le=3 décembre 2013}}.&lt;/ref&gt;.
* ''[[L'Opium des intellectuels]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1955
* ''[[Polémiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1955
* ''[[La Tragédie algérienne]]'', Paris, [[Plon]], 1957
* ''[[Espoir et peur du siècle|Espoir et peur du siècle. Essais non partisans]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1957
* ''[[L'Algérie et la République]]'', Paris, [[Plon]], 1958
* ''[[La Société industrielle et la guerre suivi d'un Tableau de la diplomatie mondiale en 1958|La Société industrielle et la Guerre]]'' suivi d'un ''[[Tableau de la diplomatie mondiale en 1958]]'', Paris, [[Plon]], 1959
* ''[[Immuable et changeante|Immuable et changeante. De la IVe à la Ve République]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1959
* ''[[Dimensions de la conscience historique]]'', Paris, [[Plon]], 1961
* ''[[Paix et guerre entre les nations]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1962
* ''[[Le Grand Débat (Raymond Aron)|Le Grand Débat. Initiation à la stratégie atomique]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1963
* ''[[Dix-huit leçons sur la société industrielle]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1963
* ''[[La Lutte des classes (Aron)|La Lutte des classes]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1964
* ''[[Essai sur les libertés]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1965
* ''[[Démocratie et Totalitarisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1965
* ''[[Trois essais sur l'âge industriel]]'', Paris, [[Plon]], 1966
* ''[[Les Étapes de la pensée sociologique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1967
* ''[[De Gaulle, Israël et les Juifs]]'', Paris, [[Plon]], 1968
* ''[[La Révolution introuvable|La Révolution introuvable. Réflexions sur les événements de mai]]'', Paris, [[Librairie Arthème Fayard|Fayard]], 1968
* ''[[Les Désillusions du progrès]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1969
* ''[[D'une sainte famille à l'autre|D'une sainte famille à l'autre. Essai sur le marxisme imaginaire]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1969
* ''[[De la condition historique du sociologue]]'', Paris, Gallimard, 1971
* ''[[Études politiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1972
* ''[[République impériale|République impériale. Les États-Unis dans le monde (1945–1972)]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1973
* ''[[Histoire et dialectique de la violence]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1973&lt;br&gt;Ce livre, qui est un commentaire de la ''Critique de la raison dialectique'' de [[Jean-Paul Sartre|Sartre]], fait l'objet d'une analyse par son ancien éditeur [[Pierre Verstraeten]], professeur à l'ULB : ''L'Anti-Aron'', [[Éditions de la Différence]], 2008).
* ''[[Penser la guerre, Clausewitz]]'', 2 vol., Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1976
* ''[[Plaidoyer pour l'Europe décadente]]'', Paris, [[Robert Laffont]], 1977
* ''[[Le Spectateur engagé]]'', entretiens avec [[Jean-Louis Missika]] et [[Dominique Wolton]], Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1981, 342 pages avec présentation finale de Jean-Louis Missika et Dominique Wolton. Bibliographie des principaux ouvrages, articles et pamphlets de Raymond Aron, p. 333-339. 
* ''[[Mémoires. 50 ans de réflexion politique]]'', Paris, [[Éditions Julliard]], 1983, 1082{{nb p.}}

===À titre posthume===
* ''[[Les Dernières Années du siècle]]'', Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1984
* ''Études sociologiques'', Paris, [[Presses universitaires de France|PUF]], 1988&lt;ref&gt;{{Article |langue=fr |auteur=Hervé Coutau-Bégarie |titre=Raymond Aron. Etudes sociologiques |périodique=Politique étrangère |volume=53 |numéro=4 |date=1988 |lire en ligne=https://www.persee.fr/doc/polit_0032-342x_1988_num_53_4_3826_t1_1016_0000_1 |pages=1016 }}&lt;/ref&gt;
* ''Une histoire du {{s-|XX}}, anthologie'', Paris, Plon, 1996
* {{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Raymond Aron|auteur2=[[Louis Séchan]]|titre=''Introduction à la philosophie de l'histoire''|lieu=Paris|éditeur=[[Éditions de Fallois]]|année=1997|pages totales=254|isbn=2-253-90536-4}}
* ''[[Le Marxisme de Marx]]'', Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2002 {{ISBN|2-87706-423-9}} ; rééd. poche, 1082{{nb p.}}, Paris, 2004 {{ISBN|2-253-10800-6}}
* ''[[De Giscard à Mitterrand : 1977-1983]]'', éditoriaux parus dans ''[[L'Express]]'', préface de Jean-Claude Casanova, Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2005, 895{{nb p.}} {{ISBN|2-87706-570-7}}
* ''Essais sur la condition juive contemporaine'', Paris, Tallandier, 2007.
* ''Liberté et égalité (cours au Collège de France)'', Paris, Éditions de l'École des hautes études en sciences sociales, 2013
* {{Ouvrage|langue=fr|titre=Aron et De Gaulle|prénom1=Jean-Claude|nom1=Casanova|lien auteur1=Jean-Claude Casanova|prénom2=Jean-Claude|nom2=Casanova|lieu=Paris|éditeur=Calmann Lévy|lien éditeur=Calmann-Levy|année=2022|pages totales=399|isbn=978-2-702-18360-1|isbn10=2-702-18360-3|oclc=1350349818|id=JC C 2022}}.
* ''Critique de la pensée sociologique : Cours au Collège de France (1970-1971 et 1971-1972)'', 2023, Éditions Odile Jacob, {{ISBN|978-2738157652}},
* ''Leçons sur l'histoire : Cours au Collège de France (1972-1973 et 1973-1974)'', 2023, Éditions De Fallois. 
* ''L'Europe selon Aron'', recueil de textes de Raymond Aron, textes choisis et préfaces par Joël Mouric, Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 400 p., 2024 {{ISBN|978-2702189603}}
* ''Aron, critique de Sartre : Textes rassemblés et commentés par [[Perrine Simon-Nahum]]'', Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 350 p., 2025 {{ISBN|978-2702191644}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Raymond Aron|Raymondum Aron}}
{{Fontes biographici}}

&lt;!--{{Lifetime|1905|1983|Aron, Raymondus}}--&gt;

[[:Categoria:Agnostici]]
[[:Categoria:Politologi]]
[[:Categoria:Sectatores Franciae liberae]]
[[:Categoria:Diurnarii Franciae]]
[[:Categoria:Professores apud Collegium Franciae]]
[[:Categoria:Scriptores Franciae]]
[[:Categoria:Socii Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum]]
[[:Categoria:Socii Academiae Artium et Scientiarum Americanae]]
[[:Categoria:Professores Scholae Studiorum ad Scientias Sociales Superiorum (Lutetia)]]
[[:Categoria:Professores Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]]
[[:Categoria:Philosophi]]
[[:Categoria:Alumni Lycei Condorcet]]
[[:Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]]
[[:Categoria:Sociologi]]

= [[Wendelinus (Sanctus)]] =
Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est.

cf fr.wikipedia 

Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est.

== Fontes ==
Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491.

cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org

&lt;!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--&gt;
[[:Categoria:Sanctus catholicus]]</text>
      <sha1>ex1vqsyvibqvftum706a7u0brt70hjz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990974</id>
      <parentid>3990972</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T10:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dioecesis Nanceiensis-Tullensis */</comment>
      <origin>3990974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36175" sha1="lnbgwe658rozreu0buad0kaijpy56ny" xml:space="preserve">= Utilia =
== Ad civitates ==
&lt;nowiki&gt;{{Capsa urbis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Fontes geographici}}&lt;/nowiki&gt;

== Ad homines ==
&lt;nowiki&gt;{{Capsa hominis Vicidatorum}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;* {{CathHierBishop|}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Archiepiscopi Friburgenses}}&lt;/nowiki&gt;

&lt;nowiki&gt;{{Fontes biographici}}&lt;/nowiki&gt;

= [[Sanctus Iulianus]] =
&lt;nowiki&gt;{{discretiva}}&lt;/nowiki&gt;

'''Sanctus Iulianus''' ad complures sanctos refertur, nomine '''Iulianus'''. Inde multi loci nomini horum sanctorum vocantur.

== Sancti ==
* [[Iulianus Hospitator]], martyr cum [[Sancta Basilissa]] in [[Aegyptus|Aegypto]], qui celebratur [[6 Ianuarii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/86/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=86}}&lt;/ref&gt; seu [[12 Februarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5680/Saint-Julien-l-Hospitalier.html|titulus=Saint Julien l'Hospitalier|domus editoria=Nominis}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Soranus]], martyr [[Sora (Italia)|Sorae]] in tempore [[Antoninus Pius|Antonini Pii]], qui celebratur [[27 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/118/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=118}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/5416/Saint-Julien-de-Sora.html |domus editoria=Nominis|titulus=Saint Julien de Sora}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* ''Iulianus'' († [[250]]), et Eunus servus eius, martyres in [[Aegyptus|Aegypto]], qui celebrantur localiter [[27 Februarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/713/Saints-Julien-et-Eunus.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Julien et Eunus}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* Iulianus Carthaginensis († [[259]]), cum Lucio, Montano, Victorico, Flaviano, Victori, Primole, Reno et Donatiano, martyres [[Carthago|Carthaginis]] in tempore [[Valerianus]], qui celebrantur [[23 Maii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/1208/Saints-Lucius--Montanus.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Lucius, Montanus et leurs compagnons}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; in Occidente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/298/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=299}}&lt;/ref&gt; et [[24 Februarii]]&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=467&amp;p=2172&amp;hilit=+LUCIEN+MONTAN#p2172|domus editoria= Forum orthodoxe.com|titulus=saints pour le 24 février du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; in Oriente.

* [[Iulianus Terracinae]] († [[268]] seu [[269]]), sacerdos, et [[Cesarius Terracinae|Cesarius]], diaconus, martyres [[Terracina]]e in [[Campania]] in tempore [[Claudius Gothicus|Claudii Gothici]], qui celebrantur [[7 Octobris]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/8465/Saints-Julien-et-Cesaire.html |domus editoria=Nominis|titulus=Saints Julien et Césaire}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Emesensis]] († {{circa}} [[284]]), medicator natus [[Emesa]]e in [[Syria]], martyr, qui celebratur die [[6 Februarii]].

* [[Iulianus Brivatensis]] ([[saeculum 3|saeculum III]]), martyr in [[Arvernia]], qui celebratur [[28 Augusti]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/1753/Saint-Julien-de-Brioude.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien de Brioude}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Cenomanensis]] ([[saeculum 4|saeculo IV]]), episcopus [[Dioecesis Cenomanensis|Cenomanensis]], qui celebratur [[27 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/118/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=119}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/516/Saint-Julien-du-Mans.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien du Mans}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Galatas]] († [[303]] seu [[305]] seu etiam [[320]] ?), forte sacerdos, cum quadraginta sociis, martyres in [[Galatia]] in tempore [[Diocletianus|Diocletiano]] seu [[Licinius|Licinii]] ; qui celebrantur [[13 Septembris]] in Occidente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/10401/Saint-Julien-de-Galatie.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien de Galatie}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt; et [[12 Septembris]] in Oriente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=921&amp;p=4521&amp;hilit=JULIEN+DE+GALATIE#p4521 |domus editoria=Forum orthodoxe.com|titulus=saints pour le 12 septembre du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;.

* [[Iulianus Tarsensis]] († inter [[305]] et [[311]]) seu ''Iulianus Antiochensis'', martyr sub persecutionem [[Galerius|Galerii]], qui celebratur [[21 Iunii]] in Oriente et [[16 Martii]] in [[Ecclesia Latina]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/192/mode/2up?q=Iuliani|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=192}}&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Sabas]] († [[377]]), eremita in [[Osrohena]] [[Mesopotamia (provincia Romana)|Mesopotamiae]], qui celebratur [[18 Octobris]] in Oriente&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?f=5&amp;t=975&amp;p=4923&amp;hilit=JULIEN+SABAS#p4923 |titulus=saints pour le 18 octobre du calendrier ecclésiastique (Julien Sabas)|domus editoria=Forum orthodoxe.com}}.&lt;/ref&gt; et [[17 Ianuarii]] in Occidente.&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5222/Saint-Julien-Sabas.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien Sabas}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

* Iulianus († [[391]]), diaconus in [[Horta (Pedemontium)|Horta]], frater [[Iulius ab Horta|Iulii sacerdotis]], qui celebrantur [[31 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/5494/Saint-Jules.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saints Jules et Saint Julien}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/126/mode/2up?q=Iulii|titulus=Martyrologium Romanum |annus=2004|domus editoria=Typis Vaticanis|pagina=126}}&lt;/ref&gt;

* [[Iulianus Viennensis]] († post [[533]]&lt;ref&gt;{{opus|auctor=Leo Cristiani|url=https://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/rhef_0300-9505_1945_num_31_118_2986 |titulus=Liste chronologique des saints de France, des origines à l'avènement des carolingiens (essai critique)|domus editoria=Revue d'histoire de l'Église de France|annus=1945|volumen=31|numerus=118|paginae=5-96, 42}}&lt;/ref&gt;), episcopus [[Archidoecesis Viennensis|Viennensis]], qui [[saeculum 2|saeculo II]] [[concilium Aurelianense]] participavit, celebratum [[22 Aprilis]]&lt;ref&gt;{{opus|auctor=Jacobus Longueval|url=https://books.google.fr/books?id=QyEIS6SsmHsC&amp;vq=aspais&amp;dq=PA392&amp;hl=fr&amp;pg=PA392#v= |titulus=Histoire de l’Église gallicane|volumen=2|annus= 1732|pagina=392}}&lt;/ref&gt;.

* [[Iulianus Constantinopolitanus]] († inter [[726]] et [[730]]), cum suis nono sociis&lt;ref&gt;Qui sunt: Marcianus, Ioannes, Iacobus, Alexis, Démètre, Photios, Petrus et Leontius, monaches, necnon [[Maria Patricia]].&lt;/ref&gt; martyres sub [[Leo III Isaurianus|Leonem III Isaurianum]] per persecutionem [[Iconoclasmus|iconoclastam]], qui celebrantur [[9 Augusti]].&lt;ref&gt;{{opus|url=https://nominis.cef.fr/contenus/saint/7834/Saints-Julien-et-ses-compagnons.html |domus editoria=nominis.cef.fr|titulus=Saints Julien et ses compagnons }} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{opus|url=https://www.forum-orthodoxe.com/~forum/viewtopic.php?t=143 |domus editoria=forum-orthodoxe.com|titulus=Forum orthodoxe francophone : Saints pour le 9 août du calendrier ecclésiastique}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

*[[Petus Iulianus Eymard|Sanctus Iulianus Eymard]] (1811-1868), sacerdos ab [[Isara (praefectura Franciae)|Isara]], conditor [[Societas Sanctissimi Sacramenti|Societatis Sanctissimi Sacramenti]], canonisatus anno 1963, qui celebratur die [[2 Augusti]].

* [[Iulianus Maunoir]] ([[saeculum 17|saeculum XVII]]), sacerdos britannicus, qui celebratur die [[28 Ianuarii]].&lt;ref&gt;{{opus|url=http://nominis.cef.fr/contenus/saint/521/Saint-Julien-Maunoir.html |domus editoria=Nominis|titulus= Saint Julien Maunoir}} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;

== Toponyma ==

=== Francia ===
* [[Sanctus Iulianus (Corsica)|Sanctus Iulianus]] (Corsica)
* [[Sanctus Iulianus de Concellis]] (Liger Atlanticus)
* [[Sanctus Iulianus de Voantis]] (Liger Atlanticus)

* [[Fanum Sancti Iuliani (Rhodanus et Alpes)|Fanum Sancti Iuliani]] (Sabaudia Superior)
* [[Fanum Sancti Iuliani-Mons Dionisius]] (Sabaudia)

=== Italia ===
* [[Sanctus Iulianus (Molisium)|Sanctus Iulianus]], commune provinciae Campobassensis;
* [[Fanum Sancti Iuliani (Urbs metropolitana Mediolanensis)|Fanum Sancti Iuliani]], Urbs in [[Urbs metropolitana Mediolanensis|Urbe metropolitana Mediolanensis]];
* [[Fanum Sancti Iuliani Samniticum]], commune [[Provincia Campobassensis|provinciae Campobassensis]]; 
* [[Aquae Pisanae|Fanum Sancti Iuliani ad Aquas]], urbs [[Provincia Pisana|Provinciae Pisanae]];

== Notae et Fontes ==
&lt;references /&gt;

[[:Categoria:Sancti|Iulianus]]

= [[Dioecesis Nanceiensis-Tullensis]] =
{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} 
{{res|Dioecesis Nanceiensis-Tullensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Nancy-Toul}})  est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Nanceium|Nanceii]] est. Dioecesis, [[saeculum 18|saeculo decimo octavo]] condita&lt;ref name=histoire&gt;{{opus|url=https://www.catholique-nancy.fr/accueil/je-decouvre/presentation-du-diocese/|titulus=Histoire du diocèse|domus editoria=catholique-nancy.fr}} {{ling|Francogallice}}&lt;/ref&gt; cum territorio [[Morta et Mosella| praefecturae Mortae et Mosellae]] congruit. E Breve Apostolico die [[20 Februarii]] [[1824]] dato, episcopi Nanceienses titulum &quot;Episcoporum Nanceiensium et Tullensium&quot; gerunt. Diocesis Nanceiensis-Tullensis, olim suffraganea [[Dioecesis Trevirensis]], nunc [[Archidioecesis Bisuntina|archidioecesis metropolitanae Bisuntinae]] est. 

== Ecclesia cathedralis ==
[[Fasciculus:Exterior of Cathédrale Notre-Dame de Verdun (03).jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] sub titulum [[Assumptio]]nis dicata.]]
[[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae dicata, [[Virodunum|Viroduni]] sita.

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
* {{Opus|url=https://www.catholique-nancy.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}}
{{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Nancy|Dioecesem Nanceiensem-Tullensem}}
{{Fontes geographici}}
* {{CathHierDiocese|nanc|Dioecesis Nanceiensis-Tullensis}}

&lt;!--{{RC-stipula}}--&gt;
{{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}}
[[:Categoria:Dioecesis Nanceiensis-Tullensis]]

= Ad formulam =
{{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}}
{{Capsa navigationis
| titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e
| formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae
| Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]]
| corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]]
}}
&lt;noinclude&gt;
== Vide etiam ==
* [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]]

&lt;!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]]
[[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]]
[[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--&gt;
&lt;/noinclude&gt;

= [[Index episcoporum Onasbrugensium]] =
Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis]], a [[saeculum 11|saeculo XI]] usque ad annum [[1802]] ut Comites-Episcopi et etiam rectores Principatus Osnabrugensis.

{| class=&quot;wikitable toptextcells&quot;
|-
! style=&quot;width:20%&quot;|Tempus episcopatus
! style=&quot;width:35%&quot;|Nomen
! style=&quot;width:25%&quot;|Adnotationes
! style=&quot;width:20%&quot;|Imago
|-
| a 783 ad [[20 Aprilis]] 804/805
| [[Wiho I]] (sive: Wicho I) ||antea praefectus nuper conditi districtus missionalis Osnabrugensis||
|-
| a 805 ad [[12 Aprilis]] [[829]] || [[Meginhardus]] ||||
|-
| 829–845 || [[Gosvinus]] ||||
|-
| a 847 ad [[11 Aprilis]] [[860]] || [[Gauzbertus]] ||||
|-
| a 860 ad [[1 Februarii]] [[887]] || [[Egbertus]]||||
|-
| a 887 ad [[11 Maii]] [[906]] || [[Egilmarus]] ||||
|-
| 906–918 || Bernardus I ||||
|-
| a 918 ad [[14 Maii]] [[949]] || [[Dodo I]] ||||
|-
| a 949 ad [[7 Novembris]] [[967]] || [[Drogo]] ||||
|-
| a 967 ad [[31 Martii]] [[978]] || [[Ludolphus]] ||||
|-
| a 978 ad [[12 Aprilis]] [[996]] || Dodo II ||978-980: Cuno [[antiepiscopus]]||
|-
| a 996 ad [[27 Novembris]] [[998]] || Gonthierus ||||
|-
| a 998 ad [[17 Februarii]] [[1003]] || Vodilulphus ||||
|-
| a 1003 ad [[18 Iunii]] [[1022]] || [[Dietmarus]] ||||
|-
| a 1023 ad [[10 Decembris]] [[1027]] || Meginherus ||||
|-
| a [[1028]] ad 10 Decembris [[1036]] || Gosmarus ||||
|-
| a 1036 ad [[19 Aprilis]] [[1052]] || Albericus ||||
|-
| a 1052 ad 19 aut [[20 Septembris]] [[1068]] || Benno I ||||
|-
| a 1068 ad [[27 Iulii]] [[1088]] || [[Benno II]] |||| [[Fasciculus:BadIburgBennoII.JPG|center|80px|Benno II epsicopus, scultpura a Hans Gerd Ruwe in [[Bad Iburg]]]]
|-
| 1088–1093 || [[Marquardus]] ||||
|-
| a 1093 ad [[21 Aprilis]] [[1101]] || [[Wiho II]] sive Guido ||||
|-
| a 1101 ad [[13 Iulii]] [[1109]] || [[Iohannes I (Osanbrugensis)|Iohannes I]] ||||
|-
| a 1109 ad [[1 Ianuarii]] [[1119]] || [[Gottschalk von Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Gottschalk von Diepholz.jpg|center|80px|Sepultura Episcopi Onasbrugensis Gottschalk.]]
|-
| 1119–1137 || [[Detmardus]] ||1119–1125: Conradus (antiepiscopus)||
|-
| a 1137 ad [[28 Iunii]] [[1141]] || [[Udo (Osnabrugensis)|Udo]] ||||
|-
| a 1141 ad [[15 Iunii]] [[1173]] || [[Philippus a Katzenelnbogen]] ||1141: Veselus (antiepiscopus) ||
|-
| 1173–1190 || [[Arnoldus (Osnabrugensis)]] ||||
|-
| 1190–1216 || [[Gerardus I ab Oldenburg-Wildeshausen]] ||||
|-
| 1216–1224 || [[Adolphus Osnabrugensis]] ||||
|-
| 1224–1226 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Cum titulo principe-episcopo (1225-1803)||
|-
| 1226–1227 || Otto I ||||
|-
| 1227–1239 || [[Conradus I a Velber]] ||||
|-
| 1239–1250 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Rehabilitatus post supensionem||
|-
| 1251–1258 || [[Bruno ab Isenberg]] ||||
|-
| 1259–1264 || Balduinus (Rusle) ||||
|-
| 1265–1269 || Vidufilius a Waldeck ||||
|-
| 1270–1297 || [[Conradus II a Rietberg]] ||||
|-
| 1297–1308 || [[Ludovicus a Ravensberg (episcopus)|Ludovicus a Ravensberg]] ||||
|-
| 1309–1320 || Engelbertus II a Weyhe ||||
|-
| 1321–1349 || [[Gaudfridus ab Arnsberg]] ||||
|-
| 1350–1366 || [[Iohannes II Hoet]] ||||
|-
| 1366–1376 || [[Melchior a Braunschweig-Grubenhagen]] ||||
|-
| 1376–1402 || [[Theodoricus a Horne]] |||| [[Fasciculus:Dietrich von horne.jpg|center|80px|Episcopus Theodoricus a Horne]]
|-
| 1402–1410 || [[Henricus III a Schauenburg-Holstein]] ||||
|-
| 1410–1424 || [[Otto II a Hoya]] ||||
|-
| 1424–1437 || [[Iohannes III a Diepholz]] ||||
|-
| 1437–1442 || [[Ericus II a Hoya]] ut [[Ericus I Osnabrugensis|Ericus I]] (''administrator'') ||||
|-
| 1442–1450 || [[Henricus II a Moers]] (''administrator'') ||||
|-
| 1450–1454 || [[Albertus a Hoya]] (''administrator'') ||||
|-
| 1454–1455 || [[Rudolphus a Diepholz]] ||||
|-
| 1455–1482 || [[Conradus III a Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Konrad III. von Diepholz.jpg|center|200px|Sculptura sepulcralis Conradi III Episcopi Osnabrugensis.]]
|-
| 1482–1508 || [[Konrad VI. (Rietberg)|Konrad IV. von Rietberg]] ||||
|-
| 1508–1532 || [[Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |||| [[Datei:Braunschweig, Erich von-2.jpg|zentriert|80px|Erich von Braunschweig-Grubenhagen]]
|-
| 1532–1553 || [[Franz von Waldeck]] ||||[[Datei:Franz Graf von Waldeck.jpeg|zentriert|80px]]
|-
| 1553–1574 || [[Johann IV. von Hoya|Johann IV.]], als Johann III. [[Bischof von Münster]] und als Johann II. [[Bistum Paderborn|Administrator von Paderborn]] |||| [[Datei:Johannes von Hoya.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1574–1585 || [[Heinrich von Sachsen-Lauenburg]], auch Heinrich III. von [[Erzbistum Bremen|Bremen]] |||| [[Datei:FBPB 17 Heinrich IV. von Sachsen-Lauenburg (1577–1585).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1585 || [[Wilhelm von Schencking]] ||||
|-
| 1585–1591 || [[Bernhard von Waldeck]] ||||
|-
| 1591–1623 || [[Philipp Sigismund von Braunschweig-Wolfenbüttel]] |||| [[Datei:PhilippSigismundBraunschweig.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1623–1625
| [[Eitel Friedrich von Hohenzollern (1582–1625)|Eitel Friedrich von Hohenzollern]] ||||[[Datei:Eitel Fridrich Grav zu Zollern.tif|zentriert|132x132px]]
|-
 | 1625–1661 || [[Franz Wilhelm von Wartenberg]] |||| [[Datei:Kardinal Franz Wilhelm von Wartenberg.jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''Nach dem Tode von [[Fürstbischof]] Franz Wilhelm galt die „immerwährende Kapitulation“, nach der abwechselnd ein katholischer und ein lutherischer Bischof aus dem [[Herzogtum Braunschweig-Lüneburg|Hause Braunschweig-Lüneburg]] gewählt werden sollte.'''
|-
| 1662–1698 || [[Ernst August (Hannover)|Ernst August I., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:ErnstAugustKurfürst.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1698–1715 || [[Karl Joseph von Lothringen]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:Karel III. Lotrinský.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1716–1728 || [[Ernst August II. von Hannover|Ernst August II., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1674 Ernst August.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1728–1761 || [[Clemens August I. von Bayern]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1700 Clemens-August.JPG|zentriert|80px]]
|-
| 1764–1802 || [[Friedrich August, Herzog von York und Albany|Friedrich, Herzog zu Braunschweig und Lüneburg, Prinz von Großbritannien]] (lutherischer und letzter Fürstbischof) |||| [[Datei:Frederick, Duke of York in Garter Robes.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1803–1827 || [[Karl Klemens von Gruben|Karl von Gruben]] (leitender Weihbischof) |||| [[Datei:Karl Klemens von Gruben (1764-1827).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1830–1855 || [[Carl Anton Lüpke]] (leitender Weihbischof) ||||[[Datei:Carl Anton Lüpke (1775-1855).jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''Mit Hildesheim vereinigt 1855–1857 unter [[Eduard Jakob Wedekin]]'''
|-
| 1857–1866
| [[Paulus Melchers]] (später [[Erzbistum Köln|Erzbischof von Köln]] und [[Kardinal]]) |||| [[Datei:Paul Melchers (1).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1866–1878 || [[Johann Heinrich Beckmann]] |||| [[Datei:Johannes Heinrich Beckmann Detail.jpg|zentriert|80px]]
|-
| colspan=&quot;4&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;|'''[[Sedisvakanz]] 1878–1882'''
|-
| 1882–1898 || [[Bernhard Höting]] |||| [[Datei:Bernhard Höting (1821-1898).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1899–1914 || [[Hubertus Voß]] |||| [[Datei:Hubertus Voß (1841-1914).jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1914–1955 || [[Gulielmus Berning]] |||| [[Fasciculus:Hermann Wilhelm Berning.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 27. März 1957 || [[Franziskus Demann]] |||| [[File:Porträt Totenzettel Demann.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1957–1987 || [[Helmut Hermann Wittler]] |||| [[Datei:Wittler.jpg|zentriert|80px]]
|-
| 1987–1995 || [[Ludwig Averkamp]] (später [[Erzbistum Hamburg|Erzbischof von Hamburg]])||||
|-
| 1995–2023 || [[Franciscus Iosephus Bode]] |||| [[Fasciculus:Franz-Josef Bode.jpg|zentriert|80px]]
|-
| seit 2024 || [[Dominicus Meier]] [[Benediktiner|OSB]] || || [[Datei:Abt-Dominicus-Meier.JPG|zentriert|80px]]
|-
|}
{{Archiepiscopi Friburgenses}} !!
[[:Categoria:Indices episcoporum|Osnabrugensis]]
[[:Categoria:Episcopi Osnabrugenses| ]]
[[:Categoria:Dioecesis Osnabrugensis]]
&lt;nowiki&gt;{{Attributio|de|Liste der Bischöfe von Osnabrück|247761516}}&lt;/nowiki&gt;

= [[Raymondus Aron]] =
{{Capsa hominis Vicidatorum}}
{{Res|Raymondus Aron}}, {{barbarice|lingua=fr|Raymond Aron}} ([[Lutetia]]e [[14 Martii]] [[1905]] natus; eadem civitate [[17 Octobris]] [[1983]] mortuus) fuit [[philosophus]], [[sociologus]], [[politologus]], [[historicus]] et [[diurnarius]] [[Francia|Francicus]].

== Biographia ==
Initio amicus et condiscipulus [[Ioannes Paulus Sartre|Ioannis Pauli Sartre]] et [[Paulus Nizan|Pauli Nizan]] in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola Normali Superiore]], ardens [[liberalismus|liberalismi]] fautor, contra ambitum intellectualem [[Pacifismus|pacifisticum]] qui dominabatur, factus est. In opere suo celeberrimo, ''L'Opium des intellectuels'', caecitatem et complicitatem intellectualium erga regimina communistarum denuntiavit.

Triginta annos, Aron scriptor editorialis pro diurno ''[[Le Figaro]]'' fuit. Postremis annis apud ''[[L'Express]]'' laboravit. Anno [[1978]], periodicum intellectuale ''[[Commentaire]]'' condidit, ut principia, quae democratiam liberalem sive societatem liberalem regere debent, defenderet et illustraret. Hoc conatum, alia perspectiva et alio titulo continuans, ad periodicum ''[[Contrepoint]]'' contulit, a tribus studentibus [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] mense Maio 1970 conditum.

Triginta annos docuit, praesertim apud Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense et [[École des hautes études en sciences sociales]], et cathedram ''Sociologiae Civilisationis Modernae'' apud [[Collegium Franciae]] anno 1970 obtinuit. Commentator agnitus est de [[Carolus Marxius|Marxio]], [[Carolus Philippus Amadeus de Clausewitz|Clausewitz]], [[Alexander Kojève|Kojève]] et [[Ioannes Paulus Sartre|Sartre]].

Grâce à des compétences et des centres d'intérêt multiples (en [[économie (discipline)|économie]], [[sociologie]], [[philosophie]], [[relations internationales]], [[géopolitique]]), il se distingue et acquiert une grande réputation auprès des intellectuels. Ses convictions [[libéralisme|libérales]] et [[atlantisme|atlantistes]] lui attirent de nombreuses critiques venant des partisans de la gauche et de la droite. Il garde néanmoins tout au long de sa vie un ton modéré&lt;ref&gt;{{opus |auctor=Perrine Simon |titulus=Raymond Aron dans l'histoire du siècle |domus editoria=[[Vingtième Siècle : Revue d'histoire]] |volume=9 |date=1986 |url=https://www.persee.fr/doc/xxs_0294-1759_1986_num_9_1_1460 |pagina=124-126 }} {{ling|Francogallice}}.&lt;/ref&gt;.

Il est élu en 1963 à l'[[Académie des sciences morales et politiques]]&lt;ref&gt;{{opus |langue=fr |titulus=M. Raymond Aron est élu l'Académie des sciences morales et politiques |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/11/27/m-raymond-aron-est-elu-membre-de-l-academie-des-sciences-morales-et-politiques_2220400_1819218.html |situs=lemonde.fr |data=27 novembre 1963 }}.&lt;/ref&gt;.

Le 17 octobre 1983, il meurt d'une [[Infarctus du myocarde|crise cardiaque]] à l'âge de 78 ans, alors qu'il quitte le [[palais de justice de Paris]], situé dans le [[4e arrondissement de Paris|{{4e}} arrondissement]], après avoir témoigné en faveur de [[Bertrand de Jouvenel]] lors du procès qui oppose ce dernier à [[Zeev Sternhell]]&lt;ref&gt;{{lien web|périodique=émission de [[Canal Académie]] |url=http://www.canalacademie.com/ida3922-Un-intellectuel-atypique-Bertrand-de-Jouvenel.html|titre=Un intellectuel atypique : Bertrand de Jouvenel|date=}}, fiche de présentation.&lt;/ref&gt;.

Il est inhumé dans le caveau familial du [[cimetière du Montparnasse]] (division 24)&lt;ref&gt;{{lien web|périodique= |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article722|titre=Cimetières de France et d'ailleurs|date=}}&lt;/ref&gt;.

== Opera ==
[[Image:Book signed by Raymond Aron and offered to Maurice Halbwachs.JPG|thumb|right|Envoi de R. Aron à [[Maurice Halbwachs]] sur ''La Sociologie allemande contemporaine'', Paris, Alcan, 1935. &lt;br&gt;Ouvrage conservé à la [[Bibliothèque Saint-Germain-des-Prés|Bibliothèque de sciences humaines et sociales Paris Descartes-CNRS]].]]
Les œuvres complètes de Raymond Aron ont été établies par Perrine Simon et Élisabeth Dutartre aux éditions Julliard avec la Société des amis de Raymond Aron en 1989.
* ''[[La Sociologie allemande contemporaine]]'', Paris, [[Alcan]], 1935
* ''[[Introduction à la philosophie de l'histoire|Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1938
* ''[[Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine|Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine. La philosophie critique de l'histoire]]'', Paris, [[Librairie philosophique Vrin|Vrin]], 1938
* ''[[L'Homme contre les tyrans]]'', New York, La Maison française, 1944
* ''[[De l'armistice à l'insurrection nationale]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945
* ''[[L'Âge des empires et l'Avenir de la France]]'', Paris, [[Défense de la France]], 1945
* ''Chroniques de guerre. « La France Libre », 1940-1945'', [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945&lt;br&gt; Rassemble les trois livres précédents. Nouvelle édition avec introduction de [[Jean-Marie Soutou]] et appareil critique de Christian Bachelier, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1990.
* ''Les Français devant la Constitution'' (en collaboration avec Francis Cleirens), Paris, [[Défense de la France]], 1946
* ''[[Le Grand Schisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1948
* ''[[Les Guerres en chaîne]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1951
* ''[[La Coexistence pacifique|La Coexistence pacifique. Essai d'analyse]]'', Paris, Monde nouveau, 1953&lt;br&gt;Sous le pseudonyme de « François Houtisse », signalé par [[Boris Souvarine]]&lt;ref&gt;{{Lien web|url=http://raymond-aron.ehess.fr/document.php?id=48|titre=Bulletin d’information – Archives Raymond Aron|éditeur=[[École des hautes études en sciences sociales]]|date=juin 1995|site=raymond-aron.ehess.fr|consulté le=3 décembre 2013}}.&lt;/ref&gt;.
* ''[[L'Opium des intellectuels]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1955
* ''[[Polémiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1955
* ''[[La Tragédie algérienne]]'', Paris, [[Plon]], 1957
* ''[[Espoir et peur du siècle|Espoir et peur du siècle. Essais non partisans]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1957
* ''[[L'Algérie et la République]]'', Paris, [[Plon]], 1958
* ''[[La Société industrielle et la guerre suivi d'un Tableau de la diplomatie mondiale en 1958|La Société industrielle et la Guerre]]'' suivi d'un ''[[Tableau de la diplomatie mondiale en 1958]]'', Paris, [[Plon]], 1959
* ''[[Immuable et changeante|Immuable et changeante. De la IVe à la Ve République]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1959
* ''[[Dimensions de la conscience historique]]'', Paris, [[Plon]], 1961
* ''[[Paix et guerre entre les nations]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1962
* ''[[Le Grand Débat (Raymond Aron)|Le Grand Débat. Initiation à la stratégie atomique]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1963
* ''[[Dix-huit leçons sur la société industrielle]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1963
* ''[[La Lutte des classes (Aron)|La Lutte des classes]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1964
* ''[[Essai sur les libertés]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1965
* ''[[Démocratie et Totalitarisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1965
* ''[[Trois essais sur l'âge industriel]]'', Paris, [[Plon]], 1966
* ''[[Les Étapes de la pensée sociologique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1967
* ''[[De Gaulle, Israël et les Juifs]]'', Paris, [[Plon]], 1968
* ''[[La Révolution introuvable|La Révolution introuvable. Réflexions sur les événements de mai]]'', Paris, [[Librairie Arthème Fayard|Fayard]], 1968
* ''[[Les Désillusions du progrès]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1969
* ''[[D'une sainte famille à l'autre|D'une sainte famille à l'autre. Essai sur le marxisme imaginaire]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1969
* ''[[De la condition historique du sociologue]]'', Paris, Gallimard, 1971
* ''[[Études politiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1972
* ''[[République impériale|République impériale. Les États-Unis dans le monde (1945–1972)]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1973
* ''[[Histoire et dialectique de la violence]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1973&lt;br&gt;Ce livre, qui est un commentaire de la ''Critique de la raison dialectique'' de [[Jean-Paul Sartre|Sartre]], fait l'objet d'une analyse par son ancien éditeur [[Pierre Verstraeten]], professeur à l'ULB : ''L'Anti-Aron'', [[Éditions de la Différence]], 2008).
* ''[[Penser la guerre, Clausewitz]]'', 2 vol., Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1976
* ''[[Plaidoyer pour l'Europe décadente]]'', Paris, [[Robert Laffont]], 1977
* ''[[Le Spectateur engagé]]'', entretiens avec [[Jean-Louis Missika]] et [[Dominique Wolton]], Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1981, 342 pages avec présentation finale de Jean-Louis Missika et Dominique Wolton. Bibliographie des principaux ouvrages, articles et pamphlets de Raymond Aron, p. 333-339. 
* ''[[Mémoires. 50 ans de réflexion politique]]'', Paris, [[Éditions Julliard]], 1983, 1082{{nb p.}}

===À titre posthume===
* ''[[Les Dernières Années du siècle]]'', Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1984
* ''Études sociologiques'', Paris, [[Presses universitaires de France|PUF]], 1988&lt;ref&gt;{{Article |langue=fr |auteur=Hervé Coutau-Bégarie |titre=Raymond Aron. Etudes sociologiques |périodique=Politique étrangère |volume=53 |numéro=4 |date=1988 |lire en ligne=https://www.persee.fr/doc/polit_0032-342x_1988_num_53_4_3826_t1_1016_0000_1 |pages=1016 }}&lt;/ref&gt;
* ''Une histoire du {{s-|XX}}, anthologie'', Paris, Plon, 1996
* {{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Raymond Aron|auteur2=[[Louis Séchan]]|titre=''Introduction à la philosophie de l'histoire''|lieu=Paris|éditeur=[[Éditions de Fallois]]|année=1997|pages totales=254|isbn=2-253-90536-4}}
* ''[[Le Marxisme de Marx]]'', Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2002 {{ISBN|2-87706-423-9}} ; rééd. poche, 1082{{nb p.}}, Paris, 2004 {{ISBN|2-253-10800-6}}
* ''[[De Giscard à Mitterrand : 1977-1983]]'', éditoriaux parus dans ''[[L'Express]]'', préface de Jean-Claude Casanova, Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2005, 895{{nb p.}} {{ISBN|2-87706-570-7}}
* ''Essais sur la condition juive contemporaine'', Paris, Tallandier, 2007.
* ''Liberté et égalité (cours au Collège de France)'', Paris, Éditions de l'École des hautes études en sciences sociales, 2013
* {{Ouvrage|langue=fr|titre=Aron et De Gaulle|prénom1=Jean-Claude|nom1=Casanova|lien auteur1=Jean-Claude Casanova|prénom2=Jean-Claude|nom2=Casanova|lieu=Paris|éditeur=Calmann Lévy|lien éditeur=Calmann-Levy|année=2022|pages totales=399|isbn=978-2-702-18360-1|isbn10=2-702-18360-3|oclc=1350349818|id=JC C 2022}}.
* ''Critique de la pensée sociologique : Cours au Collège de France (1970-1971 et 1971-1972)'', 2023, Éditions Odile Jacob, {{ISBN|978-2738157652}},
* ''Leçons sur l'histoire : Cours au Collège de France (1972-1973 et 1973-1974)'', 2023, Éditions De Fallois. 
* ''L'Europe selon Aron'', recueil de textes de Raymond Aron, textes choisis et préfaces par Joël Mouric, Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 400 p., 2024 {{ISBN|978-2702189603}}
* ''Aron, critique de Sartre : Textes rassemblés et commentés par [[Perrine Simon-Nahum]]'', Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 350 p., 2025 {{ISBN|978-2702191644}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Raymond Aron|Raymondum Aron}}
{{Fontes biographici}}

&lt;!--{{Lifetime|1905|1983|Aron, Raymondus}}--&gt;

[[:Categoria:Agnostici]]
[[:Categoria:Politologi]]
[[:Categoria:Sectatores Franciae liberae]]
[[:Categoria:Diurnarii Franciae]]
[[:Categoria:Professores apud Collegium Franciae]]
[[:Categoria:Scriptores Franciae]]
[[:Categoria:Socii Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum]]
[[:Categoria:Socii Academiae Artium et Scientiarum Americanae]]
[[:Categoria:Professores Scholae Studiorum ad Scientias Sociales Superiorum (Lutetia)]]
[[:Categoria:Professores Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]]
[[:Categoria:Philosophi]]
[[:Categoria:Alumni Lycei Condorcet]]
[[:Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]]
[[:Categoria:Sociologi]]

= [[Wendelinus (Sanctus)]] =
Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est.

cf fr.wikipedia 

Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est.

== Fontes ==
Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491.

cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org

&lt;!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--&gt;
[[:Categoria:Sanctus catholicus]]</text>
      <sha1>lnbgwe658rozreu0buad0kaijpy56ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:De hac redirectione/tabula</title>
    <ns>10</ns>
    <id>321031</id>
    <revision>
      <id>3990861</id>
      <parentid>3990612</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:11:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mendam correxi</comment>
      <origin>3990861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13405" sha1="58hh0waw1p3z0592vk774tcrfmon6s1" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Capsa {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|disputationis|annuntiationis}}
	| imago = Soft redirect arrow.svg
	| color = #3366aa
	| 1 = {{#ifeq:{{{namespace}}}|14

		|

; Haec categoria est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]]
: Ad categorias [[Vicipaedia Latina|Vicipaediae Latinae]] explorandas, “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''” tamquam synonyma tractantur. Oportet tamen hanc categoriam '''nullam paginam neque ullam subcategoriam continere'''.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Categoriae quae sunt redirectiones]]{{#ifeq:{{PAGESINCATEGORY:{{PAGENAME}}|all}}|0||[[Categoria:Categoriae non vacuae quae sunt redirectiones]]}}}}

		| {{#if:{{{fragment|}}}

			|

; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]] ad capitulum
: Haec pagina ad capitulum '''[[{{{prefixedText|}}}#{{{fragment}}}|{{{prefixedText|}}} § {{{fragment}}}]]''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad capitula]]}}

			|

; Haec est [[Vicipaedia:redirectio|redirectio]]
: In [[Vicipaedia Latina]] {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|10
				| formulae &amp;#123;&amp;#123;'''{{PAGENAME:{{{sourcePage}}}}}'''&amp;#125;&amp;#125; et &amp;#123;&amp;#123;'''{{#ifeq:{{{namespace}}}|10
					| [[:{{{fullText}}}|{{{text}}}]]
					| [[:{{{fullText}}}]]
				}}'''&amp;#125;&amp;#125;
				| “'''{{{sourcePage}}}'''” et “'''[[:{{{fullText}}}]]'''”
			}} tamquam synonyma tractantur.

		}}

	}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}

		| {{#if:
			{{#ifeq:{{{namespace}}}|3
				| {{#ifeq:{{{namespace}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
					| {{#ifeq:{{ROOTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|{{ROOTPAGENAME:{{{fullText}}}}}
						| +
					}}
					| +
				}}
				| +
			}}

			| {{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}

				| {{#ifeq:{{{namespace}}}|119
					|

; Disputationes ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] coniunctae
: Quum pagina coniuncta in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paretur, disputationes ibidem inveniuntur.

					| {{#ifeq:{{{namespace}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
						|
						|

; Disputationes ad aliud spatium nominale motae
: Haec pagina disputationis ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit.

					}}{{#ifeq:{{{ratio|}}}|collectio
						|

; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est pars alicuius rei maioris vel illic sunt relatae disputationes quae saepius visitantur.

						| {{#ifeq:{{#invoke:string|find|{{{sourcePage}}}|{{{fullText}}}|1|true}}|1
							|

; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia [[:{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina coniuncta]] est subpagina alicuius paginae maioris.

							| {{#switch:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{SUBJECTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}}}
								| {{SUBJECTPAGENAME:{{{fullText}}}}} =

; Disputationes unā cum pagina annexa motae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit, quia unā cum pagina annexa mota est.

								| =

; Disputationes in singulum locum collectae
: Haec pagina disputationis ad alias disputationes redigit.[[Categoria:Paginae disputationis quae sunt redirectiones etiamsi paginam habent]]

								| #default =

; Redirectio incongruens
: Haec redirectio paginae annexae non congruit. Fortasse per errorem creata est.[[Categoria:Paginae disputationis quae male redigunt]]

							}}
						}}
					}}
				}}

				|

; Redirectio delenda
: Haec redirectio delenda est, quia est in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio]] disputationis et paginā coniunctā caret.[[Categoria:Deletiones celeres propositae]]

			}}

			|

; Redirectio ad disputationes alterius usoris
: Haec pagina ad disputationes alterius usoris redigit, quia plura nomina ad singulum hominem pertinent aut nomen usoris mutatum est.

		}}
		| {{#if:
			{{#ifeq:{{{namespace}}}|2
				| {{#ifeq:{{{namespace}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
					| {{#ifeq:{{ROOTPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|{{ROOTPAGENAME:{{{fullText}}}}}
						| +
					}}
					| +
				}}
				| +
			}}

			| {{#if:{{#invoke:params|new|pulling|sourcePage|with_value_matching|^%s*VP:%S|or|^%s*A:%S|value_of|sourcePage}}
				|

; Hoc est compendium
: [[Vicipaedia:Compendium|Compendia]] sunt nexūs breves qui accessum facilem ad paginas praebent. Paginae in [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] encyclopaedico non solent fieri compendia, multa autem sunt compendia paginarum quae in spatiis nominalibus &lt;code&gt;Vicipaedia:&lt;/code&gt; et &lt;code&gt;Auxilium:&lt;/code&gt; iacent.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Compendia]]}}

				| {{#ifeq:{{{namespace}}}|118
					|

; Haec pagina ad [[Vicipaedia:Adumbratio|adumbrationem]] redigit
: Haec pagina {{#ifeq:{{{text}}}|{{{sourcePage}}}|in|(sub titulo “{{{text}}})” in}} [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatio nominali]] adumbrationum adhuc paratur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes in locum paginarum substitutae]]}}

					| {{#ifeq:{{{namespace}}}|{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}
						|
						| {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER:{{{sourcePage}}}}}|118
							|

; Haec fuit adumbratio
: Pagina “[[:{{{fullText}}}]]” olim hic parata est.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Adumbrationes perfectae]]}}

							|

; Redirectio ad aliud spatium nominale
: Haec pagina ad aliud [[Vicipaedia:Spatium nominale|spatium nominale]] redigit.

						}}
					}}
				}}
			}}

			|

; Redirectio ad alium usorem
: Haec pagina usoris ad alium usorem redigit, quia plura nomina ad singulum hominem pertinent aut nomen usoris mutatum est.

		}}
	}}{{#if:{{{qid|}}}
		|

; Haec redirectio est ad [[Vicidata]] annexa
: Entitas Vicidatorum [[:d:{{{qid}}}|{{Sin secus|{{#invoke:vicidata|appellatio|tessera={{{qid}}}}}|{{{qid}}}|“|” &lt;small&gt;({{{qid}}})&lt;/small&gt;}}]] huic redirectioni nectitur. Quod indicare solet hanc redirectionem esse caducam et paginam Latinam quae talem entitatem interpretatur hic exspectari.

	}}{{#if:{{{recensio|}}}
		|

; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{{namespace}}}
	| 0 = commentatio
	| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
	| 6 = fasciculus
	| 10 = formula
	| 828 = modulus
	| 14 = categoria
	| #default = pagina
}}
: Haec [[Specialis:PermanentLink/{{{recensio}}}|fuit {{#switch:{{{namespace}}}
	| 0 = commentatio
	| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
	| 6 = fasciculus
	| 10 = formula
	| 828 = modulus
	| 14 = categoria
	| #default = pagina
}}]], quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}}

		| {{#ifeq:{{{olim|}}}|pagina
			|

; Olim haec redirectio fuit {{#switch:{{{namespace}}}
	| 0 = commentatio
	| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
	| 6 = fasciculus
	| 10 = formula
	| 828 = modulus
	| 14 = categoria
	| #default = pagina
}}
: Haec fuit {{#switch:{{{namespace}}}
	| 0 = commentatio
	| 1 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 101 | 119 | 711 | 829 = pagina disputationis
	| 6 = fasciculus
	| 10 = formula
	| 828 = modulus
	| 14 = categoria
	| #default = pagina
}}, quae [[Special:PageHistory/{{{sourcePage}}}|postea]] facta est redirectio.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae olim fuerunt paginae]]}}

		}}
	}}{{#ifeq:{{{subpageText|}}}|{{{text|}}}
		|
		|

; Haec est redirectio ad [[Vicipaedia:Subpaginae|subpaginam]]
: Pagina “'''[[:{{{fullText|}}}|/{{{subpageText|}}}]]'''” sub pagina “'''[[:{{#ifeq:{{{namespace}}}|0||{{ns:{{{namespace}}}}}:}}{{{baseText|}}}]]'''” iacet.

	}}{{#if:{{{cum-disputationibus|}}}
		|

; Huic redirectioni sunt disputationes
: De hac pagina [[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|disputatum est]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones cum disputationibus]]}}

	}}{{#switch:{{{protectio|}}}
		| partialis =

; Haec redirectio partim protegitur
: [[Formula:Invitatio|Ustricibus usoribusque ignotis]] {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|hoc tempore|'''intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}'''}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|non licet]] hanc paginam recensere. Si nomine Vicipaediano cares, quaesumus ut emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}} proponas vel nomen [[Special:Userlogin|crees]].{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae semi-protectae]]}}

		| plena =

; Haec redirectio protegitur
: Ob [[Vicipaedia:Malefactor|maleficia]] perpetua haec pagina {{#ifeq:{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}|infinity|ad tempus|intra horam {{#time:H:i \d\i\e\i [[j xg]] [[Y]]|{{PROTECTIONEXPIRY:edit}}}}}} [[Vicipaedia:Paginae protectae|protecta]] est. Suggere, quaesemus, emendationes in {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|[[Vicipaedia:Taberna|nostra Taberna]]|[[{{TALKPAGENAME:{{{sourcePage}}}}}|pagina disputationis]]}}, vel pete a [[Vicipaedia:Magistratus|magistratu]] ut pagina deprotegatur.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae protectae]]}}

	}}{{#switch:
		{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#invoke:params|new|
			pulling|fullText|
			pulling|sourcePage|
			reassigning|sourcePage|1|rename|
			reassigning|fullText|2|rename|
			entering_substack|
				with_value_matching|%s+%(nomen%)$|or|%s+%(praenomen%)$|or|%s+%(cognomen%)$|
				detaching_substack|
				mapping_by_mixing|2|
			leaving_substack|
			with_value_matching|%s+%(discretiva%)$|or|%s+%(discretio%)$|
			mapping_by_mixing|1|
			flushing|
			providing|1|0|
			providing|2|0|
			sequential|
			list_values
		}}

		| 10 = {{#if:{{{fragment|}}}{{#ifeq:{{{targetIsDisambiguationPage}}}|true|+}}
			|

; Redirectio antidiscretiva
: Haec [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]] ad paginam '''tacite discretivam''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Redirectiones antidiscretivae]]}}

			|

; Redirectio antidiscretiva corrigenda
: Haec [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]] ad paginam '''non discretivam''' male redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae false dicunt se esse discretivas]][[Categoria:Redirectiones antidiscretivae]]}}

		}}
		| 20 = {{#if:{{{fragment|}}}{{#ifeq:{{{targetIsDisambiguationPage}}}|true|+}}
			|

; Redirectio antidiscretiva nominis
: Haec [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]] nominis ad paginam '''tacite discretivam''' redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae de nominibus discretivae]][[Categoria:Nominum redirectiones]][[Categoria:Redirectiones antidiscretivae]]}}

			|

; Redirectio antidiscretiva nominis corrigenda
: Haec [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]] nominis ad paginam '''non discretivam''' male redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones quae false dicunt se esse discretivas]][[Categoria:Redirectiones antidiscretivae]]}}

		}}
		| 01 =

; Redirectio ad paginam discretivam
: Haec pagina ad [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad paginas aperte discretivas]][[Categoria:Tituli ambigui]]}}

		| 02 =

; Redirectio ad paginam discretivam nominis
: Haec pagina ad [[Vicipaedia:Discretio|paginam discretivam nominis]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Redirectiones ad paginas aperte discretivas]][[Categoria:Nominum redirectiones]][[Categoria:Tituli ambigui]]}}

		| 11 =

; Redirectio inter paginas discretivas
: Haec [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]] ad aliam paginam discretivam redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Redirectiones inter paginas aperte discretivas]]}}

		| 12 =

; Redirectio a pagina discretiva ad paginam discretivam nominis
: Haec [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva]] ad paginam discretivam nominis redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Nominum redirectiones]][[Categoria:Redirectiones inter paginas aperte discretivas]]}}

		| 21 =

; Redirectio a pagina discretiva nominis ad paginam discretivam
: Haec [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominis]] ad paginam discretivam redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Nominum redirectiones]][[Categoria:Redirectiones inter paginas aperte discretivas]]}}

		| 22 =

; Redirectio inter paginas discretivas nominis
: Haec [[Vicipaedia:Discretio|pagina discretiva nominis]] ad aliam paginam discretivam nominis redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae discretivae]][[Categoria:Redirectiones inter paginas aperte discretivas]]}}

		| 00 = {{#ifeq:{{{targetIsDisambiguationPage}}}|true

			|

; Redirectio inter paginas tacite discretivas
: Haec pagina ad paginam tacite [[Vicipaedia:Discretio|discretivam]] redigit.{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Tituli ambigui]][[Categoria:Redirectiones inter paginas tacite discretivas]]}}

		}}

	}}{{#if:{{{annotatio|}}}
		|

; Annotatio de hac redirectione addita est

{{Vitta sententiae|color=#fff|1={{{annotatio}}}}}

	}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Documentatio formulae machinariae}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>58hh0waw1p3z0592vk774tcrfmon6s1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Formula:De hac redirectione/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>321032</id>
    <revision>
      <id>3990862</id>
      <parentid>3990313</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Minora</comment>
      <origin>3990862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7419" sha1="dnc5rh52z7hmd68yl8tch6vtde10a6x" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Vicitextus concors
	| Postilla redirectionis
	| De hac redirectione
}}
{{Lua
	| Params
	| Redirection
	| String
	| Vicidata
}}

Haec capsa paginis redirectionis addi potest. In simplicibus redirectionibus non requiritur, sed oportet eam inserere:
{{De hac redirectione/quando}}

Haec formula pluribus categoriis vestigatoriis utitur—vide [[#categoriae-vestigatoriae|indicem]] hic infra.

{{Nota bene}} Aliquando, quum paginae moventur, [[Auxilium:Substitutio|substitutio]] systematis {{Fsn|Postilla redirectionis}} hanc capsam sua sponte inserit.

== De usu ==
Formula argumenta facultativa tria tantum accipit ({{para|ratio}}, {{para|olim}}) et {{para|annotatio}}).

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Catamarca (provincia)}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Argentina#Divisio administrativa]]

{{De hac redirectione}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=Argentina|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=Divisio administrativa|fullText=Argentina|id=2156|interwiki=|isContentPage=true|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=0|nsText=|olim=|recensio=|prefixedText=Argentina|qid=Q44756|redirectTarget=false|rootText=Argentina|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=Catamarca (provincia)|subjectNsText=|subpageText=Argentina|talkNsText=Disputatio|targetIsDisambiguationPage=false|text=Argentina|thePartialUrl=Argentina|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|VP:1000}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Vicipaedia:1000 paginae]]

{{De hac redirectione}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=1000 paginae|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=Vicipaedia:1000 paginae|fullText=Vicipaedia:1000 paginae|id=103137|interwiki=|isContentPage=false|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=4|nsText=Vicipaedia|olim=|recensio=|prefixedText=|qid=|redirectTarget=false|rootText=1000 paginae|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=VP:1000|subjectNsText=Vicipaedia|subpageText=1000 paginae|talkNsText=Disputatio Vicipaediae|targetIsDisambiguationPage=false|text=1000 paginae|thePartialUrl=1000_paginae|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Adfixum}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Affixum]]

{{De hac redirectione|olim=2434003}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=Affixum|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=|fullText=Affixum|id=31563|interwiki=|isContentPage=true|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=0|nsText=|olim=2434003|recensio=2434003|prefixedText=Affixum|qid=|recensio=2434003|redirectTarget=false|rootText=Affixum|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=Adfixum|subjectNsText=|subpageText=Affixum|talkNsText=Disputatio|targetIsDisambiguationPage=false|text=Affixum|thePartialUrl=Affixum|cum-disputationibus=/|qid=Q2758870|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Adfixum}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Affixum]]

{{De hac redirectione|olim=pagina}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=Affixum|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=|fullText=Affixum|id=31563|interwiki=|isContentPage=true|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=0|nsText=|olim=pagina|recensio=|prefixedText=Affixum|qid=|recensio=2434003|redirectTarget=false|rootText=Affixum|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=Adfixum|subjectNsText=|subpageText=Affixum|talkNsText=Disputatio|targetIsDisambiguationPage=false|text=Affixum|thePartialUrl=Affixum|cum-disputationibus=/|qid=Q2758870|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Apollonius Syrus}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Historia Augusta]]

{{De hac redirectione|olim=2415019}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=Historia Augusta|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=|fullText=Historia Augusta|id=28607|interwiki=|isContentPage=true|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=0|nsText=|prefixedText=Historia Augusta|qid=Q4068055|redirectTarget=false|rootText=Historia Augusta|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=Apollonius Syrus|subjectNsText=|subpageText=Historia Augusta|talkNsText=Disputatio|targetIsDisambiguationPage=false|text=Historia Augusta|thePartialUrl=Historia_Augusta|olim=2415019|recensio=2415019|propositum=exhibitio}}

== De argumentis ==

&lt;templatedata&gt;{
	&quot;description&quot;: &quot;Haec capsa paginis redirectionis addi solet.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ratio&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ratio&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Scribe ‘ratio=collectio’ si pagina disputationis ad disputationes in singulum locum collectas redigit&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;example&quot;: &quot;collectio&quot;
		},
		&quot;olim&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Olim&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Scribe ‘olim=pagina’ aut ‘olim=[NUMERUS RECENSIONIS]’ si redirectio erat pagina cum sua historia&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;example&quot;: &quot;pagina&quot;
		},
		&quot;annotatio&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Annotatio&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Annotatio de hac redirectione&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;example&quot;: &quot;Gallia est omnis divisa in partes tres.&quot;
		}
	}
}&lt;/templatedata&gt;

== Subformulae auxiliares ==
* &amp;#123;&amp;#123;{{rel|Formula:De hac redirectione/tabula}}&amp;#125;&amp;#125;

== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae | ancora = categoriae-vestigatoriae
	| Adumbrationes in locum paginarum substitutae # caduciter
	| Adumbrationes perfectae
	| Categoriae non vacuae quae sunt redirectiones # infeliciter
	| Categoriae quae sunt redirectiones
	| Compendia
	| Deletiones celeres propositae # tacite, infeliciter, caduciter
	| Nominum redirectiones
	| Paginae de nominibus discretivae
	| Paginae discretivae
	| Paginae disputationis quae male redigunt # infeliciter
	| Paginae disputationis quae sunt redirectiones etiamsi paginam habent # infeliciter
	| Paginae protectae
	| Paginae semi-protectae
	| Redirectiones ad capitula
	| Redirectiones ad paginas aperte discretivas
	| Redirectiones antidiscretivae
	| Redirectiones cum disputationibus
	| Redirectiones inter paginas aperte discretivas
	| Redirectiones inter paginas tacite discretivas
	| Redirectiones quae false dicunt se esse discretivas # infeliciter
	| Redirectiones quae olim fuerunt paginae
	| Tituli ambigui
}}

* [[:Categoria:Redirectiones ad Vicidata annexae]]
* [[Vicipaedia:Redirectio]]
* {{Fn|Redirectio obliqua}}
* {{Fn|Nondum}}
* {{Fn|Pagina protecta}}
* {{Fn|Disputationes redirectionem comitantes}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae Vicidatorum|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>dnc5rh52z7hmd68yl8tch6vtde10a6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990863</id>
      <parentid>3990862</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T22:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7397" sha1="gjl7c8v7mc2v5zofwn15td1g6e66zp5" xml:space="preserve">{{Subpagina documentationis}}
{{Vicitextus concors
	| Postilla redirectionis
	| De hac redirectione
}}
{{Lua
	| Params
	| Redirection
	| String
	| Vicidata
}}

Haec capsa paginis redirectionis addi potest. In simplicibus redirectionibus non requiritur, sed oportet eam inserere:
{{De hac redirectione/quando}}

Haec formula pluribus categoriis vestigatoriis utitur—vide [[#categoriae-vestigatoriae|indicem]] hic infra.

{{Nota bene}} Aliquando, quum paginae moventur, [[Auxilium:Substitutio|substitutio]] systematis {{Fsn|Postilla redirectionis}} hanc capsam sua sponte inserit.

== De usu ==
Formula argumenta facultativa tria tantum accipit ({{para|ratio}}, {{para|olim}}) et {{para|annotatio}}).

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Catamarca (provincia)}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Argentina#Divisio administrativa]]

{{De hac redirectione}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=Argentina|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=Divisio administrativa|fullText=Argentina|id=2156|interwiki=|isContentPage=true|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=0|nsText=|olim=|recensio=|prefixedText=Argentina|qid=Q44756|redirectTarget=false|rootText=Argentina|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=Catamarca (provincia)|subjectNsText=|subpageText=Argentina|talkNsText=Disputatio|targetIsDisambiguationPage=false|text=Argentina|thePartialUrl=Argentina|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|VP:1000}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Vicipaedia:1000 paginae]]

{{De hac redirectione}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=1000 paginae|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=Vicipaedia:1000 paginae|fullText=Vicipaedia:1000 paginae|id=103137|interwiki=|isContentPage=false|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=4|nsText=Vicipaedia|olim=|recensio=|prefixedText=|qid=|redirectTarget=false|rootText=1000 paginae|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=VP:1000|subjectNsText=Vicipaedia|subpageText=1000 paginae|talkNsText=Disputatio Vicipaediae|targetIsDisambiguationPage=false|text=1000 paginae|thePartialUrl=1000_paginae|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Adfixum}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Affixum]]

{{De hac redirectione|olim=2434003}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=Affixum|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=|fullText=Affixum|id=31563|interwiki=|isContentPage=true|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=0|nsText=|olim=2434003|recensio=2434003|prefixedText=Affixum|qid=|recensio=2434003|redirectTarget=false|rootText=Affixum|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=Adfixum|subjectNsText=|subpageText=Affixum|talkNsText=Disputatio|targetIsDisambiguationPage=false|text=Affixum|thePartialUrl=Affixum|cum-disputationibus=/|qid=Q2758870|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Adfixum}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Affixum]]

{{De hac redirectione|olim=pagina}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=Affixum|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=|fullText=Affixum|id=31563|interwiki=|isContentPage=true|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=0|nsText=|olim=pagina|recensio=|prefixedText=Affixum|qid=|recensio=2434003|redirectTarget=false|rootText=Affixum|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=Adfixum|subjectNsText=|subpageText=Affixum|talkNsText=Disputatio|targetIsDisambiguationPage=false|text=Affixum|thePartialUrl=Affixum|cum-disputationibus=/|qid=Q2758870|propositum=exhibitio}}

{{Ast}}

'''Vicitextus ({{*eg}} in pagina “{{rns|Apollonius Syrus}}”):'''

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;#REDIRECT [[Historia Augusta]]

{{De hac redirectione|olim=2415019}}&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Effectus:'''

{{De hac redirectione/tabula|baseText=Historia Augusta|canTalk=true|contentModel=wikitext|exists=true|fragment=|fullText=Historia Augusta|id=28607|interwiki=|isContentPage=true|isExternal=false|isLocal=true|isRedirect=false|isSpecialPage=false|isSubpage=false|isTalkPage=false|namespace=0|nsText=|prefixedText=Historia Augusta|qid=Q4068055|redirectTarget=false|rootText=Historia Augusta|sourceIsDisambiguationPage=false|sourcePage=Apollonius Syrus|subjectNsText=|subpageText=Historia Augusta|talkNsText=Disputatio|targetIsDisambiguationPage=false|text=Historia Augusta|thePartialUrl=Historia_Augusta|olim=2415019|recensio=2415019|propositum=exhibitio}}

== De argumentis ==

&lt;templatedata&gt;{
	&quot;description&quot;: &quot;Haec capsa paginis redirectionis addi solet.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ratio&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ratio&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Scribe ‘ratio=collectio’ si pagina disputationis ad disputationes in singulum locum collectas redigit&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;example&quot;: &quot;collectio&quot;
		},
		&quot;olim&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Olim&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Scribe ‘olim=pagina’ aut ‘olim=[NUMERUS RECENSIONIS]’ si redirectio erat pagina cum sua historia&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;example&quot;: &quot;pagina&quot;
		},
		&quot;annotatio&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Annotatio&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Annotatio de hac redirectione&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;example&quot;: &quot;Gallia est omnis divisa in partes tres.&quot;
		}
	}
}&lt;/templatedata&gt;

== Subformulae auxiliares ==
* {{relfn|Formula:De hac redirectione/tabula}}

== Ulteriora si cupis ==
{{Categoriae vestigatoriae formulae | ancora = categoriae-vestigatoriae
	| Adumbrationes in locum paginarum substitutae # caduciter
	| Adumbrationes perfectae
	| Categoriae non vacuae quae sunt redirectiones # infeliciter
	| Categoriae quae sunt redirectiones
	| Compendia
	| Deletiones celeres propositae # tacite, infeliciter, caduciter
	| Nominum redirectiones
	| Paginae de nominibus discretivae
	| Paginae discretivae
	| Paginae disputationis quae male redigunt # infeliciter
	| Paginae disputationis quae sunt redirectiones etiamsi paginam habent # infeliciter
	| Paginae protectae
	| Paginae semi-protectae
	| Redirectiones ad capitula
	| Redirectiones ad paginas aperte discretivas
	| Redirectiones antidiscretivae
	| Redirectiones cum disputationibus
	| Redirectiones inter paginas aperte discretivas
	| Redirectiones inter paginas tacite discretivas
	| Redirectiones quae false dicunt se esse discretivas # infeliciter
	| Redirectiones quae olim fuerunt paginae
	| Tituli ambigui
}}

* [[:Categoria:Redirectiones ad Vicidata annexae]]
* [[Vicipaedia:Redirectio]]
* {{Fn|Redirectio obliqua}}
* {{Fn|Nondum}}
* {{Fn|Pagina protecta}}
* {{Fn|Disputationes redirectionem comitantes}}

&lt;includeonly&gt;{{in harenario aut alibi||
&lt;!-- Categorias sub hac linea adde --&gt;
[[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae administrationis Vicipaediae|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae monituum nuntiorumque|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae Vicidatorum|{{PAGENAME}}]]
[[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>gjl7c8v7mc2v5zofwn15td1g6e66zp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicipaedia:Taberna</title>
    <ns>4</ns>
    <id>322071</id>
    <revision>
      <id>3990943</id>
      <parentid>3987874</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>/* De intellegentiae artificialis usu */ Nova pars</comment>
      <origin>3990943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46675" sha1="c39dywm0riiopoa3x12g4gp34y0ayxn" xml:space="preserve">{{/Praefatio}}

== De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur ==
In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC)
:Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked &quot;stipula&quot;; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC)
:::For example, just today, someone added &quot;&lt;nowiki&gt;{{urbs-stipula}}&lt;/nowiki&gt;&quot; to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC)
:::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC)
:::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) 
:: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the &lt;code&gt;adumbratio:&lt;/code&gt; namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC)
:::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC)
:::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC)
::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC)
:::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC)
@[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Pagina neglecta}}&lt;/syntaxhighlight&gt; template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Pagina neglecta}}&lt;/syntaxhighlight&gt; template could look more or less like this:

{{Capsa annuntiationis
	| color = #7f83d7
	| pigmentum = #f3f4fb
	| imago = P writing.svg
	| 1 =

'''Commentationem neglectam augeamus!'''

Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere!

}}

We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC)
:That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC)
:: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace. So the picture should look as follows:
::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities:
::*# We improve it (prefereable solution)
::*# We move it to the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following)
::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable)
::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real
::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities:
::*# We improve it (prefereable solution)
::*# We have no other choice but adding &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Pagina neglecta}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely
::* '''Case 3:''' The page was in the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace and was moved to the main namespace prematurely:
::*# We add {{Fn|Augenda}}
::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real
:: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC)

== De novo spatio adumbrationum ==
{{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius
	| alacres = IacobusAmor
	| alacritas = mensis
	| res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum.
	| subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC)
}}

Nuper novum spatium nominale &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est.

Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere.

Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus.

Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis.

Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC)

==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta==
Does moving articles counted among the 10,000 most important (like 
&quot;[[Alkinum]]&quot; &amp; &quot;[[Oxidum]]&quot;) into the limbo marked by &lt;nowiki&gt;{{Adumbratio}}&lt;/nowiki&gt; and/or &lt;nowiki&gt;{{Neglecta}}&lt;/nowiki&gt; lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|&quot;List of Wikipedias by expanded sample of articles&quot;].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC)
: Hi Iacobus. Moving pages to the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC)
::&lt;nowiki&gt;{{ping|IacobusAmor}}&lt;/nowiki&gt;, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC)
:::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC)
::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC)
:::::So, as Grufo says, moving one of the &quot;10,000&quot; pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC)
:::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the &lt;code&gt;Adumbratio:&lt;/code&gt; namespace only if it is a newly created page (&lt; 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC)

== Template:Weather box ==
{{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}}

== Quid significat expectatio vacuae mutationis? ==

Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod &quot;Haec pagina mutationem vacuam expectat&quot;. Et rogat me, &quot;nihil tangens&quot;, sibi ostendere mutationes.

Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC)

: Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;[[Spatium topologicum|spatia topologica]]&lt;/syntaxhighlight&gt; (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC)
::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio &quot;cref&quot; tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC)
::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]:
:::: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC)

== Annon corrigere possumus titulos &quot;instrumentorum&quot;? ==

Exempli gratia: video unum &quot;instrumentum&quot; appellari &quot;Paginam prehendere formá PDF&quot;. Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC)
: Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “&lt;code&gt;MediaWiki:&lt;/code&gt;”]&lt;/span&gt;), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC)
::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet &quot;Paginam prehendere formá PDF&quot;. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC)
::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC)
::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) &quot;Instrumenta&quot; et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est &quot;Movere&quot;; titulus novissimus est &quot;Res Wikidata&quot;; et unus titulorum est &quot;Paginam prehendere formá PDF&quot;. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC)
::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC)
::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni.  Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC)
::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC)
::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC)
::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC)
::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC)

== Regula generalis de intellegentia artificiali ==
[[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC)

:Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC)
:::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC)

== Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? ==

Volui creare articulum pro &quot;poset&quot; (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715).

Scio, quod est formula &quot;subst:pcc&quot; alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et &quot;bzgrep&quot; iterum inutilis est.

Estne methodus inventionis talium &quot;titulorum articulorum nondum existentium&quot;? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC)

: Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.:
:: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}
: Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere:
:: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}&lt;/syntaxhighlight&gt;
::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}
: Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC)

== Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? ==

[[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae.

Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC)

== Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? ==
Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC)

:Haec &quot;natio&quot; a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC)
:: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC)
:::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC)
::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. &quot;Natio&quot; [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi &quot;natio&quot; in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC)
:::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC)
:::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC)
:::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere.
:::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes &lt;u&gt;exteras&lt;/u&gt; nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC)
::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&amp;thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de &quot;People's republic&quot; in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '&quot;Nation&quot; ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et &quot;civitates mundi&quot; nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. 
:::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. 
:::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? 
:::::::::::Vide commentarios:
:::::::::::* [[Civitas sui iuris]]
:::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]]
:::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]]
:::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]]
:::::::::::* [[Index asteroidum]]
:::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]]
:::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina &quot;indices&quot; nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC)
::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC)
:::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC)

== &quot;-karyotica&quot; vel &quot;-caryotica&quot;? ==
In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC)
:&quot;-caryotica&quot; melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut &quot;k&quot; scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC)
::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC)
::&quot;nullae sunt causae&quot;: consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae &quot;-karyota&quot; esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad &quot;Eukaryota&quot; et [[Procaryota]] ad &quot;Prokaryota&quot;. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC)
:::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC)

== Pagina mensis Iulii 2026 abest ==
{{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}}

== Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? ==
In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC)
:::And yet, Grufo, in the article that you cite (&quot;[[:en:Martin (name)]]&quot;), you'll find this heading: &quot;The name ''Martin'' in different regions&quot;! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC)
:::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...&lt;/syntaxhighlight&gt;). Having somewhere below the lead something like &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;Nomen ''Martinus'' ...&lt;/syntaxhighlight&gt;, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC)

:Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: 
:* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel &quot;Robertus&quot;), — 
:hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat.  Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC)

:::Iste locus omnino rectus non est. &quot;''Robertus'' (vel &quot;Robertus&quot;)&quot; non scripsi. Quod scripsi est:
::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.''
:::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example:
::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].'
:::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed:
::::''Henry Edward Manning'' was often translated.
::::Henry Edward Manning was never translated.
:::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's &quot;a whole nother can of worms.&quot; [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC)
::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC)
:::::That's true. Substantive &quot;Xxxx (nomen)&quot; articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC)

== [[:Categoria:Portae]] ==

[[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. &quot;Portae Vicipaedianae&quot;, &quot;Portae (Vicipaedia)&quot;, in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) &lt;!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: --&gt;{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}}
: Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC)
:: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC)
:::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC)

== De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis ==
Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC)

== Ascalon Adumbratio? ==

Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC)
: Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC)
:: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC)
::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC)

== Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. ==
'''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.'''

[[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC)
: Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere.  --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC)
::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC)

== De intellegentiae artificialis usu ==
Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam:
* [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]]
* [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]]
Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC)</text>
      <sha1>c39dywm0riiopoa3x12g4gp34y0ayxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Philippus Hériat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326782</id>
    <revision>
      <id>3990719</id>
      <parentid>3973174</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2551" sha1="ncphw98fhsu9s6jwweh0s8bf2x4gpqo" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Philippe Hériat Meurisse b 1931.jpg|thumb|1931: Philippus Hériat et eius prima mythistoria: ''L'Innocent''.]]
'''Philippus Hériat''' (verum nomen Raymundus Payelle); natus Lutetiae die 15 septembris 1898 et mortuus ibidem die 10 octobris 1971, filius magistratus primi ordinis, fuit [[histrio|actor]] tam [[Cinematographia|cinematographicus]]&lt;ref&gt;[https://www.notrecinema.com/communaute/stars/stars.php3?staridx=125662 notre Cinéma]. [https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne-7341/filmographie/ Filmographia] apus Allociné. [https://www.imdb.com/fr/name/nm0405742/bio/ IMDB]&lt;/ref&gt; quam [[Scaena|scaenicus]], [[diurnarius]], scriptorque mythistoriarum et fabularum scaenicarum. Anno 1931 prima [[mythistoria]] eius ''L'Innocent''  ('De viro innocente') [[Praemium Renaudot|praemium Renaudot]] meruit et anno 1939 [[Praemium Goncourt|praemio Goncourt]] laureatus est ob mythistoriam ''Les Enfants gâtés'' ('De liberis corruptis')&lt;ref&gt;&quot;[https://www.jstor.org/stable/44852661 Silhouettes contemporaines: M. Philippe HÉRIAT: prix Goncourt 1939]&quot;, ''Revue des Deux Mondes'', 1940: 144-8 &lt;/ref&gt; quae mores Boussardelorum, nummulariorum familiae sese 'pecuniae sensum' habere gloriose praeferentis, describit. Postea tribus novis tomis  res a Boussardelis gestas a nono decimo saeculo ineunte usque ad medium vicesimum narrantibus primum opus ampliavit ita ut tetralogia sic disposita fieret:
:1) ''Famille Boussardel'' (1946) [[Academia Francica|Magnum Praemium Academiae Francicae]]
:2)''Les Enfants gâtés'' (1939)
:3)''Les Grilles d'or'' (1957)
:4)''Le Temps d'aimer'' (1968)
At puella rebellis Agnès nomine anno [[1914]] primo tomo exeunte nata viam a familiae traditione diversam ingreditur: a tomo secundo abhinc lector familiam per eius oculos spectat.

Ab anno [[1949]] membrum [[Academia Goncourt|Academiae Goncourt]] fuit.

== Notae ==
[[Fasciculus:Gilles de Rais - Police Magazine n° 062 - 31 janvier 1932 - p.7.jpg|thumb|Philippus Hériat Aegidium de Rais agit, [[Ioanna Arcensis|Ioannae Arcensis]] comitem.]]
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Laszlo Borbas, &quot;[https://www.jstor.org/stable/381942 The Bourgeoisie in the Post-War Novel]&quot;, ''The French Review'', 1954: 35-43

== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Philippe_H%C3%A9riat Philippum Hériat] spectant

{{Lifetime|1898|1971|Rouaud, Ioannes}}
[[Categoria:Incolae Franciae]]
[[Categoria:Scriptores Franciae]]
[[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]]</text>
      <sha1>ncphw98fhsu9s6jwweh0s8bf2x4gpqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990720</id>
      <parentid>3990719</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2554" sha1="h4ui9v6c6g5q24nsqfmxy5ct2hccqpj" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Philippe Hériat Meurisse b 1931.jpg|thumb|1931: Philippus Hériat et eius prima mythistoria: ''L'Innocent''.]]
'''Philippus Hériat''' (verum nomen Raymundus Payelle); natus Lutetiae die 15 septembris 1898 et mortuus ibidem die 10 octobris 1971, filius magistratus primi ordinis, fuit [[histrio|actor]] tam [[Cinematographia|cinematographicus]]&lt;ref&gt;[https://www.notrecinema.com/communaute/stars/stars.php3?staridx=125662 notre Cinéma]. [https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne-7341/filmographie/ Filmographia] apus Allociné. [https://www.imdb.com/fr/name/nm0405742/bio/ IMDB]&lt;/ref&gt; quam [[Scaena|scaenicus]], [[diurnarius]], scriptorque mythistoriarum et fabularum scaenicarum. Anno 1931 prima [[mythistoria]] eius ''L'Innocent''  ('De viro innocente') [[Praemium Renaudot|praemium Renaudot]] meruit et anno 1939 [[Praemium Goncourt|praemio Goncourt]] laureatus est ob mythistoriam ''Les Enfants gâtés'' ('De liberis corruptis')&lt;ref&gt;&quot;[https://www.jstor.org/stable/44852661 Silhouettes contemporaines: M. Philippe HÉRIAT: prix Goncourt 1939]&quot;, ''Revue des Deux Mondes'', 1940: 144-8 &lt;/ref&gt; quae mores Boussardelorum, nummulariorum familiae sese 'pecuniae sensum' habere gloriose praeferentis, describit. Postea tribus novis tomis  res a Boussardelis gestas a nono decimo saeculo ineunte usque ad medium vicesimum narrantibus primum opus ampliavit ita ut tetralogia sic disposita fieret:
:1) ''Famille Boussardel'' (1946) [[Academia Francica|Magnum Praemium Academiae Francicae]]
:2)''Les Enfants gâtés'' (1939)
:3)''Les Grilles d'or'' (1957)
:4)''Le Temps d'aimer'' (1968)
At puella rebellis Agnès nomine anno [[1914]] primo tomo exeunte nata viam a familiae traditione diversam ingreditur: a tomo secundo abhinc lector familiam per eius oculos spectat.

Ab anno [[1949]] membrum [[Academia Goncourt|Academiae Goncourt]] fuit.

== Notae ==
[[Fasciculus:Gilles de Rais - Police Magazine n° 062 - 31 janvier 1932 - p.7.jpg|thumb|Philippus Hériat Aegidium de Rais agit, [[Ioanna Arcensis|Ioannae Arcensis]] comitem.]]
&lt;references /&gt;

== Plura legere si cupis ==
*Laszlo Borbas, &quot;[https://www.jstor.org/stable/381942 The Bourgeoisie in the Post-War Novel]&quot;, ''The French Review'', 1954: 35-43

== Nexus externi ==
*[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Philippe_H%C3%A9riat Philippum Hériat] spectant

{{Lifetime|1898|1971|Hériat, Philippus}}
[[Categoria:Incolae Franciae]]
[[Categoria:Scriptores Franciae]]
[[Categoria:Scriptores mythistoriarum Franciae]]</text>
      <sha1>h4ui9v6c6g5q24nsqfmxy5ct2hccqpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Delta Rheni et Mosae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328164</id>
    <revision>
      <id>3990843</id>
      <parentid>3988327</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */</comment>
      <origin>3990843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7181" sha1="jh09ijkngytqo53ww46yneaqybi55j4" xml:space="preserve">[[Imago:1635 49 Zeel Com Blaeu crop.jpg|thumb|Comitatus [[Zelandia|Zelandiae]] (tabula  {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Guilielmus Blaeu|Guilielmi Blaeu|nl|qid=Q520327}}, 1635)]]
{{res|Delta Rheni et Mosae}} (vel {{res|Delta Rheni, Mosae et Scaldis}}, [[Nederlandice]] ''Rijn-Maas-Scheldedelta'') est [[delta fluminis|delta]] magnum commune, quod [[Nederlandia]]e partem maiorem occupat. [[Area (geometria)|Aream]] circa  25,347 milia [[chiliometrum quadratum|chm²]] habet. Et per se multinoda est, et mutationibus permultis tempore historico quam vi naturali, tam labore humano factis perplexissima facta est.

[[Imago:Windmill Zoeterwoude 01.jpg|thumb|Rhenus Priscus in ''Zoeterwoude'']]
==Historia==

Tempore [[Imperium Romanum|Romano]] [[Rhenus]] in [[Vacalus|Vacalum]] et Rhenum Inferiorem ([[Nederlandice]] ''Nederrijn'') dividebatur; Vacalus cum [[Mosa]] confluebatur, Rheni autem alveus prinicipalis in [[Mare Germanicum]] influebat apud ''Katwijk aan den Rijn'', ubi nunc [[Rhenus Priscus|Rheni Prisci]] ([[Nederlandice]] ''Oude Rijn'') ostium est. Hic [[Flevum]] oppidum Romanum aedificatum est et in hoc ramo finis Imperii Romani fuisse videtur. Sed et rami alii ad boreoccidentem siti noti sunt; [[Vidrus]] vel [[Vechta]]&lt;ref&gt;[[Ioannes Georgius Theodorus Graesse|J. G. Th. Graesse]], ''[[Orbis Latinus]]'', [[Brunsvicum|Brunopoli]] 1972, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0005/bsb00050914/images/index.html?id=00050914&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=611 vol. III, p. 609].&lt;/ref&gt; ([[Nederlandice]] ''Vecht'') a Rheno Prisco separabatur, ubi [[Fectio]] castellum Romanum situm erat, haud longe ab [[Ultraiectum|Ultraiecto]] hodierno, et ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|IJ||nl|qid=Q338137}}'' fortasse bracchium Rheni fuit, in mare exiens itinere Canalis Marini Boreali (''Noordzeekanaal'') hodierni. [[Isala]] cum Rheno coniuncta fuisse videbatur (fortasse [[Fossa Drusiana]] a Romanis constructá) et in [[lacus Flevo|lacum Flevonem]] effundebatur, cum mari aliquo modo coniunctum. [[Fossa Corbulonis]] a Romanis constructa est, ut ostium Rheni tunc principale cum ostio [[Mosa]]e coniungeret.  

[[Imago:Bovenmerwede.jpg|thumb|Pons trans Merividonem Superiorem in Gorinchem]]
Medio aevo [[Lecca]]&lt;ref&gt;[[Ioannes Georgius Theodorus Graesse|J. G. Th. Graesse]], ''[[Orbis Latinus]]'', [[Brunsvicum|Brunopoli]] 1972, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0005/bsb00050913/images/index.html?id=00050913&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=367 vol. II, p.365].&lt;/ref&gt; ([[Nederlandice]] ''Lek''), a Rheno Prisco in laevam partem avertens et ad mare iter brevius faciens, alveus Rheni principalis facta est. Lacus Flevo post [[Inundatio Sanctae Luciae|inundationem Sanctae Luciae]] anno 1287 sinus maris factus est, quod Mare Austrinum ([[Nederlandice]] ''Zuiderzee'') nominabatur (anno 1933 Aggere Claudente, ''Afsluitdijk'', a mari separatum, [[IJsselmeer|mare Isalae]] nunc appellatur). 

[[Inundatio Sanctae Elisabethae altera]] anno 1421 multas terras ad longum tempus submersit et systema bracchiorum veterum delevit. Tunc [[aestuarium|aestuaria]] lata et longa formata sunt, ut hodierni Flumen Hollandiae Altum (''Hollands Diep''),  Amnis Clupearum (''Haringvliet''), ''Volkerak'', Scaldis Orientalis et Occidentalis. Tunc Mosae ostium Amnus Clupearum factus est; quamvis saeculis posterioribus pars Mosae aquae iterum septentrionem versus laboribus humanis deducta est, ut rami aliquot usque ad nunc nomina Mosae his locis servent et ipse ostium principale in [[Portus Roterodami|portu Roterodami]] &quot;Ostium Mosae&quot; (''Maasmond'') appelletur, nunc aqua Mosae in his bracchiis et ostio paene abest, nam saeculo XIX Mosa variis aggeribus et canalibus constructis a Rheno separata est.

[[Imago:Map of the annual average discharge of Rhine and Maas 2000-2011 (NL).png|thumb|Defluxus per delta Rheni et Mosae ab anno 2000 ad 2011]]

==Systema hodiernum==

Vacalus nunc Rheni bracchium principale est, et duobus itineribus maioribus in mare aquam fert. A loco, unde ante cum Mosa coniungebatur, nomen [[Merivido]]&lt;ref&gt;[https://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/orblatm.html ''Orbis Latinus'', 1909].&lt;/ref&gt; (''Merwede'') habet; Merivido Superior in Merividonem Inferiorem borealem et Merividonem Novum australem dividitur. Merivido Novus cum Mosae alveum hodiernum artificiale (''Bergse Maas'') coniunctus in Flumen Hollandiae Altum (''Hollands Diep'') influit, cuius continuatio ad mare Amnis Clupearum est. Merivido Inferior Mosá Priscá (''Oude Maas'') dimissá nomen ''Noord'' accepit; Noord Leccae aquam cum nomine Mosae Novae accepit, et Mosa Nova cum Mosa Prisca in Iter Aquae Novum (''Nieuwe Waterweg'') coniungitur, ad quod [[portus Roterodami]] maximus situs est. Non omnes rami et canales hic numerantur, nam innumerae sunt.

[[Imago:Maeslantkering.jpg|thumb|''Maeslantkering'', porta, quae clausa Iter Aquae Novum a tempestatibus marinis defendat]]
Hodie 58% aquae Rheni per Iter Aquae Novum in mare influunt, 24% per Amnem Clupearum et 16% per Isalam. Aquae Mosae pars maior per Amnem Clupearum et minor per  Iter Aquae Novum it, sed omnis aqua Mosae vix pars decima aquarum in delta collectarum est.

[[Imago:Zeehonden, Nationaal park Oosterschelde 08.jpg|thumb|[[Phoca]]e in saepto nationali Scaldis Orientalis]]

==Scaldis==

[[Scaldis]], prope ad ostium cuius [[Antverpia]]e portus magnus aedificatus est, aevo Medio alveum principalem in mare aquam ferentem ibi habebat, ubi nunc [[Scaldis Orientalis]] est. Ab eo septentrionem versus ramus avertebat nomine ''Striene'' et cum Mosa coniungebatur. Inundatione Sanctae Elisabethae altera Striene deleta est et ripae eius submersae sunt. [[Inundatio Sancti Felicis]] anno 1530 alveus Scaldua mutavit et aestuaria latissima fecit. Terrae ad ripas Scaldis pedetemptim siccabantur, usque ad annum 1867, cum agger in Kreekrak Scaldim Orientalem a Scaldi prorsus separavit, et [[Scaldis Occidentalis|Scaldim Occidentalem]] ramum principale fecit.  Anno 1975 [[Canalis a Scaldi ad Rhenum]] constructus est, qui Scaldim Occidentalem per ''Volkerak'' cum Flumine Hollandiae Alto coniungit; Scaldim autem Orientalem canalis in partes secat, aquam dulcem trans aquam marinam Scaldis Orientalis ferens aggeribus ab utraque parte canalis constructis. Est et aliud iter aquaticum a Volkerak in Scaldim Orientalem. Cum [[Gandavum|Gandavo]] Scaldis Occidentalis canali navibus marinis idoneo coniuncta est.

==Notae==
&lt;references /&gt;

==Nexus interni==

*[[Opera Aestuarii|Opera aestuarii]]

==Nexus externi==
{{fontes geographici}}
* [https://web.archive.org/web/20180403070227/http://www.geo.uu.nl/fg/palaeogeography/ De delta Rheni et Mosae]
* [https://web.archive.org/web/20211129111018/http://eqcharta.ch/index_htm_files/Encyclopedia_Tockner%20et%20al%202009_Rivers%20of%20Europe.pdf Tockner, K.; Uehlinger, U.; Robinson, C. T.; Siber, R.; Tonolla, D.; Peter, F. D. (2009). &quot;European Rivers&quot; (PDF)]. In: Lekens, Gene E. (ed.). Encyclopedia of Inland Waters. Vol. 3. Elsevier. pp. 366–377.

[[Categoria:Delta fluminis|Rheni]]
[[Categoria:Systema Rheni fluvii]]
[[Categoria:Systema Mosae fluminis]]
[[Categoria:Systema Scaldis fluminis]]
[[Categoria:Geographia Nederlandiae]]</text>
      <sha1>jh09ijkngytqo53ww46yneaqybi55j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gerardi Mare</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328888</id>
    <revision>
      <id>3990969</id>
      <parentid>3990346</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T10:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>formatnum</comment>
      <origin>3990969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2401" sha1="oxedb4efakvhx58w8y6sxmyyd4nci4j" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Gérardmer église.jpg|thumb|upright=0.8|left|Gerardi Mare: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Bartholomaeus (apostolus)|Sancto Bartholomaeo]] dicata.]]
{{res|Gerardi Mare}}&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 2, p. 148.&lt;/ref&gt; ([[Francogallice]] ''Gérardmer'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:7581}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. 

== Cives notabiles ==
* [[Carolus Theodorus Colet]] (1806–1883), Archiepiscopus [[Archidioecesis Turonensis|Turonensis]], hic natus est.
* [[Henricus Hogard]] (1808–1880), [[geologus]], auctor viae per saltum Schlucht, hic mortuus est.
* [[Paulus Cuny]] (1872–1925), vir industrialis et politicus, hic natus est.
* [[Ioannes Deny]] (1879–1963), [[grammaticus]], hic mortuus est.
* [[Normannus Prince]] (1887–1916), [[aviator]] et conditor Turmae Lafayette, hic mortuus est.
* [[Renatus Spaeth]] (1890–1972), [[poeta]], [[diurnarius]] rebus regionalibus deditus, et conditor Academiae Alsatiae, inter Bellum Mundanum Secundum hic habitavit.
* [[Eduardus Gardère]] (1909–1997), [[gladiator]],{{dubsig}}&lt;!--bellator? miles?--&gt; hic natus est.
* [[Andreas Gardère]] (1913–1977), gladiator, hic natus est.
* [[Gilberta Cournand]] (1913–2005), diurnaria, arbitra [[saltatio]]nis, pinacothecae et bibliopolae domina, artium fautrix, hic nata est.
* [[Claudius Vanony]] (1935-), narrator fabularum et [[comoedus]], hic natus est.
* [[Dominicus Meyer]] (1939-), [[biologus]] et Magnae Crucis [[Legio Honoris|Legionis Honoris]] [[eques]], hic natus est.
* [[Fridericus Anton]] (1964-), [[coquus]] praestantissimus (tribus stellis Michelinianis ornatus), qui artem coquinariam in schola hospitalitatis huius communis didicit.
* [[Patricius Rémy]] (1965-), [[nartator]] campestris, hic natus est.
* [[Iulianus Bontemps]] (1979-), [[velificator]] super tabulam, artem velificandi hic didicit.
* [[Maximus Laheurte]] (1985-), [[athleta]] in certamine Nordico composito, victor mundanus (anno 2012), hic natus est.

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Gérardmer|Gerardi Mare}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;
{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>oxedb4efakvhx58w8y6sxmyyd4nci4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frizon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328946</id>
    <revision>
      <id>3990751</id>
      <timestamp>2026-09-24T15:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3990751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="3f34rwd9a0mj6fvxubx0qdx9vadae26" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Frizon, Eglise Saint-Martin.jpg|thumb|upright=0.8|left|Frizon: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Martinus Turonensis|Sancto Martino]] dicata.]]
{{res|Frizon}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 485 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]].

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Frizon|Frizon}}
{{Fontes geographici}}

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>3f34rwd9a0mj6fvxubx0qdx9vadae26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Frizon</title>
    <ns>1</ns>
    <id>328947</id>
    <revision>
      <id>3990752</id>
      <timestamp>2026-09-24T15:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>attributio</comment>
      <origin>3990752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="7z3an64oc7yeszs0qvannk9qtbmf1rr" xml:space="preserve">{{attributio|fr|Frizon|236921767}}</text>
      <sha1>7z3an64oc7yeszs0qvannk9qtbmf1rr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agassiz (lacus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328948</id>
    <revision>
      <id>3990759</id>
      <timestamp>2026-09-24T16:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>3990759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3505" sha1="qtzy0w3hbf9itx0q2pqtixhjg85uo5e" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Agassiz.jpg|thumb|Lacus Agassiz (tabula geographica Anglica)]]
{{res|Agassiz}} fuit ingens [[lacus]] proglacialis in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] situs, qui circa 14 500 usque ad 8 000 annos ante praesens exstitit. Nomen accepit a [[Ludovicus Agassiz|Ludovico Agassiz]] anno 1879, qui [[aevum glaciale]] Americae septentrionalis exploravit. Hic lacus, cuius area omnes [[Magni Lacus|Magnos Lacus]] hodiernos superabat, vestigia sua in campis [[Manitoba]]e, [[Ontario]]nis occidentalis, [[Minnesota]]e, [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] reliquit.
==Historia==
Lacus Agassiz ortus est cum glaciarium [[Laurentis|Laurentidis]], quod Americae Septentrionalis partem borealem tegebat, recedere coepit. Aquae liquatae in depressione inter marginem glaciarii et terram elevatiorem colligebantur. In maxima sua extensione, lacus circa 1100 [[chm]]  a septentrionibus ad meridiem et 400 chm ab oriente ad occidentem patuit. Altitudo eius maxima plus quam 200 [[metrum|m]] attingebat. Area plus quam decies centena milia [[chiliometrum quadratum|chm&lt;sup&gt;&lt;/sup&gt;]] fuit.
Aquae Agassiz primo in meridiem per vallem fluminis [[Minnesota (flumen)|Minnesotae]] in systema [[Mississippius|Mississippii]] abierant. Glaciario recedenta [[Nelson (flumen)|Nelson]] flumen ortus est, quos aquarum Agassiz partem maiorem in [[sinus Hudsonius|sinum Hudsonium]] abstulit; circa 100 milia [[chm]]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; [[aqua dulcis|aquae dulcis]] tunc per [[Fretum Hudsonianum|fretum Hudsonium]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] intra breve tempus (circa 100 annos) effusa est. Alia effusio circa per canalem fluminum [[flumen Aquae Purae|Aquae Purae]] (‘’Clearwater’’) et [[Athabasca]]e in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] fuit. Haec effusiones circulationem thermohalinam in Oceano Atlantico septentrionali perturbare videntur, quae est causa eventùs frigoris [[Dryas recentior |Dryas recentioris]], periodi frigidae quae circa 12 900 usque ad 11 700 annos ante tempus nostrum duravit.
==Reliquiae==
Postquam lacus tandem exsiccatus est circa octo milia annos ante tempus nostrum, reliquit seriem lacuum minorum in depressionibus profundioribus. Hi lacus sunt:
*[[Lacus Vinnipega]]
*[[Lacus Winnipegosis]]
*[[Lacus Manitobae]]
*[[Lacus Silvestris]]
*[[Nipigon|Lacus Nipigon]] (pars [[systema fluviorum|systematis]] Agassizensis fuit)
Fundus autem lacus Agassiz reliquit vastam [[planities|planitiem]] [[argilla]]rum, quae hodie regionem fertilem [[solum griseum|soli grisei]] in [[Canada]] et [[Minnesota]] septentrionali format. 
==Fontes==
*Michalek, Michael J. (2013). &quot;[https://web.archive.org/web/20140505231346/https://www.msu.edu/~michal76/research/407_Geomorphology_Lake%20Agassiz2.pdf  Examining the progression and termination of Lake Agassiz&quot;] (PDF). 
*Thorleifson, L.H. (1996). &quot;[ http://www.esci.umn.edu/sites/www.esci.umn.edu/files/REVIEW%20OF%20LAKE%20AGASSIZ%20HISTORY.pdf  Review of Lake Agassiz History]&quot;, Sedimentology, Geomorphology, and History of the Central Lake Agassiz Basin, Geological Association of Canada Field Trip Guidebook for GAC/MAC Joint Annual Meeting, pp. 55–84.
* Upham, Warren (1895). &quot;[ https://web.archive.org/web/20210520232728/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucw.ark%3A%2F13960%2Ft71v6307j;view=1up;seq=19  The Glacial Lake Agassiz]&quot;. Monographs of the United States Geological Survey. XXV. 


[[Categoria:Lacus exsiccati]]
[[Categoria:Geographia Canadae]]
[[Categoria:Glaciaria]]
[[Categoria:Pleistocaenum]]</text>
      <sha1>qtzy0w3hbf9itx0q2pqtixhjg85uo5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990760</id>
      <parentid>3990759</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>3990760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3508" sha1="quldha22yhawssu0dijvz4i0h96rf1o" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Agassiz.jpg|thumb|Lacus Agassiz (tabula geographica Anglica)]]
{{res|Agassiz}} fuit ingens [[lacus]] proglacialis in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] situs, qui circa 14 500 usque ad 8 000 annos ante praesens exstitit. Nomen accepit a [[Ludovicus Agassiz|Ludovico Agassiz]] anno 1879, qui [[aevum glaciale]] Americae septentrionalis exploravit. Hic lacus, cuius area omnes [[Magni Lacus|Magnos Lacus]] hodiernos superabat, vestigia sua in campis [[Manitoba]]e, [[Ontario]]nis occidentalis, [[Minnesota]]e, [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] reliquit.
==Historia==
Lacus Agassiz ortus est cum glaciarium [[Laurentis|Laurentidis]], quod Americae Septentrionalis partem borealem tegebat, recedere coepit. Aquae liquatae in depressione inter marginem glaciarii et terram elevatiorem colligebantur. In maxima sua extensione, lacus circa 1100 [[chm]]  a septentrionibus ad meridiem et 400 chm ab oriente ad occidentem patuit. Altitudo eius maxima plus quam 200 [[metrum|m]] attingebat. Area plus quam decies centena milia [[chiliometrum quadratum|chm&lt;sup&gt;&lt;/sup&gt;]] fuit.
Aquae Agassiz primo in meridiem per vallem fluminis [[Minnesota (flumen)|Minnesotae]] in systema [[Mississippius|Mississippii]] abierant. Glaciario recedenta [[Nelson (flumen)|Nelson]] flumen ortus est, quos aquarum Agassiz partem maiorem in [[sinus Hudsonius|sinum Hudsonium]] abstulit; circa 100 milia [[chm]]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; [[aqua dulcis|aquae dulcis]] tunc per [[Fretum Hudsonianum|fretum Hudsonium]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] intra breve tempus (circa 100 annos) effusa est. Alia effusio circa per canalem fluminum [[flumen Aquae Purae|Aquae Purae]] (‘’Clearwater’’) et [[Athabasca]]e in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] fuit. Haec effusiones circulationem thermohalinam in Oceano Atlantico septentrionali perturbare videntur, quae est causa eventùs frigoris [[Dryas recentior |Dryadis recentioris]], periodi frigidae quae circa 12 900 usque ad 11 700 annos ante tempus nostrum duravit.

==Reliquiae==
Postquam lacus tandem exsiccatus est circa octo milia annos ante tempus nostrum, reliquit seriem lacuum minorum in depressionibus profundioribus. Hi lacus sunt:
*[[Lacus Vinnipega]]
*[[Lacus Winnipegosis]]
*[[Lacus Manitobae]]
*[[Lacus Silvestris]]
*[[Nipigon|Lacus Nipigon]] (pars [[systema fluviorum|systematis]] Agassizensis fuit)
Fundus autem lacus Agassiz reliquit vastam [[planities|planitiem]] [[argilla]]rum, quae hodie regionem fertilem [[solum griseum|soli grisei]] in [[Canada]] et [[Minnesota]] septentrionali format. 
==Fontes==
*Michalek, Michael J. (2013). &quot;[https://web.archive.org/web/20140505231346/https://www.msu.edu/~michal76/research/407_Geomorphology_Lake%20Agassiz2.pdf  Examining the progression and termination of Lake Agassiz&quot;] (PDF). 
*Thorleifson, L.H. (1996). &quot;[ http://www.esci.umn.edu/sites/www.esci.umn.edu/files/REVIEW%20OF%20LAKE%20AGASSIZ%20HISTORY.pdf  Review of Lake Agassiz History]&quot;, Sedimentology, Geomorphology, and History of the Central Lake Agassiz Basin, Geological Association of Canada Field Trip Guidebook for GAC/MAC Joint Annual Meeting, pp. 55–84.
* Upham, Warren (1895). &quot;[ https://web.archive.org/web/20210520232728/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucw.ark%3A%2F13960%2Ft71v6307j;view=1up;seq=19  The Glacial Lake Agassiz]&quot;. Monographs of the United States Geological Survey. XXV. 


[[Categoria:Lacus exsiccati]]
[[Categoria:Geographia Canadae]]
[[Categoria:Glaciaria]]
[[Categoria:Pleistocaenum]]</text>
      <sha1>quldha22yhawssu0dijvz4i0h96rf1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990761</id>
      <parentid>3990760</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>3990761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3500" sha1="h2gcq87e98n3nbseocjlxlk0enz4uyk" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Agassiz.jpg|thumb|Lacus Agassiz (tabula geographica Anglica)]]
{{res|Agassiz}} fuit ingens [[lacus]] proglacialis in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] situs, qui circa 14 500 usque ad 8 000 annos ante praesens exstitit. Nomen accepit a [[Ludovicus Agassiz|Ludovico Agassiz]] anno 1879, qui [[aevum glaciale]] Americae septentrionalis exploravit. Hic lacus, cuius area omnes [[Magni Lacus|Magnos Lacus]] hodiernos superabat, vestigia sua in campis [[Manitoba]]e, [[Ontario]]nis occidentalis, [[Minnesota]]e, [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] reliquit.
==Historia==
Lacus Agassiz ortus est cum glaciarium [[Laurentis|Laurentidis]], quod Americae Septentrionalis partem borealem tegebat, recedere coepit. Aquae liquatae in depressione inter marginem glaciarii et terram elevatiorem colligebantur. In maxima sua extensione, lacus circa 1100 [[chm]]  a septentrionibus ad meridiem et 400 chm ab oriente ad occidentem patuit. Altitudo eius maxima plus quam 200 [[metrum|m]] attingebat. Area plus quam decies centena milia [[chiliometrum quadratum|chm&lt;sup&gt;&lt;/sup&gt;]] fuit.
Aquae Agassiz primo in meridiem per vallem fluminis [[Minnesota (flumen)|Minnesotae]] in systema [[Mississippius|Mississippii]] abierant. Glaciario recedenta [[Nelson (flumen)|Nelson]] flumen ortus est, quos aquarum Agassiz partem maiorem in [[sinus Hudsonius|sinum Hudsonium]] abstulit; circa 100 milia [[chm]]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; [[aqua dulcis|aquae dulcis]] tunc per [[Fretum Hudsonianum|fretum Hudsonium]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] intra breve tempus (circa 100 annos) effusa est. Alia effusio circa per canalem fluminum [[flumen Aquae Purae|Aquae Purae]] (''Clearwater'') et [[Athabasca]]e in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] fuit. Haec effusiones circulationem thermohalinam in Oceano Atlantico septentrionali perturbare videntur, quae est causa eventùs frigoris [[Dryas recentior |Dryadis recentioris]], periodi frigidae quae circa 12 900 usque ad 11 700 annos ante tempus nostrum duravit.

==Reliquiae==
Postquam lacus tandem exsiccatus est circa octo milia annos ante tempus nostrum, reliquit seriem lacuum minorum in depressionibus profundioribus. Hi lacus sunt:
*[[Lacus Vinnipega]]
*[[Lacus Winnipegosis]]
*[[Lacus Manitobae]]
*[[Lacus Silvestris]]
*[[Nipigon|Lacus Nipigon]] (pars [[systema fluviorum|systematis]] Agassizensis fuit)
Fundus autem lacus Agassiz reliquit vastam [[planities|planitiem]] [[argilla]]rum, quae hodie regionem fertilem [[solum griseum|soli grisei]] in [[Canada]] et [[Minnesota]] septentrionali format. 
==Fontes==
*Michalek, Michael J. (2013). &quot;[https://web.archive.org/web/20140505231346/https://www.msu.edu/~michal76/research/407_Geomorphology_Lake%20Agassiz2.pdf  Examining the progression and termination of Lake Agassiz&quot;] (PDF). 
*Thorleifson, L.H. (1996). &quot;[ http://www.esci.umn.edu/sites/www.esci.umn.edu/files/REVIEW%20OF%20LAKE%20AGASSIZ%20HISTORY.pdf  Review of Lake Agassiz History]&quot;, Sedimentology, Geomorphology, and History of the Central Lake Agassiz Basin, Geological Association of Canada Field Trip Guidebook for GAC/MAC Joint Annual Meeting, pp. 55–84.
* Upham, Warren (1895). &quot;[ https://web.archive.org/web/20210520232728/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucw.ark%3A%2F13960%2Ft71v6307j;view=1up;seq=19  The Glacial Lake Agassiz]&quot;. Monographs of the United States Geological Survey. XXV. 


[[Categoria:Lacus exsiccati]]
[[Categoria:Geographia Canadae]]
[[Categoria:Glaciaria]]
[[Categoria:Pleistocaenum]]</text>
      <sha1>h2gcq87e98n3nbseocjlxlk0enz4uyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990762</id>
      <parentid>3990761</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3499" sha1="tc40o7mre9x4gfg32gfm353fsxiaglb" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Agassiz.jpg|thumb|Lacus Agassiz (tabula geographica Anglica)]]
{{res|Agassiz}} fuit ingens [[lacus]] proglacialis in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] situs, qui circa 14 500 usque ad 8 000 annos ante praesens exstitit. Nomen accepit a [[Ludovicus Agassiz|Ludovico Agassiz]] anno 1879, qui [[aevum glaciale]] Americae septentrionalis exploravit. Hic lacus, cuius area omnes [[Magni Lacus|Magnos Lacus]] hodiernos superabat, vestigia sua in campis [[Manitoba]]e, [[Ontario]]nis occidentalis, [[Minnesota]]e, [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] reliquit.
==Historia==
Lacus Agassiz ortus est cum glaciarium [[Laurentis|Laurentidis]], quod Americae Septentrionalis partem borealem tegebat, recedere coepit. Aquae liquatae in depressione inter marginem glaciarii et terram elevatiorem colligebantur. In maxima sua extensione, lacus circa 1100 [[chm]]  a septentrionibus ad meridiem et 400 chm ab oriente ad occidentem patuit. Altitudo eius maxima plus quam 200 [[metrum|m]] attingebat. Area plus quam decies centena milia [[chiliometrum quadratum|chm&lt;sup&gt;&lt;/sup&gt;]] fuit.
Aquae Agassiz primo in meridiem per vallem fluminis [[Minnesota (flumen)|Minnesotae]] in systema [[Mississippius|Mississippii]] abierant. Glaciario recedenta [[Nelson (flumen)|Nelson]] flumen ortus est, quos aquarum Agassiz partem maiorem in [[sinus Hudsonius|sinum Hudsonium]] abstulit; circa 100 milia [[chm]]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; [[aqua dulcis|aquae dulcis]] tunc per [[Fretum Hudsonianum|fretum Hudsonium]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] intra breve tempus (circa 100 annos) effusa est. Alia effusio circa per canalem fluminum [[flumen Aquae Purae|Aquae Purae]] (''Clearwater'') et [[Athabasca]]e in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] fuit. Haec effusiones circulationem thermohalinam in Oceano Atlantico septentrionali perturbare videntur, quae est causa eventùs frigoris [[Dryas recentior |Dryadis recentioris]], periodi frigidae quae circa 12 900 usque ad 11 700 annos ante tempus nostrum duravit.

==Reliquiae==
Postquam lacus tandem exsiccatus est circa octo milia annos ante tempus nostrum, reliquit seriem lacuum minorum in depressionibus profundioribus. Hi lacus sunt:
*[[Lacus Vinnipega]]
*[[Lacus Winnipegosis]]
*[[Lacus Manitobae]]
*[[Lacus Silvestris]]
*[[Nipigon|Lacus Nipigon]] (pars [[systema fluviorum|systematis]] Agassizensis fuit)
Fundus autem lacus Agassiz reliquit vastam [[planities|planitiem]] [[argilla]]rum, quae hodie regionem fertilem [[solum griseum|soli grisei]] in [[Canada]] et [[Minnesota]] septentrionali format. 
==Fontes==
*Michalek, Michael J. (2013). &quot;[https://web.archive.org/web/20140505231346/https://www.msu.edu/~michal76/research/407_Geomorphology_Lake%20Agassiz2.pdf  Examining the progression and termination of Lake Agassiz&quot;] (PDF). 
*Thorleifson, L.H. (1996). &quot;[ http://www.esci.umn.edu/sites/www.esci.umn.edu/files/REVIEW%20OF%20LAKE%20AGASSIZ%20HISTORY.pdf  Review of Lake Agassiz History]&quot;, Sedimentology, Geomorphology, and History of the Central Lake Agassiz Basin, Geological Association of Canada Field Trip Guidebook for GAC/MAC Joint Annual Meeting, pp. 55–84.
* Upham, Warren (1895). &quot;[https://web.archive.org/web/20210520232728/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucw.ark%3A%2F13960%2Ft71v6307j;view=1up;seq=19  The Glacial Lake Agassiz]&quot;. Monographs of the United States Geological Survey. XXV. 


[[Categoria:Lacus exsiccati]]
[[Categoria:Geographia Canadae]]
[[Categoria:Glaciaria]]
[[Categoria:Pleistocaenum]]</text>
      <sha1>tc40o7mre9x4gfg32gfm353fsxiaglb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990763</id>
      <parentid>3990762</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fontes */</comment>
      <origin>3990763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="no9bz2p93oz6fsm915gdxx6lgb2lg17" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Agassiz.jpg|thumb|Lacus Agassiz (tabula geographica Anglica)]]
{{res|Agassiz}} fuit ingens [[lacus]] proglacialis in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] situs, qui circa 14 500 usque ad 8 000 annos ante praesens exstitit. Nomen accepit a [[Ludovicus Agassiz|Ludovico Agassiz]] anno 1879, qui [[aevum glaciale]] Americae septentrionalis exploravit. Hic lacus, cuius area omnes [[Magni Lacus|Magnos Lacus]] hodiernos superabat, vestigia sua in campis [[Manitoba]]e, [[Ontario]]nis occidentalis, [[Minnesota]]e, [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] reliquit.
==Historia==
Lacus Agassiz ortus est cum glaciarium [[Laurentis|Laurentidis]], quod Americae Septentrionalis partem borealem tegebat, recedere coepit. Aquae liquatae in depressione inter marginem glaciarii et terram elevatiorem colligebantur. In maxima sua extensione, lacus circa 1100 [[chm]]  a septentrionibus ad meridiem et 400 chm ab oriente ad occidentem patuit. Altitudo eius maxima plus quam 200 [[metrum|m]] attingebat. Area plus quam decies centena milia [[chiliometrum quadratum|chm&lt;sup&gt;&lt;/sup&gt;]] fuit.
Aquae Agassiz primo in meridiem per vallem fluminis [[Minnesota (flumen)|Minnesotae]] in systema [[Mississippius|Mississippii]] abierant. Glaciario recedenta [[Nelson (flumen)|Nelson]] flumen ortus est, quos aquarum Agassiz partem maiorem in [[sinus Hudsonius|sinum Hudsonium]] abstulit; circa 100 milia [[chm]]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; [[aqua dulcis|aquae dulcis]] tunc per [[Fretum Hudsonianum|fretum Hudsonium]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] intra breve tempus (circa 100 annos) effusa est. Alia effusio circa per canalem fluminum [[flumen Aquae Purae|Aquae Purae]] (''Clearwater'') et [[Athabasca]]e in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] fuit. Haec effusiones circulationem thermohalinam in Oceano Atlantico septentrionali perturbare videntur, quae est causa eventùs frigoris [[Dryas recentior |Dryadis recentioris]], periodi frigidae quae circa 12 900 usque ad 11 700 annos ante tempus nostrum duravit.

==Reliquiae==
Postquam lacus tandem exsiccatus est circa octo milia annos ante tempus nostrum, reliquit seriem lacuum minorum in depressionibus profundioribus. Hi lacus sunt:
*[[Lacus Vinnipega]]
*[[Lacus Winnipegosis]]
*[[Lacus Manitobae]]
*[[Lacus Silvestris]]
*[[Nipigon|Lacus Nipigon]] (pars [[systema fluviorum|systematis]] Agassizensis fuit)
Fundus autem lacus Agassiz reliquit vastam [[planities|planitiem]] [[argilla]]rum, quae hodie regionem fertilem [[solum griseum|soli grisei]] in [[Canada]] et [[Minnesota]] septentrionali format. 
==Fontes==
*Michalek, Michael J. (2013). &quot;[https://web.archive.org/web/20140505231346/https://www.msu.edu/~michal76/research/407_Geomorphology_Lake%20Agassiz2.pdf  Examining the progression and termination of Lake Agassiz&quot;] (PDF). 
*Thorleifson, L.H. (1996). &quot;[http://www.esci.umn.edu/sites/www.esci.umn.edu/files/REVIEW%20OF%20LAKE%20AGASSIZ%20HISTORY.pdf  Review of Lake Agassiz History]&quot;, Sedimentology, Geomorphology, and History of the Central Lake Agassiz Basin, Geological Association of Canada Field Trip Guidebook for GAC/MAC Joint Annual Meeting, pp. 55–84.
* Upham, Warren (1895). &quot;[https://web.archive.org/web/20210520232728/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucw.ark%3A%2F13960%2Ft71v6307j;view=1up;seq=19  The Glacial Lake Agassiz]&quot;. Monographs of the United States Geological Survey. XXV. 


[[Categoria:Lacus exsiccati]]
[[Categoria:Geographia Canadae]]
[[Categoria:Glaciaria]]
[[Categoria:Pleistocaenum]]</text>
      <sha1>no9bz2p93oz6fsm915gdxx6lgb2lg17</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990765</id>
      <parentid>3990763</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3497" sha1="mfyhs7smoxx8rrbo3dczksf7zuxgfay" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Agassiz.jpg|thumb|Lacus Agassiz (tabula geographica Anglica)]]
{{res|Agassiz}} fuit ingens [[lacus]] proglacialis in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] situs, qui circa 14 500 usque ad 8 000 annos ante praesens exstitit. Nomen anno 1879 accepit [[Ludovicus Agassiz|Ludovicш Agassiz]], qui [[aevum glaciale]] Americae septentrionalis exploravit. Hic lacus, cuius area omnes [[Magni Lacus|Magnos Lacus]] hodiernos superabat, vestigia sua in campis [[Manitoba]]e, [[Ontario]]nis occidentalis, [[Minnesota]]e, [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] reliquit.
==Historia==
Lacus Agassiz ortus est cum glaciarium [[Laurentis|Laurentidis]], quod Americae Septentrionalis partem borealem tegebat, recedere coepit. Aquae liquatae in depressione inter marginem glaciarii et terram elevatiorem colligebantur. In maxima sua extensione, lacus circa 1100 [[chm]]  a septentrionibus ad meridiem et 400 chm ab oriente ad occidentem patuit. Altitudo eius maxima plus quam 200 [[metrum|m]] attingebat. Area plus quam decies centena milia [[chiliometrum quadratum|chm&lt;sup&gt;&lt;/sup&gt;]] fuit.
Aquae Agassiz primo in meridiem per vallem fluminis [[Minnesota (flumen)|Minnesotae]] in systema [[Mississippius|Mississippii]] abierant. Glaciario recedenta [[Nelson (flumen)|Nelson]] flumen ortus est, quos aquarum Agassiz partem maiorem in [[sinus Hudsonius|sinum Hudsonium]] abstulit; circa 100 milia [[chm]]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; [[aqua dulcis|aquae dulcis]] tunc per [[Fretum Hudsonianum|fretum Hudsonium]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] intra breve tempus (circa 100 annos) effusa est. Alia effusio circa per canalem fluminum [[flumen Aquae Purae|Aquae Purae]] (''Clearwater'') et [[Athabasca]]e in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] fuit. Haec effusiones circulationem thermohalinam in Oceano Atlantico septentrionali perturbare videntur, quae est causa eventùs frigoris [[Dryas recentior |Dryadis recentioris]], periodi frigidae quae circa 12 900 usque ad 11 700 annos ante tempus nostrum duravit.

==Reliquiae==
Postquam lacus tandem exsiccatus est circa octo milia annos ante tempus nostrum, reliquit seriem lacuum minorum in depressionibus profundioribus. Hi lacus sunt:
*[[Lacus Vinnipega]]
*[[Lacus Winnipegosis]]
*[[Lacus Manitobae]]
*[[Lacus Silvestris]]
*[[Nipigon|Lacus Nipigon]] (pars [[systema fluviorum|systematis]] Agassizensis fuit)
Fundus autem lacus Agassiz reliquit vastam [[planities|planitiem]] [[argilla]]rum, quae hodie regionem fertilem [[solum griseum|soli grisei]] in [[Canada]] et [[Minnesota]] septentrionali format. 
==Fontes==
*Michalek, Michael J. (2013). &quot;[https://web.archive.org/web/20140505231346/https://www.msu.edu/~michal76/research/407_Geomorphology_Lake%20Agassiz2.pdf  Examining the progression and termination of Lake Agassiz&quot;] (PDF). 
*Thorleifson, L.H. (1996). &quot;[http://www.esci.umn.edu/sites/www.esci.umn.edu/files/REVIEW%20OF%20LAKE%20AGASSIZ%20HISTORY.pdf  Review of Lake Agassiz History]&quot;, Sedimentology, Geomorphology, and History of the Central Lake Agassiz Basin, Geological Association of Canada Field Trip Guidebook for GAC/MAC Joint Annual Meeting, pp. 55–84.
* Upham, Warren (1895). &quot;[https://web.archive.org/web/20210520232728/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucw.ark%3A%2F13960%2Ft71v6307j;view=1up;seq=19  The Glacial Lake Agassiz]&quot;. Monographs of the United States Geological Survey. XXV. 


[[Categoria:Lacus exsiccati]]
[[Categoria:Geographia Canadae]]
[[Categoria:Glaciaria]]
[[Categoria:Pleistocaenum]]</text>
      <sha1>mfyhs7smoxx8rrbo3dczksf7zuxgfay</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990766</id>
      <parentid>3990765</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <origin>3990766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3496" sha1="1zscrcqj3dfdat4folj18papjmenyqi" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Agassiz.jpg|thumb|Lacus Agassiz (tabula geographica Anglica)]]
{{res|Agassiz}} fuit ingens [[lacus]] proglacialis in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] situs, qui circa 14 500 usque ad 8 000 annos ante praesens exstitit. Nomen anno 1879 accepit [[Ludovicus Agassiz|Ludovici Agassiz]], qui [[aevum glaciale]] Americae septentrionalis exploravit. Hic lacus, cuius area omnes [[Magni Lacus|Magnos Lacus]] hodiernos superabat, vestigia sua in campis [[Manitoba]]e, [[Ontario]]nis occidentalis, [[Minnesota]]e, [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] reliquit.
==Historia==
Lacus Agassiz ortus est cum glaciarium [[Laurentis|Laurentidis]], quod Americae Septentrionalis partem borealem tegebat, recedere coepit. Aquae liquatae in depressione inter marginem glaciarii et terram elevatiorem colligebantur. In maxima sua extensione, lacus circa 1100 [[chm]]  a septentrionibus ad meridiem et 400 chm ab oriente ad occidentem patuit. Altitudo eius maxima plus quam 200 [[metrum|m]] attingebat. Area plus quam decies centena milia [[chiliometrum quadratum|chm&lt;sup&gt;&lt;/sup&gt;]] fuit.
Aquae Agassiz primo in meridiem per vallem fluminis [[Minnesota (flumen)|Minnesotae]] in systema [[Mississippius|Mississippii]] abierant. Glaciario recedenta [[Nelson (flumen)|Nelson]] flumen ortus est, quos aquarum Agassiz partem maiorem in [[sinus Hudsonius|sinum Hudsonium]] abstulit; circa 100 milia [[chm]]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; [[aqua dulcis|aquae dulcis]] tunc per [[Fretum Hudsonianum|fretum Hudsonium]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] intra breve tempus (circa 100 annos) effusa est. Alia effusio circa per canalem fluminum [[flumen Aquae Purae|Aquae Purae]] (''Clearwater'') et [[Athabasca]]e in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] fuit. Haec effusiones circulationem thermohalinam in Oceano Atlantico septentrionali perturbare videntur, quae est causa eventùs frigoris [[Dryas recentior |Dryadis recentioris]], periodi frigidae quae circa 12 900 usque ad 11 700 annos ante tempus nostrum duravit.

==Reliquiae==
Postquam lacus tandem exsiccatus est circa octo milia annos ante tempus nostrum, reliquit seriem lacuum minorum in depressionibus profundioribus. Hi lacus sunt:
*[[Lacus Vinnipega]]
*[[Lacus Winnipegosis]]
*[[Lacus Manitobae]]
*[[Lacus Silvestris]]
*[[Nipigon|Lacus Nipigon]] (pars [[systema fluviorum|systematis]] Agassizensis fuit)
Fundus autem lacus Agassiz reliquit vastam [[planities|planitiem]] [[argilla]]rum, quae hodie regionem fertilem [[solum griseum|soli grisei]] in [[Canada]] et [[Minnesota]] septentrionali format. 
==Fontes==
*Michalek, Michael J. (2013). &quot;[https://web.archive.org/web/20140505231346/https://www.msu.edu/~michal76/research/407_Geomorphology_Lake%20Agassiz2.pdf  Examining the progression and termination of Lake Agassiz&quot;] (PDF). 
*Thorleifson, L.H. (1996). &quot;[http://www.esci.umn.edu/sites/www.esci.umn.edu/files/REVIEW%20OF%20LAKE%20AGASSIZ%20HISTORY.pdf  Review of Lake Agassiz History]&quot;, Sedimentology, Geomorphology, and History of the Central Lake Agassiz Basin, Geological Association of Canada Field Trip Guidebook for GAC/MAC Joint Annual Meeting, pp. 55–84.
* Upham, Warren (1895). &quot;[https://web.archive.org/web/20210520232728/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucw.ark%3A%2F13960%2Ft71v6307j;view=1up;seq=19  The Glacial Lake Agassiz]&quot;. Monographs of the United States Geological Survey. XXV. 


[[Categoria:Lacus exsiccati]]
[[Categoria:Geographia Canadae]]
[[Categoria:Glaciaria]]
[[Categoria:Pleistocaenum]]</text>
      <sha1>1zscrcqj3dfdat4folj18papjmenyqi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990954</id>
      <parentid>3990766</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>3990954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3507" sha1="n1rrv00j3zv5jm8dbl4hzzxg4y25c4a" xml:space="preserve">[[Fasciculus:Agassiz.jpg|thumb|Lacus Agassiz (tabula geographica Anglica)]]
{{res|Agassiz}} fuit ingens [[lacus]] proglacialis in [[America Septentrionalis|America Septentrionali]] situs, qui circa 14 500 usque ad 8 000 annos ante praesens exstitit. Nomen anno 1879 accepit [[Ludovicus Agassiz|Ludovici Agassiz]], qui [[aevum glaciale]] Americae septentrionalis exploravit. Hic lacus, cuius area omnes [[Magni Lacus|Magnos Lacus]] hodiernos superabat, vestigia sua in campis [[Manitoba]]e, [[Ontario]]nis occidentalis, [[Minnesota]]e, [[Dacota Septentrionalis|Dacotae Septentrionalis]] reliquit.
==Historia==
Lacus Agassiz ortus est cum glaciarium [[Laurentis|Laurentidis]], quod Americae Septentrionalis partem borealem tegebat, recedere coepit. Aquae liquatae in depressione inter marginem glaciarii et terram elevatiorem colligebantur. Cum area eius maxima esset, Agassiz circa 1100 [[chm]]  a septentrionibus ad meridiem et 400 chm ab oriente ad occidentem patuit. Altitudo maxima plus quam 200 [[metrum|m]] attingebat. Area plus quam decies centena milia [[chiliometrum quadratum|chm&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]] fuit.

Aquae Agassiz primo in meridiem per vallem fluminis [[Minnesota (flumen)|Minnesotae]] in systema [[Mississippius|Mississippii]] abierant. Glaciario recedente [[Nelson (flumen)|Nelson]] flumen ortus est, quos aquarum Agassiz partem maiorem in [[sinus Hudsonius|sinum Hudsonium]] abstulit; circa 100 milia [[chm]]&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; [[aqua dulcis|aquae dulcis]] tunc per [[Fretum Hudsonianum|fretum Hudsonium]] in [[Oceanus Atlanticus|Oceanum Atlanticum]] intra breve tempus (circa 100 annos) effusa sunt. Alia effusio per valles fluminum [[flumen Aquae Purae|Aquae Purae]] (''Clearwater'') et [[Athabasca]]e in [[Oceanus Arcticus|Oceanum Arcticum]] fuit. Haec effusiones [[circulatio thermohalina|circulationem thermohalinam]] in Oceano Atlantico septentrionali perturbare videntur, quae est causa frigoris [[Dryas recentior |Dryadis recentioris]], periodi frigidae quae circa 12 900 usque ad 11 700 annos ante tempus nostrum fuit.

==Reliquiae==
Postquam lacus tandem exsiccatus est circa octo milia annos ante tempus nostrum, reliquit seriem lacuum minorum in depressionibus profundioribus. Hi lacus sunt:
*[[Lacus Vinnipega]]
*[[Lacus Winnipegosis]]
*[[Lacus Manitobae]]
*[[Lacus Silvestris]]
*[[Nipigon|Lacus Nipigon]] (pars [[systema fluviorum|systematis]] Agassizensis fuit)
Fundus autem lacus Agassiz reliquit vastam [[planities|planitiem]] [[argilla]]rum, quae hodie regionem fertilem [[solum griseum|soli grisei]] in [[Canada]] et [[Minnesota]] septentrionali format. 
==Fontes==
*Michalek, Michael J. (2013). &quot;[https://web.archive.org/web/20140505231346/https://www.msu.edu/~michal76/research/407_Geomorphology_Lake%20Agassiz2.pdf  Examining the progression and termination of Lake Agassiz&quot;] (PDF). 
*Thorleifson, L.H. (1996). &quot;[http://www.esci.umn.edu/sites/www.esci.umn.edu/files/REVIEW%20OF%20LAKE%20AGASSIZ%20HISTORY.pdf  Review of Lake Agassiz History]&quot;, Sedimentology, Geomorphology, and History of the Central Lake Agassiz Basin, Geological Association of Canada Field Trip Guidebook for GAC/MAC Joint Annual Meeting, pp. 55–84.
* Upham, Warren (1895). &quot;[https://web.archive.org/web/20210520232728/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=ucw.ark%3A%2F13960%2Ft71v6307j;view=1up;seq=19  The Glacial Lake Agassiz]&quot;. Monographs of the United States Geological Survey. XXV. 


[[Categoria:Lacus exsiccati]]
[[Categoria:Geographia Canadae]]
[[Categoria:Glaciaria]]
[[Categoria:Pleistocaenum]]</text>
      <sha1>n1rrv00j3zv5jm8dbl4hzzxg4y25c4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vita Pompei (Plutarchus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328949</id>
    <revision>
      <id>3990767</id>
      <timestamp>2026-09-24T16:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens ''''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aeg...'</comment>
      <origin>3990767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945" sha1="s1syffmjvtqah3jj3tz0bvwje6atjqi" xml:space="preserve">'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est.


==Notae==
&lt;references/&gt;

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, '' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [ Recensio critica]

== Plura legere si cupis ==


== Nexus externi ==
*[ Textus apud Vicifontem] 

[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>s1syffmjvtqah3jj3tz0bvwje6atjqi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990768</id>
      <parentid>3990767</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Editiones */</comment>
      <origin>3990768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1059" sha1="21u7ztq4wdt7wj2493s6ldmyvb69dpc" xml:space="preserve">'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est.


==Notae==
&lt;references/&gt;

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica]

== Plura legere si cupis ==


== Nexus externi ==
*[ Textus apud Vicifontem] 

[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>21u7ztq4wdt7wj2493s6ldmyvb69dpc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990769</id>
      <parentid>3990768</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */</comment>
      <origin>3990769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1224" sha1="9q78zjmgsilw3u9c9we2m8pbzk2sqpp" xml:space="preserve">'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est.


==Notae==
&lt;references/&gt;

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica]

== Plura legere si cupis ==


== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] 

[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>9q78zjmgsilw3u9c9we2m8pbzk2sqpp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990770</id>
      <parentid>3990769</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plura legere si cupis */</comment>
      <origin>3990770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1355" sha1="clg9rqtyem1avooqm803b8qpt7b3nvg" xml:space="preserve">'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est.


==Notae==
&lt;references/&gt;

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica]

== Plura legere si cupis ==
*B.X. de Wet, &quot;[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]&quot;, ''Acta Classica'', 1981: 119-132

== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] 

[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>clg9rqtyem1avooqm803b8qpt7b3nvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990771</id>
      <parentid>3990770</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="tshy54e62d7y58imuo5iefdwukpivyk" xml:space="preserve">'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est.

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica]

== Plura legere si cupis ==
*B.X. de Wet, &quot;[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]&quot;, ''Acta Classica'', 1981: 119-132

== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] 

[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>tshy54e62d7y58imuo5iefdwukpivyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990772</id>
      <parentid>3990771</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T16:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Editiones */</comment>
      <origin>3990772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="ci6fxfqltbmaecaqdkk21q6q20l2omc" xml:space="preserve">'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est.

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica]

== Plura legere si cupis ==
*B.X. de Wet, &quot;[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]&quot;, ''Acta Classica'', 1981: 119-132

== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] 

[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>ci6fxfqltbmaecaqdkk21q6q20l2omc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990774</id>
      <parentid>3990772</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */</comment>
      <origin>3990774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1613" sha1="epq3u3j6mv9j6rkf1nmt70gpckhpb7y" xml:space="preserve">'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est.

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica]

== Plura legere si cupis ==
*B.X. de Wet, &quot;[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]&quot;, ''Acta Classica'', 1981: 119-132

== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] 
*[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis]
[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>epq3u3j6mv9j6rkf1nmt70gpckhpb7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990775</id>
      <parentid>3990774</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1671" sha1="7ycfoyh8zfr0ma816xhdd6ckw7dr37e" xml:space="preserve">'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum.

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica]

== Plura legere si cupis ==
*B.X. de Wet, &quot;[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]&quot;, ''Acta Classica'', 1981: 119-132

== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] 
*[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis]
[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>7ycfoyh8zfr0ma816xhdd6ckw7dr37e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990776</id>
      <parentid>3990775</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcus Terentius Bibliophilus</username>
        <id>2059</id>
      </contributor>
      <origin>3990776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1692" sha1="tdwq47ugeinq30zpcxlzvojkwws4iq5" xml:space="preserve">{{Titulus italicus}}
'''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.), a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]]  comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum.

== Editiones ==
*[[Collection des Universités de France]]:  Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica]

== Plura legere si cupis ==
*B.X. de Wet, &quot;[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]&quot;, ''Acta Classica'', 1981: 119-132

== Nexus externi ==
*[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] 
*[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis]
[[Categoria:Vitae parallelae]]

{{Nexus desiderati}}</text>
      <sha1>tdwq47ugeinq30zpcxlzvojkwws4iq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urbs Laboratoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328950</id>
    <redirect title="Urbs Estotilandiensis" />
    <revision>
      <id>3990811</id>
      <timestamp>2026-09-24T17:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Demetrius Talpa</username>
        <id>81729</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>3990811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="am0zo53f7smrrwhd8tjlpj2stjxuv9d" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Urbs Estotilandiensis]]</text>
      <sha1>am0zo53f7smrrwhd8tjlpj2stjxuv9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cato Censorius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328951</id>
    <redirect title="Marcus Porcius Cato maior" />
    <revision>
      <id>3990924</id>
      <timestamp>2026-09-25T03:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Redirectionem ad “[[Marcus Porcius Cato maior]]” creavi</comment>
      <origin>3990924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="0tr98x5tbypa41uh5j81pg2zws9nuzg" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Marcus Porcius Cato maior]]</text>
      <sha1>0tr98x5tbypa41uh5j81pg2zws9nuzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Octavia maior</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328952</id>
    <revision>
      <id>3990928</id>
      <timestamp>2026-09-25T04:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Illugon</username>
        <id>215284</id>
      </contributor>
      <comment>Paginam instituit, scribens 'Octavia maior, soror ex parte patris Augusti, minus nota erat. Pauca de ea traduntur, quippe quae vitam multo secretiorem quam soror eius illustrior, Octavia minor, degeret. Sexto Appuleio nupsit atque unum filium, eodem nomine Sextum Appuleium, peperit; fieri etiam potest ut alterum filium, Marcum Appuleium nomine, habuerit.'</comment>
      <origin>3990928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="8nfq2ioqpv7rs9x2h4xnmn1lnsqunhl" xml:space="preserve">Octavia maior, soror ex parte patris Augusti, minus nota erat. Pauca de ea traduntur, quippe quae vitam multo secretiorem quam soror eius illustrior, Octavia minor, degeret. Sexto Appuleio nupsit atque unum filium, eodem nomine Sextum Appuleium, peperit; fieri etiam potest ut alterum filium, Marcum Appuleium nomine, habuerit.</text>
      <sha1>8nfq2ioqpv7rs9x2h4xnmn1lnsqunhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere</title>
    <ns>4</ns>
    <id>328953</id>
    <revision>
      <id>3990934</id>
      <timestamp>2026-09-25T06:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Prima adumbratio</comment>
      <origin>3990934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1305" sha1="s7nuq67afi2dff2zibhnwxz97cpk3px" xml:space="preserve">{{Regulae propositae}}

{{res|Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}} permittitur, dummodo conlationes sic confectae ab auctore humano qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, easque regulis Vicipaedianis parere spondeat diligenter recenseantur. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt.

Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.'''

Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut:

* tuis verbis textum rescribas;
* omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent;
* de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas.

{{NexInt}}
* [[Intellegentia artificialis]]

== Nexus externi ==
* [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&amp;nbsp;LLM Paste check]]

=== Disputationes ===
* [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]]</text>
      <sha1>s7nuq67afi2dff2zibhnwxz97cpk3px</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990938</id>
      <parentid>3990934</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Minora</comment>
      <origin>3990938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="rc9w8l49dpe4r1zfiusziw5msxx8ehs" xml:space="preserve">{{Regulae propositae}}

{{res|Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}} licet, dummodo conlationes sic confectae ab auctore humano qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, easque regulis Vicipaedianis parere spondeat diligenter recenseantur. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt.

Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.'''

Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut:

* tuis verbis textum rescribas;
* omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent;
* de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas.

{{NexInt}}
* [[Intellegentia artificialis]]

== Nexus externi ==
* [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&amp;nbsp;LLM Paste check]]

=== Disputationes ===
* [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]]</text>
      <sha1>rc9w8l49dpe4r1zfiusziw5msxx8ehs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990939</id>
      <parentid>3990938</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="nt40f7nvm052c915clfpcx9y4hozq7o" xml:space="preserve">{{Regulae propositae}}

Licet {{res|intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}}, dummodo conlationes sic confectae ab auctore humano qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, easque regulis Vicipaedianis parere spondeat diligenter recenseantur. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt.

Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.'''

Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut:

* tuis verbis textum rescribas;
* omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent;
* de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas.

{{NexInt}}
* [[Intellegentia artificialis]]

== Nexus externi ==
* [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&amp;nbsp;LLM Paste check]]

=== Disputationes ===
* [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]]</text>
      <sha1>nt40f7nvm052c915clfpcx9y4hozq7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990944</id>
      <parentid>3990939</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+nexus</comment>
      <origin>3990944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="15txuule8efj4te66jazdrz6l5j22dc" xml:space="preserve">{{Regulae propositae}}

Licet {{res|intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}}, dummodo conlationes sic confectae diligenter ab auctore humano recenseantur qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, easque regulis Vicipaedianis parere spondeat. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt.

Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.'''

Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut:

* tuis verbis textum rescribas;
* omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent;
* de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas.

{{NexInt}}
* [[Intellegentia artificialis]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-description]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink]]

== Nexus externi ==
* [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&amp;nbsp;LLM Paste check]]

=== Disputationes ===
* [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]]</text>
      <sha1>15txuule8efj4te66jazdrz6l5j22dc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990945</id>
      <parentid>3990944</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="neknlc1yi5y66d1z7h2egsnfqdrvt92" xml:space="preserve">{{Regulae propositae}}

Licet {{res|intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}}, dummodo conlationes sic confectae diligenter ab auctore humano recenseantur qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, spondeatque eas regulis Vicipaedianis parere. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt.

Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.'''

Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut:

* tuis verbis textum rescribas;
* omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent;
* de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas.

{{NexInt}}
* [[Intellegentia artificialis]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-description]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink]]

== Nexus externi ==
* [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&amp;nbsp;LLM Paste check]]

=== Disputationes ===
* [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]]</text>
      <sha1>neknlc1yi5y66d1z7h2egsnfqdrvt92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990946</id>
      <parentid>3990945</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T06:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1401" sha1="4z4gaog64oj9ofp0yfqjvrunawor8vc" xml:space="preserve">{{Regulae propositae}}

Licet {{res|intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}}, dummodo conlationes sic confectae diligenter ab auctore humano recenseantur qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, atque spondeat eas regulis Vicipaedianis parere. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt.

Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.'''

Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut:

* tuis verbis textum rescribas;
* omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent;
* de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas.

{{NexInt}}
* [[Intellegentia artificialis]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-description]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink]]

== Nexus externi ==
* [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&amp;nbsp;LLM Paste check]]

=== Disputationes ===
* [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]]</text>
      <sha1>4z4gaog64oj9ofp0yfqjvrunawor8vc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990948</id>
      <parentid>3990946</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T07:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3990948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1402" sha1="4mb228knjb10dvpoahsxl2il9e8j5wn" xml:space="preserve">{{Regulae propositae}}

Licet {{res|intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}}, dummodo conlationes sic confectae diligenter ab auctore humano considerentur qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, atque spondeat eas regulis Vicipaedianis parere. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt.

Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.'''

Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut:

* tuis verbis textum rescribas;
* omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent;
* de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas.

{{NexInt}}
* [[Intellegentia artificialis]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-description]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink]]

== Nexus externi ==
* [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&amp;nbsp;LLM Paste check]]

=== Disputationes ===
* [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]]</text>
      <sha1>4mb228knjb10dvpoahsxl2il9e8j5wn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990950</id>
      <parentid>3990948</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T07:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+Compendium</comment>
      <origin>3990950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1430" sha1="9kilgfgpfv1dwvehmiaiqjk8z19gf0s" xml:space="preserve">{{Regulae propositae}}
{{Compendia paginae|VP:AI}}

Licet {{res|intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere}}, dummodo conlationes sic confectae diligenter ab auctore humano considerentur qui earum veritatem curet, fontes inspiciat, atque spondeat eas regulis Vicipaedianis parere. Quae sine accurata humana recensione confecta editaque sint, impugnari et e Vicipaedia detrahi poterunt.

Non necesse est usum [[intellegentia artificialis|intellegentiae artificialis]] confiteri, sed edicere commendatur, praesertim ubi perspicuitatem vel comprobabilitatem rerum afficere potest. '''De omnibus vitiis quae in emendationibus ope intellegentiae artificialis factis insunt auctori humano ratio reddenda est.'''

Si, quum paginam emendas, textum e colloquio cum intellegentia artificiali ortum in paginam inseris, tibi suademus ut:

* tuis verbis textum rescribas;
* omnia diligenter consideres atque inspicias fontesne sint fide digni atque ea quae scribis comprobent;
* de omnibus regulis quae ad rem pertinent te edoceas.

{{NexInt}}
* [[Intellegentia artificialis]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-description]]
* [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink]]

== Nexus externi ==
* [[:en:Wikipedia:Writing articles with large language models]]
* [[:mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check §&amp;nbsp;LLM Paste check]]

=== Disputationes ===
* [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy]]</text>
      <sha1>9kilgfgpfv1dwvehmiaiqjk8z19gf0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink</title>
    <ns>8</ns>
    <id>328954</id>
    <revision>
      <id>3990935</id>
      <timestamp>2026-09-25T06:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Prima adumbratio</comment>
      <origin>3990935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="jio21ylz8rcvwmzbkwll149ylraht24" xml:space="preserve">//la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Intellegentiae_artificialis_ope_Vicipaediam_recensere</text>
      <sha1>jio21ylz8rcvwmzbkwll149ylraht24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink</title>
    <ns>9</ns>
    <id>328955</id>
    <revision>
      <id>3990937</id>
      <timestamp>2026-09-25T06:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+{{[[Formula:Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis|Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis]]}}</comment>
      <origin>3990937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="4zblv0vbpzbylkeetlh19gicvcaajxz" xml:space="preserve">{{Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis}}</text>
      <sha1>4zblv0vbpzbylkeetlh19gicvcaajxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-description</title>
    <ns>8</ns>
    <id>328956</id>
    <revision>
      <id>3990941</id>
      <timestamp>2026-09-25T06:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Prima adumbratio</comment>
      <origin>3990941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="300" sha1="cblegg215xduxmq5pojakwrehfjijd5" xml:space="preserve">Textus quem inseruisti videtur esse intellegentiā artificiali scriptus, quod plerumque ''non'' licet. Fac, quaesumus, ut paginae huius Vicipaediae fidem retineant, neve quid in eas inferatur quod [{{int:editcheck-copyvio-llm-policylink}} rationi nostrae de usu intellegentiae artificialis] repugnet.</text>
      <sha1>cblegg215xduxmq5pojakwrehfjijd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-description</title>
    <ns>9</ns>
    <id>328957</id>
    <revision>
      <id>3990942</id>
      <timestamp>2026-09-25T06:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>+{{[[Formula:Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis|Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis]]}}</comment>
      <origin>3990942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="4zblv0vbpzbylkeetlh19gicvcaajxz" xml:space="preserve">{{Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis}}</text>
      <sha1>4zblv0vbpzbylkeetlh19gicvcaajxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>VP:AI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328958</id>
    <redirect title="Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere" />
    <revision>
      <id>3990949</id>
      <timestamp>2026-09-25T07:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>64423</id>
      </contributor>
      <comment>Compendium creavi</comment>
      <origin>3990949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="49sf6uqb90jcz22wbg82ohqm4d3wvv2" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere]]

{{De hac redirectione}}</text>
      <sha1>49sf6uqb90jcz22wbg82ohqm4d3wvv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frevilla (Vosegus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328959</id>
    <revision>
      <id>3990965</id>
      <timestamp>2026-09-25T09:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>creatio e francica documentatione</comment>
      <origin>3990965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="894" sha1="nhzx75hf5jn2dzi4us7qchgkuv6b5g1" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
{{videdis|Frevilla (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fréville, Église Saint-Pierre-Saint-Paul 1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Frevilla: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus|Sanctis]] [[petrus|Petro]] [[Sanctus Paulus|Pauloque]] dicata.]]
{{res|Frevilla}} seu '''Fratrum villa''' seu '''Frisei villa''' seu '''Frivilla'''&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 2, p. 107.&lt;/ref&gt; ([[Francogallice]] ''Fréville'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 133 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. 

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fréville|Frevillam}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>nhzx75hf5jn2dzi4us7qchgkuv6b5g1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990966</id>
      <parentid>3990965</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nexus externi */ commons</comment>
      <origin>3990966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="903" sha1="8oj4a6grzm48dzk7qt8mtyh2ctx2m4m" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
{{videdis|Frevilla (discretiva)}}
[[Fasciculus:Fréville, Église Saint-Pierre-Saint-Paul 1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Frevilla: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus|Sanctis]] [[petrus|Petro]] [[Sanctus Paulus|Pauloque]] dicata.]]
{{res|Frevilla}} seu '''Fratrum villa''' seu '''Frisei villa''' seu '''Frivilla'''&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 2, p. 107.&lt;/ref&gt; ([[Francogallice]] ''Fréville'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 133 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. 

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fréville (Vosges)|Frevillam}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>8oj4a6grzm48dzk7qt8mtyh2ctx2m4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3990968</id>
      <parentid>3990966</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T10:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>inutilis</comment>
      <origin>3990968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="869" sha1="1sojhyrb1cfmnomy6mhnoqrsbyz5wcm" xml:space="preserve">{{Capsa urbis Vicidatorum}}
[[Fasciculus:Fréville, Église Saint-Pierre-Saint-Paul 1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Frevilla: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus|Sanctis]] [[petrus|Petro]] [[Sanctus Paulus|Pauloque]] dicata.]]
{{res|Frevilla}} seu '''Fratrum villa''' seu '''Frisei villa''' seu '''Frivilla'''&lt;ref&gt;{{Graesse}}, t. 2, p. 107.&lt;/ref&gt; ([[Francogallice]] ''Fréville'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 133 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. 

{{NexInt}}
* [[Index communium praefecturae Vosegi]]

== Nexus externi ==
{{CommuniaCat|Fréville (Vosges)|Frevillam}}
{{Fontes geographici}}

== Notae ==
&lt;references /&gt;

{{geo-stipula}}

[[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]]
[[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]]</text>
      <sha1>1sojhyrb1cfmnomy6mhnoqrsbyz5wcm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Disputatio:Frevilla (Vosegus)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>328960</id>
    <revision>
      <id>3990967</id>
      <timestamp>2026-09-25T10:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pippobuono</username>
        <id>54500</id>
      </contributor>
      <comment>attributio</comment>
      <origin>3990967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="8jjx6xtujdm3zcbbxnpfat0d3tru3x8" xml:space="preserve">{{attributio|fr|Fréville (Vosges)|239530037}}</text>
      <sha1>8jjx6xtujdm3zcbbxnpfat0d3tru3x8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>