Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 89 3992108 3954337 2026-09-29T23:33:33Z Grufo 64423 Minora 3992108 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Continens latina.gif|thumb|upright=1.8|[[Color]]e subviridi [[America]], [[caeruleus|caeruleo]] [[Antarctica]], [[flavus|flavo]] [[Africa]], [[rubidus|rubido]] [[Europa]], [[rubicundus|rubicundo]] [[Asia]], [[rubripurpureus|rubripurpureo]] [[Oceania]].]] {{res|Continens}}<ref name=NSLO>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska ordbok'', editio secunda (2009). Aliud [[vocabulum]] est ''terra continens.''</ref> {{Victio|Continens|entis|f}}<ref name=NSLO/> est magna [[regio]] [[geographia|geographica]]. Continentes per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Norma (mos)|normas|en|qid=Q367293}} usitatas, non normas strictas, plerumque definiuntur. Continens una [[terrae emersae|massa terrestris]] vel pars maioris massae terrestris esse potest (ut Asia et Europa). Qua pro causa, [[numerus]] continentium variatur: usque ad septem vel quattuor regiones continentes vulgo appellantur. Plurimae [[civitas sui iuris|civitates]] [[anglice|angloloquentes]] septem regiones continentales habent, quae a minima ad maximam sunt [[Asia]], [[Africa]], [[America Septentrionalis]], [[America Australis]], [[Antarctica]], [[Europa]], et [[Australia (continens)|Australia]].<ref name="NatlGeo1">{{Cite web |title=Continents: What is a Continent? |date=20 Septembris [[2011]] |url=https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/Continent/ |publisher=''[[National Geographic]]'' |access-date=6 Decembris 2020 |archive-date=16 Iulii 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716045120/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/continent/ |url-status=dead }} "Most people recognize seven continents—Asia, Africa, North America, South America, Antarctica, Europe, and Australia, from largest to smallest—although sometimes Asia and Europe are considered a single continent, Eurasia."</ref> Variae [[interpretatio]]nes nonnullas ex his regionibus coniungunt; inter exempla talis coniunctionis Americam Septentrionalem et America Australem in [[America]]m, Asiam et Europam in [[Eurasia]]m, atque Africam, Asiam, et Europam in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Afro-Eurasia|Afro-Eurasiam|en|qid=Q27527}} coniungunt. Contraria continentis notio est [[mare]] vel [[oceanus]]. Tota continentium [[orbis terrarum]] [[superficies]] minor est quam superfieis marium. [[Insula]]e saepe in [[globus|globo]] eodem cum vicino continentali ponuntur. == Historia == Rerum [[geographia|geographicarum]] periti omnes continentes olim unam continentem fuisse docent, quae [[Pangaea]] appellatur. Ea fracta est abhinc annorum milliones in duas continentes, [[Laurasia]]m et [[Gondwana]]m. Nonnulli putant continentes post complures milliones annorum iterum in unam terram coalituras esse, quae terra iam [[nomen proprium]] habet, scilicet Pangaeae Ultimae. == Continentes Terrae == Numerus continentium disputatur esse: aut quattuor, quinque, sex, aut septem. Ab eis qui sex continentes esse putent, continentes sic agnoscuntur: * [[Africa]] * [[America]] ([[America Septentrionalis]] et [[America Australis]]) * [[Asia]] * [[Europa]] * [[Oceania]] * [[Antarctica]] {{NexInt}} {{div col|3}} * [[Atlantis]] * [[Cartographia]] * [[Clima continentale]] * [[Eratosthenes]] * [[Fretum]] * [[Geographia physica]] * [[Martinus Hylacomylus]] * [[Mundus Novus]] * [[Mundus Vetus]] * [[Nationes Mundi]] * [[Pandemia]] * [[Planities litoralis]] * [[Strabo]] * [[Subcontinens]] * [[Tectonica laminarum]] * [[Tellus (planeta)|Tellus]] {{div col end}} == Notae == <references/> == Bibliographia == * {{Citation |last=Anthony |first=David W. |year=[[2007]] |title=The Horse The Wheel And Language. How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World |publisher=Princeton University Press}}. * {{citation |last=Flood |first=Gavin |year=[[1996]] |title=An Introduction to Hinduism |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-43878-0 |author-link= |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |url-access=registration}}. * {{cite book|last1=Lewis |first1=Martin W. |last2=Wigen |first2=Kären E. |author2-link= |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |year=[[1997]] |publisher=[[University of California Press]] |location=Berkeleiae |url=https://books.google.com/books?id=C2as0sWxFBAC |ref={{sfnref|Lewis & Wigen, The Myth of Continents|1997}} |isbn=978-0-520-20743-1 |via=[[Google Books]]}}. * {{Citation |last=Oberlies |first=Thomas |year=[[1998]] |title=Die Religion des Rgveda: Kompositionsanalyse der Soma-Hymnen des R̥gveda |location=Vindobonae |publisher=Institut für Indologie der Universität Wien}}. * {{Citation |last=Witzel |first=Michael |year=[[1995]] |title=Early Sanskritization: Origin and Development of the Kuru state |journal=EJVS |volume=1 |issue=4 |url=http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220153727/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf |archive-date=20 Februarii 2012}}. * {{citation |last=Witzel |first=Michael |year=[[1997]] |chapter=The Development of the Vedic Canon and its Schools: The Social and Political Milieu |editor-last=Witzel |editor-first=Michael |title=Inside the Texts, Beyond the Texts: New Approaches to the Study of the Vedas |series=Harvard Oriental Series, Opera Minora; vol. 2 |publisher=Harvard University Press |location=Cantabrigiae in Massachusetta |author-link= |chapter-url=https://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/canon.pdf}}. == Nexus externi == * Imagines continentium a prisca Terra apud situm [https://web.archive.org/web/20130117100308/http://cpgeosystems.com/globaltext2.html ''Colorado Plateau Geosystems, Inc.''] {{Continentes Terrae}} [[Categoria:Geographia]] [[Categoria:Continentes|!]] {{1000 paginae}} {{Myrias|Geographia}} 2z09l54pnejknf9uu19svfy2mal24gm 0 3036 3992176 3970285 2026-09-30T07:16:44Z Rei Momo 58149 /* Mense Iulio */ 3992176 wikitext text/x-wiki {{Decennium|195|MCMXLII}} == Eventa == === Mense Ianuario === * [[2 Ianuarii]] - [[Secundum bellum mundanum]]: [[Manila]] (caput insularum [[Philippinae|Philippinarum]]) a copiis [[Iaponia|Iaponicis]] capta est. * [[31 Ianuarii]] - [[Regnum Unitum|Britannia]] foedere signato libertatem [[Aethiopia]]e probavit. === Mense Februario === * [[15 Februarii]] - Iaponici [[Singapura]]m, coloniam [[Regnum Unitum|Britannicam]], expugnaverunt. === Mense Martio === * [[21 Martii]] - [[Adolphus Hitler]] dictator [[Fridericus Sauckel|Fridericum Sauckel]] propositum operae coactivae nominavit. Friderico Sauckel auctore multa milia opificum e [[Francia]], [[Polonia]], [[Unio Sovietica|Unione Sovietica]] aliisque civitatibus oppressi et vexati sunt. === Mense Maio === * [[30 Maii]] - [[Aëroplanum|Aëroplana]] [[Regnum Unitum|Britannica]] primo tempore magnum numerum [[bomba]]rum in urbem [[Colonia Agrippina|Coloniam]] deiecerunt. === Mense Iunio === * [[21 Iunii]] - Milites [[Germania|Germanici]] et [[Italia|Italici]] [[Ervinus Rommel|Ervino Rommel]] duce Tobruk urbem in [[Libya]] sitam a [[Regnum Unitum|Regno Unito]] expugnverunt. * [[25 Iunii]] - [[Dwight D. Eisenhower]] generalis [[CFA|Americanus]] summus imperator exercituum Americanorum in Europa nominatus est. === Mense Augusto === * [[31 Augusti]] - In [[Luxemburgum|Luxemburgo]] [[Operistitium|Operistitium generale]] contra occupationem [[Germania|Geranicam]] civitatis facta est. === Mense Iulio === * [[1 Iulii]] - Postquam urbem diu oppugnavissent, [[Germania]]e milites urbem [[Sebastopolis|Sebastopolin]] in [[Crimaea]] peninsula sitam ab [[Unio Sovietica|Unione Sovietica]] expugnaverunt. === Mense Novembri === * [[8 Novembris|8]] - Naves longae Alligatorum militibus et armis completae in litus [[Marocum|Maroci]] et [[Algerium|Algerii]] appulsae sunt, ut exercitus [[Germania]]e et [[Regnum Italia (1861-1946)|Italiae]] ex Africa septemtrionali fugarent. * [[13 Novembris|13]] - Exercitus [[Regnum Unitum|Britannorum]] [[Bernardus Montgomery|Bernardo Montgomery]] duce urbem Tobruk a [[Germania|Germanis]] et [[Regnum Italiae (1861-1946)|Regno Italiano]] iterum expugnavit. [[Fasciculus:Bundesarchiv Bild 183-P0613-308, Russland, Kesselschlacht Stalingrad.jpg|thumb|left|Pugna apud Stalingradum]] * [[19 Novembris|19]] - Apud [[Stalingradum]] impetus [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticae]] contra [[Germania]]m sociosque eius coepit. * [[22 Novembris|22]] - Copiae magnae [[Germania|Germanicae]] atque [[Romania|Dacoromanicae]] apud [[Stalingradum]] ab exercitu [[Unio Sovietica|Unionis Sovieticae]] circumclusi sunt. * [[24 Novembris|24]] - [[Adolphus Hitler]] dictator Germanicus [[Fridericus Paulus|Friderico Paulo]], qui militibus Germanicis in [[Stalingradum|Stalingrado]] circumventis praefuit interdixit, ut ad septentrionem se recederet. == Nati == === Mense Ianuario === * [[2 Ianuarii|2]] - [[Thomas Hammarberg]], [[Curator de Iuribus Humanis Consilii Europae]] [[Suecia|Suecicus]]. * [[5 Ianuarii|5]] - [[Mauritius Pollini]], [[clavile|clavista]] ac [[dux orchestrae]] [[Italia|Italicus]]. * [[8 Ianuarii|8]] - [[Stephanus Hawking]], [[physicus]] [[Regnum Unitum|Britannicus]] (mortuus [[2018]]). * [[13 Ianuarii|13]] - [[Petrus Marini]], archiepiscopus [[Italia|Italicus]]. * [[17 Ianuarii|17]] - [[Mahometus Ali|Muhammad Ali]], [[pugil]] clarus Americanus (moortus [[2016]]). * [[25 Ianuarii|25]] - [[Eusebius (pedilusor)|Eusebius]], pedilusor [[Lusitania|Lusitanus]]; mortuus est anno [[2014]]. === Mense Februario === * [[12 Februarii|12]] - [[Ehud Barak]], primus minister [[Israel]]is. * [[20 Februarii|20]] - [[Claudius Miller]], [[mythistoria]]rum pro [[pellicula|pelliculis]] [[scriptor]] ac [[moderator cinematographicus]] [[Francia|Francicus]]; mortuus est anno [[2012]]. * [[21 Februarii|21]] - [[Margarita de Trotta]], [[actor|actrix]], [[pellicula]]rum fabularum [[scriptor|scriptrix]] et [[moderator cinematographicus|moderatrix cinematographica]] [[Germania|Germanica]]. * [[22 Februarii|22]] - [[Bernardus Genoud]], [[episcopus]] [[Helvetia|Helveticus]] Dioecesis Lausannensis, Genevensis, et Friburgensis; mortuus est anno [[2010]]. * [[27 Februarii|27]] - [[Robertus Howard Grubbs]], chemicus [[CFA|Americanus]]. * [[28 Februarii|28]] - [[Dino Zoff]], pedilusor [[Italia|Italicus]]. === Mense Martio === * [[1 Martii|1]] - [[Conradus Adam]], [[diurnarius]] et [[scriptor]] [[Germania|Germanicus]]. * [[2 Martii|2]] - [[Ludovicus Reed]], musicus [[CFA|Americanus]]; mortuus est anno [[2013]]. * [[9 Martii|9]] - [[Ioannes Cale]], musicus [[Britannia|Britannicus]]. * [[11 Martii|11]] - [[Susanna Cory]], [[biologa]] [[Australia]]na. * [[12 Martii|12]] - [[Sergius Gredescul]], [[physicus]] [[Ucraina|Ucrainicus]] et [[Israël|Israëlianus]], physicae systematum inordinatorum doctissimus.<ref>{{Opus | nomen auctoris = איתי | cognomen auctoris = נבו | titulus = המדענים שנרצחו על ידי מחבלים בביתם באופקים ב-7 באוקטובר | tempus = 2024-07-10 07:31 | tempus usque ad = minutum | lingua = he | domus editoria = ynet | url = https://www.ynet.co.il/environment-science/article/bkqrpbljye }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Кравченко | nomen auctoris = Андрій | titulus = Відомий харківський фізик убитий терористами в Ізраїлі | tempus = 2023-10-10 14:53 | tempus usque ad = minutum | domus editoria = Status Quo | url = https://www.sq.com.ua/ukr/osobistist/10.10.2023/vidomii-xarkivskii-fizik-ubitii-teroristami-v-izrayili }}.</ref> * [[25 Martii|25]] - [[Aretha Franklin]], cantrix [[CFA|Americana]]. * [[27 Martii|27]] - [[Ioannes Eduardus Sulston]], biologus [[Regnum Unitum|Britannicus]]. === Mense Aprili === * [[1 Aprilis|1]] - [[Georgius Danielewicz]], philologus classicus [[Polonia|Polonus]]. * [[5 Aprilis|5]] ** [[Irmgarda Adam-Schwaetzer]], rerum politicarum perita [[Germania|Theodisca]] factionis [[FDP|Liberalis]]. ** [[Ioannes Llewellyn Kyl]], rerum politicarum peritus [[CFA|Americanus]] factionis [[Factio Republicana (CFA)|Republicanae]]. * [[12 Aprilis|12]] - [[Iacobus Zuma]], vir publicus [[Africa Meridionalis|Africae Meridionalis]]. * [[15 Aprilis|15]] - [[Michael Dubost]], tertius [[episcopus]] [[dioecesis Evriensis-Corbiliensis-Exonensis]]. * [[20 Aprilis|20]] - [[Arto Paasilinna]], scriptor [[Finnia|Finnicus]]. * [[22 Aprilis|22]] ** [[Georgius Agamben]], [[philosophus]] [[Italia|Italicus]]. ** [[Paulus Hinder]], [[Franciscani|Franciscanus]] et [[Arabia]]e [[vicarius apostolicus]] ecclesiae Catholicae. === Mense Maio === * [[7 Maii|7]] **[[Petrus Farina]], episcopus [[Italia|Italicus]]; mortuus est anno [[2013]]. **[[Maximilianus Reimann]], rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]] factionis SVP/UDC ([[Factio Popularis Helvetica|Factionis Popularis Helveticae]]/[[Unio Democratica Medii|Unionis Democraticae Medii]]). * [[8 Maii|8]] - [[Normannus Lamont]], rerum politicarum peritus [[Regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Conservativa (Britanniarum Regnum)|Conservativae]]. * [[12 Maii|12]] - [[Maria Carter]], actrix, ostentatrix et [[playmate]] [[CFA|Americana]]. * [[20 Maii|20]] - [[Wendelin Schmidt-Dengler]], [[litterae|litterarum]] et sermonum peritus [[Austria]]cus; mortuus est anno [[2008]]. * [[23 Maii|23]] - [[Ioannes Fried]], [[historicus]] [[Germania|Germanicus]]. === Mense Iunio === * [[1 Iunii|1]] - [[Bruce George]], rerum politicarum peritus [[Regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Laboris|Laboris]]. * [[17 Iunii|17]] - [[Mahometus ElBaradei]], rerum politicarum peritus [[Aegyptus|Aegypticus]]. * [[19 Iunii|19]] - [[Muammar al-Gaddafi]], [[dictator]] et [[caput civitatis]] [[Libya]]e ab anno [[1969]]; mortuus est anno [[2011]]. * [[30 Iunii|30]] - [[Ioannes Baptista Ouédraogo]], vir publicus [[Burkina|Voltae Superioris]]. === Mense Iulio === * [[2 Iulii|2]] - [[Vincentius Fox Quesada]], praeses [[Mexicum|Mexici]] annis [[2000]] - [[2006]]. * [[2 Iulii|2]] - [[Ivo Gomy]], entomologus et poëta [[Francia]]e === Mense Augusto === * [[2 Augusti|2]] - [[Isabella Allende]], scriptrix [[Chilia|Chilena]]. * [[27 Augusti|27]] - [[Robertus Marianus Berry]], rerum politicarum peritus [[Partes democraticae (CFA)|Democraticus]] [[CFA]]. === Mense Septembri === * [[4 Septembris|4]] - [[Robertus Filner]], rerum politicarum peritus [[CFA|Americanus]] factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]]. * [[5 Septembris|5]] - [[Norbertus Trelle]], [[Hildesia]]e [[episcopus]] ([[dioecesis Hildesiensis]]). * [[11 Septembris|11]] - [[Deirdre N. McCloskey]], [[oeconomia]]e perita et rerum oeconomicarum gestarum scriptrix [[CFA|Americana]]. * [[28 Septembris|28]] - [[Sebastianus Rodrigues Maia]], notissimus cantor et musicus [[Brasilia|Brasiliensis]]; mortuus est anno [[1998]]. * [[29 Septembris|29]] - [[Clarence Gulielmus Nelson]], rerum politicarum peritus [[CFA|Americanus]] factionis [[Factio Democratica (CFA)|Democraticae]]. * [[30 Septembris|30]] - [[Franciscus Lymon]], cantor [[CFA|Americanus]] musicae generis [[Musica rock|Rock 'n' Roll]]; mortuus est anno [[1968]]. === Mense Octobri === * [[7 Octobris|7]] - [[Paulus M. Weyrich]], rerum politicarum agitator [[CFA|Americanus]]; mortuus est anno [[2008]]. * [[11 Octobris|11]] - [[Amitabh Bachchan]], actor [[India|Indicus]]. * [[15 Octobris|15]] - [[Ericus Charden]], cantor [[Francia|Francicus]]; mortuus est anno [[2012]]. * [[21 Octobris|21]] - [[Christophorus A. Sims]], [[oeconomia]]e peritus [[CFA|Americanus]]. * [[22 Octobris|22]] - [[Bruno Buchberger]], professor [[mathematica]]e [[Austria]]cus. === Mense Novembri === * [[6 Novembris|6]] - [[Tora Aasland]], rerum politicarum perita [[Norvegia|Norvegica]]. * [[10 Novembris|10]] - [[Ioannes-Rodolphus Merz]], vir publicus [[Helvetia|Helveticus]] [[Factio Liberalis Democratica|Factionis Liberalis Democraticae]] (FDP/PLR). * [[15 Novembris|15]] - [[Daniel Barenboim]], concentus magister [[Argentina|Argentinus]]. * [[20 Novembris|20]] - [[Iosephus Biden]], praeses vicarius [[CFA]]. * [[24 Novembris|24]] - [[Andreas Stunell]], rerum politicarum peritus [[Regnum Unitum|Britannicus]] factionis [[Factio Liberalis Democratica (Britanniarum Regnum)|Liberalis Democraticae]]. === Mense Decembri === * [[6 Decembris|6]] - [[Petrus Handke]], scriptor et poeta [[Austria]]cus. * [[10 Decembris|10]] - [[Alexander Baumann (rerum politicarum peritus)|Alexander Baumann]], rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]] factionis [[Factio Popularis Helvetica|Factionis Popularis Helveticae]]/[[Unio Democratica Medii|Unionis Democraticae Medii]]. * [[15 Decembris|15]] - [[David de Rothschild]], argentarius [[Francia|Francicus]]. * [[20 Decembris|20]] - [[Ioannes Claudius Trichet]], [[Argentaria Europaea|Argentariae Europaeae]] praeses. * [[25 Decembris|25]] - [[Arturus Loepfe]], rerum politicarum peritus [[Helvetia|Helveticus]] factionis [[Factio Popularis Christiana Democratica|Popularis Christianae Democraticae]] (CVP/PPD). == Mortui == === Mense Ianuario === * [[9 Ianuarii]] - [[Ioannes Sumulong]], politicorum peritus [[Philippinae|Philippinarum]]; natus est anno [[1874]]. * [[22 Ianuarii]] - [[Raco Petrov]], dux militum ac rerum politicarum peritus [[Bulgaria|Bulgaricus]]; natus est anno [[1861]]. * [[23 Ianuarii]] - [[Nazarenus Strampelli]], vir publicus [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1866]]. === Mense Februario === * [[12 Februarii]] - [[Grant Wood]], [[pictor]] [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1891]]. * [[22 Februarii]] - [[Henricus de Michael]], vir publicus [[Germania|Theodiscus]]; natus est anno [[1888]]. === Mense Martio === * [[8 Martii]] - [[Iosephus Radulphus Capablanca]], legatus [[Cuba]]e et illustris [[scacci|scaccorum]] lusor; natus est anno [[1888]]. * [[16 Martii]] - [[Theophilus Bader]], [[mercatura|mercator]] et [[Pantopolium|Pantopolii]] ''Galeries Lafayette'' conditor; natus est anno [[1864]]. === Mense Aprili === * [[13 Aprilis]] - [[Henricus Sneevliet]], vir publicus [[Nederlandia|Nerdlandicus]]; natus est anno [[1883]]. * [[24 Aprilis]] - [[L. M. Montgomery|Lucia Magdalena Montgomery]], [[scriptor|scriptrix]] et [[Canada|Canadensis]]; nata est anno [[1874]]. === Mense Iunio === * [[30 Iunii]] - [[Leo Daudet]], [[scriptor]] et vir publicus extremae dextrae [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1867]]. === Mense Iulio === * [[21 Iulii]] - [[Franciscus Raszeja]], medicus [[Polonia|Polonicus]], qui [[Iudaei]]s a [[NSDAP|Nazistis]] persecutis auxilium dedit, necatus est; natus est anno [[1896]]. * [[26 Iulii]] - [[Titus Brandisma]], sacerdos [[carmelitae|carmelita]] [[Nederlandia|Nederlandicus]] atque [[Martyr]] ecclesiae Catholicae necatus est; natus est anno [[1881]]. === Mense Augusto === * [[15 Augusti|15]] - [[Mahadev Desai]], [[causidicus]], fuit rerum politicarum peritus [[India]]nus; natus est anno [[1892]]. * [[17 Augusti|17]] - [[Hermannus Auerbach]], [[mathematicus]] [[Polonia|Polonus]]; natus est anno [[1901]]. * [[18 Augusti|18]] - [[Erwinus Schulhoff]], [[compositor]] et [[clavista]] [[Cechia|Cechicus]] necatus est a [[NSDAP|Nazistis]]; natus est anno [[1894]]. * [[22 Augusti|22]] - [[Michael Fokin]], [[Saltatio|saltator]] et [[Choreographia|choreographus]] [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1880]]. === Mense Septembri === * [[9 Septembris]] - [[Alfredus Gudeman]], sermonum antiquorum [[philologus]] [[Germania|Germanicus]] et [[CFA|Americanus]], necatus est a [[NSDAP|Nazistis]], natus est anno [[1862]]. === Mense Octobri === * [[20 Octobris]] - [[Fridericus Münzer]], [[philologus]] classicus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1868]]. === Mense Novembri === * [[1 Novembris]] - [[Ludovicus Siebert]] (NSDAP), praeses ministrorum [[Bavaria]]e (natus anno [[1874]]). * [[12 Novembris]] - [[Laura Hope Crews]], actrix [[CFA|Americana]]; nata est anno [[1879]]. * [[23 Novembris]] - [[Stanisłaus Saks]], [[mathematicus]] [[Polonia|Polonus]] necatus est a [[NSDAP|Nazistis]]; natus est anno [[1897]]. === Mense Decembri === * [[23 Decembris]] - [[Constantinus Bal'mont]], poeta [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1867]]. == Notae == <references /> sugpxe9wb8i0ul1txr5b29n2fb967t8 0 3585 3992204 3963094 2026-09-30T11:45:48Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992204 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} {{Capsa civitatis Vicidata}} '''Iemenia, -ae f.''',<ref>Νuntius "Coniuges Finni ex Iemenia liberati," [http://yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/coniuges_finni_ex_iemenia_liberati_40986.html "Nuntii Latini,"] Radiophonica Finnica.</ref><ref name="Iemen"/> seu '''Iemen'''<ref name="Iemen">"Lexicon Latinum hodiernum vel Vocabularium Latinitatis huius aetatis. Pars geographica. Auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo", ubi dicitur "'''Jemen''', m ''Iemenia, ae, f'' [GEO; VPL: Iemenia (2008)]; ''Iemen, inis, n (indec)'' [GEO]; ''Iemenium, i, n'' [GEO] {natio in paeninsula Arabica} // '''Jemenitisch''' ''Iemeniticus, a, um'' [2008]; ''Yemeniticus, a, um'' [SYS: Tachyagetes yemeniticus]; ''Yemen(i)ensis, is, e'' [SYS: Varanus yemenensis; Eunidia yemeniensis]".</ref> seu '''Iemenium''',<ref name="Iemen"/> seu '''Iemana, -ae f.'''<ref name="Iemana">[https://play.google.com/store/books/details/Historia_Iemanae_sub_Hasano_Pascha?id=qbVCAAAAcAAJ&hl=en_US&gl=US&pli=1 Historia Iemanae sub Hasano Pascha], auctore Antonio Rutgers.</ref> ([[Arabice]] اليَمَن) plenius '''res publica Yemenita'''<ref>"Praeses Reipublicae Yemenitae": vide [http://biblioteca.unisal.it/repository/Acta_Apostolicae_Sedis_096_2004_00_SL-10.4-D-2.w.pdf p. 998 s.v. Saleh A. A.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Cf. "Regnum Arabiae Sauditae tum etiam Status Qatarensis, Bahreinensis, Emiratorum [sic] Unitorum Arabicorum, Omanensis et Yemenitae": ''[http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/la/apost_letters/1992/documents/hf_jp-ii_apl_19920326_suo-iam-pridem.pdf Litterae Apostolicae].''</ref><ref>Vbb. adiectt. "Yemenensis" saepe, "Yemeniensis, Yemeniticus, Iemenensis" rarius in nominibus biologicis reperiuntur.</ref> seu '''Iemenitica'''<ref name="Iemen"/> seu '''Yemenitica'''<ref name="Iemen"/> seu '''Yemen(i)ensis'''<ref name="Iemen"/> (Arabice ﺍﻟﺠﻤﻬﻮﺭﯾّﺔ اليمنية) (apud veteres [[Arabia Felix]] appellata),<ref>Qua ratione nomen reperis "rei publicae Arabiae Felicis (''Yemen'')": ''[http://www.alcuinus.net/ephemeris/nuntius.php?id=783 Ephemeris]'' (7 Iunii 2017)</ref> est [[Asia occidentalis|Asiae Occidentalis]] [[civitas sui iuris]] in Austro-Occidentali [[Arabia|Paeninsulae Arabicae]] extremo sita. Terminatur terrā [[Arabia Saudita|Arabiae Sauditae]] ab Septentrione atque [[Omania]]e a Boreo-Oriente et mari [[Gibutum|Gibuto]] ac [[Erythraea]]e ab Occidente et etiam mari [[Somalia]]e a Meridiē. Magnam regionem maritimam apud [[Sinus Adenensis|Sinum Adenensem]]<ref name="Sinus Adenensis">"Maria ad oras Somaliae spectantia, id est Sinus Adenensis": ''[http://ephemeris.alcuinus.net/nuntius.php?id=462 Ephemeris]''</ref>, aliam minorem apud [[Rubrum mare|Rubrum Mare]]<ref name="Rubrum Mare">[[Livius|Liv.]] 45.9.6; [[Gaius Plinius Secundus|Plin.]] ''[[Naturalis historia (Plinius)|Nat.]]'' 5.65; 6.106; 7.97; [[Quintus Curtius Rufus|Curt.]] ''[[Historiae (Curtius)|Alex.4.7.18; 5.1.15]]'' </ref> ostendit; et, una cum [[Gibutum|Gibuto]], [[Porta Lacrimarum|fretum Portam Lacrimarum]]<ref name="Porta Lacrimarum">[[Claudius Ptolemaeus|Claudii Ptolemaei]] [https://books.google.com/books?id=IaLUv0r2QrsC&pg=PA13&lpg=PA13&dq=%22porta+lacrimarum%22&source=bl&ots=jzbRLAmsKW&sig=ACfU3U0NyslxOgZPrmYpDHEKMPuZruFfvg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjHobyy3KPtAhVLp1kKHRbPByYQ6AEwAHoECAEQAg#v=onepage&q=%22porta%20lacrimarum%22&f=false ''Geographia.'']</ref> explorat quod ad [[Canalis Suesiensis|Canalem Suesiensem]]<ref name="CS Ladan">Tomislav Ladan, [http://books.google.nl/books?id=dw8HAQAAIAAJ&q=%22Suesiensis%22+OR+%22Suesiensi%22+OR+%22Suesiensem%22+OR+%22Suesiense%22&dq=%22Suesiensis%22+OR+%22Suesiensi%22+OR+%22Suesiensem%22+OR+%22Suesiense%22&cd=6 ''Osmojezični enciklopedijski rječnik,''] vol. 2 (1987)].</ref><ref name="CS Del Col">José Juan Del Col, [http://books.google.nl/books?id=0PXHgsvKqkkC&pg=PA176&lpg=PA176&dq=%22Canalis+Suesiensis%22&source=bl&ots=pgJTCGKIWJ&sig=sVKXdDfUfDLOCz6hQc91JFkCxeI&hl=nl&ei=P7SxS8n_EMnk-Qb7oZyIAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CAYQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Canalis%20Suesiensis%22&f=false ''Diccionario auxiliar español-latino'' (Bahía Blanca 2007)] [[Diccionario Auxiliar Español-Latino]].</ref> ducit. Eius [[caput (urbs)|caput]] [[Sanaa]],<ref name="Sanaa et Adenum">Confer [https://web.archive.org/web/20230704125155/https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof1/s0286b.html articulum de Arabiā apud Lexicum Universale Hofmann]</ref> [[natio]]nis [[occidens|occidente]] situm, et praecipuus eius [[portus]] [[Adana]]<ref name="Adana">"Adana, Adenium, Adenum, Romanus Arabum Portus" in {{Graesse}}.</ref> est. Iemenia est una ex antiquissimas apud cunas [[civilizatio]]nis in [[Asia Occidentalis|Asia Occidentali]].[[Antiquitas|Antiquitate]], haec civitas territorium in dicione [[Saba (Arabia)|Regnorum Sabae]] erat. Etiam est una apud primas civitates quae [[islamus|Islamum]] adoptaverunt{{dubsig}} et praecipuum [[Madhab Saficum|theologiae Safica]] centrum quoque constituit. Praesens civitas Iemenitica nata est cum [[Res publica democratica popularis Iemenitica]] seu Iemenia Meridiana et [[Res publica Arabica Iemenitica]] seu Iemenia Septentrionalis die [[22 Maii]] anni [[1990]] se coniunxissent. Huius civitatis [[res publica]] magnā instabilitate politicā depingitur, quae usque ad nostram memoriam pergit. Ab anno [[2015]], [[Bellum civile Iemeniense (anno 2015 incipiens)|bellum civile in Iemenia]] gestum est. Eodem anno, [[Arabia Saudita]] Iemeniae rationum mercatoriarum interclusionem fecit quae ei ciborum importationem impedit, quod incolis gravissimam perturbationem causavit in praesenti.<ref>"Yémen: 3 agences de l'ONU appellent à la levée immédiate du blocus humanitaire" (Francice), apud ''ONU Info'', die 16 Novembris anni 2017. Inspectum die 4 Iulii anni 2023.</ref> Iemenia ex ordine 183 apud 191 nationes secundum [[Index progressus humani|indicem progressūs humani]] [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] anno [[2021]] collocata erat, cum indice progressūs humani 0,455 contra 0,383 anni [[1990]].<ref name="HDR">[https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22 Human Development Report 2021-22] (Anglice), [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]], [[Programma promotorium Nationum Unitarum]].</ref> ==Etymologia== Vocabulum ''Yamnat'' in [[linguae Arabicae Meridionales Antiquae|Arabicis Meridionalibus Antiquiis]] inscriptionibus de titulo unius e secundi [[Regnum Homeriticum|Regni Homeritici]]<ref name="Homeritae">Vide [http://micmap.org/dicfro/search/gaffiot/homeritae "Homeritae" apud Gaffiot].</ref> (Arabice مملكة حِمْيَر et Homeritice 𐩢𐩣𐩺𐩧𐩣) regibus allatum est, cuius nomen est Shammar Yahr'ish II. Hoc vocabulum probabiliter ad meridionalia-occidentalia [[Arabia|Paeninsulae Arabicae]] litora et ad meridionale litus inter [[Adana (Iemenia)|Adanam]] (Arabice عَدَن) ac [[Adrramyta]]m<ref name="Adrramyta">Theophrastus: ''Historia Plantarum''. 9,4. Vide etiam articulum Vicipaediae Anglicae de hoc regno, ubi dicitur "Theophrastus gives the name Άδρραμύτα, a direct transcription of the Semitic name into Greek".</ref> seu Chatramotitas<ref name="Chatramotitae">Vide [[:en:Hadramout Region|commentationem "Hadramout Region" apud Vicipaediam Anglicam]], ubi dicitur "The Greeks and Romans mentioned Hadramout with some distortion. Eratosthenes referred to it as (Latin: ''Chatramotitae'') ".</ref> seu [[Chatramitis|Chatramitem]]<ref name="Chatramitis">Vide [https://web.archive.org/web/20231006233040/https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof1/s0827b.html "Chatramitis" apud Lexicon Universale Hofmann].</ref> seu [[Xaeli|Xaelos]]<ref name="Imperium Turcicum"/> seu [[Hadramuttae|Hadramuttas]]<ref name="Imperium Turcicum"/> (Arabice حَضْرَمُوتُ et Adrramytice 𐩢𐩳𐩧𐩣𐩩) referebat.<ref>Ab Jawād ʻAlī (1968) [Digitizatum die 17 Februarii anni 2007]. الـمـفـصـّل في تـاريـخ العـرب قبـل الإسـلام (Arabice). Vol. 1. Dār al-ʻIlm li-l-Malāyīn. p. 171.</ref><ref>Ab Neuwirth, Angelicā (Angelika); Sinai, Nicolao (Nicolai); Marx, Michaële (Michael) (2010). ''The Qur??n in Context: Historical and Literary Investigations Into the Qur??nic Milieu'' (Anglice). BRILL. ISBN 9789004176881.</ref> Historica Iemenia multum maius territorium includit quam praesens natio, septentrionali ex [[Asir]]e (Arabice عسير ) in meridionali occidentali [[Arabia Saudita|Arabiā Sauditā]] in [[Dhofar]]<ref name="Dhofar">Confer [[binomen]] "Maytenus dhofarensis".</ref> (Arabice ظفار) meridionali in [[Omana|Omanā]] extendens. <ref name="Burrowes">A. Burrowes et Roberto (Robert) D. (2010), ''Historical Dictionary of Yemen'' (Anglice) (Rowman & Littlefield) 319. ISBN 978-0-8108-5528-1.</ref><ref>A. Smith et Gulielmo (William) Robertson, ''Kinship and Marriage in Early Arabia'' (Anglice), p. 193. ISBN 1-117-53193-7.</ref> Alia [[etymologia]] Iemeniam ex ''ymnt'', ad litteram "[[Arabia|Paeninsulae Arabicae]] Meridiem" significante, derivat et significative notione terrae dextrorsum utitur (𐩺𐩣𐩬).<ref>A Beeston, A.F.L.; Ghul, M.A.; Müller, W.W.; Ryckmans, J. (1982). ''Sabaic Dictionary'' (Anglice). Ab Universitate Sanaaense, YAR. p. 168. ISBN 2-8017-0194-7.</ref> Alii fontes Iemeniam arcte conexam esse ad ''yamn'' seu ''yumn'', "felicitatem" aut "benedictum" significantia, asserunt, quia magna huius nationis pars fertilis est.<ref>Ab Vladimiro (Vladimir) Sergeyevich Solovyov (anno 2007). [https://books.google.es/books?id=0J6oJjgvefQC&q=yemen+means+blessed&pg=PA149&redir_esc=y#v=snippet&q=yemen%20means%20blessed&f=false ''Enemies from the East?: V. S. Soloviev on Paganism, Asian Civilizations, and Islam'']. Northwestern University Press. p. 149. ISBN 978-0-8101-2417-2.</ref><ref>Ab Eduardo (Edward) Balfour (anno 1873). [https://books.google.es/books?id=d9UBAAAAYAAJ&q=yemen+means+felicity&pg=RA1-PA240&redir_esc=y#v=snippet&q=yemen%20means%20felicity&f=false ''Cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia, Commercial, Industrial and Scientific: Products of the Mineral, Vegetable and Animal Kingdoms, Useful Arts and Manufactures, Band 5'']. Typis impressum in Scottish & Adelphi. p. 240.</ref> [[Romani antiqui|Romani]] eam "[[Arabia Felix|Arabiam Felicem]]" nuncupaverunt, contra "[[Arabia Deserta|Arabiam Desertam]]". [[Litterae Latinae|Latini]] et [[Litterae Graecae|Graeci scriptores]] antiquam Iemeniam "Indiam" referebant, quod ortum est e [[Persae|Persis]], qui [[Abissensis|Abissenses]], cum quibus congressi sunt, nomine gentis vicinae cutem obscurae, scilicet, [[Indi|Indorum]], designaverunt.<ref>A Bell, Ricardo (Richard) (die 20 Octobris anni 1926). [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.528983 "Origin Of Islam In Its Christian Environment"] – viā bibliothecae digitalis [[Internet Archive]].</ref><ref>A Nöldeke, Theodoro (Theodor) (anno 1879). ''[https://archive.org/details/GeschichteDerPerserUndAraber T. Nöldeke, Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der en aus der arabischen Chronik des Tabari: Übersetzt und mit ausführlichen Erläuterungen und ergänzungen Versehn]'' (Theodisce). [[Lugdunum Batavorum|Lugduni Batavorum]]: E.J. Brill. p. 222.</ref> ==Historia== ===Antiquitas=== [[Fasciculus:Panel Almaqah Louvre DAO18.jpg|thumb|upright=1|[[Inscriptio]] [[Sabaei|Sabaea]]<ref name="Sabaei"/> ad [[Almaqah]] [[deus|deum]] [[lunae]] alloquens, quinque deos [[Arabia]]e australis, duos [[monarcha]]s regnantes, duos [[gubernator]]es [[saeculum 7 a.C.n.|saeculo septimo]] commemorat.]] Iemenia unum antiquissima apud [[civilizatio]]nis centra in toto orbe terrarum est. Saltem e [[Millennium 2 a.C.n.|Millennio II a.C.n.]] hac in regione domicilium posuerunt gentes quae [[orogenesis|orogeneticis]] huius territorii singularibus fruebantur. Altitudinibus et perennis indolis aquis fluentibus abundans, Iemenia -e [[Linguae Semiticae|Semiticā]] [[Radix (linguistica)|radice]] <y-m-n> derivata, quae "dexterum" aut "[[Meridies (pars caeli)|meridionale]]" significat- [[vegetatio]]nis typum continet quae substantias circumdantibus a culturis valde appetitas efficit quae [[Graecia antiqua|Graeci antiqui]] ἀρώμᾰτᾰ nuncupabantur et quae, synthetice, ad [[incensum]] referri possunt. [[Fasciculus:Bmane2002-1-114,1.jpg|thumb|left|[[Stela]] [[funus|funerea]] ex [[saeculum 1|saeculo primo]] scaenam [[musica]]m pingit.]] Huius territorii [[hydrographia|hydrographice]] afficiendi facultas, antiquissimis e temporibus, [[Sabaei|Sabaeos]]<ref name="Sabaei">Vide [http://micmap.org/dicfro/search/gaffiot/Sabaei "Sabaei" apud Gaffiot].</ref> colonias hac in regione deducentes e [[Tellus (terra)|soli]] fecunditate fructum ita capere sivit ut confirmetur [[Beduini|Beduinum]] proverbium secundum quod Iemenia locus est ubi annonae provisiones innecessariae sunt, quia natura omnia offert. Inter [[Saeculum 9 a.C.n.|saeculum IX a.C.n.]] et [[Saeculum 6|saeculum VI]] in Iemeniā, evoluta sunt aliquot regna: [[Sabaea]]<ref name="Sabaea">Vide [http://micmap.org/dicfro/search/gaffiot/Sabaea "Sabaea" apud Gaffiot].</ref> (Arabice سَبَأ et Sabaice 𐩪𐩨𐩱), [[Ausan]] (Arabice أوسان), [[Minaeai|Minaeum]]<ref name="Minaei">Vide [http://micmap.org/dicfro/search/gaffiot/Minaei "Minaei" apud Gaffiot].</ref> (Arabice معين et Minaice 𐩣𐩲𐩬), [[Cattabania]]<ref name="Cattabania">Vide [situm interretialem Brill's New Pauly], ubi dicitur "(Qatabān). Pre-Islamic people in south-western Arabia, known predominantly through inscriptions. They appear in the ancient sources as Kattabaneîs (Κατταβανεῖς, ἡ Κατταβανία, Str. 16,4,4), Kottabanoí (Κοτταβανοί, Ptol. Geog. 6,7,24) and Catapani (Plin. HN 6,153)".</ref> (Arabice قتبان et Cattabanice 𐩤𐩩𐩨𐩬), [[Adrramyta]]<ref name="Adrramyta"/> seu Chatramotita<ref name="Chatramotitae"/> seu [[Chatramitis (Regio)|Chatramitis]]<ref name="Chatramitis"/> (Arabice حَضْرَمُوتُ et Adrramytice 𐩢𐩳𐩧𐩣𐩩) et [[Homeritae|Homeriticum]]<ref name="Homeritae"/> (Arabice حِمير et Homeritice 𐩢𐩣𐩺𐩧𐩣) et alia quae aliquot commercialibus centris dominabantur. Iemenia ab [[Romani antiqui|Romanis antiquis]] [[Arabia Felix]] cognoscebatur lucrosum propter [[commercium]]. [[Augustus (imperator)|Augustus]] eam capere conatus est, sed expeditio prolapsa est. Circum annum [[520]], haec regio [[Aethiops|Aethiopico]] [[Regnum Axomitarum|Regno Axōmitarum]]<ref name="Axomitarum">Confer [[Lingua Graeca antiqua|Palaeograecum]] nomen Βασιλεία τῶν Ἀξωμιτῶν.</ref> (Sabaice 𐩱𐩫𐩪𐩣, [[Aethiopice]] ac [[Amharice]] መንግሥተ አክሱም et Arabice مملكة أكسوم) et anno [[570]] [[Regnum Sassanidarum|Regno Persico Sassanidarum]] annexa est. Deletā [[Mariaba|Mariabā]]<ref name="Mariaba">Vide [https://web.archive.org/web/20230726132051/https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof3/s0067b.html "Mariaba" apud Lexicon Universale Hofmann.]</ref> (Arabice مَأْرِب et [[Linguae Arabicae Meridionales Antiquae|Austropalaeoarabice]] 𐩣𐩧𐩺𐩨 seu 𐩣𐩧𐩨), [[Saba (Arabia)|Sabaeorum]]<ref name="Sabaei"/> metropoli, multi Sabaei, exeunte [[saeculum 6|saeculo VI]] et ineunte [[saeculum 7|saeculo VII]], hanc regionem reliquerunt et in [[Africa Septentrionalis|Africam Septentrionalem]] et [[Arabia|Paeninsulae Arabicae]] septentrionem migraverunt. ===Medium aevum=== [[Fasciculus:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|thumb|[[Saeculum 13|Saeculi XIII]] libri imago [[Bagdatum|Bagdati]] ab [[Yahya ibn Mahmud al-Wasiti|al-Wasiti]] facta mercatum servorum [[Zabida]]e<ref name="Zabida"/> (Arabice زَبِيد) in Iemeniā depingens.]] E [[saeculum 7|saeculo VII]], haec natio [[caliphatus|Caliphatuum]] fortunam secuta est, initio [[Caliphatus Omayadarum|Omayadarum]], deinde [[Caliphatus Abbasidarum|Abbasidarum]]; ubi Iemenia magnā autonomiā gavisa est propter suum periphericum locum, quod aliquot [[Religio Islamica|Islamicos]] haeriticos motūs e repressione auctoritatis [[Secta Sunnitica|Sunniticae]] -primum [[Damascus|Damascenae]], postea [[Bagdatum|Bagdatensis]]- effugire sivit. Quamobrem, [[Charigitae|Charigitismus]] [[Ibaditae|Ibaditicus]] et radicitus agens [[Ali Abitalibi filius|Alidismus]] -qui [[Zaidismus]]<ref name="Zaiditae"/> (Arabice زيدية) factus est- modo plus minusve placido asperis in Iemeniticis regionibus consederunt. Sicut reliqua [[Arabia|Paeninsula Arabica]], etiam Iemenia sub [[Aegyptus|Aegypti]] limites agere coepit, quia Aegyptiaca orientalia litora [[Rubrum mare]] contingentia minores difficultates ad sustinendum acceptabilem commercium Iemeniticis cum regionibus ostendunt. In Iemeniā ortae sunt locales [[dynastia]]e ortae sunt, e quibus memorabilissima est, inter [[saeculum 9|saecula IX]] et [[saeculum 11|XI]], [[Zaidismus|Zaiditica]]<ref name="Zaiditae"/> (Arabice زيدية), omnino reverens in [[Caliphatus Abbasidarum|Caliphatūs Abbasidarum]] contentionibus. In areā inter [[Dzanad]] (Arabice الجند) et [[Adrramyta]]m<ref name="Adrramyta"/> seu Chatramotitas<ref name="Chatramotitae"/> seu [[Chatramitis (Regio)|Chatramitem]]<ref name="Chatramitis"/> (Arabice حَضْرَمُوتُ) orta est in illo tempore dynastia [[Yufiridae|Yufiridarum]] (Arabice بنو يعفر), quae propriam septentrionalem Iemeniticam [[muhafaza]]m viā [[Ziyadidae|Ziyadiae]] (Arabice الزياديون) rectura erat, dum [[Secta Siitica|Siismus]]<ref name="Siismus">Confer Neograecum vocabulum Σιισμός.</ref> [[Zaidismus|Zaiditicus]]<ref name="Zaiditae"/> et Siismus [[Ismaelismus|Ismaëliticus]]-[[Caliphatus Fatimidarum|Fatimidicus]]<ref name="Fatimidae">Vide [http://ia902607.us.archive.org/18/items/actasocietatisre02soci/actasocietatisre02soci.pdf Nova Acta Regiae Societatis Scientiarum Upsaliensis, seriei tertiae vol. II], ubi dicitur: "et in Africa Fatimidae fundamenta regni evertere conabantur (...) Princeps igitur Fatimida copias in hunc finem conduxit validas (...) postea vezirus Fatimidarum notissimus (...)".</ref> hac in natione imperare coeperunt, qui ineunte [[saeculum 10|saeculo 10]] Aegyptum occupavisset. [[Zaidismus|Zaiditae]]<ref name="Zaiditae">[https://books.google.es/books?id=akljAAAAcAAJ&pg=PA166&lpg=PA166&dq=zaiditae&source=bl&ots=ooYP17114m&sig=ACfU3U1aoaXe6KKPBn72Ric-Qv5qZzoEVg&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjW0dyBqZuCAxUIVaQEHQ55CCQQ6AF6BAgWEAM#v=onepage&q=zaiditae&f=false Historia Iemanae, e codice manuscripto arabico], ubi dicitur "Zaiditae nomen trahunt de Zaido (...)".</ref>, duce [[Al-Hadi ila'l-Haqq Yahya|Yaḥyā ibn al-Ḥusayn al-Rassī]] -posthac al-Hādī ilā l-Ḥaqq cognito-, [[oasis]] [[Negrana|Negrănae]]<ref name="Negrana">Vide articulum "Najran" apud ''www.jatland.com'' ubi dicitur "''Najran'' (Hindi: नजरान, Arabic: نجران‎ Najrān), is a city in southwestern Saudi Arabia near the border with Yemen. It is the capital of Najran Province. Najran is mentioned as Negrana by Pliny".</ref> (Arabice نجران‎) dominationem acceperunt, quod genuit dynastiam, ex eius nomine [[Rassidae|Rassidarum]] nuncupatam, quae usque ad exeuns [[saeculum 14|saeculum XIV]] superfuit. [[Fasciculus:Rasulids Aden Yemen 1335.jpg|thumb|right|[[Rasulidae|Rasulidarum]]<ref name="Rasulidae"/> [[nummus]], [[Adana]]e<ref name="Adana"/>, in Iemeniā, anno [[1335]].]] [[Caliphatus Fatimidarum|Fatimidae]]<ref name="Fatimidae"/> (Arabice الفاطميون) interea bene in idoneo politico reti moliendo successerunt quod denique duxit in potestatem in Iemeniae meridie dynastiam [[Sulayhidae|Sulayhidarum]] (Arabice بَنُو صُلَيْح), inter annos [[1047]] et [[1138]], Fatimidis fidelem, quae Yufiridarum partes suscepit. Omnes apud Sulayhidas egregios, citanda est imprimis femina quae manū militari sui defuncti mariti, ʿAlī al-Ṣulayḥī, imperium rexit, Arwā al-Sulayhi -"Domina Nobilis", Arabice ٱلسَّيِّدَة ٱلْحُرَّة, et etiam "Parva [[Regina Saba]]e", Arabice مَلِكَة سَبَأ ٱلصَّغِيْرَة, cognominata- quia magnā intellegentiā et animi fortitudine 50 annos, inter [[1084]] et [[1137]], regnavit. Inter annos [[1099]] et [[1173]], [[Sanaa]]<ref name="Sanaa et Adenum"/> capta est a Hatimidis (Arabice بني حاتم), [[sultanus|sultanis]] Hamdānensibus; dum ʿAlī b. Mahdī, cuius [[Islamus]] rebus [[Kharigismus|Kharigisticis]] signatus erat, suum proprium imperium formare conabatur. Ad effugiendum hoc ex imminente pericolo, urbs [[Zabida]]<ref name="Zabida">Vide [https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof4/s0868b.html Lexicon Universale Hofmann], ubi dicitur "ZABIDA, vicus in mediterraneis Arabiae Felicis, ''Steph''".</ref> (Arabice زَبِيد) auxilium ab illius temporis Fatimidarum [[Vezirus|veziro]], [[Saladinus|Saladino]], petivit, qui in Iemeniam suum fratrem [[Turan Sah ibn Ayyub|Tūrān Šāh al-Muʿazzam ibn Ayyūb]] "ad pacificandam eam" misit. Deinde, post [[Ayyubidae|Ayyubidarum]] gubernatorum seriem, Iemenia vassallae dynastiae [[Rasulidae|Rasulidarum]]<ref name="Rasulidae">Confer [https://books.google.es/books?id=RHwbY4fT0N8C&pg=PA340&lpg=PA340&dq=Rasulidae%22&source=bl&ots=20NTFqBNgY&sig=ACfU3U0ec35x_WHgyl8_UbhkjZ6zIgMROg&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjOkuLjqNyAAxV6U6QEHcZKDhsQ6AF6BAgTEAM#v=onepage&q&f=false Orientalia, Volumen 2], ubi dicitur "(...) Sultanus Principi Rasūlidae, 'al-Malico-'l-Mogāhido, domino 'al-Jemanie, auxilio misit circiter 2000 equites, (...)".</ref> commissa est, quae se rectores haud aspernabiles ostenderunt, quia Iemeniam impulsū, etiam culturali architectonicoque, incitaverunt.<ref>''The Rasūlid Architectural Patronage in Yemen. A Catalogue'', [[Neapolis|Neapoli]], ab [[Institutum Orientale Neapolitanum|Instituto Orientali Neapolitano]], anno 1997.</ref> ===Aevum modernum=== [[Fasciculus:Assault on Aden.jpg|thumb|right|[[Lusitania|Lusitanus]] [[Viceregnum|vicerex]] [[Alphonsus de Albuquerque]] in [[Adana (Iemenia)|Adanā]] capiendā bis erravit, quamquam [[Imperium Portugallense]] managed in regendā [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis Insulā]]<ref name="Dioscoridis">Vide lemma "[https://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/hofmann/hof2/s0079b.html Dioscoridis Ins. apud Lexicon Universale Hofmann], ubi dicitur "DIOSCORIDIS Ins. ''Zocotora''; in Afr. in mari Azanio, ubi definit Erythraeum (...)".</ref> seu [[Zocotora|Zocotorā]]<ref name="Iassonium">[https://ediscovery.qnl.qa/islandora/object/QNL%3A00037534#page/1/mode/1up Arabiae Felicis, Petraeae et Desertae nova et accurata delineatio. Amstelodami, apud Ioannem Ianssonium.]</ref> (Arabice سقطرة) usque ad annum [[1511]] bene successit.]] Medio [[saeculum 15|saeculo XV]], Ayyubidae a Rasulidarum servis militaribus seu [[Mamluci]]s et hostili familiā, [[Tahiridae|Tahiridis]],<ref name="Tahiridae">Vide [https://books.google.es/books?id=row3ES9ENRkC&pg=PA237&lpg=PA237&dq=tahiridae%22&source=bl&ots=ZrFhnYrgvT&sig=ACfU3U0Tisd2NYb2hATqCF9Y4kDQjyfeyA&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwio-pXLr9yAAxUyTaQEHV0YCg8Q6AF6BAgNEAM#v=onepage&q&f=false Nova supplementa ad Recensionem numorum Muhammedanorum], ubi dicitur "Classis IV. Emiri Tahiridae".</ref> prehensae sunt, quae sunt apud dominos Dzubanenses et Miqrānenses. ===Aevum contemporaneum=== E [[Saeculum 16|saeculo XVI]] usque ad [[saeculum 20|saeculum XX]], Iemenia [[Imperium Ottomanicum|Imperii Ottomanici]] pars fuit -quamquam [[Zaidismus]]<ref name="Zaiditae"/> reapse intimas regiones regere perrexit- quod [[Aegyptus|Aegyptum]] et [[Syria]]m ceperat et quod, propter aliquot causas -certe strategicas sed etiam spirituales- totā in [[Arabia|Paeninsulā Arabicā]] dominari voluit, etsi Imperio Ottomanico satis fecit solum litoralibus in urbibus et, aliquibus momentis temporis, etiam meridionalioribus in locis dominari. [[Fasciculus:Divisa Iemenia.png|thumb|left|[[Res publica Arabica Iemenitica]] (Arabice الجمهوريّة العربية اليمنية) -[[Aurantius|aurantio colore]]- et [[Res publica democratica popularis Iemenitica]] (Arabice جمهورية اليمن الديمقراطية الشعبية) -[[Caeruleus|caeruleo colore]]- ante annum [[1990]]. Terrae post unificationem acquisitae [[Canus|cano colore]] apparent.]] Iemeniae septentrio independens ab Imperio Ottomanico anno [[1918]] factus est et anno [[1962]] ibi [[Res publica Arabica Iemenitica]] (Arabice الجمهوريّة العربية اليمنية) declarata est. [[Fasciculus:Stamp Aden Quaiti Shihr Mukalla 1942 2a.jpg|thumb|150px|Anni [[1942]] [[Adana (Iemenia)|Adanae]] [[pittacium cursuale]].]] Anno [[1839]], [[Imperium Britannicum]] urbis [[Adana (Iemenia)|Adanae]] portum occupaverat, ubi coloniam aliquibus protectoratibus cum Britannicā verā auctoritate circumdatam fecerat. Anno [[1967]], [[Britanniarum regnum|Britanni]], expulsi a rebellibus viribus quas praesertim Aegyptus fovebat, recesserunt et in illis locis, anno [[1970]], stabilitum est [[Placita Marxiana|Marxianum]] regimen, [[Res publica democratica popularis Iemenitica]] (Arabice جمهورية اليمن الديمقراطية الشعبية), etiam Iemenia Meridionalis seu Australis nuncupata. Anno [[1978]] coepit absolutistica gubernatio praesidis [[Alī ʿAbd Allāh Ṣāliḥ]]. Seditionariae huius Austro-Iemeniticae gubernationis voluntates Iemenia Meridionalis seu Australis segregationem intra [[Arabia|Paeninsulam Arabicam]] causaverunt. Absolutisticae huius regionis monarchiae se in periculum vocatae putabant, quia Iemeniam Meridionalem potentialium seditiosorum motuum praecursorem in suis ipsis regnis habebant. Quae, praesertim [[Arabia Saudita]], Iemeniae Australis segregationi oeconomicae faverunt et armatas oppugnatorum globorum incursiones in Iemeniam Australem sustentaverunt ut Austro-Iemeniticum regimen divitias in sumptibus militaribus et defensivis vice progressūs oeconomici conferre cogeretur. Iemenia Meridionalis sive Australis actiones bellicas passa est quas Arabia Saudita Octobris anni [[1968]], Decembre anni [[1969]] ac Novembre anni [[1970]]; Iemenia Septentrionalis Septembre Octobreque anni [[1972]] fecit et etiam Britannica aëroplana pyrobolis urbem [[Hawf]] (Arabice حوف) Maio anni [[1972]] verberaverunt. Oeconomicae difficultates magis magisque creverunt propter [[Canalis Suesiensis|Canalem Suesiensem]] ex Iunio anni [[1967]] clausum -e quo portūs [[Adana (Iemenia)|Adanae]] negotia pendebant- et electam privatorum ergolaborum manum fugatam, quia interior terra -praecipue deserta- limitatas opes habet. Non obstante hoc hostili mundo ambiente, Austro-Iemeniticum regimen adoptavit praecipuas politicas, sociales oeconomicasque reformationes: universalem educationem, gratuitam curationem medicam, formalem feminarum aequalitatem. Etiam gubernatio contra [[tribalismus|tribalismum]] pugnare conabatur. Hiatus inter vitae condiciones rurales et urbanas magnopere deminutus est; hoc regimen, cuius aliqui duces rure orti sunt, ut rus -non obstantibus parvā spissitudine incolarum et geographicā huius nationis dimensione- non negligeretur fecerunt. Nihilominus, saepii conflictūs inter intestinas gubernationis factiones denique credibilitatem labefecerunt.<ref>Ab Helenā (Helen) Lackner, ''[https://web.archive.org/web/20191007010934/https://orientxxi.info/magazine/quand-le-drapeau-rouge-flottait-sur-aden,2152 Quand le drapeau rouge flottait sur Aden - Il y a cinquante ans, l'indépendance du Yémen du Sud]'' (Francice), in ''Orient XXI'', pridie Kalendas Decembres anni 2017 (archivatum ex archetypo url Nonis Octobribus anni 2019).</ref> Aliquos post negotiationum annos, die [[22 Maii]] anni [[1990]] duae civitates Iemeniticae unicam in civitatem, praesentem Iemeniam, coniunctae sunt. Anni [[1994]] Iulio, aliqui officiales politicique [[Marxismus|Marxianae]] ideologiae homines Iemeniticae regionis meridionalis secessionem declaraverunt quae nomen "Rei publicae Democraticae Iemeniae" sumpsit, [[Adana (Iemenia)|Adanā]] [[caput (urbs)|capite]]. Internationali sine agnitione, hic secessionis conatus per proelii hebdomades duas a gubernationis copiis elusus est. Magnae ultiones non fuerunt et amnestia secessionis studiosis bellatoribus et fautoribus sponsa est, exceptis ducibus, quorum plerique peregre fugere consecuti sunt. Paulatim gubernatio politicas reformationes exsecutus est ut novae rebelliones vitarentur, inter quas statutum est Praesidem Rei Publicae per suffragium populare eligi. [[Fasciculus:Yemen protest.jpg|thumb|upright=0.8|Tumultuatio [[Sanaa]]e habita die [[3 Februarii]] [[2011]].]] [[Fasciculus:Abd Rabbuh Mansur Hadi 2013.jpg|thumb|[[Abd Rabbuh Mansur Hadi|Abd Rabbuh Manṣūr Hādī]] praeses Iemeniae inde ab anno [[2012]] usque ad annum [[2022]].]] Die [[27 Februarii]] anni [[2012]], [[Alī ʿAbd Allāh Ṣāliḥ|Ṣāliḥ]], post [[Ver Arabicum]], formaliter propraesidi [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī]] potestatem cessit.<ref>''[https://www.nytimes.com/topic/person/ali-abdullah-saleh?inline=nyt-per Ali Abdullah Saleh]'' (Anglice). ''[[New York Times]]'' die [[28 Februarii]] anni [[2012]].</ref> Die [[22 Ianuarii]] anni [[2015]], cum praecipua [[Zaidismus|Zaiditica]]<ref name="Zaiditae"/> minor pars allophyla, [[Huthi]]<ref name="Huthi">Vide ''Ephemeridis'' percontationem "[http://ephemeris.alcuinus.net/percontatio.php Abdel-Malek Al Houthi, ducis rebellium Huthorum percontatio]", ubi apparet nomen "Huthi". Die 19 Augusti anni 2023. Vel '''Houthiani''', — "Nuntii Latini Vasintonienses", [https://nuntiilatini.com/2024/06/13/die-tertio-decimo-mensis-iunii-2/ 13 Iunii 2024, "Operarii Omnium Gentium comprehensi"].</ref> (Arabice ٱلْحُوثِيُّون), [[praxicopema|praxicopēma]] conata esset, [[praeses]] [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī]] et [[primus minister]] [[Khālid Baḥāḥ]], homo inter praeteritum regimen et claros homines ex [[Ver Arabicum|Vere Arabico]] ortos implicatus, abdicaverunt. Tunc huius nationis Constitutio munus praesidis ad interim praesidi Parlamenti concredit, muneri quod praestabat [[Alī ʿAbd Allāh Ṣāliḥ|Ṣāliḥ]], decessor de [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī]]. Propter constitutorii chai statum, meridionales administrationes regionales quattuor se centralis gubernationis iussa non oboedituras esse confirmaverunt. Die [[21 Februarii]] anni [[2015]], [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī|Hādī]] [[Sanaa]]m<ref name="Sanaa et Adenum"/> relinquens in [[Adana (Iemenia)|Adanam]], suam natalem urbem et adminiculum in nationis meridie, venit. Statim transmissionem televisificam emisit ubi proprias abdicationes mendacii arguit, [[praxicopema|praxicopēma]] damnavit et suam propriam agnitionem sicuti Praeses constitutionalis Iemeniae clamavit.<ref>A Briano (Brian) Rohan, ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2015/02/22/hadi-once-quiet-leader-of-yemen-strikes-newly-defiant-pose Hadi, a once-quiet leader of a fractious Yemen, strikes defiant pose by reclaiming presidency] (Anglice), in ''U.S. News and World Report'', die 22 Februarii anni 2015. URL inspectum die 19 Augusti anni [[2023]].</ref> Eiusdem anni Martio, [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī|Hādī]] [[Adana (Iemenia)|Adanam]] "temporarium Iemeniae caput" professus est.<ref>''[https://www.dw.com/en/yemens-president-hadi-declares-new-temporary-capital/a-18332197 Yemen's President Hadi declares new 'temporary capital]'' (Anglice), Deutsche Welle, die 21 Martii anni 2015. URL inspectum die 19 Augusti anni [[2023]].</ref> Die [[25 Martii]] anni [[2015]], ut Huthorum progressus per [[Bellum civile Iemeniense (anno 2015 incipiens)|Bellum civile Iemeniticum]] sisteretur, 150 000 [[Peditatus|peditum]] et 100 milites [[Copiae aëriae|copiarum aëriarum]] [[Arabia Saudita|Arabiae Sauditae]] -praecipuo subsidio Arabes apud nationes decem ([[Sinus Persicus|Sinūs Persici]] eas, praeter [[Aegyptus|Aegyptum]], [[Sudania]]m, [[Marocum]] et [[Iordania]]m)- Huthorum<ref name="Huthi"/> loca admirabilissimo impetū nunquam ab Saudito regno facto percussit, et cuius evidens finis erat in munus [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī]] revocare, qui interim se [[Riadum|Riadi]] recepit. Sic fuit hic incursus ut Arabia Saudita exiguum [[Secta Siitica|Siiticorum]] rebellium apparatum militare destruxerit et totum dominium Iemenitico in caelo consecuta sit. [[Irania|Respublica Islamica Iraniae]] queri non cessavit, Arabiam Sauditam ut statim suum militarem interventum finiret admonens. Octobre anni [[2015]], [[Amnestia internationalis]] relationem vulgavit ubi Arabiam Sauditam de [[Scelus bellicum|sceleribus bellicis]], praesertim de usū copiarum sparsilium missilium et de pyrobolorum iactū contra scholas et alios civiles scopos, imprimis in [[Muhafaza|muhafazā]] [[Muhafaza Saada|Saadā]]<ref name="Saada">[https://books.google.es/books?id=GzFeFtORzJkC&pg=PA216&lpg=PA216&dq=Saada+urbs+in+septentrionali+Jemanae&source=bl&ots=DrX6Yv63Ud&sig=ACfU3U2kxQEwPk8NpfitFf0-U39Jw04B2A&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwj2nPnZzpuCAxX2XqQEHagKBrsQ6AF6BAgIEAM#v=onepage&q=Saada%20urbs%20in%20septentrionali%20Jemanae&f=false Historia Jemanae sub Hasano Pascha], ubi dicitur "SAADA صعدة. Urbs in septentrionali Jemanae parte celebratissima et notissima (...)".</ref> (Arabice محافظة صعدة), ab [[Huthi]]s tentā.<ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/mde31/2548/2015/en/ In tabularium relatum] die 20 Decembris anni 2015 in [[Internet Archive]]; ex [http://lepersoneeladignita.corriere.it/2015/10/07/crimini-di-guerra-nello-yemen-amnesty-international-chiede-sospensione-dei-trasferimenti-di-armi-alla-coalizione-saudita/?refresh_ce-cp In tabularium relatum] die 22 Decembris anni 2015 in Internet Archive.</ref> Eiusdem anni die [[26 Octobris]] et [[2 Decembris|postridie Kalendas Decembres]], Arabia Saudita [[Medici sine finibus|Medicorum sine finibus]] valetudinaria duo [[Saada]]e<ref name="Saada"/> (Arabice صَعْدَة) et in loco al-Ḥūbān pyrobolis verberavit.<ref>[https://web.archive.org/web/20151212232013/http://www.medicisenzafrontiere.it/notizie/news/yemen-nuovo-attacco-aereo-della-coalizione-su-clinica-di-msf-taiz-nove-feriti Exemplar in tabularium relatum], in ''medicisenzafrontiere.it''. URL inspectum die 20 Augusti anni 2023.</ref> Anni [[2016]] Aprili, [[Human Rights Watch|Custodia Iurum Humanorum]] Martio Arabiam Sauditam copiis sparsilibus missilium a [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis Americae]] fabricatis Mastabae usam esse denuntiavit, quae 107 civilium, apud quos pueri 25 erant, occiderunt, quod facit secundum gravissimum impetum per interfectorum numerum in Iemeniā.<ref name="PressTV">''PressTV-‘US cluster bombs massacred Yemenis’'' (Anglice), in ''presstv.com''. URL inspectum die 20 Augusti anni 2023.</ref> Per annum [[2016]], Arabia Saudita in lucem constans auxilium per arma pecuniamque aliquibus ex Occidentalibus nationibus -imprimis e Civitatibus Foederatis, [[Britanniarum Regnum|Britanniarum Regno]], sed etiam ex [[Italia|Italiā]]- recipere prolata est. Secudum [[Nationes Unitae|Nationes Unitas]], fere 9400 Yemeniensium per unum annum Saudito ex impetū (Martio anni 2015) occisi sunt, apud quos 2230 puerorum, et 16000 aliorum vulneratorum.<ref name="PressTV"/> Prior praeses [[Alī ʿAbd Allāh Ṣāliḥ]] [[4 Decembris|pridie Nonas Decembres]] anni [[2017]] per [[Proelium Sanaaense (2017)|Proelium Sanaaënse]]<ref name="Sanaa et Adenum"/> contra [[Huthi|Huthos]]<ref name="Huthi"/> occisus est.<ref>[https://www.lemonde.fr/yemen/article/2017/12/04/yemen-l-ex-president-saleh-est-mort-tue-par-des-rebelles-houthistes_5224391_1667193.html «Yémen: l’ex-président Saleh est mort, tué par ses anciens alliés houthistes»] (Francice), in ''lemonde.fr'', [[4 Decembris|pridie Nonas Decembres]] anni [[2017]] (inspectum die [[21 Augusti]] anni [[2018]]).</ref> Decembre anni [[2017]], [[Nationes Unitae]] amplius octo milliones hominum in famis discrimine propter portuum interclusionem esse indicaverunt.<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/12/11/97001-20171211FILWWW00258-yemen-8-millions-de-personnes-au-bord-de-la-famine-onu.php «Yémen: 8 millions de personnes au bord de la famine (ONU)»] (Francice), in ''lefigaro.fr'', die 11 Decembris anni 2017 (inspectum die [[21 Augusti]] anni [[2018]]).</ref> Amplius [[millio]] hominum praeterea [[Cholera|cholerā]] affecti sunt secundum [[Motus internationalis Crucis Rubrae et Lunae Rubrae|Consilium internationale Crucis Rubrae]].<ref>[https://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/12/21/97001-20171221FILWWW00093-yemen-1-million-de-cas-de-cholera-cicr.php «Yemen: 1 million de cas de choléra (CICR)»] (Francice), in ''lefigaro.fr'', die 21 Decembris anni 2017 (inspectum die [[21 Augusti]] anni [[2018]]).</ref> Nuntium Francico a [[Foedus iurum humanorum (Francia)|Foedere iurum humanorum]] [[14 Maii|pridie Idus Maias]] anni [[2019]] factum [[Organizatio re publica vacans|organizationes republicā vacantes]] septemdecim reposuit quae minas petitionum iudicialium Francicos contra diurnarios Galfridum Livolsi ac Matthiam Destal, mediorum investigationis Disclose, et [[Benedictus Collombat|Benedictum Collombat]], particulae investigatoriae e [[Radio France]], deferebant, qui Francicorum armorum praesentiam Iemenitico in conflictū investigaverant et qui a [[Moderatio generalis Securitatis interioris|Moderatione generali Securitatis interioris]] (Francice ''Direction générale de la Sécurité intérieure'', Francicis siglis ''DGSI'') auscultati erant intra prioris indagationis ambitum pro compromisso secreti de defensione nationali, quae ab aministratione publicā inchoata erat, intercessionibus a [[Ministerium publicum rei defensionalis (Francia)|Ministerio publico rei defensionalis]] (Francice ''Ministère des Armées'') petitis.<ref>[https://www.ldh-france.org/17-ong-denoncent-les-menaces-de-poursuites-contre-des-journalistes-enquetant-sur-les-armes-francaises-au-yemen/ «17 ONG dénoncent les menaces de poursuites contre des journalistes enquêtant sur les armes françaises au Yémen»] (Francice), nuntium Francico a [[Foedus iurum humanorum (Francia)|Foedere iurum humanorum]] [[14 Maii|pridie Idus Maias]] anni [[2019]].</ref> [[Fasciculus:08-14 42 March for Yemen (50227234033).jpg|thumb|Reclamatio contra [[Bellum civile Iemeniense (anno 2015 incipiens)|Bellum Iemeniticum]] [[14 Augusti|postridie Idūs Augustas]] anni [[2020]].]] Maio anni [[2022]], secundum novam relationem ab [[Iura humana|iurum humanorum]] [[organizatio]]nibus tribus -[[Amnestia internationalis|Amnestiā internationali]], [[Centrum Europaeum pro iuris constitutionalibus humanisque|Centro Europaeo pro iuris constitutionalibus humanisque]]<ref>[https://www.ecchr.eu/en/press-release/new-report-reveals-arms-exports-by-spanish-company-airbus/ «New report reveals: Arms exports by Spanish company Airbus to Saudi Arabia and UAE may have contributed to war crimes in Yemen»] (Anglice), in ''[[Centrum Europaeum pro iuris constitutionalibus humanisque|ECCHR]]''. Inspectum die [[28 Augusti]] anni [[2023]].</ref> (Anglice ''European Center for Constitutional and Human Rights'', siglis Anglicis ''ECCHR''), [[Centrum Delàs pro studiis de pace|Centro Delàs pro studiis de pace]]<ref>«A new report launched by Centre Delàs, Amnesty International and ECCHR, concludes that arms transfers by Spanish company Airbus to Saudi Arabia and UAE may have contributed to war crimes in Yemen» (Anglice), in ''[[Centrum Delàs pro studiis de pace|Centro Delàs pro studiis de pace]]''. Inspectum die [[28 Augusti]] anni [[2023]].</ref> ([[Catalanice]] ''Centre Delàs d'Estudis per la Pau'')- typis editam, societas [[Airbus Defence and Space]] arma [[Emiratus Arabici Coniuncti|Emiratibus Arabicis Coniunctis]] et [[Arabia Saudita|Arabiae Sauditae]] misit quae inter annos [[2015]] et [[2021]] usui fuerunt ut fierent impetūs contra [[valetudinarium|valetudinaria]], [[schola]]s, civiles homines; quae [[Scelus bellicum|scelera bellica]] putantur. Secundum [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] fontes, paene 20 000 hominum amplius 25 000 aëriis incusionibus a coalitione factis interfecti aut vulnerati essent et 2,5 milliones hominum loco moti sunt in Iemeniae intestina ex anno [[2015]]. Praeterea, haec tres organizationes [[Hispania|Hispanico]] a gubernio petiverunt ut independens investigatio a peritis de iure internationali de iuribus humanis ducta cieretur et ut omnes licentiae ad servanda exportandaque aëroplanorum incursitantium partes elementaque suspenderentur.<ref>[ttps://www.business-humanrights.org/en/latest-news/spain-report-claims-that-arms-exports-by-spanish-company-airbus-to-saudi-arabia-and-uae-may-have-contributed-to-war-crimes-in-yemen/ «Spain: Report claims arms exports by Spanish company Airbus to Saudi Arabia & UAE may have contributed to war crimes in Yemen»] (Anglice), in ''Buisness & Human Rights Resource Centre''. Inspectum die [[28 Augusti]] anni [[2023]].</ref><ref>[https://media.business-humanrights.org/media/documents/Spanish_Arms_Exports_and_Alleged_War_Crimes_in_Yemen.pdf «SPANISH ARMS EXPORTS AND ALLEGED WAR CRIMES IN YEMEN»] (Anglice), in PDF. Inspectum die [[28 Augusti]] anni [[2023]].</ref> Iunio anni [[2022]], typis editā relatione de Hispanicorum armorum participatione in bello Iemenitico, organizationes tres iura humana defendentes -[[Centrum Europaeum pro iuris constitutionalibus humanisque|ECCHR]], Mwatana, Sherpa International- [[Francia|Francicis]] armorum societatibus -[[Dassault Aviation]], [[Thales Group]], [[MBDA]]- litem [[Lutetia]]e intenderunt, adiuvante [[Amnestia internationalis|Amnestiā internationali]],<ref>[https://www.amnesty.fr/conflits-armes-et-populations/actualites/yemen-trois-entreprises-darmement-francaises-soupconnees «Yémen : trois entreprises d’armement françaises soupçonnées de complicité de crimes de guerre»] (Francice), in ''[[Amnestia internationalis|Amnestiā internationali]]''. Inspectum die [[28 Augusti]] anni [[2023]].</ref> quia Arabiae Sauditae et [[Emiratus Arabici Coniuncti|Emiratibus Arabicis Coniunctis]] et [[Arabia Saudita|Arabiae Sauditae]] arma vendiderant quae usui fuerant in bello civili Iemenitico.<ref>[https://www.la-croix.com/Monde/Yemen-trois-entreprises-francaises-darmement-visees-plainte-complicite-crimes-guerre-2022-06-02-1201218133 «Yémen: trois entreprises françaises d’armement visées par une plainte pour complicité de crimes de guerre»] (Francice), in ''Le Croix''. Inspectum die [[28 Augusti]] anni [[2023]].</ref><ref>[https://www.lemonde.fr/international/article/2022/06/02/yemen-trois-entreprises-francaises-visees-par-une-plainte-pour-complicite-de-crimes-de-guerre_6128654_3210.html «Yémen: trois entreprises françaises visées par une plainte pour «complicité de crimes de guerre»»] (Francice), in ''[[Le Monde]]''. Inspectum die [[28 Augusti]] anni [[2023]].</ref> ==Geographia== [[Fasciculus:Yemen relief location map.jpg|thumb|[[Topographica]] Iemeniae tabula.]] Iemenia fere tota in [[Asia Occidentalis|Asiā Occidentali]] sita est, in meridiana [[Arabia|Paeninsulae Arabicae]] parte quae hanc [[paeninsula]]m cum [[Africa Orientalis|Africa Orientali]] coniungit.<ref name="Burrowes"/> Terminatur a [[Septentriones|Septentrionibus]] [[Arabia Saudita|Arabiā Sauditā]], [[Rubrum mare|Rubro Mari]] ab [[Occidens|Occidente]], [[Sinus Adenensis|Sinū Adenensi]]<ref name="Sinus Adenensis"/> ac [[Canalis Guardafuiensis]]<ref name="Guardafuiensis"> Confer binomen "Polycarpaea guardafuiensis".</ref> ([[Somalice]] ''Marinka Gardafuul'' et Arabice مضيق غواردافوي) a [[Meridies (pars caeli)|Meridiē]] et [[Omana|Omanā]] ab [[Oriens|Oriente]]. Extensa est 555000 [[chiliometrum quadratum|km²]] seu 214287 [[Mille passus quadrati|milia passuum quadratorum]], a gradū 12 [[Latitudo geographica|latitudinis]] septentrionalis usque ad gradum 19 eiusdem latitudinis a gradū 42 [[Longitudo geographica|longitudinis]] orientalis usque ad gradum 55 eiusdem longitudinis, sita gradū 15 latitudinis septentrionalis et gradū 48 longitudinis orientalis.<ref>[https://mom-ye.com/site-en/%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%85%D9%86/ "About Yemen"] (Anglice et Arabice). A Ministerio petrolei et mineralium.</ref> Nonnullae [[Rubrum mare|Rubri Maris]] insulae; sicuti [[Malichi Insulae]]<ref name="Malichi">Vide [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0064%3Aalphabetic+letter%3DM%3Aentry+group%3D3%3Aentry%3Dmalichi-insulae-geo www.perseus.tufts.edu], ubi dicitur "MALICHI INSULAE (Μαλίχου νῆσοι, Ptol. 6.7.44), two islands in the Sinus Arabicus, off the south coast of Arabia Felix. One of them is the modern Sokar.".</ref> (Arabice جزر حنيش et [[Tigrinyice]] ደሴታት ሃኒሽ), [[Insula Kamaranensis]]<ref name="Kamaranensis"> Confer binomen "Laganum kamaranense".</ref> seu [[Camarana Insula]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Camarao]]<ref name="Iassonium"/> (Arabice كمران) et [[Diodori insula|Diodori Insula]]<ref name="Diodori">Vide [[:es:Perim|commentationem in Vicipaediā Hispanicā de hac insulā]], ubi dicitur "Los romanos la llamaron Diodori insula".</ref> (Arabice بريم), non minus quam [[Dioscoridis Insula]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora]]<ref name="Iassonium"/> ([[lingua Socotrensis|Socotrensi]]<ref name="Socotrensis">Confer usitatissimum epitheton binominale "Socotrensis".</ref> ماتڸ دسقطري, Arabice سقطرة) in [[Mare Arabicum|Mari Arabico]], ad Iemeniam pertinent; quarum maxima [[Dioscoridis Insula]] seu [[Zocotora]]<ref name="Iassonium"/> est. Harum insularum multae [[Mons ignifer|vulcanicae]] sunt; verbi gratiā, [[Exusta insula|Exusta]]<ref name="Exusta">Vide [https://www.ancientportsantiques.com/the-catalogue/red-sea/ Ancient Ports in the Red Sea].</ref> seu [[Catacecaumene insula|Catacecaumenē]]<ref name="Exusta"/> seu [[Combusta insula|Combusta]]<ref name="Exusta"/> insula (Arabice جزيرة جبل الطير) eruptionem vulcanicam anno [[2007]] et antea anno [[1883]] habuit. Quamquam continentalis Iemenia in [[Arabia|Paeninsulae Arabicae]] meridiē sita est et ergo est [[Asia]]e pars non minus quam [[Malichi Insulae]]<ref name="Malichi"/> et [[Diodori insula|Diodori Insula]]<ref name="Diodori"/> in [[Rubrum mare|Rubro Mari]] Asiae sociantur, archipelagus [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora]]e<ref name="Iassonium"/> -quae Oriente a [[Cornu Africae|cornū]] [[Somalia|Somaliensi]] situm est et est multo propius Africam quam Asiam- geographice biogeographiceque Africae sociatur.<ref>[https://www.worldwildlife.org/ecoregions/at1318 "Islands east of the Horn of Africa and south of Yemen"] (Anglice). ''WorldWildlife.org''. Ab World Wildlife Fund. Inspectum [[6 Septembris|postride Nonas Septembres]] anni [[2023]].</ref> [[Dioscoridis Insula]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora]]<ref name="Iassonium"/> ad [[Canalis Guardafuiensis|Canalem Guardafuiensem]]<ref name="Guardafuiensis"/> et ad Somaliense mare spectat.<ref>McLaughlin, Rob. "The Continuing Conundrum of the Somali Territorial Sea and Exclusive Economic Zone." (Anglice), The International Journal of Marine and Coastal Law 30.2 (2015): 305–334.</ref> ===Regiones climaque=== [[File:Iemeniae tabula secundum enumerationem climatum Köppen–Geiger.png|thumb|Iemeniae tabula secundum enumerationem climatum Köppen–Geiger temperaturā, praecipitatione et tempestivitate fundatur. {| |- valign=top | | {{legend|#FE0000|[[Clima aridum|BWh Ardens desertum]]}} {{legend|#FE9695|[[Clima aridum|BWk Frigidum desertum]]}} {{legend|#F5A301|[[Clima semi-aridum|BSh Ardens semi-aridum]]}} {{legend|#FFDB63|[[Clima semi-aridum|BSk Frigidum semi-aridum]]}} {{legend|#63C764|[[Clima oceanicum|CWb Subtropicum hypsipedicum]]}} | width=5 | | |} ]] Iemenia geographice dividi potest praecipuas in regiones quattuor: septentrionales litorales planitiēs, occidentales [[Planities montana|planitiēs montanas]], orientales [[Planities montana|planitiēs montanas]], ad orientem [[Quadrans Vacuus|Quadrantem Vacuum]] ([[Arabice]] الربع الخالي). [[Theama]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Tehama]]<ref name="Imperium Turcicum"/> (Arabice تهامة) -scilicet "terrae ardentes" seu "tellus ardens"- aridissimam aequissimamque litoralem planitiem iuxta totum Iemeniticum Rubri Maris litus format. Non obstante hac ariditate, aliquot [[Lacuna (mare)|lacunarum]] praesentia hanc regionem valde paludosam et solum idoneum generandis [[malaria]]e [[Anopheles|anophelibus]] facit. Lata corniculata [[harena|harenosa]] [[thinium|thinia]] adsunt. Evaporatio in [[Theama|Theamā]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Tehama|Tehamā]]<ref name="Imperium Turcicum"/> sic magna est ut e planitiebus montanis rivi nunquam mare attingant, sed amplis aquae subterraneae copiis contribuunt, quae hodie exercentur agriculturali usui. Prope oppidulum [[Madar (Iemenia)|Madar]] (Arabice مدار), circa 50 chilometra seu 30 milia passuum ad [[Sanaa]]e septrentriones distans, [[Dinosauria|dinosauriorum]] ichnogrammata inventa sunt, quae hanc aream caenosam planamque olim fuisse indicant. [[Theama]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Tehama]]<ref name="Imperium Turcicum"/> abrupte terminatur in occidentalium planitierum praerupto loco. Haec area, nunc valde gradata ad explenda [[cibus|cibi]] quaesita, maximam [[praecipitatio]]nem in [[Arabia|Arabiā]] accipit, quae e 100 mm seu 3.9 [[Uncia (mensura longitudinis)|unciis]] per annum in 760 mm seu 29.9 uncias circiter [[Taizzum]]<ref name="Taizzum">[https://books.google.es/books?id=GzFeFtORzJkC&pg=PA219&lpg=PA219&dq=Taizzum+quum+in+hujus&source=bl&ots=DrX6Yv52Ug&sig=ACfU3U327TSgjYl0_Kv8pXtFEYZ7eXf2mA&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwiP6PrOypuCAxXaUqQEHV5cBHQQ6AF6BAgkEAM#v=onepage&q=Taizzum%20quum%20in%20hujus&f=false Historia Jemanae sub Hasano Pascha], ubi dicitur "TAIZZUM تعز. Quum in hujus nobilissimae urbis scriptione plurimum a se invicem dissentiant eruditi (...). Taizzum castellum magnum in Jemana (...)".</ref> (Arabice تعز) et amplius in 1000 mm seu 39.4 uncias [[Ype|Ypi]]<ref name="Iassonium"/> sed altam propter evaporationem in [[Theama|Theamā]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Tehama|Tehamā]]<ref name="Imperium Turcicum"/> nunquam mare attingunt. Mediae [[Planities montana|planitiēs montanae]] ampla altaque [[Alta planities|oropedia]] altitudinem 2000 metrorum seu 6562 [[Pes (mensura)|pedum]] superantia sunt. Haec area siccior occidentalibus planitiebus montanis propter umbrae pluviometricae effectum, sed satis pluviae madidos per annos latis culturis adhuc accipit. Aquae collectio possibilem [[Triticum (alimentum)|tritici]] et [[Hordeum vulgare|hordei]] culturam reddit. [[Sanaa]] hac in regione est. Celsissimus locus in Iemeniā et [[Arabia|Arabiā]] [[Mons Prophetae Scioaib]] (Arabice جبل النبي شعيب), circa 3666 m seu 12028 pedum editus, est.<ref name="Burrowes"/><ref name="McLaughlin">A McLaughlin, Daniele (Daniel) (Kalendis Februariis anni 2008). [https://books.google.es/books?id=eQvhZaEVzjcC&redir_esc=y ''Yemen''] (Anglice). Bradt Travel Guides. p. 3. ISBN 978-1-84162-212-5.</ref> Iemenitica [[Deserta|deserti]] [[Quadrans Vacuus|Quadrantis Vacui]] ([[Arabice]] الربع الخالي) pars oriente multo demissior est, plerumque infra 1000 m seu 3281 pedum altitudinem et vix pluit. Hanc regionem [[Beduini]] [[Camelus dromedarius|camelorum]] pastores solum incolunt. ===Biodiversitas=== {{multiple image |align=right |direction=vertical |width=220 |image1=Dragon Blood Tree, Socotra Island (10098980413).jpg |caption1=[[Dracaena cinnabari]] in [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis Insulā]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora|Zocotorā]]<ref name="Iassonium"/>. |image2=South Arabian - A Lion and a Leopard Attacking Animals - Walters 2171.jpg |caption2=[[Arabia Meridionalis|Austro-Arabicum]] [[saeculum 5 a.C.n.|saeculum V a.C.n.]] [[toreuma]] in [[ Museum Artium Walters| Museo Artium Walters]] (Anglice ''Walters Art Museum''). Ab huius toreumatis sinistrā, [[leo]] [[Gazella (genus)|gazellam]] aggreditur, dum [[cuniculus]] a gazellae cruribus prioribus saliendo fugire conatur. A dextrā, [[Panthera pardus nimr|pardus nimr]] e saxis super [[Capra (genus)|ibicis]] dorsum salit; parvulum [[rodentia|rodens]] ab ibicis ungulis fugit. Aves super [[acacia]]rum ramis ambo spectacula observant. }} Iemeniae sunt terrestres oecoregiones sex: [[Paeninsulae Arabicae litorale nebulosum]], [[Zocotorae Insulae xerici frutici]], [[Austroccidentalis Arabiae montis radicum savana]], [[Austroccidentalis Arabiae montanae silvae]], [[Desertum Arabiae]], [[Rubri Maris Nubo-Sindianum tropicum deserum et semidesertum]].<ref>A Dinerstein, Erico (Eric); et al. (2017). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5451287/ "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm"] (Anglice). ''BioScience''. '''67''' (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.</ref> Iemenitica flora mixtura inter Africam Sudanicam geographicam plantarum regionem et Saharo-Arabicam regionem est. Sudanicum elementum -relative altā pluviarum summā depictum- in occidentales montes et planitierum montanarum partes domitatur. Alterā ex parte, Saharo-Arabicum elementum in litorales planitiēs, orientales montes et orientales septentrionalesque desertas planitiēs dominatur. Alta Iemeniticarum plantarum centesima ratio ad tropicas Africas Sudanicarum regionum plantas pertinet. Apud Sudanici elementi speciēs, memorandae sunt haec: [[Ficus]] spp., [[Acacia mellifera]], [[Grewia villosa]], [[Commiphora]] spp., [[Rosa]] abyssinica, [[Cadaba]] farinosa inter alias.<ref>Ab Abdul Wali A. al-Khulaidi, ''Flora of Yemen'' (Anglice), secundum Sustentabilis circumiectorum administrationis programma (YEM/97/100), A Re publicā Iemeniticā, Iunio anni [[2000]], p. 7.</ref> Apud Saharo-Arabicas speciēs, memorandae sunt haec: [[Panicum turgidum]], [[Aerva javanica]], [[Zygophyllum]] simplex, [[Fagonia]] indica, [[Salsola]] spp., [[Acacia tortilis]], A. hamulos, [[Acacia ehrenbergiana|A. ehrenbergiana]], [[Phoenix dactylifera]], [[Hyphaene thebaica]], [[Capparis decidua]], [[Salvadora persica]], [[Balanites aegyptiaca]], inter alias. Saharo-Arabicarum specierum multae endemicae amplae harenosae litorali planitiei ([[Theama|Theamae]] seu [[Tehama]]e<ref name="Imperium Turcicum"/>) sunt.<ref>A Hepper, F.N. (Iulio anni [[1978]]). "Were There Forests in the Yemen?" (Anglice). ''Proceedings of the Seminar for Arabian Studies''. '''9''' (anno [[1979]]): 65–71. JSTOR 41223217.</ref> Apud faunam, [[Panthera pardus nimr]], quae montes incolere posset, hic rara habetur.<ref>A Spalton, J. A.; Al Hikmani, H. M. (anno [[2006]]). [https://web.archive.org/web/20201216011835/http://www.yemenileopard.org/files/cms/reports/Cat_News_Special_Issue_1_-_Arabian_leopard.pdf "The Leopard in the Arabian Peninsula – Distribution and Subspecies Status"] (PDF Anglice). ''Cat News'' (Special Issue 1): 4–8.</ref> ==Civilitas== Iemenia [[res publica]] dibuleutico cum [[parlamentum|parlamento]] est. Secundum Constitutionem anni [[1991]], praeter [[Praeses|Praesidem]] (Arabice رئيس) 301 subsellia legumlatorum Conventui Legatorum (Arabice مجلس النواب) et 111 socii Concilii Consultivi (Arabice مجلس الشورى) eligi possunt. [[Praeses]] (Arabice رئيس) [[dux civitatis]] et [[Primus minister]] (Arabice رئيس وزراء) [[dux rectionis]] est. [[Sanaa]]e, [[Concilium Politicum Supremum]] (Arabice المجلس السياسي الأعلى) -internationaliter non agnitum- rectionem format. Constitutio anni [[1991]] ut Praeses suffragio populari saltem duorum candidatorum saltem a Parlamenti sociis quindecim probatorum eligatur praevidet. [[Primus minister]], vicissim, a Praeside nominatur et duabus Parlamenti tertiis partibus probandus est. Praesidis muneris tempus annos septem sed Parlamenti muneris tempus annos sex durat. [[Suffragium universale]] est eis qui maiorennitatem (18 annorum) attacti sunt, sed solum [[musulmanus|musulmani]] [[ius suffragii]] habent. ===Symbola nationalia=== [[Fasciculus:Emblem of Yemen.svg|right|upright=1.2|thumb|Insigne Iemeniae.]] [[Vexillum Iemeniae|Vexillum nationale Iemeniae]] die [[22 Maii]] anni [[1990]] instituta est, cum [[Iemenia Septemtrionalis]] et [[Iemenia Meridionalis]] se coniunxerunt. Fasciarum rubrae superioris, albae mediae et nigrae inferioris exemplar etiam in harum pristinarum nationum vexillis non minus quam in [[Aegyptus|Aegypti]], [[Syria]]e, [[Iraca]]e vexillis se ostendebat, quia [[Panarabismus|Panarabismum]] denotat. Secundum officialem descriptionem, color ruber martyrum sanguinis fusionem unitatemque, color albus splendidum tempus futurum et color niger tenebrosum praeteritum tempus significat. Alterā ex parte, [[insigne Iemeniae]] auream aquilam cum [[Membrana (ars scribendi)|membranā]] inter ungues ostendit ubi scriptum est huius nationis nomen Arabice, الجمهورية اليمنية. Aquilae pectus scutum [[coffea]]e plantas et [[Moles Mariabae]]<ref name="Mariaba"/> (Arabice سَدّ مَأْرِب) et infra caeruleas fluctuantes fascias quattuor ac albas tres depingens continet. Hastae, ab aquilae sinistrā et a dexterā, [[vexillum Iemeniae]] firmant. Denique, [[hymnus nationalis Iemeniae]] -"''al-Jomhuriyah al-Mottaḥedah''" (Arabice الجمهورية المتحدة), scilicet "Respublica Unita", nuncupatus-, ab [[Abdulla Abdulwahhab Nu'man|Abdullā Abdulwahhab Nu'man]] scriptus et ab [[Ayub Tarish Absi]] compositus, [[Res publica democratica popularis Iemenitica|Rei publicae democraticae popularis Iemeniticae]] sive Iemeniae Meridionalis sive Australis [[hymnus nationalis|hymnus]] fuit et totius Iemeniae hymnus post unificationem anno [[1990]] factus est. ===Extera negotia=== [[Fasciculus:Ali Abdullah Saleh meets Donald H. Rumsfeld at Pentagon 2004.jpg|thumb|Prior Praeses Iemeniticus [[Alī ʿAbd Allāh Ṣāliḥ]] in [[Pentagonum (Vasingtonia aedificium)|Pentagono]] (Anglice ''The Pentagon''), die [[8 Iunii]] anni [[2004]].]] Iememiticae extera negotia historice strategicā positione in australi [[Arabia|Paeninsulae Arabicae]] extremitate affecta fuerunt, quod hanc nationem praecipuum elementum locali in politicā reddit. Iemenia temporis spatia unitatis et divisionis experta est, quae in eius exteris negotiis affectionem mutavit. Iemenia coniunctim longos fines cum [[Arabia Saudita|Arabiā Sauditā]] habet et negotia hoc cum regno et adiutoria et conflictuaria sunt. Arabia Saudita Iemeniticis in intestinis conflictibus involuta est et praecipuum elementum in conatibus stabiliendae Iemeniae est.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423 Yemen: Why is the war there getting more violent?] (Anglice). ''bbc.com''. Die [[14 Aprilis|postridie Idūs Apriles]] anni [[2023]]. Inspectum die [[10 Septembris]] anni [[2023]].</ref> Iemenia etiam praecipuus fons in regionali de imperio certamine inter Arabiam Sauditam et [[Irania]]m est. Re verā, [[Huthi]]<ref name="Huthi"/> rebelles ab Iraniā adiuvati esse arguuntur, quod in contentiones Iemeniticis exteris negotiis cum suis nationibus vicinis induxit. Ceterum, [[Civitates Foederatae Americae]] complexa negotia cum Iemeniā habuerunt, auxilium Iemeniticae rectioni antitromocraticis conatibus contra globos sicuti [[Al-Qāʿida]] suppeditantes. Nihilominus, [[Bellum civile Iemeniense (anno 2015 incipiens)|Bellum civile Iemeniense]] in Statunitensium rationibus politicis mutationes induxit. [[Nationes Unitae]] active involutae deditaeque sunt in tentandis pacis condicionibus Iemeniae et in praebendo auxilio humanitari huic nationi propter bellum destructae. Iemenitica igitur extera negotia penitus praesentibus angustiis humanitaribus afficiuntur, quae oculos omnium nationum in se converterunt pervulgatum ob dolorem et angustias rei frumentariae. Denique Iemeniae positio apud [[Rubrum Mare]] et Fretum [[Porta Lacrimarum|Portam Lacrimarum]] hanc nationem praecipuum elementum maritimae huius regionis securitati reddit. Quamobrem, hic conflictus sollicitudines de decretoriorum maritimorum cursuum securitate generavit. ===Copiae militares=== [[Fasciculus:Soldiers - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|Iemenitici milites Augusto anni [[2011]].]] Iemeniticae [[copiae militares]] (Arabice الْقُوَّاتُ الْمُسَلَّحَةُ الْيَّمَّنِيَّة) ab [[Exercitus Iemeniticus|Exercitū Iemenitico]], [[Copiae navales et defensionis litorales Iemeniticae|Classi navium Iemeniticā]] (Arabice القوات البحرية اليمنية والدفاع الساحلي) et [[Classis aëria Iemenitica|Classi aëriā Iemeniticā]] (Arabice القوﺍﺕ الجوية ﺍﻟﻴﻤﻨﻴـة) constituuntur. Magna nova copiarum militarium ordinatio in usū est; copiae militares unificatae e defensionis aëriae unico sub iussū est. Classis navium [[Adana (Iemenia)|Adanae]] stationem habet et totae copiae militares 401 000 militum suo munere fungentium possident. Copiarum militarium praefectus [[Marescalcus]] [[Abd Rabbuh Manṣūr Hādī]], qui etiam est Praeses Iemeniticus. Militarium operariorum numerus relative altus est; reverā, Iemenia secundum maiorem exercitum in [[Arabia|Paeninsulā Arabicā]] habet. Anno [[2012]], aestimati sunt copiarum activarum hi numeri: exercitus 390 000 militum; classis navium 7000 militum et classis aëria 5000 militum habebat. Septembre anni [[2007]], administratio Iemenitica obligatoriam militiam recuperatum iri nuntiavit. Defenionis Iemeniticae impensa, quae anno [[2006]] 6,6 % publicae sumptuum existimationis constituebat,<ref>[https://www.indexmundi.com/g/g.aspx?v=132&c=ym&l=it Yemen - Military expenditures - percent of GDP - Historical Data Graphs per Year] (Anglice et aliis linguis), in ''indexmundi.com''. URL inspectum die 25 Ianuarii anni 2023.</ref> alta in brevi termino mansura est, quia minae intestinam contra securitatem crescere pergunt. Anno [[2012]], Iemenia 5 625 256 hominum activā in defensione involutorum habebat.<ref>[https://www.indexmundi.com/g/g.aspx?v=128&c=ym&l=it Apographon in tabulas publicas die 12 Februarii anni 2014 relatum], (Anglice et aliis linguis), in ''indexmundi.com''. URL inspectum die 25 Ianuarii anni 2023</ref> ===Iustitia et iura humana=== Parlamentum legisferum organum est et [[potestas iudicialis]] autonoma est. Secundum Constitutionem, solum [[Poena capitalis|mortis]] damnatio Praesidi probanda est, qui etiam organum inspiciendi iudicum consilii regit.<ref>Ab J. Nathan Brown, ''Arab Judical Structures. A Study presented to the United Nations Development Program'' (Anglice).</ref> Maximum Organum Iudiciale est Supremum Iudicum Collegium. [[Islamus]] [[religio publica]] est et [[Sharia|Lex Sharia]] adhibita est. Stricta huius legis impositio multa [[iura humana]], sicuti [[Libertas religionis|libertatem religionis]], negare inducit. [[Aetas consensus|Aetas consensūs]] cum homo quidam legaliter annuendi coitūs potens putatur prioribus e annis quindecim ad [[pubertas|pubertatis]] initium, scilicet ad annos novem, anno [[1999]] reducta est. Minorennium puellarum quae uxores ducuntur proportio 37% in Iemeniā, quae a [[Somalia|Somaliā]], cum 45%, solum superatur.<ref name="PPNU">A [[Programma promotorium Nationum Unitarum|Programmate promotorio Nationum Unitarum]]: ''Arab Human Development Report 2009'' (Anglice), citatis ab [[UNICEF]] aestimationibus.</ref> Hoc contextū, ineunte anno [[2008]], casus puellae [[Nuǧūd ʿAlī]] (Arabice نجود علي), decem annos natae, quae a marito, eā annos 22 maiore, discessum in iudicium vocavit titulos actorum in toto orbe terrarum occupavit. Exeunte Februario anni [[2009]], Parlamentum Iemeniticum legem probavit quae aetatem minimam ad matrimonium ineundum 14 annis statuebat. Nihilominus, huic legi Iemeniticorum religiosorum hominum clarorum grex adversatus est, qui eam Shariae inconsentaneam descripsit.<ref>''www.newsyemen.net'' (Arabice).</ref> [[Homosexualitas|Homosexuales]] actūs poenā digni sunt, quorum punitiones e mulctis et flagelli ictibus in [[poena capitalis|poenam capitalem]] viris cum viris iacentibus comprehendunt.<ref>''[https://www.auswaertiges-amt.de/de/service/laender/jemen-node/jemensicherheit/202260 Jemen Sicherheit]'' (Theodisce). In ''auswaertiges-amt.de''. A Ministerio rerum externarum Rei publicae Foederatae Germaniae, die [[6 Ianuarii|postridie Nonis Ianuariis]] anni [[2010]], inspectum die [[17 Septembris]] anni [[2023]].</ref> Iemenia est una apud civitates ubi [[mutilatio genitalium muliebrium]] fit. Anno [[1997]], circa 22.6 centesimae feminarum inter 15 et 49 annos natarum affectae erant. Quamquam Iemenia [[Conventio de abroganda omnis generis discriminatione mulierum|Conventionem de abroganda omnis generis discriminatione mulierum]] anno [[1984]] ratam fecit, 50% feminarum nuptarum violentiam pati aestimantur.<ref name="PPNU"/> Iemenia quoque optionale protocollum [[Conventio de Iuribus Impuberum|Conventionis de Iuribus Impuberum]] [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] ratum fecit, quod pueros in militiam armatos per conflictūs conscribere vetat.<ref name="PPNU"/> Alterā ex parte, [[libertas exprimendi]] et [[libertas imprimendi]] tutae non redduntur; reverā, diurnarius in custodiā in Iemeniā habetur<ref>A [[Relatores sine finibus|Relatoribus sine finibus]]: ''Journalisten in Haft'' (Theodisce), inspectum die [[17 Septembris]] anni [[2023]].</ref> et, die [[22 Ianuarii]] anni [[2018]], diurnarius [[Mahometus Al-Qadesi]] in Iemeniā interfectus est et eius interfectio eius [[Diurnariorum ars|operibus diurnariis]] conexa esse monstrata est.<ref>A [[Relatores sine finibus|Relatoribus sine finibus]]: ''Journalisten getötet'' (Theodisce), inspectum die [[17 Septembris]] anni [[2023]].</ref> ===Administrativae divisiones=== {{Vide-etiam|Foederalizatio Iemeniae}} {{Vide-etiam|Muhafazae Iemeniae}} [[FASCICULUS:Regiones Iemeniae.png|thumb|left|Regiones Iemeniae.]] [[Fasciculus:Muhafazae Iemeniae.png|thumb|[[Muhafaza]]e Iemeniae.]] Ex exeunte anno [[2004]], Iemenia divisa est in [[Muhafazae Iemeniae|muhafazas]] (Arabice ) seu [[praefectura]]s viginti -quarum ultima creata [[muhafaza]] [[Raima (muhafaza)|Raima]]<ref name="Raima">[https://books.google.es/books?id=GzFeFtORzJkC&pg=PA215&lpg=PA215&dq=raima+%22memoratur%22&source=bl&ots=DrX6Yv4ZPi&sig=ACfU3U33BbhWBHAdW3JRn8Z1DNsFjM4XSA&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjGyersxJuCAxU4QaQEHS7bD2oQ6AF6BAgJEAM#v=snippet&q=rema%20&f=false Historia Jemanae sub Hasano Pascha], ubi dicitur "Raima ريمة. Memoratur a Niebuhrio vicus Rema paululum a meridie Sanaae situs et provincia Rema (...)".</ref> est- iuxtā cum municipio uno "[[Sanaa|Amānā Capitali]]" (Arabice أمانة العاصمة ) nuncupato, quod constitutionale [[caput (urbs)|caput]] [[Sanaa]]m continet.<ref>Secundum Ministerium Publicae Valitudinis et Incolarum Iemeniticum.</ref> Additicia muhafaza -[[Dioscoridis Insula]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora]]<ref name="Iassonium"/>- Decembre anni [[2013]] creata est, quae antea [[Chatramitis (muhafaza)|Chatramitis]]<ref name="Chatramitis"/> seu [[Muhafaza Chatramotita|Chatramotitae]]<ref name="Chatramotitae"/> seu [[Adrramyta (muhafaza)|Adrramytae]]<ref name="Adrramyta"/> seu [[Xaeli|Xaelorum]]<ref name="Imperium Turcicum"/> seu [[Hadramuttae|Hadramuttarum]]<ref name="Imperium Turcicum"/> pars erat.<ref>[https://web.archive.org/web/20140222005055/https://presidenthadi-gov-ye.info/en/archives/law-establishing-province-of-socotra-archipelago-issued/ "Law establishing province of Socotra Archipelago issued"] (Anglice). ''Presidenthadi-gov-ye.info''. Die [[18 Decembris]] anni 2013. In tabulario servatum archetypum die [[22 Februarii]] anni [[2014]]. Inspectum die [[29 Septembris]] anni [[2023]].</ref>. [[Muhafaza]]e seu praefecturae (Arabice محافظة) vicissim in [[mudiratus|mudiratūs]]<ref name="mudiratus">Vocabulum "mudiratus" in [https://books.google.es/books?id=wlQYFlYiBLcC&pg=PA174&lpg=PA174&dq=mudiratus&source=bl&ots=kmCHbgbseA&sig=ACfU3U3sMigM7M6RBgZ0fPOYK3Fi646FsQ&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwiA8_iWmdCBAxX3VaQEHRRtCds4ChDoAXoECAIQAw#v=onepage&q=mudiratus&f=false libro "Schematismus topographico-historico custodiae provincialis et vicariatūs apostolici in Hercegovinā"] inventum est, ubi dicitur "''Ljubuški'' oppidum; locus nedum huius Parochiae capitalis, imo et totius Districtūs ''Mudiratūs''(...)".</ref> seu [[districtus|districtūs]] (Arabice مديرية) 333 dividuntur, qui in subdistrictuum 2 210 et, denuo, in [[villagium|villagiorum]] 38 284 subdividuntur (ex anno 2001). Anno [[2014]], consilium constitutionale Iemeniam in [[Foederalizatio Iemeniae|regiones]] (Arabice أقاليم) sex -quattuor Septentrionibus, duas Meridiē, capite Sanaā quamvis extra regionem- divisuram esse decrevit, quod foederale rectionis exemplum crearet.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2014/2/10/yemen-to-become-six-region-federation "Yemen to Become Six-Region Federation"] (Anglice). [[Al-Jazeera]]. Die [[10 Februarii]] anni [[2014]].</ref> Hoc foederale Postulatum unum elementorum fuit quod in subsequens [[Huthi|Huthorum]]<ref name="Huthi"/> [[praxicopema|praxicopēma]] contra gubernium induxit.<ref>Ab Al-Haj, Ahmedo (Ahmed) (Die [[3 Ianuarii]] anni [[2015]]). [https://www.washingtonpost.com/world/yemens-shiite-rebels-reject-federal-plan/2015/01/03/3b095132-9387-11e4-a900-9960214d4cd7_story.html "Yemen's Shiite rebels reject plan for federal system"] (Anglice). [[The Washington Post]]. Inspectum die [[29 Septembris]] anni [[2023]].</ref><ref>[https://www.theguardian.com/world/2015/jan/22/yemeni-government-quits-houthi-rebellion "Yemeni government quits in protest at Houthi rebellion"] (Anglice). [[The Guardian]]. Die [[22 Ianuarii]] anni [[2015]]. Inspectum die [[29 Septembris]] anni [[2023]].</ref><ref>A Greenfield, Danya (Die [[22 Ianuarii]] anni [[2015]]). [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-30941514 "Yemen crisis: A coup in all but name"]. [[BBC News]]. Inspectum die [[29 Septembris]] anni [[2023]].</ref> {| class="wikitable sortable alternance centre" |+ Muhafăzae Iemeniticae |- ! scope=col | [[Muhafaza]] [[Latine]] ! scope=col | Muhafaza [[Arabice]] ! scope=col | [[Caput (urbs)|Caput]] Latine ! scope=col | Caput Arabice ! scope=col | [[Numerus incolarum]] <br> apud anni 2004 censum<ref>[https://web.archive.org/web/20130521130719/http://www.cso-yemen.org/content.php?lng=english&id=293 Central Statistical Organisation of Yemen. General Population Housing and Establishment Census 2004 Final Results] (Anglice).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20100620102015/http://cso-yemen.org/books/book_year_2005/POPULATION/Population.htm Statistic Yearbook 2005 of Yemen] (Anglice). Inspectum die [[29 Septembris]] anni [[2023]].</ref> ! scope="col" | Numerus incolarum <br> anni 2006 aestimatio<ref>[https://web.archive.org/web/20120226092744/http://www.cso-yemen.org/publication/Statistical_Year_Book2006/Population.xls Statistical Year Book 2006] (Anglice). Inspectum die [[29 Septembris]] anni [[2023]].</ref> ! scope=col | Locus in Iemeniā |- ! scope=row | [[Abian]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Muhafaza Abyanensis]]<ref name="Abyanensis">Confer binomen "Scythris abyanensis".</ref> || أبين | [[Zindzibar]] || زنجبار || {{formatnum:433819}} ||{{formatnum:454535}}|| [[Fasciculus:Location of Abyan.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Adana (muhafaza)|Adana]]<ref name="Adana"/> seu [[Muhafaza Adenensis]]<ref name="Sinus Adenensis"/> || عدن | [[Adana (Iemenia)|Adana]]<ref name="Adana"/> seu Arabia Felix<ref>"Arabia Felix" (sicut [[Arabia Felix|regio omnis]] cuius emporium fuit): [[Pomponius Mela]], ''[[De situ orbis (Pomponius Mela)|Chorographia]]'' 3.2. Ita Graece Εὐδαίμων Ἀραβία: ''[[Periplus Maris Erythraei]]'' 26</ref> || عدن || {{formatnum:589419}} ||{{formatnum:634710}} || [[Fasciculus:Location of Adan.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Muhafaza Adedi|Adedi]]<ref name="Adedi">[https://www.loc.gov/resource/gdcwdl.wdl_02916/?r=0.257,0.384,0.113,0.05,0 Sixth Map of Asia: Which Includes Arabia Felix, Carmania, and the Persian Gulf.].</ref> seu [[Adedou Kome (muhafaza)|Adedou Kome]]<ref name="APITRS">[https://www.ancientportsantiques.com/the-catalogue/red-sea/ Ancient Ports in the Red Sea],</ref> seu [[Hodeida]]<ref name="Iassonium"/> || الحديدة | [[Adedi]]<ref name="Adedi"/> seu [[Adedou Kome]]<ref name="APITRS"/> seu [[Hodeida]]<ref name="Iassonium"/> || الحديدة || {{formatnum:2157552}} ||{{formatnum:2300179}}|| [[Fasciculus:Location of Al Hudaydah.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Albaida (muhafaza)|Albaida]]<ref name="Albaida">Confer homonymam urbem [[Libya|Libycam]] [[Albaida]]m.</ref> || البيضاء | [[Albaida (Iemenia)|Albaida]]<ref name="Albaida"/> || البيضاء || {{formatnum:577369}} ||{{formatnum:605303}}|| [[Fasciculus:Location_of_Al_Bayda.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Almahra]] || المهرة | [[Alghayda]] || الغيضة || {{formatnum:88594}} ||{{formatnum:96768}}|| [[Fasciculus:Location of Al Mahrah.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Muhafaza Almahwitensis|Almahwit]] || المحويت | [[Almahwit]] || المحويت || {{formatnum:494557}} ||{{formatnum:523236}}|| [[Fasciculus:Location of Al Mahwit.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Sanaa|Amāna Capitalis]] || style="direction:rtl" | أمانة العاصمة | [[Sanaa]]<ref name="Seira">Cf. nomina biologica ''[[Seira sanaaensis]]'', ''[[Bucculatrix sanaaensis]]''</ref><ref name="Sanaa et Adenum"/> || صَنْعَاء || {{formatnum:1747834}} ||{{formatnum:1947139}}|| [[File:Location of Sanaa.png|75px]] |- ! scope=row | [[Muhafaza Anran|Amran]]<ref name="Amran">[https://books.google.es/books?id=akljAAAAcAAJ&pg=PA166&lpg=PA166&dq=zaiditae&source=bl&ots=ooYP17114m&sig=ACfU3U1aoaXe6KKPBn72Ric-Qv5qZzoEVg&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjW0dyBqZuCAxUIVaQEHQ55CCQQ6AF6BAgWEAM#v=onepage&q=Amran&f=false Historia Iemanae, e codice manuscripto arabico], ubi dicitur "23. Amran, pars provincia Haschid u Bekil (...)"</ref>. || عمران | [[Amran]]<ref name="Amran"/> || عمران || {{formatnum:877786}} ||{{formatnum:909992}}|| [[Fasciculus:Location of Amran.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Muhafaza Chatramotita|Chatramotitae]]<ref name="Chatramotitae"/> seu Muhafaza Chatramotita<ref name="Chatramotitae"/> seu [[Chatramitis (muhafaza)|Chatramitis]]<ref name="Chatramitis"/> seu [[Adrramyta (muhafaza)|Adrramyta]]<ref name="Adrramyta"/> seu [[Xaeli]]<ref name="Imperium Turcicum">[[:Fasciculus:Imperium Turcicum in Europa, Asia Et Africa.jpg|Imperium Turcicum in Europā, Asiā et Africā]] ab Ioanne Baptistae Homanni Noribergae.</ref> seu [[Hadramuttae]]<ref name="Imperium Turcicum"/> || حضرموت | [[Moquala]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Macala]] || ٱلْمُكَلَّا || {{formatnum:1028556}} ||{{formatnum:1092967}}|| [[Fasciculus:Location of Hadhramaut.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Dammer (muhafaza)|Dammer]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Dhamar (muhafaza)|Dhamar]]<ref name="Imperium Turcicum"/>|| ذمار | [[Dammer]]<ref name="Iassonium"/> seu [[Dhamar]]<ref name="Imperium Turcicum"/> || ذمار || {{formatnum:1330108}} ||{{formatnum:1412142}}|| [[Fasciculus:Location of Dhamar.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Dhale (muhafaza)|Dhale]] || الضالع | [[Dhale]] || الضالع || {{formatnum:470564}} ||{{formatnum:504533}}|| [[Fasciculus:Location of Ad Dali.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Muhafaza Diofa|Diofa]]<ref name="Diofa">[https://books.google.es/books?id=GzFeFtORzJkC&pg=PA210&lpg=PA210&dq=Djofa+Provincia+Jemanae+magna&source=bl&ots=DrX6Yv72Qa&sig=ACfU3U0gErazDlWWvGvU3uAI90oMR3agJA&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwiMuM7y0ZuCAxXJTaQEHVE0BA0Q6AF6BAgfEAM#v=onepage&q=Djofa%20Provincia%20Jemanae%20magna&f=false Historia Jemanae sub Hasano Pascha], ubi dicitur "DJOFA الجوف. Provincia Jemanae magna (...)".</ref> || الجوف | [[Alhazm (Iemenia)|Alhazm]] || الحزم || {{formatnum:443797}} ||{{formatnum:465737}}|| [[Fasciculus:Location of Al Jawf.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Dioscoridis Insula]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora]]<ref name="Iassonium"/> || محافظة أرخبيل سقطرى | [[Hadibu]] || حديبو || {{formatnum:42842}} ||—|| [[Fasciculus:Location of Socotra.png|75px]] |- ! scope=row | [[Hadza (muhafaza)|Hadza]] || حجة | [[Hadza]] || حجة || {{formatnum:1479568}} ||{{formatnum:1570872}}|| [[Fasciculus:Location of Hajjah.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Muhafaza Lahadiensis|Lahadi]]<ref name="Lahadi">[https://books.google.es/books?id=cssUlVouVDQC&pg=PA280&lpg=PA280&dq=Lahadj+oppidulum+in+pago+Belad+Aden&source=bl&ots=NCfziJw4nn&sig=ACfU3U2onT45MCDRMyuDHrtfDQLxnWwcgQ&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjx4-7WuZuCAxUndaQEHWMJAEYQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=Lahadj%20oppidulum%20in%20pago%20Belad%20Aden&f=false Historia Iemanae], ubi dicitur "Lahadj لحج, oppidulum in pago Belad Aden situm, (...). Barthema hanc urbem Lagi, Nieb. et Büsch. Lahadsje pronuntiant (...)".</ref> seu [[Muhafaza Lagi|Lagi]]<ref name="Lahadi"/> seu [[Muhafaza Lahadsie|Lahadsie]]<ref name="Lahadi"/> || لحج | [[Lahadi]]<ref name="Lahadi"/> seu [[Lagi]]<ref name="Lahadi"/> seu [[Lahadsie]]<ref name="Lahadi"/> || لحج || {{formatnum:722694}} ||{{formatnum:761160}}|| [[Fasciculus:Location of Lahij.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Mariaba (muhafaza)|Mariaba]]<ref name="Mariaba"/> || مأرب | [[Mariaba]]<ref name="Mariaba"/> || مأرب || {{formatnum:238522}} ||{{formatnum:251668}}|| [[Fasciculus:Location of Marib.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Raima (muhafaza)|Raima]]<ref name="Raima"/> seu [[Rema (muhafaza)|Rema]]<ref name="Raima"/> || ريمة | [[Aldzabin]] || الجبين || {{formatnum:394448}} ||{{formatnum:418659}}|| [[Fasciculus:Location of Raymah.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Muhafaza Saada|Saada]]<ref name="Saada"/> || صعدة | [[Saada]]<ref name="Saada"/> || صعدة || {{formatnum:695033}} ||{{formatnum:746957}}|| [[Fasciculus:Location of Sadah.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Sanaa (muhafaza)|Sanaa]]<ref name="Seira"/><ref name="Sanaa et Adenum"/>|| صنعاء | [[Sanaa]]<ref name="Seira"/><ref name="Sanaa et Adenum"/> || صنعاء || {{formatnum:919215}} ||{{formatnum:957798}}|| [[Fasciculus:Location of Sana'a.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Shabwa (muhafaza)|Shabwa]] || شبوة | [[Ataq]] || عتق || {{formatnum:470440}} ||{{formatnum:494638}}|| [[Fasciculus:Location of Shabwah.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Taizzum (muhafaza)|Taizzum]]<ref name="Taizzum"/> || تعز | [[Taizzum]]<ref name="Taizzum"/> || تعز || {{formatnum:1121000}} ||{{formatnum:2513003}}|| [[Fasciculus:Location of Taizz.svg|75px]] |- ! scope=row | [[Ype (muhafaza)|Ype]]<ref name="Iassonium"/> || إب | [[Ype]]<ref name="Iassonium"/> || إب || {{formatnum:2131861}} ||{{formatnum:2238537}}|| [[Fasciculus:Location of Ibb.svg|75px]] |} ==Demographia== [[Fasciculus:Human population density Yemen.png|thumb|[[Spissitudo incolarum]] anni [[2022]] (mappa Anglice et Arabice).]] Iemeniticus [[numerus incolarum]] 33 [[millio]]nes anno [[2021]] aestimatus est,<ref>[https://population.un.org/wpp/ "World Population Prospects 2022"] (Anglice). ''population.un.org''. Ab [[UN DESA]]. Inspectum [[1 Octobris|Kalendis Octobribus]] anni [[2023]].</ref> cum 46 % incolarum minus quam 15 annos natorum et 2,7 % magis quam 65 annos natorum. Anno [[1950]], erant 4,3 milliones.<ref>"The General Census of Population 2004" (Anglice). ''Sabanews''. Die [[29 Decembris]] anni [[2004]] (ad praesentia accommodatum [[13 Decembris|Idibus Decembribus]] anni [[2013]]). Inspectum [[1 Octobris|Kalendis Octobribus]] anni [[2023]].</ref><ref>[https://www.the-tls.co.uk/ The population explosion on Europe's doorstep"] (Anglice). ''Times (London)''. [[Londinium|Londinii]]. Die [[18 Maii]] anni [[2008]]. Inspectum [[1 Octobris|Kalendis Octobribus]] anni [[2023]].</ref> Anno [[2050]], numerus incolarum usque ad 60 milliones aucturus esse aestimatur.<ref>[https://web.archive.org/web/20110928034809/http://irinnews.org/Report.aspx?ReportId=79232 "Yemen: Government planning to curb population growth"] (Anglice). Ab IRIN Middle East. Die [[14 Iulii|pridie Idus Iulias]] anni [[2008]]. In tabulario servatum ex archetypo die [[28 Septembris]] anni [[2011]]. Inspectum [[1 Octobris|Kalendis Octobribus]] anni [[2023]].</ref> Iemenia altum [[index fertilitatis|indicem fertilitatis]], 4,45 puerorum per feminam, habet; qui hanc nationem loco 30 in toto orbe terrarum collocat.<ref>[https://web.archive.org/web/20091028133713/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2127rank.html "Country Comparison: Total fertility rate"] (Anglice). A [[Sedes centralis exploratoria|CIA]]. Apud librum ''CIA World Factbook''. In tabulario servatum ex archetypo die [[28 Octobris]] anni [[2009]]. Inspectum [[1 Octobris|Kalendis Octobribus]] anni [[2023]].</ref> [[Sanaa]]e incolarum numerus cito auxit circiter e 55 000 anno [[1978]]<ref>Ab Erico (Eric) Hansen (Ianuario anni [[2006]]). [https://web.archive.org/web/20131127165256/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200601/sana.a.rising.htm "Sana'a Rising"]. ''[[Saudi Aramco World]]''. In tabulario servatum ex archetypo die [[27 Novembris]] anni [[2013]]. Inspectum [[1 Octobris|Kalendis Octobribus]] anni [[2023]].</ref> in fere unum millionem exeunte [[saeculum 21|saeculo XXI]].<ref>"[https://www.britannica.com/place/Sanaa Sanaa | History, Population, & Facts | Britannica"] (Anglice). Die [[17 Iunii]] anni [[2023]].</ref> ===Gentes=== [[Fasciculus:Yemen ethno 2002.jpg|thumb|upright=1.4|Iemenitica tribalia loca et [[Secta Siitica|Siiticae]] ac [[Secta Sunnitica|Sunniticae]] regiones. [[Siitae]] [[Musulmanus|Musulmani]] in viridi Occidentalis Iemeniae loco praevalent, in ceterā autem Iemeniā [[Sunnitae]] Musulmani sunt (mappa Anglice scripta). ]] Cum priores civitates Iemenia Septentrionalis et Iemenia Meridionalis statuerentur, plerique habitantes [[minoritas|minoritates]] discesserunt.<ref>[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/35836.htm "U.S. Relations With Yemen"] (Anglice). A [[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum|Ministerio Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]]. Die [[28 Augusti]] anni [[2013]].</ref> Iemenia magnopere [[Tribus (anthropologia)|tribalis]] [[Societas humana|societas]] est.<ref>A Flamand, Annā Sophiā (Annasofie) et Macleod, Hugone (Hugh) ([[5 Decembris|Nonis Decembribus]] anni [[2009]]). [https://www.heraldscotland.com/default_content/12606008.children-yemens-tribal-war/ "The children of Yemen's tribal war"] (Anglice). ''The Herald Scotland''. [[Glasgua]]e. Inspectum [[7 Octobris|Nonis Octobribus]] anni [[2023]].</ref> Sunt etiam hereditarii [[casta]]rum greges urbanis areis sicuti [[Almuhamashini|Almuhamashīni]] (Arabice المهمشين) seu [[Akhdami|Akhdāmi]] (Arabice الأخدام).<ref>A Lehmann, Hermanno (Hermann) (anno [[1954]]). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2973326/ "Distribution of the sickle cell trait"] (Anglice). ''Eugenics Review''. '''46''' (2): 101–121. PMC 2973326. PMID 21260667.</ref> Sunt quoque Iemenitae [[Persae|Persicae]] stirpis. Secundum [[al-Muqaddasī]], Persae maximam incolarum partem [[Adana (Iemenia)|Adanae]] [[saeculum 10|saeculo X]] formabant.<ref>A Laurentio (Lawrence) G. Potter (anno [[2009]]). ''[https://books.google.es/books?id=ncfIAAAAQBAJ&pg=PA7&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Persian Gulf in History]'' (Anglice). Springer. p. 7. ISBN 978-0-230-61845-9.</ref><ref>A Pirouz Mojtahed-Zadeh (anno [[2013]]). ''[https://books.google.es/books?id=EUL8AQAAQBAJ&pg=PA64&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Security and Territoriality in the Persian Gulf: A Maritime Political Geography]'' Anglice. Routledge. p. 64. ISBN 978-1-136-81717-5.</ref> [[Iudaei Iemenitae]] (Arabice اليهود اليمنيون et [[Hebraice]] יהודי תימן) olim ingens minoritas in Iemeniā fuerunt, diversā cum culturā ab aliis [[Iudaei|Iudaicis]] communitatibus totius orbis terrarum.<ref>[https://www.jewishvirtuallibrary.org/yemen-virtual-jewish-history-tour "Yemen"] (Anglice). ''Jewish Virtual Library''. Die [[22 Maii]] anni [[2012]]. Inspectum [[7 Octobris|Nonis Octobribus]] anni [[2023]].</ref> Quorum plerique in [[Israël]]em medio [[saeculum 20|saeculo XX]] post Iudaicum exodum ex Arabicis Musulmanisque civitatibus et Operationem Tegetem Volantem (Hebraice כנפי נשרים et Arabice عملية بساط الريح) migraverunt. Aestimatorum 100 000 hominorum ex [[India|Indicā]] origine meridionali in nationis parte circum [[Adana (Iemenia)|Adanam]] (Arabice عدن), [[Moquala]]m<ref name="Iassonium"/> (Arabice المكلا), [[Xael]]em<ref name="Xael">[https://books.google.es/books?id=nNpeAAAAcAAJ&pg=RA2-PA85&lpg=RA2-PA85&dq=%22xael%22+urbs+Arabia&source=bl&ots=JVVj86xeKQ&sig=ACfU3U0LiR3dMS43EUdGcGerEV8BQtfjGA&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjB_P-yg--BAxV-T6QEHVoGAVMQ6AF6BAgdEAM#v=onepage&q=%22xael%22&f=false Geographia Totius Orbis] ab Iohanne Ulrico Müllero, ubi dicitur "Xael urbs Arabiae". Sicut asserit [[:en:Al-Shihr#cite_note-EI2-3|commentatio de hac urbe in Vicipaediā Anglicā]], sic nuncupaverunt Lusitani hanc urbem.</ref> (Arabice الشحر), [[Lagi|Lagos]]<ref name="Lahadi"/> (Arabice لحج), [[Mocha]]m<ref name="LLH">[http://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum.pdf Lexicon Latinum hodiernum scilicet Theodisco-Latinum]</ref> (Arabice المخا) et [[Hodeida]]m<ref name="Iassonium"/> (Arabice الحديدة) confluunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20110312120804/http://www.eoisanaa.org/NRI.html "Indian Diaspora in Yemen"] (Anglice). Ab Indicā Ambasciatā [[Sanaa]]e. In tabulario servatum archetypum die 12 Martii anni [[2011]]. Inspectum die [[11 Octobris]] anni [[2023]].</ref> Plerique clari [[Arabes|Arabicae]] progeniei [[Indonesia|Indonesii]], [[Malaesia]]ni et [[Singapura|Singapurenses]] sunt [[Xaeli]]<ref name="Imperium Turcicum"/> seu [[Hadramuttae]]<ref name="Imperium Turcicum"/> (Arabice حضارم) cum origine meridionali in Iemeniā in litorali [[Chatramitis (Regio)|Chatramitis]]<ref name="Chatramitis"/> regione.<ref>[https://web.archive.org/web/20160612114044/http://www.managementtoday.co.uk/news/648273/ "The world's successful diasporas"] (Anglice). ''Management Today''. [[Londinium|Londinii]]. Die [[3 Aprilis]] anni [[2007]]. Inspectum die [[12 Octobris]] anni [[2013]].</ref> Hodie sunt fere 10 000 Hadramuttarum in Singapurā.<ref>Ab Amino (أمين) Ali Talib (Novembre anni [[1995]]). [https://web.archive.org/web/20131212053809/http://www.al-bab.com/bys/articles/talib95.htm "Hadramis in Singapore"]. ''Al-bab.com''. In tabulario servatum archetypum die [[12 Decembris]] anni [[2013]]. Inspectum die [[12 Octobris]] anni [[2013]].</ref> Hadramuttae in [[Asia austro-orientalis|Asiam Austro-orientalem]], [[Africa Orientalis|Africam Orientalem]] et [[Subcontinens Indica|Subcontinentem Indicam]] migraverunt.<ref>"African connections in Yemeni music" (Anglice). Ab ''[[Encyclopaedia Britannica|Encyclopaediā Britannicā]]''. Inspectum die [[12 Octobris]] anni [[2013]].</ref> [[Mahchil]] populus<ref name="Mahchil">[https://books.google.es/books?id=TIRTAAAAcAAJ&pg=PA35&lpg=PA35&dq=%22Mahchil+populus%22&source=bl&ots=ydpIk5X86-&sig=ACfU3U2jEjuZvIv8vBazCiT5hzm05fPKUQ&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwi-tu_KwISCAxWvfKQEHfR9B0sQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=%22Mahchil%20populus%22&f=false Africae descriptio], Leone Africano auctore, ubi dicitur "Mahchil populus. Ruche populus qui a Mastaro originem duxisse creditur, id desertum sibi habet (...)".</ref> (Arabice بنو معقل) [[Arabes|Arabicarum]] [[Beduini|Beduinarum]] tribuum, ex Iemeniā ortarum, collectio fuit quae ad occidentem per [[Aegyptus|Aegyptum]] migravit. Aliqui Iemeniticorum Arabum globi ad meridiem in [[Mauritania]]m se flexerunt et, exeunte [[saeculum 17|saeculo XVII]], totum in territorium domitati sunt. Qui etiam totum per [[Marocum]] et [[Algerium]] non minus quam alias per Africae Septentrionalis nationes inveniri possunt.<ref>[https://countrystudies.us/mauritania/8.htm "Mauritania – Arab invasions"] (Anglice). A ''Library of Congress Country Studies''. Inspectum [[20 Octobris]] anni [[2023]].</ref> Iemenia [[Arabes|Arabum]] et [[lingua Arabica|linguae Arabicae]] ortus est; [[Catanitae]]<ref name="Catanitae">[https://books.google.es/books?id=ipdupFDt4QsC&pg=PA160&lpg=PA160&dq=%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%B9&source=bl&ots=fEQ2N-oYo4&sig=ACfU3U0u-8qfxOHbM9EzpPnfBHCyP9nzsw&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwig9-Ta_oSCAxVETaQEHWziDekQ6AF6BAgTEAM#v=onepage&q=%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%B9&f=false Thesaurus geographicus], auctore Abrahamo Ortelio, ubi dicitur "CATANITAE, Κατανιται, Ptolamaeo Arabiae Felicis gens".</ref> seu [[Katanitae]]<ref name="Catanitae"/> (Arabice قحطانيون) [[Arabes]] -primigenii Arabes- ex Iemeniā orti sunt. Arabicam secundum traditionem, [[Ismael|Ismaël]], [[Abraham]]i filius, uxorem duxit feminam e [[Gorrhamitae|Gorrhamitarum]]<ref>[https://books.google.es/books?id=YOQUAAAAIAAJ&pg=PA182&lpg=PA182&dq=gorrhamitae&source=bl&ots=x2M2OAsEG0&sig=ACfU3U3A_VXdhgyeuO8mw4ArCSfNdSCtgA&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjDpN24goWCAxUuT6QEHYBhB_UQ6AF6BAgQEAM#v=onepage&q=gorrhamitae&f=false Études de linguistique arabe], ubi dicitur "Gorrhamitae (Jurhum)".</ref> (Arabice جرهم) tribū.<ref>[https://www.alim.org/history/prophet-stories/7/5/"Story of the Prophet Ismail (Ishmael) – Ishmael's Wives | Islamic History"] (Anglice). ''Alim.org''. Inspectum [[20 Octobris]] anni [[2023]].</ref> Iemenia unica natio in [[Arabia|Paeninsulā Arabicā]] quae duo internationalia pacta ab annis [[1951]] et [[1967]] originem trahentia de protegendis profugis obsignavit.<ref name="Fowler">Ab Ionathā (Jonathan) Fowler (die 18 Octobris anni 2014). [https://web.archive.org/web/20141018175000/http://www.yourmiddleeast.com/news/red-sea-drownings-of-yemenbound-migrants-hit-new-high_27334 "Red Sea drownings of Yemen-bound migrants hit new high"] (Anglice). ''Your Middle East''. In tabulario servatum archetypum die 18 Octobris anni 2014. Inspectum die [[22 Octobris]] anni [[2023]].</ref> Iemenia 124 600 exsulium et asylum quaerentium anno [[2007]] recipiebat. Exsules et asylum quaerentes in Iemeniā incolentes praesertim e [[Somalia|Somaliā]] (110 600), [[Iraca|Irācā]] (11 000), [[Aethiopia|Aethiopiā]] (2 000)<ref>[https://web.archive.org/web/20141019224639/http://www.refugees.org/resources/refugee-warehousing/archived-world-refugee-surveys/2008-world-refugee-survey.html "World Refugee Survey 2008"] (Anglice). Ab Consilio Statunitensi pro profugis et immigrantibus (Anglice ''U.S. Committee for Refugees and Immigrants''). Die 19 Iunii anni [[2008]]. In tabulario servatum archetypum die 19 Octobris anni 2014. Inspectum die [[22 Octobris]] anni [[2023]].</ref> et [[Syria|Syriā]].<ref>[https://www.reuters.com/article/us-syria-crisis-yemen-idUSBRE98P0FC20130926 "Poor and desperate, Syrian refugees beg on Yemen's streets"] (Anglice). A ''[[Reuters]]''. Die 26 Septembris anni 2013. Inspectum die [[22 Octobris]] anni [[2023]].</ref> Praeterea, amplius 334 000 Iemeniticorum intra nationem e loco propter conflictum moti sunt.<ref name="Fowler"/> [[Diaspora]] Iemenitica valde vicinā in [[Arabia Saudita|Arabiā Sauditā]], ubi inter 800 000 et unum millionem Iemeniticorum habitant,<ref>A Black, Ioanne (Ian) (die 2 Aprilis anni 2013). [https://www.theguardian.com/world/2013/apr/02/saudi-arabia-expels-yemeni-workers "Saudi Arabia expels thousands of Yemeni workers"] (Anglice). ''[[The Guardian]]''. Londinii. Inspectum die [[22 Octobris]] anni [[2023]].</ref> et in [[Britanniarum regnum|Britanniarum regno]], domicilium inter 70 000 et 80 000 Iemeniticorum, densatur.<ref>[https://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/uk_1.shtml "History of Islam in the UK"]. BBC. Die 7 Septembris anni 2009. Inspectum die [[22 Octobris]] anni [[2023]].</ref> ===Linguae=== [[Lingua Arabica|Lingua Arabica Moderna Normata]] ([[Arabice]] اللغة العربية الفصحى الحديثة) Iemenitica [[lingua publica]] est, [[lingua Arabica Iemenitica]] (Arabice لهجة يمنية) autem patrio in usū est. In [[muhafaza|muhafazā]] [[Almahra|Almahrā]] (Arabice المهرة) longinquo in oriente et in insulā [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora|Zocotorā]]<ref name="Iassonium"/> (Arabice سقطرى, [[lingua Socotrensis|Socotrensi]]<ref name="Socotrensis">Confer usitatissimum epitheton binominale "Socotrensis".</ref> ماتڸ دسقطري), incolae [[Linguae Arabicae meridionales hodiernae|nonnullis linguis diversis ab Arabicā]] loquuntur.<ref>Ab Woodard, Rogerio (Roger) D. (die 10 Aprilis anni 2008). ''[https://books.google.es/books?id=UQpAuNIP4oIC&pg=PA228&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Ancient Languages of Asia and the Americas]''. Cambridge University Press. p. 228. ISBN 978-0-521-68494-1. Inspectum die 17 Novembris anni [[2023]].</ref><ref>[https://www.ethnologue.com/show_family.asp "Ethnologue entry for South Arabian languages"]. Ethnologue.com. Inspectum die 17 Novembris anni [[2023]].</ref> [[Lingua gesticulatoria Iemenitica|Linguā gesticulatoriā Iemeniticā]] (Arabice لغة الإشارة اليمنية) surdi Iemenitici utuntur. Iemenia [[Linguae Semiticae|Linguis Semiticis Meridionalibus]] soli genitalis pars. [[Lingua Almahrica]] (Almahrice مهريّت, Arabice اللغة المهرية) maxima lingua Semitica Meridionalis in usū hac in natione est, amplius 70 000 locutores habentes. Cuius ipsum [[ethnos]] Mahrani (Arabice مهرة) nuncupatur. [[Lingua Socotrensis]]<ref name="Socotrensis">Confer usitatissimum epitheton binominale "Socotrensis".</ref> alia lingua Semitica Meridionalis est, locutores in insulā [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora|Zocotorā]]<ref name="Iassonium"/> (Arabice سقطرى, [[lingua Socotrensis|Socotrensi]]<ref name="Socotrensis">Confer usitatissimum epitheton binominale "Socotrensis".</ref> ماتڸ دسقطري) habentes, a linguae Arabicae pressurā continentali super Iemeniā segregatos. Secundum anni [[1990]] censum in Iemeniā, haec lingua 57 000 locutorum habebat.<ref>[https://www.ethnologue.com/country/YE/languages "Yemen – Languages"]. Ethnologue. Die [[19 Februarii]] anni 1999. Inspectum die 17 Novembris anni [[2023]].</ref> Iemenia etiam genitale solum est [[linguae Arabicae Meridionales Antiquae|linguis Arabicis Meridionalibus Antiquis seu Austropalaeoarabicis]] (Arabice اللغة العربية الجنوبية القديمة). E quibus, [[lingua Razihica]] (Arabice اللغة الرازحية) unica reliqua esse videtur. [[Lingua Anglica]] praecipua peregrina lingua est, ample docta et in usū plerumque meridionali in Iemeniā, [[Protectoratus Adenensis|priore coloniā Britannicā]].<ref>[https://web.archive.org/web/20230323164820/https://stats.wikimedia.org/archive/squid_reports/2013-09/SquidReportPageViewsPerCountryBreakdownHuge.htm "Wikimedia Traffic Analysis Report – Wikipedia Page Views Per Country – Breakdown"] (Anglice). ''stats.wikimedia.org''.</ref> ===Religio=== {{Bar box | title=Religio in Iemeniā<ref>[https://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Yemen_Ethno_Religious_summary_lg.png "Yemen Ethno Religious summary"] (Anglice). ''www.gulf2000.columbia.edu''.</ref> | titlebar=#ddd | float=right | bars= {{Bar percent|[[Sunnitae|Islamus Sunniticus]]|green|56.36}} {{Bar percent|[[Zaidismus]] ([[Secta Siitica|Islamus Siiticus]])|lime|42.1}} {{Bar percent|Alii|red|1.54}} }} [[Islamus]] (Arabice دين الاسلام) Iemenitica [[religio publica]] est. Religio in Iemeniā praecipue duobus e principalibus Islamicis religiosis coetibus consistit: secundum [[Curator supremus Nationum Unitarum pro refugis|Curatoris supremi Nationum Unitarum pro refugis]] relationem, [[Secta Siitica|Siitici]] "[[Zaidismus|Zaiditae]]<ref name="Zaiditae"/> circa 45 centesimas partes incolarum, [[Sunnitae]] 53 centesimas partes constituunt et etiam exiguae minores partes aliorum Siiticorum coetuum –[[Secta Ismaelitica|Ismaëlitarum]] et [[Secta Siitica duodenaria|Duodenariorum]]– sunt".<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/topic%2C45a5199f2%2C45a5f8b22%2C488f180d1e%2C0.html "Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis"] (Anglice). A [[Curator supremus Nationum Unitarum pro refugis|Curatore supremo Nationum Unitarum pro refugis]]. In tabulario servatum archetypum die 20 Novembris anni 2012.</ref> Sunnitae (Arabice أهل السنة) praesertim [[Safiitae]]<ref name="Safiitae">[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/gedigitaliseerde-collecties/?q=catalogus&mode=gallery&view=list&sort=order_s_auteurs%20asc Glossen op Minhāj al-ṭalibīn en op het commentaar op Minhāj al-ṭalibīn van al-Maḥallī], ubi dicitur "(...) Achmedis Sajatensis Safiitae Commentarii (...)".</ref> (Arabice الشافعية) sunt, sed etiam significativos [[Malikitae|Malikitarum]]<ref name="Malikitae">[https://archive.org/stream/b28406084/b28406084_djvu.txt The travels of Ibn Batuta], ubi dicitur "et aliquot Sunnitae Malikitae".</ref><ref name="Hanafitae, Malikitae, Hanbalitae">[https://www.islamicmanuscripts.info/reference/catalogues/cco_1851_1877/CCO-5-nr. 2400-2409-pp. 96-109.pdf Theologia Christiana]{{Nexus deficit|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ubi dicitur "(...) quum antea Malikitae, Hanafitae aut Hanbalitae fuerant (...)".</ref> (Arabice المالكية) ac [[Hanbalitae|Hanbalitarum]]<ref name="Hanafitae, Malikitae, Hanbalitae"/> (Arabice حنابلة) coetūs comprehendunt. Siitae (Arabice الشيعة) ante omnia [[Zaidismus|Zaiditae]]<ref name="Zaiditae"/> (Arabice الزيديون) sunt, et quoque significativas [[Secta Ismaelitica|Ismaëlitarum]]<ref name="UN High">[https://www.refworld.org/topic,45a5199f2,45a5f8b22,488f180d1e,0.html "Yemen: The conflict in Saada Governorate – analysis"] (Anglice). A [[Curator supremus Nationum Unitarum pro refugis|Curatore supremo Nationum Unitarum pro refugis]]. Die [[24 Iulii]] anni [[2008]]. Inspectum die [[19 Novembris]] anni [[2023]].</ref> (Arabice الاسماعيلية) et [[Secta Siitica duodenaria|Duodenariorum]]<ref name="UN High"/><ref>[Ab Al-Zaidi, Hasano (حسن) (die [[22 Octobris]] anni [[2007]]). [https://web.archive.org/web/20071022055452/http://www.yementimes.com/article.shtml?i=768&p=community&a=2 "The Twelve-Imam Shiite Sect"]. ''Yemen Times''. In tabulario servatum archetypum die [[22 Octobris]] anni [[2007]].</ref> (Arabice الأئمة) minores partes habent. Sunnitae in meridionali et austrorientali Iemeniā praevalent, ubi secundum [[traditio]]nem minus incolarum sunt. Zaiditae autem et/aut Siitae in septentrionali et boreoccidentali Iemeniā praevalent ubi plerique Iemenitici traditionaliter; Ismaëlitae autem praecipua centra sicuti [[Sanaa]]m et [[Mariaba|Mariabam]]<ref name="Mariaba"/> incolunt. Mixtae communitates maioribus urbibus sunt. Ciciter 0.5 centesimae partes Iemeniticorum Musulmani non sunt, sed [[Religio Christiana|Christianismum]], [[Religio Iudaica|Religionem Iudaicam]] aut [[Hinduismus|Hinduismum]] sequuntur aut nullam religiosam filiationem habent.<ref name="Religious Freedom">[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208632.pdf Yemen 2012 International Religious Freedom Report"] (PDF Anglice). A [[Civitatum Foederatarum Secretarius Civitatis|Civitatum Foederatarum Secretario Civitatis]]. Inspectum die [[19 Novembris]] anni [[2023]].</ref><ref name="Medea">[https://web.archive.org/web/20131206102826/http://www.medea.be/en/countries/yemen/yemen/ "Yemen"] (Anglice). Ab Instituto MEDEA. In tabulario servatum archetypum [[6 Decembris|postridie Nonas Septembres]] anni [[2013]]. Inspectum die [[19 Novembris]] anni [[2023]].</ref> Iemenia loco quinto in mundano [[Ianuae Apertae|Ianuarum Apertarum]] indice anni [[2022]] (Anglice ''Open Doors' 2022 World Watch List''), anniversario quinquaginta civitatum indice ubi [[Christiani]] summam insectationem subeunt, collocatur.<ref>[https://web.archive.org/web/20230603210057/https://www.opendoorsuk.org/persecution/world-watch-list/yemen/?ref=wwmap "Serving Persecuted Christians Worldwide – Yemen – Open Doors UK & Ireland"] (Anglice). ''Opendoorsuk.org''. Inspectum die [[3 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Christianorum numeri in Iemeniā aestimationes e 25 000<ref>A [[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum|Ministerio Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]], ab Sede Electronicae Informationis et Ministerio Publicarum Rerum (die 19 Septembris anni [[2008]]). [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108496.htm "Yemen"] (Anglice). ''2001-2009.state.gov''. Inspectum die [[3 Decembris]] anni [[2023]].</ref> in 41 000<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-15239529 "Guide: Christians in the Middle East"] (Anglice). ''BBC News''. Die [[11 Octobris]] anni [[2011]].</ref> fluctuantur. Anno [[2015]], investigatio Christianos quadringentos [[Musulmanus|Musulmano]] ex ambitū hanc civitatem incolere aestimat.<ref>Ab Johnstone, Patricio (Patrick); Miller, Duano Alexandro (Duane Alexander) (anno 2015). [https://web.archive.org/web/20210313222442/https://www.academia.edu/16338087/Believers_in_Christ_from_a_Muslim_Background_A_Global_Census "Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census"] (Anglice). ''IJRR'' 11: 17. Inspectum die [[3 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Circiter 50 aut minus Iudaeorum in Iemeniā manentium. Complures Iemenitici [[Iudaei]] 200 in [[Israël]]em a [[Sedes Iudaica pro Israële|Sede Iudaicā pro Israële]] ([[Hebraice]] הסוכנות היהודית לארץ ישראל) circa annum [[2016]] deportati sunt.<ref>A Ben Zion, Elone (Ilan) (die [[21 Martii]] anni [[2016]]). [https://www.timesofisrael.com/17-yemenite-jews-secretly-airlifted-to-israel/ "17 Yemenite Jews secretly airlifted to Israel in end to 'historic mission'"] (Anglice). ''Times of Israel''. Inspectum die [[3 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Attamen anno [[2022]] solum unus Iemeniticus Iudaeus manere aestimatus est secundum [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] relationem de religiosarum minoritatum tractatione in conflictūs zonis; nihilominus parva "occultorum Iudaeorum" manus credibiliter est qui ad [[Islamus|Islamum]] se converterunt sed clam [[Religio Iudaica|Iudaismum]] colere pergunt.<ref>[https://aish.com/history-of-the-jews-of-yemen/ "History of the Jews of Yemen"] (Anglice). Die [[10 Maii]] anni [[2022]].</ref> Secundum internationales societatis WIN/Gallup schedas interrogatorias, Iemenia religiosissimos incolas Arabicas apud civitates habet, qui etiam apud religiosissimas gentes in toto orbe terrarum sunt.<ref>A Smith, Olivario (Oliver) (die [[15 Aprilis]] anni [[2017]]). [https://www.telegraph.co.uk/travel/maps-and-graphics/most-religious-countries-in-the-world/ "Mapped: The world's most (and least) religious countries"] (Anglice). ''The Telegraph''. Digital Travel Editor. In tabulario [https://www.telegraph.co.uk/travel/maps-and-graphics/most-religious-countries-in-the-world/ servatum] archetypum die [[10 Ianuarii]] anni [[2022]]. Inspectum die [[3 Decembris]] anni [[2023]].</ref> ==Oeconomia== [[Fasciculus:Agriculture, Haraz Mtns (13947870691).jpg|thumb|Gradati agri.]] Iemenia pauperrimas apud civitates in toto orbe terrarum est. Valde [[aes alienum|aeribus alienis]] obstricta et [[Civitas provectibilis|parum provecta]], eius oeconomia internationali ab auxilio et traditionalibus operis debili cum industriā petroleariā colligatis permultum pendet. Haec natio [[Ordo mercaturae mundanae|Ordini mercaturae mundanae]] interest e die [[26 Iunii]] anni [[2014]], quamquam assiduis difficultatibus structuralibus afficitur. [[Agricultura]] ponderis partem oeconomicā in activitate repraesentat. Agrorum distributio valde inaequalis est: e 1.2 millionibus agrorum possessorum, 58 % 8 % arabilium agrorum possident, proprietariorum autem 7 % 56 % agrorum possident.<ref name="Lackner">Ab Hellenā (Helen) Lackner, [https://orientxxi.info/magazine/yemen-les-politiques-neoliberales-sans-filtre-ont-aggrave-la-crise-de-l-eau,4875 «Yémen, les politiques néolibérales sans filtre ont aggravé la crise de l’eau]{{Nexus deficit|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}» (Francice), in ''Orient XXI'', die [[29 Iunii]] anni [[2021]].</ref> Anno [[2022]], Iemenia ex ordine 128 collocata est apud [[Index mundanus innovationis|Indicem mundanum innovationis]] (Arabice مؤشر الابتكار العالمي, [[Sinice]] 全球創新指數, Anglice ''Global Innovation Index'', [[Francice]] ''Indice mondial de l'innovation'', [[Russice]] Глобальный инновационный индекс, [[Hispanice]] ''Índice mundial de innovación'').<ref name="WIPO">[https://www.wipo.int/global_innovation_index/fr/2022/index.html «Index mundanus innovationis anni 2022»] (Arabice, Sinice, Anglice, Francice, Sinice et Hispanice), apud ''Ordinem mundanum proprietatis intellectualis'' (inspectum die [[8 Decembris]] anni [[2022]]).</ref> ===Crisis aquae=== Iemenia gravi crisi aquae laborat, cum renovabilis aquae quantitas quotannis per capita solum 72 m³ esset, gradus inferior quam limes exiguitatis 500 m³, apud indicem internationalem Falkenmarkianum. Incrementum demographicum, [[Calefactio globalis|climatis mutatio]] et parum idonea agriculturalis ratio ex [[anni 1990|annis 1990]] hanc crisin acerbaverunt. Habitatissimarum regionum aliquae, sicuti [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/> et [[Saada]]e<ref name="Saada"/> regiones, sic ingente descensū quantitatis aquae phreaticae afficiuntur. Aliquae [[villagium|villagia]] derelicta sunt propter totam aquarum putealium exhaustionem.<ref name="Lackner"/> ==Infrastructura== ===Instrumenta divulgationis=== Iemenia [[impressio]]nem anno [[1853]] coepit, cum [[Britanniarum Regnum|Britannicae]] occupationis moderatores primum [[prelum typographicum]] [[Adana (Iemenia)|Adanae]] introducerent quod procurationis necessitates satisfaceret. Etiam Britanni captivorum numerum in [[India]]m miserunt qui se [[Typus mobilis|typorum mobilium]] dispositione exercitarent ad utendum prelo typographico Arabice et Anglice imprimente. Impressio Adanae extensa est. Nunc sunt circiter legitima [[periodicum|periodica]] et [[Commentarius periodicus pictus|commentarii]] in Iemeniā, e quibus nonnulla inferiori in tabulā sunt:<ref>[https://www.worldpress.org/newspapers/MIDEAST/Yemen.cfm Yemen - World Newspapers and Magazines - Worldpress.org"] (Anglice). ''worldpress.org''.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090821213115/http://www.sahafa.com/NewspapersandMagazines/Yemen.aspx "Arabic news website"] (Anglice). ''sahafa.com''. In tabulario servatum archetypum die [[21 Augusti]] anni [[2009]].</ref> {| class="wikitable" border="1" |- ! [[Periodicum]] seu [[Commentarius periodicus pictus|commentarius]] ! Genus ! Lingua ! Sedes ! Status |- | ''[[Yemen Post (newspaper)|Yemen Post]]''<ref>[http://www.yemenpost.net/ "Yemen Post Newspaper online- EDITORIAL, LOCAL, INTERVIEW, REPORT, SOCIAL, BUSINESS, HEALTH, OPINION, YEMEN IN THE NEWS, MIDDLE EAST, INTERNATIONAL"] (Anglice). ''yemenpost.net''.</ref> | Independens diarium et [[propylon interretiale]]<ref>Vide [http://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_04_ijkl.pdf Lexicon Latinum hodiernum], auctore PETRO LUCUSALTIANO LATINOPHILO, ubi dicitur "'''Internetportal''', n ''propylon interretiale, n'' [2017]".</ref> nuntiorum | [[Anglice]] | [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/> | Interretiale |- | ''[[Al-Ayyam (Yemen press)|Al-Ayyam]]''<ref>صحيفة الأيام -" (Arabice). ''al-ayyam.info''.</ref> | Independens diarium | [[Arabice]] | [[Adana (Iemenia)|Adanae]]<ref name="Adana"/> | Localiter impeditum |- | ''[[Al-Sahwa (Yemen press)|Al-Sahwa]]''<ref>[https://www.alsahwa-yemen.net/ الصحوة نت"] (Arabice). ''alsahwa-yemen.net''.</ref> | [[Islamismus|Islamisticus]] commentarius hebdomadalis | Arabice et Anglice | [[Adana (Iemenia)|Adanae]]<ref name="Adana"/> | Interretialis |- | ''[[Al-Thawra (Iemenia)|Al-Thawra]]''<ref name="althawranews.net">[https://althawrah.ye/ صحيفة الثورة"] (Arabice). ''althawranews.net''.</ref> | Publicum | Arabice | [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/> | Interretiale |- |- | ''[[Al-Jumhuryah]]''<ref name="althawranews.net"/> | Publicum | Arabice | [[Taizzum|Taizzi]]<ref name="Taizzum"/> | Haud interretiale |- | ''[[Yemen Observer]]''<ref>[https://swap.stanford.edu/was/20090303170947/http://www.yobserver.com/ "Yemen observer"] (Anglice). ''yobserver.com''. In tabulario servatum archetypum die [[3 Martii]] anni [[2009]].</ref> | Independens | Anglice et Arabice | [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/> | Interretiale |- | ''[[Yemen Times]]''<ref>["Yemen Times"] (Anglice). ''yementimes.com''. In tabulario servatum archetypum die [[11 Februarii]] anni [[2005]]. Inspectum die [[10 Decembris]] anni [[2023]].</ref> | Independens commentarius hebdomadalis | Anglice | [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/> | Interretiale |- | ''[[Al-Motamar]]''<ref>[http://www.almotamar.net/en/ "Almotamar Net, Published by General People's Congress (GPC)"] (Anglice). ''almotamar.net''.</ref> | Publicum | Arabice et Anglice | [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/> | Interretiale |- | ''[[Al-Thawri]]'' (Al-Eshteraki)<ref>[http://www.aleshteraki.net/ "www.aleshteraki.net"] (Anglice). ''aleshteraki.net''.</ref> | Factionis socialisticae commentarius hebdomadalis | Arabice | [[Adana (Iemenia)|Adanae]]<ref name="Adana"/> | Interretialis |- | ''[[14 October (diarium)|14th October]]''<ref>[https://web.archive.org/web/20171223203911/http://www.14october.com/ "صحيفة 14 أكتوبر للصحافة و الطباعة و النشر"] (Arabice). In tabulario servatum archetypum die [[23 Decembris]] anni [[2017]]. Inspectum die [[10 Decembris]] anni [[2023]].</ref> | Publicum | Arabice et Anglice | [[Adana (Iemenia)|Adanae]]<ref name="Adana"/> | Haud interretiale |- | ''[[Telecoms & IT magazine]]''<ref>[http://titmag.net.ye/ مجلة تكنولوجيا الاتصالات والمعلومات - تصدر عن وزارة الاتصالات وتقنية المعلومات". مجلة تكنولوجيا الاتصالات والمعلومات.]{{Nexus deficit|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Arabice).</ref> | Publicum | Arabice | [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/> | Haud interretiale |} [[Radiophonia|Divulgatio per undas radiophonicas]] in Iemeniā [[anni 1940|annis 1940]] coepit, cum in Meridiem a [[Britanniarum regnum|Britannis]] et Septentrionem a [[Ioannes Mahometus Hamidus ad-Din|gubernante Imami Ioannis systemate]] adhuc dividebatur.<ref>[https://web.archive.org/web/20140327001747/http://al-bab.com/yemen/media/med.htm "The media in Yemen, short introduction to media in Yemen including broadcasting. Last revised on 21 February 2006"] (Anglice). Apud ''Al-bab.com''. In tabulario servatum archetypum die [[27 Martii]] anni [[2014]]. Inspectum die [[10 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Unificatā Iemeniā anno [[1990]], Iemenitica gubernatio societates radiophonicas reformavit et aliquas additas stationes radiophonicas localiter emittentes condidit. Nihilominus, radiophonia post annum [[1994]] retrocessit, propter infrastructuras [[Bellum civile Iemeniense (anno 1994)|bello civili]] destructas. [[Televisio]] significativissimum aequum<ref>Vide [http://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_05_mnopq.pdf Lexicon Latinum hodiernum], auctore PETRO LUCUSALTIANO LATINOPHILO, ubi dicitur "'''Plattform (II)''', f ''aequum, i, n'' [vet.; KLW p.85,1; GHL I,192ff] {in re computatoria vel technica}".</ref> divulgatorium in Iemeniā est. Demissum ob indicem [[alphabetismus|alphabetismi]] in hac natione, televisio praecipuus nuntiorum fons Iemeniticis est. Sunt gratuiti tramites televisifici sex in praesenti cum sedi in Iemeniā, e quibus quattuor publici sunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20131029193429/http://www.arabmediaforum.ae/userfiles/EnglishAMO.pdf "Arab Media Outlook 2011–2015"] (PDF Anglice). 2012. p. 217. In tabulario servatum archetypum PDF die [[29 Octobris]] anni [[2013]]. Inspectum die [[10 Decembris]] anni [[2023]].</ref> [[Cinematographia|Industria cinematographica]] in primordiis est; solum duae [[pellicula]]e vulgata sunt ex anno [[2008]]. ===Vectura=== [[Fasciculus:Route bus in and around Sana'a.JPG|thumb|[[Laophorium]] [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/>.]] Nec [[ferrivia]]e nec [[Ferrivia subterranea|ferriviae subterraneae]] nec [[Currus electricus|currūs electrici]] in Iemeniā sunt, quamquam ferriviarum proposita sunt. Quod ad [[via]]s attinet, Iemenia anno [[1996]] 67 000 chiliometrorum viarum habebat, e quibus 7 700 chiliometrorum bituminata et 59 300 chiliometrorum non bituminata sunt. Haec natio [[filoraeda|filoraedā]] caret. Ceterum [[caput (urbs)|capite]] [[Sanaa]]e<ref name="Sanaa et Adenum"/> et aliis in habitatis locis agunt publicae privataeque societates vectationes urbanas, suburbanas et interurbanas [[Laophorium|laophoriis]] factas gerentes. Respectū [[portus|portuum]], praecipui [[Adana (Iemenia)|Adenensis]]<ref name="Sinus Adenensis"/>, [[Hodeida|Hodeidensis]]<ref name="Iassonium"/>, [[Moquala|Moqualensis]]<ref name="Iassonium"/>, [[Mocha]]nus<ref name="LLH"/>, [[Ništūn]]ensis sunt. Denique, quod [[Aëroportus|aëroportūs]] spectat, Iemeniae erant anno [[1999]] aëroportūs 50. Quorum 13 bituminata [[Aërodromus|aërodromos]] habent, duos amplius 3047 metrorum longos, octo inter 2438 et 3047 metrorum, unum inter 1524 et 2437 metrorum, unum inter 914 et 1523 metrorum, unum minus quam 914 metrorum longum; aëroportūs autem 13 bituminatis sine aërodromis erant, e quibus duo amplius 3047 metrorum longi sunt, novem inter 2438 et 3047 metrorum, octo inter 1524 et 2437 metrorum, tredecim inter 914 et 1523 metrorum et quinque minus quam 914 metrorum. ===Educatio=== [[File:Index alphabetismi Iemeniae.png|thumb|300px|Index alphabetismi apud incolas annos 15 aut amplius natos inter annos [[1995]] et [[2015]], apud [[UNESCO]]nis Institutum Statisticae.]] Adultorum index [[alphabetismus|alphabetismi]] 64% anno [[2010]] erat.<ref>[http://data.uis.unesco.org/?ReportId=210 "National adult literacy rates (15+), youth literacy rates (15–24) and elderly literacy rates (65+)"] (Anglice et Francice). Ab UNESCOnis Institutum Statisticae. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Gubernium reducendo analphabetismo ad minus quam 10% anno [[2025]] se dedidit.<ref>"Republic of Yemen, Ministry of Education Report 2008. "The Development of Education in the Republic of Yemen."" (PDF Anglice). Anno [[2008]]. p. 3. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Quamquam Iemeniticum gubernium universalem, obligatoriam gratuitamque educationem [[impubes|impuberibus]] ex annis sex usque ad annos quindecim natis praebet, [[Ministerium Rerum Externarum Civitatum Foederatarum]] obligatoriam praesentiam non cogi refert. Gubernium Rationem evolvendae educationis basicae nationalis anno [[2003]] elaboravit, quae educationem ad 95% Iemeniticorum impuberum ex annis sex usque ad annos quattuordecim natorum praebere et quoque lacunam inter pueros ac puellas non solum urbibus sed etiam ruri imminuere expetebat.<ref>"Republic of Yemen, Ministry of Education Report 2008." The Development of Education in the Republic of Yemen."" (PDF Anglice). Anno 2008. p. 5. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Septuenne propositum quod [[Genus (societas)|generis]] aequalitatem et [[Educatio secundaria|educationis secundariae]] qualitatem efficientiamque admelioraret, animo ad puellas ruricolas attendendo, ab [[Argentaria mundana|Argentariā mundanā]] Martio anni [[2008]] approbatum est. Secundum quae, Iemenia educationis impensam e 5% [[Productus domesticus generalis|PDG]] anno [[1995]] ad 10% anno [[2005]] auxit.<ref>[https://www.loc.gov/collections/country-studies/about-this-collection/ "Country Profile: Yemen"] (PDF Anglice). In [[Bibliotheca Congressus Civitatum Foederatarum|Bibliothecā Congressūs]] – in Divisione investigationis foederalis. Augusto anni [[2008]]. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Apud [[Ordinatio cybermetrica universitatum mundanarum|Ordinationem cybermetricam universitatum mundanarum]] (Anglice ''Webometrics Ranking of World Universities''), excellentissimae universitates hac in natione [[Universitas Scientiae Technologiae (Iemenia)|Universitas Scientiae Technologiae]] (Arabice جامعة العلوم والتكنولوجيا) -ordine 6532 totius orbis terrarum collocata-, [[Universitas Alahkaph]]<ref>Respectū nominis huius universitatis, confer nomen surae XLVI, Latine Alahkaph nuncupata, sicuti vidimus in hoc sitū interretiali [https://books.google.es/books?id=mK1RAAAAcAAJ&pg=RA1-PA454&lpg=RA1-PA454&dq=Sura+XLVI+ALAHKAPH+Meccana&source=bl&ots=Hwp_ARe4Ej&sig=ACfU3U0pjNt3Uh159tH1EPdzS83IoFDYtA&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjqkuGuuJGDAxUUVKQEHdkuDiEQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=Sura%20XLVI%20ALAHKAPH%20Meccana&f=false Al-Coranus].</ref> (Arabice جامعة الأحقاف) -ordine 8930 totius orbis terrarum collocata- et [[Universitas Sanaaënsis]] (Arabice جامعة صنعــاء ) -ordine 11043 totius orbis terrarum collocata-.<ref>[https://www.webometrics.info/en/aw/Yemen "Yemen"] (Anglice et Hispanice). Apud interretialem universitatum ordinationem. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Iemenia collocata est loco 131 apud [[Index mundanus innovationis|Indicem mundanum innovationis]] (Arabice مؤشر الابتكار العالمي, [[Sinice]] 全球創新指數, Anglice ''Global Innovation Index'', [[Francice]] ''Indice mondial de l'innovation'', [[Russice]] Глобальный инновационный индекс, [[Hispanice]] ''Índice mundial de innovación'') anno [[2021]], descendens e loco 129 anni [[2019]].<ref>[https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021/ «Index mundanus innovationis anni 2021»] (Arabice, Sinice, Anglice, Francice, Sinice et Hispanice), apud Ordinem mundanum proprietatis intellectualis. A Nationibus Unitis. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref><ref>[https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html «Index mundanus innovationis anni 2019»] (Arabice, Sinice, Anglice, Francice, Sinice et Hispanice), apud Ordinem mundanum proprietatis intellectualis. A Nationibus Unitis. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref><ref>[https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 "RTD – Item"] (Anglice). Apud ''ec.europa.eu''. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210902101622/https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 "Global Innovation Index"] (Anglice). Apud ''INSEAD Knowledge''. Die [[28 Octobris]] anni [[2013]]. In tabulario servatum archetypum die 2 Septembris anni 2021. [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref> ===Salus=== [[Fasciculus:Yemeni doctor.jpg|thumb|left|Iemenitica medica infantem in valetudinariā clinicā sede<ref>Vide lemma "''clínico''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''", auctore Iosepho (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> ab [[USAID]] praebitā examinat.]] Contempto significativo progressū quem Iemenia fecit ut expanderetur admeliorareturque salutis procurandae ratio praeteritum per decennium, haec ratio adhuc subevoluta valde manet. Tota curationis medicae impensa anno [[2002]] 3,7% e [[Productus domesticus generalis|productū domestico generali]] constituebat.<ref name="Digital Collections">[https://www.loc.gov/collections/country-studies/about-this-collection/ "About this Collection | Country Studies | Digital Collections | Library of Congress"] (Anglice). In [[Bibliotheca Congressus Civitatum Foederatarum|Bibliothecā Congressūs]]. Inspectum die [[15 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Eodem anno, per capita curationis medicae impensa exigua fuit, collata cum aliarum [[Asia occidentalis|Orientis Proximi]] nationum eis, -58 [[Dollarium Civitatum Foederatarum|dollaria Statunitensia]] apud [[Nationes Unitae|Nationum Unitarum]] statisticas et 23 dollaria Statunitensia] secundum [[Ordo mundi sanitarius|Ordinem mundi sanitarium]]. Secundum [[Argentaria mundana|Argentariam mundanam]], [[medicus|medicorum]] numerus in Iemeniā amplius medicorum septem medietatem ascendit inter annos [[1995]] et [[2000]], sed ex anno [[2004]] erant adhuc solum medici tres pro 10 000 hominum. Anno [[2003]], Iemenia solum 0,6 [[valetudinarium|valetudinarii]] lectos milibus hominum promptos habebat.<ref name="Digital Collections"/> Curationis medicae diakoniae specialiter ruri tenues sunt. Solum 25% ruralium locorum salutis diakoniis satisfacta sunt, collata cum 80% urbanorum locorum. Promptae curationis loca<ref>Vide lemma "''urxencia''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''", auctore Iosepho (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> non minus quam [[arcera]]rum diakoniae et receptacula sanguini colligendo<ref>Vide lemma "''Banco de sangue''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''", auctore Iosepho (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> inexsistentia sunt.<ref name="Digital Collections"/> ==Cultura== [[File:Sana'a Museum.jpg|thumb|Museum Nationale [[Sanaa]]e.<ref name="Sanaa et Adenum"/>]] Iemenia [[cultura]]liter locuples natio est, multis [[civilizatio]]nibus affecta, sicuti antiquā civilizatione [[Sabaea|Sabaeorum]].<ref name="Sabaea"/><ref name="Burrowes"/><ref name="Simpson">A St. Ioanne (John) Simpson (anno [[2002]]) (Anglice). ''Queen of Sheba: treasures from ancient Yemen''. British Museum Press. p. 8. ISBN 0-7141-1151-1.</ref><ref>A Canico (Kenneth) Anderson Kitchen (anno [[2003]]). [https://archive.org/details/onreliabilityold00kitc On the Reliability of the Old Testament] (Anglice). Wm. B. Eerdmans Publishing. p. 116. ISBN 0-8028-4960-1.</ref> ===Ars scaenica=== Iemeniticae [[Ars scaenica|artis scaenicae]] historia saltem originem trahit a saeculo uno, ineuntibus ab [[anni 1900|annis 1900]]. Tam voluptariae quam professionales (a gubernio sustentae) histrionum theatri societates praecipuis huius nationis urbanis centris [[perfunctio]]nes repraesentant. Iemeniticorum clarorum poetarum auctorumque multi, sicuti [[Ali Ahmedus Ba Kathir]], [[Mahometus al-Sharafi]] et [[Wagdi al-Ahdal]], [[Drama (fictio)|dramata]] scripserunt; [[poësis|poëmata]], [[mythistoria]]e et [[narratiuncula]]e Iemeniticis ab auctoribus, sicuti [[Mahometus Abdul-Wali|Mahometo Abdul-Wali]] et [[Abdelazizus Al-Maqaleh|Abdelazizo Al-Maqaleh]], scripta scaenae accommodata sunt. Fuerunt Iemeniticae effectiones [[Ludus scaenicus|ludorum scaenicorum]] confectorum tam Arabicis ab auctoribus, utputa [[Tauficus al-Hakim|Taufico al-Hakim]] et [[Saadus Abdalla Wannus|Saado Abdallā Wannus]]; quam [[Mundus occidentalis|Occidentalibus]] ab auctoribus, velut [[Gulielmus Shakesperius|Shakesperio]], [[Aloisius Pirandello|Aloisio Pirandello]], [[Bertoldus Brecht|Bertoldo Brecht]] et [[Tennessee Williams]]. Secundum historiam, australis portuaria urbs [[Adana (Iemenia)|Adana]]<ref name="Adana"/> Iemeniticae artis scaenicae cunabula; recentibus decenniis, [[caput (urbs)|caput]] [[Sanaa]]<ref name="Sanaa et Adenum"/> plurima festivalia theatrica recepit, crebro coniunctim cum [[Dies mundialis theatri|Die mundiali theatri]]. ===Litterae=== [[Fasciculus:Ahmad bin Abdullah Al Saqqaf.png|thumb|[[Ahmedus filius Abdullae Al Saqqaf]] primus Iemeniticus mythistoriae scriptor putatur.]] [[Litterae]] in Iemeniā tum [[Litterae orales|litteras orales]] tum [[traditio]]nalia [[carmen|carmina]], orales narrationes, [[poësis|poësin]] quoque et opera hodiernorum scriptorum poëseōs, [[fictio]]nis, librorum rerum<ref>Vide Lexicon Latinum hodiernum, auctore PETRO LUCUSALTIANO LATINOPHILO, ubi dicitur "'''Sachbuch''', n ''liber rerum, m'' [2015]".</ref> et [[Drama (fictio)|dramatum]] complectuntur. Secundum Marcum Wagner, [[Litterae Arabicae|litterarum Arabicarum]] academicum,<ref>Vide lemma "académico apud [https://books.google.nl/books?id=0PXHgsvKqkkC&pg=PA176&lpg=PA176&dq=%22Canalis+Suesiensis%22&source=bl&ots=pgJTCGKIWJ&sig=sVKXdDfUfDLOCz6hQc91JFkCxeI&hl=nl&ei=P7SxS8n_EMnk-Qb7oZyIAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CAYQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Canalis%20Suesiensis%22&f=false ''Diccionario auxiliar español-latino''], auctore Iosepho Ioanne (José Juan) Del Col.</ref> "Iemenitici auctores per annos propositorum varietatem tractaverunt; inclusis [[emigratio]]ne, [[exsilium|exsilio]], [[rassismus|rassismo]], rationibus inter [[Iudaei|Iudaeos]] ac [[Arabes]] et [[pluralismus culturalis|pluralismo culturali]]".<ref>Ab Wagner, Marco (Mark) (die 2017-10-26). [Wagner, Mark (2017-10-26). "Yemen". The Oxford Handbook of Arab Novelistic Traditions. doi:10.1093/oxfordhb/9780199349791.013.32. ISBN 978-0-19-934979-1. Retrieved 2022-01-08. "Yemen". ''The Oxford Handbook of Arab Novelistic Traditions''] (Anglice). doi:10.1093/oxfordhb/9780199349791.013.32. ISBN 978-0-19-934979-1. Retrieved{{dubsig}} 2022-01-08.</ref> [[Ahmedus filius Abdullae Al Saqqaf|Ahmedi filii Abdullae Al Saqqaf]] (Arabice أحمد بن عبد الله السقاف) anni [[1927]] liber ''[[Fatat Qarout]]'' (Arabice فتاة قاروت, scilicet "Puella Garutensis") prima Iemenitici scriptoris [[mythistoria]] putatur.<ref>[https://kataranovels.com/novelist/%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%82%D8%A7%D9%81/"Ahmad bin Abdullah al-Saqqaf"] (Arabice). ''[[Praemium Katara mythistoriae Arabicae]]''. Inspectum die [[16 Decembris]] anni [[2023]].</ref> Praeter magnum numerum operum [[Litterae Islamicae|oralibus aut scriptis litteris Islamicis]] motorum, erat distincta Iemenitica Iudaicarum poëseōs prosaeque traditio usque ad Iemeniticorum Iudaeorum exodum circa annum [[1950]].<ref>Ab Wagner, Marco (Mark) S. (anno [[2009]]). ''Like Joseph in Beauty: Yemeni Vernacular Poetry and Arab-Jewish Symbiosis'' (Anglice). Vol. 33 (Brill studies in Middle Eastern Literature). [[Lugdunum Batavorum|Leidae]]-[[Bostonia]]e: EJ Brill. OCLC 906777608.</ref> ===Musica=== [[File:Sa'dah 05.jpg|thumb|left|Saltatio [[Saada]]e<ref name="Saada"/> (Arabice صَعْدَة), boreoccidente in Iemeniā.]] [[Musica]] Iemenitica e [[saeculum 14|saeculo XIV]] colitur. Quamquam [[musica Arabica|musicae Arabicae]] similis est, nonnullas res proprias de usu habet propter [[Africa Orientalis|Africae Orientalis]] et [[Oceanus Indicus|Oceani Indici]] musicae influxum. Commutationum, [[caravana]]rum, [[nauta]]rum terra, Iemenia musicas proprietates cum eā [[Omana|Omanensi]] et eā [[Aegyptus|Aegyptiā]] participat. Nuperrime, complures Iemenitici [[religio Iudaica|religionis Iudaicae]] musici in [[Israël]]em migraverunt, ubi magni pretii putantur, sicuti [[Ofra Haza]] aut [[Thalia G. A Solan]]. Quod ad musicam traditionalem attinet, sunt quattuor varietates vocales in Iemeniā praecipue publicos per coetūs actae in magnarum familiarum sinū: * [[Carmen Sanaaënse]] (Arabice الغناء الصنعاني), [[Sanaa]]e,<ref name="Sanaa et Adenum"/> cuius [[cantus]] monodiarius<ref>Vide lemma "''solista''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''", auctore Iosepho (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> est ubi [[cantor]] aliquando ad [[uda (instrumentum musicum)|udam]]<ref name="uda">Vide lemma "''oud (I)''" apud [http://www.lateinlexikon.com/lexicon_latinum_hodiernum_05_mnopq.pdf "''Lexicon Latinum Hodiernum''"], auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Oud (I), f'''/m ''uda, ae, f'' [2020] {instrumentum musicum Arabicum}".</ref> (Arabice عود) aut ad [[gambus|gambum]] (Arabice قنبوس) canit, et quoque aliquando moderata ad [[Membranophonum|membranophona]] sicuti [[cuprum|cupreum]] cymbalum [[sahn (musica)|sahn]] canit. Carmen Sanaaënse [[Arabice]] canitur, [[Vandalitia|Baeticis]]<ref>Vide lemma "''andaluz''" apud "''Dicionario galego-latino clásico e moderno''", auctore Iosepho (vulgo ''Xosé'') López Díaz.</ref> et [[Imperium Ottomanicum|Ottomanicis]] influxibus, et [[rhythmus|rhythmi]] in seriē -simili [[nuba Andalusiensis|nūbae]] (Arabice نوبة أندلسيّة)- [[quauma|quaumā]] (Arabice قومة) nuncupatā ordinantur. Repertorium canta poëmata dialecto [[homaynī]] (Arabice هوميني) nuncupata et Arabici [[muwaššaḥ]] similia et populares res subitarias [[mutawal]]ia, Arabici [[mawwal|mawwālis]] (Arabice موال) similia, comprehendit. [[UNESCO]] musicam traditionem Sanaaënsem [[carmen Sanaaënse]] (Arabice الغناء الصنعاني) [[Patrimonium culturale immateriale|Patrimonii culturalis immaterialis]] summum opus die [[7 Novembris]] anni [[2003]] declaravit. * [[Musica Chatramotitica|Carmen Chatramotiticum]] (Arabice حضرمي), in [[Muhafazae Iemeniae|muhafazā]] [[Muhafaza Chatramotita|Chatramotitā]]<ref name="Chatramotitae"/> seu [[Chatramitis (muhafaza)|Chatramiti]]<ref name="Chatramitis"/> seu [[Adrramyta (muhafaza)|Adrramytā]]<ref name="Adrramyta"/> seu [[Xaeli]]s<ref name="Imperium Turcicum">[[:Fasciculus:Imperium Turcicum in Europa, Asia Et Africa.jpg|Imperium Turcicum in Europā, Asiā et Africā]] ab Ioanne Baptistae Homanni Noribergae.</ref> seu [[Hadramuttae]]<ref name="Imperium Turcicum"/>, cuius [[dān]] (Arabice دان) [[cantus]] classicus sine verbis sed [[syllaba|syllabis]] poëticis cantitatus est; hoc carmen tam populare quam traditionale est, praesertim a [[Beduini]]s cantum. A cappella aut ad [[uda (instrumentum musicum)|udam]]<ref name="uda"/> et ad [[membranophonum|membranophona]] cani potest. Praeterea, hac in regione, cantus ad salutandum advenientem declamatur, convivā vento per nuptias. * [[Ṣawt]] (Arabice ''صوت''), [[urbs|urbibus]], cantuum series est ad [[uda (instrumentum musicum)|udam]]<ref name="uda"/> vel [[canon (instrumentum musicum)|canonem]] seu [[canonacium]]<ref name="canonacium">Confer [[Lingua Neograeca|Neograecum]] vocabulum κανονάκι.</ref> (Arabice قانون) vel [[membranophonum|membranophona]] [[darbuka|darbūka]]m (Arabice دربوكة) vel [[mirwās]] (Arabice مرواس). Cantus [[tawšīha]] Arabice aliquando ab auditoribus resumitur. * [[Zār]] (Arabice زار) ritus est ubi cantus extasis aut sanationis spiritualis dialecto canitur ad [[simsimia]]m (Arabice سمسمية). Masculinae saltationes [[barā]], [[lebā]], [[dʒel]], [[šaniyya]] et [[mansarī]] etiam implentur praecipua per festa, [[acinaces|acinacibus]] et ad [[Tympanum|tympana]] [[ṭbol]] (Arabice طبول), [[tasa|tāsam]] et [[marfa]]m et ad [[clarineta]]m [[zurna]]m (Arabice زرنة) musicas per pompas [[zamel]] cantas. Alias apud saltationes [[hafka]] -saltatio ad salutandum advenientem-, [[šanab]] -solitaria saltatio-, [[murraka]] ac [[šahar]] -mulierum saltationes-, [[gotnī]] ac [[šāhib]] -Beduinorum et mixticiorum saltationes-, [[zirbadī]] -pompa madkhal-, [[haʒrī]] -veterum saltario-, [[mūzi'ī]] ac [[bandarī]] -iuvenum saltatio- et [[banī mighrah]] -venationis reditūs saltatio- sunt. [[Fasciculus:Luth'ud cor.jpg|thumb|200px|[[uda (instrumentum musicum)|uda]]<ref name="uda"/> (Arabice عود).]] Apud musicos citandi sunt [[Ahmedus Fathey]], [[Mahometus Selimus Ben Shamekh]], [[Mahometus al-Harithi]], [[Osama al-Attar]], [[Mahometus Zamari]], [[Takia (musicus)|Takia]] et [[Iobus Tarish Absi]]. Respectu traditionalium [[instrumentum musicum|instrumentorum musicorum]] memoranda sunt: [[Chordophonum|chordophona]] [[uda (instrumentum musicum)|uda]]<ref name="uda"/> (Arabice عود), [[gambus]] (Arabice قنبوس), [[canon (instrumentum musicum)|canon]] seu [[canonacium]]<ref name="canonacium">Confer [[Lingua Neograeca|Neograecum]] vocabulum κανονάκι.</ref> (Arabice قانون) ac [[simsimia]] (Arabice سمسمية); [[Aerophonum|aërophona]] [[zurna]] (Arabice زرنة), [[tuba punica]]<ref name="tuba punica">[http://ghcl.ub.edu/diccaxv/dictionary/ViewLema/1892 ghcl.ub.edu] ubi dicitur "Nebrija (Voc2, 1513): Añafil de moros. tuba punica. siue maura".</ref> seu [[tuba maura]]<ref name="tuba punica"/> (Arabice نَفير), [[nāy]] (Arabice ناي) ac [[šabbāba]] (Arabice شبابة); et [[membranophonum|membranophona]] [[darbuka|darbūka]] (Arabice دربوكة), [[mirwās]] (Arabice مرواس), [[ṭbol]] (Arabice طبول) ac [[tasa|tāsa]]. ===Cinematographia=== [[Fasciculus:Aden Cinima 1960s.JPEG|thumb|235px|[[Cinemateum]] Shahinaz [[Adana (Iemenia)|Adanae]]<ref name="Adana"/> (anno [[1960]]).]] Iemenitica [[cinematographia]] relative obscura est, sed conspectūs breves ponderis et repraesentationis per annos vidit. Ex [[anni 1920|annis 1920]], cum expeditiones ex [[Europa|Europā]] in Iemeniam advenerunt, haec natio aliquot in [[Pellicula documentaria|documentariis]] et itinerum documentariis iam apparuerat. Haec primae pelliculae auditoribus Iemeniticos prospectūs, architecturam et culturam monstravit, toti orbi terrarum fenestram praebentes per quam alioquin non experti essent.<ref name="Yemen through Films">[https://web.archive.org/web/20170417082820/http://www.yementimes.com/en/1533/Variety/150/Yemen-through-Films.htm "Yemen through Films | Yemen Times"]. 2017-04-17. Servatum ex archetypo die 2017-04-17. Inspectum [[5 Ianuarii|Nonis Ianuariis]] anni [[2024]].</ref> Clari [[Dispositor cinematographicus|dispositores]] sicuti [[Ioannes Helfritz]], [[Gualterius Dostal]], [[Gordianus Troeller]], [[Maria Claudia Deffarge]], [[Volcherus Panzer]] et [[Chadidia al-Salami]] contribuerunt ad ostendendum Iemeniticum patrimonium et ad capiendam essentiam sua per opera. Adhuc internationaliter egregii dispositores velut [[Petrus Paulus Pasolini]] Iemeniticos prospectūs suas in pelliculas incorporavit ut adderetur peregrinitatis et cognoscendi cupiditatis aliquod narrationi.<ref name="Yemen through Films"/> Non obstante rarā Iemeniae praesentiā peregrinis in productionibus, non fuit usque ad annum [[2005]] cum Iemenitica cinematographia significativam agnitionem internationali in scaenā adepta est. [[Bader Ben Hirsi]], [[Britanniarum Regnum|Britannicus]] dispositor Iemeniticā e progenie, historiam fecit propter suam pelliculam ''[[A New Day in Old Sana'a]]''. Hoc romanticum drama, per Italiani photographi oculos visum, amorem electionesque contra antiqui [[Sanaa]]ënsis leporis adiuncta explorat. Haec pellicula praemia in [[Festum Cinematographicum Internationale Cairense|Festo Cinematographico Internationali Cairensi]] (Arabice مهرجان القاهرة السينمائي الدولي) accepit et in [[Festum Canuae|Festo Canuae]] expressa est, quod Iemeniticam cinematographiam illuminavit.<ref name="Yemen through Films"/> Nihilominus, notandum est Iemeniticae cinematographiae evolutionem politicae instabilitatis, corruptionis et opium carentiae annis obstatam esse. Huius nationis pugna contra paupertatem et limitatae educationis opportunitates artifiosae expressionis incrementum longius restrinxerunt, inclusā industriā cinematographicā.<ref name="Yemen through Films"/> Ausguto anni [[2008]], Iemeniticus Minister rerum interiorum [[Mutaher al-Masri]] longioris taeniae cinematographicae emissionem adiuvit ad educandos auditores de [[extremismus Islamicus|extremismi Islamici]] effectibus. Pellicula ''[[Al-rahan al-khasar]]'' a [[Fadl al-Olfi]] edita est. Argumentum duos Iemeniticos gihadistas<ref name="gihadista">[https://www.gottwein.de/horreum/belege.php?verbum=geschlachtet gottwein.de]{{Nexus deficit|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ubi dicitur "Pellicula quaedam magnetoscopica depingit gihadistam (...)".</ref> sequitur, qui redeunt cum aliquot annos peregre vixissent. Qui domum ab [[Al-Qāʿida]]e artifice mittuntur ad conscribendos asseclas qui mortiferas actiones in Iemeniā perficiant.<ref name="Yemen through Films"/> Iemeniticas apud pelliculas memorandae sunt: ''[[al-Murhiqūn]]'' anni [[2023]]; ''[[10 'ayaam qabl alzafa]]'' anni [[2018]]; ''[[Alyamn:alharb alsaamita]]'' anni [[2018]]; ''[[The Mulberry House]]'' anni [[2013]], participantibus etiam Syriā, Aegypto, Britanniarum Regno et Emiratibus Arabicis Coniunctis; ''[[Lays lilkaramat judran]]'' anni [[2012]], participantibus Emiratibus Arabicis Coniunctis; ''[[Al-rahan al-khasar]]'' anni [[2008]]; et ''[[A New Day in Old Sana'a]]'' anni [[2005]]. Ceterum, apud pelliculas in Iemeniā impressas citandae sunt: Iemenitica-Syriaca-Aegyptiaca-Britannica-Emiratensis ''[[The Mulberry House]]'' anni [[2013]]; Iemenitica-Emiratensis ''[[Lays lilkaramat judran]]'' anni [[2012]]; Statunitensis ''[[The English Sheik and the Yemeni Gentleman]]'' anni [[2000]]; Italiana ''[[Il fiore delle mille e una notte]]'' anni [[1974]]; brevior Italiana ''[[Le mura di Sana]]'' anni [[1964]]; et Italiana ''[[Le schiave esistono ancora]]'' anni [[1964]]. Denique, evocandi sunt praecipui Iemenitici dispositores: [[Bader Ben Hirsi]], [[Osama Khaled]], [[Sara Ishaq]], [[Chadidia al-Salami]], [[Sufianus Abulohom]], [[Iosephus Assabahi]], et [[Omarus Gamal (dispositor)|Omarus Gamal]]. ===Architectura=== [[Fasciculus:Yemeni House 1.jpg|thumb|Usitata domus Iemenitica.]] [[Fasciculus:Old_City_of_Sana'a-111108.jpg|thumb|upright=0.8|left|Historicus antiquae Sanaae prospectus, secundum [[UNESCO]]nem [[Patrimonium totius mundi]]<ref name=":0">[https://whc.unesco.org/en/list/385/ "Old City of Sana'a"] (Anglice et Francice). Ab UNESCOnis Patrimonii totius mundi centro. Inspectum die [[7 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref>]] [[Architectura]]e historia in Iemeniā antiquis temporibus coepit, cum Arabiae Meridionalis architecturae traditio floruit hac in regione propter ortum urbium civitatum quae locupletes ob commercium crescebant.<ref name="Bloom">A M. Bloom, Ionathā (Jonathan); S. Blair, Sheilā (Sheila), ed. "Yemen, Republic of," ''The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture,'' vol. 3 (Oxoniae: Oxford University Press, 2009).444–446. ISBN 9780195309911.</ref> Cuius evolutio per perihodon Islamicam perrexit, ostensis et localibus proprietatibus et externis influxibus. Hitorica Iemenitica urbes oppidaque etiam clara sunt traditionales propter domos turres, [[Later crudus|lateribus crudis]] aut saxo aedificatas et altas aliquot cum tabulatis.<ref name="Bloom"/> Antiquae urbes [[Sanaa]]<ref name="Sanaa et Adenum"/> (Arabice صَنْعَاء), [[Sibamum]]<ref name="Sibamum">[https://archive.org/stream/corpusinscriptio01acad/corpusinscriptio01acad_djvu.txt "Corpus inscriptionum semiticarum ab Academia Inscriptionum et Litterarum Humanorium conditum atque digestum"], ubi dicitur "(...) quod occidentale Ma'ribo jacet, vicisset, legatus triumphans, Sibamum regressus, maximo dei sui Rimmoni beneficio donatus (...)".</ref> (Arabice شِبَام) et [[Zabida]]<ref name="Zabida"/> (Arabice زَبِيد) [[Patrimonium totius mundi]] ab [[UNESCO]]ne nominata sunt.<ref name="UNESCO">Ab UNESCOnis Patrimonii totius Centro. ["Yemen - UNESCO World Heritage Convention"] (Anglice). Inspectum die [[7 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref> ===Feriae et dies festi=== {| class=wikitable |+ '''Feriae et dies festi''' ! Dies !! Nomen Latinum !! Nomen Arabicum !! Notae |- | [[1 Ianuarii|Kalendis Ianuariis]] || [[Annus Novus]] || رأس السنة الميلادية || |----- | [[22 Maii]] ||Dies unitatis || اليوم الوطني للجمهورية اليمنية || Iemenitica unificationis celebratio |- | [[26 Septembris]] || Dies Rerum novarum Septembris|| ثورة 26 سبتمبر المجيدة || Anniversarius Rerum novarum anni [[1962]] |----- | [[14 Octobris|Pridie Idus Octobres]] || Dies Liberationis || ثورة ثورة 14 أكتوبر المجيدة || |- | [[30 Novembris|Pridie Kalendas Decembres]] ||Dies Independentiae || عيد الجلاء || |----- | colspan="4" align="center" | <small>Dies haec [[Calendarium Islamicum|Islamicum]] [[calendarium lunare]] sequuntur</small> |- | Inter 10 et 13 [[Dulhigia]]e || [[Festum Sacrificii]] || عيد الأضحى || [[Abraham]] suum filium [[Ismael|Ismaël]]em sacrificare volens honoratur |----- | Inter 1 et 3 [[Sievalus|Sievali]]<ref name="Büsching">Antonius Fridericus Büsching, Magazin für die neue Historie und Geographie, tomus 17, Salinis Saxonicis, anno 1783.</ref> || [[ʻĪd al-Fiṭr]] || عيد الفطر || Ieiunii finis celebratio |- | 1 [[Muhairamus|Muhairami]] || [[Annus Novus Islamicus]] || رأس السنة الهجرية || Novi anni lunaris celebratio |----- | 10 [[Muhairamus|Muhairami]] || 10 Muhairami || || [[Husainus filius Alis|Husaini]], [[Mahometus|Mahometi]] nepotis, mors [[Kerbala]]e<ref name="Kerbala">[https://web.archive.org/web/20240107193034/https://www.gottwein.de/LaWk/belege.php?verbum=enkel%7C gottwein.de], ubi dicitur "(...) Shiitae Kerbalae, in urbe Iraquiae meridionalis, Imam Hussein, filium Ali et nepotem prophetae, martyrem venerantur. Is enim anno sescentesimo octogesimo, cum ad Kerbalam contra Sunnitas pugnaret (...)".</ref> (Arabice كربلاء) lugetur |----- | 27 [[Ragiebus|Ragiebi]]<ref name="Büsching"/> ||[[Isra' et Mi'raj|Ascensus in caelum]] || الإسراء والمعراج || Nocturnum [[Mahometus|Mahometi]] iter in [[Hierosolyma]] et eius ascensus in caelum celebrantur |- | 12 [[Rabia prior|Rabiae prioris]]<ref name="Büsching"/> || [[Maulid]] || مَولِد النَّبِي || [[Mahometus|Mahometi]] dies natalis |} ===Coquina=== [[Fasciculus:Mandi.PNG|thumb|Domi paratum [[mandi (ferculum)|mandī]] (Arabice مندي) nationale Iemeniae ferculum putatur; Iemeniticā e [[Muhafazae Iemeniae|muhafazā]] [[Hadramuttae|Hadramuttā]]<ref name="Imperium Turcicum"/> (Arabice حضرموت) ortum.]] Iemenitica [[coquina]] omnino distincta ab amplius notis [[Asia occidentalis|Mesanatoliticis]]<ref name="Mesanatoliticus">Confer [[lingua Neograeca|Neograecum]] vocabulum "Μεσανατολίτικος".</ref> coquinis et etiam parum discrepat a regione in regionem. [[Pullina]], [[caprina]], [[agnina]] crebrius manducantur quam [[bubula]], quae carior est. [[Piscis|Pisces]] etiam manducatur, praecipue litoralibus in locis. [[Fasciculus:Machboos.JPG|thumb|[[Kabsa]] (Arabice كبسة).]] [[Caseus]], [[butyrum]], et alia lacticinia minus usitata Iemeniticā in diaetā sunt. Nihilominus, [[lac butyratum]]<ref name="Lac butyratum">Vide lemma "''Buttermilch''" apud "''Lexicon Latinum Hodiernum''", auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Buttermilch''', f ''oxygala, ae, f (n)'' [vet.; LEA p.146; GHL II,1427]; ''lac butyratum, n ''[LML29.01.2013]".</ref> in paene quotidiano usū est aliquibus in [[villagium|villagiis]] ubi promptius est. Usitatissima [[pingue|pinguia]] [[oleum|olea vegetabilia]] et [[ghee]]<ref name="ghee">Confer exemplum extractum e sitū interretiali [https://web.archive.org/web/20240114153055/https://ca.opentran.net/llat%C3%AD-catal%C3%A0/clarificatum.html ca.opentran.net], ubi dicitur "Sicut quivis butyrum clarificatum, ghee fere totus ex pinguibus componitur, 62% quorum ex adipe saturatioribus constat.".</ref> (Arabice سمن حيواني), quod saporosis in ferculis adhibetur, sunt, dum [[butyrum clarificatum]]<ref name="ghee"/> [[samna]] (Arabice سمنة) electum pingue in arte pistoriā adhibetum est. Quamquam singulae regiones singulas varietates habent, [[salta (ferculum)|salta]] (Arabice سلتة) nationale ferculum putatur. Cuius fundamentum fusca caro decocta<ref name="caro decocta"> Vide lemma "estufado" apud "Dicionario galego-latino clásico e moderno", auctore Iosepho (vulgo Xosé) López Díaz.</ref> maraq (Arabice مرق) nuncupata, [[Trigonella foenum-graecum|foeni Graeci]] spumae portio et [[seuc]] (Arabice سَحاوِق seu سحوق) -[[Capsicum (fructus)|capsicorum]], [[Solanum lycopersicum|pomorum aureorum]], [[Allium sativum|allii]], [[herba]]rum mixtura [[Ius (cibus)|iuris]] modo contrita- sunt. [[Oryza (victus)|Oryza]], [[patata]]e, ova misculata et [[holus|holera]] saltae communes adiunctiones sunt. Traditionaliter Iemenitico [[panis planus|pane plano]]<ref name="Panis planus">Vide lemma "''Fladenbrot''" apud "''Lexicon Latinum Hodiernum''", auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Fladenbrot''', n ''panis planus, m''".</ref> maducatur, qui sicut utensile adhibetur ad colligendum cibum. [[Schacschuca]]<ref name="Schacschuca">Vide lemma "''Schakschuka''" apud "''Lexicon Latinum Hodiernum''", auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Schakschuka''', n ''schacschuca, ae, f'' [2021] {cibus Israelicus ex Africa Septentrionali};".</ref> (Arabice شكشوكة) populare ferculum est in Iemeniā. Schacschuca ex [[ovum|ovis]], [[caro|carne]], [[Solanum lycopersicum|pomis aureis]], [[Capsicum dulce (fructus)|capsico dulci]], [[Allium cepa|cepā]] et [[aroma]]tibus -apud quae [[Cuminum cyminum|cuminum]], [[curcuma longa]] et [[Capsicum (fructus)|capsica]] includuntur- facta est. Iemenitico pane plano aut [[panis albus|pane albo]]<ref name="Panis albus">Vide lemma "''Weissbrot''" apud "''Lexicon Latinum Hodiernum''", auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Weissbrot''', n ''panis albus, m'' [LEA p.614; WFH p.283,1]; ''panis triticeus, m'' [LEA p.614]; ''panis siligineus, m'' [LMG p.692,2]; ''panis candidus, m'' [LEA p.614]".</ref> sicuti utensile apponi solet. [[Fasciculus:LambTharid1.jpg|thumb|left|Sicca [[agnina]]e concinnatio [[tharid]] (Arabice ثريد).]] [[Fasciculus:Fatut.jpg|thumb|Panis fricti cum ovis [[fatut|fatūt]] (Arabice فتوت).]] Alia apud popularia fercula sunt: [[puls punica|puls Punica]]<ref name="Puls Punica">Vide commentationem [[:fr:Assida#Histoire|Assida]] apud Vicipaediam Francicam ubi dicitur "''La préparation de ce mets est devenue courante dès que l'homme a su cultiver les céréales en Mésopotamie et en Méditerranée. Dans l’Antiquité, Caton rapporte dans son traité De agri cultura la recette d'une bouillie de semoule très populaire à Carthage et à Rome appelée'' puls punica".</ref> (Arabice عصيدة), [[fahsa]] (Arabice فحسة), [[tharid]] (Arabice ثريد), [[samakmufa|samakmūfa]] (Arabice ساماك موفا), [[mandi (ferculum)|mandī]] (Arabice مندي), [[kabsa]] (Arabice كبسة), [[fatta]] (Arabice فتة), [[shafut|shafūt]] (Arabice شفوت) et [[fatut|fatūt]] (Arabice فتوت). [[Thea cum lacte Iemenitica]] seu thea Adenensis (Arabice شاي حليب seu شاي عدني seu شاي مولابان) -scilicet [[thea]] cum [[lac]]te, post [[Catha edulis|catham edulem]] apposita-; [[thea nigra]]<ref name="thea">Vide lemma "''Tee''" apud "''Lexicon Latinum Hodiernum''", auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Tee''', m ''thea, ae, f'' [LEA p.547; CVS p.28]; (...) '''schwarzer ~''', m ''thea nigra, f'' (...)".</ref> -cum [[Cardamomum|cardamomo]], [[Syzygium aromaticum|syzygio aromatico]] aut [[Mentha|menthā]]-; [[qishr]] (Arabice قشر) -seu e [[Coffea|fabarum Arabicarum]] folliculis infusum-; [[coffeum modo Arabico]] (Arabice قهوة عربية); [[thea hibisci sabdariffae]] (Arabice شاي كركديه) -e siccis [[Hibiscus sabdariffa|hibisci sabdariffae]] floribus infusum-; [[infusum astaphidum Iemeniticum]] (Arabice نقيع الزبيب) -frigida ex astaphidibus potio-; et [[diba'a]] -[[cucurbita]]e nectar- popularium Iemeniticarum potionum exempla sunt. [[Mangus|Mangorum]] et [[Psidium guajava|guaiavarum]] [[sucus|suci]] etiam populares sunt. [[Fasciculus:LahohS.jpg|thumb|left|[[Laḥūḥ]] (Arabice لحوح).]] [[Malūǧa]] (Arabice ملوجة) seu [[malūǧ]] (Arabice ملوج) et [[laḥūḥ]] (Arabice لحوح) popularissima [[panis planus|panis plani]]<ref name="Panis planus"/> genera in Iemeniā inventa sunt. [[Malūǧa]] [[faba]]rum ferculis manducatur, sicuti [[ful|fūli]] (Arabice فول مدمس) -oryzae cum phaseolis simili ferculo-. [[Laḥūḥ]] attamen [[caril]]i, carne decoctā<ref name="caro decocta"/> et iusculis, non minus quam oryzae ferculis manducatur. [[Fasciculus:Buying Khat, Yemen (12404246195).jpg|thumb|right|Iemeniticus vir catham mandens vendensque.]] [[Filia ferculi]] (Arabice بنت الصحن) populare [[tragemata|tragēma]] est, quod [[mel]]i manducatur. [[Catha edulis]] (Arabice القات) pervulgate culta [[planta]] in Iemeniā est, quae ad mandendum adhibetur. Cum cathae sucus voratur, producitur [[Amphetaminum|amphetamino]] par effectus. Iemenitae traditionales [[ornatus|ornatos]] gerunt et narcoticam plantam catham post meridiem mandunt. Catham mandere quoque Iemeniticae negotiorum culturae pars est ad alendum processum decretorium, sed advenae participare non exspectantur. ===Loca intra Patrimonium totius mundi=== [[Fasciculus:Shibam Wadi Hadhramaut Yemen.jpg|thumb|upright=1.5|Superedita architectura [[Sibamum|Sibami]]<ref name="Sibamum"/> (Arabice شِبَام), in [[Vadio]]ne<ref name="Vadio">Vide lemma "''Wadi''" apud "''Lexicon Latinum Hodiernum''", auctore Petro Lucusaltiano Latinophilo, ubi dicitur "'''Wadi''', m ''vadio, onis, f'' [2014]; ''alveus (plerumque) aridus, m'' [NLL p.410,2] {vadio est verbum linguae esperanticae}".</ref> [[Adrramyta (muhafaza)|Adrramytā]]<ref name="Adrramyta"/>.]] Iemenitica apud delectamenta naturalia culturaliaque, ad [[Patrimonium totius mundi|Patrimonium totius mundi]] pertinentia loca sunt.<ref>[https://whc.unesco.org/en/danger/ "List of World Heritage in Danger: The 54 properties which the World Heritage Committee has decided to include on the List of World Heritage in danger in accordance with Article 11 (4) of the Convention"] (Anglice). Ab [[UNESCO]]nis Centro Patrimonii totius mundi. Anno [[2015]]. Inspectum die [[20 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref><ref>A Bokova, Irenā (die [[12 Maii]] anni [[2015]]). [https://whc.unesco.org/en/news/1278/ "UNESCO Director-General calls on all parties to protect Yemen's cultural heritage"] (Anglice). Ab [[UNESCO]]nis Centro Patrimonii totius mundi. Inspectum die [[20 Ianuarii]] anni [[2024]]. "Praeter atrocem humanum dolores causandum, hi impetūs Iemeniticum unicum culturale patrimonium destruunt, quod huius populi identitatis, historiae memoriaeque repositorium et incomparabile testimonium de Civilizationis Islamicae rebus gestis est."</ref> Antiqua urbs moenibus circumdata [[Sibamum]]<ref name="Sibamum"/> (Arabice شِبَام), ab [[UNESCO]]ne anno [[1982]] conscripta, biennio postquam Iemenia Consilio Patrimonii Mundani se iunxit, "Deserti Manhata" propter eius [[caeliscalpium|caeliscalpia]] agnominatur. Munitis [[moenia|moeniis]] e luto stramineque factis circumdata, haec [[saeculum 16|saeculi XVI]] urbs unum est apud exempla [[ars urbium disponendarum|urbanae dispositionis]] fundatae in verticalis aedificationis principio.<ref>Ab [[UNESCO]]nis Centro Patrimonii totius mundi. [https://whc.unesco.org/en/list/192/ "Old Walled City of Shibam"] (Anglice et Francice). Inspectum die [[20 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref> Antiqua urbs [[Sanaa]]<ref name="Sanaa et Adenum"/>, amplius 2100 [[metrum|metrorum]] sive 7000 [[Pes (mensura)|pedum]] altitudine, usque ab duobus millenniis et dimidio amplius habitatur et anno [[1986]] conscripta est. Sanaa praecipuum Islamicum centrum [[saeculum 7|saeculo VII]] facta est et 103 [[meschita]]e, 14 [[balneum Turcicum|balnea Turcica]]<ref>Vide [https://books.google.es/books?id=SwtYAAAAcAAJ&pg=PP120&lpg=PP120&dq=%22balneum+turcicum%22&source=bl&ots=KCUjBLpbSQ&sig=ACfU3U38kr8n__4hXOOFTW1E_Eppi5c8Ew&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwjp3JnJk-2DAxXn9LsIHbHuA1IQ6AF6BAgUEAM#v=onepage&q=%22balneum%20turcicum%22&f=false Civitates Orbis Terrarum: Theatri Præcipvarvm Totivs Mvndi Vrbivm Liber Sextvs], ubi dicitur "balneum turcicum".</ref> sive traditionalia balnea et amplius 6000 domuum -quae usque ad nostram memoriam supersunt- ab ante [[saeculum 11|saeculo XI]] originem trahunt.<ref>Ab [[UNESCO]]nis Centro Patrimonii totius mundi. [https://whc.unesco.org/en/list/385/ "Old City of Sana'a"] (Anglice et Francice). Inspectum die [[20 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref> Prope [[Rubrum mare|Rubri Maris]] litus, historicum oppidum [[Zabida]]e<ref name="Zabida"/> (Arabice زَبِيد), anno [[1993]] conscriptum, Iemeniticum [[caput (urbs)|caput]] e [[saeculum 13|saeculo XIII]] ad [[saeculum 15|saeculum XV]] fuit et situs archaeologicus historicusque quoque est. Praecipuo munere functum est multa per saecula propter eius universitatem, quae cognitionis centrum toti Arabico Islamicoque mundo fuit.<ref>Ab [[UNESCO]]nis Centro Patrimonii totius mundi. [https://whc.unesco.org/en/list/611/ "Historic Town of Zabid"] (Anglice et Francice). Inspectum die [[20 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref> Recentissima additio Iemeniticum ad elencum locorum Patrimonii mundani [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora]]e<ref name="Iassonium"/> (Arabice سقطرى) archipelagus est. Cuius mentione a [[Marcus Paulus Venetus|Marco Paulo Veneto]] [[saeculum 13|saeculo XIII]] factā, hoc remotum segregatumque [[archipelagus]] ex insulis quattuor et duobus saxosis [[insuletum|insuletis]] meridionalem [[Sinus Adenensis|Sini Adenensis]] limitem delineantibus consistit. Hic locus [[biodiversitas|biodiversitate]] abundat. Nullo totius orbis terrarum loco nisi in Zocotorā occurrunt 37% Dioscoridis 825 plantarum, 90% eius [[Reptilia|reptilium]] et 95% eius [[Cochlea (animal)|cochlearum]]. Domus est [[aves|avium]] [[Species (taxinomia)|speciebus]] 192, [[Corallium|coralliorum]] speciebus 253, litoralium [[piscis|piscium]] speciebus 730 et [[Brachyura|brachyurorum]] ac [[Nephropidae|nephropidarum]] speciebus 300.<ref>Ab [[UNESCO]]nis Centro Patrimonii totius mundi. [https://whc.unesco.org/en/list/1263/ "Socotra Archipelago"] (Anglice et Francice). Inspectum die [[21 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref>, non minus quam arbori [[Dracaena cinnabari|dracaenae cinnabari]].<ref>[ttps://www.theguardian.com/e nvironment/2022/nov/12/saving-dragons-blood-island-refused-let-tree-die-out-socotra-yemen "Saving the dragon's blood: how an island refused to let a legendary tree die out"] (Anglice). A ''[[the Guardian]]''. [[12 Novembris|Pridie Idūs Novembres]] anni [[2022]]. Inspectum die [[21 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref> Culturale [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis]] patrimonium unicam [[lingua Socotrensis|linguam Socotrensem]]<ref name="Socotrensis"/> includit. ==Disportus== [[Fasciculus:IRN-YMN 20190107 Asian Cup 12.jpg|thumb|Iemenitici pedilusores ante lusionem contra [[Irania]]m per Certamen Asianum Confoederationis Asianae Pedilusoriae anni 2019.|262x262px]] [[Pediludium]] popularissimus [[disportus]] est in Iemeniā. [[Societas Pedilusoria Iemenitica]] (Arabice الاتحاد اليمني لكرة القدم) foederationum [[FIFA]] et [[Confoederatio Asiana Pedilusoria|Confoederationis Asianae Pedilusoriae]] (Anglice ''Asian Football Confederation'' et Arabice الاتحاد الآسيوي لكرة القدم) membrum est. [[Turma pedilusoria nationalis Iemenitica]] (Arabice منتخب الْيَمَن الْوَطَنِيُّ لِكُرَّةُ الْقَدَم) internationaliter participat. Haec natio societates pedilusorias etiam habet, quae nationalinus internationalibusque in certaminibus contendunt. Iemenitici montes multas opportunitates praebet disportibus subdialibus sicuti [[birotatio]]ni montanae, rupium ascensioni, peragrationi, deambulationi in montibus et aliis provocantibus disportibus, inclusā [[oreobatia|oreobatiā]]. Oreobatia et itinera deambulatoria in [[Montes Sarawatenses]]<ref name="Montes Sarawatenses">Confer binomen "Monomorium sarawatense".</ref> (Arabice جبال السروات) -cacumina 3000 metrorum seu 9800 pedum et amplius alta includentes et praesertim in [[Mons Prophetae Scioaib|Montem Prophetae Scioaib]] (Arabice جبل النبي شعيب)- a localibus internationalibus societatibus oreobaticis periodice instruuntur.<ref name="Burrowes"/><ref name="McLaughlin"/> Litoralia autem loca et [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora]]<ref name="Iassonium"/> insula (Arabice سقطرى) multas opportunitates praebent disportibus aquaticis sicuti [[fluctivagatio]]ni, [[somatosanis|somatosanidi]]<ref>Vocabulum e [[Lingua Graeca antiqua|Palaeograecis]] vocibus σῶμα et σανίς "corpus" et "tabulam" respective significantibus fictum ad vertendum Anglicum vocabulum ''bodyboard''.</ref>, velificationi, natationi et urinationi cum [[scuba|scubā]]. [[Dioscoridis Insula|Dioscoridis]]<ref name="Dioscoridis"/> seu [[Zocotora]]<ref name="Iassonium"/> insula unus apud optimos locos destinatos ad fluctivagandum in toto orbe terrarum est. Saltus super [[Camelus|camelum]] traditionalis disportus est qui magis magisque popularis fit apud [[Zaranici|tribum Zaranicam]] Occidentali in litore. Cameli a latere in latus collocantur et vincit aemulus qui -initiali e cursū- maximam camelorum quantitatem transilit. Huius tribūs viri -quia feminae contendere nequeunt- vestimenta circum medium corpus plicant ad reddendos faciliores motūs dum currunt transiliuntque.<ref>[https://web.archive.org/web/20120625091835/http://www.smithsonianmag.com/people-places/The-Sport-of-Camel-Jumping.html "The Sport of Camel Jumping"] (Anglice). Apud smithsonianmag.com. Septembre anni [[2010]]. Inspectum die [[21 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref> Maximus eventus disportivus Iemeniticus Vicesimi Certaminis Pilamallei Arabici (Arabice كأس الخليج العربي) celebratio fuit [[Adana (Iemenia)|Adanae]]<ref name="Adana"/> et in [[Muhafazae Iemeniae|muhafazā]] [[Abian]]e<ref name="Iassonium"/> anno [[2010]]. Iemenia in primis huius certaminis lusionibus tribus victa est.<ref>[https://web.archive.org/web/20110510042005/http://www.yemen-today.com/go/special_reports/8199.html "Yemenis open up about the Gulf Cup"] (Anglice). ''Yemen Today''. Die [[7 Ianuarii]] anni [[2011]]. In tabulario servatum archetypum die [[10 Maii]] anni [[2011]]. Inspectum die [[21 Ianuarii]] anni [[2024]].</ref> == Codices == Iemeniae hi codices sunt: * YEM, secundum normam [[ISO 3166-1]] alpha-3 (catalogi codicum nationum); * YEM, secundum [[Catalogus codicum nationum Consilii Olympici Internationalis|catalogum codicum nationum Consilii Olympici Internationalis]]; * YMN, secundum [[Catalogus codicum internationalium notaculi autocineti|catalogum codicum internationalium notaculi autocineti]]; * YEM , secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]], codicem alpha-3; * OY, secundum [[Catalogus praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum aëroportuum quibus ICAO utitur]]; * YE, secundum [[Catalogus codicum nationum quibus OTAN utitur|catalogum codicum nationum quibus OTAN utitur]]; * YE, secundum normam [[ISO 3166-1]] (catalogi codicum rerum publicarum), codicem alpha-2 (catalogi codicum civitatis); * [[.ye]], secundum [[Dominium summum|dominium interretiale]]; * 7O-, secundum [[Catalogus praefixorum codicum notaculi aëronavium quibus ICAO utitur|catalogum praefixorum codicum notaculi aëronavium quibus ICAO utitur]]. ==Notae relationesque== <div class="references-small"><references/></div> ==Adiuncta== {{CommuniaCat|Yemen|Iemeniam}} ===Bibliographia=== * A Laurentio (Laurent) Bonnefoy (dir.), Franck Mermier et Marine Poirier, ''Yémen, le tournant révolutionnaire'', [[Sanaa]]e, [[Lutetia]]e, CEFAS, 2012, 367 p. (ISBN 978-2-8111-0693-5, [https://books.google.es/books?id=JISKFfDlIs0C&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false legite in interreti]); * A M.O. El Habashi, ''Aden. L'évolution politique, économique et sociale de l'Arabie du sud'', [[Algeria]]e, SNED, 1966 * A Gregorio (Gregory) D. Johnsen, ''The Last Refuge : Yemen, Al-Qaeda, and America's War in Arabia'', [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]], [[Londinium|Londinii]], W.W. Norton & Co., 2013, 352 p. (ISBN 978-0-393-08242-5) * Ab Helenā (Helen) Lackner (rectrice), ''Why Yemen matters : a society in transition'', [[Londinium|Londinii]], Saqi, 2014, 334 p. (ISBN 978-0-86356-777-3) * A Remigio (Rémy) Leveau (rectore), Francisco (Franck) Mermier et Udone (Udo) Steinbach, ''Le Yémen contemporain'', [[Lutetia]]e, Karthala, 1999, 459 p. (ISBN 2-86537-893-4) * A Paschali (Pascal) Maréchaux et Mariā (Maria) Maréchaux, ''Yémen'', Phébus, 2005, 238 p. (ISBN 978-2-7529-0128-6) * A Paschali (Pascal) Maréchaux et Sergio (Serge) Sautreau, ''Cités du Yémen'', [[Lutetia]]e, Imprimerie nationale, 2006, 256 p. (ISBN 978-2-7427-6354-2) * Ab Uzi Rabi, ''Yemen : revolution, civil war and unification'', Tauris, [[Londinium|Londinii]], [[Novum Eboracum (urbs)|Novi Eboraci]], 2015, 275 p. (ISBN 978-1-78076-946-2). ===Pellicularum index=== * ''Yémen, le temps du sacré'', Layth Abdulamir [[pellicula]], a societate Zarafa films, Pantin, 2000, 52 minuta durans ([[DVD]]); * ''L'avenir voilé du Yémen'', Holgeris Riedel pellicula, a societate Arte France, 2009, 52 minuta durans (DVD); * ''Yémen, le cri des femmes'', film de [[Manon Loizeau]] pellicula, a societate Doc & Film, [[Lutetia]]e, 2013, 52 minuta durans (DVD); * ''Yémen, les enfants dans le couloir de la mort'', Thomae Dandois, Alexandrae Kogan et Francisci Xaverii Tregan pellicula, a societate Arte, [[Lutetia]]e, 2014, 21 minuta durans (DVD). {{NexInt}} * [[Adana (Iemenia)|Adana]] * [[Historia Iemeniae]] * [[Vexillum Iemeniae]] * [[Foederalizatio Iemeniae]] * [[Muhafazae Iemeniae]] ==Nexūs externi== * A Didaco (Diogo do) Couto; ''Observações sobre as principais causas da decadência dos portugueses na Ásia'' (Lusitanice); * [https://web.archive.org/web/20201213004858/http://www.yemen.gov.ye/ Gubernii Iemenitici situs interretialis officialis]^{vinculum amissum} (Arabice); * [https://web.archive.org/web/20090329091113/http://yemenparliament.org/ Gubernium Iemeniae -situs interretialis officialis-] apud Wayback Machine e Martio anni [[2009]] (Arabice); * [https://web.archive.org/web/20241217084112/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ Iemenia] apud ''[[The World Factbook]]''. [[Sedes centralis exploratoria|Sede centrali exploratoriā]] auctrice (Anglice); * [https://ucblibraries.summon.serialssolutions.com/#!/search?ho=t&include.ft.matches=f&l=en&q=yemen De Iemeniā] interretiales opes a GovPubs praebitas in [[Universitas Coloratensis apud Boulder|Universitate Coloratensi apud Boulder]] (Anglice); * [https://curlie.org/Regional/Middle_East/Yemen De Iemeniā] apud [[Curlie]] (Anglice); * [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14704852 Iemeniae descriptio] apud [[BBC News]] (Anglice); * A Davide Henrico (David Heinrich) Müller (1888). [https://en.wikisource.org/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica,_Ninth_Edition/Yemen "Yemen"]. Apud [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædiam Britannicam]]. Vol. XXIV (IX ed.). p. 738–741.; * A Roberto Alexandro (Robert Alexander) Wahab (1991). [https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Yemen "Yemen"]. Apud [[Encyclopædia Britannica|Encyclopædiam Britannicam]]. Vol. 28 (XI ed.). p. 913-914.; * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Yemen Iemeniae Atlas] (Arabice Angliceque); * [https://observador.pt/2016/12/16/diogo-do-couto-o-portugues-da-india-ha-500-anos/ ''Diogo do Couto, o português da Índia há 500 anos''] (Lusitanice). {{Asia}} {{Capsae collectae|Iemenia|politica|{{Praesides Iemeniae}}}} [[Categoria:Civitates sui iuris]] [[Categoria:Condita 1990]] [[Categoria:Iemenia|!]] {{Myrias|Geographia}} nogeflwe2z5jj04gg7xfwjd1jj9ttsi 0 8443 3992042 3986030 2026-09-29T20:10:50Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992042 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|1}} [[Fasciculus:Nativity (15th c., Annunciation Cathedral in Moscow).jpg|thumb|upright=0.7|[[Icon]] [[Ecclesia Orthodoxa|Ecclesiae Orthodoxae]] Christum natum depingit. A [[Andreas Rublëv|Sancto Andrea Rublev]] [[saeculum 15|saeculo quinto decimo]] picta.]] [[Fasciculus:ChristAsSol.jpg|thumb|upright=0.7|[[Opus tessellatum]] Iesum Christum Solem ante [[saeculum 4|saeculum quartum]] pingit. Mausoleum M in [[necropolis|necropoli]] sub [[Basilica Vaticana]] [[Roma]]e sita.<ref>Kelly 2004: 67-69.</ref>]] [[Fasciculus:Piazza Portanova Natale 2008.jpg|thumb|upright=0.7|[[Arbor natalicia]] in ''Piazza Portanova'', [[Salernum|Salerno]]. Christi Natalis anno [[2008]].]] [[Fasciculus:Weihnachtstruck.jpg|thumb|upright=0.7|[[Autoplaustrum|Plaustrum]] natalicium [[Coca-Cola]]e.]] [[Fasciculus:Frankfurt am Main - Frankfurter Weihnachtsmarkt (2025) 1.jpg|thumb|[[Macellum]] natalicium [[Francofurtum ad Moenum|Francofurtum]]e [[Germania]]e.]] {{res|Dies Natalis Christi}},<ref>Item "vigilia Natalis Christi": [https://books.google.es/books?id=ENw_AQAAMAAJ&pg=PA553&dq=%22vigilia+natalis+Christi%22&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwj75Myd-8fzAhXnQvEDHWk2BicQ6AF6BAgEEAM#v=onepage&q=%22vigilia%20natalis%20Christi%22&f=false].</ref> sive {{res|festum Nativitatis Domini}}<ref>[[Missale Romanum]] (1962), [http://www.clerus.org/bibliaclerusonline/de/glx.htm Tempus Nativitatis].</ref> (etiam vide [[#De nomine|infra]]), est [[festum]] annuum quod [[nativitas Iesu|nativitatem]] [[Iesus Christus|Iesu Christi]] plerumque die [[25 Decembris]] commemorat.<ref>Aliquot rami [[Christianitas Orientalis|Christianitatis Orientalis]] qui [[calendarium Iulianum|calendario Iuliano]] utuntur etiam hoc festum die 25 Decembris celebrant, qui nunc est [[7 Ianuarii]] secundum [[calendarium Gregorianum]]. [[Ecclesia]]e [[Armenia]]nae nativitatem die 6 Ianuarii observabant etiam ante calendarium Gregorianum ortum. Pluri Christiani Armeniani calendario Gregoriano utuntur, Diem Natalem die 6 Ianuarii iam celebrantes. Aliquot [[templum|templa]] Armeniana calendario Iuliano utuntur, ergo Diem Natalem die [[19 Ianuarii]] secundum calendarium Gregorianum celebrantia, cum [[18 Ianuarii]] [[vigilia Natalis Christi]] esset. Aliquot [[regio]]nes plerumque hanc diem die [[24 Decembris]] (pro 25 Decembris) celebrant.</ref> Quae dies est celebratio [[religio]]sa et [[cultura]]lis inter [[billio]]nes hominum per totum [[orbis terrarum|orbem terrarum]] celebrata.<ref>{{cite web|url = http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-christians/|title = The Global Religious Landscape {{!}} Christians|publisher = Pew Research Center|date = 18 Decembris 2012|access-date = 23 Maii 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20150310002132/http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-christians/|archive-date = 10 Martii 2015|url-status = live}}.</ref><ref name="Gallup122410">{{cite web|url = http://www.gallup.com/poll/145367/christmas-strongly-religious-half-celebrate.aspx|title = Christmas Strongly Religious For Half in U.S. Who Celebrate It|publisher = Gallup, Inc.|date = 24 Decembris 2010|access-date = 16 Decembris 2012|archive-url = https://web.archive.org/web/20121207090538/http://www.gallup.com/poll/145367/christmas-strongly-religious-half-celebrate.aspx|archive-date = 7 Decembris 2012|url-status = dead}}.</ref> Festum ipsum est [[annus liturgicus|anni liturgici]] [[Religio Christiana|Christiani]] pars maximi momenti, post [[Adventus|Adventum]] sive [[Ieiunium Nativitatis]], quod [[Feriae Nataliciae|Ferias Natalicias]] incipit, tempus quod in [[historia]] [[cultura Occidentalis|mundi Occidentalis]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Duodecim Dies Nativitatis|duodecim dies|en|qid=Q15262992}} extenditur et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nox Duodecima (festum)|Nocte Duodecima|en|qid=Q14260276}} rite finitur.<ref name="Forbes">{{cite book|last=Forbes|first=Bruce David|title=Christmas: A Candid History|url=https://archive.org/details/christmascandidh0000forb|date=1 Octobris [[2008]]|location = Berkeleiae ||publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25802-0|page=[https://archive.org/details/christmascandidh0000forb/page/27 27]|quote=In [[567]] the Council of Tours proclaimed that the entire period between Christmas and Epiphany should be considered part of the celebration, creating what became known as the twelve days of Christmas, or what the English called Christmastide.<br />On the last of the twelve days, called Twelfth Night, various cultures developed a wide range of additional special festivities. The variation extends even to the issue of how to count the days. If Christmas Day is the first of the twelve days, then Twelfth Night would be on January 5, the eve of Epiphany. If December 26, the day after Christmas, is the first day, then Twelfth Night falls on January 6, the evening of Epiphany itself.<br />After Christmas and Epiphany were in place, on December 25 and January 6, with the twelve days of Christmas in between, Christians slowly adopted a period called Advent, as a time of spiritual preparation leading up to Christmas.}}.</ref> Dies Christi Natalis est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|festum publicum||en|qid=Q1197685}} in multis [[civitas|civitatibus]],<ref>[https://web.archive.org/web/20091124102246/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/jfa-ha/index-eng.cfm "Canadian Heritage – Public holidays"]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124102246/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/jfa-ha/index-eng.cfm |date=24 Novembris [[2009]] }} – Government of Canada.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130116140821/http://www.opm.gov/Operating_Status_Schedules/fedhol/2009.asp 2009 "Federal Holidays"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116140821/http://www.opm.gov/Operating_Status_Schedules/fedhol/2009.asp |date=16 Ianuarii [[2013]] }} – U.S. Office of Personnel Management.</ref><ref>[http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_073741 "Bank holidays and British Summer time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515020958/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_073741 |date=15 Maii [[2011]]}} – HM Government.</ref> a plurimis Christianis religiose<ref name="EhornHewlett1995">{{cite book|last1=Ehorn|first1=Lee Ellen|last2=Hewlett|first2=Shirely J.|last3=Hewlett|first3=Dale M.|title=December Holiday Customs |date=1 Septembris [[1995]]|publisher=Lorenz Educational Press|isbn=978-1-4291-0896-6|page=1}}</ref> atque a multis non Christianis consuetudine celebratum,<ref>Nick Hytrek, [https://web.archive.org/web/20230104121249/https://siouxcityjournal.com/lifestyles/leisure/article_9914761e-ce50-11de-98cf-001cc4c03286.html "Non-Christians focus on secular side of Christmas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091114085432/http://www.siouxcityjournal.com/lifestyles/leisure/article_9914761e-ce50-11de-98cf-001cc4c03286.html |date=14 Novembris [[2009]] }}, ''Sioux City Journal,'' 10 Novembris [[2009]].</ref> et fundamenta festivi temporis quod circa hoc festum vulgo ordinatur. Christiani hoc festum [[novem]] [[mensis|menses]] post diem [[Annuntiatio]]nis celebrant, quo die [[Gabriel]] [[angelus]] nuntiavisse dicitur [[filius|filium]] [[Deus|Dei]] [[Pater|Patris]] in [[uterus|utero]] [[Virgo Maria|Virginis Mariae]] esse conceptum. == Narratio biblica == Secundum [[Lucas (evangelista)|Lucam]] [[evangelista]]m, nativitas Iesu Christi sic [[narratio|enarratur]]. <blockquote>Factum est autem, in diebus illis exiit edictum a [[Augustus (imperator)|Caesare Augusto]], ut describeretur [[tellus|universus orbis]]. Haec descriptio prima facta est praeside [[Syria]]e Quirino. Et ibant omnes, ut profiterentur, singuli in suam civitatem. Ascendit autem et [[Iosephus|Ioseph]] a [[Galilaea]] de civitate [[Nazareth]] in [[Iudaea]]m in civitatem [[David (rex)|David]], quae vocatur [[Bethlehem]], eo quod esset de domo et [[familia]] David, ut profiteretur cum Maria desponsata sibi, [[uxor]]e praegnante. Factum est autem, cum essent ibi, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum; et pannis eum involvit et reclinavit eum in [[praesepium|praesepio]], quia non erat eis locus in [[deversorium|deversorio]].<br> Et [[pastor]]es erant in [[regio]]ne eadem vigilantes et custodientes vigilias [[nox|noctis]] supra gregem suum. Et angelus Domini stetit iuxta illos, et claritas Domini circumfulsit illos, et timuerunt [[timor]]e magno. Et dixit illis angelus: “Nolite timere; ecce enim [[evangelium|evangelizo]] vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civitate David. Et hoc vobis signum: invenietis [[infans|infantem]] pannis involutum et positum in praesepio."<ref>''[[Nova Vulgata]]'', [http://www.vatican.va/archive/bible/nova_vulgata/documents/nova-vulgata_nt_evang-lucam_lt.html#2 Evangelium secundum Lucam 2, 1–16].</ref></blockquote> == Cultus liturgicus == In [[Ritus Romanus|ritu Romano]] hoc die tres missae solemnes celebrantur, quod semel in anno tantum accidit: * in nocte, cuius introitus a verbis ''Dominus dixit ad me'' incipit et in qua evangelium secundum Lucam (2, 1–14) legitur; * in aurora, cuius introitus a verbis ''Lux fulgebit'' incipit et in qua evangelium secundum Lucam (2, 15–20) legitur; in versione veteri ritus Romani, sic dicta forma extraordinaria, in hac missa fit etiam memoria [[Anastasia (sancta)|sanctae Anastasiae]]; * in die, cuius introitus a verbis ''Puer natus est nobis'' incipit, et in qua Prologus evangelii secundum Ioannem (1, 1–14 in veteri ritu; 1, 1–18 in novo) legitur<ref>''Missale Romanum ex decreto Ss. Concilii Tridentini Restitutum Summorum Pontificum cura recognitum.'' Editio typica. Typis Polyglottis Vaticanis 1962. ([https://media.musicasacra.com/pdf/missale62.pdf lege hic])</ref>. Festum Nativitatis Domini octavam habet, id est, per octo dies celebratur. Octava Nativitatis in diem [[1 Ianuarii]] incidit, quo die Circumcisio Domini commemoratur (pueris Iudaeorum octavo post nativitatem die [[Circumcisio|circumcidendis]]), in nova autem versione ritus Romani (sic dicta forma ordinaria) sollemnitas Sanctae Dei Genetricis Mariae celebratur. == De nomine == Hic dies festus etiam ''Christi dies natalis'',<ref>John C. Traupman, ''Latin and English Dictionary,'' ed. tertia (Novi Eboraci: Bantam Books, 2007), 493.</ref> ''Natalis Domini,''<ref>[[Leo Magnus]], de Natali Domini. Sermo 25, CCSL, 138, pp. 117–24. Ex: "{{Vox Latina}} 2006, t. 42, fasc. 188."</ref> ''festum natalicium Domini,''<ref name=PONS>PONS Standardwörterbuch LATEIN 1. Auflage 1992, Nachruck 2006.</Ref> ''festum Natalis Christi,''<ref name=NSLO>[[Ebbe Vilborg]], ''Norstedts svensk-latinska,'' editio secunda (2009).</ref> ''festum Natale'' (''Nativitatis Christi''/''Domini''),<ref name=NSLO/> ''sollemnia natalicia'' (''Iesu Christi''),<ref name=NSLO/> appellatur. In [[religio Romana|religione Romana]] iam fuit [[festum]] ''[[Sol invictus#Dies_natalis|Solis invicti]]'', quod die [[25 Decembris]] celebrabatur. [[Germani]] [[paganismus|pagani]] eodem anni tempore [[Festum Iulium|festum ''Iul'']] ([[Proto-Germanice]] ''*jehwlą'') celebrabant; hoc [[nomen proprium|nomen]] in pluribus [[lingua|linguis]] [[Europa]]e [[septentrio]]nalis usitatum manet: [[Islandice]] et [[Lingua Faeroensis|Faeroense]] ''jól''; [[Norvegice]], [[Suecice]], [[Danice]] ''jul''; [[Finnice]] ''joulu''; [[Estonice]] ''jõulud.'' {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Arbor natalicia]] * [[Calendarium Romanae Ecclesiae]] * [[Festivus]] * ''[[Julmust]]'' * [[Maulid]] * "[[O abies]]" * [[Pater Natalis]] * [[Praesepe]] * [[Saturnalia]] * [[Solstitium]] [[hiems|hiemale]] * [[Stipes Natalis Christi]] * [[Vesper Sanctus]] * [[Vigilia Natalis Christi]] * [[Genealogia Iesu]] * [[Radix Iesse]] {{div col end}} ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Bowler, Gerry. [[2004]]. ''The World Encyclopedia of Christmas.'' Toronti Ontarionis: McClelland & Stewart. ISBN 978077101535-9. *Bowler, Gerry. [[2007]]. ''Santa Claus: A Biography.'' Toronti Ontarionis: McClelland & Stewart. ISBN 9780771016684. *Comfort, David. [[1995]]. ''Just say Noel: A History of Christmas from the Nativity to the Nineties.'' Fireside. ISBN 9780684800578. *Count, Earl W. [[1997]]. ''4000 Years of Christmas: A Gift from the Ages.'' Berkeleiae Californiae: Ulysses Press. ISBN 978169750872. *Federer, William J. [[2002]]. ''There Really Is a Santa Claus: The History of St. Nicholas & Christmas Holiday Traditions.'' Amerisearch. ISBN 9780965355742. *Kelly, Joseph F. [[2004]]. ''The Origins of Christmas.'' Collegeville Minnesotae: Liturgical Press. ISBN 9780814629840 [https://books.google.com/books?id=ERahko4FXJgC&lpg=PP1&dq=The%20Origins%20of%20Christmas&pg=PP1#v=onepage&q&f=true Google Books.] *Miles, Clement A. [[1976]]. ''Christmas Customs and Traditions.'' Mineolae Novi Eboraci: Dover Publications. ISBN 9780486233543. [https://books.google.com/books?id=1XRjAyL8LogC&lpg=PP1&dq=Christmas%20Customs%20and%20Traditions&pg=PP1#v=onepage&q&f=true Google Books.] *Nussenbaum, Stephen. [[1996]]. ''The Battle for Christmas.'' Novi Eboraci: Vintage Books. ISBN 0679740384. *Restad, Penne L. [[1995]]. ''Christmas in America: A History.'' Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 0195093003 [https://books.google.com/books?id=0pnJDKfYi3QC&lpg=PP1&dq=Christmas%20in%20America%3A%20A%20History&pg=PP1#v=onepage&q&f=true Google Books.] *Rosenthal, Jim. [[2006]]. ''St. Nicholas: A Closer Look at Christmas.'' Nelson Reference. ISBN 1418504076. *Sammons, Peter. [[2006]]. ''The Birth of Christ.'' Glory to Glory Publications. ISBN 0955179017. ==Nexus externi== {{Communia|Christmas|Christi Natalem}} * [http://www.kath.net/detail.php?id=18537 De Christi Natale] ''Quid prodest dies Natalis nisi credimus?'' Catechesis [[papa]]e [[Benedictus XVI|Benedicti XVI]] inter audientiam generalem die [[19 Decembris]] [[2007]] {{Ling|Latine}} [[Categoria:Duodecim festa principalia Orthodoxa]] [[Categoria:Ritus Decembris]] [[Categoria:Sollemnia natalicia Iesu Christi|!]] {{Myrias|Philosophia}} gkf9nfgrrut4un7be9ya4xg3u9qku60 0 10989 3992037 3817254 2026-09-29T19:53:46Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3992037 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{disambig2|Triumviratu rei publicae Romanae|Triumviratum Ottomanicum|Interregnum Ottomanicum}} '''Triumviratus''' est magistratus Romanus minor, quo collegium trium virorum officio alicui praeest (exempli gratia ''tresviri capitales'' aut ''tresviri monetales'' fuere). Magistratus extraordinarius quoque ad rem quandam efficiendam decreta potuit esse ut triumviri agris dividendis [[Lex Sempronia|lege Sempronia]] anno [[133 a.C.n.]] creati. Saepe triumviri ad [[Colonia Romana|colonias]] deducendas ita a populo designabantur. Inde hoc nomen etiam inditum foederi a tribus ducibus tempore rei publicae [[Roma]]nae exeuntis ante [[principatus Romanus|principatum]] ampliandae potentiae causa icto. Fuerunt duo triumviratus praeclarorum ducum Romanorum. == Primus triumviratus == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Effigies [[Pompeius|Pompei Magni]] in [[denarius|denario]] a filio Sexto post mortem percusso circa annum 40 a.C.n.]] Societas [[Gaius Iulius Caesar|Gaii Iulii Caesaris]], [[Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaei Pompeii Magni]], et [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marci Licinii Crassi]] anno [[60 a.C.n.]] inita," ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]), "primum triumviratum" appellationem a modernis eruditis accepit, quamquam numquam a Romanis sic nominata : privata enim societas erat, matrimonio quoque firmata, cum [[Pompeius]] filiam [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]], [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], uxorem duxit. Nec ulla lex potestatem illorum "triumvirum" umquam sanxit. Nihilominus, spreto iure legum, per potentiam magistratus ac provincias inter sese et fautores suos diviserunt. Anno [[59 a.C.n.]] Caesar [[consul]] fuit atque collegam [[Marcus Calpurnius Bibulus|Bibulum]] in domo sua inclusit, ne sibi obstare posset ; ac continuo post consulatum [[proconsul]] [[Gallia]]rum et [[Illyricum|Illyrici]]. Pompeius provincias et regna sociorum in Oriente, ut voluit, ordinavit ac mox praefectus annonae frumentariae fuit cum maximo imperio in multis provinciis ([[57 a.C.n.]]). Crassus multas pecunias per societates publicanorum collegit populo favente. Anno [[55 a.C.n.]] Pompeius et Crassus secundum consulatum una gesserunt ac postea provincias in quinquennium adepti sunt, [[Hispania Tarraconensis|Hispanias]] Pompeius, [[Syria (provincia Romana)|Syriam]] Crassus. Item proconsulatus Caesaris in [[Gallia]] per quinquennium prorogatus est. [[Fasciculus:RSC 0022 - transparent background.png|thumb|Gaius Iulius Caesar in denario anno [[44 a.C.n.]] percusso.]] Tandem rota fortunae vertitur : anno [[54 a.C.n.]] [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iulia]] sine herede mortua, anno [[53 a.C.n.]] Crassus cum filio a [[Parthi]]s victus et necatus est. Ab eo tempore nulla fides in societate iam fuit, praesertim postquam Pompeius anno [[52 a.C.n.]], provinciis Hispaniis retentis, Romae [[consul]] sine collega creatus est atque Corneliam uxorem duxit. Duo competitores reliqui, dum principem locum sibi soli rapere volunt, res Romanas ad [[Bellum civile alterum|bellum civile]] praecipitaverunt. == Alter triumviratus == [[Fasciculus:Antony with Octavian aureus.jpg|thumb|left|Effigies [[Marcus Antonius|Marci Antoni]] et [[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesaris Octaviani]] in [[aureus|aureo]] nummo cum titulo: IIIVIR RPC, id est ''triumvir reipublicae constituendae.'' [[41 a.C.n.]] ]] [[Fasciculus:RSC 0002a.jpg|thumb|Effigies [[Marcus Aemilius Lepidus (triumvir)|Aemili Lepidi]] et [[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Caesaris Octaviani]] in [[Denarius|denario]] anno [[42 a.C.n.]] percusso cum titulo III.VIR.R.P.C.]] Societas inter [[Augustus (imperator)|Gaium Iulium Caesarem Octavianum]], [[Marcus Antonius|Marcum Antonium]], et [[Marcus Aemilius Lepidus (triumvir)|Marcum Aemilium Lepidum]] anno [[43 a.C.n.]] exeunte inita adversus Caesaris interfectores necnon libertatis veterisque reipublicae fautores, sicut [[Gaius Cassius Longinus|Cassium]], [[Marcus Iunius Brutus|Brutum]], et [[Sextus Pompeius|Sextum Pompeium]], nomen secundi triumviratus accepit. Die [[13 Novembris]] ex lege Titia ''triumviri reipublicae constituendae'' in quinquennium creati sunt, qui summum imperium haberent : leges mutare vel abrogare sine populo et sine senatu, quoscumque vellent magistratus creare, quibus libebat provincias et exercitus tradere, cives damnare provocatione ad populum sublata eis licebat. Itaque triumviratus nomen transeuntis formae reipublicae quoque fuit: nam triumviri, eversa bellis civilibus republica vetere, novae fundamenta constituere debebant. Triumviri ita orbem Romanum anno [[43 a.C.n.]] inter sese diviserunt, ut Marcus Antonius [[Gallia comata|Galliam comatam]], [[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Octavianus]] Africam, Siciliam, Sardiniam, [[Marcus Aemilius Lepidus (triumvir)|Lepidus]] [[Gallia Narbonensis|Galliam Narbonensem]] Hispaniasque regeret. Revera tamen provincias istas per legatos administrabant : nam Octavianus et Marcus Antonius legiones suas in Graeciam traduxerunt ut bellum cum Bruto Cassioque gererent, Lepidus vero Romae remansit et rebus Urbanis interea praefuit. Deinde, iam victis Bruto Cassioque atque provinciis eorum reciperatis, e [[Pax Brundisina|Pacis Brundisinae]] condicionibus altera divisio fuit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC V,274</ref> ut [[Marcus Antonius]] [[provincia]]s Orientis ([[Macedonia (provincia Romana)|Graeciam]], [[Asia (provincia Romana)|Asiam]], [[Syria (provincia Romana)|Syriam]]), [[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Octavianus]] Siciliam et Africam, [[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Octavianus]] [[Gallia]]m et [[Hispania]]s teneret, ita ut sola [[Africa]] Lepido reliqua esset<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bell. civ''. V, 47</ref>. [[Proscriptiones (43 a.C.n.)|Proscriptionibus]] saevissimis ab illis triumviris habitis<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bell. civ''. IV, 16-224. Quod si commentarium ad Appiani textum quaeras, suadeo legas F. Hinard, ''Les proscriptions de la Rome républicaine''. Romae, 1985 </ref>, non minus quam 130 senatores (inter quos [[Marcus Tullius Cicero]], ille orator) et multi alii cives necati sunt. Postquam Sextus Pompeius anno [[36 a.C.n.]] tandem victus est, Marcus [[Marcus Aemilius Lepidus (triumvir)|Aemilius Lepidus]] ab [[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Octaviano]] imperio spoliatus est. Deinde de summo imperio Octavianus et Antonius novo bello civili [[Actium|Actiaca navali pugna]] decertaverunt. Solus remansit [[Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus|Octavianus]], qui Augustus senatus consulto factus est: ita triumviratus transitio inter rempublicam [[consul]]um et principatum [[Imperatores Romani|Imperatorum]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9 et 17 et libro quarto 4-13, 26-27 et libro quinto passim. * [[Cassius Dio]], libro XLVI ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'', cap. 55 necnon libro XXXVII cap. 54-58 (primus triumviratus).. * [[Florus]], libro secundo ''Epitomae rerum Romanarum'', capitibus 13 et 16. * [[Lucanus]] libro primo ''Pharsaliae'' 84 sqq. *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 47 et 51. **''Crassus'' 14-15. **''Cato minor'' 41 **''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 13-14, 21. **''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 46. **''[[Vita Marci Antonii (Plutarchus)|Antonius]]'' 19-21 * [[Suetonius]], [[De vita Caesarum]], in ''Vita Divi Iuli'', capitulo 19 et in ''Vita Divi Augusti'', capitulo 12. * [[Titus Livius]], ''Periochae'' 103 et 119-120. * [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae,'' capitibus 44, 65–85. ==Bibliographia== *Andreau, Jean. [[1999]]. ''Banking and Business in the Roman World.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press. *Lintott, Andrew. [[1999]]. ''The Constitution of the Roman Republic.'' Oxoniae: Oxford University Press. *Lintott, Andrew. [[1999]]. ''Violence in Republican Rome.'' Ed. 2a. Oxoniae: Oxford University Press. * Mangiameli, Rita. [[2012]]. ''Tra duces e milites. Forme di comunicazione politica al tramonto della repubblica''. (Polymnia. Collana di Scienze dell’antichità. Studi di Storia romana). Edizioni Università di Trieste. [http://research.ncl.ac.uk/histos/documents/2014RR15SommerMangiameli.pdf Recensio critica] *Robinson, O. F. [[1994]]. ''Ancient Rome: City Planning and Administration.'' Routledge. *Stambaugh, John E. [[1988]]. ''The Ancient Roman City.'' Baltimorae: Johns Hopkins University Press. *Vishnia, Rachel Feig. [[1996]]. ''State, Society, and Popular Leaders in Mid-Republican Rome, 241-167 B.C.'' Routledge. {{Roma antiqua}} {{Myrias|Societas}} [[Categoria:Roma antiqua]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]] [[Categoria:Gaius Iulius Caesar]] [[Categoria:Augustus]] [[Categoria:Marcus Antonius]] [[Categoria:Bellum Civile (44-30 a.C.n.)]] k4w0c7i9gh3ncmo397mbyleordj8aue 0 11183 3991964 3991795 2026-09-29T15:07:46Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3991964 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiarubus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat filius consulis anni 89 a.C.n., Gnaei Pompei Strabonis, viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} b9aw0qg579ymcivu07yzd0dondb9y8p 3991965 3991964 2026-09-29T15:08:58Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes praecipui */ 3991965 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiarubus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat filius consulis anni 89 a.C.n., Gnaei Pompei Strabonis, viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} ny49fecb2udva9iver0ul9laonhscpj 3991966 3991965 2026-09-29T15:11:32Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiarubus necessitudinibus */ 3991966 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiarubus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} hi7bfcc7aoil3hnoporcsuua0wgda4h 3991967 3991966 2026-09-29T15:25:23Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiarubus necessitudinibus */ 3991967 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiarubus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} p9skm7fvzung57niiq2n9a8ioubw1li 3991968 3991967 2026-09-29T15:34:08Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiarubus necessitudinibus */ 3991968 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiarubus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente dictatore Sylla, qui ut Pompeium artius sibi constringeret privignam suam Armiliam, filiam uxoris Metellae et [[Marcus Aemilius Scaurus|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius sonsulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} hqvmbdw52f9ygju83iogcxwe7mj7e76 3991969 3991968 2026-09-29T15:35:08Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Vita */ 3991969 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiarubus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente dictatore Sylla, qui ut Pompeium artius sibi constringeret privignam suam Armiliam, filiam uxoris Metellae et [[Marcus Aemilius Scaurus|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius sonsulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} rb24ibowz07er943voxee6a7ym1aitb 3991970 3991969 2026-09-29T15:35:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiarubus necessitudinibus */ 3991970 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente dictatore Sylla, qui ut Pompeium artius sibi constringeret privignam suam Armiliam, filiam uxoris Metellae et [[Marcus Aemilius Scaurus|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius sonsulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} emed5xn8r8ttk5n1jnvbb321zx0zjhm 3991971 3991970 2026-09-29T15:39:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3991971 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente dictatore Sylla, qui ut Pompeium artius sibi constringeret privignam suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius sonsulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} l7lc89n76vkp56h1ct243djid5df3ha 3991972 3991971 2026-09-29T15:40:20Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3991972 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente dictatore Sylla, qui ut Pompeium artius sibi constringeret privignam suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito [[Manius Acilius Glabrio|Manio Acilio Glabrione]]. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 7g17822nbvuzc31ewr9dl1422u946gu 3991973 3991972 2026-09-29T15:41:23Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3991973 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret privignam suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} r0anw5dpthyi45o6tblgtxllhfgghl7 3991975 3991973 2026-09-29T15:50:26Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3991975 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret privignam suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} jwr8wkfv9ecu7v3e8prpjeg79wwp0ad 3991976 3991975 2026-09-29T15:53:15Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3991976 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} at361mfq9gbn7chqq46j0l2k7blehd7 3991980 3991976 2026-09-29T16:10:18Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3991980 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 1upld0u9avvyqn63t2doq862tztmoug 3991983 3991980 2026-09-29T16:18:48Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3991983 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris, quae maritum multum adamasse dicitur. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} pi2iuollrso9bkqljc7u4o7wjim2t8g 3992039 3991983 2026-09-29T20:04:33Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3992039 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris, quae maritum multum adamasse dicitur. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} all50znjegd1azmxggxnp3u4w7e32uh 3992040 3992039 2026-09-29T20:08:01Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3992040 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 88al2fxois35zx5jczmvltyce4wk0li 3992044 3992040 2026-09-29T20:12:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes praecipui */ 3992044 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a fikio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} tss9cw6cqhxhea0ckgc5j4y7vtu7a4r 3992179 3992044 2026-09-30T07:45:54Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3992179 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a fikio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} dyhnmv8i2x471jc9yauukledkfk07q3 3992180 3992179 2026-09-30T07:50:13Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes praecipui */ 3992180 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} exutk2rlrkl9gx5cwemej1c2qoon1in 3992182 3992180 2026-09-30T08:13:14Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3992182 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} ia6sz86am1jxeumdlj3l3bx4nq0g5kr 3992212 3992182 2026-09-30T11:55:15Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familiaribus necessitudinibus */ 3992212 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]], quem anno 52 collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui socerum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} tt5bcg8c6p0s807fadwsr7v5yi1od6a 10 13264 3992084 3852005 2026-09-29T23:13:16Z Grufo 64423 +‘title="..."’ 3992084 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="max-width: 9rem; margin: auto .5rem 1rem 1rem; padding: .4rem{{#if:{{{float|/}}}|; float: {{{float|right}}}}}; background-color: #f7f8ff; box-sizing: border-box; font-size: .9em; text-align: center; background-color: #ffffff; border: solid 1px #eaecf0; border-radius: 1rem; box-shadow: 8px 8px 8px rgba(0, 0, 0, .2);{{#if:{{{1|}}}|" title="{{Textus planus|{{{1|}}}}}}}"> <div style="height: 7rem; width: 7rem; margin: 0 auto; background-color: {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|&#35;{{Orbis pictorius|{{{1|}}}}}}}; border-radius: 1rem;" title="{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|&#35;{{Orbis pictorius|{{{1|}}}}}}}"> </div> '''{{{3|{{{1|Niger}}}}}}''' </div></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 977z6y3q68mkamvvu0q91kzp7ygext9 3992089 3992084 2026-09-29T23:21:45Z Grufo 64423 +‘cursor: help;’ 3992089 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="max-width: 9rem; margin: auto .5rem 1rem 1rem; padding: .4rem{{#if:{{{float|/}}}|; float: {{{float|right}}}}}; background-color: #f7f8ff; box-sizing: border-box; font-size: .9em; text-align: center; background-color: #ffffff; border: solid 1px #eaecf0; border-radius: 1rem; box-shadow: 8px 8px 8px rgba(0, 0, 0, .2);{{#if:{{{1|}}}|" title="{{Textus planus|{{{1|}}}}}}}"> <div style="height: 7rem; width: 7rem; margin: 0 auto; background-color: {{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|&#35;{{Orbis pictorius|{{{1|}}}}}}}; border-radius: 1rem; cursor: help;" title="{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|&#35;{{Orbis pictorius|{{{1|}}}}}}}"> </div> '''{{{3|{{{1|Niger}}}}}}''' </div></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 5rov8mggzl3yjygrk9q472sdmlvz414 10 15902 3992048 3880119 2026-09-29T20:18:05Z Demetrius Talpa 81729 3992048 wikitext text/x-wiki {{Capsa navigationis |titulus = [[Color]]es Latini: series paginarum brevium |imago = [[Fasciculus:Info-Icon.png|80px]] |grex1 = <div style="background-color:white;">Circa [[Albus|album]]</div> |index1 = [[Albus]] • [[Candidus]] • [[Niveus]] • [[Lacteus]] • [[Albidus]] • [[Eburneus]] |grex2 = <div style="background-color:yellow;">Circa [[Flavus|flavum]]</div> |index2 = [[Flavus]] • [[Flavus (capillus)|Flavus (de capillis)]] • [[Luteus]] • [[Croceus]] • [[Luridus]] • [[Helvus]] et [[helvolus]] • [[Gilvus]] • [[Chlorus]] |grex3 = <div style="background-color:orange;">Circa [[Fulvus|fulvum]]</div> |index3 = [[Fulvus]] • [[Aurantius]] • [[Aureus (color)|Aureus]] • [[Aureolus]] • [[Rufus]] |grex4 = <div style="background-color:red;">Circa [[Ruber|rubrum]]</div> |index4 = [[Roseus]] • [[Vermiculatus]] • [[Flammeus]] • [[Rufus]] • [[Ruber]] • [[Rubicundus]] • [[Rubidus]] • [[Rutilus]] • [[Sanguineus]] • [[Coccineus]] • [[Russus]] • [[Xerampelinus]] • [[Githagineus]] • [[Puniceus]] |grex5 = <div style="background-color:brown;">Circa [[Fuscus|fuscum]]</div> |index5 = [[Ravus]] • [[Ochroleucus]] • [[Gilvus]] • [[Ochraceus]] • [[Badius]] ([[castaneus]]) • [[Brunneus]] • [[Fuscus]] • [[Aquilus]] • [[Ferrugineus]] • [[Aeruginosus]] |grex6 = <div style="background-color:green;">Circa [[Viridis|viridem]]</div> |index6 = [[Viridis]] • [[Virens]] • [[Prasinus]] • [[Olivaceus]] • [[Chlorus]] • [[Gilvus]] • [[Callainus]] |grex7 = <div style="background-color:blue;">Circa [[Caeruleus|caeruleum]]</div> |index7 = [[Azureus]] • [[Caeruleus]] • [[Indigoticus]] • [[Lividus]] • [[Caeruleus ultramarinus|Ultramarinus]] • [[Caesius]] • [[Glaucus]] • [[Cyaneus]] • [[Cyaninus]] • [[Callainus]] • [[Venetus]] • [[Aeruginosus]] |grex8 = <div style="background-color:violet;">Circa [[Violaceus|violaceum]]</div> |index8 = [[Purpureus]] • [[Rubropurpureus]] • [[Violaceus]] • [[Puniceus]] • [[Lilacinus]] |grex9 = <div style="background-color:gray;">Circa [[Canus|canum]]</div> |index9 = [[Argenteus]] • [[Canus]] • [[Cinereus]] • [[Griseus]] • [[Caesius]] • [[Glaucus]] |grex10 = <div style="background-color:black;color:white;"> Circa [[Niger (color)|nigrum]]</div> |index10 = [[Ater]] • [[Atratus]] • [[Niger (color)|Niger]] • [[Nigritus]] • [[Furvus]] • [[Piceus]] • [[Pullus]] • [[Fuligineus]] }}<includeonly>[[Categoria:Paginae conexae]]</includeonly><noinclude> [[Categoria:Formulae navigationis paginarum brevium]] [[Categoria:Colores|ß]] </noinclude> k71zw8ars6yes9aoi8n662znxn7rb79 0 16608 3991989 3928775 2026-09-29T16:37:38Z ~2026-52327-11 215493 /* Geographia */ 3991989 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Roughtor Bodmin Moor-1.jpg|thumb|upright=1.5|[[Rough Tor]]]] [[Fasciculus:Cornwall UK relief location map.jpg|thumb|upright=1.5|Tabula Cornubiae geographica]] [[Fasciculus:CornwallBrit5.PNG|thumb|upright=0.75|Cornubiae situs inter comitatus geographicos [[Britanniarum Regnum|regni Britanniarum]]]] [[Fasciculus:Cornwall UK locator map 2010.svg|thumb|upright=0.75|Cornubiae situs inter comitatus sollemnes [[Anglia]]e]] '''Cornubia''' vel '''Cornwallia'''<ref>"Cornubia sive Cornwallia": [http://www.geheugenvannederland.nl/?/en/items/KONB01:118 tabulae Ioannis Ianssonii titulus.]{{Nexus deficit|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> sive '''Cornvallia'''{{FD ref}} (Anglice ''Cornwall''; [[Lingua Cornubica|Cornubice]] ''[[:kw:Kernow|Kernow]]'') est [[comitatus|ducatus insulae]] [[Britannia]]e, intra [[Britanniarum Regnum]] sita, [[paeninsula]] [[Mare Celticum]] a [[septentrio]]nibus et [[occidens|occidentibus]],<ref>International Hydrographic Organization.</ref> [[Oceanus Britannicus|Oceanum Britannicum]] a [[meridies|meridie]], et [[Devonia]]m ab [[oriens|oriente]] praeter [[Tamarus (flumen)|Tamarus flumen]] attingens. [[Sillinae insulae]] sunt [[archipelagus]], comitatús [[historia|historici]] Cornubiae pars, ad occidentem versus in [[Oceanus Atlanticus|Oceano Atlantico]] iacens, quarum [[insula]]rum distantissimus est [[Bishop Rock]], rupis [[pharus|pharo]] munita. [[Pharus|Pharis]] etiam distinguuntur rupes periculosae [[Wolf Rock]] et [[the Longships]]. [[Truro]], [[urbs]] parva, media paeninsula surgens, est comitatús sedes administrativa necnon [[episcopus|episcopalis]] in [[Ecclesia Anglicana]]. ==Selectio oppidorum== Inter oppida iuxta mare iacentes enumerare oportet [[Bude]], [[Boscastle]], [[Tintagel]], [[Port Isaac]], [[Padstow]], [[Newquay]], [[St Agnes (Cornubia)|St Agnes]], [[Perranporth]], [[Hayle]], [[villa Sanctae Ivae]], [[St Just in Penwith]] et [[Sennen]] ad oram maritimam septentrionalem; [[Mousehole]], [[Penzance]], [[Marazion]], [[Perranuthnoe]], [[Porthleven]], [[Lizard Town]], [[Falmouth|Falmuthum]], [[Penryn]], [[Flushing]], [[Mylor]], [[St Mawes]], [[Veryan]], [[Mevagissey]], [[Polruan]], [[Fowey]], [[Polperro]], [[West Looe]], [[East Looe]] et [[Saltash]] ad meridianam. Oppidorum mediterraneorum praecipua sunt [[Launceston]], [[Bosvena]], [[St Austell]], [[Redruth]], [[Camborne]] et [[Helston]]. Adduntur minora [[St Germans]], [[Callington]], [[Liskeard]], [[Lostwithiel]], [[Tregony]], [[Grampound]], [[Probus (Cornubia)|Probus]], [[Wadebridge]], [[Camelford]], [[Kilkhampton]], [[Stratton (Cornubia)|Stratton]], [[St Columb Major]], [[Mitchell (Cornubia)|Mitchell]] et vici olim frequentati, hodie modestissimi [[Cargoll]], [[Goldsithney]], [[Insworke]], [[Lanreath]], [[Lawhitton]], [[Lelant]], [[Menheniot]], [[Methleigh]], [[Paul]], [[Pelynt]], [[Penknight]], [[Sheviock]], [[St Buryan]], [[St Erme]], [[St Newlyn East]], [[St Stephen in Brannel]], [[Summercourt]], [[Trematon]], [[Tywarnhayle]], [[Week St Mary]]. Oppidum parvum [[Hugh Town]], in insula [[St Mary's (Sillinae insulae)|St Mary's]] stans, est caput insularum Sillinarum. Insula sacra [[Mons Sancti Michaelis (Cornubia)|S. Michaeli dicata]] iuxta Marazion iacet. ==Geographia== [[File:Cornwall Hundreds.svg|thumb|left|Tabula Cornubiae ante 1889]] [[Fasciculus:Truro Cathedral welcome 20070527.jpg|thumb|Ianua ecclesiae cathedralis Truronensis]] [[Fasciculus:Penzansagasdynerghcrop.jpeg|thumb|"Penzance welcomes you; Pennsans a'gas dynergh"]] Ad oras Cornubiae reperiuntur extrema Britanniae promuntoria omnis tam meridianum, videlicet [[Ocrinum promunturium|Ocrinum]], quam occidentale, videlicet [[Antivestaeum promunturium|Antivestaeum]]. Inter flumina minora Cornubiae sunt [[Camula (flumen)|Camula]], [[Fal]], [[Fowey (flumen)|Fowey]], [[Hayle (flumen)|Hayle]], [[Looe (flumen)|Looe]] et [[Ottery (flumen)|Ottery]]. [[Mons|Montes]] altissimi sunt [[Brown Willy]] et [[Rough Tor]]. Inter locos [[archaeologia|archaeologicos]] praecipuos enumerare oportet [[Chysauster]] et [[Carn Euny]], oppida antiqua, ac [[Caer Bran]], [[Chûn Castle|Castellum Chûn]], et [[Castle an Dinas|Castellum an Dinas]], [[castra collina]]. Cornubia divisa erat in partes decem (Anglice: "hundreds" vel "shires"). ==Lingua== Cornubienses [[lingua Cornubica]] olim utebantur, sed a [[saeculum 18|saeculo fere duodevicensimo]] haec [[lingua exstincta]] est. Hodie quidam rursus favent;<!--?--> anno [[2010]], homines circiter 2000 Cornubice loqui possunt.<ref>[https://web.archive.org/web/20100108190250/http://www.teachingenglish.org.uk/uk-languages/south-west TeachingEnglish; South West,] British Council / BBC.</ref> {{NexInt}} *[[Cassiterides Insulae]] *[[Daphne du Maurier]], de Cornwallia laudes dicens *[[Ducatus Cornubiae]] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Bannister, John. [[1871]]. ''A glossary of Cornish names, ancient and modern, local, family, personal, &c.: 20,000 Celtic and other names, now or formerly in use in Cornwall.'' Londinii: Williams & Norgate. [http://www.archive.org/details/glossaryofcornis00bann Textus apud archive.org.] *[[Sabinus Baring-Gould|Baring-Gould, Sabine]]. [[1910]]. ''Cornwall.'' Cantabrigiae. (''Cambridge County Geographies'') [http://www.archive.org/details/cornwall00bariuoft Textus apud archive.org]. * ''Black's Guide to the South-Western Counties of England: Dorsetshire, Devon and Cornwall''. Edimburgi: A. & C. Black, 1862 [http://books.google.fr/books?id=qgkHAAAAQAAJ Textus apud google books] * "[http://www.philological.bham.ac.uk/cambrit/cornwalllat.html#cornwall1 Cornwall]" in {{Camden Britannia}} {{Ling|Latine}} * Carew, Richard. [[1602]]. ''The Survey of Cornwall''. Londinii: John Jaggard. [http://www.gutenberg.org/ebooks/9878 Textus apud gutenberg.org.] * Cox, J. Charles. [[1912]]. ''Cornwall.'' Londinii: George Allen. [http://www.archive.org/details/cornwall00coxjiala Textus apud archive.org.] * Gilbert, Davies. [[1838]]. ''The Parochial History of Cornwall''. Londinii: Nichols. 4 voll. [http://www.archive.org/details/parochialhistory01gilbuoft 1.] [http://www.archive.org/details/parochialhistory02gilbuoft 2.] [http://www.archive.org/details/parochialhistory03gilbuoft 3.] [http://www.archive.org/details/parochialhistory04gilbuoft 4.] * "[http://www.archive.org/stream/historyofworthie01full#page/298/mode/2up Cornwall]" in {{Fuller}} vol. 1 pp. 299-336. * "[http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=50896#s14 Cornwall]{{Nexus deficitur|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" in {{Lewis England}}. * Lysons, Daniel et Samuel, ''Cornwall: a general and parochial history of the county''. 1814. (''[[Magna Britannia (Lysons)|Magna Britannia]]'') [https://web.archive.org/web/20100909013419/http://www.british-history.ac.uk/source.aspx?pubid=403 Textus interretialis] * Preston-Jones, Anne, et Peter Rose. [[1986]]. [http://www.cornisharchaeology.org.uk/index_htm_files/CA25-5s2.pdf Medieval Cornwall.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Cornish Archaeology'' 26: 135–85. * {{VCH}} Cornwall, voll. 1-2 et pars 5 [http://archive.org/details/victoriahistorycorn01page vol. 1] [http://archive.org/details/victoriahistor02page1906 vol. 2] [http://archive.org/details/victoriahistoryo25page pars 5]. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Cornwall|Cornubiam}} * [http://www.cornwall.gov.uk/ Gubernium comitatús Cornubiensis] ** [https://web.archive.org/web/20130927050041/http://mapping.cornwall.gov.uk/website/ccmap/ Situs tabularum geographicarum] apud gubernium Cornubiensis * [http://www.britishlistedbuildings.co.uk/england/cornwall Schedula aedificiorum historicorum] e situ ''[http://www.english-heritage.org.uk/ English Heritage]'' selecta ** [https://web.archive.org/web/20120630011925/http://viewfinder.english-heritage.org.uk/search/results.aspx?index=0&mainQuery=&searchType=all&form=basic&theme=&county=CORNWALL&district=&placeName= Imagines historicae] apud ''English Heritage'' *Stoyle, Mark. "[http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/cornish_nation_01.shtml The Cornish: A Neglected Nation?]" apud ''BBC History'' {{Comitatus Angliae}} [[Categoria:Cornubia|!]] 02txuad569bf8cjnnl8ingbx8lmp66a 0 17225 3992023 3983209 2026-09-29T18:31:40Z Demetrius Talpa 81729 /* Colores in Latinitate biologica */ 3992023 wikitext text/x-wiki {{colores2}} '''Color''' est [[proprietas physica|proprietas]] [[perceptio oculorum|perceptionis]] [[oculus|oculorum]], quae in [[homo sapiens|hominibus]] ad categorias ''[[ruber|rubram]],'' ''[[viridis|viridem]],'' ''[[caeruleus|caeruleam]],'' et alias appellatas spectat. Notio coloris ex [[spectrum lucis|spectro lucis]] (distributione potestatis [[lux|lucis]] contra [[unda|longitudinem undarum]] plerumque inter 400 [[nanometrum|nm]] et 700 [[nanometrum|nm]]) deducitur. ==Colores spectri lucis visibiles== {{vide etiam|Arcus caelestis}} {| class="wikitable toccolours" |+ ''''' |- ! style="text-align:left;" | color ! abbr="wavelength" | intervallum longitudinis undae ! abbr="frequency" | intervallum frequentiae |- align="center" ! style="text-align:left;" | [[ruber]] | style="background-color:#FF0000;color:white;" | ~ 625–740&nbsp;nm | style="background-color:#FF0000;color:white;" | ~ 480–405&nbsp;THz |- align="center" ! style="text-align:left;" | [[fulvus]] vel [[aurantius]] | style="background-color:#FF6600;color:white;" | ~ 590–625&nbsp;nm | style="background-color:#FF6600;color:white;" | ~ 510–480&nbsp;THz |- align="center" ! style="text-align:left;" | [[flavus]] vel [[luteus]] | bgcolor="#FFFF00" | ~ 565–590&nbsp;nm | bgcolor="#FFFF00" | ~ 530–510&nbsp;THz |- align="center" ! style="text-align:left;" | [[viridis]] | bgcolor="#00FF00" | ~ 500–565&nbsp;nm | bgcolor="#00FF00" | ~ 600–530&nbsp;THz |- align="center" ! style="text-align:left;" | [[caeruleus]] vel [[cyaneus]] | bgcolor="#00E0E0" | ~ 485–500&nbsp;nm | bgcolor="#00E0E0" | ~ 620–600&nbsp;THz |- align="center" ! style="text-align:left;" | [[indigoticus]] vel [[caeruleus Berolinensis]] | style="background-color:#0000FF;color:white;" | ~ 440–485&nbsp;nm | style="background-color:#0000FF;color:white;" | ~ 680–620&nbsp;THz |- align="center" ! style="text-align:left;" | [[violaceus]] vel [[purpureus]] | style="background-color:#8F00FF;color:white;" | ~ 380–440&nbsp;nm | style="background-color:#8F00FF;color:white;" | ~ 790–680&nbsp;THz |} ==Fontes== De nominibus colorum Latinitatis classicae [[Antonius Thylesius|Antonius Thylesius Consentinus]] librum composuit. [[Fasciculus:Spectrum441pxWithnm.png|thumb|Totum spectrum aspectabile.]] ==Colores in Latinitate biologica== [[Biologia|Biologica]] [[species (taxinomia)|specierum]] [[binomen|binomina]] multas definitiones coloris continent, quae interdum systhematice describuntur. [[Carolus Linnaeus]] hoc systema reliquit<ref>[https://www.google.ru/books/edition/Caroli_Linnaei_Philosophia_botanica/RxQAAAAAQAAJ?hl=ru&gbpv=0 ''Philosophia botanica'', 1809, p. 378–379.]</ref>, quod a perspicuitate et coloris absentia incipit: *[[hyalinus]], ''[[aqua|aqueus]], [[vitrum|vitreus]], ([[crystallum|crystallinus]]).'' *[[albus]], ''[[lacteus]], [[niveus]], ([[candidus]]). '' *[[sordidus]]. *[[cinereus]], ''[[incanus]], [[lividus]], [[plumbum|plumbeus]], ([[mus|murinus]], [[griseus]], [[nebula|nebulosus]]).'' *[[niger]], ''[[pullus]].'' **[[ater]], ''[[piceus]].'' **[[fuscus]], ''([[luridus]], [[brunneus]], [[badius]], [[aes (mixtura)|aeneus]], [[fuligineus]], [[umbrinus]]).'' *[[luteus]], ''([[limon|citrinus]], [[aureus]], [[vitellus|vitellinus]]).'' **[[flavus]], ''[[sulphur|sulphureus]], ([[alutaceus]], [[helvolus]], [[cera|cerinus]]).'' **[[fulvus]], ''[[croceus]], [[flammeus]], ([[cinnamomum|cinnamomeus]], [[miniatus]]).'' **[[gilvus]], ''[[testa|testaceus]], [[ferrugineus]], ([[vaccinus]], [[ochraceus]], [[argilla]]ceus, [[cervus|cervinus]]).'' *[[ruber]], ''[[sanguineus]], ([[xerampelinus]], [[spadix|spadiceus]]).'' **[[caro|incarnatus]], ''([[pallidus]], [[later|lateritius]]).'' **[[coccineus]], ''[[puniceus]], ([[roseus]], [[cinnabaris|cinnabarinus]]).'' **([[rutilus]], ''[[rufus]], [[rubigo|rubiginosus]]).'' *[[purpureus]], ''[[phoeniceus]].'' **[[violaceus]], ''caeruleo-purpureus.'' *[[caeruleus]], ''([[caesius]], [[azureus]]).'' *[[viridis]], ''[[prasinus]], ([[aeruginosus]], [[chalybs|chalybeus]], [[beryllus]], ''(viridi-caesius)'' [[glaucus]], [[olivaceus]]).'' Additamenta inveniuntur in systemate {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Franciscus Xaverius Britzger|Francisci Xaverii Britzger|d|qid=Q55901727}}<ref>[https://www.google.ru/books/edition/Introductio_ad_artem_botanicam_etc/-ZVWAAAAcAAJ?hl=ru&gbpv=0 ''Introductio ad artem botanicam'', 1850, p. 56]</ref>: *'''[[albus]]''': [[hyalinus]], [[niveus]], [[candidus]], [[lacteus]], [[creta (minerale)|cretaceus]]; *'''[[canus]]''': [[incanus]], [[griseus]], [[cinereus]], [[fumus|fumeus]], [[mus|murinus]], [[plumbum|plumbeus]], [[lividus]]; *'''[[niger]]''': [[ater]], [[Corvus corax|coracinus]], [[piceus]]; *'''[[fuscus]]''': [[badius]], [[castaneus]], [[hepaticus]], [[brunneus]], [[luridus]], [[ferrugineus]]; *'''[[flavus]]''': [[luteus]], [[cera|cerinus]], [[sulphur|sulphureus]], [[stramen|stramineus]], [[helvolus]], [[gilvus]], [[vitellus|vitellinus]], [[croceus]], [[aurantius]] ([[aurantiacus]]), [[fulvus]], [[ochraceus]], [[limon|citrinus]] ([[limon|citreus]]), [[aureus]]; *'''[[viridis]]''': [[prasinus]], [[smaragdus|smaragdinus]], [[olivaceus]], [[glaucus]], [[aeruginosus]]; *'''[[caeruleus]]''': [[azureus]], [[cyaneus]], [[caesius]], [[violaceus]], [[lilacinus]]; *'''[[ruber]]''': [[puniceus]], [[phoeniceus]], [[coccineus]], [[igneus]] ([[flammeus]]), [[roseus]] ([[prunus persica|persicus]]), [[purpureus]], [[caro|carneus]] ([[caro|incarnatus]]), [[cinnabaris|cinnabarinus]], [[miniatus]], [[later|lateritius]], [[cinnamomum|cinnamomeus]], [[sanguineus]], [[cuprum|cupreus]]. Sed et cetera nomina colorum multa in usu sunt.<ref>Videas, exempli gratia, Gulielmi T. Stearn ''Botanical Latin: History, Grammar, Syntax, Terminology and Vocabulary,'' ed. tertia (Londinii: 1983), 410–420. Ioannis Lindley ''An Introduction to Botany'', vol. II (Londinii: 1848), 371; [https://www.google.ru/books/edition/Explanation_of_Terms_Used_in_Entomology/mn45AQAAMAAJ?hl=ru&gbpv=0 ''Explanation of Terms Used in Entomology'', 1883]; ({{Google Books|Cp8HAQAAIAAJ}}); {{Kirp|sub nominibbus colorum}}.</ref> ==Colores artis heraldicae== {{vide etiam|Tinctura heraldica}} In [[scientia heraldica]] colores ''tincturae'' appellantur et sua nomina solita habent. ==Nexus interni== {{div col|2}} *[[Chromatographia]] *[[Colores primarii]] *[[Dichromatismus]] *[[Lux]] *[[Philosophia coloris]] *[[Physica]] *[[Physichromia]] *[[Prisma]] *[[Radiatio electromagnetica]] *[[Radiatio ultraviolacea]] *[[Synaesthesia]] *[[Undae]] {{div col end}} ==Notae== <references /> ==Bibliographia== [[Fasciculus:Colores urinarum.jpg|thumb|upright=1.2|"Manuale quoddam duodecimi saeculi suadebat: 'Dum diu [[urina]]m inspicis, ad eius colorem, substantiam, quantitatemque, atque ad ea quae in ea sunt—ex quorum diversitate diversa [[morbus|morborum]] genera dignosces—animum advertas."<ref name="q911">{{cite web | title=Troubled Waters: Reading Urine in Medieval Medicine | website=The Public Domain Review | date=[[2023]]-04-19 | url=https://publicdomainreview.org/essay/troubled-waters/ | access-date=2025-03-27}}.</ref>]] *Braem, Harald. [[2003]] ''Die Macht der Farben.'' Langen/Müller. ISBN 3784471560. *Gekeler, Hans. [[1988]]. ''DuMont's Handbuch der Farbe (Systematik und Ästhetik).'' Coloniae: DuMont. ISBN 3770121112. *Gierling, Rolf. [[2006]]. ''Farbmanagement.'' Ed. tertia. Bonnae: MITP. ISBN 382661626X. *[[Goethe|Goethe, Ioannes Wolfgangus von]]. [[1810]]. ''Zur Farbenlehre.'' Tubingae: Cotta. *Heller, Eva, [[2000]]. ''Wie Farben auf Gefühl und Verstand wirken.'' Knaur, Droemer. ISBN 3426271745. *[[Ioannes Itten|Itten, Johannes]]. [[1970]]. ''Kunst der Farbe.'' Ravensburgi: Otto Maier. ISBN 347361551X. *[[Haroludus Küppers|Küppers, Harald]]. [[1982]]. ''Die Logik der Farbe.'' Ed. secunda. Theoretische Grundlagen der Farbenlehre. Monaci: Callwey. ISBN 3766706012. *Mayer, Horst O. [[2005]]. ''Einführung in die Wahrnehmungs-, Lern- und Werbepsychologie.'' Oldenbourg. ISBN 3486576755. *Ploß, Emil Ernst. [[1967]]. ''Ein Buch von alten Farben: Technologie der Textilfarben im Mittelalter mit einem Ausblick auf die festen Farben.'' Heidelberg et Berolini: Neudruck München. *Weingart, Petra E., et Rudolf Forster. [[2005]]. ''Ich und die Farbe sind eins.'' Hamburgi: Kovac. ISBN 3830018134. *Welsch, Norbert, et Claus Christian Liebmann. [[2004]]. ''Farben.'' Spektrum. ISBN 3-8274-1563-2. ==Nexus externi== * [https://archive.org/details/bub_gb_gt-dV-jPhJcC/page/n3 Antonii Thylesii libellus de coloribus] * [https://web.archive.org/web/20091016015726/http://pagesperso-orange.fr/fleursauvageyonne/flsv/Lex/Lexi4.htm De coloribus: lingua Latina et lingua Francogallica,] pagesperso-orange.fr * Ioannis Lindley ''An Introduction to Botany'', vol. II, Londinii 1848, p. 371. {{Google Books|Cp8HAQAAIAAJ}} (de coloribus biologiae) ==Exempla colorum== {{Exemplar coloris|[[Niger (color)|Niger]]|#000000}} {{Exemplar coloris|[[Ater]]|#0D0D0D}} {{Exemplar coloris|[[Pullus]]|#291705}} {{Exemplar coloris|[[Canus]]|#808080}} {{Exemplar coloris|[[Aquilus]]|#553A26}} {{Exemplar coloris|[[Furvus]]|#2F2003}} {{Exemplar coloris|[[Fuscus]]|#964B00}} {{Exemplar coloris|[[Ravus]]|#C3B091}} {{Exemplar coloris|[[Caeruleus Berolinus]]|#003264}} {{Exemplar coloris|[[Lividus]]|#4682b4}} {{Exemplar coloris|[[Caeruleus]]|#0066DD}} {{Exemplar coloris|[[Caesius]]|#BDBBD7}} {{Exemplar coloris|[[Smaragdus]]|#50C878}} {{Exemplar coloris|[[Chlorus]]|#A3FF00}} {{Exemplar coloris|[[Virens]]|#00A86B}} {{Exemplar coloris|[[Viridis]]|#00AA00}} {{Exemplar coloris|[[Glaucus]]|#2E8B57}} {{Exemplar coloris|[[Venetus]]|#4F7942}} {{Exemplar coloris|[[Roseus]]|#FF007F}} {{Exemplar coloris|[[Fuchsia (color)|Fuchsianeus]]|#FF00FF}} {{Exemplar coloris|[[Violaceus]]|#8B00FF}} {{Exemplar coloris|[[Violeus]]|#991199}} {{Exemplar coloris|[[Purpureus]]|#660099}} {{Exemplar coloris|[[Rubidus]]|#B22222}} {{Exemplar coloris|[[Rutilus]]|#DC143C}} {{Exemplar coloris|[[Rufus]]|#E34234}} {{Exemplar coloris|[[Sanguineus]]|#FF0000}} {{Exemplar coloris|[[Puniceus]]|#FF0000}} {{Exemplar coloris|[[Ruber]]|#FF0000}} {{Exemplar coloris|[[Rubicundus]]|#FF2400}} {{Exemplar coloris|[[Coccinus]]|#E32636}} {{Exemplar coloris|[[Russus]]|#FF7518}} {{Exemplar coloris|[[Fulvus]]|#FF7F24}} {{Exemplar coloris|[[Luteus]]|#f4c430}} {{Exemplar coloris|[[Flammeus]]|#FFBF00}} {{Exemplar coloris|[[Aurum]]|#FFD700}} {{Exemplar coloris|[[Flavus]]|#ffd35f}} {{Exemplar coloris|[[Gilvus]]|#ffff00}} {{Exemplar coloris|[[Auratus]]|#FFDF00}} {{Exemplar coloris|[[Aureolus]]|#FBEC5D}} {{Exemplar coloris|[[Eburneus]]|#FFDEAD}} {{Exemplar coloris|[[Argenteus]]|#C0C0C0}} {{Exemplar coloris|[[Niveus]]|#F0F8FF}} {{Exemplar coloris|[[Albus]]|#FFFFFF}} {{Colores}} {{1000 paginae}} {{Myrias|Anthropologia}} [[Categoria:Colores|!]] [[Categoria:Qualia]] [[Categoria:Visus]]<!-- + Image processing--> sgmurj6t9gtedb6d4gf15p537e0ucr2 0 19896 3992113 3937977 2026-09-29T23:46:35Z Raippa-Valli 215417 File 3992113 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[File:Bundesarchiv Bild 183-R15068, Leo Dawidowitsch Trotzki.jpg|thumb|Тrotski (1918)]] '''Leo Trotski''', plenius '''Leo Davidis filius Bronsteinus "Trotski"''' ([[Russice]] Лев Давидович Троцкий, ''Lev Davidovič Trockij''<ref>Cuius nomen primum erat Лейба seu Лев Давидович Бронштейн vel translitteratione scientifica internationali ''Lejba'' seu ''Lev Davidovič Bronštejn''</ref>), fuit rerum novator, [[philosophia|philosophus]], [[rerum gestarum scriptor]] [[Ruthenia|Ruthenus]]. Praefuit Consilio Petropolitano annis [[1905]] et [[1917]], rerum eversione coorta, intra conditores reipublicae quae [[Unio Rerum Publicarum Sovieticarum Socialisticarum|URSS]] inscribitur fuit. Obiit spartas varias novo sub regimine donec, iussu inimici [[Stalin]]is, in exilium ad [[litus|litora]] [[Mexico|Mexicana]] profectus erat. == De iuventute == Leo Bronstein natus est die [[7 Novembris]] [[1879]] ([[26 Octobris]], [[Calendarium Iulianum|calendario Iuliano]]) a divite [[familia]] [[agricola]]rum [[Iudaei|Iudaeorum]] in praedolio rustico prope vicum Ianovka gubernii Chersonensis [[Imperium Russicum|Imperii Russici]] (qui nunc est vicus Bereslavka regionis Kirovohradensis [[Ucraina]]e). Dum versatur in universitate urbis [[Odessa (Ucraina)|Odessae]], nactus est viros qui motus ordebantur, itaque [[res novae|rebus novis]] incipit studere. Anno [[1900]], ut [[lex|legum]] praevaricator iniectus in cellam promptuariam est Odessae (ibi e nomine clavicularii accepit nomen ''Trotski''), posteaque iussus est in exsilium proficisci ad fines [[Siberia]]nos. Quamvis teriturus esset quattuor annos hoc in carcere, anno [[1902]] datum ei fuit e [[Siberia]] fugere atque, tota [[Europa]] emensa, deverticulum invenire [[Londinium|Londinii]]. Hic ad amicitiam pervenit cum [[Vladimirus Lenin|Vladimiro Lenino]], qui illis temporibus ephemeridi nomine ''Iskra'' ('Fomes') preaerat. Anno [[1903]], cum [[bellum]] acre opponeret propositiones [[Mensevici|Mensevicorum]] et [[Bolsevici|Bolscevicorum]], Trotski maluit se iungere cum Mensevicis: quod valde exitiale fuit in amicitia cum magistro Bolsevicorum Lenino. == De motibus et bello civili == Anno [[1905]], se revertit in fines Russicos, sed, cum interfuisset universali reclamationi mensis Octobris, palam commendavisset res novas et Consilio (seu [[Sovieti|Soviet]]) [[Petropolis|Petropolitano]] praefuisset, rursus trusus ex liminibus Russicis est, utpote damnatus tamquam reipublicae turbator exsilio. Dum initium dant novatores russici mensis Februarii anno [[1917]] Motui, quo nutavit et occidit [[Tzar]]is monarchia, in [[Novum Eboracum (urbs)|Novum Eboracum]] versabatur. Cum in Russiam redivisset, cum factioni Bolsevicorum se iunxit, quem multum affecit. Mense Octobri eodem anno, album calculum addidit ad regimen temporarium [[Alexander Kerenski|Alexandri Kerenski]] delendum. Cum creata esset URSS, factus est populi legatus ad res externas praepositus, porroque ad res militares. Interea, novum exercitum reipublicae instruxit, scilicet [[exercitus Ruber|Copias Rubras]]. Cum fine [[primum bellum mundanum|belli mundani primi]] anno [[1918]] de [[instrumentum pacis Bressiciensis|instrumento pacis Bressiciensis]] ageretur fuit dux partium Russicarum post [[Adolfus Ioffe|Adolfum Ioffe]]. Inter fata belli civilis, quo Albae Copiae ducibus [[Laurus Kornilov|Kornilovo]] ac [[Antonius Denikin|Denikini]] arma in Bolsevicos novumque regimen contulerunt, Trotski dux fuit Copiarum Rubrarum, atque habetur primus auctor rubrorum victoriae. == De adversatione Stalini et morte == Lenino anno [[1924]] mortuo, statim collineabantur [[Iosephus Stalin|Stalin]] et sui, praecipue [[Gregorius Zinoviev]] et [[Leo Kamenev]], qui versabatur in triumviratu ([[Russice]] тройка, ''trojka''), quibus valde salivam movebat edita munera factionis communisticae obire, se exparte Trotski expediri, brevique Trotski coactus est abdicare exofficio legati populi ad res militares ac navales. Hinc factio Trotskiana instructa est versus factionem Stalinianam, ac vocitata est "Sinistrae Adversatio." Ut patefaciamus propositiones aliquas quibus Stalini pugnabat Trotski, dicamus in summa tales erant: # Curare ut agricolae reipublicae se ULTRO subicierent ad telluris unionem; # Auctum manufacturarum commendare; # Burocratiae perversionique rerum novarum obniti, tueri vero theorias veras [[placita Marxiana|placitorum Marxianorum]]. # NEP (i.e., Nova Oeconomica Politica, Russice новая экономическая политика) cohibere, ne novus ordo optimatum eo exsurgeret. Sed propositio strenuissime tuenda a parte Trotskiana erat "theoria perpetue novandi" seu "revolutionis permanentis", qua contendebatur ut necesse esset non in Russia tantum, sed quidem in omnem orbem gentium placita Marxiana eiciere. E diametro obiectus, Stalin theoriam "Communismi una in republica introducendi" vocitatam autumabat. Anno [[1927]], factio adversatorum ut seorsum rerum novarum natalium celebrarent orta est, sed mastigophori reipublicae iussi sunt eos cohibere atque prohibere. Statim Trotski Zinovievque trusi sunt e Factione Communistica Sovietica, utpote noxii populo iudicati. Primum fugit [[Almatrum]], tum in [[Turcia]]m, deinde in [[Francia]]m et [[Norvegia]]m, postremo in [[Mexicum]], ubi ab Iosephi Stalin agenti in rebus interfectus est. [[Fasciculus:Leon_Trotsky's_grave.jpg|thumb| Leonis Trotski [[sepulcrum]].]] De suo nomine scripsit in [[autobiographia]] in capitulo de "prima fuga": "Manibus tenui [[Homerus|Homerum]] a Gniedicio [[hexametrum|hexametris]] Russis scriptum. In pera habui [[syngraphus|syngraphum]] cui ipse fortuito nomen Trotski inscripseram. Nesciebam id per omnem vitam futuram meum nomen factum iri." == Opera selecta == * 1930: История русской революции (Historia rerum novarum Russicarum) * 1937: Преданная революция: Что такое СССР и куда он идет? (Res novae proditae: Quid est URSS et quo it?) * 1930: Моя Жизнь (Mea vita) {{NexInt}} * [[Commissio pro Internationale Operaria]] * [[Alexander Martynov]] ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Blackledge, Paul. [[2006]]. Leon Trotsky's Contribution to the Marxist Theory of History. ''Studies in East European Thought'' 58 (1). * Brouè, Pierre. [[1988]]. ''Troysky.'' Lutetiae: Fayard. * Cliff, Tony. [[1989]]–[[1993]]. ''Trotsky.'' 4 vol. Londinii: Bookmarks. * Daniels, Robert V. [[1991]]. ''Trotsky, Stalin & Socialism.'' Westview Press. ISBN 0-8133-1223-X. * Deutscher, Isaac. [[1954]]. ''The prophet armed: Trotsky, 1879-1921.'' Londinii: Oxford University Press. * Deutscher, Isaac. [[1959]]. ''The prophet unarmed: Trotsky, 1921-1929.'' Londinii: Oxford University Press. * Deutscher, Isaac. [[1963]]. ''Trotsky: The Prophet Outcast.'' * Deutscher, Isaac. [[1966]]. ''Ironies of History.'' * Dunn, Bill & Radice, Hugo eds. ''Permanent Revolutio:– Results and Prospects 100 Years On.'' Londinii: Pluto Press. * Gilbert, Helen (2003). ''Leon Trotsky: His Life and Ideas.'' Red Letter Press. ISBN 0-932323-17-0. * Hallas, Duncan (1979). ''Trotsky's Marxism.'' Londinii: Pluto Press. * Hansen, Joseph, ed. (1969). ''Leon Trotsky: the Man and His Work: Reminiscences and Appraisals.'' Novi Eboraci: Merit Publishers. * Heijenoort, Jean van (2013). ''With Trotsky in Exile: From Prinkipo to Coyoacan.'' Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press. ISBN 9780674436688. * Levine, Isaac Don (1960). ''The Mind of an Assassin.'' Novi Eboraci: New American Library/Signet Book. * Maitan, Livio (1985). ''Destino di Trotsky.'' Mediolani: Rizzoli. * Mandel, Ernest (1980). ''La pensée politique de Leon Trotsky.'' * Molyneux, John (1981). ''Leon Trotsky's Theory of Revolution.'' Brighton: Harvester Press * Patenaude, Bertrand M. (2009). ''Trotsky: Downfall of a Revolutionary.'' Novi Eboraci: HarperCollins. * Paul Le Blanc, 2015. ''Leon Trotsky.'' Londinii: Reaktion Books. ISBN 978-1-78023-430-4. * Pipes, Richard, ed. (1996). ''The Unknown Lenin.'' Portu Novo: Yale University Press. ISBN 0-300-06919-7. * Renton, David (2004). ''Trotsky.'' * Rogovin, Vadim Z. (1998). ''1937: Stalin's Year of Terror.'' Oak Park Michiganiae: Mehring Books. ISBN 0-929087-77-1. * Service, Robert. [[2005]]. ''Stalin: A Biography.'' Cantabrigiae Massachusettae: Belknap Press. ISBN 0-674-01697-1. * Service, Robert. [[2009]]. ''Trotsky: A Biography''. Cantabrigiae Massachusettae: Belknap Press. * Serge, Victor, et Natalia Sedova. [[1951]]. ''Vie et mort de Léon Trotsky.'' Lutetiae: Amiot-Dumont. * Swain, Geoffrey. [[2006]]. ''Trotsky.'' Novi Eboraci: Routledge. * Swain, Geoffrey. [[2014]]. ''Trotsky and the Russian Revolution.'' Novi Eboraci: Routledge. ISBN 978-0-415-73667-1. * Thatcher, Ian D. [[2003]]. ''Trotsky.'' ISBN 0-415-23251-1. * Volkogonov, Dimitri. [[1996]]. ''Trotsky, the Eternal Revolutionary.'' Free Press. * Wade, Rex A., ed. [[2004]]. ''Revolutionary Russia: New Approaches.'' Psychology Press. ISBN 9780415307482. * Wistrich, Robert S. [[1982]]. ''Trotsky: Fate of a Revolutionary.'' Novi Eboraci: Stein & Day. ISBN 0-8128-2774-0. == Nexus externus == {{CommuniaCat|Leon Trotsky|Leonem Trotski}} {{Vicifons|ru:Лев Давидович Троцкий|Leonem Trotski}} * [https://web.archive.org/web/20181223000352/http://viaf.org/viaf/19685134/ Pagina interretialis VIAF] * [https://www.marxists.org/archive/trotsky/ Scripta Trotski] in pluribus linguis apud Marxists.org {{Lifetime|1879|1940|Trotski, Leo}} {{Myrias|Homines}} [[Categoria:Auctores Russici]] [[Categoria:Autobiographi]] [[Categoria:Incolae Imperii Russici]] [[Categoria:Incolae Unionis Sovieticae]] [[Categoria:Iudaei]] [[Categoria:Marxistae]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Rerum novarum cupidi Russiae]] [[Categoria:Ruthenia]] [[Categoria:Scriptores Russiae]] [[Categoria:Victimae Stalinismi]] e9x0g5oil9e2izo5c39mtuc7aauopx0 0 23401 3992167 3989882 2026-09-30T05:25:16Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992167 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} '''Gesoriacum'''<ref name="Smith">"[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0064%3Aalphabetic+letter%3DG%3Aentry+group%3D4%3Aentry%3Dgesoriacum-geo Gesoriacum or Bononia]" in {{Smith-geo}}</ref> sive '''Bononia'''<ref name="Smith" /><ref name="Annuaire historique">Société de l'histoire de France, ''Annuaire historique pour l'année 1858'', 1837, Parisiis, Jules Renouard, p.57. [http://books.google.com.br/books?id=Ko4PAAAAYAAJ&pg=PA77&lpg=PA77&dq=Kemperlegium&source=bl&ots=cmQp56KNA9&sig=-3ytTlL2LQw8M--IuGZBq9ptMg4&hl=pt-BR&sa=X&ei=G8BHT6yjI8PYgAemmLCRDg&sqi=2&ved=0CCIQ6AEwAA#v=onepage&q=Kemperlegium&f=false] [[Libri Googles]] {{Ling|Francogallice}}</ref><ref>"in urbe Boloniensi ad mare ... Boloniae ad mare": ''[http://www.liberius.net/livres/Actes_de_S._S._Pie_XI_(tome_17)_000001030.pdf Actes de S. S. Pie XI'' vol. 7 p. 148</ref> sive '''Bolonia in Francia'''<ref>Pertsch, Erich: ''Langenscheidts Großes Schulwörterbuch Lateinisch-Deutsch'', Berolini et Monaci 1983, ISBN 3-468-07202-3, p. 1326</ref> ([[Francice]] ''Boulogne-sur-Mer''; [[lingua Picardica|Picardice]] ''Boulonne-su-Mér'') est commune [[Francia|Francicum]] 43 310 incolarum (anno [[2009]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Fretum Calisii|Freti Calisii]] in provincia [[Septentrio et Fretum|Septentrioni et Freto]]. Gesoriacum est arx [[Morini|Morinorum]] et [[portus]] haud mediocris. Aevo Romano urbs capitalis fuit civitatis Bononiensium. == De situ == [[Fasciculus:Wolf-Dietrich-Klebeband Städtebilder G 038 III.jpg|thumb|upright=1.5|Bononia ab [[Anglia|Anglis]] obsessa: imago saec. XVI (Bibliotheca universitatis Salisburgensis G 038 III)]] Gesoriacum apud [[Oceanus Britannicus|Oceanum Britannicum]] situm est, haud procul a [[Fretum Gallicum|Freto Morinis]]. Diu portus Britanniae proximus fuit. == De rebus gestis == [[Fasciculus:Beach and casino, Boulogne, France-LCCN2001697594.jpg|thumb|upright=1.5|Portus, ora maritima, domus aleatoria Bononienses anno fere 1900 lucis ope pictae ([[Bibliotheca Congressus Civitatum Foederatarum]])]] [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] consule, [[Belgae]] pagum Gesoriaci incolebant, qui ''Morinorum pagus'' (''Morini,'' [[Lingua Celtica|Celtice]] fere 'marini') appellabatur. Caesar proelium in [[Cantium]] ferre statuit. Ad legiones trans mare ferendas elegit portum, [[Portus Itius|Itium]] appellatum, ubi classem paravit. Gesoriacum postea conditum circum Portum Itium esse dicitur. [[Gaius Iulius Caesar Germanicus Caligula|Caligula]], cum bellum [[Siluri]]s inferre intenderet, castra legionum circum Gesoriacum instruxit. [[Suetonius]] auctor refert Caligulam iussisse erectionem turris mirabilis altitudinis, [[Pharus|Phari]] instar. Quae turris, ut creditur, ea fuit sexangula turris, quae etiam [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] conspicua fuit. * Anno 1905o primus [[Congressus universalis Esperanticus]] habitus est hoc in oppido. == Gesoriaci nati == [[Fasciculus:Boulogne vue generale phare beffroi mer.jpg|thumb|Despectus in urbem Gesoriacum]] * [[Guido Lengagne]], homo publicus, "[[lex|legis litoris]]" auctor, qui Franciae litoris pulchritudinem custodit * [[Fridericus Sauvage]] (1786–1857), propulsatri inventor * [[Petrus Claudius Franciscus Daunou]] ([[1761]]–[[1840]]), homo publicus et [[historicus]] * [[Carolus Augustinus Sainte-Beuve]] ([[1804]]–[[1869]]) [[scriptor]] * [[Gulielmus Duchenne]] ([[1806]]–[[1875]]), [[medicus]] et [[neurologus]] * [[Augustus Mariette]] ([[1821]]–[[1881]]), [[archaeologus]], qui [[Museum Aegyptium]] [[Cairus|Cairi]] creavit * [[Benedictus Constans Coquelin]] ([[1841]]–[[1909]]) [[actor]] * [[Alexander Guilmant]] ([[1837]]–[[1911]]) [[organista]] et [[compositor]] * [[Ernestus Alexander Honoratus Coquelin]] actor * [[Iacobus Oudart Fourmentin]] dictus "Le Baron Bucaille" * [[Valentinus Hugo]] nata Valentine Gross, [[pictor]] == Alii Gesoriacenses (ordine alphabetico) == * [[Mauritius Boitel]], [[pictor]] * [[Alanus Bombard]], medicus et homo publicus * [[Bonaparte]] [[Neapoleo]] primus, [[Caesar]] Francorum * [[Bonaparte]] [[Napoleo III]], Francorum reipublicae Primus [[magistratus]] dum Caesar Francorum * [[Coquelin Maior|Constans Coquelin]], [[comoedus]] * [[Coquelin Iunior|Ernestus Coquelin]], comoedus * [[Eduardus Secundus]], [[Anglia|Rex Angliae]] * [[Carolus-Augustinus Sainte-Beuve]], scriptor * [[Benedictus-Agathon Haffreingue]], [[pontifex]] qui magnum Gesoriaci templum fecit * [[Isabella Franciae]] (1292–1358) * [[Labienus]], [[legatus (civilitas)|legatus]] * [[Iacobus Lang]], homo publicus * [[Michael Le Quien]], Ordinis S. Benedicti monachus, rerum historicarum scriptor. * [[Cyrillus Magnier]], pedilusor * [[Georgius Mathieu]], pictor * [[Mathildis (comitissa de Bolonia)|Mathildis]], comitissa de Bolonia uxorque [[Stephanus (rex Angliae)|Stephani, regis Angliae]] * [[Blasius de Montluc]] (Lasseran Massencome de Montesquiou d'Estillac et de Monluc), [[magister equitum]] Franciae, Gesoriaci liberator * [[Petrus Repp]], auctor et comoedus * [[Ioannes-Petrus Papin]], calceator * [[Franciscus Ribéry]], pedilusor * [[Iosephus de Sancti Martini]], imperator et liberator [[Argentina]]e == Notae == <references /> == Bibliographia == * I. Clauzel-Delannoy, "«Le hareng roi» : Boulogne et le marché du poisson à la fin du Moyen Age" in ''Boire et manger en pays bourguignons (XIVe - XVIe siècles)'' (''Publications du Centre Européen d’Etudes Bourguignonnes'') Turnholti: Brepols, 2007. ISBN: 978-2-503-52667-6 [https://journals.openedition.org/studifrancesi/7839 recensio huius operis] * Roland Delmaire, "[https://www.persee.fr/doc/sracf_1159-7151_2004_act_25_1_1153 Permanences et changements des chefs-lieux de cités au Bas-Empire : l'exemple du nord-ouest de la Gaule Belgique]" in ''Capitales éphémères. Des Capitales de cités perdent leur statut dans l’Antiquité tardive, Actes du colloque Tours 2003'' (''Supplément à la Revue archéologique du centre de la France'' no. 25, 2004) pp. 39-50 * Jean-Yves Gosselin, Claude Seillier, "[https://www.persee.fr/doc/pica_0752-5656_1984_num_3_1_1447 Gesoriacum-Bononia : de la ville du Haut-Empire à la ville du Bas-Empire]" in ''Les villes de la Gaule Belgique au Haut-Empire'' (''Revue archéologique de Picardie'', 1984, no. 3-4) pp. 259-264 {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Freti Calisii]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Boulogne-sur-Mer|Gesoriacum}} {{Fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20130528115940/http://boulogne-sur-mer.fr/ Gesoriaci pagina interretialis] [[Categoria:Communia praefecturae Freti Gallici]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Freti Gallici]] [[Categoria:Portus maris Britannici]] [[Categoria:Morini]] [[Categoria:Capita civitatum Imperii Romani]] [[Categoria:Urbes Galliae Romanae]] [[Categoria:Sedes episcopales Franciae]] p87na1eh1snyhw43ebaha5w56n1qlou 0 25665 3992135 3244601 2026-09-30T01:55:57Z Grufo 64423 Nomen paginae mutatum est 3992135 wikitext text/x-wiki [[Imago:Jonne Aaron Negative.jpg|thumb|Cantrix [[Finnia|Finnica]] Ioanna Aaron ad festum]] [[Imago:Saltatio mortis alea der bescheidene.jpg|thumb|[[Saltatio Mortis (grex musicus)|Saltatio Mortis]]]] '''M'era Luna festum musicum''' usque ab anno [[2000]]° quottannis [[Hildesia]]e secundo fine [[hebdomas|hebdomadis]] [[Augustus|mensis Augusti]] celebratur. Est ex maximis omnium festorum culturae musicae sinistrae vel [[musica gothica popularis|gothicae]]. Festum ordinatur et temperatur a societate editoria ''Firma FKP Scorpio Konzertproduktionen''. == Selectio illorum festi gregum qui nomina habent quae nostrae linguae conveniunt == *'''2000''': [[Anathema]], [[Umbra et Imago]], [[Lithium]], [[Aenima]], [[Illuminate]] *'''2001''': [[Lacuna Coil]], [[Inkubus Sukkubus]], [[Melotron]], [[Apoptygma Berzerk]] *'''2002''': [[Zeraphine]], [[Culture Kultür]], [[Sonar]], [[In Extremo (grex musicus)|In Extremo]], [[Hocico]], [[Carpe Diem]], [[Ataraxia]], [[Nosferatu]], [[Therion]] *'''2003''': [[Placebo (grex musicus)|Placebo]], [[Apocalyptica]], [[Apoptygma Berzerk]], [[Melotron]], [[Illuminate]], [[Lithium]], [[Zeraphine]], [[Xandria]], [[Hekate]], *'''2004''': [[Lacrimosa]], [[Therion]], [[Exilia]], [[In Extremo (grex musicus)|In Extremo]], [[Tristania]], [[Umbra et Imago]], [[Epica (grex musicus)|Epica]], [[Saltatio Mortis (grex musicus)|Saltatio Mortis]] *'''2005''': [[Hocico]], [[Lacuna Coil]], [[Zeraphine]], [[Melotron]], [[Amduscia]], [[Potentia Animi]], [[Osiris Taurus]], [[In Mitra Medusa Inri]] *'''2006''': [[Apoptygma Berzerk]], [[Elane]], [[Epica (grex musicus)|Epica]], [[In Extremo (grex musicus)|In Extremo]], [[Soman]], [[Sono]], [[Tristania]] *'''2007''': [[Cultus Ferox]],, [[Diorama]], [[Krypteria]], [[Lacrimas Profundere]], [[Lola Angst]], [[Nosferatu]], [[Rabia Sorda]], *'''2008''': [[Apoptygma Berzerk]], [[Epica (grex musicus)|Epica]], [[Hocico]], [[Ordo Rosarius Equilibrio]], [[Saltatio Mortis (grex musicus)|Saltatio Mortis]], [[Samael]], [[Lacrimas Profundere]] *'''2009''': [[Alexander Veljanov]], [[Apocalyptica]], [[Krypteria]], [[Lola Angst]], [[Mina Harker]], [[Tiamat (grex musicus)|Tiamat]], [[Zeraphine]] *'''2010''' Pro eius anni festum greges annuntiati sunt qui sunt adhuc hi: [[Amduscia]], [[Eluveitie]], [[Illuminate]], [[In Extremo (grex musicus)|In Extremo]], [[Lacrimas Profundere]], [[Leandra]], [[Placebo (grex musicus)|Placebo]], [[Qntal]], [[Saltatio Mortis (grex musicus)|Saltatio Mortis]] * '''2011''': [[Apocalyptica]], [[Coppelius]], [[Coma Divine]], [[Equilibrium (grex musicus)|Equilibrium]], [[Omnia (grex musicus)|Omnia]], [[Tiamat (grex musicus)|Tiamat]], * '''2012''': [[Amduscia]], [[Hocico]], [[In Extremo (grex musicus)|In Extremo]], [[Lacrimas Profundere]], [[Placebo (grex musicus)|Placebo]], [[Rabia Sorda]], * '''2013''': [[Apoptygma Berzerk]], [[Coppelius]], [[Cultus Ferox]], Desdemona, [[Diorama (Band)|Diorama]], [[Saltatio Mortis (grex musicus)|Saltatio Mortis]], * '''2014''': [[Hocico]], [[Ignis Fatuu]], [[In Extremo (grex musicus)|In Extremo]], [[Lacrimas Profundere]], [[Rabia Sorda]] == Alia coepta Vici == {{communia|M'era Luna Festival|M'eram Lunam}} [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Saxonia Inferior]] b31yoes8jcqkd2ryd03f874qb94886z 0 31226 3991939 3560894 2026-09-29T12:37:07Z Magnefl 56298 foto 3991939 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{taxobox |image = Arundo donax 3.jpg |image_caption = ''Arundo donax'' |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Monocotyledones]] |unranked_ordo = [[Commelinidae]] |ordo = [[Poales]] |familia = [[Poaceae]] |subfamilia = [[Arundinoideae]] |tribus = Arundineae |genus = ''[[Arundo]]'' |species = '''''A. donax''''' |binomial = ''Arundo donax'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |}} '''''Arundo donax,''''' antique '''donax''' (ex [[lingua Graeca|Graeco]] δόναξ) et '''calamus''' (ex [[lingua Graeca|Graeco]] κάλαμος) est [[species]] ''[[Arundo|Arundinis]],'' [[Europa]]e et [[Asia]]e meridionalis [[endemismus|endemica]], utilis rusticis pro perticis et palis, [[animal]]ibus autem inedulis. A cultoribus haec species interdum ponitur, sed hodie in permultis orbis terrarum locis hi arundines situs humidos invadunt speciesque vernaculas expellunt. [[File:Arundo donax-s.jpg|thumb|left]] == Fontes antiqui == * ''[[Geoponica]]'' 3.2. * [[Plinius maior|Plinius]], ''[[Naturalis historia]]'' 12.104-106, 16.165. == Nexus externi == {{vicispecies|Arundo donax|Arundo donax}} [[Categoria:Arundinoideae]] [[Categoria:Taxa Linnaei]] [[Categoria:Species plantarum]] ek3ov4up83hgrm7rywlxkrkokhx0gwm 3991946 3991939 2026-09-29T12:52:43Z IacobusAmor 1163 3991946 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{taxobox |image = Arundo donax 3.jpg |image_caption = ''Arundo donax'' |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Monocotyledones]] |unranked_ordo = [[Commelinidae]] |ordo = [[Poales]] |familia = [[Poaceae]] |subfamilia = [[Arundinoideae]] |tribus = Arundineae |genus = ''[[Arundo]]'' |species = '''''A. donax''''' |binomial = ''Arundo donax'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |}} [[Fasciculus:Arundo donax-s.jpg|thumb|upright=0.7|left| ''Arundo donax.'']] '''''Arundo donax,''''' antique '''donax''' (ex [[lingua Graeca|Graeco]] δόναξ) et '''calamus''' (ex [[lingua Graeca|Graeco]] κάλαμος) est [[species]] ''[[Arundo|Arundinis]],'' [[Europa]]e et [[Asia]]e meridionalis [[endemismus|endemica]], utilis rusticis pro perticis et palis, [[animal]]ibus autem inedulis. A cultoribus haec species interdum ponitur, sed hodie in permultis orbis terrarum locis hi arundines situs humidos invadunt speciesque vernaculas expellunt. == Fontes antiqui == * ''[[Geoponica]]'' 3.2. * [[Plinius maior|Plinius]], ''[[Naturalis historia]]'' 12.104-106, 16.165. == Nexus externi == {{vicispecies|Arundo donax|Arundo donax}} [[Categoria:Arundinoideae]] [[Categoria:Taxa Linnaei]] [[Categoria:Species plantarum]] 6kbm02yewihyl37c4o40lxki2q717qy 0 34035 3992175 3932349 2026-09-30T07:15:40Z Rei Momo 58149 /* Scriptores */ 3992175 wikitext text/x-wiki {{Index imperfectus}} Haec pagina est '''index incolarum notissimorum urbis [[Lutetia]]e'''. == Histriones == === Nati === * [[Birgitta Bardot]] (1934–2025), actrix * [[Rita Renoir]] (1938), histrio * [[Sophia Marceau]] (1966), histrio === Mortui === * [[Gerardus Philipe]] (1922 - 1959), histrio == Musici == === Nati === *[[Ludovicus Bourgeois]] (1510 - 1561), compositor === Mortui === *[[Claudius Debussy]], [[compositor]] ac [[clavile|clavista]], hic mortuus anno [[1918]] == Philosophi == === Mortui === * [[Thomas Campanella]], scriptor linguae Latinae [[Italia|Italicus]], hic mortuus anno [[1638]] == Pictores == === Mortui === * [[Mattheus Le Nain]] (1607 - 1677) ==Politici== === Nati === * [[Napoleo III (imperator Franciae)]] hic natus anno [[1808]]. * [[Eleutherius Benizelus]], primus minister [[Graecia]]e, hic interdum habitavit ab anno [[1919]]; hic mortuus est anno [[1936]]. * [[Robertus Buron]], vir publicus et sodalis [[Motus republicanus popularis]]; hic natus anno [[1910]] et hic mortuus anno [[1973]]. === Mortui === * [[Margarita Valesia]] principissa [[Francia]]e hic mortua anno [[1615]]. * [[Nicolaus Calimachi-Catargiu]], vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]], hic mortuus anno [[1882]]. * [[Michael Kogălniceanu]], primus minister [[Romania]]e, hic mortuus anno [[1891]]. * [[Ioannes Jaurès]], vir publicus, hic interfectus anno [[1914]] * [[Georgius Barbu Știrbei]], vir publicus [[Romania|Dacoromanicus]] hic mortuus [[1925]]. ==Religiosi== === Nati === * [[Ioannes Maria Lustiger]] hic natus anno [[1926]], [[archiepiscopus]] [[Archidioecesis Parisiensis|parisiensis]] * [[Andreas Vingt-Trois]] hic natus anno [[1942]], [[archiepiscopus]] [[Archidioecesis Parisiensis|parisiensis]] * [[Ericus Aumonier]] hic natus anno [[1946]], episcopus [[Versaliae|Versaliensis]] === Mortui === * [[Ioannes Maria Lustiger]] hic mortuus anno [[2007]], [[archiepiscopus]] [[Archidioecesis Parisiensis|parisiensis]] ==Scriptores== *[[Iulianus Green]], scriptor Francicus, hic natus die [[6 Septembris]] [[1900]] *[[Iulius Renard]], scriptor Francicus, hic mortuus die [[22 Maii]] [[1910]] *[[Ivo Gomy]], entomologus et poëta, hic natus die [[2 Iulii]] [[1942]] *[[Henricus Heine]], poëta Germanicus, hic mortuus die [[17 Februarii]] [[1856]] *[[Ludovicus Ferdinandus Huber]], scriptor atque diurnarius {{NexInt}} *[[:Categoria:Professores universitatum et scholarum Parisiensium|Professores universitatum et scholarum Parisiensium]] *[[:Categoria:Alumni universitatum et scholarum Parisiensium|Alumni universitatum et scholarum Parisiensium]] [[Categoria:Lutetia]] [[Categoria:Indices incolarum|Lutetia]] crropwsoxlzgdj1uc4l94sl6wyxjntm 0 38010 3992060 3903492 2026-09-29T20:58:48Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992060 wikitext text/x-wiki {{L}} [[Fasciculus:Golden ratio line2.svg|thumb|Proportio inter longitudinem totam <span style="color:green;">'''''a+b'''''</span> et segmentum <span style="color:blue;">'''''a'''''</span> est aequa proportioni inter segmentum <span style="color:blue;">'''''a'''''</span> et segmentum <span style="color:red;">'''''b'''''</span>.]] '''Divina proportio'''<ref>[[Lucas Pacioli]], ''De divina proportione''.</ref> sive '''sectio divina'''<ref>Apud Keplerum.</ref> sive '''ratio aurea'''<ref>[https://web.archive.org/web/20100716190040/http://members.chello.at/gut.jutta.gerhard/golds.htm] {{ling|Germanice}}</ref> sive '''sectio aurea'''<ref>[[google]] [https://books.google.de/books?id=TTVVAAAAcAAJ&pg=PA228&lpg=PA228&dq=Ratio+media+et+extrema,+sectio+aurea+divina&source=bl&ots=sFllnMIi2l&sig=Xy6Y_IlVbS0m2bpooARVeydc8OE&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjb8I3e1r7QAhVJ7RQKHWwUBscQ6AEIJDAA#v=onepage&q=Ratio%20media%20et%20extrema%2C%20sectio%20aurea%20divina&f=false Dr. Johann Samuel Traugott Gehler, Physikalisches Wörterbuch oder Versuch einer Erklärung der vornehmsten Begriffe und Kunstwörter der Naturlehre. Leipzig 1796] {{ling|Germanice}}</ref> sive '''ratio [[Leonardus Pisanus|Fibonacci]]''' est ea proportio quae inter numeros ''a'' et ''b,'' aequa est proportioni inter ''a+b'' et ''a''; prima [[ratio metallica]], circa 1.6180339887, [[phi]] (<math>\varphi</math>) Graeca littera designata. :<math> \frac{a+b}{a} = \frac{a}{b} = \varphi\,.</math> Solutio est [[numerus irrationalis]]: :<math>\varphi = \frac{1 + \sqrt{5}}{2}\approx 1.61803\,39887\,...</math> Multi [[ars|artifices]] et [[architectura|architecti]] divina proportione utuntur, praesertim aureo rectangulo, cuius breve et longum latus in divina proportione consistunt. Aureus rectangulus placere [[aesthetica|aesthetice]] dicitur. Nomen Latinum quod est "sectio aurea" invenitur in [[saeculum 19|saeculo XIX]] anno [[1835]] in libro Germanice scripto, cuius titulus erat "Die Reine Elementarmathematik Bd II: Die ebene Raumgrößenlehre". Ibi Mathematicus [[Martinus Ohm]] mentionem fecit huius sectonis nomine Germanico "Goldener Schnitt".<ref>Martin Ohm, Die Reine Elementarmathematik Bd II: Die ebene Raumgrößenlehre, Jonas Verlagsbuchhandlung. Berlin 1835</ref> == De calculatione == Duo numeri ''a'' et ''b'' sunt in ''divina proportione'' <math>\varphi</math> si :<math> \frac{a+b}{a} = \frac{a}{b} = \varphi\,;</math> sic <math> \varphi\, </math> definiatur. Cum dextra aequatio monstrat <math>a=b\varphi</math>, hac aequatione substituta, sinistra fit: :<math>\frac{b\varphi+b}{b\varphi}=\frac{b\varphi}{b}\,.</math> Quae deleto ''b'' fit :<math>\frac{\varphi+1}{\varphi}=\varphi.</math> Quae multiplicatis ambis partibus per <math>\varphi</math>, fit: :<math>\varphi^2 - \varphi - 1 = 0.</math> Itaque <math>\varphi</math>est prima ratio metallica. Una positiva solutio est [[numerus constans]]: :<math>\varphi = \frac{1 + \sqrt{5}}{2} \approx 1.61803\,39887\, ...</math> Ratio maioris [[numeri Fibonacciani]] ad proximum minorem est, quo maiores sunt eiusmodi numeri, eo proprior rationi divinae: haec ratio accedit ad <math>\varphi</math>. == In arte == [[Fasciculus:Joconde.gif|thumb|Aurea rectangula in pictura ''[[Iucunda|Mona Lisa]],'' a [[Leonardus Vincius|Leonardo Vincio]].]] [[Leonardus Vincius]] cum picturas fecit in libro a [[Lucas Pacioli]] ''De Divina Proportione'', dictus est divina proportione in clara pictura ''[[Iucunda|Mona Lisa]]'' usus esse: utrum hoc sit concursatio annon, scit nemo. == Notae == <references /> {{NexInt}} *[[Aesthetica]] *[[Fractales]] *[[Numeri Fibonacciani]] *[[Pentagrammum]] *[[Phi]] *[[Philosophia mathematicae]] *[[Sectio Aurea (grex)]] *[[Triangulus rectus praecipuus]] [[Categoria:Ars]] [[Categoria:Geometria plana Euclideana]] [[Categoria:Inventiones]] [[Categoria:Notiones mathematicae]] [[Categoria:Numeri irrationales]] {{Myrias|Mathematica}} rgsnflj0u3rnmslajmnaum98e8sz4n4 0 41413 3992031 3926215 2026-09-29T19:44:51Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3992031 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Publius Clodius Pulcher''' (natus circa annum [[92 a.C.n.]]; necatus die [[18 Ianuarii]] [[52 a.C.n.]]), filius [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appii Claudii Pulchri]], [[consul]]is anno [[79 a.C.n.]], fuit [[vir publicus]] [[Roma antiqua|Romae antiquae]] exeunte aetate [[Respublica Romana|Rei Publicae]], fautor factionis popularis, [[tribunus plebis]] et adversarius [[Marcus Tullius Cicero|Marci Tullii Ciceronis]], quem [[tribunus plebis]] factus in exsilium proficisci coegit ([[58 a.C.n.]]) antequam [[57 a.C.n.|anno proximo]] favente [[Pompeius|Pompeio]] a [[Titus Annius Milo|Milone]] revocaretur<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,15-16.</ref>. Ab eodem [[Titus Annius Milo|Tito Annio Milone]] postea secundum [[Via Appia|Viam Appiam]] apud [[Bovillae|Bovillas]] Clodius anno [[52 a.C.n.]] necatus est. Hoc facinus indignationem plebis Romanae movit, quae corpus eius medio Foro concremavit : tum et [[Curia Hostilia|Curia]] senatoria et alia aedificia concremata<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,21</ref>. == De gente et moribus == E patricia [[Gens Claudia|gente Claudiorum]] ortus Publius erat filius [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appii Claudi Pulchri]] anno 79 a.C.n. consulis. Mater eius Caecilia Metella fuisse vulgo creditur. Fratrem maiorem habuit, [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appium]], et tres sorores quorum una, quae [[Clodia (Metelli uxor)|Clodia]] vulgo appellabatur et eadem fuisse atque [[Lesbia]] poetae [[Catullus|Catulli]] creditur, fuit uxor [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Quinti Metelli Celeris]] (consulis 60 a.C.n.)<ref>[[Dio Cassius]] 36.17. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>, [[Clodia (Q. Marcii Regis uxor)|altera]] [[Quintus Marcius Rex|Quinti Marcii Regis]] (consulis 68 a.C.n.)<ref>Quae 'Tertia vulgo appellabatur. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>, [[Clodia Tertia|tertia]] [[Lucius Licinius Lucullus|Lucii Licinii Luculli]] (consulis 74 a.C.n.)<ref>[[Dio Cassius]] 36.14.</ref> qui eam stupri cum fratre Publio accusatam repudiavit<ref>[[Plutarchus]], ''Lucullus'' 21, 34, 38 et ''Caesar'' 10 et ''Cicero'' 29. [[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' 73.</ref>.. [[Gaius Iulius Caesar]] uxorem alteram [[Pompeia (Caesaris uxor)|Pompeiam]] anno [[62 a.C.n.]] repudiavit adulterii Clodii accusatam, qui [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacris Bonae Deae]] furtim irruperat<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,14. [[Dio Cassius]] LXVII,45-46. [[Suetonius|Suet]]., ''Div. Iul''. LXXIV.4. [[Plutarchus|Plut]]. ''Caesar'' X,9 et ''Cicero'' XXIX.9. [[Cicero]], ''Ad Att.'' 1.13.3.</ref>. Idem iam ob incestum sororum famosus erat; apud [[Cicero|M. Ciceronem]] enim legitur de Clodio "illa furia muliebrium religionum, qui non pluris fecerat Bonam Deam quam tris sorores".<ref>[[Cicero]], ''[[Epistulae ad familiares]]'' 1.9.15</ref>. Certe Lucullus uxorem incesti cum Clodio accusavit atque repudiavit<ref>[[Plutarchus]], ''Lucullus'' 34 et 38.</ref>. P. Clodius in matrimonium duxit [[Fulvia (Marci Antonii uxor)|Fulviam]], [[Marcus Fulvius Bambalio|M. Fulvii Bambalionis]] et [[Sempronia (M. Fulvii uxor)|Semproniae]] filiam, et ex ea genuit filium [[Publius Claudius Pulcher (praetor)|P. Claudium Pulchrum]] (qui praetor principe [[Augustus (imperator)|Octaviano Augusto]] meruerit) filiamque [[Claudia (Octaviani uxor)|Claudiam]] quae ipsi Octaviano anno 43 a.C.n. nupsit<ref>[[Dio Cassius]] 46.56. [[Suetonius]], ''Aug.'' 82.</ref> sed paulo post virgo adhuc (ita quidem asseverabatur) matri remissa est. Clodio mortuo Fulvia primum [[Gaius Scribonius Curio (tribunus plebis 50 a.C.n.)|Curionis]] deinde [[Marcus Antonius|Marci Antonii]] uxor fuit. == De cursu honorum == * 67 a.C.n. Legatus sororis mariti, [[Proconsul|proconsulis]] [[Lucullus|Luculli]], in Asia, iam tum seditiosorum militum dux in urbe [[Mesopotamia|Mesopotamica]] [[Nisibis|Nisibi]] exstitit<ref>[[Dio Cassius]] 36.14. [[Plutarchus]], ''Lucullus'', 34.</ref>. Secundum [[Sallustius|Sallustium]]<ref>''Hist.'' V.12.</ref> ita agebat quia ''ex insolentia avidus male faciendi'' erat. * 66 a.C.n. Legatus [[Cilicia]]e proconsulis [[Quintus Marcius Rex|Quinti Marcii Regis]], aliae sororis mariti, qui eum classi praefecit, a piratis captus mox ab eis metu Pompei sine mercede liberatus est. Postea in Syria res obscuras egit<ref>[[Dio Cassius]] 36.17.</ref>. * 62 a.C.n. ingens flagitium commisit dum, violatis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]], muliebri vestitu indutus uxorem [[Praetor|praetoris]] [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] dehonestat<ref>[[Plutarchus]], ''Caesar'', 9-10.</ref>. * 61 a.C.n. [[Quaestor]] erat cum ob ea quae priore anno gesserat e relatione [[Pontifex|pontificum]] de incestu reus factus<ref>[[Velleius Paterculus]] II,45. Praecipuus accusator [[Lucius Cornelius Lentulus Crus|Lentulus Crus]] erat.</ref> in fine absolutus tamen est<ref>31 iudices absolverunt, 25 damnaverunt.</ref> quia iudices magno pretio emerat (quo faciendo ingens [[aes alienum]] sibi conflavit, praecipue apud [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Licinium Crassum]]). De qua re nota sunt iocosa verba<ref>''Quorum Catulus cum vidisset quendam, "Quid vos," inquit, " praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?"''</ref> senatoris [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Lutatii Catuli]] qui dicebat iudices a senatu praesidium armatum petisse non ut tuto reum damnare possent sed ut tuto pecuniam acceptam retinere possent<ref>[[Cicero]] ''Ad Att''. I,16,5. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29. [[Dio Cassius]] 37.45-46. [http://www.attalus.org/latin/bobiensia1.html][[Scholia Bobiensia]] 89.</ref>. Ex eo iudicio magna invidia inter Ciceronem et Clodium orta est quia Cicero testimonio suo reum oppresserat<ref> [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>. * 60 a.C.n. Ultionis avidus tribunus plebis fieri quamvis patricius constituit, Itaque ad plebem transire conabatur sed eo anno eius incepta a consule [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Metello Celere]], qui et ipse maritus unius e sororibus erat, coercebantur<ref>[[Dio Cassius]] 37.51.</ref>. * 59 a.C.n. Per consulem Caesarem inter plebeios lege curiata referri Clodio licuit atque eodem anno tribunus plebis fieri<ref>[[Dio Cassius]] 38.12. [[Plutarchus]], ''Caesar'' 14.</ref> (tribuni potestatem annuam die 10 decembris inire solebant) : simul nomen suum aliter atque maiores sui scribere coepit, Claudio in Clodium immutato, ut pronuntiationi plebeiae aptaretur, quae iam tum a [[Diphthongus|diphthongis]] abhorrebat. * 58 a.C.n. [[Tribunus plebis]]. Ineunte anno plures leges maiori parti [[Senatus Romanus|senatorum]] displicentes sed [[Populares|popularibus]] optatas tulit, de collegiis restituendis, de [[Censor|censoria]] potestate minuenda, quae lex [[Censor|censorem]] unum sine collegae adsensu vetabat in lectione senatus et ordinis equestris ad cuiusquam nomen censoriam notam adponere atque ob eam causam illum ex albo senatorum vel equitum eradere, de lege Aelia Fufia (quae ad [[obnuntiatio]]nem pertinebat) abroganda atque primam omnium legem frumentariam quae iubebat frumentum gratuito civibus pauperibus dividendum esse. Ita sibi et plebem et [[Triumviratus|triumviros]] conciliabat. Item '''mense Februario''' legem tulit insulam [[Cyprus (provincia Romana)|Cyprum]] in dicionem populi Romani redigentem et bona fratris [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]], qui tunc illi insulae praeerat, publicantem<ref>{{Strabo}} XIV.6.6. Clodius Ptolemaeum odisse dicebatur quod, cum captus olim a piratis esset non multam pecuniam ad eum liberandum obtulisset.</ref>. Quin etiam [[Cato Minor|Catonem]], qui tum auctoritate maxima in [[Optimates|optimatium]] factione fruebatur et triumviris adversabatur, nominatim ad hanc rem administrandam designavit, quia eum Roma eo anno quam longissime abesse sibi conducere arbitrabatur<ref>[[Plutarchus]], ''Cato minor'' 34.</ref>. Deinde Caesare Pompeioque<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 46.7-9.</ref> hortantibus in Ciceronem animadvertit : primo '''mense Martio''' legem ''de capite civis Romani'' tulit quae si quis iniussu populi civem Romanum occideret vel etiam occidisset (nam ad praeterita poena extendebatur), eum aqua et igni interdicebat<ref>[[Velleius Paterculus]] II,45.1</ref>. [[Cicero]], quod cives Romanos, [[Catilina]]e coniurationis socios, senatu quidem auctore sed [[provocatio]]ne ad populum sublata, necari iusserat, pridie quam illa lex a populo rata est in Siciliam [[Exsilium|exsilio]] voluntario proficisci maluit. Deinde '''mense Aprili''' lex ''de exsilio Ciceronis'', ab eodem lata, eum longinquiore exsilio nominatim damnabat atque omnia bona oratoris publicabat ; si propius accessisset non solum ipsum sed etiam apud quos hospitabatur necare cuilibet licebat. Item in loco ubi eius domus steterat aedem Libertatis aedificandam iubebat. Tum Cicero in Macedoniam proficisci coactus est<ref>[[Dio Cassius]] 38.12-17.</ref>. '''Mense Maio''' tamen Publius Clodius Pompeium sibi alienavit : nam Tigranen iuniorem, filium [[Armenia|Armeniorum]] regis, quem [[Pompeius]] vinctum secum Romam advexerat et tum apud Lucium Flavium quendam custodiebat, accepta pecunia vi liberavit atque dimisit. Ex illo tempore Clodius et Pompeius, quamquam antea socii fuerant, adversarii fuerunt. Quia Clodius reditum Ciceronis populum rogare constituerat, per reliquum annum sodalitia Clodiana domum Pompei obsidebant qui in publicum prodire non iam audebat<ref>[[Dio Cassius]] 38.30.[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 48-49.</ref>. * 57 a.C.n. legi Ciceronis reditum iubenti obstare non potuit quamquam vi per satellites armatos et stipendiarios adhibita, quorum grege stipatus, quocumque incedebat, omnia turbabat : tunc enim tribunus plebis [[Titus Annius Milo]] qui sodales eiusdem generis collegerat, Pompei patrocinio insuper fretus, adversus eum prodiit : unde rixae et caedes multae fuere ; at Publius Clodius in fine inferior exstitit<ref>[[Dio Cassius]] 39.6-8.</ref>. Quin etiam mox Cicero redux omnia acta tribunatus eius rescindere in senatu conabatur, quod contra leges tribunum factum diceret<ref>[[Plutarchus]], ''Cato minor'' 40.</ref>. * 56 a.C.n. [[Aedilis]]. Per totum annum sodalicia Clodiana et sodalicia Miloniana manum conseruerunt dum eorum duces sese invicem de vi postulant. Ita rempublicam turbare non desinebat Publius Clodius<ref>[[Dio Cassius]] 39.18-23.</ref> ! Postquam vero Pompeius consulatum petere in animo habuit et cum senatu vehementer de ea re confligebat, in gratiam cum eo rediit : sperabat enim ita aliquid sibi impetraturum<ref>[[Dio Cassius]] 39.29.</ref>. * 53 a.C.n. In republica maxime perturbata (per sex menses consulatus vacavit) Publius Clodius praeturam petebat et eius inimicus Titus Milo consulatum ; quem quia consulem fieri nolebat non cessantibus seditionibus rixisque comitia haberi non sivit. Anno iam circumacto magistratus anni 52 a.C.n. nondum designati erant... * 52 a.C.n. 18 ianuarii : Clodiani ac Miloniani apud [[Bovillae|Bovillas]] in [[Via Appia]], sive forte sive potius ex insidiis, congressi sunt. Rixa commissa Publius Clodius Pulcher primo vulneratus ac deinde de proposito a Milonianis confectus est<ref>[[Dio Cassius]] 40.48 [[Quintus Asconius Pedianus|Asconius]] 30-32.</ref>. Nuntio necis Romam allato tumultus maximus fuit : corpus Clodi in Foro a tribunis plebis [[Quintus Pompeius Rufus (tribunus plebis)|Pompeio Rufo]] et Quinto Munatio Planco expositum mox in [[Curia]] a plebe, quae ei favebat, crematum est ac curia ubi [[Senatus Romanus|senatus]] haberi solebat, ''Cornelia'' dicta quia a [[Sylla|Sulla]] in locum antiquae [[Curia Hostilia|Curiae Hostiliae]] aedificata erat, tota exarsit<ref>[[Dio Cassius]] 40.49.</ref>. Mense aprili Milo, quamquam a Cicerone defendebatur<ref>[[Pro Milone]] cum argumento [[Quintus Asconius Pedianus|Quinti Asconii]].</ref>, de vi damnatus in exsilium proficisci coactus est. Publius Clodius fuit vir seditiosus et turbulentus qui multa in republica per vim et pecunias egit, in quo non multum ab aliis viris politicis illius aetatis differt. Itaque nonnihil ad auctoritatem senatus minuendam et instituta reipublicae evertenda contulit. Ab infima plebe maxime amabatur et popularior [[populares|popularibus]] fuisse recte dici potest. Saepe Caesari Crassoque morem gessit, nonnumquam etiam Pompeio ; saepe etiam sibi consuluit. Posteritati e Ciceronis scriptis qui eum oderat maxime notus est : quam ob rem de Clodio Pulchro fortasse prave hodie iudicamus. == Notae == <references /> == Bibliographia == * "[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0780.html Claudius (40)]" in {{Smith-bio}} vol. 1 pp. 771-774 * J. P. V. D. Balsdon, "Fabula Clodiana" in ''Historia'' vol. 15 (1966) pp. 65-73 * Herbert Benner, ''Die Politik des P. Clodius Pulcher : Untersuchungen zur Denaturierung des Clientelwesens in der ausgehenden römischen Republik'', Stuttgart : F. Steiner, 1987. [http://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1989_num_58_1_2274_t1_0471_0000_2 Recensio critica] * J. L. Butrica, "Clodius the Pulcher in Catullus and Cicero" in ''Classical Quarterly'' vol. 52 (2002) pp. 507-516 * Michèle Ducos, 'De l’exil à la domus : les problèmes de droit liés à l’exil de Cicéron', ''Interférences'' 2015(8) [https://interferences.revues.org/5453 Hic legere potes] * L. Fezzi, ''Il tribuno Clodio'': Romae: Laterza, 2008 ** "La legislazione tribunizia di Publio Clodio Pulcro (58 a.C.) e la ricerca del consenso a Roma", ''Studi Classici e Orientali'' 1999(47) : 245-341 [https://www.jstor.org/stable/24186882?seq=1#page_scan_tab_contents] ** "Lex Clodia de iure et tempore legum rogandarum", ''Studi Classici e Orientali'' 1997(45) : 297-328 [https://www.jstor.org/stable/24185644?seq=1#page_scan_tab_contents] * JM Flambard, "Clodius, les collèges, la plèbe et les esclaves. Recherches sur la politique populaire au milieu du Ier siècle", ''Mélanges de l'Ecole française de Rome. Antiquité'', 1977(89) : 115-156 [http://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_1977_num_89_1_1098 Hic legere potes] * ES Gruen, "P. Clodius, instrument or independant agent ?", ''Phoenix'', 1966(20): 120-130 [https://www.jstor.org/stable/1086053?seq=1#page_scan_tab_contents] * Eleanor Winsor Leach, "Gendering Clodius" in ''Classical World'' vol. 94 (2001) pp. 335-359 * A. W. Lintott, "P. Clodius Pulcher: 'Felix Catilina?'" in ''Greece & Rome'' vol. 14 (1967) pp. 157-169 * Philippe Moreau, ''Clodiana religio. Un procès politique en 61 av. J.-C.'' Lutetiae: Les Belles Lettres, 1982. ISBN 2-251-33103-4 [http://www.persee.fr/doc/rhr_0035-1423_1983_num_200_3_4494?q=clodiana+religio Recensio critica] ** "La lex Clodia sur le bannissement de Cicéron", ''Athenaeum'' 1987(65) : 465-492. * David Mulroy, "The Early Career of P. Clodius Pulcher: A Re-Examination of the Charges of Mutiny and Sacrilege" in ''Transactions of the American Philological Association'' vol. 118 (1988) pp. 155-178 * Wilfried Nippel, "Publius Clodius Pulcher 'der Achill der Straße'" in Karl-Joachim Hölkeskamp, Elke Stein-Hölkeskamp. edd., ''Von Romulus zu Augustus. Große Gestalten der römischen Republik'' (Monaci: Beck, 2000. ISBN 3-406-46697-4) pp. 279–291 * Andrew Riggsby, 'Clodius/Claudius,' ''Historia'' 2002(51) : 117-123. * Jörg Spielvogel, "P. Clodius Pulcher: Eine Politische Ausnahme-Erscheinung der Späten Republik?" in ''Hermes'' vol. 125 (1997) pp. 56-74 * Geoffrey S. Sumi, "Power and Ritual: The Crowd at Clodius' Funeral" in ''Historia'' vol. 46 (1997) pp. 80-102 * W. Jeffrey Tatum, "P. Clodius Pulcher and Tarracina: Publi Progenies Appi Cognomine Pulchri Occubuit Letum" in ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' vol. 83 (1990): 299-304 * W. Jeffrey Tatum. ''The Patrician Tribune. Publius Clodius Pulcher''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999 {{Google Books|YHGYYaHLgfgC|Paginae selectae}} == Nexus externi == * [http://people.clemson.edu/~elizab/romanbib.html#clodius Bibliographia Publii Clodii Pulchri] {{DEFAULTSORT:Clodius Pulcher, Publius}} [[Categoria:Marcus Tullius Cicero]] [[Categoria:Gens Claudia|Pulcher, Publius]] [[Categoria:Politici Romani antiqui]] [[Categoria:Populares (Roma antiqua)]] [[Categoria:Mortui 52 a.C.n.]] [[Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Tribuni plebis]] mbhpar96gdfq0tqrq5e5dgdm8t4562x 0 44055 3991961 3991913 2026-09-29T14:37:10Z Andrew Dalby 1084 3991961 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino (1552)''}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'' * 1525 : ''La cortigiana'' * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi'') * 1532-1535 : ''Marfisa'' * 1533 : ''Il marescalco'' * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola'') * 1534 : ''Sette salmi della penitenza di David'' * 1534-1535 : ''Passione di Gesù'', ''Umanità di Cristo'' * 1536-1538 : ''Angelica'', ''De le lagrime d'Angelica'' * 1537 : ''Stanze in lode di madonna Angela Sirena'' * 1538-1557 : ''Il primo libro ''[—''Il sesto libro'']'' de le lettere'' * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti'' * 1538 : ''Genesi'' * 1539 : ''La vita di Maria Vergine'' * 1540 : ''La vita di santa Caterina'' * 1540 : ''Orlandino'' * 1542 : ''La Talanta'' * 1542 : ''Lo ipocrito'' * 1543 : ''La vita di San Tomaso d’Aquino'' * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'', ''Le carte parlanti'' * 1546 : ''Il Filosofo'' * 1546 : ''Orazia'' * 1547 : ''Astolfeida'' == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'' (epistularum liber primus, Venetiis anno 1538 divulgatus: titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Aretino, ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= ''Pasquinate''; Rossi, ed. (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] * {{ec|id= ''Vita''; Daelli, ed. (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{bio-stipula}} {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] kt8pdhtkwxn7belpqd8kl9bniqai49e 3991962 3991961 2026-09-29T14:51:38Z Andrew Dalby 1084 3991962 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'' * 1525 : ''La cortigiana'' * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi'') * 1532-1535 : ''Marfisa'' * 1533 : ''Il marescalco'' * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola'') * 1534 : ''Sette salmi della penitenza di David'' * 1534-1535 : ''Passione di Gesù'', ''Umanità di Cristo'' * 1536-1538 : ''Angelica'', ''Le lagrime d'Angelica'' * 1537 : ''Stanze in lode di madonna Angela Sirena'' * 1538-1557 : ''Lettere'' * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti'' * 1538 : ''Genesi'' * 1539 : ''La vita di Maria Vergine'' * 1540 : ''La vita di santa Caterina'' * 1540 : ''Orlandino'' * 1542 : ''La Talanta'' * 1542 : ''Lo ipocrito'' * 1543 : ''La vita di San Tomaso d’Aquino'' * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti'') * 1546 : ''Il Filosofo'' * 1546 : ''Orazia'' * 1547 : ''Astolfeida'' == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Aretino, ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] 6cx9kkjt6gnjayzei51p56372m9nzsp 3991982 3991962 2026-09-29T16:16:11Z Andrew Dalby 1084 3991982 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'' (vide imaginem nostram) * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi'') * 1532-1535 : ''Marfisa'' * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola'') * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus] * 1535 : ''I tre libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus] * 1536-1538 : ''Angelica'', ''Le lagrime d'Angelica'' * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino'' * 1542 : ''La Talanta'' * 1542 : ''Lo ipocrito'' * 1543 : ''La vita di San Tomaso d’Aquino'' * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti'') * 1546 : ''Il Filosofo'' * 1546 : ''Orazia'' * 1547 : ''Astolfeida'' == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del Diuino Aretino, et del Bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [Giovanni Alberto Albicante, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Aretino, ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] mr016w1xu8abozzjdrdr8kbcwopl6at 3992015 3991982 2026-09-29T17:51:47Z Andrew Dalby 1084 3992015 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'' (vide imaginem nostram) * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi'') * 1532-1535 : ''Marfisa'' * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino'' * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia'' * 1547 : ''Astolfeida'' == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del Diuino Aretino, et del Bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [{{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Aretino, ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] eq76y56i9c6ktx6c2d2ykdjruqbcjqx 3992017 3992015 2026-09-29T18:04:15Z Andrew Dalby 1084 /* Bibliographia */ 3992017 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'' (vide imaginem nostram) * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi'') * 1532-1535 : ''Marfisa'' * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino'' * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia'' * 1547 : ''Astolfeida'' == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del divino Aretino, et del bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [ {{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= ''Capricciosi ragionamenti'' (1660)|c= ''Capricciosi et piaceuoli ragionamenti di M. Pietro Aretino'' [aliorumque]. Cosmopoli, 1660; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754016 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Aretino, ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] gpkcyiknvtwdl8wnth93m4akneoqhyl 3992019 3992017 2026-09-29T18:27:45Z Andrew Dalby 1084 3992019 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'' (vide imaginem nostram) * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi''); [[:s:it:Sonetti lussuriosi (edizione 1792)|Textus apud Vicifontem]] * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11103801 versio Latina] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''Marfisa''; [https://archive.org/details/bub_gb_FMbzkyDF9zsC/ Textus] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' (vide {{qc|id= {{ec|id= Aretino, ''Lettere''}} infra) * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino''; [[:s:it:Orlandino (Aretino)|Editio apud Vicifontem]] * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia''; [https://catalog.hathitrust.org/Record/102210646 Editio 1549] * 1547 : ''Astolfeida''; [https://copioni.corrierespettacolo.it/wp-content/uploads/2016/12/ARETINO%20Pietro__Astolfeida__null__null__Unavailable__0.pdf Editio recens] == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del divino Aretino, et del bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [ {{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= ''Capricciosi ragionamenti'' (1660)|c= ''Capricciosi et piaceuoli ragionamenti di M. Pietro Aretino'' [aliorumque]. Cosmopoli, 1660; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754016 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Aretino, ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] toqoxf4b1ahdgt1kxe82a865vtxvbq2 3992021 3992019 2026-09-29T18:30:14Z Andrew Dalby 1084 /* Opera potiora */ 3992021 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'' (vide imaginem nostram) * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi''); [[:s:it:Sonetti lussuriosi (edizione 1792)|Textus apud Vicifontem]] * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11103801 versio Latina] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''Marfisa''; [https://archive.org/details/bub_gb_FMbzkyDF9zsC/ Textus] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' (vide {{qc|id= ''Lettere''}} infra) * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino''; [[:s:it:Orlandino (Aretino)|Editio apud Vicifontem]] * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia''; [https://catalog.hathitrust.org/Record/102210646 Editio 1549] * 1547 : ''Astolfeida''; [https://copioni.corrierespettacolo.it/wp-content/uploads/2016/12/ARETINO%20Pietro__Astolfeida__null__null__Unavailable__0.pdf Editio recens] == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del divino Aretino, et del bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [ {{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= ''Capricciosi ragionamenti'' (1660)|c= ''Capricciosi et piaceuoli ragionamenti di M. Pietro Aretino'' [aliorumque]. Cosmopoli, 1660; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754016 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Aretino, ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] of9y8gi18d876wjcss0glwyp5fc8p0k 3992022 3992021 2026-09-29T18:30:43Z Andrew Dalby 1084 /* Bibliographia */ 3992022 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'' (vide imaginem nostram) * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi''); [[:s:it:Sonetti lussuriosi (edizione 1792)|Textus apud Vicifontem]] * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11103801 versio Latina] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''Marfisa''; [https://archive.org/details/bub_gb_FMbzkyDF9zsC/ Textus] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' (vide {{qc|id= ''Lettere''}} infra) * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino''; [[:s:it:Orlandino (Aretino)|Editio apud Vicifontem]] * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia''; [https://catalog.hathitrust.org/Record/102210646 Editio 1549] * 1547 : ''Astolfeida''; [https://copioni.corrierespettacolo.it/wp-content/uploads/2016/12/ARETINO%20Pietro__Astolfeida__null__null__Unavailable__0.pdf Editio recens] == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del divino Aretino, et del bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [ {{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= ''Capricciosi ragionamenti'' (1660)|c= ''Capricciosi et piaceuoli ragionamenti di M. Pietro Aretino'' [aliorumque]. Cosmopoli, 1660; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754016 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] hjv7ufzfsel32eznsily37kroo4ebhz 3992025 3992022 2026-09-29T18:41:46Z Andrew Dalby 1084 /* Opera potiora */ 3992025 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino''; [https://www.academia.edu/27575058/PIETRO_ARETINO_Opera_nova_Edizione_critica_e_commento_di_Danilo_Romei Editio Danieli Romei] * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi''); [[:s:it:Sonetti lussuriosi (edizione 1792)|Textus apud Vicifontem]] * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11103801 versio Latina] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''Marfisa''; [https://archive.org/details/bub_gb_FMbzkyDF9zsC/ Textus] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' (vide {{qc|id= ''Lettere''}} infra) * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino''; [[:s:it:Orlandino (Aretino)|Editio apud Vicifontem]] * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 Editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia''; [https://catalog.hathitrust.org/Record/102210646 Editio 1549] * 1547 : ''Astolfeida''; [https://copioni.corrierespettacolo.it/wp-content/uploads/2016/12/ARETINO%20Pietro__Astolfeida__null__null__Unavailable__0.pdf Editio recens] == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del divino Aretino, et del bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [ {{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= ''Capricciosi ragionamenti'' (1660)|c= ''Capricciosi et piaceuoli ragionamenti di M. Pietro Aretino'' [aliorumque]. Cosmopoli, 1660; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754016 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] ekn9qc39lsjt60oftyfsc0txupu780w 3992026 3992025 2026-09-29T18:44:59Z Andrew Dalby 1084 3992026 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae (urbs)|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref>"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit, quorum unus nomine Gualterius postea eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupaverit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161]</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= Aretino, ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino''; [https://archive.org/details/OperaNovaAC Editio Danieli Romei], [https://www.academia.edu/27575058/PIETRO_ARETINO_Opera_nova_Edizione_critica_e_commento_di_Danilo_Romei alibi] * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi''); [[:s:it:Sonetti lussuriosi (edizione 1792)|Textus apud Vicifontem]] * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11103801 versio Latina] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''Marfisa''; [https://archive.org/details/bub_gb_FMbzkyDF9zsC/ Textus] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' (vide {{qc|id= ''Lettere''}} infra) * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino''; [[:s:it:Orlandino (Aretino)|Editio apud Vicifontem]] * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 Editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia''; [https://catalog.hathitrust.org/Record/102210646 Editio 1549] * 1547 : ''Astolfeida''; [https://copioni.corrierespettacolo.it/wp-content/uploads/2016/12/ARETINO%20Pietro__Astolfeida__null__null__Unavailable__0.pdf Editio recens] == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del divino Aretino, et del bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [ {{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= ''Capricciosi ragionamenti'' (1660)|c= ''Capricciosi et piaceuoli ragionamenti di M. Pietro Aretino'' [aliorumque]. Cosmopoli, 1660; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754016 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] cd1qelcn8o3iyugm9834h7sku2u6x8j 3992063 3992026 2026-09-29T21:01:17Z Andrew Dalby 1084 + 3992063 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref name="Madonna">"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit: ex iuvenibus huius familiae, Gualterius eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupavit, atque mox Franciscus (de morte Gualterii nuntians) taliter Petrum ''fratello mio honorando ... Pietro mio carissimo'', seipsum ''vostro caro fratello'' appellavit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/page/172/mode/2up vol. 2 pp. 172-173].</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> Apud Vasarium anno [[1548]] postulavit exemplar depictionis matris suae, a Matthaeo Lappoli olim pictae, in ecclesia S. Augustini Arretii eo aevo servata (sed hodie deperdita); id quod Vasarius post quattuor menses perfecit Petroque misit, qui [[Titianus Vecellius|Titiano Vecellio]] statim monstravit.<ref>{{qc|id= ''Lettere''}} [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=158,159 vol. 5 f. 67r], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=258,259 117r-118r]</ref> Vasrius ipse in editione altera ''Vitarum'' opus Lappoli commendavit.<ref name="Madonna" /> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino''; [https://archive.org/details/OperaNovaAC Editio Danieli Romei], [https://www.academia.edu/27575058/PIETRO_ARETINO_Opera_nova_Edizione_critica_e_commento_di_Danilo_Romei alibi] * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi''); [[:s:it:Sonetti lussuriosi (edizione 1792)|Textus apud Vicifontem]] * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11103801 versio Latina] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''Marfisa''; [https://archive.org/details/bub_gb_FMbzkyDF9zsC/ Textus] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' (vide {{qc|id= ''Lettere''}} infra) * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino''; [[:s:it:Orlandino (Aretino)|Editio apud Vicifontem]] * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 Editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia''; [https://catalog.hathitrust.org/Record/102210646 Editio 1549] * 1547 : ''Astolfeida''; [https://copioni.corrierespettacolo.it/wp-content/uploads/2016/12/ARETINO%20Pietro__Astolfeida__null__null__Unavailable__0.pdf Editio recens] == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del divino Aretino, et del bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [ {{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= ''Capricciosi ragionamenti'' (1660)|c= ''Capricciosi et piaceuoli ragionamenti di M. Pietro Aretino'' [aliorumque]. Cosmopoli, 1660; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754016 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] 2jutwy63yx74n4bkko5d2zmuilwb6ss 3992064 3992063 2026-09-29T21:03:11Z Andrew Dalby 1084 3992064 wikitext text/x-wiki {{Videdis|Aretinus}} {{Capsa hominis Vicidata}} '''Petrus Aretinus'''<ref>{{Lexfons}} s.v. ''PETRUS Aretinus''</ref> ([[Italice]] ''Pietro Aretino,'' natus [[Arretium|Arretii]] die 19/[[20 Aprilis]] [[1492]]; mortuus [[Venetiae|Venetiis]] die [[21 Octobris]] [[1556]]) fuit [[scriptor]] [[Italia|Italicus]]. Philologia linguaque Latina reiectis linguam maternam [[lingua Italiana|Italicam]] fovebat. Dicitur primum omnium e scriptis suis impressis emolumenta diurnaria nancisci: addi oportet patronos nonnumquam sibi attraxisse non quia admirabant sed quia scripta eius satyrica metuebant. Filius fuit calceolarii, nomine ''Luca del Tura'', uxorisque, nomine ''Tita'' vel ''Margherita Bonci''. Pater post aliquot annos, familia relicta, exercitui se inscripsit.<ref>{{qc|id= ''Famiglia''; Luzio, ed. (1884)}} pp. 385-387</ref> Matris faciem {{safesubst:creanda/m|it|Matteo Lappoli|Matthaeus Lappoli|t=2026-09-28 21:07:52}} artifex Arretinus ad [[virgo Maria|Mariam virginem]] fingendam olim depinxit; illa nobilis Ludovici Bacci amica erat, cuius cognatus, Iulianus Bacci, ibidem in figura angeli depictus est.<ref name="Madonna">"''Giulian Bacci, allora giovane, di bellissima aria ... ritraendo nella volta della Madonna la madre di M. Pietro Aretino famosissimo poeta''": {{qc|id= Vasari (1568)}} [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa/page/450/mode/2up vol. 1 pars 2 p. 451]</ref> Petrus fortasse cum familia Bacci creverit: ex iuvenibus huius familiae, Gualterius eum ''fratello honorandissimo'', seipsum ''vostro fratello'' et ''buon fratello'' nuncupavit, atque mox Franciscus (de morte Gualterii nuntians) taliter Petrum ''fratello mio honorando ... Pietro mio carissimo'', seipsum ''vostro caro fratello'' appellavit.<ref>{{qc|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)}} [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/page/158/mode/2up vol. 1 pp. 159-161], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/page/172/mode/2up vol. 2 pp. 172-173].</ref> Petrus Aretinus ab anno fere [[1510]] [[Perusia]]e morabat, tiro iuxta pictorem Se ''secretario del mondo'' nuncupavit.<ref>{{qc|id= ''Lettere''}} vol. 2 p. 356 editionis nationalis</ref> Apud Vasarium anno [[1548]] postulavit exemplar depictionis matris suae, a Matthaeo Lappoli olim pictae, in ecclesia S. Augustini Arretii eo aevo servata (sed hodie deperdita); id quod Vasarius post tres menses perfecit Petroque misit, qui [[Titianus Vecellius|Titiano Vecellio]] statim monstravit.<ref>{{qc|id= ''Lettere''}} [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=158,159 vol. 5 f. 67r], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=258,259 117r-118r]</ref> Vasarius ipse in editione altera ''Vitarum'' opus Lappoli commendavit.<ref name="Madonna" /> == Opera potiora == [[Fasciculus:Pietro aretino, opera nova del fecundissimo giovene pietro pictore arretino, per zoppino, venezia 1512 (bibl. marciana).jpg|thumb|upright=1.75|''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino'', 1512]] [[Fasciculus:Giovanni Britto (attributed) and Pietro Aretino - Stanze di M. Pietro Aretino MET DP108988 (cropped).jpg|thumb|''Stanze di M. Pietro Aretino'', 1537]] * 1512 : ''Opera nova del fecundissimo giovane Pietro Pictore Aretino''; [https://archive.org/details/OperaNovaAC Editio Danieli Romei], [https://www.academia.edu/27575058/PIETRO_ARETINO_Opera_nova_Edizione_critica_e_commento_di_Danilo_Romei alibi] * 1524 : ''Laude di Clemente VII max. opt. p.'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048293 Textus] * 1525 : ''Cortigiana comedia'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207862 Editio 1535] * 1526 : ''Sonetti lussuriosi'' (''I modi''); [[:s:it:Sonetti lussuriosi (edizione 1792)|Textus apud Vicifontem]] * 1533 : ''Il marescalco'' [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165915 Editio 1535], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207863 alia] * 1534-1536 : ''Sei giornate'' (''Ragionamento della Nanna e della Antonia''; ''Dialogo nel quale la Nanna insegna alla Pippa sua figliola''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189695 Ragionamenti: editio 1584/1589 pars 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189696 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10207870 3]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11103801 versio Latina] * 1534 : ''I sette salmi de la penitentia di David'' (''Aretino pentito''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151953 Editio 1536], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb11019477 1539], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172916 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176446 1548] * 1535 : ''Marfisa''; [https://archive.org/details/bub_gb_FMbzkyDF9zsC/ Textus] * 1535 : ''La passione di Giesù''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10151951 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172917 editio 1545] * 1535 : ''I tre ''[—'' quattro'']'' libri della humanità di Christo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10982309 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10205741 editio 1540], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172927 1545] * 1536-1538 : ''Angelica'' (''Le lagrime d'Angelica'') [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10983517 editio 1549] * 1537 : ''Stanze ... in lode di madonna Angela Sirena''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10165916 Textus] * 1538-1557 : ''Lettere'' (vide {{qc|id= ''Lettere''}} infra) * 1538 : ''Ragionamento ... de le corti''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10857925 Textus] * 1539 : ''Il genesi''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176444 Textus]; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10176445 editio 1545] * 1539 : ''La vita di Maria Vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208877 Textus] * 1540 : ''La vita di Catherina vergine''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208833 Textus] * 1540 : ''Orlandino''; [[:s:it:Orlandino (Aretino)|Editio apud Vicifontem]] * 1542 : ''La Talanta''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00048201 Editio Londiniensis 1588] * 1542 : ''Lo hipocrito''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189692 Textus] * 1543 : ''La vita di San Tomaso signor d'Aquino''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10208879 Textus] * 1543 : ''Dialogo ... nel quale si parla del giuoco'' (''Le carte parlanti''); [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10172918 Editio 1545], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754013 1650] * 1546 : ''Il filosofo''; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10189691 Editio 1549] * 1546 : ''L'Horatia''; [https://catalog.hathitrust.org/Record/102210646 Editio 1549] * 1547 : ''Astolfeida''; [https://copioni.corrierespettacolo.it/wp-content/uploads/2016/12/ARETINO%20Pietro__Astolfeida__null__null__Unavailable__0.pdf Editio recens] == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Aretino Lettere 1538 1st ed tp.jpg|thumb|Aretini ''Lettere'', 1538 (epistularum liber primus, Venetiis divulgatus): titulus]] ; Fontes fere coaevi * {{ec|id= Academia degli Intronati (1539)|c= ''Abbattimento Poetico del divino Aretino, et del bestiale Albicante ... celebrata nella Academia de gli Intronati à Siena'' [ {{safesubst:creanda/m|d|Giovanni Alberto Albicante|Ioannes Albertus Albicante|Giovanni Alberto Albicante|t=2026-09-29 17:51:44}}, Pietro Aretino]. 1539; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00065807 Textus] }} * {{ec|id= ''Capitoli'' (1540)|c= ''Capitoli Del S. Pietro Aretino, Di M. Lodovico Dolce, Di M. Francesco Sansovino, Et Di Altri Acvtissimi Ingegni''. Venetiis: Curtio Navò; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00070213 Textus] }} * {{ec|id= ''Capricciosi ragionamenti'' (1660)|c= ''Capricciosi et piaceuoli ragionamenti di M. Pietro Aretino'' [aliorumque]. Cosmopoli, 1660; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10754016 Textus] }} * {{ec|id= Doni; Procaccioli, ed. (1998)|c= [[Antonius Franciscus Doni]]; Paolo Procaccioli, ed., ''Contra Aretinum; Teremoto; Vita ''[''dell'infame Pietro Aretino'']''; Oratione funerale; con un'appendice di lettere''. Romae: Vecchiarelli, 1998 }} * {{ec|id= Franco (1539)|c= {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Nicolaus Francus|Nicolò Franco|it|qid=Q706230}}, ''Pistole vulgari''. Venetiis: Francesco Marcolini, 1539; [https://archive.org/details/bub_gb_5BTyBE3GxXgC/ Textus apud Internet Archive] }} * {{ec|id= ''Lettere''|c= ''Lettere di M. Pietro Aretino''. Venetiis: Francesco Marcolini [aliique], 1538-1557; [https://archive.org/details/bancorari_120_images/ vol. 1], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10142585?page=2,3 alibi], [https://archive.org/details/lelettredimpietr0000aret/ editio correcta vol. 1] {{GB|fONfAAAAcAAJ|editio 2a vol. 1}}; [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175730?page=6,7 vol. 2], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175731?page=6,7 3], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175734?page=4,5 4], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175735?page=6,7 5], [https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb10175732?page=4,5 6] }} * {{ec|id= ''Lettere al Aretino'' (1552)|c= ''Lettere scritte al signor Pietro Aretino''. 2 voll. Venetiis: Francesco Marcolini, 1552; [https://archive.org/details/letterescritteal12unse/ vol. 1], [https://archive.org/details/letterescritteal12unse_0/ vol. 2 apud Internet Archive] }} * {{ec|id= Luzio, ed., ''Famiglia'' (1884)|c= Alessandro Luzio, "[https://archive.org/details/giornalestoricod04toriuoft/page/360/mode/2up La famiglia di Pietro Aretino]" in ''Giornale storico della letteratura italiana'' vol. 4 (1884) pp. 361-388 }} * {{ec|id= Rossi, ed. , ''Pasquinate'' (1891)|c= Vittorio Rossi, ed., ''Pasquinate di Pietro Aretino ed anonime per il conclave e l'elezione di Adriano VI''. Panormi: Carlo Clausen, 1891; [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=oxu1.602426754&seq=11 Textus apud Hathi Trust] }} * {{ec|id= Vasari (1550)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani''. Florentiae; [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/gri_vitedepivecc03vasa pars 3] }} * {{ec|id= Vasari (1568)|c= [[Georgius Vasarius]], ''Le vite de' piu eccellenti pittori, scultori, et architettori'' [editio 2a aucta]. Florentiae: I Giunti; [https://archive.org/details/levitedepiveccel01vasa Partes 1-2], [https://archive.org/details/levitedepiveccel02vasa pars 3 vol. 1], [https://archive.org/details/levitedepiveccel03vasa pars 3 vol. 2] }} * {{ec|id= Daelli, ed., ''Vita'' (1864)|c= ''Vita di Pietro Aretino scritta da Francesco Berni'' [re vera ab alio quodam inimico composita]. Mediolani: Daelli, 1864 {{Google Books|OpBtWeHwRLMC}} }} ; De vita et opere * [[Gulielmus Apollinaire|Guillaume Apollinaire]], "[https://www.gutenberg.org/files/43822/43822-h/43822-h.htm Essai de bibliographie Arétinesque]" in ''L'Œeuvre du divin Arétin. II. Les Ragionamenti'' (Lutetiae: Bibliothèque des Curieux, 1910) pp. i-xxix * Christopher Cairns, ''Pietro Aretino and The Republic of Venice. Researches on Aretino and his circle in Venice, 1527–1556''. Florentiae: Olschki, 1985; [https://archive.org/details/pietroaretinorep0000cair Exemplar mutuabile] * Thomas Caldecott Chubb, ''Aretino: Scourge of Princes''. Novi Eboraci: Reynal & Hitchcock, 1940; [https://archive.org/details/aretinoscourgeof0000chub/page/n7/mode/2up Exemplar mutuabile] * James Cleugh, ''The divine Aretino: Pietro of Arezzo, 1492-1556: a biography''. Londinii: Anthony Blond, 1965; [https://archive.org/details/divinearetino0000cleu Exemplar mutuabile] * Marco Faini, Paola Ugolini, edd., ''A Companion to Pietro Aretino''. Lugduni Batavorum: Brill, 2021 {{ISBN|9789004348059}} * Paula Findlen, "Humanismus, Politik und Pornographie im Italien der Renaissance" in Lynn Hunt, ed., ''Die Erfindung der Pornographie. Obszönität und die Ursprünge der Moderne'' (Francofurti: Fischer Taschenbuch Verlag, 1994) pp. 44–131 * Klaus W. Hempfer, "Aretinos Bezugnahme auf die Tradition des poema cavalleresco und die Problematik des anticlassicismo" in ''Antike und Abendland'' vol. 71 (2025) pp. 91–147 (in interrete reperienda) * Johannes Hösle, ''Pietro Aretinos Werk''. Berolini, 1969 * Edward Hutton, ''Pietro Aretino: the scourge of princes''. Londinii: Constable, 1922; [https://archive.org/details/pietroaretinosco00hutt/ Textus] * Giuliano Innamorati, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Dizionario-Biografico)/ Aretino, Pietro]" in ''Dizionario biografico degli italiani'' vol. 4 (Romae, 1960) pp. 89-104 * Paul Larivaille, ''Pietro Aretino fra Rinascimento e Manierismo''. Romae, 1980 * Bertrand Levergeois, ''L'Arétin ou l'insolence du plaisir'', Paris, Fayard, 1999 * ''Pietro Aretino nel cinquecentenario della nascita: atti del convegno, 1992''. 2 voll. Roma, Salerno Editrice, 1995 * William T. Rossiter, "'I was Born in One City, but Raised in Another': Aretino's Perugian Apprenticeship" in ''Renaissance Studies'' vol. 37 (2023) pp. 166-191 * Francesco Sberlati, ''L’infame: storia di Pietro Aretino''. Venetiis, 2018 * Klaus Thiele-Dohrmann, ''Kurtisanenfreund und Fürstenplage: Pietro Aretino und die Kunst der Enthüllung''. Düsseldorf: Artemis & Winkler, 1998 * Raymond B. Waddington, ''Aretino’s Satyr: sexuality, satire, and self-projection in sixteenth-century literature and art''. Toronti: University of Toronto Press, 2003 {{ISBN|9788822265715}} * Raymond B. Waddington, ''Pietro Aretino: subverting the system in Renaissance Italy''. Farnham, 2013 * Loel Zwecker, ''Pietro Aretino, der Machiavelli der Kunstkritik''. Bernae: Meyer, 2017 ; Specialia * Bernadine Barnes, "[https://www.academia.edu/18297326/Aretino_the_Public_and_the_Censorship_of_Michelangelos_Last_Judgment?email_work_card=reading-history Aretino, the public, and the censorship of Michelangelo's ''Last Judgment'']" in Elizabeth C. Childs, ed., ''Suspended license: censorship and the visual arts'' (University of Washington Press, 1997), pp.&nbsp;59–84 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Inchiostro per colore: arte e artisti in Pietro Aretino''. Romae, 2019 * Anna Bisceglia, Matteo Ceriana, Paolo Procaccioli, edd., ''Pietro Aretino e l’arte del Rinascimento''. Florentiae, 2019 * Elise Boillet, "L'Aretin et les papes de son temps" in Florence Alazard, Frank La Brasca, edd., ''La Papauté à la Renaissance'' (Lutetiae: Éditions Honoré Champion, 2007) pp.&nbsp;324–363 * Élise Boillet, ''L’Aretin et la Bible''. Genavae, 2007 * Marco Faini, "Pietro Aretino, St. John the Baptist and the rewriting of the Psalms" in ''Renaissance Rewritings'' (2017. ISBN 978-3-11-052502-1) pp. 225–252 * Luba Freedman, ''Titian's Portraits Through Aretino's Lens''. Pennsylvania State University Press, 1995 * Patricia H. Labalme, "Personality and Politics in Venice: Pietro Aretino" in David Rosand, ed., ''Titian: His World and His Legacy'' (Novi Eboraci, 1982) pp. 119–132 * Paolo Procaccioli, "[https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-aretino_(Enciclopedia-machiavelliana)/ Aretino, Pietro]" in ''Enciclopedia machiavelliana''. Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2014 * Paolo Procaccioli, "Due re in Parnaso: Aretino e Bembo nella Venezia del doge Gritti" in Giorgio Patrizi, ed., ''Sylva: studi in onore di Nino Borsellino'' (Romae, 2002), vol. 1 pp. 207–231 * Francine Prose, Xavier F. Salomon, ''Titian's Pietro Aretino''. Frick Collection, 2020. {{ISBN|978-1-911282-71-6}} * William T. Rossiter, "[https://www.academia.edu/80765622/Lingua_Eius_Loquetur_Mendacium_Pietro_Aretino_and_the_Margins_of_Reformation_Diplomacy 'Lingua eius loquetur mendacium': Pietro Aretino and the Margins of Reformation Diplomacy]" in ''Huntington Library Quarterly'' vol. 82 (2019) pp. 519-537 * Bette Talvacchia, ''Taking positions: on the erotic in Renaissance culture''. Princeton, 1999 * Raymond B. Waddington, "Pietro Aretino, religious writer" in ''Renaissance Studies'' vol. 20 (2006) pp. 277–292; [http://www.jstor.org/stable/24416742 JSTOR] * Raymond B. Waddington, ''Titian's Aretino: a contextual study of all the portraits''. Florentiae: Olschki, 2018. {{ISBN|9788822265715}} == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [http://www.wga.hu/database/glossary/illustri/aretino.html Biographia apud wga.hu.] {{Ling|Anglice}} * Tanya Rautiainen, ''[https://helda.helsinki.fi/server/api/core/bitstreams/eb08a6d8-0042-4295-869f-fb25ea1caac2/content “The Spectacle of Scandal”: ecclesiastical censorship and self-censoring of early 16th century Italian erotic satire]'' (dissertatio Universitatis Helsinkiensis, 2024) {{Lifetime|1492|1556|Aretinus, Petrus}} [[Categoria:Petrus Aretinus|!]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Erotici]] [[Categoria:Satyrici]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] 5b2auj0netrlyirimodmkyco6bb8rp2 0 47710 3992168 3830483 2026-09-30T06:35:09Z Rei Momo 58149 /* Qui hoc praenomen habuerint */ 3992168 wikitext text/x-wiki {{disnomen}} {{Nomen|genus=Masculinum|origo=Germanica|significatio="taxus"|imago=Basílica de la Mercè 28 Sant Iu.JPG|capitulum=Statua [[Sanctus Ivo Hélory|sancti Ivonis Hélory]] Barcinonis sita}} '''Ivo''' ([[Francogallice]] ''Yves'', [[Anglice]] ''Ives'') est [[praenomen]] virile, a radice Germanica ''iv'', '[[taxus]]'.<ref>''Behind the Name'', s.v. [http://www.behindthename.com/name/yves "Yves"]. {{Ling|Anglice}}</ref> Primus [[sanctus]] huius nominis fuit [[Ivo Carnutensis|Ivo]] (c. 1040–1115), episcopus [[Carnutum|Carnutensis]]. Formae muliebres '''[[Iva]]''' ac '''Ivetta''' sunt. == Qui hoc nomen habuerint == * {{Creanda|fr|Yves de Chartres|Ivo Carnutensis}} == Qui hoc praenomen habuerint == *[[Ivo Bonnefoy]] *[[Ivo Chauvin]] * [[Ivo Congar]] * [[Ivo Goddard]] * [[Ivo Gomy]] * {{Creanda|fr|Yves Hélory de Kermartin|Ivo Hélory}}, sanctus * [[Ivo Josipović]] * [[Ivo Leterme]] * [[Ivo Michiels]] * [[Ivo Montand]] * [[Ivo Muser]] * [[Ivo Patenôtre]] * [[Ivo Pouliquen]] * [[Ivo Saint Laurent]] * [[Ivo Sanader]] == Notae == <references /> [[Categoria:Praenomina masculina]] [[Categoria:Praenomina Italica]] s0bapaauzzggt53wpxo8v7bupeolnah 3992170 3992168 2026-09-30T06:55:14Z Grufo 64423 {{[[Formula:Creanda|creanda]]}} → {{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3992170 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis}} {{Nomen | genus = Masculinum | origo = Germanica | significatio = "taxus" | imago = Basílica de la Mercè 28 Sant Iu.JPG | capitulum = Statua [[Sanctus Ivo Hélory | sancti Ivonis Hélory]] Barcinonis sita }} {{res|Ivo}} ([[Francogallice]] ''Yves'', [[Anglice]] ''Ives'') est [[praenomen]] virile, a radice Germanica ''iv'', '[[taxus]]'.<ref>''Behind the Name'', s.v. [http://www.behindthename.com/name/yves "Yves"]. {{Ling|Anglice}}</ref> Primus [[sanctus]] huius nominis fuit <!-- Cur non {{subst:pcc|Ivo Huntingdoniensis||en|qid=Q437609}}, qui saeculis VI et VII floruit? -->{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Carnutensis|Ivo|en|qid=Q124775}} {{caa|1040|1115}}, episcopus [[Carnutum|Carnutensis]]. Formae muliebres '''[[Iva]]''' ac '''Ivetta''' sunt. == Qui hoc nomen habuerint == * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Carnutensis||fr|qid=Q124775}} == Qui hoc praenomen habuerint == * [[Ivo Bonnefoy]] * [[Ivo Chauvin]] * [[Ivo Congar]] * [[Ivo Goddard]] * [[Ivo Gomy]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Hélory||fr|qid=Q358325}}, sanctus * [[Ivo Josipović]] * [[Ivo Leterme]] * [[Ivo Michiels]] * [[Ivo Montand]] * [[Ivo Muser]] * [[Ivo Patenôtre]] * [[Ivo Pouliquen]] * [[Ivo Saint Laurent]] * [[Ivo Sanader]] == Notae == <references /> [[Categoria:Praenomina masculina]] [[Categoria:Praenomina Italica]] sxpaoak4924w5scw9cqxpcdsopjndvz 3992171 3992170 2026-09-30T06:56:13Z Grufo 64423 3992171 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis}} {{Nomen | genus = Masculinum | origo = Germanica | significatio = “taxus” | imago = Basílica de la Mercè 28 Sant Iu.JPG | capitulum = Statua [[Sanctus Ivo Hélory | sancti Ivonis Hélory]] Barcinonis sita }} {{res|Ivo}} ([[Francogallice]] ''Yves'', [[Anglice]] ''Ives'') est [[praenomen]] virile, a radice Germanica ''iv'', ‘[[taxus]]’.<ref>''Behind the Name'', s.v. “[http://www.behindthename.com/name/yves Yves]”. {{Ling|Anglice}}</ref> Primus [[sanctus]] huius nominis fuit <!-- Cur non {{subst:pcc|Ivo Huntingdoniensis||en|qid=Q437609}}, qui saeculis VI et VII floruit? -->{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Carnutensis|Ivo|en|qid=Q124775}} {{caa|1040|1115}}, episcopus [[Carnutum|Carnutensis]]. Formae muliebres '''[[Iva]]''' ac '''Ivetta''' sunt. == Qui hoc nomen habuerint == * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Carnutensis||fr|qid=Q124775}} == Qui hoc praenomen habuerint == * [[Ivo Bonnefoy]] * [[Ivo Chauvin]] * [[Ivo Congar]] * [[Ivo Goddard]] * [[Ivo Gomy]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Hélory||fr|qid=Q358325}}, sanctus * [[Ivo Josipović]] * [[Ivo Leterme]] * [[Ivo Michiels]] * [[Ivo Montand]] * [[Ivo Muser]] * [[Ivo Patenôtre]] * [[Ivo Pouliquen]] * [[Ivo Saint Laurent]] * [[Ivo Sanader]] == Notae == <references /> [[Categoria:Praenomina masculina]] [[Categoria:Praenomina Italica]] 6tttb6y2rgcyeor99yy43hg2zz9ueet 3992172 3992171 2026-09-30T07:00:22Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}}; minora 3992172 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva nominis}} {{Nomen | genus = Masculinum | origo = Germanica | significatio = “taxus” | imago = Basílica de la Mercè 28 Sant Iu.JPG | capitulum = Statua {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sanctus Ivo Hélory|sancti Ivonis Hélory|en|qid=Q358325}} [[Barcino|Barcinoni]] sita }} {{res|Ivo}} ([[Francogallice]] ''Yves'', [[Anglice]] ''Ives'') est [[praenomen]] virile, a radice Germanica ''iv'', ‘[[taxus]]’.<ref>''Behind the Name'', s.v. “[http://www.behindthename.com/name/yves Yves]”. {{Ling|Anglice}}</ref> Primus [[sanctus]] huius nominis fuit <!-- Cur non {{subst:pcc|Ivo Huntingdoniensis||en|qid=Q437609}}, qui saeculis VI et VII floruit? -->{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Carnutensis|Ivo|en|qid=Q124775}} {{caa|1040|1115}}, episcopus [[Carnutum|Carnutensis]]. Formae muliebres '''[[Iva]]''' ac '''Ivetta''' sunt. == Qui hoc nomen habuerint == * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Carnutensis||fr|qid=Q124775}} == Qui hoc praenomen habuerint == * [[Ivo Bonnefoy]] * [[Ivo Chauvin]] * [[Ivo Congar]] * [[Ivo Goddard]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Gomy|<>|fr|qid=Q3573676}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ivo Hélory|<>|fr|qid=Q358325}}, sanctus * [[Ivo Josipović]] * [[Ivo Leterme]] * [[Ivo Michiels]] * [[Ivo Montand]] * [[Ivo Muser]] * [[Ivo Patenôtre]] * [[Ivo Pouliquen]] * [[Ivo Saint Laurent]] * [[Ivo Sanader]] == Notae == <references /> [[Categoria:Praenomina masculina]] [[Categoria:Praenomina Italica]] dh6facie80vne4po7blyx5nq35p8y9i 0 50452 3992213 3976434 2026-09-30T11:57:31Z IacobusAmor 1163 3992213 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Yves Saint Laurent Beverly Hills.jpg|thumb|upright=0.8|Propositarum mercium specularia Ivonis Saint Laurent in [[Rodeo Drive]] regionis urbanae [[Beverly Hills]] [[Angelopolis]]]] [[Fasciculus:YSL-octobre-1996-0168-MR.jpg|thumb|upright=0.8|Emporium Ivonis Saint Laurent in [[Lusitania]]. Imago [[Christophorus Moustier|Christophori Moustier]]]] '''Ivo''', vulgo ''Yves'' '''Saint Laurent''' (natus die [[1 Augusti]] [[1936]] in urbe [[Oran]] [[Algerium|Algerii]]; mortuus [[Glioblastoma multiforme|glioblastomate multiformi]] die [[1 Iunii]] [[2008]] [[Lutetia]]e) fuit [[vestis|vestium]] designator et magister officinarum [[Francia|Francicus]]. == Bibliographia == * Alice Rawsthorn, ''Yves Saint Laurent: a biography''. Londinii: Harper Collins, 1996. ISBN 0-00-255543-3 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Yves Saint Laurent|Ivonem Saint Laurent}} * [https://web.archive.org/web/20110218074833/http://www.ysl.com/ Pagina officialis "Maison Yves Saint Laurent"] * [http://www.fondation-pb-ysl.net Societas Pierre Bergé Yves Saint Laurent] * [https://web.archive.org/web/20080219003735/http://redacnomade.com/article.php3?id_article=43&id_auteur=4 Pompa funebris Ivonis Saint Laurent] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Saint-Laurent, Ivo}} [[Categoria:Artifices Franciae]] [[Categoria:Magistri officinarum]] [[Categoria:Mos vestis]] [[Categoria:Nati 1936]] [[Categoria:Mortui 2008]] [[Categoria:Incolae Algerii]] 03fgmh2yormcittdlwlvd394hbfnrxw 0 56323 3991999 3714514 2026-09-29T17:15:29Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3991999 wikitext text/x-wiki {{L1}} {{Videdis|Cos (discretiva)}} {{Insulae Graeciae |Nomen = Cos |Nomen_vulgare = '''Κῶς / Κως''' | lat_deg = 36 | lat_min = 49 | lon_deg = 27 | lon_min = 7 | position = right | nomenlatinum = Cos |Positura maritima = [[Aegaeum mare]] |Archipelagus = [[Sporades|Sporades meridianae]] |Area = 287.19 |Altitudo maxima = 846.00 |Civitas = [[Graecia]] |Regio = [[Aegaeum Australe (regio Graeciae)|Aegaeum Australe]] |Demi = [[Cos (demus)|Cos]] |Locus medius = [[Cos (urbs)|Cos]] |Numerus incolarum = 30828 |Post_numerum_incolarum = (2010) |postscripta = [[:Categoria:Insulae Graeciae|Insulae Graeciae]] |tabula = 2011 Dimos Ko.png |descriptio tabulae = Situs insulae Coi in [[Aegaeum mare|Aegaeo mari australi]] }} '''Cos''' ([[Lingua Graeca|Graece]] {{Polytonic|Κῶς}}, [[Neograece]] Κως, [[Turcice]] İstanköy) sive '''Coos''' vel '''Cous''' est insula a [[Rhodus|Rhodo]] ad boream versa, in catena insularum [[Dodecanesus|Dodecanesi]] inclusa et [[Cos (regionalis unitas)|regionali Coi unitati]] in regione [[Aegaeum Australe (regio Graeciae)|Aegaei Australis]] attributa. Ab anno [[2011]] omnis insula unicus [[demus]] est, pristini tres demi, scilicet ''Cos'', ''Heraclidae'' et ''Dicaeum'' nunc "unitates populares" (Graece: δημοτική ενότητα) sunt. Caput demi est [[Cos (urbs)|urbs homonyma]], quae est etiam [[periegesis|periegesoeos]] ac [[cultura]]e locus insulae medius. == Administratio == Vide: [[Cos (demus)]] === Situs ac loci natura === [[Fasciculus:Kos-harbour.JPG|thumb|left|Portus [[Cos (urbs)|Coi urbis]]]] Cos in [[Aegaeum mare|Aegaeo mari]] orientali ad ostium [[Sinus Ceramicus|Sinus Ceramici]] ([[Turcice]] ''Gökova Körfezi'') sita est. Ab urbe Coo in septentrionales versus distantia minima ad ''paeninsulam [[Halicarnassus|Halicarnassensem]]'' (Bodrum Yarımadası) minus quam 5&nbsp;km est. ''Chersonesus [[Cnidus|Cnidia]]'' 15&nbsp;km a meridie patet. Insulae vicinae a septentrione sunt [[Pserimos]] (4&nbsp;km) et [[Calymnos]] (12&nbsp;km). [[Nisyros]] 12&nbsp;km a meridie sita est, [[Astypalaea]] circiter 43&nbsp;km ab occidente. Insulae est area fere 287&nbsp;km²,<ref>287,611 km² secundum Charles Arnold: Die Inseln des Mittelmeers. Ein einzigartiger und vollständiger Überblick, 2. ed., Hamburgi, 2008. ISBN= 3866480962</ref> longitutdo plus quam 42&nbsp;km et latitudo maxima paene 10&nbsp;km. Linea litoralis est plus minusve recta sinibus carens. ''Dicaei montes'' (Δίκαιος) in insula orientali usque ad 846&nbsp;m surgunt. Ad septentriones versus montes paulatim ad planitiem fecundam se demittunt. Ab angusto [[isthmus|isthmo]] 1,6&nbsp;km latitudinis in occidentem versus ''paeninsula Cephalos'' (Κέφαλος χερσόνησος) patet, ubi in extrema meridie mons Latra (Λάτρα) 426&nbsp;m oritur. == Historia == [[Fasciculus:KosMediev.jpg|thumb|left|Tabula Coi insulae tum ''Stanko'' dictae (Amstelodami, 1702)]] Ut inventa archaeologica demonstrant primum [[Neolithicum|Neolithico]] exeunte homines ab [[Asia Minor]]e oriundi in insula fecunda olimque arboribus ferace sedes collocaverunt. A [[saeculum 16 a.C.n.|saeculo decimo sexto]] vis [[Cultura Minoa|Culturae Minoae]], paulo post circa annum [[1450 a.C.n.|1450]] [[Cultura Mycenaea|Mycenorum]] animadverti potest. Cultura Mycenaea aliter ac in continenti usque ad [[saeculum 11 a.C.n.|saeculum undecimum]] perduravit, quod loci sepulturae ([[Necropolis]], Νεκρόπολις) prope ''Seraglio'' et moenia "cyclopica" castri ''Palaeopylae'' attestantur. Etiam locorum nomina ut puta ''Astyplaea'', ''Burinna'', ''Halasarna'', ''Sitea'' et ''Cos'' ab illo tempore repetunt. [[Argivi]]s invasis circa annum [[1000 a.C.n.|1000]] insula una cum [[Halicarnassus|Halicarnasso]], [[Cnidus|Cnido]], [[Lindus|Lindo]], [[Ialysus|Ialyso]] et [[Camirus|Camiro]] pars fuit [[Hexapolis Dorica|Hexapoleos Doricae]]. [[Dores]] fortasse cultum [[Aesculapius|Aesculapii]] attulerunt. ''Scythe'' tyranno Coi [[Seditio Ionica|seditionem Ionicam]] (500-494) evitaverunt, anno [[490 a.C.n.|490]] [[Datis|Dati]] [[Persia|Persarum]] imperatori portas aperuerunt, apud [[Pugna Salaminia|Salamina]] ([[480 a.C.n.|480]]) in Persarum partibus pugnaverunt. Iam anno [[479 a.C.n.|479]] autem, cum Graeci Persas apud ''Mycalen'' devicissent, in partes Graecorum transierunt et paulo post [[Foedus Delium]] ingressi sunt. Cos anno [[412 a.C.n.|412]] terrae motu vexata et ab [[Athenae|Athenis]] [[Alcibiades|Alcibiade]] duce bis (411 et 407) expugnata ac direpta anno [[405 a.C.n.]] se [[Sparta|Lacedaemoniis]] adiunxit. [[saeculum 4 a.C.n.|Saeculo quarto]] medio, dum [[Mausolus]] regnat, [[Halicarnassus|Halicarnasso]] subiecta erat. Anno [[366 a.C.n.]] in extrema insulae parte boreo-orientali urbs Cos tamquam caput novum unicae Coae civitatis condita et paulo post loco luci [[Apollo|Apollinis]] sanctuarium Aesculapii aedificatum est. Originale insulae caput ''Astypalaea'' in insulae occidente situm, quod locus natalis Hippocratis habetur, hodie ''Cephalos'' vocatur. Summum fastigium Cos [[Hellenismus|tempore Hellenistico]] assecuta est, ut reliquiae archaeologicae demonstrant, etsi domini mutabantur. [[saeculum 2 a.C.n.|Saeculo secundo a.C.n.]] demum pars [[Imperium Romanum|Imperii Romani]] facta est. Tamen notissima est insula ob scholam medicam ibi conditam, cui [[Hippocrates]] Cous (460-370 a.C.n.), medicus antiquus notissimus, praeerat. Eidem [[Iusiurandum Hippocraticum]] attribuitur; [[Corpus Hippocraticum]] saeculis tertio ac secundo [[Alexandria]]e redactum partim litteris eius nititur. Tempore [[Religio Christiana|Christiano]] reliquiae plurium basilicarum exstant. Post terrae motum anni [[469]] urbs denuo aedificat est, sed anno [[554]] urbs antiqua ex toto deleta est. Praeterea [[Arabes]] anno [[647]] insulam depopulati sunt. [[Saeculum 13|Saeculo decimo tertio]] ineunte ''[[Franci]]'' (i.e. equites [[Quarta expeditio sacra|quartae expeditionis sacrae]]) insulae potiti sunt, primo [[Genua|Genuenses]], tum [[Respublica Veneta|Venetiani]] ac iterum Genuenses. Iam anno [[1315]] Cos in dicionem [[Ordo Fratrum Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani|Fratrum Hospitalariorum]] venit, qui arcem ingentis magnitudinis exstruxerunt. Cum autem anno [[1522]] [[Rhodus]] a [[Imperium Ottomanicum|Turcis]] expugnata esset, iis etiam Cos concessa est. Post [[Bellum rerum novarum Graecum]] (1821–1829) Turcae ex [[Creta]] fugientes Coi sedes collocaverunt. Anno [[1912]] insula in potestatem [[Italia]]nam transiit. Ubi [[Bellum mundanum secundum|bello mundano secundo]] insula die [[3 Octobris]] anni [[1943]] ab exercitu [[Germania|Germano]] expugnata est, 1388 milites [[Britanniarum Regnum|Britannici]] et 3145 milites [[Italia]]ni capti sunt. Anno [[1947]] Cos a [[Regnum Britanniarum|Regno Britanniarum]] civitati [[Graecia]]e concessa est. == Religio == [[Fasciculus:Kos catdr.JPG|thumb|Ecclesia cathedralis Coi]] [[Fasciculus:Defterdar Mosque.jpg|thumb|[[Meschita]] ''Defterdar'' dicta ab anno [[1725]] repetens]] *Maxima incolarum pars [[Ecclesiae Orthodoxae|ecclesiae orthodoxae]] adhaerent. Coi est una e quattuor [[Ecclesia cathedralis|ecclesiis cathedralis]] orthodoxis [[Dodecanesus|Dodecanesi]]. *Praeterea Cos est [[Episcopus titularis|sedes titularis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] (vide: [[Cos (sedes titularis)|titularis Coensis sedes]]), quae a [[Medium Aevum|Medio Aevo]] repetit, hodie autem vacat. Pauci fideles Catholici una ecclesia satis habent. *[[Meschita]] ''Platanii'' sita ab anno [[1725]] repetens [[Musulmanus|Musulmanis]] locum orationis praebet, multae quorum familiae [[Bellum rerum novarum Graecum|bello rerum novarum Graeco]] ex insula [[Creta]] fugitivi Coi, quae tum adhuc ad [[Imperium Ottomanicum]] pertinebat, sedes collocaverunt. Aliter ac Musulmani [[Macedonia Orientalis et Thracia (regio Graeciae)|Thraciae]] statu minoritario carent, quod anno [[1923]], cum [[Pactum Lausannense]] factum est, Cos nondum ad Graeciam pertinebat.<ref>Secundum ''Klaus Bötig: Kos - Nissyros - Kalymnos - Leros - Lipsi - Patmos (Dumont Reise-Taschenbuch), Ostfildern 2009'' adhuc sunt fere 300 musulmani Turcici in insula, quorum maxima pars Platanii habitat. In interrete: [http://books.google.at/books?id=YnK-lhhtfiQC&pg=PA67&lpg=PA67&dq=Moslem+auf+Kos&source=bl&ots=36pkl5HU-u&sig=6Bzx5OxdmHhsLl4hd1qZD6QEn2Y&hl=de&sa=X&ei=SDvvTpmcKcqG4gSr9u2pCQ&ved=0CFsQ6AEwCA#v=onepage&q=Moslem%20auf%20Kos&f=false]; [http://www.swr.de/blog/tuerkei/2010/01/04/der-imam-von-kos/ SWR2 Weblog Türkei]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} autem numerum 1300 Musulmanorum profert.</ref> {{vide-etiam|Religio Islamica in Graecia}} *[[Synagoga]] ritibus [[religio Iudaica|religionis Iudaicae]] non iam in usu est, cum communitas Iudaica [[Bellum mundanum secundum|bello mundano secundo]] a [[Nazista|nazistis]] paene exstincta sit. Tamen restaurata signisque religiosis ornata his diebus a demo Coo spectaculis (imprimis culturalibus) edendis usurpatur. == Visu digna == *''Fons Burinnae'' (Βουριννα), nymphaeum antiquum prope urbem situm, ex quo et urbi et ''Aesculapio'' aqua suppeditata est. *Reliquiae ''Aesculapii'' (Graece: Ἀσκληπιεῖον, Neograece: Ασκληπιείο) prope ''Platanium'' vicum siti (non procul ab [[Cos (urbs)|urbe Coo]]). *Arx [[Ordo Fratrum Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani|Fratrum Hospitalariorum]] (Κάστρο της Νερατζιάς). *''Platanus Hippocraticus'' qui dicitur. *Fons [[thermae|thermalis]] nomine ''Empros'' (Εμπρός Θέρμες) ante litus in mari situs (prope urbem Coum). *''Castrum Antimachia'' (Κάστρο Αντιμάχειας) Fratrum Hospitalariorum. *''Sanctus Demetrius'' (Άγιος Δημήτριος), vicus desertus. *''Zia'' (Ζία), vicus montanus, qui a multis [[periegesis|periegeticis]] visitatur. * ''Vetus Pylium'' (Παλιό Πύλι), vicus desertus cum castri reliquiis. *Reliquiae urbis antiquae: [[Forum (archaeologia)|Forum]] vetus sive [[agora]] et Magna [[Stoa (archaeologia)|Stoa]], [[Gymnasium (Graecia antiqua)|Gymnasium]], [[Decumanus]], domus Europae nominata, [[Odeum]], portus nomine ''Mandracio'' (in Coo urbe). *Museum Archaeologicum *''Alycae'' (Neograece: Αλυκες), lacus salsae aquae. <gallery> Fasciculus:Gymnasion.JPG|Gymnasium Fasciculus:Kos odeon 03.JPG|Odeum Fasciculus:Kos Asklepeion.jpg|Reliquiae Aesculapii Fasciculus:Kos Platane1.jpg|Platanus Hippocraticus </gallery> == Homines noti == * [[Hippocrates]], notus medicus Graecus, circa annum 460 a.C.n. Coi natus. * [[Herodas]], poeta Hellenisticus. * [[Nicomedes Cous]], post annum 323 a.C.n. Antigoni Monophthalmi et Demetrii Poliorcetae aulicus et legatus. * [[Apelles]], pictor Graecus, qui forsitan Coi mortuus est. * [[Şükrü Kaya]], per multos annos Turciae minister rerum domesticarum et minister a rebus exteris. * Parentes teniludii lusoris [[Pete Sampras]] Coo oriundi sunt. == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Nexus externi == * [http://www.kosinfo.gr Kos Official Travel Guide] * [https://web.archive.org/web/20081006073124/http://www.dodekanes.eu/kos_uebersicht.html De insula Coo] {{Ling|Theodisce}} * [https://web.archive.org/web/20210408072527/http://army1914-1945.org.pl/swiat/wojska-ladowe-na-swiecie/fortyfikacje-swiat/200-zamek-kos-wloskie-coo-zbudowany-przez-suwerenny-rycerski-zakon-szpitalnikow-sw-jana-z-jerozolimy-z-rodos-i-z-malty De castello Coio]. == Bibliographia == * Peter Haider: ''Kos'', in: Siegfried Lauffer (Ed.): ''Griechenland. Lexikon der historischen Stätten. Von den Anfängen bis zur Gegenwart''. Monaci 1989 * R. Herzog, ''Symbolae Calymniae et Coae'' in ''RFIC'' n.s. vol. 20 (1942) pp. 1-20 * W. R. Paton, E. L. Hicks, ''The Inscriptions of Cos''. Oxonii, 1891 * Susan M. Sherwin-White, ''Ancient Cos''. Gottingae, 1978 [[Categoria:Cos|!]] rtd1ldric2m5e2hveti7o340ubvu46u 0 56684 3992177 3927979 2026-09-30T07:36:42Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3992177 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Marcus Calpurnius Bibulus''' (natus circa [[100 a.C.n.]], mortuus [[48 a.C.n.]]) in [[Respublica Romana|republica Romana]] fuit unus e ducibus factionis [[Optimates|optimatium]] atque acerrimus [[Gaius Iulius Caesar|Iulii Caesaris]] adversarius, cuius autem collega in [[consul]]atu anno [[59 a.C.n.]] fuit. == De familia == [[Gens Calpurnia]] plebeia quidem erat, sed nobilis (multos [[consul]]es numeravit) et fortasse [[Etrusci|Tusca]] origine. '''Marcus Calpurnius Bibulus''' tres filios habuit, quorum duo maiores natu a [[Aulus Gabinius|Gabinianis]] militibus praesidio regno [[Aegyptus|Aegypti]] relictis in rixa necati sunt ([[50 a.C.n.]]). Tertius tantum, [[Lucius Calpurnius Bibulus]], quem ex secunda uxore, Porcia, filia [[Marcus Porcius Cato Uticensis|Marci Catonis]], genuerat<ref>[[Plutarchus]], ''Brutus'' XIII et ''Cato minor'' XXV.</ref>, superstes patri fuit. Qui a [[Triumviratus|triumviris]] anno [[43 a.C.n.]] [[Proscriptiones (43 a.C.n.)|proscriptus]], post cladem apud [[Philippi|Philippos]] acceptam a [[Marcus Antonius|Marco Antonio]] in fidem receptus, a triumviro illo [[Syria (provincia Romana)|Syriae provinciae]] pro praetore praefectus est, ubi tandem mortuus est<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bell. civ.'' IV,162.</ref> == De cursu honorum == * [[65 a.C.n.]] [[Aedilis]] * [[62 a.C.n.]] [[Praetor]] * [[59 a.C.n.]] [[Consul]] * [[51 a.C.n.|51]]/[[50 a.C.n.]] [[Proconsul]] [[Syria (provincia Romana)|Syriae]]. * [[49 a.C.n.]] Praefectus classis [[Pompeius|Pompeianae]]. '''Marcus Bibulus''' eodem anno quo Caesar et [[aedilis]] et [[praetor]] et [[consul]] fuit. Iam ab aedilitate odio pertinaci dissidere coeperunt: nam Bibulus querebatur munerum ad plebem amborum expensis datorum gratiam ad solum [[Gaius Iulius Caesar|Caesarem]] pertinere. Idem sibi evenisse dicere solebat quod [[Pollux (Dioscurus)|Polluci]] cui, quamquam templum cum fratre commune in [[Forum Romanum|Foro]] dedicatum esset, tamen [[Castor]]is tantummodo aedes appellabatur<ref>[[Dio Cassius]] XXXVII,8. [[Suetonius]], ''Div. Iul.'' X,1.</ref>. Anno [[60 a.C.n.]] ambo comitiis [[consul]]aribus candidati erant. Tum Caesar societatem iniit cum [[Lucius Lucceius Quinti filius|Lucio Lucceio]], homine divite candidato et ipso ; optimates contra largitionibus apud plebem Bibulum adiuverunt, sperantes populares Caesaris rogationes a dissentiente collega posse coerceri. Ergo Bibulus et Caesar consules facti sunt. Quod videns Caesar societatem iniit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Crasso]] et [[Pompeius|Pompeio]], duobus viris potentissimis et ambitiosis, qui et ipsi optimatium omnipotentiam in [[Senatus Romanus|senatu]] infringere cupiebant. Haec societas, primus [[triumviratus]] appellata, huc spectabat " ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]). Ita Caesar, oppresso collega, omnia quae voluit consulatu suo perfecit. Nam, cum Bibulus intercedere conaretur, a triumvirum clientelis e foro vi expulsus est, ita ut ne unus quidem senator ei auxilio esse auderet. Reliquo anno domi se inclusit nec quidquam aliud quam edicta publicabat, praedicans acta collegae sui nec secundum leges nec rata esse. Nam consulibus erat ius auspiciorum atque obnuntiationis adversus collegam : itaque ad religionem refugit Bibulus dictitans se caelum spectasse ac signa infausta vidisse, quae comitia haberi vetarent. At Caesar, qui [[pontifex]] maximus iam erat, pro nihilo obnuntiationes collegae habuit ac legem agrariam optimatibus displicentem pertulit. Nihilominus adversarii [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] postea contenderunt leges eius consulatu latas et irritas esse et abolendas, ac ipse semper timuit, ne ab inimicis rationem eo anno actorum reddere apud iudices cogeretur. Interea faceti homines, cum aliquid anno [[59 a.C.n.]] factum testabantur, factum esse "Iulio et Caesare consulibus" scribebant, ita significantes eo anno unum verum consulem fuisse<ref>[[Dio Cassius]] XXXVIII.8.2. [[Suetonius|Suet]]., ''Div. Iul.'' 20.4.</ref>. Post consulatum Bibulus [[proconsul]]atum quidem in aliqua [[provincia]] non gessit (quia inimicus [[Triumviratus|triumvirorum]] erat, qui tum in [[Respublica Romana|republica Romana]] maxime pollebant), sed omnia munia [[Senatus Romanus|senatoris]] diligentissime implevit. [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Crasso]] vero mortuo, [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] et [[Pompeius|Pompeio]] dissidentibus, cum Pompeio in gratiam rediit ; itaque postquam [[Publius Clodius Pulcher|Clodius]] a [[Titus Annius Milo|Milone]] occisus est atque respublica a [[consul]]ibus vacua erat, ineunte anno [[52 a.C.n.]], Marcus Bibulus, primus in senatu sententiam rogatus, censuit [[Pompeius|Pompeium]] consulem creandum esse sine collega<ref>[[Dio Cassius]] 40.50. [[Plutarchus]] ''Pompeius'' 54 et ''Cato Minor'' 47.</ref>. Eodem anno¨[[Pompeius]] [[Lex Pompeia de provinciis|legem]] tulit, quae iubebat post quintum tantum annum a [[consul]]atu in provinciam [[proconsul]]es mittendos esse : itaque, quia nondum provinciam rexerant, ut [[Cicero]] in [[Cilicia]]m sic Bibulus in Syriam anno [[51 a.C.n.]] profectus est. Quae [[provincia]]e vicinae sunt et multa de Bibulo proconsule in epistolis Ciceronis accepimus. Nam, quamquam iam a [[Gaius Cassius Longinus|Gaio Cassio]] ab [[Antiochia]] repulsi, [[Parthi]] etiam tum minaces erant et Bibulus semper ad bellum adversus eos paratus esse debuit<ref>[[Dio Cassius]] 40.30.</ref>. Cum Romam rediit res Romana ad bellum civile vergebat, in quo Bibulus statim a Pompeio stetit. == In bello civili == [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|Bello civili]] ineunte anno [[49 a.C.n.]] Marcus Bibulus summum imperium in omnes classes [[Pompeius|Pompeianas]] ubicumque sitas habuit et in insula [[Corcyra]] constitit. Imparatior tamen fuit, quam ut celerrimam atque inopinatam transnavigationem [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] ex Italia in [[Epirus|Epirum]] prohibere posset. Postea vero ita diligenter litora ac portus Graeciae et [[Illyricum|Illyrici]] custodivit ac clausit, ut subsidia [[Brundisium|Brundisii]] parata vivo Bibulo [[Dyrrachium]] ad Caesarem non pervenerint. Mox tamen, nimia cura confectus et gravi morbo, Bibulus primis mensibus anni [[48 a.C.n.]] ante proelium ad Dyrrachium interiit<ref>[[Dio Cassius]] 41.48. [[Orosius]] V.15.10.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9-12 et 49. * [[C. Iulius Caesar|Caesar]], libro tertio ''[[De bello civili|de Bello civili]]'', capitulis 5, 7-8, 14-18, 31. * [[Cicero]], libro secundo ''Epistularum ad Atticum'', epistulis 20-21 et quinto ep.17-18 et 20-21 necnon libro sexto ep. 1 et 5. ** libro secundo ''Epistularum ad familiares'' ep. 10 et 17, necnon libro quinto decimo ep. 1-4. ** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 267. ** undecima ''[[Philippicae (Cicero)|Philippica]]'', capitulis 34-35. * [[Dio Cassius]] libro XXXVII ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap. 8 necnon libro XXXVIII cap. 4,6,8-9,12 et libro XL cap. 30, 50, 65 et libro XLI 44 et 48. *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 47-48, 54 **''Cato Minor'' 25, 32, 47. **''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 14. * [[Seneca]] ''Ad Marciam'' XIV. * [[Suetonius]], [[De Vita Caesarum]], in ''Vita Divi Iuli'', capitulis 9, 10, 19-21, 49. * [[Valerius Maximus]], libro quarto ''Factorum dictorumque memorabilium'', 1,15. * [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''[[Historiae (Velleius)|Historiae Romanae]],'' capitulo 44. == Plura legere si cupis == *Michael J. G. Gray-Fow, "[https://www.jstor.org/stable/643045 The Mental Breakdown of a Roman Senator: M. Calpurnius Bibulus]", ''Greece & Rome'', 1990: 179-190 *F. X. Ryan, "[https://www.jstor.org/stable/41537653 Bibulus as President of the Senate]", ''Latomus'', 1996: 384-388 * "[http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=moa;cc=moa;q1=bibulus;rgn=full%20text;idno=ACL3129.0001.001;didno=ACL3129.0001.001;view=image;seq=00000502 Bibulus. 1]" in {{Smith-bio}} vol. 1 pp. 487-488 {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Lucius Afranius]] et [[Quintus Caecilius Metellus Celer]]| annus= 59 a.C.n.<br />cum<br />[[Gaius Iulius Caesar|Gaio Iulio Caesare]]| successores= [[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus (Consul 58 a.C.n.)|Lucius Calpurnius Piso Caesoninus]] et [[Aulus Gabinius]]}} {{DEFAULTSORT:Calpurnius Bibulus, Marcus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Proconsules Syriae]] [[Categoria:Gens Calpurnia|Bibulus, Marcus]] [[Categoria:Nati 103 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 48 a.C.n.]] gpr74iaal87zq8lbqn8azkp8a8axvhm 3992178 3992177 2026-09-30T07:37:22Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3992178 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Marcus Calpurnius Bibulus''' (natus circa [[100 a.C.n.]], mortuus [[48 a.C.n.]]) in [[Respublica Romana|republica Romana]] fuit unus e ducibus factionis [[Optimates|optimatium]] atque acerrimus [[Gaius Iulius Caesar|Iulii Caesaris]] adversarius, cuius autem collega in [[consul]]atu anno [[59 a.C.n.]] fuit. == De familia == [[Gens Calpurnia]] plebeia quidem erat, sed nobilis (multos [[consul]]es numeravit) et fortasse [[Etrusci|Tusca]] origine. '''Marcus Calpurnius Bibulus''' tres filios habuit, quorum duo maiores natu a [[Aulus Gabinius|Gabinianis]] militibus praesidio regno [[Aegyptus|Aegypti]] relictis in rixa necati sunt ([[50 a.C.n.]]). Tertius tantum, [[Lucius Calpurnius Bibulus]], quem ex secunda uxore, Porcia, filia [[Marcus Porcius Cato Uticensis|Marci Catonis]], genuerat<ref>[[Plutarchus]], ''Brutus'' XIII et ''Cato minor'' XXV.</ref>, superstes patri fuit. Qui a [[Triumviratus|triumviris]] anno [[43 a.C.n.]] [[Proscriptiones (43 a.C.n.)|proscriptus]], post cladem apud [[Philippi|Philippos]] acceptam a [[Marcus Antonius|Marco Antonio]] in fidem receptus, a triumviro illo [[Syria (provincia Romana)|Syriae provinciae]] pro praetore praefectus est, ubi tandem mortuus est<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bell. civ.'' IV,162.</ref> == De cursu honorum == * [[65 a.C.n.]] [[Aedilis]] * [[62 a.C.n.]] [[Praetor]] * [[59 a.C.n.]] [[Consul]] * [[51 a.C.n.|51]]/[[50 a.C.n.]] [[Proconsul]] [[Syria (provincia Romana)|Syriae]]. * [[49 a.C.n.]] Praefectus classis [[Pompeius|Pompeianae]]. '''Marcus Bibulus''' eodem anno quo Caesar et [[aedilis]] et [[praetor]] et [[consul]] fuit. Iam ab aedilitate odio pertinaci dissidere coeperunt: nam Bibulus querebatur munerum ad plebem amborum expensis datorum gratiam ad solum [[Gaius Iulius Caesar|Caesarem]] pertinere. Idem sibi evenisse dicere solebat quod [[Pollux (Dioscurus)|Polluci]] cui, quamquam templum cum fratre commune in [[Forum Romanum|Foro]] dedicatum esset, tamen [[Castor]]is tantummodo aedes appellabatur<ref>[[Dio Cassius]] XXXVII,8. [[Suetonius]], ''Div. Iul.'' X,1.</ref>. Anno [[60 a.C.n.]] ambo comitiis [[consul]]aribus candidati erant. Tum Caesar societatem iniit cum [[Lucius Lucceius Quinti filius|Lucio Lucceio]], homine divite candidato et ipso ; optimates contra largitionibus apud plebem Bibulum adiuverunt, sperantes populares Caesaris rogationes a dissentiente collega posse coerceri. Ergo Bibulus et Caesar consules facti sunt. Quod videns Caesar societatem iniit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Crasso]] et [[Pompeius|Pompeio]], duobus viris potentissimis et ambitiosis, qui et ipsi optimatium omnipotentiam in [[Senatus Romanus|senatu]] infringere cupiebant. Haec societas, primus [[triumviratus]] appellata, huc spectabat " ne quid ageretur in republica quod displicuisset ulli e tribus" ([[Suetonius]]). Ita Caesar, oppresso collega, omnia quae voluit consulatu suo perfecit. Nam, cum Bibulus intercedere conaretur, a triumvirum clientelis e foro vi expulsus est, ita ut ne unus quidem senator ei auxilio esse auderet. Reliquo anno domi se inclusit nec quidquam aliud quam edicta publicabat, praedicans acta collegae sui nec secundum leges nec rata esse. Nam consulibus erat ius auspiciorum atque obnuntiationis adversus collegam : itaque ad religionem refugit Bibulus dictitans se caelum spectasse ac signa infausta vidisse, quae comitia haberi vetarent. At Caesar, qui [[pontifex]] maximus iam erat, pro nihilo obnuntiationes collegae habuit ac legem agrariam optimatibus displicentem pertulit. Nihilominus adversarii [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] postea contenderunt leges eius consulatu latas et irritas esse et abolendas, ac ipse semper timuit, ne ab inimicis rationem eo anno actorum reddere apud iudices cogeretur. Interea faceti homines, cum aliquid anno [[59 a.C.n.]] factum testabantur, factum esse "Iulio et Caesare consulibus" scribebant, ita significantes eo anno unum verum consulem fuisse<ref>[[Dio Cassius]] XXXVIII.8.2. [[Suetonius|Suet]]., ''Div. Iul.'' 20.4.</ref>. Post consulatum Bibulus [[proconsul]]atum quidem in aliqua [[provincia]] non gessit (quia inimicus [[Triumviratus|triumvirorum]] erat, qui tum in [[Respublica Romana|republica Romana]] maxime pollebant), sed omnia munia [[Senatus Romanus|senatoris]] diligentissime implevit. [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Crasso]] vero mortuo, [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] et [[Pompeius|Pompeio]] dissidentibus, cum Pompeio in gratiam rediit ; itaque postquam [[Publius Clodius Pulcher|Clodius]] a [[Titus Annius Milo|Milone]] occisus est atque respublica a [[consul]]ibus vacua erat, ineunte anno [[52 a.C.n.]], Marcus Bibulus, primus in senatu sententiam rogatus, censuit [[Pompeius|Pompeium]] consulem creandum esse sine collega<ref>[[Dio Cassius]] 40.50. [[Plutarchus]] ''Pompeius'' 54 et ''Cato Minor'' 47.</ref>. Eodem anno¨[[Pompeius]] [[Lex Pompeia de provinciis|legem]] tulit, quae iubebat post quintum tantum annum a [[consul]]atu in provinciam [[proconsul]]es mittendos esse : itaque, quia nondum provinciam rexerant, ut [[Cicero]] in [[Cilicia]]m sic Bibulus in Syriam anno [[51 a.C.n.]] profectus est. Quae [[provincia]]e vicinae sunt et multa de Bibulo proconsule in epistolis Ciceronis accepimus. Nam, quamquam iam a [[Gaius Cassius Longinus|Gaio Cassio]] ab [[Antiochia]] repulsi, [[Parthi]] etiam tum minaces erant et Bibulus semper ad bellum adversus eos paratus esse debuit<ref>[[Dio Cassius]] 40.30.</ref>. Cum Romam rediit res Romana ad bellum civile vergebat, in quo Bibulus statim a Pompeio stetit. == In bello civili == [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|Bello civili]] ineunte anno [[49 a.C.n.]] Marcus Bibulus summum imperium in omnes classes [[Pompeius|Pompeianas]] ubicumque sitas habuit et in insula [[Corcyra]] constitit. Imparatior tamen fuit, quam ut celerrimam atque inopinatam transnavigationem [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] ex Italia in [[Epirus|Epirum]] prohibere posset. Postea vero ita diligenter litora ac portus Graeciae et [[Illyricum|Illyrici]] custodivit ac clausit, ut subsidia [[Brundisium|Brundisii]] parata vivo Bibulo [[Dyrrachium]] ad Caesarem non pervenerint. Mox tamen, nimia cura confectus et gravi morbo, Bibulus primis mensibus anni [[48 a.C.n.]] ante proelium ad Dyrrachium interiit<ref>[[Dio Cassius]] 41.48. [[Orosius]] V.15.10.</ref>. == Notae == <references /> == Fontes == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 9-12 et 49. * [[C. Iulius Caesar|Caesar]], libro tertio ''[[De bello civili|de Bello civili]]'', capitulis 5, 7-8, 14-18, 31. * [[Cicero]], libro secundo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'', epistulis 20-21 et quinto ep.17-18 et 20-21 necnon libro sexto ep. 1 et 5. ** libro secundo ''[[Epistulae ad familiares|Epistularum ad familiares]]'' ep. 10 et 17, necnon libro quinto decimo ep. 1-4. ** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 267. ** undecima ''[[Philippicae (Cicero)|Philippica]]'', capitulis 34-35. * [[Dio Cassius]] libro XXXVII ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap. 8 necnon libro XXXVIII cap. 4,6,8-9,12 et libro XL cap. 30, 50, 65 et libro XLI 44 et 48. *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 47-48, 54 **''Cato Minor'' 25, 32, 47. **''[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Caesar]]'' 14. * [[Seneca]] ''Ad Marciam'' XIV. * [[Suetonius]], [[De Vita Caesarum]], in ''Vita Divi Iuli'', capitulis 9, 10, 19-21, 49. * [[Valerius Maximus]], libro quarto ''Factorum dictorumque memorabilium'', 1,15. * [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''[[Historiae (Velleius)|Historiae Romanae]],'' capitulo 44. == Plura legere si cupis == *Michael J. G. Gray-Fow, "[https://www.jstor.org/stable/643045 The Mental Breakdown of a Roman Senator: M. Calpurnius Bibulus]", ''Greece & Rome'', 1990: 179-190 *F. X. Ryan, "[https://www.jstor.org/stable/41537653 Bibulus as President of the Senate]", ''Latomus'', 1996: 384-388 * "[http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=moa;cc=moa;q1=bibulus;rgn=full%20text;idno=ACL3129.0001.001;didno=ACL3129.0001.001;view=image;seq=00000502 Bibulus. 1]" in {{Smith-bio}} vol. 1 pp. 487-488 {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Lucius Afranius]] et [[Quintus Caecilius Metellus Celer]]| annus= 59 a.C.n.<br />cum<br />[[Gaius Iulius Caesar|Gaio Iulio Caesare]]| successores= [[Lucius Calpurnius Piso Caesoninus (Consul 58 a.C.n.)|Lucius Calpurnius Piso Caesoninus]] et [[Aulus Gabinius]]}} {{DEFAULTSORT:Calpurnius Bibulus, Marcus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Proconsules Syriae]] [[Categoria:Gens Calpurnia|Bibulus, Marcus]] [[Categoria:Nati 103 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 48 a.C.n.]] o01twzuibgcdkg1cx7oxz6mrtmjfhmo 0 76763 3992181 3987245 2026-09-30T07:50:51Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992181 wikitext text/x-wiki {{L-1}} {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Haraldus V}} (natus Skaugi{{dubsig}} prope [[Osloa]]m die [[21 Februarii]] [[1937]]; [[Osloa]]e [[28 Augusti]] [[2026]] mortuus) fuit a [[pater|patris]] [[mors|morte]] die [[17 Ianuarii]] [[1991]] usque ad mortem suam [[Norvegia]]e [[rex]]. Unicus est [[Olaus V (rex Norvegiae)|Olai V regis Norvegiae]] et [[Martha Sueciae Principissa|Marthae principissiae Sueciae]] filius. Anno [[1939]] [[Secundum bellum mundanum|Bellum Mundanum II]] coepit. Anno [[1940]] Haroldus cum matre sororibusque Sueciam effugit sed [[Vasingtonia]]m mox ierunt. Bello confecto, Haroldus Norvegiam rediit. Discipulus fuit [[schola Osloensis|scholae Osloensis]]. Anno [[1968]], [[Sonia Haraldsen|Soniam Haraldsen]] in [[matrimonium]] duxit. Duos pueros habuit: [[Martha Ludovica Norvegiae Principissa|Martham Ludovicam]] et [[Hacon VIII|Haconem VIII]] regem, qui heres throni Norvegiae est. Die 28 Augusti 2026 mortuus et ritus [[funus (ritus)|furanationis]] nationalis die [[9 Septembris]] [[2026]] factus est.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/sep/09/norway-king-harald-v-funeral Ten of thousans line the street as Norway bids farewell to King Harald V]</ref> == Notae == <references/> == Nexus externi == {{Fontes biographici}} * [https://web.archive.org/web/20160812111551/http://www.kongehuset.no/seksjon.html?tid=27163&sek=26940 Pagina de familia regia] {{Reges Norvegiae}} {{Anni vitae|1937|2026|Haraldus V}} [[Categoria:Alumni Scholae Osloensis]] [[Categoria:Reges Norvegiae]] 37tvvbog2por8j7iv6d9up9eaoyelku 0 78730 3992077 3248433 2026-09-29T22:12:57Z Demetrius Talpa 81729 /* Genera selecta */ 3992077 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Myrtaceae | image = Myrtus communis.jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Folium|Folia]] et [[flos|flores]] ''Myrti communis'' | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Myrtales]] | familia = '''Myrtaceae''' | familia_authority = [[Antonius Laurentius de Jussieu|Juss.]] | subdivision_ranks = [[Genus (taxinomia)|Genera]] | subdivision = Circa 130; ''vide commentarium.'' }} '''Myrtaceae''' sunt [[familia (taxinomia)|familia]] [[Angiospermae|plantarum florentium]] [[ordo (taxinomia)|ordinis]] [[Myrtales|Myrtalium]]. Nonnullae [[planta]]rum celebria et utilia [[genus (taxinomia)|genera]]—praecipue ''[[Eucalyptus]], [[Feijoa]], [[Myrtus]], [[Pimenta dioica]], [[Psidium]], [[Syzygium aromaticum]]''—ad familiam pertinent. Omnes Myrtacearum [[species (taxinomia)|species]] sunt [[lignum|lignosae]], [[oleum essentiale|oleis essentialibus]], et [[flos|floribus]] in congeriebus partium [[quattuor]] vel [[quinque]]. Una familiae proprietas notissima est quod [[phloem]] in ambobus [[xylem|xylis]] lateribus stat, non oppositus sicut in plurimis aliis plantis. [[Folium|Folia]] sunt [[sempervirens|sempervirentia]], alternata ad plerumque opposita, simplicia, et ferme margine integra, non dentata. Flores ferme habent quinque [[petalum|petala]], sed in nonnullis [[genus (taxinomia)|generibus]] petala sunt minuta vel omnino absunt. [[Stamen (botanice)|Stamina]] ferme sunt conspicua, vividis numerosisque [[color]]ibus. Aestimationes recentiores habent Myrtaceis esse plus quam 5650 specierum (Govaerts et al. 2008), in 130 ad 150 generibus digestarum. Familiae est lata [[distributio geographica]] in [[regio]]nibus [[zona tropica|tropicis]] et callidis-[[zona temperata|temperatis]], et plerumque sunt communes in multis [[Tellus|terrae]] [[semen biodiversitatis|seminibus biodversitatis]]<!--biodiversity hotspots-->. Genera quibus sunt [[fructus]] capsulares, sicut ''[[Eucalyptus]], [[Corymbia]], [[Angophora]], [[Leptospermum]], [[Melaleuca]],'' et ''[[Metrosideros]],'' ab [[America]] absunt, genere [[monotypismus|monotypico]] ''Tepualia,'' in [[Tsilia]] et [[Argentina]] [[endemismus|endemicum]], excepto.<!-- Genera with fleshy fruits have their greatest concentrations in eastern [[Australia]] and [[Malesia]] (the [[Australasia ecozone]]) and the [[Neotropic]]s. ''Eucalyptus'' is a dominant, nearly ubiquitous genus in the more mesic parts of Australia and extends north sporadically to the [[Philippines]].--> ''[[Eucalyptus regnans]]'' est altissima orbis terrarum [[Angiospermae|planta florens]]. Alia gravia genera Australiana sunt ''[[Callistemon]],'' ''[[Syzygium]]'', et ''[[Melaleuca]].'' Species generis ''[[Osbornia]]e,'' in [[Australasia]] [[endemismus|endemicum]], sunt "mangroves."<!--What is en: trying to tell us here?--> ''[[Calyptranthes]],'' ''[[Eugenia (genus)|Eugenia]],'' et ''[[Myrcia]]'' sunt inter maioribus regionum neotropicarum generibus.<!-- Historically, the Myrtaceae were divided into two subfamilies. Subfamily '''Myrtoideae''' (ca. 75 genera) was recognized as having fleshy fruits and opposite, entire leaves. Most genera in this subfamily have one of three easily recognized types of embryos. The genera of Myrtoideae can be very difficult to distinguish in the absence of mature fruits. The Myrtoideae are found worldwide in subtropical and tropical regions, with centres of diversity in the Neotropics, northeastern Australia, and Malesia. In contrast, Subfamily '''Leptospermoideae''' (ca. 80 genera) were recognized as having dry, dehiscent fruits (capsules) and leaves arranged spirally or alternate. The Leptospermoideae are found mostly in Australasia, with a centre of diversity in Australia. Many genera in Western Australia have greatly reduced leaves and flowers typical of more xeric habitats.--> Divisio Myrtacearum in Leptospermoideas et Myrtoideas a nonnullis auctoribus in controversiam vocata est, inter quos Johnson et Briggs (1984), qui [[quattuordecim]] [[tribus (taxinomia)|tribus]] vel [[cladus|clados]] intra Myrtaceas agnoverunt et Myrtoideas esse [[polyphyleticus|polyphyleticas]] monstraverunt. Studia molecularia a nonnullis auctorum gregibus, anno [[2008]], confirmaverunt fructus baccatos se bis ex fructibus capsularibus evolvere.<!--, and therefore the two subfamily classification does not accurately portray the phylogenetic (=evolutionary) history of the family. Thus many workers are now using a recent analysis by Wilson et al. (2001) as a starting point to test further analyses of the family.--> Genera ''[[Heteropyxis]]'' et ''[[Psiloxylon]]'' a multis auctoribus separata ut familiae distinctae (Heteropyxidaceae et Psiloxylaceae) separata sunt; Wilson autem et alii (2001) ''Heteropyxem'' et ''Psiloxylum'' in Myrtaceis descripsit.<!-- These two genera are presently believed to be the earliest arising and surviving lineages of Myrtaceae.--> Multae species novae ex Myrtaceis quotannis, atque simile genera nova paene quotannis, describuntur. ==Genera selecta== {| |- valign=top | * ''[[Accara]]'' * ''[[Acmena]]'' * ''[[Acmenosperma]]'' * ''[[Actinodium]]'' * ''[[Agonis]]'' * ''[[Algrizea]]'' * ''[[Allosyncarpia]]'' * ''[[Aluta (genus)|Aluta]]'' * ''[[Amomyrtella]]'' * ''[[Amomyrtus]]'' * ''[[Angasomyrtus]]'' * ''[[Angophora]]'' * ''[[Archirhodomyrtus]]'' * ''[[Arillastrum]]'' * ''[[Astartea]]'' * ''[[Asteromyrtus]]'' * ''[[Austromyrtus]]'' * ''[[Backhousia]]'' * ''[[Baeckea]]'' * ''[[Balaustion]]'' * ''[[Barongia]]'' * ''[[Basisperma]]'' * ''[[Beaufortia]]'' * ''[[Blepharocalyx]]'' * ''[[Bottlebrush|Callistemon]]'' * ''[[Calothamnus]]'' * ''[[Calycolpus]]'' * ''[[Calycorectes]]'' * ''[[Calyptranthes]]'' * ''[[Calyptrogenia]]'' * ''[[Calythropsis]]'' * ''[[Calytrix]]'' * ''[[Campomanesia]]'' * ''[[Carpolepis]]'' * ''[[Chamelaucium]]'' * ''[[Chamguava]]'' | * ''[[Choricarpia]]'' * ''[[Cleistocalyx]]'' * ''[[Cloezia]]'' * ''[[Conothamnus]]'' * ''[[Corymbia]]'' * ''[[Corynanthera]]'' * ''[[Cupheanthus]]'' * ''[[Curitiba (planta)|Curitiba]]'' * ''[[Darwinia (planta)|Darwinia]]'' * ''[[Decaspermum]]'' * ''[[Eremaea (planta)|Eremaea]]'' * ''[[Eucalyptopsis]]'' * ''[[Eucalyptus]]'' * ''[[Eugenia (genus)|Eugenia]]'' * ''[[Feijoa]]'' (syn. ''Acca'') * ''[[Gomidesia]]'' * ''[[Gossia]]'' * ''[[Hexachlamys]]'' * ''[[Homalocalyx]]'' * ''[[Homalospermum]]'' * ''[[Homoranthus]]'' * ''[[Hottea]]'' * ''[[Hypocalymma]]'' * ''[[Kanakomyrtus]]'' * ''[[Kania]]'' * ''[[Kjellbergiodendron]]'' * ''[[Kunzea]]'' (cf. ''[[Kunzea pomifera|K. pomifera]]'') * ''[[Lamarchea]]'' * ''[[Legrandia]]'' * ''[[Lenwebbia]]'' * ''[[Leptospermum]]'' * ''[[Lindsayomyrtus]]'' * ''[[Lithomyrtus]]'' * ''[[Lophomyrtus]]'' * ''[[Lophostemon]]'' | * ''[[Luma (planta)|Luma]]'' * ''[[Lysicarpus]]'' * ''[[Mallostemon]]'' * ''[[Marlierea]]'' * ''[[Melaleuca]]'' * ''[[Meteoromyrtus]]'' * ''[[Metrosideros]]'' * ''[[Micromyrtus]]'' * ''[[Mitranthes]]'' * ''[[Mitrantia]]'' * ''[[Monimiastrum]]'' * ''[[Mosiera]]'' * ''[[Myrceugenia]]'' * ''[[Myrcia]]'' * ''[[Myrcianthes]]'' * ''[[Myrciaria]]'' * ''[[Myrrhinium]]'' * ''[[Myrtastrum]]'' * ''[[Myrtella]]'' * ''[[Myrteola]]'' * ''[[Myrtus]]'' * ''[[Neofabricia]]'' * ''[[Neomitranthes]]'' * ''[[Neomyrtus]]'' * ''[[Ochrosperma]]'' * ''[[Octamyrtus]]'' * ''[[Osbornia]]'' * ''[[Paramyrciaria]]'' * ''[[Pericalymma]]'' * ''[[Phymatocarpus]]'' * ''[[Pileanthus]]'' * ''[[Pilidiostigma]]'' * ''[[Piliocalyx]]'' * ''[[Pimenta]]'' * ''[[Pleurocalyptus]]'' | * ''[[Plinia]]'' * ''[[Pseudanamomis]]'' * ''[[Psidium]]'' (cf. ''[[Psidium guajava|P. guajava]]'') * ''[[Purpureostemon]]'' * ''[[Regelia]]'' * ''[[Rhodamnia]]'' * ''[[Rhodomyrtus]]'' * ''[[Rinzia]]'' * ''[[Ristantia]]'' * ''[[Sannantha]]'' * ''[[Scholtzia]]'' * ''[[Seorsus]]'' * ''[[Siphoneugena]]'' * ''[[Sphaerantia]]'' * ''[[Stereocaryum]]'' * ''[[Stockwellia]]'' * ''[[Syncarpia]]'' * ''[[Syzygium]]'' * ''[[Taxandria (planta)|Taxandria]]'' * ''[[Tepualia]]'' * ''[[Thaleropia]]'' * ''[[Thryptomene]]'' * ''[[Tristania]]'' * ''[[Tristaniopsis]]'' * ''[[Ugni]]'' * ''[[Uromyrtus]]'' * ''[[Verticordia]]'' * ''[[Waterhousea]]'' * ''[[Welchiodendron]]'' * ''[[Whiteodendron]]'' * ''[[Xanthomyrtus]]'' * ''[[Xanthostemon]]'' |} == Bibliographia == * Govaerts, R., et al. [[2008]]. ''World Checklist of Myrtaceae.'' Kew: Royal Botanic Gardens. * [[Laurentius Alexander Sidney Johnson|Johnson, L. A. S.]], et B. G. Briggs. [[1984]]. "Myrtales and Myrtaceae—a phylogenetic analysis." ''Annals of the Missouri Botanic Garden'' 71:700–756. * Wilson, Peter G., Marcelle M. O'Brien, Paul A. Gadek, et Christopher J. Quinn [[2001]]. "Myrtaceae Revisited: A Reassessment of Infrafamilial Groups." ''[[American Journal of Botany]]'' 88(11):2013–2025. [http://www.amjbot.org/cgi/reprint/88/11/2013.pdf PDF.] * Sytsma, Kenneth J., et Amy Litt. [[2002]]. "Tropical disjunctions in and among the Myrtaceae clade (Myrtaceae, Heteropyxidaceae, Psiloxylaceae, Vochysiaceae): Gondwanan vicariance or dispersal?" Abstractum. Conloquium "Botany 2002" Universitatis Visconsiniae apud Madison, 4–7 Augusti 2002. {{NexInt}} * ''[[Metrosideros collina]]'' ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Myrtaceae|Myrtaceas}} {{Wikispecies|Myrtaceae|Myrtaceas}} {{Fontes de plantis}} [[Categoria:Familiae plantarum]] [[Categoria:Myrtaceae|!]] {{Myrias|Biologia}} n8u7j05ateym7yprcumgdatd04a69lu 0 79941 3991981 3719936 2026-09-29T16:13:41Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3991981 wikitext text/x-wiki {{L1}} [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Maritus Iuliae : effigies [[Pompeius|Pompei Magni]] in [[denarius|denario]] a filio Sexto post mortem percusso circa annum 40 a.C.n.]] '''Iulia''' (nata anno [[83 a.C.n.|83]]/82 a.C.n.; mortua anno [[54 a.C.n.]]) fuit [[Gaius Iulius Caesar|C. Iulii Caesaris]] filia quam e prima uxore [[Cornelia (Caesaris uxor)|Cornelia]], filia [[Lucius Cornelius Cinna|Lucii Cinnae]] quater [[consul]]is, genuit. Ac primo Quinto Servilio Caepioni sponsa erat, qui Caesari in consulatu magno auxilio fuit adversus collegam [[Marcus Calpurnius Bibulus|Marcum Bibulum]]. Sed anno [[60 a.C.n.]] tres potentes cives, Caesar, Pompeius et Crassus, societatem ([[Triumviratus primus|primum triumviratum]] dictum) in re publica inierunt, qua honores et provincias inter sese partiri possent. Hanc societatem etiam privatis vinculis firmare decrevere : itaque, spreta fide erga Caepionem, anno [[59 a.C.n.]] [[Gnaeus Pompeius Magnus|Cn. Pompeius Magnus]] Iuliam in matrimonium duxit; amantissima mariti fuisse traditur, cui filium vel filiam parturiens anno 54 a.C.n. mense septembri mortua, in [[Campus Martius|Campo Martio]] ex populi voluntate sepulta est, ubi post decem annos et pater Caesar monumentum iuxta filiam accepit. [[Fasciculus:RSC 0022 - transparent background.png|thumb|Pater Iuliae : Gaius Iulius Caesar in denario anno [[44 a.C.n.]] percusso.]] Quam mortem unam ex praecipuis causis [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|belli civilis]] fuisse omnes historici antiqui putaverunt, vel potius , si vixisset Iulia aut saltem liberos genuisset, solam potuisse Caesari Pompeium reconciliare existimaverunt. Quapropter tertio libro ineunte ''Pharsaliae'' suae poeta [[Lucanus]] umbram Iuliae induxit Pompeio in somno visam atque imminentem cladem et mortem marito nuntiantem. Anno [[46 a.C.n.]] Caesar [[Munus in filiae memoriam a Caesare datum|munus populi epulumque in filiae memoriam]] pronuntiavit. == Fontes == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 19. * [[Cicero]], libro tertio ''Epistularum ad Quintuum fratrem'', epistula 1. * [[Dio Cassius]] libro XXXIX ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap. 64. * [[Florus]], libro secundo ''Epitomae rerum Romanarum'', capite 13. * [[Lucanus]] libro primo ''Pharsalia''e versibus 111-120 necnon libro tertio 7-40. * [[Plutarchus]] "[[Vita Pompeii (Plutarchus)|Vita Pompeii]]", capitulis 47-49 et 53; "[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Vita Iulii Caesaris]]" cap. 14, 23 et 55(4). * [[Seneca]] ''Ad Marciam'' XIV. * [[Suetonius]], ''[[De Vita Caesarum]]'', in "Vita Divi Iuli", capitulis 1, 21, 26, 84. * [[Titus Livius]] ''Periochae'' 106. * [[Valerius Maximus]], libro quarto ''Factorum dictorumque memorabilium'', 6.4. * [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae,'' capitulo 47.4. == Bibliographia == * "[https://web.archive.org/web/20060630012612/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1748.html Julia (5)]" in {{Smith-bio}} vol. 2 pp. 640-641 [[Categoria:Romani antiqui]] [[Categoria:Gens Iulia]] [[Categoria:Gaius Iulius Caesar]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]] [[Categoria:Nati 83 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 54 a.C.n.]] [[Categoria:Mulieres]] 20qk6bla825nsl320uiyt5rvr2y2f32 3992041 3991981 2026-09-29T20:10:15Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3992041 wikitext text/x-wiki {{L1}} [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Maritus Iuliae : effigies [[Pompeius|Pompei Magni]] in [[denarius|denario]] a filio Sexto post mortem percusso circa annum 40 a.C.n.]] '''Iulia''' (nata anno [[83 a.C.n.|83]]/82 a.C.n.; mortua anno [[54 a.C.n.]]) fuit [[Gaius Iulius Caesar|C. Iulii Caesaris]] filia quam e prima uxore [[Cornelia (Caesaris uxor)|Cornelia]], filia [[Lucius Cornelius Cinna|Lucii Cinnae]] quater [[consul]]is, genuit. Ac primo Quinto Servilio Caepioni sponsa erat, qui Caesari in consulatu magno auxilio fuit adversus collegam [[Marcus Calpurnius Bibulus|Marcum Bibulum]]. Sed anno [[60 a.C.n.]] tres potentes cives, Caesar, Pompeius et Crassus, societatem ([[Triumviratus primus|primum triumviratum]] dictum) in re publica inierunt, qua honores et provincias inter sese partiri possent. Hanc societatem etiam privatis vinculis firmare decrevere : itaque, spreta fide erga Caepionem, anno [[59 a.C.n.]] [[Gnaeus Pompeius Magnus|Cn. Pompeius Magnus]] Iuliam in matrimonium duxit; amantissima mariti fuisse traditur, cui filium vel filiam parturiens anno 54 a.C.n. mense septembri mortua, in [[Campus Martius|Campo Martio]] ex populi voluntate sepulta est, ubi post decem annos et pater Caesar monumentum iuxta filiam accepit. [[Fasciculus:RSC 0022 - transparent background.png|thumb|Pater Iuliae : Gaius Iulius Caesar in denario anno [[44 a.C.n.]] percusso.]] Quam mortem unam ex praecipuis causis [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|belli civilis]] fuisse omnes historici antiqui putaverunt, vel potius , si vixisset Iulia aut saltem liberos genuisset, solam potuisse Caesari Pompeium reconciliare existimaverunt. Quapropter tertio libro ineunte ''Pharsaliae'' suae poeta [[Lucanus]] umbram Iuliae induxit Pompeio in somno visam atque imminentem cladem et mortem marito nuntiantem. Anno [[46 a.C.n.]] Caesar [[Munus in filiae memoriam a Caesare datum|munus populi epulumque in filiae memoriam]] pronuntiavit. == Fontes == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 19. * [[Cicero]], libro tertio ''Epistularum ad Quintuum fratrem'', epistula 1. * [[Dio Cassius]] libro XXXIX ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap. 64. * [[Florus]], libro secundo ''Epitomae rerum Romanarum'', capite 13. * [[Lucanus]] libro primo ''Pharsalia''e versibus 111-120 necnon libro tertio 7-40. * [[Plutarchus]] "[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompeii]]", capitulis 47-49 et 53; "[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Vita Iulii Caesaris]]" cap. 14, 23 et 55(4). * [[Seneca]] ''Ad Marciam'' XIV. * [[Suetonius]], ''[[De Vita Caesarum]]'', in "Vita Divi Iuli", capitulis 1, 21, 26, 84. * [[Titus Livius]] ''Periochae'' 106. * [[Valerius Maximus]], libro quarto ''Factorum dictorumque memorabilium'', 6.4. * [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''Historiae Romanae,'' capitulo 47.4. == Bibliographia == * "[https://web.archive.org/web/20060630012612/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1748.html Julia (5)]" in {{Smith-bio}} vol. 2 pp. 640-641 [[Categoria:Romani antiqui]] [[Categoria:Gens Iulia]] [[Categoria:Gaius Iulius Caesar]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]] [[Categoria:Nati 83 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 54 a.C.n.]] [[Categoria:Mulieres]] k0gkw6fg4c2hl0k7blem3ieawvdd6uc 3992043 3992041 2026-09-29T20:11:22Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3992043 wikitext text/x-wiki {{L1}} [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Maritus Iuliae : effigies [[Pompeius|Pompei Magni]] in [[denarius|denario]] a filio Sexto post mortem percusso circa annum 40 a.C.n.]] '''Iulia''' (nata anno [[83 a.C.n.|83]]/82 a.C.n.; mortua anno [[54 a.C.n.]]) fuit [[Gaius Iulius Caesar|C. Iulii Caesaris]] filia quam e prima uxore [[Cornelia (Caesaris uxor)|Cornelia]], filia [[Lucius Cornelius Cinna|Lucii Cinnae]] quater [[consul]]is, genuit. Ac primo Quinto Servilio Caepioni sponsa erat, qui Caesari in consulatu magno auxilio fuit adversus collegam [[Marcus Calpurnius Bibulus|Marcum Bibulum]]. Sed anno [[60 a.C.n.]] tres potentes cives, Caesar, Pompeius et Crassus, societatem ([[Triumviratus primus|primum triumviratum]] dictum) in re publica inierunt, qua honores et provincias inter sese partiri possent. Hanc societatem etiam privatis vinculis firmare decrevere : itaque, spreta fide erga Caepionem, anno [[59 a.C.n.]] [[Gnaeus Pompeius Magnus|Cn. Pompeius Magnus]] Iuliam in matrimonium duxit; amantissima mariti fuisse traditur, cui filium vel filiam parturiens anno 54 a.C.n. mense septembri mortua, in [[Campus Martius|Campo Martio]] ex populi voluntate sepulta est, ubi post decem annos et pater Caesar monumentum iuxta filiam accepit. [[Fasciculus:RSC 0022 - transparent background.png|thumb|Pater Iuliae : Gaius Iulius Caesar in denario anno [[44 a.C.n.]] percusso.]] Quam mortem unam ex praecipuis causis [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|belli civilis]] fuisse omnes historici antiqui putaverunt, vel potius , si vixisset Iulia aut saltem liberos genuisset, solam potuisse Caesari Pompeium reconciliare existimaverunt. Quapropter tertio libro ineunte ''Pharsaliae'' suae poeta [[Lucanus]] umbram Iuliae induxit Pompeio in somno visam atque imminentem cladem et mortem marito nuntiantem. Anno [[46 a.C.n.]] Caesar [[Munus in filiae memoriam a Caesare datum|munus populi epulumque in filiae memoriam]] pronuntiavit. == Fontes == * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro secundo ''Bellorum civilium'' 19. * [[Cicero]], libro tertio ''[[Epistulae ad Quintum fratrem|Epistularum ad Quintuum fratrem]]'', epistula 1. * [[Dio Cassius]] libro XXXIX ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'' cap. 64. * [[Florus]], libro secundo ''Epitomae rerum Romanarum'', capite 13. * [[Lucanus]] libro primo ''Pharsalia''e versibus 111-120 necnon libro tertio 7-40. * [[Plutarchus]] "[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompeii]]", capitulis 47-49 et 53; "[[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|Vita Iulii Caesaris]]" cap. 14, 23 et 55(4). * [[Seneca]] ''Ad Marciam'' XIV. * [[Suetonius]], ''[[De Vita Caesarum]]'', in "Vita Divi Iuli", capitulis 1, 21, 26, 84. * [[Titus Livius]] ''Periochae'' 106. * [[Valerius Maximus]], libro quarto ''Factorum dictorumque memorabilium'', 6.4. * [[Velleius Paterculus]], libro secundo ''[[Historiae (Velleius)|Historiae Romanae]],'' capitulo 47.4. == Bibliographia == * "[https://web.archive.org/web/20060630012612/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1748.html Julia (5)]" in {{Smith-bio}} vol. 2 pp. 640-641 [[Categoria:Romani antiqui]] [[Categoria:Gens Iulia]] [[Categoria:Gaius Iulius Caesar]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]] [[Categoria:Nati 83 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 54 a.C.n.]] [[Categoria:Mulieres]] cfmpib4t3pbxanzncym7jbi6oppn0f4 0 98085 3992191 3965343 2026-09-30T09:38:05Z Makenzis 101971 José Mourinho 3992191 wikitext text/x-wiki {{Capsa societatis pediludii | nomen = Real Madrid CF<br /> ''Regia Matritensis SP'' | nomen plenum = Real Madrid Club de Fútbol<br /> ''Regia Matritensis Societas Pediludii'' | imago = Bianco viola RMA.png | nomina alia = ''Blancos'' (Albi), ''Merengues'', ''Vikingos'' | instituta = [[1902]] | domus = [[Stadium Iacobi Bernabeu]]<br />[[Matritum|Matriti]], [[Hispania|Hispaniae]] | capacitas = 85,454<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/football/25978150 "Real Madrid reveal £330m design for new Bernabeu stadium"]. BBC. Retrieved 1 November 2015</ref> | dominus = [[Florentinus Perez]] | procurator = [[José Mourinho]] | liga = [[Prima Divisio Hispanica]] | tempus = 2021-22 | locus = [[Prima Divisio Hispanica]], tertium }} {{Res|Real Madrid Club de Fútbol}} ('Regia Matritensis Societas Pediludii') est societas [[pediludium|pedilusoria]] [[Hispania|Hispanica]], [[Matritum|Matriti]] sita. Anno [[1902]] instituta est nomine ''Madrid Football Club,'' usque ad annum [[1920]], cum rex [[Alphonsus XIII (rex Hispaniae)|Alphonsus XIII]] titulum ''Real'' ('Regia') ei praeberet, una cum apice super signum.<ref>http://www.realmadrid.com/sobre-el-real-madrid/historia/futbol.</ref> Turma Regiae Matritensis propter [[Albus|albam]] [[Vestis|vestem]] titularem nota est, itaque unum e nominibus alteris turmae ''Merengues'' est, quo Hispanice [[Tragemata|tragema]] album ex albumine [[Ovum|ovorum]] factum significatur. In [[Stadium Iacobi Bernabeu|stadio Iacobi Bernabeu]] (vulgo ''Santiago Bernabéu'') turma ludit, quod anno 1947 institutum est et ubi 81.004 [[Spectator (theatrum)|spectatores]] contineri possunt<ref>http://www.realmadrid.com/estadio-santiago-bernabeu</ref>. Regia Matritensis 33 [[Prima Divisio Pedilusoria Hispanica|certamina pedilusoria Hispanica]] (Hispanice ''La Liga'') vicit, itaque est societas pedilusoria Hispanica quae maximum numerum certaminum vicit. Etiam 19 [[Copa del Rey|Pocula Regia]] (Hispanice ''Copa del Rey''), 10 [[Supercopa de España|Superpocula Hispanica]] (Hispanice ''Supercopa de España'') et 1 Poculum Ligae (Hispanice ''Copa de la Liga'') vicit. Regia Matritensis maxima victrix [[Liga Victorum UEFA|certaminis societatum Europaearum]] quoque est, quod terdeciens vicit. Etiam in certaminibus internationalibus Regia Matritensis maxima victrix est, quod 3 [[Poculum Intercontinentale|Pocula Intercontinentalia]], 4 [[Certamen Mundanum Societatum FIFA|Certamina Mundanum Societatum FIFA]], 2 [[Poculum UEFA|Pocula UEFA]] et 4 [[Superpoculum UEFA|Superpocula Europaea]] vicit. [[FIFA]] Regiae Matritensi titulum 'Optimam Societatem FIFA Saeculi XX' praebuit anno 2000. == Stadium == [[Fasciculus:Estadio Santiago Bernabéu (Lateral Oeste).jpg|thumb|[[Stadium Iacobi Bernabeu]], vulgo ''Estadio Santiago Bernabéu'']] Regia Matritensis in stadio Iacobi Bernabeu (Hispanice ''Santiago Bernabéu'') ludit quod anno 1947 institutum et in Ambulacro Castellanae (Hispanice ''Paseo de la Castellana'') urbis Matriti situm est. Nomen stadii ad antiquum praesidem societatis [[Iacobus Bernabeu|Iacobum Bernabeu]] dedicatum est. == Celebri lusores == [[Fasciculus:Vinicius Jr 2018 (cropped).jpg|thumb|upright=0.6|left|Vinícius Júnior.]] {| | * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Albarus Arbeloa]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Iker Casillas]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Raul González]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Alfredus Di Stefano]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Fernando Morientes]] * [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20px|Italiae vexillum]] [[Fabius Cannavaro]] * [[Fasciculus:Flag of Hungary.svg|20px|Hungariae vexillum]] [[Franciscus Puskás]] * [[Fasciculus:Flag of Chile.svg|20px|Chiliae vexillum]] [[Ioannes Zamorano]] * [[Fasciculus:Flag of Portugal.svg|20px|Lusitaniae vexillum]] [[Christianus Ronaldo]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Angelus Di María]] * [[Fasciculus:Flag of Wales (1959).svg|20px|Cambriae vexillum]] [[Gareth Bale]] * [[Fasciculus:Flag of France.svg|20px|Galiae vexillum]] [[Raimundus Kopa]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Sergius Ramos]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Ronaldus (pedilusor)|Ronaldus]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Ferdinandus Hierro]] * [[Fasciculus:Flag of Portugal.svg|20px|Lusitaniae vexillum]] [[Ludovicus Figo]] * [[Fasciculus:Flag of France.svg|20px|Galiae vexillum]] [[Karim Benzema]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Marcellus Vieira]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Robinho]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Casemirus]] * [[Fasciculus:Flag of the Netherlands.svg|20px|Bataviae vexillum]] [[Clarentius Seedorf]] || * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Guti]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Kaká]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Vinicius Iunior]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Robertus Carolus da Silva|Robertus Carolus]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Manuel Sanchís]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Amantius Amaro]] * [[Fasciculus:Flag of the Netherlands.svg|20px|Bataviae vexillum]] [[Rudolphus van Nistelrooy]] * [[Fasciculus:Flag of England.svg|20px|Britaniae vexillum]] [[David Beckham]] * [[Fasciculus:Flag of England.svg|20px|Britaniae vexillum]] [[Stephanus McManaman]] * [[Fasciculus:Flag of Portugal.svg|20px|Lusitaniae vexillum]] [[Képler Laveran Lima Ferreira|Pepe]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Michael González]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Ferdinandus Redondo]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Gundisalvus Higuaín]] * [[Fasciculus:Flag of Mexico.svg|20px|Mexicae vexillum]] [[Hugo Sánchez]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Carolus Santillana]] * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] [[Bernardus Schuster]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Santiago Solari]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Franciscus Gento]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Emilius Butrageño]] * [[Fasciculus:Flag of France.svg|20px|Galiae vexillum]] [[Zinedine Zidane]] * [[Fasciculus:Flag of Croatia.svg|20px|Croatiae vexillum]] [[Lucas Modrić]] * [[Fasciculus:Flag of Montenegro.svg|20px|Montenegroae vexillum]] [[Predrag Mijatović]] |} == Victoriae == === Certamina nationalia === * '''Prima Divisio Pedilusoria Hispanica (ter et triginties)''' (victrix maxima): 1931/32, 1932/33, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1971/72, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1989/90, 1994/95, 1996/97, 2000/01, 2002/03, 2006/07, 2007/08, 2011/12, 2016/17, 2019/20, 2021/22 * '''Poculum Regium (undeviginties)''': 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1907/08, 1916/17, 1933/34, 1935/36, 1945/46, 1946/47, 1961/62, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1981/82, 1988/89, 1992/93, 2010/11, 2013/14, 2022/23. * '''Superpoculum Hispanicum (decies)''': 1988, 1989, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003, 2008, 2012, 2017. * '''Poculum Ligae (semel)''': 1984/85. === Certamina Europaea === * '''Poculum Europaeum''' vel '''Liga Victorum UEFA (terdeciens)''' (victrix maxima): 1955/56, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1965/66, 1997/98, 1999/2000, 2001/02, 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18. * '''Poculum UEFA (bis)''': 1984/85, 1985/86. * '''Superpoculum UEFA (quater)''': 2002, 2014, 2016, 2017. === Certamina mundana === * '''Poculum Intercontinentale (ter)''' (victrix maxima ex aequo): 1960, 1998, 2002. * '''Certamen Mundanum Societatum FIFA (quater)''' (victrix maxima): 2014, 2016, 2017, 2018. * '''Titulus 'Optima Societas FIFA Saeculi XX'''': 2000. == Nexus externi == {{communiaCat|Real Madrid|Real Madrid}} * [http://www.realmadrid.com Situs interretalis societatis] == Notae == <references/> [[Categoria:Societates pediludii]] [[Categoria:Matritum]] hnl5r3tfon46582lafe48zxrgode8oy 3992192 3992191 2026-09-30T09:40:03Z Makenzis 101971 3992192 wikitext text/x-wiki {{Capsa societatis pediludii | nomen = Real Madrid CF<br /> ''Regia Matritensis SP'' | nomen plenum = Real Madrid Club de Fútbol<br /> ''Regia Matritensis Societas Pediludii'' | imago = Bianco viola RMA.png | nomina alia = ''Blancos'' (Albi), ''Merengues'', ''Vikingos'' | instituta = [[1902]] | domus = [[Stadium Iacobi Bernabeu]]<br />[[Matritum|Matriti]], [[Hispania|Hispaniae]] | capacitas = 85,454<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/football/25978150 "Real Madrid reveal £330m design for new Bernabeu stadium"]. BBC. Retrieved 1 November 2015</ref> | dominus = [[Florentinus Perez]] | procurator = [[José Mourinho]] | liga = [[Prima Divisio Hispanica]] | tempus = 2025-26 | locus = [[Prima Divisio Hispanica]], II }} {{Res|Real Madrid Club de Fútbol}} ('Regia Matritensis Societas Pediludii') est societas [[pediludium|pedilusoria]] [[Hispania|Hispanica]], [[Matritum|Matriti]] sita. Anno [[1902]] instituta est nomine ''Madrid Football Club,'' usque ad annum [[1920]], cum rex [[Alphonsus XIII (rex Hispaniae)|Alphonsus XIII]] titulum ''Real'' ('Regia') ei praeberet, una cum apice super signum.<ref>http://www.realmadrid.com/sobre-el-real-madrid/historia/futbol.</ref> Turma Regiae Matritensis propter [[Albus|albam]] [[Vestis|vestem]] titularem nota est, itaque unum e nominibus alteris turmae ''Merengues'' est, quo Hispanice [[Tragemata|tragema]] album ex albumine [[Ovum|ovorum]] factum significatur. In [[Stadium Iacobi Bernabeu|stadio Iacobi Bernabeu]] (vulgo ''Santiago Bernabéu'') turma ludit, quod anno 1947 institutum est et ubi 81.004 [[Spectator (theatrum)|spectatores]] contineri possunt<ref>http://www.realmadrid.com/estadio-santiago-bernabeu</ref>. Regia Matritensis 33 [[Prima Divisio Pedilusoria Hispanica|certamina pedilusoria Hispanica]] (Hispanice ''La Liga'') vicit, itaque est societas pedilusoria Hispanica quae maximum numerum certaminum vicit. Etiam 19 [[Copa del Rey|Pocula Regia]] (Hispanice ''Copa del Rey''), 10 [[Supercopa de España|Superpocula Hispanica]] (Hispanice ''Supercopa de España'') et 1 Poculum Ligae (Hispanice ''Copa de la Liga'') vicit. Regia Matritensis maxima victrix [[Liga Victorum UEFA|certaminis societatum Europaearum]] quoque est, quod terdeciens vicit. Etiam in certaminibus internationalibus Regia Matritensis maxima victrix est, quod 3 [[Poculum Intercontinentale|Pocula Intercontinentalia]], 4 [[Certamen Mundanum Societatum FIFA|Certamina Mundanum Societatum FIFA]], 2 [[Poculum UEFA|Pocula UEFA]] et 4 [[Superpoculum UEFA|Superpocula Europaea]] vicit. [[FIFA]] Regiae Matritensi titulum 'Optimam Societatem FIFA Saeculi XX' praebuit anno 2000. == Stadium == [[Fasciculus:Estadio Santiago Bernabéu (Lateral Oeste).jpg|thumb|[[Stadium Iacobi Bernabeu]], vulgo ''Estadio Santiago Bernabéu'']] Regia Matritensis in stadio Iacobi Bernabeu (Hispanice ''Santiago Bernabéu'') ludit quod anno 1947 institutum et in Ambulacro Castellanae (Hispanice ''Paseo de la Castellana'') urbis Matriti situm est. Nomen stadii ad antiquum praesidem societatis [[Iacobus Bernabeu|Iacobum Bernabeu]] dedicatum est. == Celebri lusores == [[Fasciculus:Vinicius Jr 2018 (cropped).jpg|thumb|upright=0.6|left|Vinícius Júnior.]] {| | * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Albarus Arbeloa]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Iker Casillas]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Raul González]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Alfredus Di Stefano]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Fernando Morientes]] * [[Fasciculus:Flag of Italy.svg|20px|Italiae vexillum]] [[Fabius Cannavaro]] * [[Fasciculus:Flag of Hungary.svg|20px|Hungariae vexillum]] [[Franciscus Puskás]] * [[Fasciculus:Flag of Chile.svg|20px|Chiliae vexillum]] [[Ioannes Zamorano]] * [[Fasciculus:Flag of Portugal.svg|20px|Lusitaniae vexillum]] [[Christianus Ronaldo]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Angelus Di María]] * [[Fasciculus:Flag of Wales (1959).svg|20px|Cambriae vexillum]] [[Gareth Bale]] * [[Fasciculus:Flag of France.svg|20px|Galiae vexillum]] [[Raimundus Kopa]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Sergius Ramos]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Ronaldus (pedilusor)|Ronaldus]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Ferdinandus Hierro]] * [[Fasciculus:Flag of Portugal.svg|20px|Lusitaniae vexillum]] [[Ludovicus Figo]] * [[Fasciculus:Flag of France.svg|20px|Galiae vexillum]] [[Karim Benzema]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Marcellus Vieira]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Robinho]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Casemirus]] * [[Fasciculus:Flag of the Netherlands.svg|20px|Bataviae vexillum]] [[Clarentius Seedorf]] || * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Guti]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Kaká]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Vinicius Iunior]] * [[Fasciculus:Flag of Brazil.svg|20px|Brasiliae vexillum]] [[Robertus Carolus da Silva|Robertus Carolus]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Manuel Sanchís]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Amantius Amaro]] * [[Fasciculus:Flag of the Netherlands.svg|20px|Bataviae vexillum]] [[Rudolphus van Nistelrooy]] * [[Fasciculus:Flag of England.svg|20px|Britaniae vexillum]] [[David Beckham]] * [[Fasciculus:Flag of England.svg|20px|Britaniae vexillum]] [[Stephanus McManaman]] * [[Fasciculus:Flag of Portugal.svg|20px|Lusitaniae vexillum]] [[Képler Laveran Lima Ferreira|Pepe]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Michael González]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Ferdinandus Redondo]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Gundisalvus Higuaín]] * [[Fasciculus:Flag of Mexico.svg|20px|Mexicae vexillum]] [[Hugo Sánchez]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Carolus Santillana]] * [[Fasciculus:Flag of Germany.svg|20px|Germaniae vexillum]] [[Bernardus Schuster]] * [[Fasciculus:Flag of Argentina.svg|20px|Argentinae vexillum]] [[Santiago Solari]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Franciscus Gento]] * [[Fasciculus:Flag of Spain (civil).svg|20px|Hispaniae vexillum]] [[Emilius Butrageño]] * [[Fasciculus:Flag of France.svg|20px|Galiae vexillum]] [[Zinedine Zidane]] * [[Fasciculus:Flag of Croatia.svg|20px|Croatiae vexillum]] [[Lucas Modrić]] * [[Fasciculus:Flag of Montenegro.svg|20px|Montenegroae vexillum]] [[Predrag Mijatović]] |} == Victoriae == === Certamina nationalia === * '''Prima Divisio Pedilusoria Hispanica (ter et triginties)''' (victrix maxima): 1931/32, 1932/33, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1971/72, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1989/90, 1994/95, 1996/97, 2000/01, 2002/03, 2006/07, 2007/08, 2011/12, 2016/17, 2019/20, 2021/22 * '''Poculum Regium (undeviginties)''': 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1907/08, 1916/17, 1933/34, 1935/36, 1945/46, 1946/47, 1961/62, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1981/82, 1988/89, 1992/93, 2010/11, 2013/14, 2022/23. * '''Superpoculum Hispanicum (decies)''': 1988, 1989, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003, 2008, 2012, 2017. * '''Poculum Ligae (semel)''': 1984/85. === Certamina Europaea === * '''Poculum Europaeum''' vel '''Liga Victorum UEFA (terdeciens)''' (victrix maxima): 1955/56, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1965/66, 1997/98, 1999/2000, 2001/02, 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18. * '''Poculum UEFA (bis)''': 1984/85, 1985/86. * '''Superpoculum UEFA (quater)''': 2002, 2014, 2016, 2017. === Certamina mundana === * '''Poculum Intercontinentale (ter)''' (victrix maxima ex aequo): 1960, 1998, 2002. * '''Certamen Mundanum Societatum FIFA (quater)''' (victrix maxima): 2014, 2016, 2017, 2018. * '''Titulus 'Optima Societas FIFA Saeculi XX'''': 2000. == Nexus externi == {{communiaCat|Real Madrid|Real Madrid}} * [http://www.realmadrid.com Situs interretalis societatis] == Notae == <references/> [[Categoria:Societates pediludii]] [[Categoria:Matritum]] sho93bqwweu7da1z78f9dpz1kocqjcy 0 104258 3991979 3199458 2026-09-29T16:00:02Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3991979 wikitext text/x-wiki '''Communio Anglicana''' ([[Anglice]] ''Anglican Communion'') est communio [[Christianitas|Christiana]] per totum orbem terrarum diffusa, quae [[mos|mores]] suos atque elementa et [[Ecclesia Catholica|catholica]] et [[Reformatio|reformata]] coniungit: traditio Catholica imprimis in [[liturgia]] [[Sacri Ordines|ordinibusque sacris]] praevalet, Reformata in [[theologia]]. Ecclesiae Anglicanae se partes "unius Catholicae et Apostolicae ecclesiae"<ref>Secundum ''Credo Nicaeanum.''</ref> aestimant, traditione theologiaque [[Reformatio|reformationis]] [[Anglia|Anglicae]] (et partim [[Scotia|Scoticae]]) coniunctae. Tamen Communio Anglicana reformationem suam non rupturam ecclesiae praereformatae, sed redintegrationem ecclesiae necessariam interpretatur. Inde Communio Anglicana et Catholica et Reformata est, a reformatione quidem propriam traditionem theologiamque sequens. Toto orbe terrarum Communioni Anglicanae circiter 80&thinsp;000&thinsp;000 hominum in 385 [[episcopatus Ecclesiae Anglicanae|dioecesibus]] adhaerent.<ref>Vide [https://web.archive.org/web/20100917065837/http://anglicansonline.org/basics/index.html ''Anglicans Online | Wondering about Anglicans? Start Here'' apud www.anglicansonline.org].</ref> ==Structura et divisio== [[Fasciculus:Map Anglican Communion.svg|thumb|Mappa mundi provinciarum Communitatis Anglicanae (colore caeruleo).]] Communio Anglicana e 38 autonomis ecclesiis territorialibus sive provinciis constat. Praeter [[Ecclesia Anglica|Ecclesiam Anglicam]] sunt e.g. [[Ecclesia Anglicana Canadiensis]], [[Ecclesia Episcopalis]] in [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis Americae]] vel [[Ecclesia Indiae meridionalis]]. Provinciae sive ecclesiae territoriales, quibus unicuique [[Primas]] praeest, pluribus [[episcopatus Ecclesiae Anglicanae|dioecesibus]] compositae sunt. Communio Anglicana post [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiam Catholicam Romanam]] et [[Ecclesiae Orthodoxae|Ecclesias Orthodoxas]] numero fidelium tertia ecclesia est. Toto orbe terrarum circiter 80&thinsp;000&thinsp;000 [[Christiani|Christianorum]] ad Communionem Anglicanam pertinent, ex iis ciricter 42&thinsp;000&thinsp;000 in [[Britanniarum Regnum|Regno Britanniarum]] (maxima ex parte in [[Anglia]], quod autonomae ecclesiae [[Scotia|Scoticae]] [[Cambria|Cambricaeque]] neque ecclesiae publicae sunt neque maioritatem incolarum comprehendunt). Communio Anglicana praecipue in regionibus [[Lingua Anglica|linguae Anglicae]] versatur. Sunt etiam homines, qui ecclesiam traditionis Anglicanae frequentent, quae autem ad Communionem Anglicanam pertinere nolit (ut puta ''Anglican continuing churches'', quae dicuntur), quod communionem ruperunt. Tales ecclesiae ad communionem Anglicanam numerandae non sunt neque volunt. {{NexInt}} *[[Anglicanismus]] *[[Coetus Lambethani]] *[[Liber Precum Publicarum]] ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> ==Nexus externi== *[http://ccedb.cch.kcl.ac.uk/index.html Repositorium datorum de clericis Ecclesiae Anglicanae,] ccedb.cch.kcl.ac.uk [[Categoria:Communio Anglicana|!]] [[Categoria:Ecclesiologia]] 1tndxw5mykpz7xjuyqhi4pqxbsxthcy 0 106925 3991985 3533659 2026-09-29T16:26:37Z Cornelius Vector 215489 3991985 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Sextus (discretiva)}} {{pro pagina discretiva vide|Fanum Sancti Ioannis (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Sesto San Giovanni.jpg|thumb|Sextus ab Urbe Lapis (Mediolanum)]] '''Sextus ab Urbe Lapis''' seu '''Ad Sextum Lapidem ab Mediolano''' (alia nomina: ''Fanum Sancti Ioannis ad Sextum'' et ''Sextum Ioannis'',<ref>[http://books.google.it/books?id=eodYAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Memorie spettanti alla storia, al governo ed alla descrizione della città, e della campagna di Milano, ne' secoli bassi, Volume 9 (Google eBook) conte Giorgio Giulini, Stamperia di G. Bianchi, 1760]</ref> ''Sextium'',<ref name=":0">[https://books.google.it/books?id=UvsEaRJt0ZAC&dq=Il+mondo+antico,+moderno,+e+novissimo,+tomo+1&hl=it&source=gbs_navlinks_s ''Il mondo antico, moderno, e novissimo'', Tomo primo]</ref> ''Sextum Sancti Ioannis''<ref>{{Graesse}}</ref>) ([[Lingua Italiana|Italiane]] ''[[:it:Sesto San Giovanni|Sesto San Giovanni]]'') est [[Urbes Italiae|Urbs]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 81&thinsp;330 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Urbs metropolitana Mediolanensis|Urbe metropolitana Mediolanensi]] situm. Urbani ''Sextenses'' appellantur. Huius nomen venit a Latino ''ad sextum lapidem a oppido Mediolano''. Primum vestigium urbis a temporibus Romanorum est Monasterium Sancti Nicholai. <ref>wikipedia italiana</ref> Urbs perclara est gratia industriae siderurgiae. Cum fuisset civitas operaria magna, facta est urbs popularium secunda parte saeculi Vicesimi.<ref>wikipedia italiana</ref> == Insignia == <gallery> Fasciculus:Corona di città.svg|''[[Urbs Italiae]]'' Fasciculus:Valor militare gold medal BAR.svg|''[[Urbs nomismate aureo ob virtutem militarem decorata]]'' </gallery> == Fractiones, vici et loci in municipio == == Municipia finitima == * [[Brixium]], * [[Brugarium]] ([[Provincia Modiciensis et Brigantina|MB]]), * [[Cinixellum Balsemum]], * [[Colonium Modiciensium]], * ''[[Mediolanum]]'', * [[Modicia]] ([[Provincia Modiciensis et Brigantina|MB]]). {{NexInt}} * [[Langobardia]] (''regio''), * [[Urbs metropolitana Mediolanensis]], * [[Provincia Mediolanensis]], * [[Ager Modiciensis]] (''terra''), * [[Mediolanum]] (''urbs''), * [[Urbes Italiae]]. == Nexus externi == * [http://www.sestosg.net/ Situs Publicus] {{CommuniaCat|Sesto San Giovanni|Sextum ab Urbe Lapidem}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Sesto San Giovanni (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Urbe metropolitana Mediolanensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Urbes Italiae in Langobardia]] [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Mediolanensi]] 4s1ftopup4pwdv935jjaznk8jtxnq7t 3991986 3991985 2026-09-29T16:30:12Z Cornelius Vector 215489 3991986 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Sextus (discretiva)}} {{pro pagina discretiva vide|Fanum Sancti Ioannis (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Sesto San Giovanni.jpg|thumb|Sextus ab Urbe Lapis (Mediolanum)]] '''Sextus ab Urbe Lapis''' seu '''Ad Sextum Lapidem ab Mediolano''' (alia nomina: ''Fanum Sancti Ioannis ad Sextum'' et ''Sextum Ioannis'',<ref>[http://books.google.it/books?id=eodYAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Memorie spettanti alla storia, al governo ed alla descrizione della città, e della campagna di Milano, ne' secoli bassi, Volume 9 (Google eBook) conte Giorgio Giulini, Stamperia di G. Bianchi, 1760]</ref> ''Sextium'',<ref name=":0">[https://books.google.it/books?id=UvsEaRJt0ZAC&dq=Il+mondo+antico,+moderno,+e+novissimo,+tomo+1&hl=it&source=gbs_navlinks_s ''Il mondo antico, moderno, e novissimo'', Tomo primo]</ref> ''Sextum Sancti Ioannis''<ref>{{Graesse}}</ref>) ([[Lingua Italiana|Italiane]] ''[[:it:Sesto San Giovanni|Sesto San Giovanni]]'') est [[Urbes Italiae|Urbs]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 81&thinsp;330 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Urbs metropolitana Mediolanensis|Urbe metropolitana Mediolanensi]] situm. Urbani ''Sextenses'' appellantur. Huius nomen venit a Latino ''ad sextum lapidem a oppido Mediolano''. Primum vestigium urbis a temporibus Romanorum est [[Monasterium]] Sancti Nicholai. <ref>wikipedia italiana</ref> Urbs perclara est gratia industriae siderurgiae. Cum fuisset civitas [[Opifex|operaria]] magna, facta est urbs popularium secunda parte [[Saeculum 20|saeculi Vicesimi]].<ref>wikipedia italiana</ref> == Insignia == <gallery> Fasciculus:Corona di città.svg|''[[Urbs Italiae]]'' Fasciculus:Valor militare gold medal BAR.svg|''[[Urbs nomismate aureo ob virtutem militarem decorata]]'' </gallery> == Fractiones, vici et loci in municipio == == Municipia finitima == * [[Brixium]], * [[Brugarium]] ([[Provincia Modiciensis et Brigantina|MB]]), * [[Cinixellum Balsemum]], * [[Colonium Modiciensium]], * ''[[Mediolanum]]'', * [[Modicia]] ([[Provincia Modiciensis et Brigantina|MB]]). {{NexInt}} * [[Langobardia]] (''regio''), * [[Urbs metropolitana Mediolanensis]], * [[Provincia Mediolanensis]], * [[Ager Modiciensis]] (''terra''), * [[Mediolanum]] (''urbs''), * [[Urbes Italiae]]. == Nexus externi == * [http://www.sestosg.net/ Situs Publicus] {{CommuniaCat|Sesto San Giovanni|Sextum ab Urbe Lapidem}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Sesto San Giovanni (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Urbe metropolitana Mediolanensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Urbes Italiae in Langobardia]] [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Mediolanensi]] lb27gvd2nrn7tylayf9nfdqaodst2vh 3991988 3991986 2026-09-29T16:32:34Z Cornelius Vector 215489 3991988 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Sextus (discretiva)}} {{pro pagina discretiva vide|Fanum Sancti Ioannis (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Sesto San Giovanni.jpg|thumb|Sextus ab Urbe Lapis (Mediolanum)]] '''Sextus ab Urbe Lapis''' seu '''Ad Sextum Lapidem ab Mediolano''' (alia nomina: ''Fanum Sancti Ioannis ad Sextum'' et ''Sextum Ioannis'',<ref>[http://books.google.it/books?id=eodYAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Memorie spettanti alla storia, al governo ed alla descrizione della città, e della campagna di Milano, ne' secoli bassi, Volume 9 (Google eBook) conte Giorgio Giulini, Stamperia di G. Bianchi, 1760]</ref> ''Sextium'',<ref name=":0">[https://books.google.it/books?id=UvsEaRJt0ZAC&dq=Il+mondo+antico,+moderno,+e+novissimo,+tomo+1&hl=it&source=gbs_navlinks_s ''Il mondo antico, moderno, e novissimo'', Tomo primo]</ref> ''Sextum Sancti Ioannis''<ref>{{Graesse}}</ref>) ([[Lingua Italiana|Italiane]] ''[[:it:Sesto San Giovanni|Sesto San Giovanni]]'') est [[Urbes Italiae|Urbs]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 81&thinsp;330 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Urbs metropolitana Mediolanensis|Urbe metropolitana Mediolanensi]] situm. Urbani ''Sextenses'' appellantur. Huius nomen venit a Latino ''ad sextum lapidem a oppido Mediolano''. Primum vestigium urbis a temporibus Romanorum est [[Monasterium]] Sancti Nicholai. <ref>wikipedia italiana</ref> Urbs perclara est gratia industriae siderurgiae. Cum fuisset civitas [[Opifex|operaria]] magna, facta est urbs popularium [[Saeculum 20|saeculo Vicesimo]].<ref>wikipedia italiana</ref> == Insignia == <gallery> Fasciculus:Corona di città.svg|''[[Urbs Italiae]]'' Fasciculus:Valor militare gold medal BAR.svg|''[[Urbs nomismate aureo ob virtutem militarem decorata]]'' </gallery> == Fractiones, vici et loci in municipio == == Municipia finitima == * [[Brixium]], * [[Brugarium]] ([[Provincia Modiciensis et Brigantina|MB]]), * [[Cinixellum Balsemum]], * [[Colonium Modiciensium]], * ''[[Mediolanum]]'', * [[Modicia]] ([[Provincia Modiciensis et Brigantina|MB]]). {{NexInt}} * [[Langobardia]] (''regio''), * [[Urbs metropolitana Mediolanensis]], * [[Provincia Mediolanensis]], * [[Ager Modiciensis]] (''terra''), * [[Mediolanum]] (''urbs''), * [[Urbes Italiae]]. == Nexus externi == * [http://www.sestosg.net/ Situs Publicus] {{CommuniaCat|Sesto San Giovanni|Sextum ab Urbe Lapidem}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Sesto San Giovanni (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Urbe metropolitana Mediolanensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Urbes Italiae in Langobardia]] [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Mediolanensi]] sdw72einm4gzaq0b7cwturl5ppj7w16 3992014 3991988 2026-09-29T17:49:24Z Grufo 64423 Vicipaedia Italica non est fons; +{{dubium}}; minora 3992014 wikitext text/x-wiki {{pro pagina discretiva vide|Sextus (discretiva)|Fanum Sancti Ioannis (discretiva)}} {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Sesto San Giovanni.jpg|thumb|Sextus ab Urbe Lapis (Mediolanum)]] {{res|Sextus ab Urbe Lapis}} seu {{res|Ad Sextum Lapidem ab Mediolano}} (alia nomina: ''Fanum Sancti Ioannis ad Sextum'' et ''Sextum Ioannis'',<ref>[http://books.google.it/books?id=eodYAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Memorie spettanti alla storia, al governo ed alla descrizione della città, e della campagna di Milano, ne' secoli bassi, Volume 9 (Google eBook) conte Giorgio Giulini, Stamperia di G. Bianchi, 1760]</ref> ''Sextium'',<ref name=":0">[https://books.google.it/books?id=UvsEaRJt0ZAC&dq=Il+mondo+antico,+moderno,+e+novissimo,+tomo+1&hl=it&source=gbs_navlinks_s ''Il mondo antico, moderno, e novissimo'', Tomo primo]</ref> ''Sextum Sancti Ioannis'';<ref>{{Graesse}}</ref> [[Lingua Italiana|Italiane]] ''[[:it:Sesto San Giovanni|Sesto San Giovanni]]'') est [[Urbes Italiae|Urbs]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 81&thinsp;330 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Langobardia]] et in [[Urbs metropolitana Mediolanensis|Urbe metropolitana Mediolanensi]] situm. Urbani ''Sextenses'' appellantur. Huius nomen a locutione Latina “ad sextum lapidem ab oppido [[Mediolanum|Mediolani]]” ducitur. Primum vestigium urbis temporibus Romanorum est [[Monasterium]] Sancti Nicholai.{{Cdref}} Urbs perclara est industriae siderurgiae gratia. Quum magna fuisset civitas [[Opifex|operaria]], facta est urbs {{dubium|popularium}} [[Saeculum 20|saeculo Vicesimo]].{{Cdref}} == Insignia == <gallery> Fasciculus:Corona di città.svg|''[[Urbs Italiae]]'' Fasciculus:Valor militare gold medal BAR.svg|''[[Urbs nomismate aureo ob virtutem militarem decorata]]'' </gallery> == Fractiones, vici et loci in municipio == == Municipia finitima == * [[Brixium]], * [[Brugarium]] ([[Provincia Modiciensis et Brigantina|MB]]), * [[Cinixellum Balsemum]], * [[Colonium Modiciensium]], * ''[[Mediolanum]]'', * [[Modicia]] ([[Provincia Modiciensis et Brigantina|MB]]). {{NexInt}} * [[Langobardia]] (''regio''), * [[Urbs metropolitana Mediolanensis]], * [[Provincia Mediolanensis]], * [[Ager Modiciensis]] (''terra''), * [[Mediolanum]] (''urbs''), * [[Urbes Italiae]]. == Nexus externi == * [http://www.sestosg.net/ Situs Publicus] {{CommuniaCat|Sesto San Giovanni|Sextum ab Urbe Lapidem}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Sesto San Giovanni (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Urbe metropolitana Mediolanensi. </gallery> == Notae == <references /> {{urbs-stipula}} [[Categoria:Urbes Italiae in Langobardia]] [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Mediolanensi]] 2fybuxq3hdgti42an9v3malfkyiddue 0 108477 3991977 3899970 2026-09-29T15:54:43Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3991977 wikitext text/x-wiki {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:S Pompée aureus Sicile C des M.jpg|thumb|[[Aureus|Nummus aureus]] a Sexto Pompeio factus, Sicilia, 37-36 a.C.n. Legitur MAG(nus) PIVS IMP(erator) ITER(um).]] '''Sextus Pompeius Magnus Pius''' (ca. 67 - [[35 a.C.n.]] erat minor natu filius [[Pompeius|Pompei Magni]] a tertia uxore, Mucia Tertia, frater iunior Gnaei Pompei. Contra [[triumviratus|alterum triumviratum]] pugnavit. In hoc bello, contra Octavianum et M. Antonium, Sextus Pompeius 'Neptuni filium' se ipsum appellavit. == Vita == [[C. Iulius Caesar|Caesare]] [[Rubico]]nem transgresso anno 49 a.C.n., inito [[Bellum Civile (49-45 a.C.n.)|bello civili]], Sexti frater Gnaeus patrem secutus cum senatoribus ad orientales provincias effugit. Sextus interim Romae in custodia Corneliae Metellae novercae remansit. Cum Pompei exercitus apud [[Pharsalus|Pharsalum]] superatus esset, Sextus cum Cornelia ei in [[Lesbos]] insula occurrerunt et una in [[Aegyptus|Aegyptum]] fugerunt. In adventu, Sextus observabat patrem dolo occidi. Postquam Cornelia Romam rediit, Sextus in provincia Africa copias Pompeianas ante Caesarem iunxit. Postquam apud [[Thapsi pugna|Thapsum]] [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Scipionem]] [[Marcus Cato Uticensis|Catonemque]], fratres Pompeios apud Munda vicit Caesar. Gnaeus Pompeius supplicio capitis affectus est, sed Sextus iterum effugit. Hoc tempore ad Siciliam, quo copias navales exstrueret, venit. Caesare interfecto, Bruto Cassioque mortuis, [[Octavianus Augustus|Octavianus]] Sexto in medio inter se et Antonium oppugnabat. Sextus Octavianum apud Messinam vicit, sed a [[Marcus Vipsanius Agrippa|Marco Agrippa]] apud Naulochum superatus est. Sextus ad Asiam fugit, sed Mileti sine iudicio supplicio capitis affectus est.<ref name="tomjones">Jones, Tom B (1976). "Pompeius Magnus, Sextus". In William D. Halsey. ''Collier's Encyclopedia.'' 19. Macmillan Educational Corporation. p. 234.</ref> == De nummis == Sextus Pompeius ad stipendia militum solvenda [[Aureus|aureos]] [[Denarius|denarios]] aeneosque nummos emisit praecipue in Sicilia sed fortasse etiam, ut volunt nonnulli [[Numismatica|numismatistae]] iam antea in Hispania et Gallia meridionali. Illi nummi capite patris Pompei Magni insignes sunt necnon ceteris typis ad bellum navale pertinentibus: naves, [[Pharus|pharos]], [[Tropaeum|tropaeum]] navale, deus [[Neptunus (deus)|Neptunus]], [[tridens]], [[Delphinidae|delphinus]]. Inveniuntur quoque pii fratres [[Catana|Catanenses]] [[Amphinomos et Anapias|Amphinomos et Anapias]] parentes salvantes qui et ad pietatem filii erga patrem et ad ipsam Siciliam ubi Sextus versatur alludunt non minus quam monstrum [[Scylla]] in alio denario depicta. Cognomina Pompeiana leguntur 'pius' et 'magnus' quibus adduntur tituli Sexti Pompei '[[Imperator|imperator]]' et 'praefectus classis et orae maritimae ex SC', qui titulus ei anno [[43 a.C.n.]] a senatu adsignatus videtur. In primis denariis etiam nomen legati invenitur [[Quintus Nasidius|Quinti Nasidii]]. == In litteris == In [[Lucanus|Lucani]] carmine ''De Bello Civili'' Sextus in libro sexto comparet. Hic Sextus, qui cognoscere futurum vult, ad potentissimam Thessalidem proficiscitur ut [[Erichtho]]nem consulat. ==Fontes== * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro quinto ''Bellorum civilium'' passim. * [[Plutarchus]], ''Vita Marci Antonii'' 32 == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Bertrand Augier, "[https://journals.openedition.org/mefra/6545 Sextus Pompée, un imperator (il)légitime à plus d’un titre : nouvelles interprétations autour de la titulature praef. clas. et orae marit. ex s. c.]", ''Mélanges de l’École française de Rome'', 2018: 451-466 *Jane DeRose Evans, "[https://www.jstor.org/stable/43573628 The Sicilian coinage of Sextus Pompeius (Crawford 511)]", ''Museum Notes (American Numismatic Society)'', 1987: 97-157 *Giuseppe L. Ficocelli, "[https://www.jstor.org/stable/j.ctv2w8kbh9.18 Sextus Pompeius and Sicily: Aretē, Virtus, and Leadership]" in ''Ageless Arete: Selected Essays from the 6th Interdisciplinary Symposium on the Hellenic Heritage of Sicily and Southern Italy'', 2022: 283-298 " *Moses Hadas, ''Sextus Pompey'', Columbia University Press, 1930 [http://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1932_num_1_1_2962_t1_0463_0000_2 Recensio critica] *Guillaume de Méritens de Villeneuve, ''[https://books.openedition.org/efr/50527 Les fils de Pompée et l’opposition à César et au triumvirat (46-35 av. J.-C.)]'', ''Publications de l’École française de Rome'', 2023 *Antonius Powell et Katharina Welch, ''Sextus Pompeius'', Classical Press of Wales, 2002. 285pp. * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/497?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius Sex. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 489-492 == Nexus externi == {{CommuniaCat|Sextus Pompeius|Sextum Pompeium}} *[https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG94599 Nummi Sexti Pompei in Museo Britannico] *Horst Herzog, [https://www.muenzen-online.com/post/im-zeichen-des-neptun-die-sizilianischen-pr%C3%A4gungen-des-sextus-pompeius-magnus Im Zeichen des Neptun] apud Muenzen Online. {{bio-stipula}} [[Categoria:Romani antiqui]] [[Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 35 a.C.n.]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (44-30 a.C.n.)]] fkuc6n0jym20tybdqkbi5ahdolfppmv 0 114990 3992028 3421237 2026-09-29T19:07:08Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992028 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}}'''David Kato Kisule''' (natus die [[15 Februarii]] [[1964]]; mortuus in ''[[Mukono]]'' die [[26 Ianuarii]] [[2011]]) fuit vir [[Uganda]]nus [[activismus|manifeste]] [[Homophylophilia|homophylophilus]], qui [[iurum humanorum defensor|iura humana]] homophylophilorum vehementer agitavit ad [[ius criminale]] [[homophobia]]e abrogandi. Fuit socius [[organizatio re publica vacans|organizationis re publica vacans]] pro [[LGBT]], sicut ''Sexual Minorities Uganda''. Etiam conferentiam internationalem [[ILGA]] participavit et activitas sua a [[Wikileaks]] publicata est. Die 26 Ianuarii nacatus e [[scelus odio commissum|scelo odio commismum]] post in custodiam dari [[propensio sexualis|propensionis sexualis]] causa, quod et [[Amnestia Internationalis]] et [[Human Rights Watch]] condemnaverunt. ==Nexus externi== * [http://www.youtube.com/watch?v=jdLdsCwGPbo Colloquium percontativum die Martii 2010 Bruxellis] ([[YouTube]]) * [https://web.archive.org/web/20110129234500/http://blog.zeit.de/kongo/?p=813 Nachruf Laudatio] Andreae Böhm apud [[zeit.de]] {{bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Kato, David}} <!-- + en en: [[Category:LGBT rights activists]] [[Category:LGBT people from Uganda]] [[Category:Ugandan murder victims]] [[Category:People murdered in Uganda]] [[Category:Ugandan activists]] [[Category:People from Mukono District]] [[Category:People from Central Region, Uganda]] [[Category:LGBT rights in Uganda]]--> [[Categoria:Nati 1964]] [[Categoria:Mortui 2011]] [[Categoria:Homosexualitas]] [[Categoria:Incolae Ugandae]] [[Categoria:Necati]] nlyjk3lmv9tox1j6ltvz3y33ngd77f8 0 115177 3992088 3870179 2026-09-29T23:21:16Z Grufo 64423 Colores redintegravi 3992088 wikitext text/x-wiki '''Purpureus Tyrianus'''{{convertimus}} est [[color]]. Purpura [[Tyrus|Tyria]] fuit [[signum]] magnae potestatis, venum data praetiosissime praesertim quia extrahere valde eam difficile fiebat, utentes aliquando ad milia certorum molluscorum. Tempore [[imperium Romanum|imperii Romani]] igitur solis [[Augustus|Augustis]] et [[Caesar]]ibus hoc colore uti licebat. {| class="wikitable" style="vertical-align:top; border:hidden;" |+ | style="vertical-align:top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus purpurissus}} | style="vertical-align:top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus}} | style="vertical-align:top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus medius}} | style="vertical-align:top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus clarus||Purpureus Tyrianus clarus vel subpurpureus}} | style="vertical-align:top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus Damsonianus}} | style="vertical-align:top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus profundus}} | style="vertical-align:top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus Kremer||Purpureus Tyrianus Kremer<ref>[http://kremer-pigmente.de/shopint/index.php?cat=01040202&lang=ENG&product=36015 Kremer Pigmente]</ref>}}\ |} ==Nexus externus== * [https://web.archive.org/web/20101004155742/http://homepage.mac.com/antallan/heraldry/purples.html The Colours Purple The checquered history of purpure, murrey and sanguine: Tyrian purple] ==Nota== <references /> {{Colores}} {{stipula}} {{nexus desiderati}} [[Categoria:Colores]] s9pk38q3dj2orw2jdlim2x7f9xgf2v2 3992090 3992088 2026-09-29T23:25:22Z Grufo 64423 De typographia tabellae 3992090 wikitext text/x-wiki '''Purpureus Tyrianus'''{{convertimus}} est [[color]]. Purpura [[Tyrus|Tyria]] fuit [[signum]] magnae potestatis, venum data praetiosissime praesertim quia extrahere valde eam difficile fiebat, utentes aliquando ad milia certorum molluscorum. Tempore [[imperium Romanum|imperii Romani]] igitur solis [[Augustus|Augustis]] et [[Caesar]]ibus hoc colore uti licebat. {| style="vertical-align: top; margin: 2em auto 1em auto;" |- | style="vertical-align: top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus purpurissus}} | style="vertical-align: top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus}} | style="vertical-align: top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus medius}} | style="vertical-align: top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus clarus||Purpureus Tyrianus clarus vel subpurpureus}} |- | style="vertical-align: top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus Damsonianus}} | style="vertical-align: top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus profundus}} | style="vertical-align: top;" |{{Exemplar coloris|Purpureus Tyrianus Kremer||Purpureus Tyrianus Kremer<ref>[http://kremer-pigmente.de/shopint/index.php?cat=01040202&lang=ENG&product=36015 Kremer Pigmente]</ref>}}\ | |} ==Nexus externus== * [https://web.archive.org/web/20101004155742/http://homepage.mac.com/antallan/heraldry/purples.html The Colours Purple The checquered history of purpure, murrey and sanguine: Tyrian purple] ==Nota== <references /> {{Colores}} {{stipula}} {{nexus desiderati}} [[Categoria:Colores]] ag3xjqnmiisv1abelq5aqdvx2u7pkxy 0 122656 3992086 3697317 2026-09-29T23:18:36Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992086 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Strasbourg-Enzheim Aéroport.JPG |thumb|250 px|Entzheim: [[Argentoratum|Argentorati]]-Entzheim [[Aëroportus]]]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 67124.png|250 px|left|thumb|Entzheim: communis tabula]] ''' Entzheim''' est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 2'453 incolarum (anno [[2019]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Rhenus Inferior|Rheni Inferioris]] et ab anno 2021 [[Communitas Europaea Alsatiae|Communitatis Europaeae Alsatiae]] in regione orientali olim [[Alsatia]] et a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Alsatia Campania Arduenna et Lotharingia]] et nunc ex plebiscito ''Grand Est'' vocata. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Rheni Inferioris|Index communium praefecturae Rheni Inferioris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Entzheim|Entzheim}} * [https://web.archive.org/web/20220102025903/http://www.entzheim.fr/ Entzheim pagina interretialis] * {{INSEE commune|67124|de=Entzheim}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=12678 De hoc communi apud Cassini] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia Praefecturae Rheni Inferioris]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Rheni inferioris]] f4r0o554amb8z9njg90epy3zvebiqfj 0 123776 3992197 3991779 2026-09-30T09:47:39Z Pippobuono 54500 nomen latinum 3992197 wikitext text/x-wiki Hic est index [[commune|communium]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] praefecturae [[Francia|Francicae]], cui subsunt communia 515 numero. [[Fasciculus:Vosges-Position.png|thumb|Situs praefecturae]] [[Fasciculus: Senones vu du Petit Paris.jpg|thumb|Despectus in ''[[ Senones ]]'']] {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88001 | 88270 | [[Les Ableuvenettes]] |- | 88002 | 88500 | [[Ahéville]] |- | 88003 | 88140 | [[Aingeville]] |- | 88004 | 88320 | [[Ainvelle (Vosegus)|Ainvelle]] |- | 88005 | 88110 | [[Allarmont]] |- | 88006 | 88500 | [[Ambacuria]] |- | 88007 | 88410 | [[Ameuvelle]] |- | 88008 | 88700 | [[Anglemont]] |- | 88009 | 88650 | [[Anould]] |- | 88010 | 88170 | [[Aouze]] |- | 88011 | 88380 | [[Arches (Vosegus)|Arches]] |- | 88012 | 88380 | [[Archettes]] |- | 88013 | 88170 | [[Aroffe]] |- | 88014 | 88430 | [[Arrentès-de-Corcieux]] |- | 88015 | 88300 | [[Attignéville]] |- | 88016 | 88260 | [[Attigny (Vosegus)|Attigny]] |- | 88017 | 88300 | [[Aulnois]] |- | 88019 | 88300 | [[Autigny-la-Tour]] |- | 88020 | 88300 | [[Autreville (Vosegus)|Autreville]] |- | 88021 | 88700 | [[Autrey (Vosegus)|Autrey]] |- | 88022 | 88140 | [[Auzainvilliers]] |- | 88023 | 88500 | [[Avillers (Vosegus)|Avillers]] |- | 88024 | 88130 | [[Avrainville (Vosegus)|Avrainville]] |- | 88025 | 88630 | [[Avranville]] |- | 88026 | 88600 | [[Aidella]] |- | 88027 | 88330 | [[Badménil-aux-Bois]] |- | 88028 | 88460 | [[La Baffe]] |- | 88029 | 88240 | [[La Vôge-les-Bains]] |- | 88030 | 88270 | [[Bainville-aux-Saules]] |- | 88031 | 88170 | [[Balléville]] |- | 88032 | 88520 | [[Aquilina (Sanctus Deodatus)|Aquilina]] |- | 88033 | 88210 | [[Ban-de-Sapt]] |- | 88106 | 88230 | [[Ban-sur-Meurthe-Clefcy]] |- | 88035 | 88640 | [[Barbey-Seroux]] |- | 88036 | 88300 | [[Barville (Vosegus)|Barville]] |- | 88037 | 88120 | [[Basse-sur-le-Rupt]] |- | 88038 | 88130 | [[Battexey]] |- | 88039 | 88500 | [[Baudricourt]] |- | 88040 | 88150 | [[Bayecourt]] |- | 88041 | 88270 | [[Bazegney]] |- | 88042 | 88700 | [[Bazien]] |- | 88043 | 88500 | [[Bazoilles-et-Ménil]] |- | 88044 | 88300 | [[Bazoilles-sur-Meuse]] |- | 88045 | 88300 | [[Beaufremont]] |- | 88046 | 88600 | [[Beauménil]] |- | 88047 | 88270 | [[Begnécourt]] |- | 88048 | 88370 | [[Bellefontaine (Vosegus)|Bellefontaine]] |- | 88049 | 88260 | [[Belmont-lès-Darney]] |- | 88050 | 88600 | [[Belmont-sur-Buttant]] |- | 88051 | 88800 | [[Belmont-sur-Vair]] |- | 88052 | 88260 | [[Belrupt]] |- | 88053 | 88210 | [[Belval (Vosegus)|Belval]] |- | 88054 | 88520 | [[Bertrimoutier]] |- | 88055 | 88450 | [[Bettegney-Saint-Brice]] |- | 88056 | 88500 | [[Bettoncourt]] |- | 88057 | 88490 | [[Le Beulay]] |- | 88058 | 88170 | [[Biécourt]] |- | 88059 | 88430 | [[Biffontaine]] |- | 88060 | 88500 | [[Blémerey (Vosegus)|Blémerey]] |- | 88061 | 88410 | [[Bleurville]] |- | 88062 | 88320 | [[Blevaincourt]] |- | 88063 | 88270 | [[Bocquegney]] |- | 88064 | 88600 | [[Bois-de-Champ]] |- | 88065 | 88260 | [[Bonvillet]] |- | 88066 | 88500 | [[Boulaincourt]] |- | 88068 | 88470 | [[La Bourgonce]] |- | 88069 | 88270 | [[Bouxières-aux-Bois]] |- | 88070 | 88130 | [[Bouxurulles]] |- | 88071 | 88270 | [[Bouzemont]] |- | 88073 | 88130 | [[Brantigny]] |- | 88074 | 88350 | [[Brechainville]] |- | 88075 | 88250 | [[La Bresse]] |- | 88076 | 88600 | [[Brouvelieures]] |- | 88077 | 88700 | [[Brû]] |- | 88078 | 88600 | [[Bruyères]] |- | 88079 | 88140 | [[Boloniacivilla]] |- | 88080 | 88700 | [[Bult]] |- | 88081 | 88540 | [[Bussang]] |- | 88082 | 88110 | [[Celles-sur-Plaine]] |- | 88083 | 88300 | [[Certilleux]] |- | 88084 | 88130 | [[Chamagne]] |- | 88085 | 88640 | [[Champdray]] |- | 88086 | 88600 | [[Ducis Campus|Champ-le-Duc]] |- | 88087 | 88000 | [[Chantraine (commune)|Chantraine]] |- | 88088 | 88240 | [[La Chapelle-aux-Bois]] |- | 88089 | 88600 | [[La Chapelle-devant-Bruyères]] |- | 88090 | 88130 | [[Carpinia]] |- | 88091 | 88460 | [[Charmois-devant-Bruyères]] |- | 88092 | 88270 | [[Charmois-l'Orgueilleux]] |- | 88093 | 88210 | [[Châtas]] |- | 88094 | 88330 | [[Châtel-sur-Moselle]] |- | 88095 | 88170 | [[Châtenois (Vosegus)|Châtenois]] |- | 88096 | 88410 | [[Châtillon-sur-Saône]] |- | 88097 | 88500 | [[Chauffecourt]] |- | 88098 | 88390 | [[Chaumousey]] |- | 88099 | 88150 | [[Chavelot]] |- | 88100 | 88500 | [[Chef-Haut]] |- | 88101 | 88460 | [[Cheniménil]] |- | 88102 | 88630 | [[Chermisey]] |- | 88103 | 88270 | [[Circourt]] |- | 88104 | 88300 | [[Circourt-sur-Mouzon]] |- | 88105 | 88410 | [[Claudon]] |- | 88107 | 88630 | [[Clérey-la-Côte]] |- | 88108 | 88240 | [[Le Clerjus]] |- | 88109 | 88120 | [[Cleurie]] |- | 88110 | 88700 | [[Clézentaine]] |- | 88111 | 88100 | [[Coinches]] |- | 88113 | 88490 | [[Combrimont]] |- | 88114 | 88140 | [[Gundrecivilla]] |- | 88115 | 88430 | [[Corcieux]] |- | 88116 | 88310 | [[Cornimont]] |- | 88117 | 88170 | [[Courcelles-sous-Châtenois]] |- | 88118 | 88630 | [[Cussiacum (Vosegus)|Cussiacum]] |- | 88119 | 88140 | [[Crainvilliers]] |- | 88120 | 88520 | [[La Croix-aux-Mines]] |- | 88121 | 88330 | [[Damas-aux-Bois]] |- | 88122 | 88270 | [[Damas-et-Bettegney]] |- | 88123 | 88320 | [[Damblain]] |- | 88124 | 88260 | [[Darney]] |- | 88125 | 88170 | [[Darney-aux-Chênes]] |- | 88126 | 88390 | [[Darnieulles]] |- | 88127 | 88700 | [[Deinvillers]] |- | 88128 | 88210 | [[Denipaire]] |- | 88129 | 88270 | [[Derbamont]] |- | 88130 | 88600 | [[Destord]] |- | 88131 | 88600 | [[Deycimont]] |- | 88132 | 88000 | [[Deyvillers]] |- | 88133 | 88000 | [[Dignonville]] |- | 88134 | 88000 | [[Dinozé]] |- | 88135 | 88460 | [[Docelles]] |- | 88136 | 88000 | [[Dogneville]] |- | 88137 | 88170 | [[Dolaincourt]] |- | 88138 | 88260 | [[Dombasle-devant-Darney]] |- | 88139 | 88500 | [[Dombasle-en-Xaintois]] |- | 88140 | 88140 | [[Dombrot-le-Sec]] |- | 88141 | 88170 | [[Dombrot-sur-Vair]] |- | 88144 | 88500 | [[Domèvre-sous-Montfort]] |- | 88142 | 88390 | [[Domèvre-sur-Avière]] |- | 88143 | 88330 | [[Domèvre-sur-Durbion]] |- | 88145 | 88600 | [[Domfaing]] |- | 88146 | 88800 | [[Domjulien]] |- | 88147 | 88390 | [[Dommartin-aux-Bois]] |- | 88148 | 88200 | [[Domnus Martinus (Romaricus Mons)]] |- | 88149 | 88260 | [[Dommartin-lès-Vallois]] |- | 88150 | 88170 | [[Dommartin-sur-Vraine]] |- | 88151 | 88270 | [[Donoparium]] |- | 88152 | 88600 | [[Dompierre (Vosegus)|Dompierre]] |- | 88153 | 88700 | [[Domptail]] |- | 88154 | 88630 | [[Domnum Remigium]] |- | 88155 | 88500 | [[Domvallier]] |- | 88156 | 88700 | [[Doncières]] |- | 88157 | 88220 | [[Dounoux]] |- | 88158 | 88510 | [[Éloyes]] |- | 88159 | 88650 | [[Entre-deux-Eaux]] |- | 88160 | 88000 | [[Spinalium]] |- | 88161 | 88260 | [[Escles]] |- | 88162 | 88260 | [[Esley]] |- | 88163 | 88130 | [[Essegney]] |- | 88164 | 88500 | [[Estrennes]] |- | 88165 | 88480 | [[Étival-Clairefontaine]] |- | 88166 | 88450 | [[Évaux-et-Ménil]] |- | 88167 | 88460 | [[Faucompierre]] |- | 88168 | 88700 | [[Fauconcourt]] |- | 88169 | 88600 | [[Fays (Vosegus)|Fays]] |- | 88170 | 88360 | [[Ferdrupt]] |- | 88171 | 88410 | [[Fignévelle]] |- | 88172 | 88600 | [[Fiménil]] |- | 88173 | 88130 | [[Florémont]] |- | 88174 | 88390 | [[Fomerey]] |- | 88175 | 88600 | [[Fontenay (Vosegus)|Fontenay]] |- | 88176 | 88240 | [[Fontiniacum]] |- | 88177 | 88530 | [[La Forge (Vosegus)|La Forge]] |- | 88178 | 88390 | [[Les Forges (Vosegus)|Les Forges]] |- | 88179 | 88320 | [[Fulchericurtis]] |- | 88180 | 88320 | [[Franum]] |- | 88181 | 88230 | [[Fracia]] |- | 88182 | 88490 | [[Frapelle]] |- | 88183 | 88630 | [[Frebecuria]] |- | 88184 | 88600 | [[Formicae Fons]] |- | 88185 | 88500 | [[Franellum Magnum]] |- | 88186 | 88500 | [[Franellum Rubeum]] |- | 88187 | 88270 | [[Frasnido]] |- | 88188 | 88160 | [[Frascia]] |- | 88189 | 88350 | [[Frevilla (Vosegus)|Frevilla]] |- | 88190 | 88440 | [[Frizon]] |- | 88192 | 88270 | [[Gelvécourt-et-Adompt]] |- | 88193 | 88520 | [[Gemaingoutte]] |- | 88194 | 88170 | [[Geminorum curia]] |- | 88195 | 88140 | [[Iandrevilla]] |- | 88196 | 88400 | [[Gerardi Mare]] |- | 88197 | 88120 | [[Gerbamont]] |- | 88198 | 88430 | [[Gerbépal]] |- | 88199 | 88320 | [[Gingivilla]] |- | 88200 | 88390 | [[Gehennium]] |- | 88201 | 88390 | [[Girancurtis]] |- | 88202 | 88500 | [[Gircuria]] |- | 88203 | 88600 | [[Girecuria]] |- | 88205 | 88340 | [[Girmont-Val-d'Ajol]] |- | 88206 | 88170 | [[Gironcuria (Vosegus)|Gironcuria]] |- | 88208 | 88410 | [[Gondoncuria]] |- | 88209 | 88190 | [[Golbey]] |- | 88210 | 88270 | [[Gorhey]] |- | 88212 | 88350 | [[Grannum]] |- | 88213 | 88490 | [[Magna Fossa]] |- | 88215 | 88210 | [[Grandrupt]] |- | 88214 | 88240 | [[Grandrupt-de-Bains]] |- | 88216 | 88600 | [[Granvillare]] |- | 88218 | 88640 | [[Granges-Aumontzey]] |- | 88219 | 88630 | [[Grussius]] |- | 88220 | 88410 | [[Greniancuria]] |- | 88221 | 88240 | [[Gruetum]] |- | 88222 | 88600 | [[Gognacuria]] |- | 88223 | 88450 | [[Guneiacum]] |- | 88224 | 88330 | [[Haldiniacum]] |- | 88225 | 88220 | [[Hadolia]] |- | 88226 | 88270 | [[Hagericurtis]] |- | 88227 | 88300 | [[Hagnéville-et-Roncourt]] |- | 88228 | 88330 | [[Haillainville]] |- | 88229 | 88300 | [[Harchéchamp]] |- | 88230 | 88700 | [[Hardancuria]] |- | 88231 | 88800 | [[Haraevilla ad Mosam]] |- | 88232 | 88300 | [[Hermonis villa]] |- | 88233 | 88270 | [[Harol]] |- | 88236 | 88240 | [[La Haye (Vosegus)|La Haye]] |- | 88237 | 88270 | [[Hennecuria]] |- | 88238 | 88260 | [[Hennezel]] |- | 88239 | 88130 | [[Haruniacum]] |- | 88240 | 88600 | [[Herpemons]] |- | 88241 | 88170 | [[Houécourt]] |- | 88242 | 88300 | [[Houéville]] |- | 88243 | 88700 | [[Housseras]] |- | 88244 | 88430 | [[La Houssière]] |- | 88245 | 88210 | [[Horbacum]] |- | 88246 | 88500 | [[Hymont]] |- | 88247 | 88150 | [[Igniacum (Vosegus)|Igniacum]] |- | 88248 | 88320 | [[Isches]] |- | 88249 | 88300 | [[Gedanis villa]] |- | 88250 | 88550 | [[Jarménil]] |- | 88251 | 88700 | [[Ioannis Manile]] |- | 88252 | 88260 | [[Jésonville]] |- | 88253 | 88000 | [[Jeuxey]] |- | 88254 | 88500 | [[Jorxey]] |- | 88255 | 88630 | [[Jubani villa]] |- | 88256 | 88640 | [[Jussarupt]] |- | 88257 | 88500 | [[Jevancuria]] |- | 88258 | 88320 | [[Marchia (Vosegus)|Marchia]] |- | 88259 | 88300 | [[Landini villa]] |- | 88260 | 88130 | [[Langley (Vosegus)|Langley]] |- | 88261 | 88600 | [[Laval-sur-Vologne]] |- | 88262 | 88600 | [[Aquilina (Spinalium)|Aquilina]] |- | 88263 | 88640 | [[Laveline-du-Houx]] |- | 88264 | 88270 | [[Légéville-et-Bonfays]] |- | 88265 | 88300 | [[Lemmecuria]] |- |} {| class="wikitable sortable" ! [[INSEE|Numerus INSEE]] ! [[Numerus cursualis]] ! [[Commune]] |- | 88266 | 88600 | [[Lépanges-sur-Vologne]] |- | 88267 | 88260 | [[Larino]] |- | 88268 | 88490 | [[Lesseux]] |- | 88269 | 88400 | [[Liézey]] |- | 88270 | 88350 | [[Liffodium]] |- | 88271 | 88800 | [[Legisvilla]] |- | 88272 | 88410 | [[Lyroncuria]] |- | 88273 | 88000 | [[Longus Campus (Vosegus)|Longus Campus]] |- | 88274 | 88170 | [[Longus Campus subtus Castinetum]] |- | 88275 | 88490 | [[Lubine]] |- | 88276 | 88490 | [[Lussia]] |- | 88277 | 88110 | [[Luviniacus]] |- | 88278 | 88170 | [[Macuncurtis]] |- | 88279 | 88270 | [[Madecuria]] |- | 88280 | 88450 | [[Maldisinum]] |- | 88281 | 88270 | [[Madonne-et-Lamerey]] |- | 88283 | 88140 | [[Malini curia]] |- | 88284 | 88650 | [[Mandray]] |- | 88285 | 88800 | [[Manderae]] |- | 88286 | 88130 | [[Mareinvilla]] |- | 88287 | 88320 | [[Mariacum (Vosegus)|Mariacum]] |- | 88288 | 88270 | [[Monroniscurtis]] |- | 88289 | 88320 | [[Martiniacum (Vosegus)|Martiniacum]] |- | 88290 | 88300 | [[Martigny-les-Gerbonvaux]] |- | 88291 | 88410 | [[Martinvelle]] |- | 88292 | 88500 | [[Mataincuria]] |- | 88293 | 88630 | [[Maxey-sur-Meuse]] |- | 88294 | 88150 | [[Mazeley]] |- | 88295 | 88500 | [[Maceriolae]] |- | 88296 | 88140 | [[Madonis villa]] |- | 88297 | 88600 | [[Méménil]] |- | 88298 | 88700 | [[Menardi Mons]] |- | 88302 | 88160 | [[Le Ménil]] |- | 88300 | 88210 | [[Ménil-de-Senones]] |- | 88299 | 88500 | [[Mansile in Sanctesio]] |- | 88301 | 88700 | [[Ménil-sur-Belvitte]] |- | 88303 | 88630 | [[Mudrevallis]] |- | 88304 | 88500 | [[Mirecurtium]] |- | 88305 | 88630 | [[Moncel-sur-Vair]] |- | 88306 | 88210 | [[Le Mont]] |- | 88309 | 88800 | [[Monthureux-le-Sec]] |- | 88310 | 88410 | [[Monthureux-sur-Saône]] |- | 88307 | 88320 | [[Mont-lès-Lamarche]] |- | 88308 | 88300 | [[Montes ante Novum Castrum]] |- | 88311 | 88240 | [[Montmotier]] |- | 88312 | 88170 | [[Morelli Domus]] |- | 88313 | 88330 | [[Murini villa]] |- | 88314 | 88320 | [[Morizécourt]] |- | 88315 | 88600 | [[Mors Agni]] |- | 88316 | 88140 | [[Maurivilla]] |- | 88317 | 88210 | [[Moussey (Vosegus)|Moussey]] |- | 88318 | 88700 | [[Medius Mons (Vosegus)|Medius Mons]] |- | 88319 | 88420 | [[Medianum Monasterium]] |- | 88320 | 88100 | [[Nayemont-les-Fosses]] |- | 88321 | 88300 | [[Neocastrum (Francia)|Neocastrum]] |- | 88322 | 88600 | [[La Neuveville-devant-Lépanges]] |- | 88324 | 88170 | [[La Neuveville-sous-Châtenois]] |- | 88325 | 88800 | [[La Neuveville-sous-Montfort]] |- | 88326 | 88100 | [[Neuvillers-sur-Fave]] |- | 88327 | 88440 | [[Nomexy]] |- | 88328 | 88470 | [[Nompardivilla]] |- | 88330 | 88260 | [[Novilla (Vosegus)|Novilla]] |- | 88331 | 88600 | [[Nontiavilla]] |- | 88332 | 88800 | [[Noretum]] |- | 88333 | 88700 | [[Nossoncourt]] |- | 88334 | 88500 | [[Ollevilla]] |- | 88335 | 88500 | [[Offroicourt]] |- | 88336 | 88170 | [[Audoleni villa]] |- | 88338 | 88700 | [[Ortonis curia]] |- | 88340 | 88700 | [[Padua (Vosegus)|Padua]] |- | 88341 | 88100 | [[Pair-et-Grandrupt]] |- | 88342 | 88330 | [[Pallegney]] |- | 88343 | 88800 | [[Paretum (Vosegus)|Paretum]] |- | 88344 | 88350 | [[Pargniacum subtus Mirevallem]] |- | 88345 | 88490 | [[La Petite-Fosse]] |- | 88346 | 88210 | [[La Petite-Raon]] |- | 88347 | 88270 | [[Petraficta (Vosegus)|Petraficta]] |- | 88348 | 88600 | [[Petreus Pons]] |- | 88349 | 88230 | [[Plenifesium]] |- | 88350 | 88170 | [[Pluvesia]] |- | 88351 | 88370 | [[Plumberae]] |- | 88352 | 88300 | [[Pomperra (Vosegus)|Pomperra]] |- | 88353 | 88260 | [[Pons iuxta Undinovilla]] |- | 88354 | 88500 | [[Pont-sur-Madon]] |- | 88355 | 88330 | [[Portus Caelorum]] |- | 88356 | 88600 | [[Les Poulières]] |- | 88357 | 88500 | [[Portus Suavis]] |- | 88358 | 88550 | [[Pouxeux]] |- | 88359 | 88600 | [[Prey (Vosegus)|Prey]] |- | 88360 | 88260 | [[Provenchères-lès-Darney]] |- | 88361 | 88490 | [[Provenchères-et-Colroy]] |- | 88362 | 88210 | [[Le Puid]] |- | 88363 | 88630 | [[Purneretum]] |- | 88364 | 88500 | [[Puzieux (Vosegus)|Puzieux]] |- | 88365 | 88270 | [[Racécourt]] |- | 88366 | 88170 | [[Radalli villa]] |- | 88367 | 88700 | [[Rambervilleriae]] |- | 88368 | 88500 | [[Rancuria]] |- | 88369 | 88160 | [[Romarici campus]] |- | 88370 | 88270 | [[Radonis curtis]] |- | 88371 | 88220 | [[Rapo ad Silvas]] |- | 88372 | 88110 | [[Rapo ad Stationem]] |- | 88373 | 88110 | [[Raon-sur-Plaine]] |- | 88374 | 88130 | [[Rapey]] |- | 88375 | 88520 | [[Raves (Vosegus)|Raves]] |- | 88376 | 88300 | [[Ribovilla]] |- | 88377 | 88410 | [[Rainharii villa]] |- | 88378 | 88450 | [[Regney]] |- | 88379 | 88330 | [[Ranconis curtis]] |- | 88380 | 88640 | [[Rehaupal]] |- | 88381 | 88260 | [[Relangia]] |- | 88382 | 88500 | [[Rimacuria]] |- | 88383 | 88200 | [[Romarici Mons]] |- | 88386 | 88100 | [[Remomeix]] |- | 88385 | 88800 | [[Romulficuria]] |- | 88387 | 88170 | [[Ramaldi villa]] |- | 88388 | 88390 | [[Renauvoid]] |- | 88389 | 88500 | [[Reparium]] |- | 88390 | 88320 | [[Roberticuria]] |- | 88391 | 88120 | [[Rochesson]] |- | 88394 | 88320 | [[Romania ad Silvas]] |- | 88395 | 88700 | [[Rotmundum]] |- | 88398 | 88600 | [[Les Rouges-Eaux]] |- | 88399 | 88460 | [[Le Roulier]] |- | 88400 | 88500 | [[Ruvera in Sanctesio]] |- | 88401 | 88170 | [[Roverium (Vosegus)|Roverium]] |- | 88402 | 88700 | [[Rovilla ad Quercus]] |- | 88403 | 88500 | [[Roserota]] |- | 88404 | 88320 | [[Roseriae supra Mosunam]] |- | 88406 | 88130 | [[Rugney]] |- | 88407 | 88630 | [[Ruppes]] |- | 88408 | 88360 | [[Rupt-sur-Moselle]] |- | 88409 | 88120 | [[Saint-Amé]] |- | 88411 | 88260 | [[Sanctus Basolimons]] |- | 88412 | 88700 | [[Sanctus Benedictus (Vosegus)|Sanctus Benedictus]] |- | 88413 | 88100 | [[Sanctus Deodatus (urbs)|Sanctus Deodatus]] |- | 88410 | 88700 | [[Sancta Barbara (Vosegus)|Sancta Barbara]] |- | 88418 | 88700 | [[Sancta Helena (Vosegus)|Sancta Helena]] |- | 88424 | 88100 | [[Sancta Margareta (Vosegus)|Sancta Margareta]] |- | 88415 | 88200 | [[Sanctus Stephanus ultra Mosellam]] |- | 88416 | 88700 | [[Sanctus Genesius (Vosegus)|Sanctus Genesius]] |- | 88417 | 88700 | [[Sanctus Gorgonius (Vosegus)|Sanctus Gorgonius]] |- | 88419 | 88210 | [[Saint-Jean-d'Ormont]] |- | 88421 | 88410 | [[Sanctus Iulianus (Vosegus)|Sanctus Iulianus]] |- | 88423 | 88650 | [[Sanctus Leonardus (Vosegus)|Sanctus Leonardus]] |- | 88425 | 88700 | [[Sanctus Mauricius (Vosegus)|Sanctus Mauricius]] |- | 88426 | 88560 | [[Saint-Maurice-sur-Moselle]] |- | 88427 | 88170 | [[Sanctus Memmius (Vosegus)|Sanctus Memmius]] |- | 88428 | 88470 | [[Saint-Michel-sur-Meurthe]] |- | 88429 | 88200 | [[Sanctus Nabor (Vosegus)|Sanctus Nabor]] |- | 88430 | 88140 | [[Sanctus Audoenus (Vosegus)|Sanctus Audoenus]] |- | 88431 | 88170 | [[Sanctus Paulus (Vosegus)|Sanctus Paulus]] |- | 88432 | 88700 | [[Sanctus Petrimons]] |- | 88433 | 88500 | [[Sanctus Pancratius (Vosegus)|Sanctus Pancratius]] |- | 88434 | 88800 | [[Sancti Remigii Mons (Vosegus)|Sancti Remigii Mons]] |- | 88435 | 88480 | [[Sanctus Remigius (Vosegus)|Sanctus Remigius]] |- | 88436 | 88210 | [[Sanctus Stephanus (Vosegus)|Sanctus Stephanus]] |- | 88437 | 88270 | [[Sanctus Valerius (Vosegus)|Sanctus Valerius]] |- | 88438 | 88470 | [[La Salle (Vosegus)|La Salle]] |- | 88439 | 88390 | [[Sanchey]] |- | 88440 | 88170 | [[Sandaucuria]] |- | 88441 | 88260 | [[Sans-Vallois]] |- | 88442 | 88120 | [[Sapois (Vosegus)|Sapois]] |- | 88443 | 88300 | [[Sartes]] |- | 88444 | 88210 | [[Le Saulcy]] |- | 88445 | 88580 | [[Salicetum (Vosegus)|Salicetum]] |- | 88446 | 88140 | [[Salsurae (Vosegus)|Salsurae]] |- | 88447 | 88290 | [[Salsuriae]] |- | 88448 | 88140 | [[Seivilla]] |- | 88449 | 88130 | [[Saviniacum (Vosegus)|Saviniacum]] |- | 88450 | 88320 | [[Senagda]] |- | 88451 | 88210 | [[Senonia (Vosegus)|Senonia]] |- | 88452 | 88260 | [[Senonges]] |- | 88453 | 88630 | [[Seromons]] |- | 88454 | 88600 | [[Sarcus (Vosegus)|Sarcus]] |- | 88455 | 88320 | [[Sirecuria]] |- | 88456 | 88320 | [[Serocourt]] |- | 88457 | 88630 | [[Seona (Vosegus)|Seona]] |- | 88458 | 88130 | [[Solicuria]] |- | 88459 | 88170 | [[Soncuria]] |- | 88460 | 88630 | [[Solicia]] |- | 88461 | 88140 | [[Serewavilla]] |- | 88462 | 88120 | [[Le Syndicat]] |- | 88463 | 88100 | [[Tinctorivus]] |- | 88464 | 88460 | [[Tendon (Vosegus)|Tendon]] |- | 88465 | 88150 | [[Tado]] |- | 88466 | 88800 | [[Tillia]] |- | 88467 | 88290 | [[Thiéfosse]] |- | 88468 | 88160 | [[Le Thillot]] |- | 88469 | 88500 | [[Tirocuria]] |- | 88470 | 88530 | [[Le Tholy]] |- | 88471 | 88410 | [[Les Thons]] |- | 88472 | 88260 | [[Thuillières]] |- | 88473 | 88320 | [[Tignécourt]] |- | 88474 | 88300 | [[Tellum (Vosegus)|Tellum]] |- | 88475 | 88320 | [[Toteleni curtis]] |- | 88476 | 88500 | [[Totoni villa]] |- | 88477 | 88350 | [[Trampodium]] |- | 88478 | 88300 | [[Tranculfi villa]] |- | 88479 | 88240 | [[Trémonzey]] |- | 88480 | 88130 | [[Ubexy]] |- | 88481 | 88220 | [[Uriménil]] |- | 88482 | 88140 | [[Eurivilla]] |- | 88483 | 88390 | [[Ursiniacum]] |- | 88484 | 88220 | [[Usminga]] |- | 88485 | 88140 | [[La Vacheresse-et-la-Rouillie]] |- | 88486 | 88120 | [[Vainiacum]] |- | 88487 | 88340 | [[Le Val-d'Ajol]] |- | 88488 | 88270 | [[Valefridicurtis]] |- | 88489 | 88270 | [[Vallis Regia (Vosegus)|Vallis Regia]] |- | 88490 | 88800 | [[Vallis Regia Sicca]] |- | 88491 | 88260 | [[Tres Valesii]] |- | 88492 | 88230 | [[Le Valtin]] |- | 88493 | 88450 | [[Varmonzey]] |- | 88494 | 88500 | [[Vaubexy]] |- | 88495 | 88000 | [[Waldinivilla]] |- | 88496 | 88140 | [[Valdonis curtis (Vosegus)|Valdonis curtis]] |- | 88497 | 88330 | [[Wauxoncuria]] |- | 88498 | 88200 | [[Vecoux]] |- | 88499 | 88270 | [[Velotte-et-Tatignécourt]] |- | 88500 | 88310 | [[Ventron]] |- | 88501 | 88210 | [[Le Vermont]] |- | 88502 | 88600 | [[Vervezelle]] |- | 88503 | 88110 | [[Vexaincourt]] |- | 88504 | 88170 | [[Vicherey]] |- | 88505 | 88430 | [[Vienville]] |- | 88506 | 88210 | [[Vieux-Moulin (Vosegus)|Vieux-Moulin]] |- | 88507 | 88500 | [[Villers (Vosegus)|Villers]] |- | 88508 | 88270 | [[Ville-sur-Illon]] |- | 88509 | 88150 | [[Villoncourt]] |- | 88510 | 88320 | [[Villotte]] |- | 88511 | 88350 | [[Villouxel]] |- | 88512 | 88600 | [[Viménil]] |- | 88513 | 88450 | [[Vincey]] |- | 88514 | 88170 | [[Viocourt]] |- | 88515 | 88260 | [[Vioménil]] |- | 88516 | 88800 | [[Vittel]] |- | 88517 | 88260 | [[Vivarium (Vosegus)|Vivarium]] |- | 88518 | 88500 | [[Viverium]] |- | 88519 | 88470 | [[La Voivre (Vosegus)|La Voivre]] |- | 88520 | 88240 | [[Les Voivres]] |- | 88521 | 88700 | [[Vomécourt]] |- | 88522 | 88500 | [[Vomécourt-sur-Madon]] |- | 88523 | 88170 | [[Vouxey]] |- | 88524 | 88140 | [[Vrécourt]] |- | 88525 | 88500 | [[Vroville]] |- | 88526 | 88520 | [[Wisembach]] |- | 88527 | 88700 | [[Xaffévillers]] |- | 88528 | 88460 | [[Xamontarupt]] |- | 88529 | 88130 | [[Xaronval]] |- | 88530 | 88220 | [[Scatiniacum]] |- | 88531 | 88400 | [[Xonrupt-Longemer]] |- | 88532 | 88330 | [[Zincourt]] |} {{Indices communium praefecturarum Franciae}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi|!]] m0dvoqn4igm89wrahgnwtl1iopg02kf 0 138682 3991954 3932961 2026-09-29T14:06:35Z Kontributor 2K 172405 3991954 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Aquarelle de l'église de Carcarès-Sainte-Croix.jpg |thumb|left|upright=0.8|Carcarès-Sainte-Croix: [[ecclesia (aedificium)|ecclesiae]] pictura.]] {{res|Carcarès-Sainte-Croix}} est [[commune]] 533 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Landae (praefectura Franciae)|Landarum]] in [[Francia]]e occidentalis regione [[Nova Aquitania]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Landarum]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Carcarès-Sainte-Croix|Carcarès-Sainte-Croix}} {{INSEE commune|40066|de=Carcarès-Sainte-Croix}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Landarum]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Landarum]] 72ixmd4ibyzr7n5aeo60hw3nc5kd909 0 159060 3991957 3991559 2026-09-29T14:07:41Z Kontributor 2K 172405 3991957 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:009 St Pierre Laval ( 42620 ).JPG|thumb|upright=.8|left|Saint-Pierre-Laval: oppidum.]] ''' Saint-Pierre-Laval''' est commune 373 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Elaver (praefectura Franciae)|Elaveris]] in [[Francia]]e regione [[Arvernia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Elaveris]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Saint-Pierre-Laval|Saint-Pierre-Laval}} * {{INSEE commune|03250|de=Saint-Pierre-Laval}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Elaveri]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Elaveri]] 0gyucen62qb0gz6orwayvg45v1u8sed 0 159965 3992053 3971078 2026-09-29T20:46:34Z Cornelius Vector 215489 3992053 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidata}} [[Fasciculus:Torriglia-IMG 0680.JPG|thumb|Turilla]] '''Turilla'''<ref>{{Godefridus Casalis}}</ref> {{victio|Turilla|ae|f}} (alia nomina: ''Turrigiae''<ref name="graesse">{{Graesse}}}</ref>, ''Turiculum''<ref name="graesse" />, ''Turicla''<ref name="graesse" />) ([[Lingua Italiana|Italiane]]: ''[[:it:Torriglia|Torriglia]]'') est [[oppidum]] [[Italia]]e et [[Commune Italiae|municipium]], circiter 2&thinsp;380 incolarum, in [[Regio Italiae|Regione]] [[Liguria]] et in [[Urbs metropolitana Genuensis|Urbe metropolitana Genuensi]] situm. Incolae ''Turillenses'' appellantur. == Insigne == <gallery> Fasciculus:Corona di comune.svg|''[[Municipium Italiae]]'' </gallery> == Clari cives == == Ecclesia Catholica Romana == * [[Dioecesis Derthonensis]], == Fractiones, vici et loci in municipio == === Fractiones === ''Bavastri, Buoni di Pentema, Casaleggio, Obbi, Cavorsi, Costafontana, Costalunga, Costapianella, Costazza, Donderi, Donetta, Fallarosa, Fascia di Carlo, Frevada, Garaventa, Laccio, Marzano, Olcesi, Passo della Scoffera, [[Pentema]], Pezza, Ponte Trebbia, Porto, Riola, Serre di Pentema, Siginella, Tecosa, Tinello''. == Municipia finitima == ''Davagna, Lorsica, Lumarzo, Moconesi, Montebruno, Montoggio, Neirone, Propata, Rondanina, Valbrevenna''. {{NexInt}} * [[Liguria]]m (''regio''), * [[Urbs metropolitana Genuensis|Urbem metropolitanam Genuensem]], * [[Provincia Genuensis|Provinciam Genuensem]] (''provincia abrogata''), * [[Genua]]m (''urbs''), * [[Municipium Italiae]]. == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20130314060220/http://www.comune.torriglia.ge.it/ Situs Publicus] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}} {{CommuniaCat|Torriglia|Turiclam}} == Pinacotheca == <gallery> Imago:Map of comune of Torriglia (province of Genoa, region Liguria, Italy).svg|Collocatio finium Municipii in Urbe metropolitana Genuensi. Imago:Torriglia - panoramio - Stefano Mazzone Geno… (1).jpg|Despectus in oppidum. </gallery> == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Municipia in Urbe metropolitana Genuensi]] 04imlr0qi5g0intld7ec5gmjjlag4qy 0 167604 3991955 3991907 2026-09-29T14:06:57Z Kontributor 2K 172405 3991955 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Mairie des Maillys.JPG|thumb|upright=.7|left|Les Maillys: Vici conciliabulum.]] ''' Les Maillys''' est commune [[Francia|Francicum]] 803 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Clivus Aureus|Clivi Aurei]] in regione occidentali [[Burgundia (regio Franciae)|Burgundia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Clivi Aurei]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Les Maillys|Les Maillys}} * {{INSEE commune|21371|de=Les Maillys}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Collis Aurei]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Collis Aurei]] tt63sv5qpurepti5s4unqh4wlxdpcn3 3991956 3991955 2026-09-29T14:07:26Z Kontributor 2K 172405 3991956 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Mairie des Maillys.JPG|thumb|upright=.7|left|Les Maillys: vici conciliabulum.]] ''' Les Maillys''' est commune [[Francia|Francicum]] 803 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Clivus Aureus|Clivi Aurei]] in regione occidentali [[Burgundia (regio Franciae)|Burgundia]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Clivi Aurei]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Les Maillys|Les Maillys}} * {{INSEE commune|21371|de=Les Maillys}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Collis Aurei]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Collis Aurei]] ijliqr0u9zzyufac1bmn0feewlh3sy1 0 175374 3992136 3975496 2026-09-30T01:56:22Z Grufo 64423 Nomen paginae mutatum est 3992136 wikitext text/x-wiki Hoc indice greges et musici enumerantur qui [[musica rockiana]] excellunt aut excelluerunt: == A == * [[AC/DC]] * [[Accept]] * [[Aerosmith]] * [[Alanis Morissette]] * [[Alice Cooper]] * [[Avril Lavigne]] == B == * [[Bikini Kill]] * [[Black Sabbath]] * [[Blondie]] * [[Bon Jovi]] * [[Bryan Adams]] * [[Böhse Onkelz]] == C == * [[Chuck Berry]] * [[CocoRosie]] * [[Coheed and Cambria]] * [[Creed]] * [[Crucified Barbara]] == D == * [[David Bowie]] * [[Deep Purple]] * [[Def Leppard]] * [[Die Ärzte]] * [[Disturbed]] * [[Dream Theater]] == E == * [[Elvis Presley]] * [[Epica (grex musicus)|Epica]] * [[Ericus Johnson]] * [[Europe]] * [[Evanesence]] == F == * [[Faith No More]] * [[Fountains of Wayne]] * [[Foo Fighers]] * [[Foreigner]] == G == * [[Genesis (grex)|Genesis]] * [[David Gilmour|Gilmour David]] * [[Green Day]] * [[Guano Apes]] * [[Guns n' Roses]] == H == * [[Hammerfall]] * [[Heart]] * [[Thomas Holopainen|Holopainen, Thomas]] * [[Hysterica]] == I == * [[Iggy Pop]] * [[Indigo Girls]] * [[Ingvenius Matrilapis]] * [[Iron Maiden]] == J == * [[Ioanna Joplin|Janis Joplin]] * [[Jethro Tull]] * [[Jimi Hendrix]] * [[Joan Jett and the Blackhearts]] * [[Journey]] * [[Joy Division]] * [[Judas Priest]] == K == * [[Keane]] * [[KISS]] * [[Kittie]] * [[Korn]] == L == * [[Le Tigre]] * [[Led Zeppelin]] * [[Lee Aaron]] * [[Limp Bizkit]] * [[Linkin Park]] * [[Little Richard]] == M == * [[Måneskin]] * [[Metallica]] * [[Mudhoney]] * [[Muse]] == N == * [[Nightwish]] * [[Nirvana]] == O == * [[Oasis (grex musicus)|Oasis]] * [[Ozzy Osbourne]] == P == * [[Pat Benetar]] * [[Pearl Jam]] * [[Pentangle (grex musicus)|Pentangle]] * [[Pink Floyd]] == Q == * [[Queen]] == R == * [[Radiohead]] * [[Ramones]] * [[Red Hot Chili Peppers]] * [[Robertus Dylan]] * [[Rush]] == S == * [[Sahara Hotnights]] * [[Sex Pistols]] * [[Silentium (grex musicus)|Silentium]] * [[Slash]] * [[Sleater-Kinney]] * [[Sonata arctica|Sonata Arctica]] * [[Soundgarden]] * [[Steve Vai]] * [[Styx (grex musicus)|Styx]] * [[System Of A Down]] == T == * [[Tarja Turunen]] * [[The Beatles]] * [[The Clash]] * [[The Donnas]] * [[The Doors]] * [[The Killers]] * [[The Muse]] * [[The Offspring]] * [[The Police]] * [[The Rolling Stones]] * [[The Runaways]] * [[The Shaggs]] * [[The Slits]] * [[The Strokes]] * [[The White Stripes]] * [[The Who]] == U == == V == * [[Van Halen]] * [[Vandenberg]] * [[Velvet Underground]] * [[Vixen]] == W == * [[Rogerius Waters|Waters, Rogerius]] * [[Whitesnake]] * [[Within Temptation]] == X == * [[X (grex musicus Americanus)|X]] (grex musicus Americanus)) * [[X (grex musicus Australianus)|X]] (grex musicus Australianus) * [[X-Ray Spex]] * [[X Japan]] * [[Xandria]] * [[Xentrix]] * [[Xiu Xiu]] * [[XTC]] * [[XYZ (grex musicus Americanus)|XYZ]] == Y == * [[Yes (grex musicus)|Yes]] == Z == * [[ZZ Top]] {{Nexus desiderati}} [[Categoria:Indices musicae]] [[Categoria:Musica rock]] l709wllcko3y1vxljlo5ysyz9a2hbdr 3992169 3992136 2026-09-30T06:43:40Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* T */ 3992169 wikitext text/x-wiki Hoc indice greges et musici enumerantur qui [[musica rockiana]] excellunt aut excelluerunt: == A == * [[AC/DC]] * [[Accept]] * [[Aerosmith]] * [[Alanis Morissette]] * [[Alice Cooper]] * [[Avril Lavigne]] == B == * [[Bikini Kill]] * [[Black Sabbath]] * [[Blondie]] * [[Bon Jovi]] * [[Bryan Adams]] * [[Böhse Onkelz]] == C == * [[Chuck Berry]] * [[CocoRosie]] * [[Coheed and Cambria]] * [[Creed]] * [[Crucified Barbara]] == D == * [[David Bowie]] * [[Deep Purple]] * [[Def Leppard]] * [[Die Ärzte]] * [[Disturbed]] * [[Dream Theater]] == E == * [[Elvis Presley]] * [[Epica (grex musicus)|Epica]] * [[Ericus Johnson]] * [[Europe]] * [[Evanesence]] == F == * [[Faith No More]] * [[Fountains of Wayne]] * [[Foo Fighers]] * [[Foreigner]] == G == * [[Genesis (grex)|Genesis]] * [[David Gilmour|Gilmour David]] * [[Green Day]] * [[Guano Apes]] * [[Guns n' Roses]] == H == * [[Hammerfall]] * [[Heart]] * [[Thomas Holopainen|Holopainen, Thomas]] * [[Hysterica]] == I == * [[Iggy Pop]] * [[Indigo Girls]] * [[Ingvenius Matrilapis]] * [[Iron Maiden]] == J == * [[Ioanna Joplin|Janis Joplin]] * [[Jethro Tull]] * [[Jimi Hendrix]] * [[Joan Jett and the Blackhearts]] * [[Journey]] * [[Joy Division]] * [[Judas Priest]] == K == * [[Keane]] * [[KISS]] * [[Kittie]] * [[Korn]] == L == * [[Le Tigre]] * [[Led Zeppelin]] * [[Lee Aaron]] * [[Limp Bizkit]] * [[Linkin Park]] * [[Little Richard]] == M == * [[Måneskin]] * [[Metallica]] * [[Mudhoney]] * [[Muse]] == N == * [[Nightwish]] * [[Nirvana]] == O == * [[Oasis (grex musicus)|Oasis]] * [[Ozzy Osbourne]] == P == * [[Pat Benetar]] * [[Pearl Jam]] * [[Pentangle (grex musicus)|Pentangle]] * [[Pink Floyd]] == Q == * [[Queen]] == R == * [[Radiohead]] * [[Ramones]] * [[Red Hot Chili Peppers]] * [[Robertus Dylan]] * [[Rush]] == S == * [[Sahara Hotnights]] * [[Sex Pistols]] * [[Silentium (grex musicus)|Silentium]] * [[Slash]] * [[Sleater-Kinney]] * [[Sonata arctica|Sonata Arctica]] * [[Soundgarden]] * [[Steve Vai]] * [[Styx (grex musicus)|Styx]] * [[System Of A Down]] == T == * [[Tarja Turunen]] * [[Ten years after]] * [[The Beatles]] * [[The Clash]] * [[The Donnas]] * [[The Doors]] * [[The Killers]] * [[The Muse]] * [[The Offspring]] * [[The Police]] * [[The Rolling Stones]] * [[The Runaways]] * [[The Shaggs]] * [[The Slits]] * [[The Strokes]] * [[The White Stripes]] * [[The Who]] == U == == V == * [[Van Halen]] * [[Vandenberg]] * [[Velvet Underground]] * [[Vixen]] == W == * [[Rogerius Waters|Waters, Rogerius]] * [[Whitesnake]] * [[Within Temptation]] == X == * [[X (grex musicus Americanus)|X]] (grex musicus Americanus)) * [[X (grex musicus Australianus)|X]] (grex musicus Australianus) * [[X-Ray Spex]] * [[X Japan]] * [[Xandria]] * [[Xentrix]] * [[Xiu Xiu]] * [[XTC]] * [[XYZ (grex musicus Americanus)|XYZ]] == Y == * [[Yes (grex musicus)|Yes]] == Z == * [[ZZ Top]] {{Nexus desiderati}} [[Categoria:Indices musicae]] [[Categoria:Musica rock]] 4lejrxr7goobufci197d6rejxzmf3pr 0 184125 3992132 3735455 2026-09-30T01:54:00Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Epica]] ad [[Epica (grex musicus)]]: Nomen magis idoneum 3735455 wikitext text/x-wiki {{Videhom|Poësis epica}} [[fasciculus:Epica, 3-Majówka 2022 96.jpg|thumb|upright=1.5|Epica, [[Wrocław]] 2022]] '''Epica''' est [[grex musicus]] [[Nederlandia|Nederlandicus]] a [[cithara|citharista]] [[Marcus Jansen|Marco Jansen]] anno [[2002]] conditus, qui [[metallum symphoniacum|metallo symphoniaco]] perfungitur. Grex usitate [[lingua Anglica|Anglice]] cantat, sed [[introitus]] uniuscuiusque [[album musicum|albi]] eorum [[lingua latina|Latine]] cantantur, et in unoquoque albo aliquot [[carmen|carmina]] etiam partes Latinas habent. [[Vocabulum|Verba]] carminum pertractant propositiones [[philosophia|philosophicas]], [[scientia (ratio)|scientificas]], [[religio]]sas. [[Musica]] ab omnibus [[sex]] sodalibus, textus autem plerumque a Marco Jansen et [[cantor|cantatrice]] [[Simona Simmons]] componuntur. == Sodales == *Marcus Jansen - [[cithara]] *Simone Simmons - [[vox]] *Isaac Delahaye - cithara *Coen Janssen - [[clavile]] *Rob Van Der Loo - [[cithara gravis]] *Ariën van Weesenbeek - [[Apparatus tympanorum|tympana]] == Discographia == *''[[The Phantom Agony]]'' (2003) *''[[Consign to Oblivion]]'' (2005) *''[[The Divine Conspiracy]]'' (2007) *''[[Design Your Universe]]'' (2009) *''[[Requiem for the Indifferent]]'' (2012) *''[[The Quantum Enigma]]'' (2014) *''[[The Holographic Principle]]'' (2016) *''[[Omega (album)|Omega]]'' (2021) == Exemplum textus Latini Epicae (in carmine "Karma")== Dominus sum rerum gestarum mearum Heresque sum rerum omnium a me gestarum Ortus ex Natus ex Meis factis Sum coniunctus cum meis gestis Meis gestis sum affirmatus Tale monacho revolvendum est Adiutus his vivo == Nexus externi == *http://www.epica.nl {{musica-stipula}} [[Categoria:Greges musici Nederlandiae]] [[Categoria:Greges musicae metalli]] [[Categoria:Epica|!]] c4lke5nfzt844xxqc45m5tg0ip63mu3 0 185267 3992137 3875905 2026-09-30T01:57:35Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Metallum symphoniacum]] ad [[Metallum symphonicum]]: Latinitas 3875905 wikitext text/x-wiki [[imago:Nightwish Paris 2008.jpg|thumb|[[Nightwish]] metallum symphoniacum exsequens anno 2008 Lutetiae.]] '''Metallum symphoniacum''' est genus [[musica|musicum]] quo [[metallum (musica)|musica metallica]] cum [[musica classica|musica classica]] coniungitur. Greges huius generis saepe [[suprana|cantatrices sopranas]] adhibent. == Noti greges metalli symphoniaci == *[[Apocalyptica]] *[[Epica]] *[[Krypteria]] *[[Nightwish]] *[[Rhapsody of Fire]] *[[Silentium (grex musicus)]] *[[Within Temptation]] {{musica-stipula}} [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Musica rock]] al4yhfb6xp1338mmr2ogx1kqdtrve2u 3992139 3992137 2026-09-30T01:57:48Z Grufo 64423 Paginam redintegravi 3992139 wikitext text/x-wiki [[imago:Nightwish Paris 2008.jpg|thumb|[[Nightwish]] metallum symphoniacum exsequens anno 2008 Lutetiae.]] {{res|Metallum symphoniacum}} est genus [[musica|musicum]] quo [[metallum (musica)|musica metallica]] cum [[musica classica|musica classica]] coniungitur. Greges huius generis saepe [[suprana|cantatrices sopranas]] adhibent. == Noti greges metalli symphoniaci == *[[Apocalyptica]] *[[Epica (grex musicus)|Epica]] *[[Krypteria]] *[[Nightwish]] *[[Rhapsody of Fire]] *[[Silentium (grex musicus)]] *[[Within Temptation]] {{musica-stipula}} [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Musica rock]] dt11qgqtcibl640kd1va35sq9tgaizs 3992140 3992139 2026-09-30T01:58:10Z Grufo 64423 3992140 wikitext text/x-wiki [[imago:Nightwish Paris 2008.jpg|thumb|[[Nightwish]] metallum symphonicum exsequens anno 2008 Lutetiae.]] {{res|Metallum symphonicum}} est genus [[musica|musicum]] quo [[metallum (musica)|musica metallica]] cum [[musica classica|musica classica]] coniungitur. Greges huius generis saepe [[suprana|cantatrices sopranas]] adhibent. == Noti greges metalli symphonici == *[[Apocalyptica]] *[[Epica (grex musicus)|Epica]] *[[Krypteria]] *[[Nightwish]] *[[Rhapsody of Fire]] *[[Silentium (grex musicus)]] *[[Within Temptation]] {{musica-stipula}} [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Musica rock]] ew86nyswlw1yuu2rdp5wtemhivas77c 3992141 3992140 2026-09-30T01:58:23Z Grufo 64423 +{{FD ref}} 3992141 wikitext text/x-wiki [[imago:Nightwish Paris 2008.jpg|thumb|[[Nightwish]] metallum symphonicum exsequens anno 2008 Lutetiae.]] {{res|Metallum symphonicum}}{{FD ref}} est genus [[musica|musicum]] quo [[metallum (musica)|musica metallica]] cum [[musica classica|musica classica]] coniungitur. Greges huius generis saepe [[suprana|cantatrices sopranas]] adhibent. == Noti greges metalli symphonici == *[[Apocalyptica]] *[[Epica (grex musicus)|Epica]] *[[Krypteria]] *[[Nightwish]] *[[Rhapsody of Fire]] *[[Silentium (grex musicus)]] *[[Within Temptation]] {{musica-stipula}} [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Musica rock]] 02ha2iocivcut0jr54gegde6tcdmj6w 3992142 3992141 2026-09-30T01:58:32Z Grufo 64423 3992142 wikitext text/x-wiki [[imago:Nightwish Paris 2008.jpg|thumb|[[Nightwish]] metallum symphonicum exsequens anno 2008 Lutetiae.]] {{res|Metallum symphonicum}}{{FD ref}} est genus [[musica|musicum]] quo [[metallum (musica)|musica metallica]] cum [[musica classica|musica classica]] coniungitur. Greges huius generis saepe [[suprana|cantatrices sopranas]] adhibent. == Noti greges metalli symphonici == *[[Apocalyptica]] *[[Epica (grex musicus)|Epica]] *[[Krypteria]] *[[Nightwish]] *[[Rhapsody of Fire]] *[[Silentium (grex musicus)]] *[[Within Temptation]] == Notae == <references /> {{musica-stipula}} [[Categoria:Musica]] [[Categoria:Musica rock]] ke4imuugihwlwzeatrrkfok7x52ieda 0 191980 3991974 3674923 2026-09-29T15:45:22Z Cornelius Vector 215489 3991974 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Ancient Celt with Carnyx Trumpet.jpg|thumb|[[Persona]] hodierna ut pictum esse.]] [[Fasciculus:Serpent stone.JPG|thumb|Aberlemno 1, unum plurimorum [[Lapides Aberlemno|Lapidum Aberlemno]].]] '''Picti''' fuerunt natio [[Celtae|Celtarum]] serae [[Aetas ferrea|Aetatis ferreae]] et maturi [[Medium Aevum|Medii Aevi]], quae olim [[Scotia]]m orientalem septentrionalemque incolebant, tum Caledoniam a [[Imperium Romanum|Romanis antiquis]] appellatam. Origo huius populi ignota est. Tantum argumenta habemus quae Pictos ad civitates precelticas iungunt. Arbitramur etiam illos locutos linguam celticam esse.Picti regiones quae erant ad septentrionem rivorum Forthii Clotaeque incolabant. Bella quae gerebant contra Romanos multa fuerunt. Picti tres impetus trans Vallum Hadriani fecerunt saeculo III d.C. Regio Pictorum (hodierno tempore Scotia vocatur Latine et Anglice “Scotland”, litteraliter regio Scotorum) in suam potestatem redegit regnum nominatum Dál Riata et cum eo factum est Regnum Albae. Britannis septentrionalibus victis, hoc Regnum denominabatur Scotiam, de qua nomen populus regionisque.<ref>Foster, Sally M. (1996). ''Picts, Gaels and Scots''. London: B.T. Batsford/Historic Scotland. ISBN 978-0-7134-7486-2.</ref> == Notae == <references/> {{NexInt}} * [[Abercornia]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Picts|Pictos}} {{stipula}} [[Categoria:Celtae]] [[Categoria:Scotia]] [[Categoria:Gentes Britanniae antiquae]] [[Categoria:Historia Scotiae]] 3a0r42a2s3q39pdw0syok825yg3hz2q 3991978 3991974 2026-09-29T15:58:53Z Cornelius Vector 215489 haec pagina ampliata fuit. 3991978 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Ancient Celt with Carnyx Trumpet.jpg|thumb|[[Persona]] hodierna ut pictum esse.]] [[Fasciculus:Serpent stone.JPG|thumb|Aberlemno 1, unum plurimorum [[Lapides Aberlemno|Lapidum Aberlemno]].]] '''Picti''' fuerunt natio [[Celtae|Celtarum]] serae [[Aetas ferrea|Aetatis ferreae]] et maturi [[Medium Aevum|Medii Aevi]], quae olim [[Scotia]]m orientalem septentrionalemque incolebant, tum Caledoniam a [[Imperium Romanum|Romanis antiquis]] appellatam. Origo huius populi ignota est. Tantum argumenta habemus quae Pictos ad [[civitates precelticas]] iungunt. Arbitramur etiam illos locutos linguam celticam esse.Picti regiones quae erant ad septentrionem rivorum Forthii [[Clotaeque]] incolabant. Bella quae gerebant contra [[Romani antiqui|Romanos]] multa fuerunt. Picti tres impetus trans [[Vallum Hadriani]] fecerunt saeculo III d.C. Regio Pictorum (hodierno tempore Scotia vocatur Latine et Anglice “[[Scotia|Scotland]]”, litteraliter regio Scotorum) in suam potestatem redegit regnum nominatum Dál Riata et cum eo factum est Regnum Albae. Britannis septentrionalibus victis, hoc Regnum denominabatur [[Scotia|Scotiam]], de qua nomen populus regionisque.<ref>Foster, Sally M. (1996). ''Picts, Gaels and Scots''. London: B.T. Batsford/Historic Scotland. ISBN 978-0-7134-7486-2.</ref> == Notae == <references/> {{NexInt}} * [[Abercornia]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Picts|Pictos}} {{stipula}} [[Categoria:Celtae]] [[Categoria:Scotia]] [[Categoria:Gentes Britanniae antiquae]] [[Categoria:Historia Scotiae]] ccni24e7a3rz9fwkko4c0ngqxxn30qv 0 202093 3991952 3947379 2026-09-29T14:02:51Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3991952 wikitext text/x-wiki {{capsa hominis Vicidata}} [[Fasciculus:Christine Buchholz.jpg|thumb|left|Christina Buchholz die 26 Februarii 2010 apud Dietam Foederalem orationem habens]] '''Christina''' (Theod. ''Christine'') '''Buchholz''' (nata die [[2 Aprilis]] [[1971]] [[Hamburgum|Hamburgi]]) rerum politicarum perita [[Germania|Germanica]] factionis [[Sinistra (factio politica Germaniae)|Sinistrae]] est. == Iuventus et munus == Postquam testimonium maturitatis accepit, Buchholz annis [[1991]] - [[1998]] Hamburgi educationi, scientiae sociali atque religioni studebat. Annis [[1995]] - [[2005]] adiutrix hominum dibilium fuit. Deinde ad annum [[2009]] pro fractione Sinistrae Dietae Foederalis operam dedit. == Familia == Marito nupsit atque duos liberos habet. == Cursus honorum == Buchholz annis [[1994]] - [[1999]] sodalis [[SPD]] fuit, deinde anno [[2004]] ad [[Factio Alternativa Labori Rebusque Socialibus|Factionem Alternativam Labori Rebusque Socialibus]] transiit et cum ea factione anno [[2007]] Sinistram Factionem adiit. Anno [[2009]] primo legata ad [[Dieta Foederalis Germaniae|Dietam Foederalem Germaniae]] electa est et ad hunc diem manet. Praecipue pro pace et contra Germaniam bellum gerentem operam dat. == Nexus externi == {{commonscat|Christine Buchholz|Christinam Buchholz}} * [https://web.archive.org/web/20140118022833/http://www.bundestag.de/bundestag/abgeordnete18/biografien/B/buchholz_christine.html Curriculum vitae in pagina Dietae Foederalis] * [https://web.archive.org/web/20131231023829/http://christinebuchholz.de/ Pagina personalis] {{Lifetime|1971||Buchholz, Christina}} [[Categoria:Alumni Universitatis Hamburgensis]] [[Categoria:Legati Diaetae foederalis Germaniae]] li2cug84enj3b12nke8lsvslwwbnwdp 0 205976 3991958 3991556 2026-09-29T14:08:00Z Kontributor 2K 172405 3991958 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Beaurevoir (Aisne) mairie.JPG|thumb|upright=0.7|left|Beaurevoir: vici conciliabulum.]] '''Beaurevoir''' est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 1281 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Axona (praefectura Franciae)|Axonae]] in [[septentrio|boreali]] [[Picardia]]e [[regio]]ne situm. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Axonae|Indicem communium praefecturae Axonae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Beaurevoir|Beaurevoir}} * {{INSEE commune|02057|de=Beaurevoir}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Axonae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Axonae]] 57anji4n5a3uxgr39oaievmffwwr6uz 0 206900 3992079 3931202 2026-09-29T22:57:11Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992079 wikitext text/x-wiki [[Image:Elizabeth_Jane_Weston.png|thumb|Westonia, poetria Latina Anglo-Bohemica.]] '''Elisabetha Ioanna Westonia''', usualiter tunc temporis '''Westonia''' nuncupata, anglice ''Elizabeth Jane Weston'' (nata anno [[1581]] et mortua anno [[1612]]) erat poetria Latina Angla quae vixit in [[Bohemia]]. Edidit carmina sua poetica ipsa quod haud frequenter tunc temporis a femina factum est. Hoc opus poeticum cui titulus ''Parthenicôn Elisabethae Westoniae Virginis nobilissimae'', Pragae, typis Pauli Sessii<ref>Recens Donald Cheney et Brenda M. Hosington, collectionem eius carminum cum translatione Anglica anno 2000 apud University of Toronto Press ediderunt.</ref> editum est anno 1608 duobus voluminibus, continet varia genera poeseos, lyrica, idyllica, [[oda]]s de se et odas quas mittebat prius [[Rudolphus II|Rudolpho II]], Imperatori Romanorum. Nata est in Chipping Norton, Oxfordshire in Anglia de patre Ioanne Wessonne (sic) cuius officium non liquet, et matre Ioanna Cowper. Eius patrinus erat famosus magus et alchemista [[Eduardus Kelley]] qui cum [[Ioannes Dee|Ioanne Dee]] versabantur Pragae in aula imperatoris Rudolphi II. Elisabeth Ioanna Weston callebat fluenter quinque linguas: Bohemicam, Anglicam, Theotiscam, Italicam et prae omnibus Latinam unicus sermo quo animam suam poetice exprimebat. Anno 1603 iunxit matrimonio fatum suum Iurisconsulto Ioanni Leoni Bohemo quocum peperit septem liberos. Mortua est, ut tunc temporis erat condicio crudelis multarum feminarum, pariendo ultimum infantem anno 1612, vix 31 annos nata. == Notae == <div class="references-small"><references/> </div> == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20061005150520/http://www.radio.cz/en/article/80943 Radio Praha oratiuncula de poetria] * [http://www.bookrags.com/biography/elizabeth-jane-weston-dlb Eius biographia] * [http://books.google.com/books?id=MhDq26Ua1tQC Collectio eius scriptorum] * [http://www.uni-mannheim.de/mateo/desbillons/west.html ''Parthenica''] * [https://web.archive.org/web/20120302030101/http://www.untitledtheater.com/Rudolf.html De imperatore Rudolpho II et Elisabeth Weston : comoedia moderna.] * [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/09/AR2010050902955.html?wpisrc=nl_cuzhead Burn Your Bookes], Richard Byrne, de relatione Westoniae cum Eduardo Kelley disseruit in scaena. {{Lifetime|1581|1612|Weston, Elisabeth}} [[Categoria:Poetae Latini Britanniae]] [[Categoria:Poetae Latini Cechiae]] [[Categoria:Auctores Neolatini]] [[Categoria:Scriptores Angliae]] [[Categoria:Hermetismus]] [[Categoria:Aulici Imperatoris Rudolphi II]] nsay7u31iuwzljsx4w6cbeb5a0kk550 0 214951 3992020 3111095 2026-09-29T18:29:50Z Demetrius Talpa 81729 3992020 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} '''Vinea''' haec significat: * Vinea, plantatio ''[[Vitis vinifera]]e'' == Nomina locorum == * Vinea seu [[Livignum]], oppidum Italiae * Vinea Comitissae seu [[Comitissa (Italia)|Comitissa]], oppidum Italiae {{NexInt}} * [[Vinea papae Clementis]], vinea celebra regionis Burdigalensis p6178k2gwlt4wer302tfuvnzdqq2aqu 0 222971 3992143 2784562 2026-09-30T01:59:54Z Grufo 64423 Nomen paginae mutatum est 3992143 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{ores|The Divine Conspiracy}} est album tertium [[Epica (grex musicus)|Epicae]], gregis musici [[Nederlandia|Nederlandici]] anno [[2007]] prolatum, generis [[metallum symphoniacum|metalli symphoniaci]]. Secundum socios gregis omnia carmina idem habent argumentum: [[religio]]. Praesertim ''Beyond Belief'' tractat dissensionem inter religionem et scientiam, ''Death of a Dream'' statum mulieris in mundo [[Religio Islamica|Islamico]] disputat, ''Safeguard to Paradise'', de eo agit, quomodo ii, qui facto [[Tromocratia|terroristico]] etiam sibi mortem consciscunt, ut talia faciant, persuadentur. ''Indigo'' a choro Latine cantatur, in ''Living a Lie'' carmine insunt preces Latine recitatae, atque in nonnullis cantibus aliis sunt partes Latinae. ==Carmina== # ''Indigo'', 2:05 # ''The Obsessive Devotion'', 7:13 # ''Menace of Vanity'', 4:13 # ''Chasing the Dragon'', 7:40 # ''Never Enough'', 4:47 # ''La‘petach Chatat Rovetz (The Final Embrace)'', 1:46 # ''Death of a Dream (The Embrace That Smothers, Part VII)'', 6:03 # ''Living a Lie (The Embrace That Smothers, Part VIII)'', 8:42 # ''Fools of Damnation (The Embrace That Smothers, Part IX)'', 5:25 # ''Beyond Belief'', 5:25 # ''Safeguard to Paradise'', 3:46 # ''Sancta Terra'', 4:57 # ''The Divine COnspiracy'', 13:56 [[Categoria:Alba Epicae]] [[Categoria:Musica 2007]] s5g9y75kfy0tx7b95y064minerx7jzh 0 223053 3992144 2785034 2026-09-30T02:00:28Z Grufo 64423 Nomen paginae mutatum est 3992144 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{ores|Design Your Universe}} est album quartum [[Epica (grex musicus)|Epicae]] gregis [[Nederlandia|Nederlandici]], [[16 Octobris]] anno [[2009]] prolatum. Secundum [[Marcus Jansen|Marcum Jansen]], citharistam gregis, argumentum albi est vis cogitationum phantasiaeque. Dicit enim [[Mechanica quantica|mechanicam quanticam]] probare nos omnes per particulos minimos coniungi, atque nos posse cogitationibus creare aut saltem movere materiam. Qua re album vehemens habet nomen: ''Design Your Universe'', fere ''Mundum tibi excogita''. Sicut semper prima carmina alborum Epicae, etiam ''Samadhi'' Latine a choro cantatur. In ''White Waters'' cum [[Simona Simmons]] cantat [[Antonius Kakko]], cantor [[Sonata arctica|Sonatorum arcticorum]], gregis [[Finnia|Finnici]]. ==Carmina== # "Samadhi ~ Prelude ~" - 1:27 # "Resign to Surrender ~ A New Age Dawns - part IV " - 6:19 # "Unleashed" - 5:48 # "Martyr of the Free Word" - 5:03 # "Our Destiny" - 6:00 # "Kingdom of Heaven ~ A New Age Dawns - Part V" - 13:35 # "The Price of Freedom ~ Interlude ~" - 1:14 # "Burn to a Cinder" - 5:41 # "Tides of Time" - 5:34 # "Deconstruct" - 4:14 # "Semblance of Liberty" - 5:42 # "White Waters" - 4:44 # "Design Your Universe ~ A New Age Dawns - part VI ~" - 9:29 [[Categoria:Alba Epicae]] [[Categoria:Musica 2009]] m0gmob0nnb4pvac8jan0p58hi641rr5 0 223076 3992145 2785195 2026-09-30T02:01:11Z Grufo 64423 Nomen paginae mutatum est 3992145 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{ores|Requiem for the Indifferent}} est album quintum [[Epica (grex musicus)|Epicae]], gregis musici [[Nederlandia|Nederlandici]], [[9 Martii]] [[2012]] prolatum. ''Storm the Sorrow'' fuit primus cantus [[singularis (musica)|singularis]], editus [[3 Februarii]] 2012. Secundus singularis fuit ''Forevermore'', quod quidem in ipso albo non inest. Carmen hoc modo natum est: visitavit Epica in ''Niks te gek'' programmate televisifico Nederlandico, in quo homines [[Invaliditas|invalidi]] spe sua potiri possunt. Erat spes ''Ruurd Woltring'' carmen cum Epica conficere. Itaque grex carmen a Woltring scriptum modificavit, denuo ''Forevermore'' nominavit et Woltring, qui cantus haud impotens est, id una cum [[Simona Simmons]] cantavit. Ita ''Forevermore'' editus est singularis secundus albi. ==Carmina== # ''Karma (Intro)'', 1:32 # ''Monopoly on Truth'', 7:11 # ''Storm the Sorrow'',, 5:12 # ''Delirium'', 6:07 # ''Internal Warfare'', 5:12 # ''Requiem for the Indifferent'', 8:34 # ''Anima (Interlude)'', 1:24 # ''Guilty Demeanor'', 3:22 # ''Deep Water Horizon'', 6:32 # ''Stay the Course'', 4:25 # ''Deter the Tyrant'', 6:37 # ''Avalanche'', 6:52 # ''Serenade of Self-Destruction'', 9:52 [[Categoria:Alba Epicae]] [[Categoria:Musica 2012]] ruegd500dgeln6yx5p3opda174mdju9 0 233534 3992151 3442784 2026-09-30T02:14:50Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992151 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Fontenay-le-Vicomte_IMG_2222.jpg |thumb|250 px|Fontenay-le-Vicomte: [[ecclesia]] [[Sanctus Remigius|Sancto Remigio]] dicata]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 91244.png|thumb|left|250px|Fontenay-le-Vicomte: communis tabula]] '''Fontenay-le-Vicomte''' est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 1'283 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Exona (praefectura Franciae)|Exonae]] in regione [[Insula Franciae]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Exonae|Indicem communium praefecturae Exonae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Fontenay-le-Vicomte|Fontenay-le-Vicomte}} * [https://web.archive.org/web/20100324063447/http://www.fontenaylevicomte.org/ Huius communis pagina interretialis] * {{INSEE commune|91244|de=Fontenay-le-Vicomte}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=14260 De hoc commune apud cassini.ehess.fr] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Exonae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Exonae]] 9yek4xstvqzf71gseveexsj5sczfnhe 0 236502 3992004 3447622 2026-09-29T17:24:57Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992004 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus: Church%2C_Courtenay.jpg |thumb|250 px|Courtenay: [[ecclesia]] ]] [[Fasciculus: Map commune FR insee code 38135.png|thumb|left|250px|Courtenay: communis tabula]] '''Courtenay''' est commune [[Francia|Francicum]] 1'246 incolarum (anno [[2012]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Isara (praefectura Franciae)|Isarae]] in regione orientali [[Rhodanus et Alpes|Rhodano et Alpibus]] (a die [[1 Ianuarii]] [[2016]] [[Arvernia Rhodanus et Alpes|Arvernia Rhodano et Alpibus]]). {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Isarae|Indicem communium praefecturae Isarae]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Courtenay (Isère)|Courtenay}} * {{INSEE commune|38135|de=Courtenay}} * [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=10786 De hoc commune apud Cassini] * [https://web.archive.org/web/20220308012010/http://www.courtenay38.fr/ Huius communis pagina interretialis] {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Isarae]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Isarae]] bxukkm7hdpe7iqf2zdalq937xvxrsal 0 242119 3992030 3715124 2026-09-29T19:43:02Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992030 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-2}} {{Civilitas}} '''Democratia socialis''' est [[ideologia]] politica [[capitalismus|capitalistica]] et [[democratia|democratica]], [[socialismus|socialismo]] similis. A principio [[placita Marxiana|theoriis Marxianis]] utitur, sed [[Eduardus Bernstein]], rationem Marxianam [[saeculum 20|saeculo 20]] ineunte repudians, rationem democraticam socialem potius [[ethica]]m proposuit. Multae [[civitas|civitates]] factiones sociales democraticas hodie habent, inter quas [[Factio socialis democratica Germaniae|Germania]], [[Factio socialis democratica Austriae|Austria]], et [[Factio socialis democratica (Suecia)|Suecia]]. In [[Civitates Foederatae|Civitatibus Foederatis]], factio [[Social Democrats USA]] est parva et non magnam partem agit. Gradu inter civitates et gentium, [[Internationale socialista]] constituta anno [[1951]] est. == Eminentes cives populares == {{div col|3}} * [[Clemens Attlee]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070816072009/http://www.cre.gov.uk/Default.aspx.LocID-0hgnew06b.RefLocID-0hg00900c002.Lang-EN.htm Commission for Racial Equality: Clement Attlee Lecture: oratio Trevoris Phillips's speech, 21 Aprilis 2005].</ref> * [[Obafemi Awolowo]] * [[Iosephus Batlle y Ordóñez]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110725012341/http://www.larepublica.com.uy/editorial/286765-nuevo-impulso-conservador Nuevo impulso conservador,] ''La República.''</ref> * [[Otto Bauer]] * [[David Ben-Gurion]] * [[Victor L. Berger]] * [[Eduardus Bernstein]]<ref>[http://www.marxists.org/reference/archive/bernstein/index.htm Eduard Bernstein Reference Archive].</ref> * [[Zulfikar Ali Bhutto]] * [[Leo Blum]] * [[Gulielmus Brandt]]<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9016223/Willy-Brandt "Willy Brandt."] ''Encyclopædia Britannica.''</ref> * [[Hjalmar Branting]]<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1921/branting-bio.html Hjalmar Branting: The Nobel Peace Prize 1921].</ref> * [[Eduardus Broadbent]] * [[Gro Harlem Brundtland]] * [[Job Cohen|Iob Cohen]] * [[Brendan Corish]] * [[Antonius Crosland]]<ref>Bogdanor 1985:49.</ref> * [[Thomas Douglas]] * [[Gulielmus Drees]] * [[Fridericus Ebert]] * [[Tage Erlander]] * [[Einar Gerhardsen]] * [[Philippus González]] * [[Tarja Halonen]] * [[Robertus Iacobus Lee Hawke|Robertus Hawke]] * [[Morris Hillquit]] * [[Daniel Hoan]] * [[Roy Jenkins]] * [[Gulielmus Kok]] * [[Iacobus Layton]] * [[David Lewis]] * [[Gulielmus Liebknecht]]<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9048179/Wilhelm-Liebknecht "Wilhelm Liebknecht,"] ''Encyclopædia Britannica.''</ref> * [[Paavo Lipponen]] * [[Vassos Lyssarides]] * [[Sicco Mansholt]]<ref>Kreisky 2000:378ff.</ref><ref>Wolinetz 2008:182ff.</ref> * [[Dom Mintoff]] * [[Franciscus Mitterrand]]<ref>Slomp 2011:145ff.</ref> * [[Alva Myrdal]] * [[Jawaharlal Nehru]] * [[Olof Palme]] * [[Alexander Pertini]] * [[Renatus Lévesque]] * [[Paulus Nyrup Rasmussen]] * [[Bernardus Sanders]] * [[Gulielmus Schermerhorn]] * [[Helimutus Schmidt]]<ref>Slomp 2011:145ff.</ref> * [[Ludovicus Gulielmus Solís]] * [[Paulus Henricus Spaak]]<ref>Rodríguez García 2010:254ff.</ref> * [[Thorvald Stauning]] * [[Ioannes den Uyl|Iacobus den Uyl]] * [[Iosephus Ludovicus Rodríguez Zapatero]] * [[Franciscus Zeidler]] {{div col end}} {{NexInt}} * [[Atrium imperiale (Erfordia)]] * [[Socialismus Christianus]] * [[Socialismus libertarianus]] == Notae == <references /> == Bibliographia == * Adams, Ian. [[1993]]. ''Political Ideology Today.'' Politics Today. Mancuniae: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-3346-9. * Adams, Ian. [[2001]]. ''Political Ideology Today.'' Ed. 2a. Politics Today. Mancuniae: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6019-9. * Agrawal, S. P., et J. C. Aggarwal, eds. [[1999]]. ''Nehru on Social Issues.'' Dellii: Concept Publishing. ISBN 978-81-7022-207-1. * Alpert, Michael. ''A New International History of the Spanish Civil War.'' * Aspalter, Christian. [[2001]]. ''Importance of Christian and Social Democratic Movements in Welfare Politics: With Special Reference to Germany, Austria and Sweden.'' Huntington Novi Eboraci: Nova Science Publishers. ISN 9781560729754. * Badie, Bertrand, Dirk Berg-Schlosser, et Leonardo Morlino, eds. [[2011]]. Social Democracy. ''International Encyclopedia of Political Science'' 8. Sage Publications, ISBN 978-1-4129-5963-6. * Bardhan, Pranab, et John E. Roemer. [[1992]]. Market Socialism: A Case for Rejuvenation. ''Journal of Economic Perspectives'' 6(3):101–116. doi:10.1257/jep.6.3.101. ISSN 0895-3309. [http://pubs.aeaweb.org/doi/pdfplus/10.1257/jep.6.3.101 PDf]. * Cramme, Olaf, et Patrick Diamond, eds. [[2012]]. ''After the third way: the future of social democracy in Europe.'' Londinii et Novi Eboraci: I. B. Tauris. ISBN 978-1-84885-993-7. * Day, Richard B., et Daniel Gaido. [[2012]]. ''Discovering imperialism: social democracy to World War I.'' Sicagi: Haymarket Books. ISBN 978-1-60846-235-3. {{Myrias|Societas}} [[Categoria:Socialismus]] hfp8nex07ywbjijay8av067h0muuyrd 0 254517 3992200 3881565 2026-09-30T10:27:43Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992200 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Anthonis Mor - Portrait of Hubert Goltzius.jpg|thumbnail|Hubertus Goltzius anno 1574 pictus.]] [[Fasciculus:Titelpagina voor Fasti magistratuum et triumphorvum Romanorum, 1566, RP-P-1937-754.jpg|thumb|Frontispicium ''Fastorum''.]] '''Hubertus Goltzius''' (natus [[Venlonum|Venloni]] 30 octobris 1526, mortuus [[Brugae|Brugis Flandrorum]] 24 Martii 1583) fuit scalptor et numismatista Belgicus. Instigante Marco Laurino, domino de Watervliet, viro divitissimo et bibliophilo, qui pecuniam ei subministrabat, magnam peregrinationem per totam Europam suscepit (1558-1560), ut praecipuos collectores numismatum antiquorum adiret<ref>Ipse enumerationem circiter 800 collectorum per urbes digestorum in ultimis paginis ''Caesaris'' sui nobis reliquit.</ref> atque nummos in eorum cimeliarchiis servatos delinearet. Postquam domum rediit officinam typographicam Marci Laurini sumptibus in domo sua posuit et libros tabulis numismaticis aeri incisis magnifice illustratos publicavit (ita ut nomen typographi quoque fortasse sibi meruerit). Inceptum eius magnam famam nanctum est et anno 1644/1645 memoria eius editione posthuma operum omnium in officina Plantiniana adhuc honorata est<ref>[https://archive.org/details/romanaeetgraecae01golt/page/n5/mode/2up ''Romanae et Graecae antiquitatis monumenta e priscis numismatibus eruta''.]</ref> (quae et ipsa anno 1708 reedita est). Nihilominus iam decimo septimo saeculo eruditi homines mirabantur sese multos nummos olim a Goltzio publicatos nusquam ipsos vidisse. Etenim multi nummi non genuini illis libris inerant et ipse titulos multorum nummorum volens adulterasse videtur ut propositis suis eos aptaret<ref>IM Simon : 154-161.</ref>. Itaque octavo decimo saeculo a severissimo censore Iosepho Eckhel falsi damnatus in oblivionem incidit. Non negare tamen licet quin Hubertus Goltzius multum ad studia numismatica propaganda contulerit. == Vita == Venloni natus Hubertus primam aetatem [[Herbipolis|Herbipoli]] (''Würzburg'') egit unde a patre Rutgero, qui numismatum antiquorum collectioni studebat, [[Leodium]] apud [[Lambertus Lombardus|Lambertum Lombardum]] pictoriae artis perdiscendae causa missus est (et ipse L.L. collector numismatum erat si quidem catalogo ipsius Goltzii credimus). Postea Antverpiae, quae tum maxima Europaea urbs erat, consedit, uxorem duxit atque nummis antiquis mercandis vendendisque vitam quaerebat (in qua mercatura socius geographi viri [[Abraham Ortelius|Abrahami Ortelii]] fuit). Post biennii peregrinationem secundam partem aetatis suae Brugis<ref>Antverpia Brugas anno 1558 transmigravit.</ref> transegit ubi libros suos edebat : ob quae opera anno 1567<ref>ML Napolitano (2010).</ref> civitate Romana honoris causa donatus est. == Opera numismatica == Pulcherrimi libri H. Goltzii hodieque a bibliophilis magno aestimantur, praecipue primus eorum qui eum notum fecit quia coloratis illustrationibus eum exornare susceperat, id est typographice coloratis<ref> ''Printing colour 1400-1700 : history, techniques, functions and receptions'' Brill, 2015 [https://books.google.fr/books?id=C9R0CgAAQBAJ&pg=PA154&lpg=PA154&dq=goltzius+vivae+imagines&source=bl&ots=5lX3I6GtnF&sig=42Uo7WBtAeio2uzjEX1KETjD4OI&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjNpoSVltnKAhXKhhoKHUZzD-cQ6AEINDAD#v=onepage&q=goltzius%20vivae%20imagines&f=false] </ref> non manu a possessore ut fieri solebat. Hoc ut efficeret tribus tabulis uti solebat, duabus ligneis quorum altera colore fulvo opaciore inlita erat, altera vero colore fulvo lucidiore, et tertia aenea cui lineamenta vultus incidebantur. Praeterea nonnulli loculi albi relinquebantur. [[Fasciculus:V. Károly by Hubert Goltzius 1545.gif|thumbnail|Caput Caroli Quinti. Reeditio anni 1645 ad imitationem tabulae saeculo priore ab Huberto Goltzio incisae et coloratae.]] * ''Vivae omnium fere imperatorum imagines a C. Julio Caes. usque ad Carolum V et Ferdinandum ejus fratrem ex antiquis veterum numismatis solertissime... adumbratae, necnon eorundem vitae, acta, mores... suis coloribus historico penicillo delineatae... per Hubertum Goltz...'' Antverpiae : in off. Aegidii Copenii Diesthemii, 1557. Hunc splendidum librum ad gloriam [[Sacrum Romanum Imperium|Sacri Romani Imperii]] (quoniam per seriem nummorum continuationem inter imperatores Romanos et imperatores Germanicos ostendebatur) compositum per omnem Europam vendere ut posset, tribus linguis primo edidit : Latine, Italiane<ref> ''Le Vive imagini di tutti quasi gl'imperatori da C. Julio Caesare insino a Carlo V et Ferdinando suo fratello... con le vite, atti, maniere, virtu et vicii delli medesimi imperatori... per Huberto Goltz...'' In Anversa : spesa Huberto Goltz : nella botteca di Egidio Copenio Diesthemio, 1557.</ref>, Theodisce<ref>''Lebendige Bilder gar nach aller Keysern, von C. Iulio Caesare, bisz auff Carolum V. und Ferdinandum seinem Bruder, ausz den alten Medalien sorgfaltigklich, nit gleich Vorzeit von andern, sunder warhaftiglich und getrewlich contrafhet, und derenselbigen Leben, beyde lobliche und laesterliche Thatten, mit dem historischen Pfinsel nach iren Farben gemalet : das erst Buch / durch Hubertum Gholtz von Wirtzburg ;'' [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/img/?PID=PPN56655884X|LOG_0004&physid=PHYS_0007 Hic legere potes] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Mox additae versio Francica<ref> ''Les images presque de tous les empereurs depuis C. Julius Cæsar jusques à Charles V et Fernandinus son frère, pourtraites au vif, prinses des médailles anciennes : non comme elles ont esté evulguées par cy devant, ains au vrai et par tresgrande cure et diligence. Ensemble aussy leur vie et leurs faitz tant bons que mauvais, depaintz du pinceau historique. Dédiées au puissant et tres-illustre Philippe roy d'Espaigne, Naples, &c. Par Hubert Gholtz de Wirtzbourg paintre en Anvers.'' </ref> (1559) et versio Hispanica<ref>''Los vivos retratos de todos los emperadores, desde Iulio Cesar hasta el emperador Carlos. V. y Don Fernando su hermano: sacados de las mas antiguas monedas, no como fueron sacadas por otros, sino pintadas muy fiel y verdaderamente, y las vidas y hechos, costumbres, virtudes, y vicios, pintados con sus colores, y puestos por historia. Al poderosissimo principe Don Phelipe catholico rey de España, por Huberto Goltzio pintor'' [https://books.google.fr/books?id=ijjSNf2PSA8C&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Hic legere potes]</ref> (1560). Unumquodque caput titulo et circulo punctorum circumdatum speciem nummi praebebat, nisi tamen quod vero nummo multo maius erat quoniam magnum folium implebat. In exadversa pagina vita et res gestae cuiusque imperatoris breviter narrabantur. Post peregrinationem autem suam seriem librorum numismaticorum edidit, quorum maior pars in nummorum imaginibus consistebat ab ipso Goltzio tabulis aeneis incisis atque typographice expressis. Contra commentarii sive de re nummaria antiqua sive de singulis numismatum typis plerumque desunt. In tabulis tamen metallum (aurum, argentum, aes) et magnitudo notis indicantur, contra pondera omittuntur. * 1563 : ''C. Julius Caesar sive Historiae imperatorum Caesarumque romanorum ex antiquis numismatibus restitutae liber primus accessit C. Julii Caesaris vita et res gestae Huberto Goltz. herbipolita venloniano auctore et sculptore'', Brugis Flandrorum. [https://archive.org/details/bub_gb_fAscpgDL7LwC/page/n5/mode/2up Hic legere potes]. In hoc libro non tantum nummos [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] sed etiam percussorum eius ([[Marcus Iunius Brutus|Marcus Brutus]], [[Gaius Cassius Longinus|Gaius Cassius]] etc.) et duorum [[Triumviratus|triumvirorum]] [[Marcus Aemilius Lepidus (triumvir)|Marci Aemilii Lepidi]] et [[Marcus Antonius|Marci Antonii]] publicavit. Plures nummos quam numismatistae priores (in primis [[Aeneas Vicus]]) edidit, nonnullos tamen dubiae fidei habitos. * 1566 : ''Fastos magistratuum et triumphorum romanorum ab Urbe condita ad Augusti obitum, ex antiquis tam numismatum quam marmorum monumentis restitutos... Hubertus Goltzius dedicavit'' [https://books.google.co.uk/books?id=oaZSAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v Hic legere potes] Hic liber famam Goltzii apud posteros quam plurimum laesit : nam dum [[Fasti|Fastos consulares triumphalesque]] nuper Romae a [[Carolus Sigonius|Carolo Sigonio]] et [[Onuphrius Panvinius|Onuphrio Panvinio]] editos numismatibus suis illustrare cupit, nomina [[Consul|consulum]] in locum [[Triumviratus|triumvirorum monetalium]] substituit, qui Monetae Romanae olim praeerant. Ita multos nummos fictitios typographice creavit : pars quinta tantum eorum sine dubio genuina dici potest. Quod eo magis deplorandum erat quo numquam ante Goltzium ullus numismatista corpus nummorum Romanorum ante [[Imperator Romanus|imperatorum]] regimen percussorum in unum librum colligere conatus erat. Anno 1577 tandem [[Fulvius Ursinus]] corpus maiore fide dignum edidit<ref>''Familiae Romanae quae reperiuntnr in antiquis numismatibus, ab Urbe condita ad tempora divi Augusti, ex bibliotheca Fulvii Ursini. Adjunctis familiis XXX ex libro Antonii Augustini,...'' [http://dlc.mpdl.mpg.de/dlc/view/escidoc:7152:2/recto-verso Hic legere potes]</ref> ; quem librum usque ad vicesimum saeculum omnes numismatistae secuti et imitati sunt. * 1574 : ''Caesar Augustus, sive Historiae imperatorum Caesarumque romanorum ex antiquis numismatibus restitutae, liber secundus ; accessit Caesaris Augusti vita et res gestae. Huberto Goltzio,... auctore.'' [http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11055189_00005.html Hic legere potes] Hic liber est corpus nummorum tempore primi [[Imperatores Romani|imperatoris Romani]], [[Octavianus Augustus|Caesaris Augusti]] (30 a.C.n. - 14), percussorum : multo plures inibi reperiuntur quam apud priores numismatistas. * 1576 : ''Sicilia et Magna Graecia sive Historiae urbium et populorum Graeciae ex antiquis numismatibus restitutae liber primus, Huberto Goltzio... auctore'' [http://bildsuche.digitale-sammlungen.de/index.html?c=viewer&l=en&bandnummer=bsb00055875&pimage=00052&v=100 Hic legere potes]. Maximum opus Huberti Goltzii fuit : primus hic liber numismaticae Graecae antiquae totus deditus est, coloniis et civitatibus Graecis in Italia meridionali et Sicilia positis (quae [[Magna Graecia]] vulgo vocatur). Cum multos alios nummos tum et prima numismata argentea Romana tertii saeculi a.C.n., [[Didrachma Romana|didrachma Romano-Campana]] vulgo dicta, primus publicavit. * 1579 : ''Thesaurus rei antiquariae huberrimus; ex antiquis tam numismatum quam marmorum inscriptionibus pari diligentia qua fide conquisitus ac descriptus, & in locos communes distributus, per Hubertum Goltzium'' [https://archive.org/details/thesaurusreianti00golt Hic legere potes] Hoc est lexicum [[Epigraphia|epigraphicum]] (cum multis [[Abbreviatio|abbreviationibus]]) non tantum e numismatum titulis sed ex omni genere inscriptionum ductum. Praeter opera sua nonnullos libros amicorum quoque praelo suo mandavit, dissertationem de linguae Graecae vera pronuntiatione<ref> ''Adolphi Mekerchi Brugensis de veteri et recta pronuntiatione linguae Graecae commentarius. Quid sigillatim hoc libro tractetur epistolium ad lectorem indicabit. Accessit appendix de Graecorum accentibus, cum scholiis'', Brugis Flandrorum excudebat Hubertus Goltzius. An. M.D.LXV</ref> et editiones poetarum antiquorum<ref>''Q. Horatii Flacci Carminum liber quartus, ex antiquiss. manuscriptis codicibus, cum commentariis falso adhuc Porphyrioni et Acroni adscriptis, opera Jacobi Cruquii... editus. Ejusdem in eundem adnotationes'' et ''Moschou tou Sikelou, kai Biōnos Smyrnaios eidyllia. Moschi Siculi, et Bionis Smyrnaei idyllia quae quidem exstant omnia, hactenus non edita. Accessit Phanoclis elegia, & alia Propertii. Omnia latinè tam soluta oratione quàm carmine reddita, doctissimorúmque virorum scholiis illustrata'' (1565)</ref>. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == [[Fasciculus:C. Ivlivs Caesar - sive Historiae imperatorvm Caesarvmqve romanorvm ex antiqvis nvmismatibvs restitvtae liber primvs; accessit C. Ivlii Caesaris vita et res gestae (1563) (14564090029).jpg|thumb|Tabula numismatum [[Triumviratus|triumvirum]] et Divi Iulii a Goltzio incisa.]] * C.E. Dekesel , ''Hubertus Goltzius, the father of ancient numismatics : Venlo-Weertsburg, 30. 10. 1526 - Bruges, 24. 10. 1583 : an annotated and illustrated bibliography'', Gandavi Flandrorum : Bibliotheca numismatica siliciana, 1988 * ''Hubertus Goltzius en Brugge, 1583-1983 : tentoonstelling ingericht door de Stad Brugge in het Gruuthusemuseum, 11 november 1983-30 januari 1984'', curante W. Le Loup., Brugis Flandrorum : Stadsbestuur, 1983. *Olivier Masson et Michel Amandry, "[https://www.persee.fr/doc/cchyp_0761-8271_1990_num_14_2_1238 Les monnaies chypriotes imaginaires de Goltzius (XVIe s.)]", ''Cahiers du Centre d’Études Chypriotes'', 1990: 3-6 * Maria Luisa Napolitano, ''Hubertus Goltzius e la Magna Graecia. Dalle Fiandre all’Italia del Cinquecento,'' Napoli, Luciano Editore (Itala Tellus, 3), 2011. [https://anabases.revues.org/4420 Recensio critica] ** 'Hubertus Goltzius e la Civitas almae urbis Romae', Anabases, 2010 (11) : 55-94 [https://anabases.revues.org/769 Hic legere potes] * Iohannes-Michael Simon, ''Le monnayage gentilice de la République romaine vu par les érudits des XVIe et XVIIe siècles'' , [[Schola Chartarum (Lutetia)|Schola Chartarum]], 1989. [http://catalogue.enc.sorbonne.fr/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=94166&shelfbrowse_itemnumber=125365] [https://books.google.fr/books?id=jQG8-b8IT2AC&pg=PA197&lpg=PA197&dq=simon+jean+michel+monnayage+gentili Nonnullae paginae huius dissertationis breviarii apud Googlebooks] == Nexus externi == *[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hubert_Goltzius Hubertum Goltzium] pertinent. {{Lifetime|1526|1583|Goltzius, Hubertus}} [[Categoria:Eruditi Belgicae]] [[Categoria:Humanistae]] [[Categoria:Numismatistae]] [[Categoria:Chalcographi]] nmjbnjacfo9movz89552yq049gzq1za 0 256168 3992046 3848082 2026-09-29T20:13:59Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992046 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Flag of the United Nations.svg|thumb|[[Consociatio Nationum|Consociationis Nationum]] [[vexillum]].]] '''Dies mundialis felicitatis''' est dies internationalis [[20 Martii]] quique anni decreta a [[Conventus generalis (Nationes Unitae)|Conventu generali Nationum Unitarum]] anno [[2012]].<ref>cum Resolutione A/Res/66/281</ref> Dies quotannis celebrata est ad postulandum [[progressus durabilis|progressum durabilem]], [[allevatio paupertatis|allevationem paupertatis]] et meliorem [[qualitas vitae|qualitatem vitae]] omnibus. [[Nationes Unitae]] diem consecraverunt ut [[felicitas|felicitatem]] hominibus mundi provehant. Et thema diei anno 2018 est felicitatem hominibus omnibus ante annum 2050. == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Nexus externi == *[https://www.un.org/en/observances/happiness-day Situs publicus Nationum Unitarum] (Anglice) *[https://web.archive.org/web/20170329005215/http://www.happinessday.org/ Situs publicus] {{Stipula}} [[Categoria:Ritus Martii]] [[Categoria:Felicitas]] [[Categoria:Nationes Unitae]] sxv19ro2hzh81d9x4mjfb2lgst5btgc 0 259300 3992109 3743122 2026-09-29T23:33:49Z Grufo 64423 Minora 3992109 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Purpur-mit-Ausfaerbung.png|thumb|Pannus purpurâ tinctus]] [[Fasciculus:Haustellum brandaris 000.jpg|thumb|''Bolinus brandaris'']] [[Fasciculus:Color icon violet v2.svg|thumb|upright=0.5|Color [[violaceus]].]] [[Fasciculus:Color icon purple.svg|thumb|upright=0.5|Color purpureus.]] '''Purpura''' (Graece πορφύρα), seu '''ostrum''' (ὄστρεον), seu '''murex''', est [[color]] medius inter [[caeruleus|caeruleum]] et [[ruber|rubrum]]. [[Color complementarius]] est [[flavus]]. Purpura antiquis [[Romani]]s [[Graeci]]sque fuit [[tinctura]] carissima, a [[Phoenices|Phoenicibus]] inventa, quamquam Graecis nota erat tempore [[Homerus|Homeri]], apud quem πορφύρεος adiectivum saepe ad [[vestis|vestes]], stragula, aliasque res adhibetur. Romanis quoque iam aetate [[rex Romanorum|regum]] nota erat. E variis [[murex|muricibus]], [[concha|conchis]] [[mare Mediterraneum|maris Mediterranei]], extrahebatur, praesertim ''[[Bolinus brandaris|Bolino brandari]]'', ''[[Hexaplex trunculus|Hexaplice trunculo]]'', ac ''[[Stramonita haemastoma]]''.<ref>Ziderman 1986.</ref> == Apud Plinium == [[Gaius Plinius Secundus]] in ''[[Naturalis historia (Plinius)|Naturali historia]]'' multa de purpura scripsit:<ref>Plin., ''Nat. hist.'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0138:book=9:chapter=66&highlight=purpurae+vivunt%2C 9.66–72].</ref> <blockquote>purpurae vivunt annis plurimum septenis. latent sicut murices circa [[Sirius|Canis]] ortum tricenis diebus. congregantur verno tempore mutuoque attritu lentorem cuiusdam [[cera]]e salivant. simili modo et [[murex|murices]], sed purpurae [[flos|florem]] illum [[tinctura|tinguendis]] expetitum [[vestis|vestibus]] in mediis habent [[fauces|faucibus]]. [[liquor]]is hic minimi est candida [[vena]], unde pretiosus ille bibitur nigrantis rosae colore sublucens; reliquum corpus sterile. vivas capere contendunt, quia cum vita [[sucus|sucum]] eum evomunt. et maioribus quidem purpuris detracta [[concha]] auferunt, minores cum [[testa]] vivas frangunt, ita demum eum expuentes. [[Tyrus|Tyri]] praecipuus hic [[Asia]]e, [[Meninx|Meninge]] [[Africa]]e et [[Gaetulia|Gaetulo]] [[litus|litore]] [[oceanus|oceani]], in [[Laconia|Laconica]] [[Europa]]e. [[fasces]] huic [[securis|securesque]] [[Roma]]nae viam faciunt, idemque pro maiestate pueritiae est, distinguit ab [[eques|equite]] [[curia]]m, dis advocatur placandis omnemque vestem inluminat, in [[triumpha]]li miscetur auro. quapropter excusata et purpurae sit insania. sed unde [[conchylium|conchyliis]] pretia, quis virus grave in [[fucus|fuco]], [[color]] austerus in [[glaucus|glauco]] et irascenti similis [[mare|mari]]? lingua purpurae [[longitudo|longitudine]] digitali, qua pascitur perforando reliqua conchylia: tanta duritia aculeo est. aquae dulcedine necantur et sicubi [[flumen]] inmergitur; alioqui captae et diebus quinquagenis vivunt saliva sua. conchae omnes celerrime crescunt, praecipue purpurae: anno [[magnitudo|magnitudinem]] implent. quod si hactenus transcurrat expositio, fraudatam profecto se luxuria credat nosque indiligentiae damnet. quam ob rem persequemur etiam officinas, ut, tamquam in victu frugum noscitur ratio, sic omnes qui istis gaudent in praemio vitae suae calleant. concharum ad purpuras et conchylia - eadem enim est materia, sed distat temperamento—duo sunt genera: [[bucinum]] minor concha ad similitudinem eius qua [[bucinus|bucini]] sonus editur—unde et causa nomini—, rotunditate oris in margine incisa; alterum purpura vocatur canaliculato procurrente rostro et canaliculi latere introrsus tubulato, qua proseratur lingua. praeterea clavatum est ad turbinem usque aculeis in orbem septenis fere, qui non sunt bucino, sed utrisque orbes totidem, quot habeant annos. bucinum non nisi petris adhaeret circaque scopulos legitur. purpurae nomine alio [[pelagia]]e vocantur. earum genera plura pabulo et solo discreta: lutense putre [[limus|limo]] et algense nutritum [[alga]], vilissimum utrumque. melius taeniense in [[taenia|taeniis]] maris collectum, hoc quoque tamen etiamnum levius atque dilutius. calculense appellatur a [[calculus|calculo]] in mari, mire aptum conchyliis, et longe optimum purpuris dialutense, id est vario [[solum|soli]] genere pastum. capiuntur autem purpurae parvulis rarisque [[textus|textu]] veluti [[nassis]] in alto iactis. inest his [[esca]], clusiles mordacesque conchae, ceu [[mitulus|mitulos]] videmus. has semineces, sed redditas mari avido hiatu revivescentes, appetunt purpurae porrectisque linguis infestant. at illae aculeo exstimulatae claudunt sese conprimuntque mordentia. ita pendentes aviditate sua purpurae tolluntur. capi eas post canis ortum aut ante vernum tempus utilissimum, quoniam, cum cerificavere, fluxos habent sucos. sed id tinguentium officinae ignorant, cum summa vertatur in eo. eximitur postea vena quam diximus, cui addi salem necessarium, sextarios ferme centenas in libras; macerari triduo iustum, quippe tanto maior vis, quanto recentior, fervere in [[plumbum|plumbo]], singulasque [[amphora]]s centenas aquae, quingentenas [[medicamentum|medicaminis]] libras aequali ac modico vapore torreri et ideo longinquae fornacis cuniculo. ita despumatis subinde carnibus, quas adhaesisse venis necesse est, decimo ferme die liquata cortina vellus elutriatum mergitur in experimentum et, donec spei satis fiat, uritur liquor. rubens color nigrante deterior. quinis lana potat horis rursusque mergitur carminata, donec omnem ebibat saniem. bucinum per se damnatur, quoniam fucum remittit: pelagio ad modum alligatur nimiaeque eius nigritiae dat austeritatem illam nitoremque qui quaeritur cocci. ita permixtis viribus alterum altero excitatur aut adstringitur. summa medicaminum in libras . . . vellerum bucini ducenae et e pelagio cxi. ita fit amethysti colos eximius ille. at tyrius pelagio primum satiatur inmatura viridique cortina, mox permutatur in bucino. laus ei summa in colore sanguinis concreti, nigricans aspectu idemque suspectu refulgens. unde et homero purpureus dicitur [[sanguis]]. purpurae usum romae semper fuisse video, sed romulo in trabea. nam [[toga praetexta]] et latiore clavo tullum hostilium e regibus primum usum etruscis devictis satis constat. [[Cornelius Nepos|Nepos Cornelius]], qui [[Augustus (imperator)|Divi Augusti]] principatu obiit: "me," inquit, "iuvene [[violaceus|violacea]] purpura vigebat, cuius libra denariis centum venibat, nec multo post rubra tarentina. huic successit dibapha tyria, quae in libras denariis mille non poterat emi. hac p.{{dubsig}} [[Publius Cornelius Lentulus Spinther|Lentulus Spinther]] aedilis curulis primus in praetexta usus inprobabatur. qua purpura quis non iam," inquit, "tricliniaria facit" spinther aedilis fuit urbis conditae anno dcxci [[Cicero]]ne consule. dibapha tunc dicebatur quae bis tincta esset, veluti magnifico inpendio, qualiter nunc omnes paene commodiores purpurae tinguuntur. in conchyliata veste cetera eadem sine bucino, praeterque ius temperatur aqua et pro indiviso humani potus excremento. dimidia et medicamina adduntur. sic gignitur laudatus ille pallor saturitate fraudata tantoque dilutior, quanto magis vellera esuriunt. pretia medicamento sunt quidem pro fertilitate litorum viliora, non tamen usquam pelagii centenas libras quinquagenos nummos excedere et bucini centenos sciant qui ista mercantur inmenso.</blockquote> == Quod in imperio Romano color imperii fuerit insigne == Quarto saeculo soli imperatori purpuream vestem induere licebatː itaque qui purpuream vestem domi possidere inveniebantur capitalis criminis [[Maiestas (ius constitutionale)|laesae maiestatis]] accusari solebant. Iam tempore classico senatores laticlavo purpureo in [[Tunica|tunica]] distinguebantur, minores dignitates angusticlavo. Simili modo in Ecclesia catholica hic color [[Cardinalis|cardinalium]] est insigne verbo tenusː revera enim eorum toga rubicondior est. Ita Paulus VI ''ad purpuratorum Patrum Collegium'' scribebat. {{NexInt}} {{div col|2}} *[[Purpureus]] *[[Purpureus Tyrianus]] *[[Roseus]] *[[Rubripurpureus]] *[[Toga picta]] *[[Violaceus]] {{div col end}} == Notae == <references /> ==Bibliographia== *Ball, Philip. [[2001]]. ''Bright Earth, Art and the Invention of Colour.'' Hazan. ISBN 9782754105033. *Gage, John. [[1993]]. ''Colour and Culture: Practice and Meaning from Antiquity to Abstraction.'' Londinii: Thames and Hudson. ISBN 9782878112955. *Gage, John. [[2006]]. ''La Couleur dans l'art.'' Londinii: Thames and Hudson. ISBN 9782878113259. *Heller, Eva. [[2009]]. ''sychologie de la couleur: Effets et symboliques.'' Pyramyd. ISBN 9782350171562. *Pastoureau, Michel. [[2005]]. ''Le petit livre des couleurs.'' Editions du Panama. ISBN 9782757803103. *Roelofs, Isabelle. [[2012]]. ''La couleur: expliqee aux artistes.'' Groupe Eyrolles. ISBN 9782212134865. *Schiffman, H. R. [[1990]]. The perception of color. In ''Sensation and perception: An integrated approach.'' Ed. 3a. Novi Eboraci: John Wiley & Sons. *Varichon, Anne. [[2000]]. ''Couleurs: pigments et teintures dans les mains des peuples.'' Seuil. ISBN 9782020846974. *Ziderman, I. I. [[1986]]. Purple Dyes Made from Shellfish in Antiquity. Retractatio. ''Progress in Coloration and Related Topics'' 16: 46–52. doi:10.1111/j.1478-4408.1986.tb03743.x. *Zuffi, Stefano. [[2012]]. ''Color in Art.'' Abrams. ISBN 9781419701115. == Nexus externi == * [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=purpura-harpers&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0062 De purpura] in ''[[Harper's Dictionary of Classical Antiquities]]'' (1898) [[Categoria:Colores]] {{Myrias|Anthropologia}} qufyttyrdbisooohpbzqy4e8v97w61y 0 259464 3991963 3975232 2026-09-29T15:00:59Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3991963 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Clara Appendino''' ([[Mons Calerius|Montis Calerii]] die [[12 Iunii]] [[1984]] nata), alumna [[Universitas Bocconi|universitatis commercialis Bocconi]] [[Mediolanum|Mediolani]] in urbe, est ab anno [[2010]] [[Politicus|politica]] factionis [[Motus V stellarum]] et a die [[20 Iunii]] [[2016]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160619032324/http://elezioni.interno.it/comunali/scrutini/20160605/G010812620.htm Elezioni comunali del 19 giugno 2016 - ballottaggio - Comune di TORINO]</ref> [[Demarchus|praefecta]] urbi [[Augusta Taurinorum|Augustae Taurinorum]].<ref>[https://web.archive.org/web/20190622135534/https://www.lastampa.it/2016/06/19/italia/speciali/elezioni/2016/amministrative/primi-exit-poll-appendino-davanti-a-fassino-per-la-poltrona-di-sindaco-lx0LTfc4FjuQO7aJJUPtEP/pagina.html Chiara Appendino è sindaco: svolta storica per Torino. Ribaltone in cinque circoscrizioni]</ref> ==Notae== <references/> == Bibliographia == * Angela Giuffrida, "[https://www.theguardian.com/world/2018/feb/04/turin-five-star-movement-mayor-chiara-appendino How Turin turned against its Five Star Movement mayor]" in ''[[The Guardian]]'' (4 Februarii 2018) ==Nexus externus== * [https://web.archive.org/web/20210216001530/https://politici.openpolis.it/politico/582116 Chiara Appendino apud openpolis.it] {{Praefecti urbi Augustae Taurinorum}} {{Lifetime|1984||Appendino, Clara}} {{bio-stipula}} [[Categoria:Politici Italiae]] [[Categoria:Nati 1984]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Praefecti Urbis Taurinensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Bocconi]] 4ttstvtk1lygqo0qpocrqm7446gkt2p 0 265930 3992186 3302476 2026-09-30T08:48:46Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3992186 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus''' (vixit primo saeculo a.C.n.) erat [[Senatus Romanus|senator Romanus]] qui [[Consul|consulatum]] anno [[56 a.C.n.]] cum [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucio Marcio Philippo]] gessit. [[Optimates|Optimatium factionis]] erat et in consulatu [[Triumviratus|triumviris]] (Caesari, Pompeio Crassoque) summa contentione adversabatur. ==De gente== In [[Patricii (ordo)|patriciam]] [[Gens Cornelia|gentem Corneliorum]] Lentulorum adoptatus<ref>Sive ipse, sive pater.</ref>, nobillissima [[Gens Claudia|familia Claudiorum]] Marcellorum ortus, ut secundum [[Cognomen|cognomen]] indicat, maiorum splendore Gnaeus Marcellinus nemini cedebat. [[Scribonia|Scriboniam]] uxorem duxit<ref>[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] VI 26033: ''Libertorum et / familiae / Scriboniae Caesar(is) / et Corneli Marcell(ini) / f(ilii) eius''</ref> quae postea vidua [[Octavianus Augustus|Octaviano Caesari]] nupsit et [[Iulia maior|Iuliam]] peperit<ref>[[Suetonius|Suet]]., ''Aug''. 62.</ref>. ==De cursu honorum== *67 a.C.n. Legatus Pompei in bello piratico. [[Cyrene|Cyrenaeorum]] patronus tum factus est. * 61 a.C.n. Inter accusatores [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodii Pulchri]] erat qui [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacra Bonae Deae]] violaverat. *60 a.C.n. Praetor *59/58 a.C.n. [[Fasti legatorum Syriae|Propraetor]] in [[Syria (provincia Romana)|Syria]] *56 a.C.n. Consul Ciceronem [[Exsilium|exilio]] redeuntem in bonis reciperandis adiuvit. Pompeio [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Crassoque]] consulatum petere volentibus quamdiu potuit restitit<ref>[[Plutarchus|Plut.]], ''Pompeius'' 51 et ''Crassus'' 15.</ref>. Marcellino enim duce multi senatores, vim sibi adhibitam esse testificantes, vestem mutaverunt atque in [[Curia Hostilia|curiam]] venire desierunt ne quicquam de [[Comitia|comitiis]] consularibus consuli posset, usque adeo ut comitia mense ianuario vel februario tantum anno [[55 a.C.n.]] per [[Interrex|interregem]] haberi potuerint. Nihil de eo post consulatum accepimus. Cicero Marcellini consulis eloquentiam laudavit in ''[[Brutus (Cicero)|Bruto]]'' suo<ref>Cap. 247.</ref>. ==Fontes== * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Syriaca'', 255 * [[Cassius Dio]], libro XXXIX ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'', cap. 27-30. *[[Cicero]], ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 247 *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 51 **''Crassus'' 15 *[[Suetonius]], ''[[De Vita Caesarum]]'', in ''Vita Divi Augusti'' 62. *[[Valerius Maximus]], libro sexto ''Factorum dictorumque memorabilium'', 2.6. == Notae == <div class="references-small"><references /></div> {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Publius Cornelius Lentulus Spinther]] et [[Quintus Caecilius Metellus Nepos (consul 57 a.C.n.)|Quintus Caecilius Metellus Nepos]]| annus= 56 a.C.n.<br />cum [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucio Marcio Philippo]]<br />| successores= [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] II et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] II}} {{Lifetime|saeculo 2 aut 1 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Cornelia]] tqbp1n8ub15tm0a0f6izu45uvymbwko 3992187 3992186 2026-09-30T08:52:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3992187 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus''' (vixit primo saeculo a.C.n.) erat [[Senatus Romanus|senator Romanus]] qui [[Consul|consulatum]] anno [[56 a.C.n.]] cum [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucio Marcio Philippo]] gessit. [[Optimates|Optimatium factionis]] erat et in consulatu [[Triumviratus|triumviris]] (Caesari, Pompeio Crassoque) summa contentione adversabatur. ==De gente== In [[Patricii (ordo)|patriciam]] [[Gens Cornelia|gentem Corneliorum]] Lentulorum adoptatus<ref>Sive ipse, sive pater.</ref>, nobillissima [[Gens Claudia|familia Claudiorum]] Marcellorum ortus, ut secundum [[Cognomen|cognomen]] indicat, maiorum splendore Gnaeus Marcellinus nemini cedebat. [[Scribonia|Scriboniam]] uxorem duxit<ref>[[Corpus inscriptionum Latinarum|CIL]] VI 26033: ''Libertorum et / familiae / Scriboniae Caesar(is) / et Corneli Marcell(ini) / f(ilii) eius''</ref> quae postea vidua [[Octavianus Augustus|Octaviano Caesari]] nupsit et [[Iulia maior|Iuliam]] peperit<ref>[[Suetonius|Suet]]., ''Aug''. 62.</ref>. ==De cursu honorum== *67 a.C.n. Legatus Pompei in bello piratico<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 95.</ref>. [[Cyrene|Cyrenaeorum]] patronus tum factus est. * 61 a.C.n. Inter accusatores [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodii Pulchri]] erat qui [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacra Bonae Deae]] violaverat. *60 a.C.n. Praetor *59/58 a.C.n. [[Fasti legatorum Syriae|Propraetor]] in [[Syria (provincia Romana)|Syria]] *56 a.C.n. Consul Ciceronem [[Exsilium|exilio]] redeuntem in bonis reciperandis adiuvit. Pompeio [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Crassoque]] consulatum petere volentibus quamdiu potuit restitit<ref>[[Plutarchus|Plut.]], ''Pompeius'' 51 et ''Crassus'' 15.</ref>. Marcellino enim duce multi senatores, vim sibi adhibitam esse testificantes, vestem mutaverunt atque in [[Curia Hostilia|curiam]] venire desierunt ne quicquam de [[Comitia|comitiis]] consularibus consuli posset, usque adeo ut comitia mense ianuario vel februario tantum anno [[55 a.C.n.]] per [[Interrex|interregem]] haberi potuerint. Nihil de eo post consulatum accepimus. Cicero Marcellini consulis eloquentiam laudavit in ''[[Brutus (Cicero)|Bruto]]'' suo<ref>Cap. 247.</ref>. ==Fontes== * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Syriaca'', 255 * [[Cassius Dio]], libro XXXIX ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'', cap. 27-30. *[[Cicero]], ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 247 *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 51 **''Crassus'' 15 *[[Suetonius]], ''[[De Vita Caesarum]]'', in ''Vita Divi Augusti'' 62. *[[Valerius Maximus]], libro sexto ''Factorum dictorumque memorabilium'', 2.6. == Notae == <div class="references-small"><references /></div> {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Publius Cornelius Lentulus Spinther]] et [[Quintus Caecilius Metellus Nepos (consul 57 a.C.n.)|Quintus Caecilius Metellus Nepos]]| annus= 56 a.C.n.<br />cum [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucio Marcio Philippo]]<br />| successores= [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] II et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] II}} {{Lifetime|saeculo 2 aut 1 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Cornelia]] phiqk7p7lxya67bm96ybc5i3xilq5ju 0 274003 3991947 3887308 2026-09-29T13:30:44Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3991947 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Balaji by Cheenu Pillai.jpg|thumb|upright=0.8|''Balaji'' (2006).]] '''Cheenu Pillai''' ([[Pattukottai]] [[Maderaspatanum|Maderaspatani]] [[India]]e [[19 Decembris]] [[1971]]) est [[artifex]] a se doctus, qui [[expressionismus|expressionismum]] [[Europa]]eum thematibus [[linguae Dravidicae|Dravidianis]] adhibet. Eius modus repraesentationis [[motus artis|motus]] Europaeos sicut [[cubismus|cubismum]], [[expressionismus|expressionismum]], [[orphismus (ars)|orphismum]] cum formis [[color]]ibusque [[cultura]]e [[India|Indicae]] propriis miscet.<!-- ==Notae== <references/>--> ==Bibliographia== *Bhagat, Ashrafi. [[2009]]. [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article641801.ece Semantics of divinity.] {{Nexus deficit|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''The Hindu,'' 7 Maii. *Bhagat, Ashrafi. [[2007]]. [https://web.archive.org/web/20190703203349/http://chennaigallery.com/images/Hindu.jpg Allure of Myth.] ''The Hindu,'' 25 Decembris. *Mahesh, Chitra. [[2007]]. [http://chennaigallery.com/images/deccan_chronicle.jpgCheenus Art strikes a chord between geometry and divinity.]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Deccan Chronicle,'' 28 Decembris. ==Nexus externi== *[https://web.archive.org/web/20180513232321/http://www.chennaigallery.com/ Picturae Cheenu Pillai.] Pinacotheca Chennai. {{Lifetime|1971||Pillai, Cheenu}} [[Categoria:Incolae Indiae]] [[Categoria:Orphismus]] [[Categoria:Pictores]]<!-- [[Category:People from Thanjavur district]] [[Category:21st-century Indian painters]] [[Category:Indian Expressionist painters]] [[Category:Painters from Tamil Nadu]]--> 4lwftuonkc0h7vz5y2kq9v8hofhj08g 0 274427 3992146 3875904 2026-09-30T02:01:23Z Grufo 64423 Nomen paginae mutatum est 3992146 wikitext text/x-wiki {{Latinitas|-5}} '''Rock progressiva''' est subgenus [[Musica rock|musicae rock]], quod in [[Britanniarum regnum|Britannia]] sub finem [[Anni 1960|annorum sexagesimorum]] saeculi vicesimi ortum est et per [[Europa]]m, deinde per orbem terrarum, proximo decennio evolutum est<ref name=":3">{{Ouvrage|langue=anglais|auteur1=John Covach|titre=Progressive Rock, "Close to the Edge" and the Boundaries of Style|lieu=New York|éditeur=Oxford University Press|année=1998|pages totales=28|isbn=|lire en ligne=https://books.google.ca/books?id=Pj3OqpZCQmUC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=progressive+rock+essays&source=bl&ots=jxU-WkomUy&sig=NADeW53ELTspTDAPqBiB-fZqepE&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwi6yrGIrNLKAhUKPz4KHT1wAUkQ6AEIOzAE#v=onepage&q&f=false|passage=}}.</ref>. E [[Rock psychedelicus|genere psychedelico]] ortum, hoc genus musicae auctoritatem artisticam maiorem quam cetera genera rock sibi vindicat. Proprium eius est forma prolixior quam [[Musica popularis|musicae popularis]] solitae, ob technicas musicas et instrumenta quae maxime cum [[jazz]] et [[Musica classica|musica classica]] coniunguntur<ref>{{Cite journal}}.</ref>. == Terminologia == Terminus ''rock progressivus'' primum{{dubsig}} adhibitus est ad describendum genus in libello disci eponymi gregis [[Caravan (grex)|Caravan]], anno 1968 editi<ref name=":0">{{Ouvrage|langue=Anglais|auteur1=Edward Macan|titre=Rocking the Classics|lieu=|éditeur=Oxford Paperbacks|année=1997|pages totales=320|isbn=978-0-19-509888-4|lire en ligne=|passage=}}.</ref>. Terminus saepe variis nominibus tegitur, velut "[[Rock barocus]]", "[[Rock classicus]]", "[[Art rock]]", "[[Rock symphoniacus]]" vel "[[Musica planans]]". Anglice genus simpliciter ''progressive rock'' appellatur. Praeter greges originales rock progressivi annorum septuagesimorum, pauci se sub hac appellatione poni volunt. Quidam artifices, ut [[Petrus Hammill|Petrus Hammill]], qui suam musicam potius [[art rock]] appellat, hunc terminum vitant. Similiter plurimi artifices currentis [[krautrock]] e [[Germania]] orti plane negant se ad hoc genus pertinere, cum se non musicam rock facere arbitrentur. Alia genera cognata sunt [[new prog]], [[metallum progressivum]] et [[metallum symphoniacum]]. == Proprietates == Rock progressivus e [[Musica rock|genere rock]] ortus est, sed proprium ei est quod elementa [[jazz]], [[Musica vulgaris|musicae vulgaris]] et [[musica classica|classicae]] atque [[Musica contemporanea|contemporaneae]] adhibet ut fines musicae popularis amplificet. Genus liberius formam musicam sequitur, non restrictum ad elementa principalia musicae rock (cantus breves, rhythmum binarium, schema usitatum: versus/chorus/versus, tres chordas blues...). Hac in re, artifices rock progressivi similem viam sequuntur ac musici [[Jazz experimentalis|jazz experimentalis]]: explorationes instrumentales longae, structurae chordarum complexae, et cetera. Instrumenta plerumque vocibus praestant<ref>{{Harvard citation no brackets|Leroy|2010|p=9}}.</ref>. == Noti greges rock progressivi == [[Fasciculus:Yes_concert.jpg|thumb|Grex [[Yes (grex)|Yes]] anno 1977.]] {{div col|2}} * [[The Nice]] * [[The Moody Blues]] * [[Uriah Heep (grex)|Uriah Heep]] * [[Soft Machine]] * [[Procol Harum]] * [[Barclay James Harvest]] * [[King Crimson]] * [[Yes (grex)|Yes]] * [[Genesis (grex)|Genesis]] * [[Van der Graaf Generator]] * [[Jethro Tull (grex)|Jethro Tull]] * [[Pink Floyd]] * [[Emerson, Lake and Palmer]] (ELP) * [[Gentle Giant]] {{div col end}} === Schola Cantuariensis === Vide etiam: [[Schola Cantuariensis]] sive Sonus Cantuariensis Inter praecipuos cantores [[Schola Cantuariensis|Scholae Cantuariensis]] numerantur [[Hugo Hopper]], [[Robertus Wyatt]], [[Ricardus Sinclair]], [[Kevin Ayers]], [[Ricardus Coughlan]], [[David Allen]], [[Stephanus Hillage]] et [[Pye Hastings]]. Greges praecipui eiusdem scholae sunt [[Caravan (grex)|Caravan]], [[Soft Machine]], [[Gong (grex)|Gong]], [[Henry Cow]], [[Camel (grex)|Camel]], [[Khan (grex)|Khan]], [[Egg (grex)|Egg]], [[Hatfield and the North]], [[Matching Mole]] et [[National Health]]. Principales cantores [[Schola Cantuariensis|Scholae Cantuariensis]] sunt [[Hugo Hopper]], [[Robertus Wyatt]], [[Ricardus Sinclair]], [[Kevin Ayers]], [[Ricardus Coughlan]], [[David Allen]], [[Stephanus Hillage]] et [[Pye Hastings]]. Principales greges Scholae Cantuariensis sunt [[Caravan (grex)|Caravan]], [[Soft Machine]], [[Gong (grex)|Gong]], [[Henry Cow]], [[Camel (grex)|Camel]], [[Khan (grex)|Khan]], [[Egg (grex)|Egg]], [[Hatfield and the North]], [[Matching Mole]] et [[National Health]]. === Rock in Opposition === [[Rock in Opposition]] anno ineunte 1970 a [[Fredericus Frith|Frederico Frith]], citharista [[Henry Cow]], conditum, more [[Scholae Cantuariensis]], plurimos greges rock progressivi coniunxit. Inter principales numerantur [[Univers Zéro]], [[Art Zoyd]], [[Etron Fou Leloublan]], [[Art Bears]] et [[Aksak Maboul]]. === Tendentia progressiva === * [[The Alan Parsons Project]] * [[Manfred Mann|Manfred Mann's Earth Band]] * [[Electric Light Orchestra]] === Rock progressivus Europaeus === ===== Germania ===== [[Krautrock]]: [[Can (grex)|Can]], [[Popol Vuh (grex)|Popol Vuh]], [[Cluster (grex)|Cluster]], [[Nicolaus Schulze]], [[Faust (grex)|Faust]], [[Guru Guru]], [[Kraftwerk]], [[Tangerine Dream]], [[Amon Düül II]], [[Ash Ra Tempel]], [[Floh de Cologne]], [[Neu!]]. [[Musica ambiens|Ambiens]]: [[Nicolaus Schulze]] et [[Tangerine Dream]]. Alii: [[Triumvirat (grex)|Triumvirat]], [[Ramses (grex)|Ramses]] et [[Eloy]]. ===== Francia ===== Praecipui greges Franciae: [[Ange (grex)|Ange]] et [[Magma (grex)|Magma]]. Dux gregis Magma, [[Christianus Vander]], valde permoti jazz [[Ioannes Coltrane|Ioannis Coltrane]], est ad principium novae currentis progressivae, [[zeuhl]], quidem [[Magma (grex)|Magma]] manet secundum. Grex imprimit in Francia et administrat frangere [[Britanniarum regnum|ultra Manica]]. In mane [[Anni 1990|annorum 1990]], allius grex parisiensis instrumentalis, Xaal, erit includitur in musicis directionem investigari per Christianum Vander, sed non effodiunt. Alliis: [[Carpe Diem (grex)|Carpe Diem]], [[Atoll (grex)|Atoll]], [[Pulsar (grex)|Pulsar]], Catharsis, Rhesus 0, Shylock, Taï Phong, Mona Lisa, Elixir, Arrakeen, Musea, Lazuli ===== Italia ===== [[Rock progressivus Italianus|Scaena Italiana]] est, saepe tamquam a genere plena, notus sub nomine ''Rock symphonicus Italianus''. In stilo prope gregis anglicae [[Gentle Giant]] et magis imputator [[Musica classica|musicae classicae]] quam in aliae scaenae europae, rock progressivus italianus erit eius hora gloriae in anni 1970 cum [[Premiata Forneria Marconi|Premiata Forneria Marconi (PFM)]], [[Area (grex)|Area]], [[Banco del Mutuo Soccorso]], [[Le Orme]], Osanna, Saint Juste, [[Goblin (grex)|Goblin]], Museo Rosenbach, Il Balletto di Bronzo, Stormy Six, Arti e Mestieri, Opus Avantra, Perigeo, Rovescio della Medaglia, Biglietto per l'Inferno, Alphataurus, Locanda Delle Fate et Maxophone. ===== Nederlandia ===== In [[Regnum Nederlandiae|Batavia]] claruerunt [[Focus (grex)|Focus]], [[Kayak (grex)|Kayak]], Earth and Fire, Water, Supersister, Ekseption et Trace. Omnium celeberrimus Focus carmina ''Sylvia'', ''Hocus Pocus'' (quod [[Iron Maiden]] postea renovavit) et ''Eruption'' edidit. === Aliae patriae === * [[Belgica]]: Dragon, [[Machiavel (grex)|Machiavel]], Womega, Flyte, Cosmic Trip Machine * [[Dania]]: Secret Oyster, Pan * [[Hispania]]: Triana, Canarios, Iman, Gotic, Granada, Azahar * [[Finnia]]: [[Wigwam (grex)|Wigwam]], Tasavallan Presidentti * [[Graecia]]: [[Aphrodite's Child]], Socrates Drank the Conium * [[Hungaria]]: [[Omega (grex)|Omega]], [[After Crying]], Solaris * [[Norvegia]]: Popol Vuh (postea Popol Ace nominatus ne cum grege Germanico confunderetur), Folque, Junipher Greene, [[Airbag (grex)|Airbag]], [[Gazpacho (grex)|Gazpacho]], Magic Pie * [[Suecia]]: Kaipa, [[Änglagård]], Knutna Navär, [[The Flower Kings|Flower Kings]], Xinema * [[Iaponia]]: [[Motoi Sakuraba]], Ars Nova, Gerard, Déjà Vu === Americae === * [[Civitates Foederatae Americae]]: [[Kansas (grex)|Kansas]], [[Styx (grex musicus)|Styx]], Starcastle * [[Canada]]: [[Rush (grex)|Rush]] * [[Quebecum]]: [[Harmonium (grex)|Harmonium]], [[Octobre (grex)|Octobre]], [[Maneige]], [[Mystery]] (cuius quondam cantor [[Benedictus David]] Montisregalis anno 2010-2011 etiam cum [[Yes (grex)|Yes]] cantavit) * [[Brasilia]]: [[Os Mutantes]], Bacamarte, Tempus Fugit, Quantum, Angra, Dogma * [[Argentina]]: La Maquina de Hacer Pájaros, Nexus, Crucis === Rock neoprogressiva === {{Main|Rock neo-progressiva}} * [[Marillion]] * [[Pallas (grex)|Pallas]] * [[Pendragon (grex)|Pendragon]] * [[IQ]] === Metallum progressivum === {{Main|Metallum progressivum}} * [[Fates Warning]] * [[Queensrÿche]] * [[Dream Theater]] * [[Voivod]] * [[Tool]] * [[Opeth]] * [[Symphony X]] * [[Crimson Glory]] === Novus rock progressivus === * [[The Flower Kings|Flower Kings]] * [[Spock's Beard]] * [[Radiohead]] * [[The Smashing Pumpkins]] * [[Porcupine Tree]] * [[Stephanus Wilson]] * [[Muse (grex)|Muse]] == Potentia in aliis gregibus == * [[Led Zeppelin]] * [[Blue Öyster Cult]] * [[Scorpions]] * [[UFO (grex)|UFO]] * [[Deep Purple]] * [[Metallica]] * [[Iron Maiden]] * [[System Of A Down|System of a Down]] * [[Faith No More]] === Punk progressivum === * [[Cardiacs]] === Post-rock === * [[Ween]] * [[Sigur Rós]] * [[Godspeed You! Black Emperor]] === Metallum symphoniacum === {{Main|Metallum symphoniacum}} * [[Nightwish]] * [[Epica (grex musicus)|Epica]] * [[After Forever]] == Notus == <references /> {{NexInt}} * [[Schola Cantuariensis]] * [[Musica Vulgaris progressiva]] * [[Krautrock]] * [[Metallum progressivum]] * [[Metallum symphoniacum]] * [[New prog]] * [[Rock progressivus Francicus]] * [[Rock progressivus Italianus]] * [[Rock symphoniacus]] * [[Rock neo-progressivus]] * [[Space rock]] * [[Zeuhl]] [[Categoria:Musica rock]] jfqb8amlcclodk8tjsf2jkyls4doebc 0 274507 3991991 3602382 2026-09-29T16:56:38Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3991991 wikitext text/x-wiki {{charta locatrix |Graeciae boreo-occidentalis physicalis |label=<br />Corcyra<br />antiqua |lat_deg =39 |lat_min =36 |lon_deg =19 | lon_min =55 |position=left |background = | mark = Brown pog.svg |width=350 |float=right |caption= Situs in Graecia }} {{Videdis|Corcyra (discretiva)}} '''Corcyra''' ([[Graece]]: ''Κέρκυρα, Κόρκυρα'') fuit urbs antiqua in insula [[Corcyra]] a [[colonia|colonis]] [[Corinthus|Corinthiis]] anno circiter [[734 a.C.n.]] condita. Vestigia, ab insularibus ''Palaeopolis'' appellata, ab urbe hodierna [[Corcyra (urbs)|Corcyra]] fere 2 chm. ad meridiem versus distant. De origine Corcyrae traditio chronographica Graeca haec offert: insulam tempore antiquissimo [[Liburni|Liburnos]] habitavisse;<ref name="Strabo" /> [[Eretria|Eretrios]] Graecorum primos ibi emporium posuisse;<ref>[[Plutarchus]], ''[[Quaestiones Graecae]]'' 100.11</ref> [[Corinthus|Corinthios]] duce [[Archias (Syracusarum conditor)|Archia]], [[Syracusae|Syracusas]] condituros, Corcyrae morantes, insulam cepisse et in coloniam convertisse, praefecto [[Chersicrates|Chersicrate]] qui Liburnos expulerit.<ref name="Strabo">{{Strabo}} 6.2.4</ref> Quae res eodem fere anno, quo Syracusae conditae sunt, gesta censetur, videlicet [[757 a.C.n.]] per [[marmor Parium]], [[733 a.C.n.|733]] per [[Eusebius Pamphili|Eusebium]]. == Notae == <references /> == Bibliographia == [[Fasciculus:Αγορά αρχαίας Πόλης Κέρκυρας.jpg|thumb|Forum antiquae urbis Corcyrae]] [[Fasciculus:West facade of Temple of Artemis, Gorgoneion, 580 BC, AM Corfu, Krfm12.jpg|thumb|[[Medusa]] e pedimento occidentali [[templum Dianae (Corcyra)|templi Artemidos]] Corcyraeae, c. 590 a.C.n. sculpta ([[Museum Archaeologicum Corcyraeum]])]] * "[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0064%3Aalphabetic+letter%3DC%3Aentry+group%3D21%3Aentry%3Dcorcyra-geo Corcyra]" in {{Smith-geo}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Archaeological site of Palaiopolis (Corfu)|urbem antiquam Corcyram}} {{Coord|39|36|25|N|19|55|6|E|display=title}} * ''[https://atcorfu.com/ancient-corfu-or-paleopolis/ Palaeopolis]'' apud ''AtCorfu'' * ''[https://web.archive.org/web/20180526021555/http://in-corfu.com/historic/paleopolis.html Palaeopolis]'' apud ''In-Corfu'' [[Categoria:Corcyra]] [[Categoria:Urbes Graecae antiquae]] [[Categoria:Loci archaeologici Graeciae]] [[Categoria:Condita saeculo 8 a.C.n.]] gdr7pbvd1augm8l11iyzg9babti427p 0 274905 3991941 3952649 2026-09-29T12:45:38Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3991941 wikitext text/x-wiki [[File:Uk2003-07-29-kongresa-temo-wandel.jpg|thumb|Physicus Israelianus Wandel in Suecia, anno 2003]] '''Celsus ''(vere: Amri)'' Wandel''' (natus [[1954]]) [[lingua Esperantica|Esperantici fautor]] entheus et doctissimus physicus [[israel|Israelianus]] est. ==Cursus honorum scientificus== In [[Universitas Hebraica Hierosolymitana|Universitate Hebraica Hierosolymitana]] [[astrophysica]]m docet et nonnumquam praelectiones in [[Universitas Californiensis Angelopolitana|Universitate Californiensi Angelopolitana]] habet. Celsum Wandel expertum in [[galaxias|galaxiis]] activis, in [[foramen nigrum|gurgitibus atris]] et in [[exobiologia]] esse constat. Assecla [[Unio Astronomica Internationalis|Unionis Astronomicae Internationalis]] quoque est. Doctoratu in [[astrophysica]] ad Stony Brook [[novum Eboracum|Novi Eboraci]] laureatus instruebat in universitatibus [[Princetonia]], [[Terra Mariae|Terrae Mariae]] et in [[Universitas Stanfordiensis|Alma matre Stanfordiensi]]. Cum familiaribus in Israel vivit. == Actiones in Esperanticis == Wandel in Iuventute Esperantica Israeliana annis 1970 activus fuit et inde ab anno 1977 sibi servitia in praesidio [[Associatio iuventutis Esperanticae internationalis|Associationis iuventutis Esperanticae internationalis]] induit antequam annis inter 1981 et 1983 praesidis munera fungeretur (postea praesidis honorarii). Duxit annis inter 1990 et 1996 necnon denuo ex anno 2009 Associationem esperantistarum Israelianorum (Esperanto-Ligo en Israelo). In consiliis [[Universalis Societas Esperantica|Universalis Societatis Esperanticae]] ex 1989 et in eius praesidio (annis inter 1995-1998, 2004-2007, 2010-2013) sedebat. Inde ab anno 2007 secretarius Universitatis internationalis congressuum (Internacia Kongresa Universitato/IKU) est. Insuper condidit Universitatem internationalem hibernalem (Internacia Vintra Universitato) cuius rector creatus est.<ref>https://web.archive.org/web/20160304192822/http://www.internacia-festivalo.de/30a-2013/fotoj/30-IVU-prelegoj.pdf</ref>. In Israel operam navabat ad moderandum [[congressus universalis Esperanticus|Congressum universalem]] anno 2000 [[Telavivum|Vernicolle]] celebratum. Ex anno 2008 editionem periodici officialis Esperantici Israeliani praetitulati ''Israela Esperantisto'' curat.<ref>[http://www.esperanto.org.il/ie.html]</ref> Wandel in [[Academia Esperantica|Academiam Esperanticam]] intravit iam anno 1992 et anno 2016 praefectus Academiae internationalis scientiarum (AIS, cui sedes in [[res publica Sancti Marini|Republica Sancti Marini]]) proclamatus est. Anno 2007 Mariaeburgi in Pomerania [[polonia|Polonica]] inauguravit monumentum Esperanticum et cedrum in honorem patris ad oppidum finitimum Scurgum (Skórcz) nati plantavit. === Opera selecta === * ''Venis Vespero'' (liber infantilis Hebraicus conversus, Palo Alto 1988) * ''La Krabo kiu ludis kun la Maro'' (liber infantilis conversus; conversio praemiata, Edistudio 1993) * ''La Kosmo kaj Ni'' (liber definitivus in astronomicis, cum David Galadí-Enríquez, Antverpiae 2001, editio altera 2005; praemiatus praemio Pirlot) * Phonocasetae ''"Israelo Kantas"'' (1982) et ''"Israelo ne ĉesas kanti"'' (1992); discus compactus ''"Venu Paco"'' (2001) et ''"Kanti gefratoj kune"'' (2011) cum cantilenis Hebraicis et [[Lingua Iudaeo-Germanica|Iudaeo-Germanicis]] * scripsit cum aliis glossarium ''Hejma vortaro'' * scripsit terminos technicos astrophysicos glossarii maximi praetitulati ''Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto'' * ''"Du jardekoj de Internacia Kongresa Universitato"'' apud ''La Arto Labori Kune'', (2010) * dirigit scientifice editionem ''"Origino de la vivo sur la Tero"'' Nicolai Gudskov (Moscuae 2011) [http://impeto.trovu.com/diversa/origino] * Universitata 33-leciona video-kurso pri Astronomio kaj Astrofiziko [http://www.universitato.info/astronomio.htm] * Moderabatur hos libros Universitatis internationalis congressuum: *[http://uea.org/pdf/IKU1998.pdf IKU-libro 1998] *[http://uea.org/pdf/IKU2005.pdf IKU-libro 2005] *[http://www.uea.org/pdf/IKU2006.pdf IKU-libro 2006] *[http://www.uea.org/pdf/IKU2007.pdf IKU-libro 2007] *[http://www.uea.org/pdf/IKU2011.pdf IKU-libro 2011] *[http://uea.org/pdf/IKU/IKU2013.pdf necnon IKU-libro 2013] ===Praelectiones=== * La spacmisio al Marso, 1997 * Eklipso 1999: la lasta suneklipso de la jarmilo, 1999 * ''"Esperanto en la ombro de la angla"'', Avanae 2010, [http://www.slideshare.net/amriw] ;Praelectiones in Congressibus internationalisbus habitae: * 1985 Jen Nia Universo * 1987 De Koperniko ghis Einstein: la evoluo de moderna astronomio * 1992 La Universo kaj moderna astrofiziko * 1995 Enkonduko en Astrofizikon kaj Astronomion (cum [[Ioannes Michael Maitzen|Ioanne Michaele Maitzen]]) * 1998 Ĉu ni estas solaj? La serĉo de ekstertera civilizacio<ref>http://uea.org/pdf/IKU1998.pdf</ref> * 2000 Ses tagoj de kreado: de la praeksplodo ĝis la homo * 2001 SETI: dialogo kun ekstertera kulturo * 2002 La Inkaa astronomio <ref>[http://uea.org/pdf/IKU2002.pdf IKU-libro 2002]</ref> * 2004 Supernovaoj: la plej grandaj eksplodoj en la Universo * 2005 – La Lakta vojo – nia hejmo en la universo (AIS-IKU kurso, una cum domno Maitzen)<ref>[http://uea.org/pdf/IKU2005.pdf IKU-libro 2005]</ref> * 2007 - Orienta Astronomio: Gasto-steloj en la Lakta Fervojo (AIS-IKU kurso) <ref>[http://uea.org/pdf/IKU2007.pdf IKU-libro 2007]</ref> * 2009 - Teleskopoj: de Galileo ĝis Hubble (AIS-IKU kurso) <ref>[http://uea.org/pdf/IKU2009.pdf]</ref> * 2011 - SETI post 50 jaroj - astrobiologio kaj serchado de ekstertera inteligenteco (AIS-IKU kurso) <ref>[http://uea.org/pdf/IKU2011.pdf]</ref> * 2013 - Auroro - la nordia lumo [http://uea.org/pdf/IKU/IKU2013.pdf] * 2015 - La revolucio de Einstein [http://uea.org/pdf/IKU/IKU2015.pdf] * 2016 - Astrobiologio (<ref>http://sezonoj.ru/2017/06/wandel/</ref>) ==Notae== <references/> == Nexus externi == {{Commonscat|Amri Wandel|Celsum Wandel}} * [https://web.archive.org/web/20090318195621/http://www.huji.ac.il/huji/eng/index_e.htm Universitas Hierosolymitana] * [https://web.archive.org/web/20180701152556/http://moodle.huji.ac.il/hu10/ Cursus in Ierusalem] * [http://ccle.ucla.edu/course/view.php?name=081C-ASTR5-1 Cursus Angelopoli]{{Nexus deficitur|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.esperanto.org.il/ Pagina domestica esperantistarum Israelianorum] * [https://web.archive.org/web/20180827013518/http://www.esperanto.org/uk2000/ Congressus universalis anni 2000 ad Vernicollem celebratus] * [http://www.liberafolio.org/2010/amri-wandel-volas-aktivigi-landajn-asociojn-kaj-varbi-membrojn-en-la-reto "Amri Wandel volas aktivigi landajn asociojn kaj varbi membrojn en la reto"]{{Nexus deficit|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - commentarius mense Martio 2010 apud [[Liberum Folium]] * [http://uea.org/dokumentoj/IKU/index.html De Universitate internationali congressuum] {{lifetime|1954||Wandel, Celsus}} [[categoria:Physici Israelis]] [[categoria:Auctores Esperantici]] [[categoria:Interpretes]] [[Categoria:Professores scholarum superiorum]] r6l776grokqvh1m0ncb4q0wojgyftp4 0 286522 3992073 3747680 2026-09-29T21:26:45Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992073 wikitext text/x-wiki '''Dracula comes''',<ref>"arcem horrificam Draculae comitis": ''[http://ephemeris.alcuinus.net/archi2008/nuntius2.php?id=317 Ephemeris]''</ref> Anglice ''Count Dracula'', est [[persona titularis]] ''[[Dracula (Stoker)|Draculae]],'' [[mythistoria]]e [[horror gothicus|horroris gothici]] ab [[Abrahamus Stoker|Abrahamo Stoker]] anno [[1897]] editae, qui [[persona]] [[vampirus]] et [[prototypus|prototypicus]] et [[archetypus|archetypicus]] in sequentibus [[fictio]]nis operibus habetur. Etiam in mythistoria origo [[legendum|legendorum]] [[lycanthropus|lycanthroporum]] depingitur.<ref>{{cite book|last1=Stoker|first1=Bram|title=Dracula|location=Caput 3, Johnathon Harker's Journal|page=42|url=http://www.planetebook.com/ebooks/Dracula.pdf|quote=‘We Szekelys have a right to be proud, for in our veins flows the blood of many brave races who fought as the lion fights, for lordship. Here, in the whirlpool of European races, the Ugric tribe bore down from Iceland the fighting spirit which Thor and Wodin gave them, which their Berserkers displayed to such fell intent on the seaboards of Europe, aye, and of Asia and Africa too, till the peoples thought that the werewolves themselves had come.}}</ref> Nonnullae ex [[comes|comitis]] [[proprietas|propietatibus]] [[Vladislaus III Dracula|Vladislaum III]] imitari creduntur, [[Valachia]]num [[saeculum 15|saeculi quindecimi]] [[princeps|principem]], qui vivus Dracula appellabatur, atque [[persona]]m ab [[Henricus Irving|Henrico Irving]] [[Eques|Equite]] actam, [[histrio]]ne cui Stoker adiutor privatus erat.<ref name="Warren2002">Warren 2002.</ref> Una ex inusitatioribus Draculae copiis est facultas [[homo|hominum]] in vampiros morsu commutandorum. Aliae proprietates in sequentibus fictionis popularis operibus novatae et additae sunt. Dracula ipse saepe in [[cultura popularis|cultura populari]] apparuit, praecipue in [[pellicula|pelliculis]], [[medium (communicatio)|mediis]] [[animatio|animatis]], et adeo [[cereal|cerealibus]] [[ientaculum|ientaculi]]. [[Fasciculus:Dracula 1958 c.jpg|thumb|upright=0.8|[[Christophorus Lee]] partes Draculae in multis [[pellicula|pelliculis]] horroris [[Britanniarum Regnum|Britannicis]] ab [[Hammer Film Productions|Hammer Films]] editis egit. Hic videtur in ''[[Dracula (pellicula 1958)|Dracula]],'' pellicula anni [[1958]].<!--Lee fixed the image of the fanged vampire in popular culture.--><ref name="Lee Fangs">{{cite news|title=Fangs for the memories: The A-Z of vampires|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/fangs-for-the-memories-the-a-z-of-vampires-1810987.html|issue=31 Octobris [[2009]]|newspaper=The Independent}}.</ref><ref>{{cite book|first=J. Gordon|last=Melton|title=The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead|url=https://archive.org/details/vampirebookencyc00melt|url-access=registration|publisher=Visible Ink Press|location=Detroiti Michiganiae|date=[[1994]]|ISBN=978-1578592814|page=[https://archive.org/details/vampirebookencyc00melt/page/247 247]}}.</ref>]] ''[[Sorbus aucuparia]],'' [[arbor]] [[familia (taxinomia)|familiae]] [[Rosaceae|Rosacearum]], late habetur genus tutelae, sed effectus ignoti sunt.<ref>''Dracula,'' capitulum 3.</ref> [[Lignum]] quidem ''Sorbi aucupariae'' tutela contra [[spiritus]] [[malum (ethica)|malos]] [[maga]]sque [[aevum Victorianum|aevo Victoriano]] credebatur. ==In pelliculis== {| class="wikitable sortable" width="80%" ! [[Annus]] ! [[Inscriptio]] ! [[Histrio]] partes Draculae agens ! Notae |- | [[1921]] | ''[[Dracula's Death]]'' | [[Ericus Vanko]] | |- | [[1922]] | ''[[Nosferatu]]'' | [[Max Schreck]] | [[Lex|Legum]] causa iterum nominata ''[[Count Orlok]]'' |- | rowspan="2" | [[1931]] | ''[[Dracula (pellicula 1931)|Dracula]]'' | [[Bela Lugosi]] | |- | ''[[Drácula (pellicula)|Drácula]]'' | [[Carolus Villarías]] | Pellicula [[Hispanice]] eisdem [[scaena|scaenis]] sed ab aliis histrionibus et grege facta |- | [[1943]] | ''[[Son of Dracula (pellicula 1943)|Son of Dracula]]'' | [[Lon Chaney Jr.]] | |- | [[1944]] | ''[[House of Frankenstein (pellicula 1944)|House of Frankenstein]]'' | rowspan="2" | [[Ioannes Carradine]] | |- | [[1945]] | ''[[House of Dracula]]'' | |- | [[1948]] | ''[[Abbott and Costello Meet Frankenstein]]'' | [[Bela Lugosi]] | |- | [[1953]] | ''[[Drakula İstanbul'da]]'' | [[Atıf Kaptan]] | |- | rowspan="2" | [[1958]] | ''[[Dracula (pellicula 1958)|Dracula]]'' | [[Christopher Lee]] | |- | ''[[The Return of Dracula]]'' | [[Franciscus Lederer]] | |- | [[1964]] | ''[[Batman Dracula]]'' | [[Ioannes Smith (moderator pellicularum)|Ioannes Smith]] | |- | rowspan="2" | [[1966]] | ''[[Dracula: Prince of Darkness]]'' | [[Christophorus Lee]] | |- | ''[[Billy the Kid vs Dracula]]'' | [[Ioannes Carradine]] | |- | rowspan=2|[[1967]] | ''[[Mad Monster Party?]]'' | [[Allen Swift]] | [[Pellicula animata]] |- | ''[[Blood of Dracula's Castle]]'' | [[Alexander D'Arcy]] | |- | rowspan="2" | [[1968]] | ''[[Dracula Has Risen from the Grave]]'' | [[Christophorus Lee]] | |- | ''[[Dracula (pellicula 1968)|Dracula]]'' | [[Denholm Elliott]] | Episodium ''[[Mystery and Imagination]]'' seriei [[televisio|televisificae]] [[Britanniarum Regnum|Britannicae]] |- | rowspan="2" | [[1969]] | ''Las vampiras'' | [[Ioannes Carradine]] | |- | ''[[The Magic Christian (pellicula)|The Magic Christian]]'' | rowspan="6" | [[Christophorus Lee]] | |- | rowspan="6" | [[1970]] | ''[[Count Dracula (pellicula 1970)|Count Dracula]]'' | |- | ''[[Taste the Blood of Dracula]]'' | |- | ''[[One More Time (pellicula 1970)|One More Time]]'' | |- | ''[[Scars of Dracula]]'' | |- | ''[[Cuadecuc, vampir]]'' | |- | ''[[Jonathan (pellicula 1970)|Jonathan]]'' | [[Paulus Albertus Krumm]] | |- | rowspan="2" | [[1971]] | ''[[Dracula vs. Frankenstein]]'' | [[Zandor Vorkov]] | |- | ''[[Night Gallery]]'' | [[Franciscus Lederer]] | Episodium: "The Devil Is Not Mocked" |- | rowspan="4" | [[1972]] | ''[[Blacula]]'' | [[Carolus Macaulay]] | |- | ''[[Mad Mad Mad Monsters]]'' | Allen Swift | Pellicula animata |- | ''[[Dracula A.D. 1972]]'' | [[Christophorus Lee]] | |- | ''[[Count Dracula's Great Love]]'' | [[Paulus Naschy]] | |- | rowspan="3" | [[1973]] | ''[[Scream Blacula Scream]]'' | [[Carolus Macaulay]] | |- | ''[[The Satanic Rites of Dracula]]'' | [[Christophorus Lee]] | |- | ''[[Bram Stoker's Dracula (pellicula 1973)|Bram Stoker's Dracula]]'' | [[IacobusJack Palance]] | Pellicula televisifica |- | rowspan="3" | [[1974]] | ''[[Blood for Dracula]]'' | [[Udo Kier]] | |- | ''[[Legend of the 7 Golden Vampires]]'' | [[Ioannes Forbes-Robertson]] | |- | ''[[Vampira (pellicula 1974)|Vampira]]'' | [[David Niven]] | In Civitatibus Foederatis nomine ''Old Dracula' edita' |- | [[1975]] | ''[[Lady Dracula]]'' | [[Stephanus Boyd]] | Germania (in theatris anno 1977 edita) |- | [[1976]] | ''[[Dracula and Son]]'' | [[Christophorus Lee]] | |- | rowspan="2" | [[1977]] | ''[[Dracula's Dog]]'' | [[Michael Pataki]] | |- |''[[Count Dracula (pellicula 1977)|Count Dracula]]'' | [[Ludovicus Jourdan]] | Pellicula televisifica |- | [[1978]] | ''[[Doctor Dracula]]'' | [[Ioannes Carradine]] | |- | rowspan="6" | [[1979]] | ''[[Nosferatu the Vampyre]]'' | [[Nicolaus Kinski]] | ''Nosferatu'' (1922) iterum facta<!--with the novel's character names restored--> |- | ''[[Cliffhangers (series televisifica)|Cliffhangers]]'' | [[Michael Nouri]] | Episodium: "The Curse of Dracula" |- | ''[[Love at First Bite]]'' | [[Georgius Hamilton (histrio)|Georgius Hamilton]] | |- | ''[[Nocturna: Granddaughter of Dracula|Nocturna]]'' | [[Ioannes Carradine]] | |- | ''[[Dracula (pellicula 1979)|Dracula]]'' | [[Franciscus Langella]] | |- |''[[The Halloween That Almost Wasn't]]'' | [[Judd Hirsch]] | Pellicula televisifica |- | [[1985]] | ''[[Fracchia Vs. Dracula]]'' | [[Edmundus Purdom]] | |- | [[1987]] | ''[[The Monster Squad]]'' | [[Duncan Regehr]] | |- | rowspan="3" | [[1988]] | ''[[Waxwork (pellicula)|Waxwork]]'' | [[Miles O'Keeffe]] | |- | ''[[Scooby-Doo and the Ghoul School]]'' | Zale Kessler | Pellicula animata |- | ''[[Scooby-Doo! and the Reluctant Werewolf]]'' | [[Hamilton Camp]] | Pellicula animata |- | rowspan="2" | [[1989]] | ''[[The Super Mario Bros. Super Show]]'' | [[Iacobus Ward (histrio vocalis)|Iacobus Ward]] | Episodium: "Bats in the Basement" |- | ''[[Superboy (series televisifica)|Superboy]]'' | [[Lloyd Bochner]] | Episodium: "Young Dracula" |- | [[1990]]–[[1991]] | ''[[Dracula: The Series]]'' | Geordie Johnson | Series televisifica |- | [[1992]] | ''[[Dracula (pellicula 1992)|Bram Stoker's Dracula]]'' | [[Gary Oldman]] | |- | rowspan="2" | [[1993]] | ''[[The Young Indiana Jones Chronicles]]'' | [[Robertus Bob Peck]] | Episodium: "Transylvania, January 1918" |- | ''[[U.F.O. (pellicula 1993)|U.F.O.]]'' | Antonius Georghiou | |- | rowspan="2" | [[1995]] | ''[[Monster Mash (pellicula 1995)|Monster Mash]]'' | [[Anthonius Crivello]] | |- | ''[[Dracula: Dead and Loving It]]'' | [[Leslie Nielsen]] | |- | [[1997]] | ''[[The Creeps (pellicula)|The Creeps]]'' | [[Philippus Fondacaro]] | |- | rowspan="3" | [[2000]] | ''[[Dracula 2000]]'' | [[Gerardus Butler]] | |- | ''[[Buffy the Vampire Slayer]]'' | [[Rudolphus Martin]] | Episodium: "[[Buffy vs. Dracula]]" |- | ''[[Dark Prince: The True Story of Dracula]]'' | Rudolf Martin | Pellicula televisifica |- | [[2001]] | ''[[Dracula, the Musical]]'' | [[Thomas Hewitt (histrio)|Thomas Hewitt]] | |- | rowspan="2" | [[2002]] | ''[[Dracula: Pages from a Virgin's Diary]]'' | Zhang Wei-Qiang | |- | ''[[Dracula (miniseries)|Dracula]]'' | [[Patricius Bergin]] | |- | [[2003]] | ''[[Dracula II: Ascension]]'' | [[Stephanus Billington]] | |- | rowspan="3" | [[2004]] | ''[[Van Helsing (pellicula)|Van Helsing]]'' | [[Ricardus Roxburgh]] | |- | ''[[Blade: Trinity]]'' | [[Dominicus Purcell]] | |- | ''[[Dracula 3000]]'' | [[Langley Kirkwood]] | |- | rowspan="2" | [[2005]] | ''[[The Batman vs. Dracula]]'' | [[Petrus Stormare]] | Pellicula animata |- | ''[[Dracula III: Legacy]]'' | [[Rutger Hauer]] | |- | 2005–2008 | ''[[The Grim Adventures of Billy & Mandy]]'' | [[Philippus LaMarr]] | Series televisifica animata |- | [[2006]] | ''[[Dracula (pellicula 2006)|Dracula]]'' | [[Marcus Warren]] | Pellicula televisifica |- | 2006–2014 | ''[[Young Dracula]]'' | [[Keith-Lee Castle]] | Series televisifica |- | rowspan="2" | [[2008]] | ''[[Supernatural (series televisifica Americana)|Supernatural]]'' | [[Todd Stashwick]] | Episodium: "Monster Movie" |- | ''[[The Librarian: Curse of the Judas Chalice]]'' | [[Bruce Davison]] | |- | [[2009]] | ''[[House of the Wolf Man]]'' | Michael R. Thomas | |- | rowspan="3" | [[2012]] | ''[[Dracula 3D]]'' | [[Thomas Kretschmann]] | |- | ''[[Hotel Transylvania]]'' | [[Adam Sandler]] | Pellicula animata |- |''[[Dracula Reborn]]'' | Stuart Rigby | Pellicula televisifica |- | rowspan="3" | [[2013]] | ''[[Dracula (series televisifica 2013)|Dracula]]'' | [[Ionathan Rhys Meyers]] | Series televisifica |- | ''Dear Dracula'' | [[Ray Liotta]] | Pellicula animata |- | ''[[Dracula: The Dark Prince]]'' | [[Lucas Roberts (histrio)|Lucas Roberts]] | |- | [[2014]] | ''[[Dracula Untold]]'' | [[Lucas Evans (histrio)|Lucas Evans]] | |- | [[2015]] | ''[[Hotel Transylvania 2]]'' | [[Adam Sandler]] | Pellicula animata |- | rowspan="2" | [[2016]] | ''[[Penny Dreadful (series televisifica)|Penny Dreadful]]'' | [[Christianus Camargo]] | Series televisifica |- | ''[[Welcome To Monster High]]'' | [[Michael Sorich]] | Pellicula animata |- | [[2017]] | ''[[Monster High: Electrified]]'' | Michael Sorich | Pellicula animata |- | rowspan="2" | 2017–Praesens | ''[[Castlevania (series televisiffica)|Castlevania]]'' | [[Graham McTavish]] | Series televisifica animata |- | ''[[Monster High: The Adventures of the Ghoul Squad]]'' | Michael Sorich | Series televisifica animata |- | [[2017]] | ''[[Monster Family]]'' | [[Iason Isaacs]] | Pellicula animata |- | [[2018]] | ''[[Hotel Transylvania 3: Summer Vacation]]'' | [[Adam Sandler]] | Pellicula animata |- | [[2019]] | ''[[Van Helsing (series televisifica)|Van Helsing]]'' | [[Tricia Helfer]] | Series televisifica |- | [[2020]] | ''[[Dracula (series televisifica 2020)|Dracula]]'' | [[Claes Bang]] | Miniseries televisifica |} ==Notae== <references/> ==Bibliographia== [[Fasciculus:Vlad Tepes 002.jpg|thumb|upright=0.8|[[Vladislaus III Dracula]] (circa [[1560]]), fortasse exemplar [[pictura]]e eo vivo factae.]] [[Fasciculus:Dracula1st.jpeg|thumb|upright=0.8|Prima [[mythistoria]]e editio.]] *Dalby, Richard, et William Hughes. [[2005]]. ''Bram Stoker: A Bibliography.'' Westcliff-on-Sea: Desert Island Books. *Davison, Carol Margaret. [[1997]]. ''Bram Stoker's Dracula: Sucking Through the Century, 1897–1997.'' ISBN 9781554881055. Toronti Canadae: Dundurn. *Eighteen-Bisang,<!--nomen sic, ut testificatur Bibliotheca Congressionale!--> Robert, et Elizabeth Miller. [[2008]]. ''Bram Stoker's Notes for Dracula: A Facsimile Edition.'' Praefatio Michael Barsanti. Toronti: McFarland; Jefferson Carolinae Septentrionalis: McFarland & Co. Publishing. ISBN 978-0-7864-3410-7, ISBN 0786434104. *Frayling, Christopher. [[1992]]. ''Vampyres: Lord Byron to Count Dracula.'' ISBN 0-571-16792-6. *Hughes, William. [[2000]]. ''Beyond Dracula: Bram Stoker's Fiction and its Cultural Contexts.'' Basingstoke: Macmillan. *Klinger, Leslie S. [[2008]]. ''The New Annotated Dracula.'' Novi Eboraci: W. W. Norton & Co. ISBN 0-393-06450-6. *Leatherdale, Clive. [[1985]]. ''Dracula: the Novel and the Legend.'' Desert Island Books. *McNally, Raymond T., ee Radu Florescu. [[1994]]. ''In Search of Dracula.'' Houghton Mifflin Company. ISBN 0-395-65783-0. *Miller, Elizabeth. [[2006]]. ''Dracula: Sense & Nonsense.'' Ed. secunda. Desert Island Books. ISBN 1-905328-15-X. *Schaffer, Talia. [[1994]]. "A Wilde Desire Took Me: the Homoerotic History of Dracula." In ''ELH'' 61 (2): 381–425. *Senf, Carol A. [[1998]]. ''Dracula: Between Tradition and Modernism.'' Twayne. *Senf, Carol A. [[2010]]. ''Bram Stoker.'' University of Wales Press. *Senf, Carol A. [[2012]]. ''Science and Social Science in Bram Stoker's Fiction.'' Greenwood. *Spencer, Kathleen. [[1992]]. ''Purity and Danger: Dracula, the Urban Gothic, and the Late Victorian Degeneracy Crisis.'' ''ELH'' 59 (1): 197–225. *[[Abrahamus Stoker|Stoker, Bram]]. (1897) [[1997]]. ''Dracula.'' Norton Critical Edition, ed. Nina Auerbach et David J. Skal. Novi Eboraci: Norton. *Wolf, Leonard. [[2004]]. ''The Essential Dracula.'' ibooks, inc. ISBN 0-7434-9803-8. *Warren, Louis S. [[2002]]. "Buffalo Bill Meets Dracula: William F. Cody, Bram Stoker, and the Frontiers of Racial Decay." ''The American Historical Review'' 107 (4): 1124–57. ISSN 0002-8762. EISSN 1937-5239. doi:10.1086/ahr/107.4.1124 (Oxford Journals Online). *Waters, Colin. [[2009]]. ''Gothic Whitby,'' History Press. ISBN 0-7524-5291-6. {{NexInt}} * ''[[Hotel Transylvania]]'' * [[Michael Tarchaniota Marullus]] ==Nexus externi== * [https://web.archive.org/web/20180905175911/http://www.bramstoker.org/novels/05dracula.html Versiones PDF et sonicae ''Draculae.''] Bram Stoker Online. {{DEFAULTSORT:Dracula, Comes}} [[Categoria:Personae ficticiae]] [[Categoria:Vladislaus III Dracula]] {{Myrias|Homines}} j18f36jvtctqj2h1jgy27u3ycvzh2hf 0 293414 3992206 3965880 2026-09-30T11:47:34Z ~2026-52557-88 215520 /* Bibliographia */ 3992206 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:De Duitse journaliste Anita Joachim geniet van een portie skyr, Bestanddeelnr 190-0483.jpg|thumb|upright=1.25|Anita Joachim diurnaria Batava ''skyr'' anno 1934 comedens. Imago a Gulielmo van de Poll lucis ope facta]] '''Skyr''' est caseus recens secundum traditionem [[Islandia|Islandicam]] confectus. [[Lac]], cramo sublevato, subbullire et refrigescere sinitur: sub temperatura 37° culturas ''[[Streptococcus thermophilus|Streptococci thermophili]]'' et [[Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus|''Lactobacilli delbrueckii'' subsp. ''bulgarici'']] et coagula inoculantur. ''Skyr'' sicut [[iogurtum]] ad ientaculum sumi solet. == Bibliographia == [[Fasciculus:17-08-05-Supermarkt-Bonus-Keflavik-RalfR-DSC 2367.jpg|thumb|''Skyr'' a variis societatibus alimentariis confectum, apud pantopolium ''Bonus'' [[Keflavík]] in urbe [[Islandia]]e venundatum]] ; Fontes antiquiores * saec. XIII ineunte : ''[[Egils saga Skalla-Grímssonar]]'' cap. 71 * saec. XIV exeunte : ''[[Grettis saga Ásmundarsonar]]'' cap. 28 ; Eruditio * Alexandra Baumhardt, "[https://www.vice.com/en/article/8qkb44/icelands-yogurt-industry-has-an-acid-whey-problem Iceland's Yogurt Industry Has an Acid Whey Problem]" (23 Iunii 2015) apud ''Vice.com'' * Hallgerður Gísladóttir, ''Íslensk matarhefð'' (Reykiavici: Mál og menning, 1999. ISBN 978-9979-3-1846-0) pp. 67-73 * Hallgerður Gísladóttir, "The Use of Whey in Icelandic Households" in Patricia Lysaght, ed., ''Milk and Milk Products from Medieval to Modern Times: Proceedings of the Ninth International Conference on Ethnological Food Research, Ireland, 1992'' (Edinburgi: Canongate Academic, 1994) pp. 123-29 * Natascha Mehler, "[https://www.academia.edu/975728/From_self_sufficiency_to_external_supply_and_famine_Foodstuffs_their_preparation_and_storage_in_Iceland From self-sufficiency to external supply and famine: Foodstuffs, their preparation and storage in Iceland]" in ''Processing, Storage, Distribution of Food: Ruralia VIII, 2009'' (Brepols) * Sigriður Thorlacius, "Do you know skyr?" in ''[[Petits propos culinaires]]'' no. 4; reimpressum in Alan Davidson, Helen Saberi, edd., ''The Wilder Shores of Gastronomy'' (Berkeleiae: Ten Speed Press, 2002) pp. 172-176 == Nexus externi == * Björn Sigurður Gunnarsson, "[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3331 Hvernig er skyrgerillinn til kominn?]" (11 Aprilis 2003) apyd ''Vísindavefurinn'' * "[https://yummy-iceland.blogspot.com/2016/02/skyr-basics-ii.html Skyr – traditionally Icelandic since the age of settlement]" [[Categoria:Iogurtum]] [[Categoria:Ars coquinaria Islandica]] [[Categoria:Caseus]] ilxgroqbt5bnkuvke6qgwg8xzgnbhn9 3992207 3992206 2026-09-30T11:49:26Z ~2026-52557-88 215520 /* Bibliographia */ 3992207 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:De Duitse journaliste Anita Joachim geniet van een portie skyr, Bestanddeelnr 190-0483.jpg|thumb|upright=1.25|Anita Joachim diurnaria Batava ''skyr'' anno 1934 comedens. Imago a Gulielmo van de Poll lucis ope facta]] '''Skyr''' est caseus recens secundum traditionem [[Islandia|Islandicam]] confectus. [[Lac]], cramo sublevato, subbullire et refrigescere sinitur: sub temperatura 37° culturas ''[[Streptococcus thermophilus|Streptococci thermophili]]'' et [[Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus|''Lactobacilli delbrueckii'' subsp. ''bulgarici'']] et coagula inoculantur. ''Skyr'' sicut [[iogurtum]] ad ientaculum sumi solet. == Bibliographia == [[Fasciculus:17-08-05-Supermarkt-Bonus-Keflavik-RalfR-DSC 2367.jpg|thumb|''Skyr'' a variis societatibus alimentariis confectum, apud pantopolium ''Bonus'' [[Keflavík]] in urbe [[Islandia]]e venundatum]] ; Fontes antiquiores * saec. XIII ineunte : ''[[Egils saga Skalla-Grímssonar]]'' cap. 71 * saec. XIV exeunte : ''[[Grettis saga Ásmundarsonar]]'' cap. 28 ; Eruditio * Alexandra Baumhardt, "[https://www.vice.com/en/article/8qkb44/icelands-yogurt-industry-has-an-acid-whey-problem Iceland's Yogurt Industry Has an Acid Whey Problem]" (23 Iunii 2015) apud ''Vice.com'' * Hallgerður Gísladóttir, ''[https://www.thjodminjasafn.is/en/baekur-og-syningarskrar/islensk-matarhefd Íslensk matarhefð]'' (Reykiavici: Mál og menning, 1999. ISBN 978-9979-3-1846-0) pp. 67-73 * Hallgerður Gísladóttir, "The Use of Whey in Icelandic Houscholds" in Patricia Lysaght, ed., ''Milk and Milk Products from Medieval to Modern Times: Proceedings of the Ninth International Conference on Ethnological Food Research, Ireland, 1992'' (Edinburgi: Canongate Academic, 1994) pp. 123-29 * Natascha Mehler, "[https://www.academia.edu/975728/From_self_sufficiency_to_external_supply_and_famine_Foodstuffs_their_preparation_and_storage_in_Iceland From self-sufficiency to external supply and famine: Foodstuffs, their preparation and storage in Iceland]" in ''Processing, Storage, Distribution of Food: Ruralia VIII, 2009'' (Brepols) * Sigriður Thorlacius, "Do you know skyr?" in ''[[Petits propos culinaires]]'' no. 4; reimpressum in Alan Davidson, Helen Saberi, edd., ''The Wilder Shores of Gastronomy'' (Berkeleiae: Ten Speed Press, 2002) pp. 172-176 == Nexus externi == * Björn Sigurður Gunnarsson, "[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3331 Hvernig er skyrgerillinn til kominn?]" (11 Aprilis 2003) apyd ''Vísindavefurinn'' * "[https://yummy-iceland.blogspot.com/2016/02/skyr-basics-ii.html Skyr – traditionally Icelandic since the age of settlement]" [[Categoria:Iogurtum]] [[Categoria:Ars coquinaria Islandica]] [[Categoria:Caseus]] am2736gh36mzgvmnyonqb4223u2ohkq 3992210 3992207 2026-09-30T11:52:58Z ~2026-52557-88 215520 /* Bibliographia */ 3992210 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:De Duitse journaliste Anita Joachim geniet van een portie skyr, Bestanddeelnr 190-0483.jpg|thumb|upright=1.25|Anita Joachim diurnaria Batava ''skyr'' anno 1934 comedens. Imago a Gulielmo van de Poll lucis ope facta]] '''Skyr''' est caseus recens secundum traditionem [[Islandia|Islandicam]] confectus. [[Lac]], cramo sublevato, subbullire et refrigescere sinitur: sub temperatura 37° culturas ''[[Streptococcus thermophilus|Streptococci thermophili]]'' et [[Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus|''Lactobacilli delbrueckii'' subsp. ''bulgarici'']] et coagula inoculantur. ''Skyr'' sicut [[iogurtum]] ad ientaculum sumi solet. == Bibliographia == [[Fasciculus:17-08-05-Supermarkt-Bonus-Keflavik-RalfR-DSC 2367.jpg|thumb|''Skyr'' a variis societatibus alimentariis confectum, apud pantopolium ''Bonus'' [[Keflavík]] in urbe [[Islandia]]e venundatum]] ; Fontes antiquiores * saec. XIII ineunte : ''[[Egils saga Skalla-Grímssonar]]'' cap. 71 * saec. XIV exeunte : ''[[Grettis saga Ásmundarsonar]]'' cap. 28 ; Eruditio * Alexandra Baumhardt, "[https://www.vice.com/en/article/8qkb44/icelands-yogurt-industry-has-an-acid-whey-problem Iceland's Yogurt Industry Has an Acid Whey Problem]" (23 Iunii 2015) apud ''Vice.com'' * Hallgerður Gísladóttir, ''[https://www.thjodminjasafn.is/en/baekur-og-syningarskrar/islensk-matarhefd Íslensk matarhefð]'' (Reykiavici: Mál og menning, 1999. ISBN 978-9979-3-1846-0) pp. 67-73 * Hallgerður Gísladóttir, "The Use of Whey in Icelandic Houscholds" in Patricia Lysaght, ed., ''[[openlibrary:books/OL1191948M/Milk_and_milk_products_from_medieval_to_modern_times|Milk and Milk Products from Medieval to Modern Times: Proceedings of the Ninth International Conference on Ethnological Food Research, Ireland, 1992]]'' (Edinburgi: Canongate Academic, 1994) pp. 123-29 * Natascha Mehler, "[https://www.academia.edu/975728/From_self_sufficiency_to_external_supply_and_famine_Foodstuffs_their_preparation_and_storage_in_Iceland From self-sufficiency to external supply and famine: Foodstuffs, their preparation and storage in Iceland]" in ''Processing, Storage, Distribution of Food: Ruralia VIII, 2009'' (Brepols) * Sigriður Thorlacius, "Do you know skyr?" in ''[[Petits propos culinaires]]'' no. 4; reimpressum in Alan Davidson, Helen Saberi, edd., ''The Wilder Shores of Gastronomy'' (Berkeleiae: Ten Speed Press, 2002) pp. 172-176 * Yoav Tirosh, "[https://works.hcommons.org/records/k86s7-xpw84 Milk, Masculinity, and Humor-Less Vikings – Gender in the Old Norse Polysystem]" ''LIMES'', 13 (2020): 136–150. <nowiki>https://doi.org/10.17613/k86s7-xpw84</nowiki> == Nexus externi == * Björn Sigurður Gunnarsson, "[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3331 Hvernig er skyrgerillinn til kominn?]" (11 Aprilis 2003) apyd ''Vísindavefurinn'' * "[https://yummy-iceland.blogspot.com/2016/02/skyr-basics-ii.html Skyr – traditionally Icelandic since the age of settlement]" [[Categoria:Iogurtum]] [[Categoria:Ars coquinaria Islandica]] [[Categoria:Caseus]] 0839l20e7gap1dq6jn7y8l1mkb1mwto 0 300278 3992075 3656891 2026-09-29T22:11:13Z Demetrius Talpa 81729 3992075 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} * [[Aluta (pellis)|Aluta]], pellis arte mollior facta * [[Aluta (genus)|Aluta]], [[Myrtacea]]rum genus * [[Aluta]], flumen Danubii accola 0s9qficzuh8f62wh7atgbvkj1b9f55n 3992076 3992075 2026-09-29T22:11:32Z Demetrius Talpa 81729 3992076 wikitext text/x-wiki {{discretiva}} * [[Aluta (pellis)|Aluta]], pellis arte mollior facta * [[Aluta (genus)|Aluta]], [[Myrtaceae|Myrtacearum]] genus * [[Aluta]], flumen Danubii accola ptalt600nmr185j1xt94hldhkohr0t8 3992112 3992076 2026-09-29T23:43:37Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3992112 wikitext text/x-wiki {{Pagina discretiva}} {{res|Aluta}} esse potest: * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aluta (pellis)|Aluta|it|qid=Q3612654}}, pellis arte mollior facta * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aluta (genus)|Aluta|en|qid=Q4737574}}, [[Myrtaceae|Myrtacearum]] genus * [[Aluta]], flumen Danubii accola kmtqoa1204gx085vizeew0xt0kdpk2f 0 300836 3991940 3987563 2026-09-29T12:43:44Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3991940 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Mikroglej 1.jpg|thumb|Microglia quiescens cum multis ramis.]] [[Fasciculus:Makrofagi 2.jpg|thumb|Cellulae microgliales traumate cerebrali accitae macrophagorum vice funguntur.]] '''Cellulae microgliales''' alias '''microglia''' alias '''cellulae Hortegae''' sunt genus [[Cellula glialis|cellularum glialium]] quae eodem munere in [[Systema nervosum centrale|systemate nervoso centrali]] funguntur atque [[Macrophagocytus|macrophagocyti]] in cetero corpore hoc est corpora aliena adoriuntur et phagocytant, sorbent etiam detrimenta aliarum cellularum. Non ex ectodermate [[Embryo|embryonis]] oriuntur ut ceterae cellulae nervosae sed ut [[Monocytus|monocyti]] e [[mesoderma|mesodermate]] et organo [[Haematopoiesis|hematopoietico]]ː ita ad [[Systema immunitatis|systema immunitatis]] potius quam ad systema nervosum pertinere videre possunt<ref>Sherwood, Klandorf, Yancey, ''Animal physiologyː from Genes to Organisms'', 2013ː 5.3. Interpretatio Francogallicaː De Boeck, 2016 p.169. </ref>. Non unum munus eis estː substantias chemicas quoque emittunt quae ceteras cellulas in cerebro crescentes moderantur. Sed substantiae toxicae quas contra corpora aliena immittunt damna cellulis circumiacentibus inicere possunt. Inter alia si nervus laeditur ''tumor necrosis factorem α'' (TNF) et ''neurotrophicum cerebro coniunctum factorem'' (Anglice abbreviatum BDNF) emittunt qui doloris sensum ampliant<ref>Masquelier, Etienne. "[https://web.archive.org/web/20260915044014/https://research.dial.uclouvain.be/entities/publication/37eac7c2-5fff-4d23-8e03-14a12f149f18 Implications des cellules gliales dans la douleur chronique et perspectives thérapeutiques]", ''Louvain médical'', 2023: 29-34. Bernard Calvino, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1624568711001946 Les cellules gliales : leur rôle dans la douleur chronique", ''Douleurs : Evaluation - Diagnostic - Traitement]'', 2011: 299-303. Pascale Vergne-Salle, Philippe Bertin. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1169833021001861 Douleur chronique et neuroinflammation]", ''Revue du Rhumatisme'', 2021: 417-423</ref> ([[Dolor neuropathicus|dolor neuropathicus]]). == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Étienne Audinat, Isabelle Arnoux. "[https://ipubli.inserm.fr/bitstream/handle/10608/8318/MS_2014_02_153.pdf?sequence=6 La microglie. Des cellules immunitaires qui sculptent et contrôlent les synapses neuronales]", ''m/s médecine/sciences'', 2014(30) : 153-9 * Anne-Laure Hemonnot-Girard , ''[https://theses.hal.science/tel-03343947 Implication de nouvelles cibles microgliales, Cst7 et Clec7a/Dectin-1, dans le développement et la progression de la maladie d'Alzheimer]'', Montepessulani, 2021 (Dissertatio academica). *Ines Hristovska, ''[https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-03462627/document Dynamique microgliale en conditions physiologiques : un mécanisme contrôlé par les états de vigilance et l'activité neuronale]'', Lugduni, 2019 (Dissertatio academica). *''Microglia : methods and protocols'' curantibus Olga Garaschuk et Alexei Verkhratsky. Humana Press, 2019. *Thomas Roux, ''[https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-03278910/document Microglia-nodes of Ranvier interaction during repair]'', Parisiis, 2020 (Dissertatio academica). *Sarah Taves, Temugin Berta, Gang Chen, Ru-Rong Ji. "[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1155/2013/753656?msockid=2a059abc712d66fc0f948d6e70db67e0 Microglia and Spinal Cord Synaptic Plasticity in Persistent Pain]", ''Neural Plasticity'', 2013 == Nexus externi == *[https://www.aquaportail.com/definition-12286-microglie.html ''Microglie : définition, explications'' apud Aquaportail] *[https://neurosciencenews.com/microglia-amyloid-beta-microbiome-19739/ ''Immune Cells in the Brain Play Key Role...'' apud Neurosciencenews.com] [[Categoria:Textus nervosi]] [[Categoria:Cellulae gliales]] [[Categoria:Immunitatis systema|!]] dtnktgocqu4qd9blpr7g9q122c3xn1l 0 302089 3992116 3748109 2026-09-30T00:17:05Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992116 wikitext text/x-wiki [[File:Gemeindezentrum Paul Schneider, Weimar 3.jpg|thumb|Oratorium cum diaetis socialibus; Paulo Schneider dicatum]] '''Evangelicum centrum Pauli Schneider''' (Theodisce: ''Evangelisches Gemeindezentrum Paul Schneider'') aedificiorum unitas spiritalis quaedam est in [[Vimaria]] occidentali (in Germania) ad viam Moscoviensem sita. ==Historia== Vicus novus occidentalis ex anno 1978 ibi constitutus in principio sine ecclesia esset. Namque generatim tempore [[communismus|communismi]] saevientis spiritualia minoris aestimabatur. Sed programma quoddam, cui titulus ''oratoriorum pro novis urbibus erigendorum'' omnia radicitim mutavit. Die 21 Iunii 1986, postquam octo annos habitationes modernae tam multae sine ecclesia finitima essere debent, momentum sollemne lapidis primi ponendi venit. Area, ubi olim castra militaria fuerant - apud silvas ''Rabenwäldchen'' et transitum ferriviarium ad stationem praetitulatam ''Weimar-West'' - his digna habebatur. Iam biennio post incohatae sunt constructiones architecto Rainerio Pagel.<ref> "Bauten nach 1945", apud: Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (edd.): ''[[Lexicon historiae urbanae Vimarianae|Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte]].'' Hermann Böhlaus Nachfolger, Vimariae 1998, p. 34.</ref>. Consecratio die 22 Octobris 1988 fieri potuit. Res istae laudabiles in territorio novo Vimariensi vere maximo confectae sunt. Agitur de aedibus universalibus, quae et precibus et conventibus et labori paroeciali quotidiano paterent, quasi servitiorum (spiritalium/socialium) centrum cum cappella. Functiones eae duae in praxi citissime adaptari possunt, cum parietes facile moveri et removeri possint. ==Pauli Schneider partes== [[File:Gemeindezentrum Paul Schneider, Weimar 8.jpg|thumb|Monumentum in pratis post oratorium nomine ''Du siehst mich''; quod fecit [[Reinardus Keitel]] anno 2018.<ref>"Gottesdienst und neue Skulptur", [[Thüringer Allgemeine]], 7.8.2018</ref>]] Nomen pastoris protestantici [[paulus Schneider|Pauli Schneider]] (1897-1939) electum est, qui usque mortem evangelium annuntiabat in [[castra carceralia|castris carceralibus]] [[Buchenwald]]. Quem [[nazismus|nazistae]] die 18 Iulii 1939 Vimariae veneno necaverunt. Memoriam exprimant quattuor tapetia in muris secundum colores anni ecclesiastici. Crucifixuum et statuam fecit artifex Elly-Viola Nahmmacher, quibus sors Pauli Schneider martyris ante oculos poneretur. In hortis stat monumentum et verba Pauli Schneider ad campanile scripta sunt. ==Post 1989== Mense Aprili 1990 hic congressus factus est inter politicos et peritos ad Thuringiam postcommunisticam quam felicissime promovendam. Quos invitaverat episcopus evangelicus Varnerius Leich.<ref>Eberhard Weiland: ''Mein Wendetagebuch: Die Ereignisse in der DDR zur Wende von der Grenzöffnung 1989 bis zum Tag der deutschen Einheit am 03.10.1990''. Norderstedt 2013, p. 86</ref> Anno 1998 [[campanarium]] additum est; hactenus ichnographiae iam tempore [[Res publica democratica Germanica|communistico]] factae erant approbatione deficiente. Nostris temporibus habemus magnam varietatem eventuum ibi habitorum: sive de labore cum adulescentibus et infantibus (nonnulli iuvenes vel artem [[capoeira]]e colunt!) sive de labore sociali sive de momentis spiritalibus. Structuris paroecialibus componendis anno 2006 communitas unionem iniit cum his vicis ad montem Ettersberg sitis: Gaberndorf, Tröbsdorf et Daasdorf. ==Nexus externi== {{commonscat|Gemeindezentrum Paul Schneider, Weimar|Centrum Pauli Schneider}} *[https://web.archive.org/web/20220327081930/https://www.ek-weimar.de/kirchen/ev-gemeindezentrum.html Situs proprius] *[https://web.archive.org/web/20220407051425/https://www.weimar-west.de/gemeindezentrum/ De historia scitu digna] ==Notae== <references/> [[Categoria:Vimaria]] [[Categoria:Ecclesiae Germaniae|Vimaria]] [[Categoria:Ecclesia Lutherana]] [[Categoria:Condita 1986]] gdpc6edi44l40g02rvnhafpyqi0c84x 2 306586 3992119 3988665 2026-09-30T01:15:00Z Grufo 64423 3992119 wikitext text/x-wiki Paginae stipulaeque a me creatae: * [[arXiv]] * [[Barbara barbaribus barbabant barbara barbis]] * [[Bicinium]] * [[Breve (orthographia Latina)]] * [[Calceus subrotatus]] * [[Calculatrum]] * [[Celeritas fugae]] * [[Caerellia]] * [[Cinematographema]] * [[Classis (theoria classium)]] * [[Conferentia]] * [[Constans Boltzmanniana]] * [[Constans Coulombiana]] * [[Constans electrica]] * [[Constans Fermiana]] * [[Constans gravitatis]] * [[Constans Planckiana]] * [[Constans structurae subtilis]] * [[Corpus celeste mollem radiationem gamma iterans]] * [[Digitale operis indicatrum]] * [[Fustrum]] * [[Gaia BH1]] * [[Iactus (astrophysica)]] * [[Iactus (fluidum)]] * [[Interactio Fermiana]] * [[Iosephus Perin]] * [[Lectrum]] * [[Lex quadratica inversa]] * [[Lucia Salani]] * [[Magister cappellae]] * [[Magnetar]] * [[Massa Iovis]] * [[Massa Lunae]] * [[Massa Solis]] * [[Massa Telluris]] * [[MetaVici]] * [[Michaël Angelus Falvetti]] * [[Mixtrum]] * [[Nationale Admonitorium Concilium pro Aëronautica]] * [[Nicolaus Antonius Manfroce]] * [[Onus electricum Planckianum]] * [[Opus exgraphiatum]] * [[Parsec]] * [[Petrus Paulus Caravagius Maior]] * [[Planeta pulsaris]] * [[Planta pedis]] * [[Pixel]] * [[Praeses Civitatum Foederatarum Americae]] * [[Principium Machianum]] * [[PSR B1257+12]] * [[PSR B1257+12 b]] * [[PSR B1257+12 c]] * [[PSR B1257+12 d]] * [[Pulsar enormium radiorum Roentgenianorum]] * [[Punctulum rubrum (galaxiarum genus)]] * [[Quantitas substantiae]] * [[Radius Schwarzschildianus]] * [[Recensio inter pares]] * [[Sagittarius A]] * [[Sagittarius A*]] * [[Shannon (unitas)]] * [[Societas Litterarum Finnicarum]] * [[Sonus decrescens]] * [[Sonus increscens]] * [[Sonus increscens Rossinianus]] * [[Spacellificatio]] * [[Spatiplanum]] * [[Spatii temporisque tractio]] * [[Stella degener]] * [[Stella variabilis cataclysmica]] * [[Stella variabilis Cepheis]] * [[Subtel]] * [[Systema relationum]] * [[Televistrum]] * [[Unda prorae]] * [[Unda prorae (astronomia)]] * [[Uniforme Rerum Locatrum]] * [[Unitas mensuralis]] * [[Unitates Stoneyanae]] * [[Unitates Planckianae]] * [[Vas]] * [[Ventilatrum]] * [[Ventus stellaris]] * [[Vicidata]] * [[Vis aestualis]] Paginae existentes a me rescriptae: * [[Accumulatrum (energia)]] * [[Bitus]] Paginae in aliis spatiis nominalibus a me creatae: * [[Auxilium:Adumbratio in spatio usoris]] * [[Auxilium:De veteribus disputationibus ad tabularium movendis]] * [[Auxilium:Exemplaria]] * [[Auxilium:Formulae machinariae]] * [[Auxilium:Harenarium]] * [[Auxilium:HTML in vicitextu]] * [[Vicipaedia:Adumbratio]] * [[Vicipaedia:Gratulatio]] * [[Vicipaedia:Officina]] * [[Vicipaedia:Tutela]] * [[Vicipaedia:Vexatissimae paginae]] * [[Vicipaedia:Vicipaedia antiqua]] do9s42yheezofxfv674rh4fzvodyr2r 3992122 3992119 2026-09-30T01:36:45Z Grufo 64423 3992122 wikitext text/x-wiki Paginae stipulaeque a me creatae: * [[arXiv]] * [[Barbara barbaribus barbabant barbara barbis]] * [[Bicinium]] * [[Breve (orthographia Latina)]] * [[Calceus subrotatus]] * [[Calculatrum]] * [[Celeritas fugae]] * [[Caerellia]] * [[Cinematographema]] * [[Classis (theoria classium)]] * [[Conferentia]] * [[Constans Boltzmanniana]] * [[Constans Coulombiana]] * [[Constans electrica]] * [[Constans Fermiana]] * [[Constans gravitatis]] * [[Constans Planckiana]] * [[Constans structurae subtilis]] * [[Corpus celeste mollem radiationem gamma iterans]] * [[Digitale operis indicatrum]] * [[Franciscus Corradini]] * [[Fustrum]] * [[Gaia BH1]] * [[Iactus (astrophysica)]] * [[Iactus (fluidum)]] * [[Interactio Fermiana]] * [[Iosephus Perin]] * [[Lectrum]] * [[Lex quadratica inversa]] * [[Lucia Salani]] * [[Magister cappellae]] * [[Magnetar]] * [[Massa Iovis]] * [[Massa Lunae]] * [[Massa Solis]] * [[Massa Telluris]] * [[MetaVici]] * [[Michaël Angelus Falvetti]] * [[Mixtrum]] * [[Nationale Admonitorium Concilium pro Aëronautica]] * [[Nicolaus Antonius Manfroce]] * [[Onus electricum Planckianum]] * [[Opus exgraphiatum]] * [[Parsec]] * [[Petrus Paulus Caravagius Maior]] * [[Planeta pulsaris]] * [[Planta pedis]] * [[Pixel]] * [[Praeses Civitatum Foederatarum Americae]] * [[Principium Machianum]] * [[PSR B1257+12]] * [[PSR B1257+12 b]] * [[PSR B1257+12 c]] * [[PSR B1257+12 d]] * [[Pulsar enormium radiorum Roentgenianorum]] * [[Punctulum rubrum (galaxiarum genus)]] * [[Quantitas substantiae]] * [[Radius Schwarzschildianus]] * [[Recensio inter pares]] * [[Sagittarius A]] * [[Sagittarius A*]] * [[Shannon (unitas)]] * [[Societas Litterarum Finnicarum]] * [[Sonus decrescens]] * [[Sonus increscens]] * [[Sonus increscens Rossinianus]] * [[Spacellificatio]] * [[Spatiplanum]] * [[Spatii temporisque tractio]] * [[Stella degener]] * [[Stella variabilis cataclysmica]] * [[Stella variabilis Cepheis]] * [[Subtel]] * [[Systema relationum]] * [[Televistrum]] * [[Unda prorae]] * [[Unda prorae (astronomia)]] * [[Uniforme Rerum Locatrum]] * [[Unitas mensuralis]] * [[Unitates Stoneyanae]] * [[Unitates Planckianae]] * [[Vas]] * [[Ventilatrum]] * [[Ventus stellaris]] * [[Vicidata]] * [[Vis aestualis]] Paginae existentes a me rescriptae: * [[Accumulatrum (energia)]] * [[Bitus]] Paginae in aliis spatiis nominalibus a me creatae: * [[Auxilium:Adumbratio in spatio usoris]] * [[Auxilium:De veteribus disputationibus ad tabularium movendis]] * [[Auxilium:Exemplaria]] * [[Auxilium:Formulae machinariae]] * [[Auxilium:Harenarium]] * [[Auxilium:HTML in vicitextu]] * [[Vicipaedia:Adumbratio]] * [[Vicipaedia:Gratulatio]] * [[Vicipaedia:Officina]] * [[Vicipaedia:Tutela]] * [[Vicipaedia:Vexatissimae paginae]] * [[Vicipaedia:Vicipaedia antiqua]] b06ifxawrrllzr2kwt9tfazv8lehbdy 0 306590 3991934 3828693 2026-09-29T12:09:37Z Grufo 64423 Minora 3991934 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Tidal field.svg|thumb|Illustratio roboris aestualis.]] {{res|Vis aestualis}}{{Convertimus}}<ref>Adiectivum ''aestualis'' haud [[lingua Latina classica|classicum]] est, sed vide {{Opus | cognomen 1 = Short | nomen 1 = E. | cognomen 2 = George | nomen 2 = A. | titulus = A Primer of Botanical Latin with Vocabulary | annus = 2013 | pagina = 313 | domus editoria = Cambridge University Press | url = https://archive.org/details/A_Primer_of_Botanical_Latin_with_Vocabulary_2013_by_Emma_Short_Alex_George/page/n327/mode/2up | isbn = 9781107328860 }}. Confer etiam vocabulum {{LTL|aestuarium|135}}.</ref> est effectus [[Gravitas (physica)|gravitatis]] qui formam [[corpus|corporis]] extendit secundum lineam imaginariam ad centrum [[massa]]e alterius corporis conexam, propter distributionem gradientem ({{*ie}} diversa ops in diversis locis) {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|campus gravitationalis|campi gravitationalis|en|qid=Q558066}} alterius. Causa est variarum rerum, ex quibus connumeranda sunt [[aestus marinus|aestūs]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|rotatio synchrona|rotationes synchronae|en|qid=Q109144}}, destructio [[corpus caeleste|corporum caelestium]], formatio annulorum intra {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|limes Rochianus|limites Rochianos|en|qid=Q232086}} [[planeta]]rum, atque, nimiis condicionibus, [[spacellificatio]]. [[Vis]] aestualis emergit quia campus gravitationalis haud constans est: [[massa]] in loco vicino attrahitur fortius quam in loco remoto, et haec differentia causa est deformationis cuiusque corporis quod circa aliud corpus movetur. == Nexus interni== * [[Gravitas (physica)]] * [[Relativitas generalis]] == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Tidal forces|Vires aestuales}} * {{Opus | cognomen = Newtonus | nomen = Isaacus | commentatio de auctore = Isaacus Newtonus | titulus = Philosophiae naturalis principia mathematica | annus = 1687 | locus = [[Londinium|Londinii]] | domus editoria = Jussu Societatis Regiae ac Typis Josephi Streater. Prostat apud plures bibliopolas | url = https://archive.org/details/philosophiaenat00newt }}. * {{Opus | cognomen = Keplerus | nomen = Iohannes | commentatio de auctore = Iohannes Keplerus | titulus = Astronomia nova | tempus = 1609-09-29 | locus = [[Praga]]e | domus editoria = Heidelbergae: G. Voegelinus | url = https://archive.org/details/Astronomianovaa00Kepl }} [[Categoria:Acceleratio]] [[Categoria:Mechanica caelestis]] [[Categoria:Notiones in physica]] 3hky0xulqh7lmphcotysnwkzwzu0o0o 10 307616 3992082 3974723 2026-09-29T23:02:30Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3992082 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula tabularia|censens=nomina Latina [[color]]um|prodens=singillatim}} {{Formula substituibilis|...}} Utere hac formula ut nomen Latinum cuiusvis coloris ad tesseram hexadecimalem vertas. == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Orbis pictorius|ochroleucus}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Orbis pictorius|ochroleucus}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><span style="background-color: #{{Orbis pictorius|flavus}};">Lorem ipsum</span> dolor sit amet</syntaxhighlight> *: ↳ <span style="background-color: #{{Orbis pictorius|flavus}};">Lorem ipsum</span> dolor sit amet * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Orbis pictorius}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Orbis pictorius}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Orbis pictorius|hvbwefijgkd}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Orbis pictorius|hvbwefijgkd}} * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Orbis pictorius|hvbwefijgkd|absente=abcdef}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Orbis pictorius|hvbwefijgkd|absente=abcdef}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Utere hac formula ut nomen Latinum cuiusvis coloris ad tesseram hexadecimalem vertas.", "format": "inline", "params": { "1": { "label": "Nomen coloris", "description": "Nomen Latinum coloris", "example": "ochroleucus", "type": "string", "required": false }, "absente": { "label": "Absente", "description": "Responsum si color abest", "example": "abcdef", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> == Colores qui ostendi possunt == {{Orbis pictorius/doc/prospectus}} == Subformulae documentationis == * {{Relfn|Formula:Orbis pictorius/doc/prospectus}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Colores]] * {{Fn|Exemplar coloris}} * {{Fn|Colores}} * {{Fn|Colores2}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Colores|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> djnal7iupca0mwpuuolg9mlm665vw8u 10 307617 3992049 3880120 2026-09-29T20:21:11Z Demetrius Talpa 81729 3992049 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{#formula|safesubst:<noinclude />#switch:{{safesubst:<noinclude />lc:{{{1|}}}}}}}} |albus=fcfcfc |albidus=fbfbfd |aquilus=553a26 |argenteus=c0c0c0 |aurantius=ff6600 |ater|furvus=2f2003 |aureolus=dec74b |aureus=ffd700 |azureus=007fff |azureus regius=0038a8 |badius=954535 |brunneus=592720 |caeruleus=0066dd |caeruleus berolinensis=003264 |caeruleus ultramarinus=120a8f |caesius=bdbbd7 |callainus=40e0d0 |candidus=ffffff |canus=808080 |chlorus=adff2f |cinereus=6a6a6a |coccineus=ff2400 |croceus=efb22d |cyaninus=00ffff |eburneus=fffff0 |ferrugineus=b04206 |flammeus=e25822 |flavus=ffff00 |fuchsianeus|maxentius=ff00ff |fulvus=e48400 |gilvus=dec292 |glaucus=6082b6 |griseus=a9a9a9 |helvolus=f0dc82 |helvus=FFD07A |lilacinus=e0befe |lividus=4a5470 |luridus=eff0da |lacteus=fefcff |luteus=ffff00 |niveus=fffafa |ochroleucus=ebc8a0 |ochraceus=cc7722 |olivaceus=708a29 |piceus=483636 |prasinus=00aa00 |pullus=363636 |puniceus=ff0570 |purpureus|purpureus modernus=660099 |purpureus tyrianus=66023c |purpureus tyrianus 2=470026 |purpureus tyrianus 3=38013d |purpureus tyrianus clarus|subpurpureus=b80049 |purpureus tyrianus kremer=4d3855 |purpureus tyrianus medius=990024 |purpureus tyrianus purpurissus=743f73 |ravus=c3b091 |roseus=ffc0cb |ruber|rubeus|guleus|miniatus=ff0000 |rubicundus=ff4f00 |rubidus=8b0000 |rufus=a81c07 |rutilus=dc143c |rubripurpureus|rubropurpureus|purpureiruber|purpureoruber=ff0060 |rubriviolaceus|rubroviolaceus=c71585 |sanguineus=ee0000 |vermiculatus=FF558E |viridis=008000 |violaceus=8f00ff |xerampelinus=92354D |#default={{{absente|000000}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 00lhagse0k86rd3pf9bd35bf9r3lmex 3992078 3992049 2026-09-29T22:49:18Z Grufo 64423 Nihil mutavi 3992078 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{#formula|safesubst:<noinclude />#switch:{{safesubst:<noinclude />lc:{{{1|}}}}}}}} | albus = fcfcfc | albidus = fbfbfd | aquilus = 553a26 | argenteus = c0c0c0 | aurantius = ff6600 | ater | furvus = 2f2003 | aureolus = dec74b | aureus = ffd700 | azureus = 007fff | azureus regius = 0038a8 | badius = 954535 | brunneus = 592720 | caeruleus = 0066dd | caeruleus berolinensis = 003264 | caeruleus ultramarinus = 120a8f | caesius = bdbbd7 | callainus = 40e0d0 | candidus = ffffff | canus = 808080 | chlorus = adff2f | cinereus = 6a6a6a | coccineus = ff2400 | croceus = efb22d | cyaninus = 00ffff | eburneus = fffff0 | ferrugineus = b04206 | flammeus = e25822 | flavus = ffff00 | fuchsianeus | maxentius = ff00ff | fulvus = e48400 | gilvus = dec292 | glaucus = 6082b6 | griseus = a9a9a9 | helvolus = f0dc82 | helvus = FFD07A | lilacinus = e0befe | lividus = 4a5470 | luridus = eff0da | lacteus = fefcff | luteus = ffff00 | niveus = fffafa | ochroleucus = ebc8a0 | ochraceus = cc7722 | olivaceus = 708a29 | piceus = 483636 | prasinus = 00aa00 | pullus = 363636 | puniceus = ff0570 | purpureus | purpureus modernus = 660099 | purpureus tyrianus = 66023c | purpureus tyrianus 2 = 470026 | purpureus tyrianus 3 = 38013d | purpureus tyrianus clarus | subpurpureus = b80049 | purpureus tyrianus kremer = 4d3855 | purpureus tyrianus medius = 990024 | purpureus tyrianus purpurissus = 743f73 | ravus = c3b091 | roseus = ffc0cb | ruber | rubeus | guleus | miniatus = ff0000 | rubicundus = ff4f00 | rubidus = 8b0000 | rufus = a81c07 | rutilus = dc143c | rubripurpureus | rubropurpureus | purpureiruber | purpureoruber = ff0060 | rubriviolaceus | rubroviolaceus = c71585 | sanguineus = ee0000 | vermiculatus = FF558E | viridis = 008000 | violaceus = 8f00ff | xerampelinus = 92354D | #default = {{{absente|000000}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> qf634eai1ixmd6mp5osw64732qqk83b 3992087 3992078 2026-09-29T23:20:25Z Grufo 64423 ‘purpureus tyrianus 2’ → ‘purpureus tyrianus damsonianus’; ‘purpureus tyrianus 3’ → ‘purpureus tyrianus profundus’ 3992087 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{#formula|safesubst:<noinclude />#switch:{{safesubst:<noinclude />lc:{{{1|}}}}}}}} | albus = fcfcfc | albidus = fbfbfd | aquilus = 553a26 | argenteus = c0c0c0 | aurantius = ff6600 | ater | furvus = 2f2003 | aureolus = dec74b | aureus = ffd700 | azureus = 007fff | azureus regius = 0038a8 | badius = 954535 | brunneus = 592720 | caeruleus = 0066dd | caeruleus berolinensis = 003264 | caeruleus ultramarinus = 120a8f | caesius = bdbbd7 | callainus = 40e0d0 | candidus = ffffff | canus = 808080 | chlorus = adff2f | cinereus = 6a6a6a | coccineus = ff2400 | croceus = efb22d | cyaninus = 00ffff | eburneus = fffff0 | ferrugineus = b04206 | flammeus = e25822 | flavus = ffff00 | fuchsianeus | maxentius = ff00ff | fulvus = e48400 | gilvus = dec292 | glaucus = 6082b6 | griseus = a9a9a9 | helvolus = f0dc82 | helvus = FFD07A | lilacinus = e0befe | lividus = 4a5470 | luridus = eff0da | lacteus = fefcff | luteus = ffff00 | niveus = fffafa | ochroleucus = ebc8a0 | ochraceus = cc7722 | olivaceus = 708a29 | piceus = 483636 | prasinus = 00aa00 | pullus = 363636 | puniceus = ff0570 | purpureus | purpureus modernus = 660099 | purpureus tyrianus = 66023c | purpureus tyrianus damsonianus = 470026 | purpureus tyrianus profundus = 38013d | purpureus tyrianus clarus | subpurpureus = b80049 | purpureus tyrianus kremer = 4d3855 | purpureus tyrianus medius = 990024 | purpureus tyrianus purpurissus = 743f73 | ravus = c3b091 | roseus = ffc0cb | ruber | rubeus | guleus | miniatus = ff0000 | rubicundus = ff4f00 | rubidus = 8b0000 | rufus = a81c07 | rutilus = dc143c | rubripurpureus | rubropurpureus | purpureiruber | purpureoruber = ff0060 | rubriviolaceus | rubroviolaceus = c71585 | sanguineus = ee0000 | vermiculatus = FF558E | viridis = 008000 | violaceus = 8f00ff | xerampelinus = 92354D | #default = {{{absente|000000}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> f2i0or3kju0rd01opcqu4umla3ebkf3 3992111 3992087 2026-09-29T23:36:19Z Grufo 64423 3992111 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{#formula|safesubst:<noinclude />#switch:{{safesubst:<noinclude />lc:{{{1|}}}}}}}} | albus = fcfcfc | albidus = fbfbfd | aquilus = 553a26 | argenteus = c0c0c0 | aurantius = ff6600 | ater | furvus = 2f2003 | aureolus = dec74b | aureus = ffd700 | azureus = 007fff | azureus regius = 0038a8 | badius = 954535 | brunneus = 592720 | caeruleus = 0066dd | caeruleus berolinensis = 003264 | caeruleus ultramarinus = 120a8f | caesius = bdbbd7 | callainus = 40e0d0 | candidus = ffffff | canus = 808080 | chlorus = adff2f | cinereus = 6a6a6a | coccineus = ff2400 | croceus = efb22d | cyaninus = 00ffff | eburneus = fffff0 | ferrugineus = b04206 | flammeus = e25822 | flavus = ffff00 | fuchsianeus | maxentius = ff00ff | fulvus = e48400 | gilvus = dec292 | glaucus = 6082b6 | griseus = a9a9a9 | helvolus = f0dc82 | helvus = ffd07a | lilacinus = e0befe | lividus = 4a5470 | luridus = eff0da | lacteus = fefcff | luteus = ffff00 | niveus = fffafa | ochroleucus = ebc8a0 | ochraceus = cc7722 | olivaceus = 708a29 | piceus = 483636 | prasinus = 00aa00 | pullus = 363636 | puniceus = ff0570 | purpureus | purpureus modernus = 660099 | purpureus tyrianus = 66023c | purpureus tyrianus damsonianus = 470026 | purpureus tyrianus profundus = 38013d | purpureus tyrianus clarus | subpurpureus = b80049 | purpureus tyrianus kremer = 4d3855 | purpureus tyrianus medius = 990024 | purpureus tyrianus purpurissus = 743f73 | ravus = c3b091 | roseus = ffc0cb | ruber | rubeus | guleus | miniatus = ff0000 | rubicundus = ff4f00 | rubidus = 8b0000 | rufus = a81c07 | rutilus = dc143c | rubripurpureus | rubropurpureus | purpureiruber | purpureoruber = ff0060 | rubriviolaceus | rubroviolaceus = c71585 | sanguineus = ee0000 | vermiculatus = ff558e | viridis = 008000 | violaceus = 8f00ff | xerampelinus = 92354d | #default = {{{absente|000000}}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> lp4vfm38qxoux17feuwj4cgn5746m0z 10 307619 3992085 3977103 2026-09-29T23:13:54Z Grufo 64423 Minora 3992085 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula tabularia secundaria|censens=nomina Latina [[color]]um|prodens=singillatim|Orbis pictorius}} Utere hac formula ut tesseram cuiusvis coloris ostendas. Si quidam color non est in tabularia, formulam {{fn|Orbis pictorius}} recensere potes ut novum colorem censeat. Aliter, numerus hexadecimalis coloris directe huic formulae addere potes. == De usu == ; Syntaxis : <code><nowiki>{{</nowiki>Exemplar coloris|''nomen coloris''|''tessera coloris''|''verba ostendenda''<nowiki>}}</nowiki></code> {{vsep}} Omnia argumenta sunt voluntaria === Exempla === '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Exemplar coloris}}</syntaxhighlight> '''Effectus (apud marginem dextrum):''' {| |- |{{Exemplar coloris}} |} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Exemplar coloris|Sanguineus}}</syntaxhighlight> '''Effectus (apud marginem dextrum):''' {| |- |{{Exemplar coloris|Sanguineus}} |} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Exemplar coloris|Pink|#ffc0cb}}</syntaxhighlight> '''Effectus (apud marginem dextrum):''' {| |- |{{Exemplar coloris|Pink|#ffc0cb}} |} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Exemplar coloris||#ffc0cb|[[:en:Pink|''Pink'']]}}</syntaxhighlight> '''Effectus (apud marginem dextrum):''' {| |- |{{Exemplar coloris||#ffc0cb|[[:en:Pink|''Pink'']]}} |} {{Ast}} '''Vicitextus:''' <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Exemplar coloris|Purpureiruber||Color purpureiruber}}</syntaxhighlight> '''Effectus (apud marginem dextrum):''' {| |- |{{Exemplar coloris|Purpureiruber||Color purpureiruber}} |} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula tesseram coloris ostendit.", "format": "inline", "params": { "1": { "label": "Nomen coloris", "description": "Nomen coloris et, si |3= non datur, descriptio ostenta in parte inferiori tesserae", "example": "sanguineus", "type": "string", "required": false }, "2": { "label": "Tessera coloris", "description": "Color secundum http://www.w3.org/TR/REC-CSS2/syndata.html#value-def-color, in parte superiori monstratus", "example": "#ee0000", "type": "string", "required": false }, "3": { "label": "Verba ostendenda", "description": "Verba substituenda in locum nominis coloris in parte inferiori tesserae", "example": "SANGUINEUS", "type": "string", "required": false }, "float": { "label": "Float", "description": "CSS float (left/right)", "example": "left", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Colores]] * {{Fn|Orbis pictorius}} * {{Fn|Colores}} * {{Fn|Colores2}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae marginales|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae marginales|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 71ibmjl7wiky5cwx4olnsuahzdqku5q 0 307635 3992183 3775544 2026-09-30T08:27:17Z Ailamnos 165281 Pagina denuo scripta: ambo non est idem quod lectrum 3992183 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Warszawa ul. Krakowskie Przedmieście 34 k Sióstr Wizytek 246 (2).jpg|thumb|Ambo in forma navis (1762) in ecclesia [[Varsovia|Varsoviensi]] sororum Ordinis Visitationis B.M.V.]] '''Ambo''', in [[Ecclesia (aedificium)|ecclesiis]] occidentalibus, est locus elevatus, ad quod per gradus ascenditur, ubi in [[missa]] lectiones leguntur atque concio seu sermo ad populum habetur. == Descriptio et usus == === Ambones ad legendas lectiones === De origine ambonis non constat; forsitan a cathedris in quo magistri in scholis sedere solebant originem ducit. Ambonem in ecclesia adesse primo anno 371 notatur. Primo millennio ambones ad legendas lectiones in missa adhibebantur, unde et haud raro duo habebantur, dextera nempe ad legendam epistolam et sinistra ad evangelium. Etiam cantus inter lectiones (ut puta [[graduale]] vel tractus) in ambone canebantur, hincque ascendebat [[diaconus]] ad monitiones ante orationes legendas.<ref name=":1">Snela, B. (1973) Ambona. In: Gryglewicz, F., Łukaszyk, R. & Sułowski, Z. (ed.) ''Encyklopedia katolicka. Tom I.'' Lublini, p. 407.</ref> === Ambones ad concionandum === Periodo [[Ars Gothica|gothica]] tertius ambo in ecclesiis additus est, in navi nempe, ad concionem ad populum habendam.<ref name=":1" /> === Usus === In veteri [[Ritus Romanus|ritu Romano]] presbyter missam celebrans, si in ambonem concionem habiturus ascendit, primo [[Casula|casulam]] et manipulum deponit.<ref>Callewaert, C. (1928) ''Caeremoniale in missa privata et solemni aliisque frequentioribus functionibus liturgicis servandum.'' Ed. altera emendata. 285 pp. Brugis: C. Beyaert.</ref> In nova liturgia Romana ad ambonem sensu stricto rarius ascenditur, saepius in usu est parvus ambo in choro collocatus, qui a [[Lectrum|lectro]] parum differt. Apud [[Protestantes]] nonnumquam ambo desuper [[altare]] collocatur, quae dispositio in [[lingua Theodisca]] ''Kanzelaltar'' dicitur. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Rom,_Basilika_San_Clemente,_Innenraum_1.jpg|Schola cantorum (s. XII) ecclesiae s. Clementis [[Roma|Romae]]: conspiciuntur duo ambones Fasciculus:Intérieur_Basilique_Sant_Ambrogio_-_Milan_(IT25)_-_2022-09-03_-_11.jpg|Ambo (ca. 1200) ecclesiae s. Ambrosii [[Mediolanum|Mediolani]] Fasciculus:33618-Lisbon (36495756095) (cropped).jpg|Duo ambones (s. XVI) in ecclesia s. Mariae [[Ulisipo|Ulisippone]] (hieronymitarum) Fasciculus:Darłowo,_Kościół_Mariacki_(HB4).jpg|Ambo ligneus (1684) in ecclesia s. Mariae [[Rugenwaldia|Rugenwaldiae]] Fasciculus:St Pankratius P7250050.JPG|Ambo (1688) desuper altare in ecclesia s. Pancratii [[Hamburgum|Hammaburgi]] </gallery> == Notae == dngy43vikt8fiddorqviockz7si7p2k 3992185 3992183 2026-09-30T08:30:20Z Ailamnos 165281 Cat. 3992185 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Warszawa ul. Krakowskie Przedmieście 34 k Sióstr Wizytek 246 (2).jpg|thumb|Ambo in forma navis (1762) in ecclesia [[Varsovia|Varsoviensi]] sororum Ordinis Visitationis B.M.V.]] '''Ambo''', in [[Ecclesia (aedificium)|ecclesiis]] occidentalibus, est locus elevatus, ad quod per gradus ascenditur, ubi in [[missa]] lectiones leguntur atque concio seu sermo ad populum habetur. == Descriptio et usus == === Ambones ad legendas lectiones === De origine ambonis non constat; forsitan a cathedris in quo magistri in scholis sedere solebant originem ducit. Ambonem in ecclesia adesse primo anno 371 notatur. Primo millennio ambones ad legendas lectiones in missa adhibebantur, unde et haud raro duo habebantur, dextera nempe ad legendam epistolam et sinistra ad evangelium. Etiam cantus inter lectiones (ut puta [[graduale]] vel tractus) in ambone canebantur, hincque ascendebat [[diaconus]] ad monitiones ante orationes legendas.<ref name=":1">Snela, B. (1973) Ambona. In: Gryglewicz, F., Łukaszyk, R. & Sułowski, Z. (ed.) ''Encyklopedia katolicka. Tom I.'' Lublini, p. 407.</ref> === Ambones ad concionandum === Periodo [[Ars Gothica|gothica]] tertius ambo in ecclesiis additus est, in navi nempe, ad concionem ad populum habendam.<ref name=":1" /> === Usus === In veteri [[Ritus Romanus|ritu Romano]] presbyter missam celebrans, si in ambonem concionem habiturus ascendit, primo [[Casula|casulam]] et manipulum deponit.<ref>Callewaert, C. (1928) ''Caeremoniale in missa privata et solemni aliisque frequentioribus functionibus liturgicis servandum.'' Ed. altera emendata. 285 pp. Brugis: C. Beyaert.</ref> In nova liturgia Romana ad ambonem sensu stricto rarius ascenditur, saepius in usu est parvus ambo in choro collocatus, qui a [[Lectrum|lectro]] parum differt. Apud [[Protestantes]] nonnumquam ambo desuper [[altare]] collocatur, quae dispositio in [[lingua Theodisca]] ''Kanzelaltar'' dicitur. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Rom,_Basilika_San_Clemente,_Innenraum_1.jpg|Schola cantorum (s. XII) ecclesiae s. Clementis [[Roma|Romae]]: conspiciuntur duo ambones Fasciculus:Intérieur_Basilique_Sant_Ambrogio_-_Milan_(IT25)_-_2022-09-03_-_11.jpg|Ambo (ca. 1200) ecclesiae s. Ambrosii [[Mediolanum|Mediolani]] Fasciculus:33618-Lisbon (36495756095) (cropped).jpg|Duo ambones (s. XVI) in ecclesia s. Mariae [[Ulisipo|Ulisippone]] (hieronymitarum) Fasciculus:Darłowo,_Kościół_Mariacki_(HB4).jpg|Ambo ligneus (1684) in ecclesia s. Mariae [[Rugenwaldia|Rugenwaldiae]] Fasciculus:St Pankratius P7250050.JPG|Ambo (1688) desuper altare in ecclesia s. Pancratii [[Hamburgum|Hammaburgi]] </gallery> == Notae == <references /> [[Categoria:Architectura ecclesiastica]] 0ahxpww4qvxtg36nls8v6nrcok0dand 3992201 3992185 2026-09-30T10:30:43Z Ailamnos 165281 Additiones variae 3992201 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Warszawa ul. Krakowskie Przedmieście 34 k Sióstr Wizytek 246 (2).jpg|thumb|Ambo in forma [[navis]] (1762) in ecclesia [[Varsovia|Varsoviensi]] sororum Ordinis Visitationis B.M.V.]] '''Ambo'''<ref>Du Cange, C. (1733) [[iarchive:b30454670_0001/page/189/mode/2up|Ambo.]] In: ''Glossarium ad scriptores mediae et infimae latinitatis, Vol. 1'', col. 375–377.</ref>, in [[Ecclesia (aedificium)|ecclesiis]] occidentalibus, est locus elevatus, ad quod per gradus ascenditur, ubi in [[missa]] lectiones leguntur atque concio seu sermo ad populum habetur. Alia nomina ambonis sunt, exempli gratia, pyrgus (in usu in ecclesia cathedrali [[Ravenna|Ravennatensi]]), tribunal et cathedra.<ref name=":1" /> == Descriptio et usus == === Ambones ad legendas lectiones === De origine ambonis non constat; forsitan a cathedris in quo magistri in scholis sedere solebant originem ducit. Ambonem in ecclesia adesse primo anno 371 notatur. Primo millennio ambones ad legendas lectiones in missa adhibebantur, unde et haud raro duo habebantur, dextera nempe ad legendam epistolam et sinistra ad evangelium. Etiam cantus inter lectiones (ut puta [[graduale]] vel tractus) in ambone canebantur, hincque ascendebat [[diaconus]] ad monitiones ante orationes legendas.<ref name=":1">Snela, B. (1973) Ambona. In: Gryglewicz, F., Łukaszyk, R. & Sułowski, Z. (ed.) ''Encyklopedia katolicka. Tom I.'' Lublini, p. 407.</ref> === Ambones ad concionandum === Periodo [[Ars Gothica|gothica]] tertius ambo in ecclesiis additus est, in [[Navis (architectura)|navi]] nempe, ad concionem ad populum habendam.<ref name=":1" /> De more talis ambo quasi [[Baldachinum|baldachino]] vel [[Tectum|tectulo]] coronatur; haec pars ([[Francogallice]] ''abat-voix'', [[Anglice]] ''sounding board'') ad amplificandam vocem loquentis inservit.<ref>Storck, J.J. (1900) [http://justinstorck.free.fr/a/abat-voix.php Abat-voix.] In: ''Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie - Ebénisterie - Charpente.'' Parisiis.</ref> === Usus === In veteri [[Ritus Romanus|ritu Romano]] presbyter missam celebrans, si in ambonem concionem habiturus ascendit, primo [[Casula|casulam]] et manipulum deponit.<ref>Callewaert, C. (1928) ''Caeremoniale in missa privata et solemni aliisque frequentioribus functionibus liturgicis servandum.'' Ed. altera emendata. 285 pp. Brugis: C. Beyaert.</ref> In nova liturgia Romana ad ambonem sensu stricto rarius ascenditur, saepius in usu est parvus ambo in choro collocatus, qui a [[Lectrum|lectro]] parum differt. Apud [[Protestantes]] nonnumquam ambo desuper [[altare]] collocatur, quae dispositio in [[lingua Theodisca]] ''Kanzelaltar'' dicitur. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Rom,_Basilika_San_Clemente,_Innenraum_1.jpg|Schola cantorum (s. XII) [[Basilica Sancti Clementis in Laterano|ecclesiae s. Clementis]] [[Roma|Romae]]: conspiciuntur duo ambones Fasciculus:Intérieur_Basilique_Sant_Ambrogio_-_Milan_(IT25)_-_2022-09-03_-_11.jpg|Ambo (ca. 1200) ecclesiae s. Ambrosii [[Mediolanum|Mediolani]] Fasciculus:33618-Lisbon (36495756095) (cropped).jpg|Duo ambones (s. XVI) ad introitum chori ecclesiae s. Mariae [[Ulisipo|Ulisippone]] (hieronymitarum) Fasciculus:Darłowo,_Kościół_Mariacki_(HB4).jpg|Ambo ligneus (1684) in medio ecclesiae s. Mariae [[Rugenwaldia|Rugenwaldiae]] Fasciculus:St Pankratius P7250050.JPG|Ambo (1688) desuper altare in ecclesia s. Pancratii [[Hamburgum|Hammaburgi]] </gallery> == Notae == <references /> [[Categoria:Architectura ecclesiastica]] 0ottyizy18z06xvs8946342d2j65c3a 3992202 3992201 2026-09-30T10:42:33Z Ailamnos 165281 Minora 3992202 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Warszawa ul. Krakowskie Przedmieście 34 k Sióstr Wizytek 246 (2).jpg|thumb|Ambo in forma [[navis]] (1762) in ecclesia [[Varsovia|Varsoviensi]] sororum Ordinis Visitationis B.M.V.]] '''Ambo'''<ref>Du Cange, C. (1733) [[iarchive:b30454670_0001/page/189/mode/2up|Ambo.]] In: ''Glossarium ad scriptores mediae et infimae latinitatis, Vol. 1'', col. 375–377.</ref>, in [[Ecclesia (aedificium)|ecclesiis]] occidentalibus, est locus elevatus, ad quod per gradus ascenditur, ubi in [[missa]] lectiones leguntur atque concio seu sermo ad populum habetur. Alia nomina ambonis sunt, exempli gratia, pyrgus (in usu in ecclesia cathedrali [[Ravenna|Ravennatensi]]), tribunal et cathedra.<ref name=":1" /> == Descriptio et usus == === Ambones ad lectiones legendas === De origine ambonis non constat; forsitan a cathedris in quo magistri in scholis sedere solebant originem ducit. Ambonem in ecclesia adesse primo anno 371 notatur. Primo millennio ambones ad lectiones in missa legendas adhibebantur, unde et haud raro duo habebantur, dextera nempe ad legendam epistolam et sinistra ad evangelium. Etiam cantus inter lectiones (ut puta [[graduale]] vel tractus) in ambone canebantur, huc etiam [[diaconus]] ad monitiones ante orationes legendas ascendebat.<ref name=":1">Snela, B. (1973) Ambona. In: Gryglewicz, F., Łukaszyk, R. & Sułowski, Z. (ed.) ''Encyklopedia katolicka. Tom I.'' Lublini, p. 407.</ref> === Ambones ad concionandum === Periodo [[Ars Gothica|gothica]] tertius ambo in ecclesiis additus est, in [[Navis (architectura)|navi]] nempe, ad concionem ad populum habendam.<ref name=":1" /> De more talis ambo quasi [[Baldachinum|baldachino]] vel [[Tectum|tectulo]] coronatur; haec pars ([[Francogallice]] ''abat-voix'', [[Anglice]] ''sounding board'') ad amplificandam vocem loquentis inservit.<ref>Storck, J.J. (1900) [http://justinstorck.free.fr/a/abat-voix.php Abat-voix.] In: ''Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie - Ebénisterie - Charpente.'' Parisiis.</ref> === Usus === In veteri [[Ritus Romanus|ritu Romano]] presbyter missam celebrans, si in ambonem concionem habiturus ascendit, primo [[Casula|casulam]] et manipulum deponit.<ref>Callewaert, C. (1928) ''Caeremoniale in missa privata et solemni aliisque frequentioribus functionibus liturgicis servandum.'' Ed. altera emendata. 285 pp. Brugis: C. Beyaert.</ref> In nova liturgia Romana ad ambonem sensu stricto rarius ascenditur, saepius in usu est parvus ambo in choro collocatus, qui a [[Lectrum|lectro]] parum differt. Apud [[Protestantes]] nonnumquam ambo desuper [[altare]] collocatur, quae dispositio in [[lingua Theodisca]] ''Kanzelaltar'' dicitur. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Rom,_Basilika_San_Clemente,_Innenraum_1.jpg|Schola cantorum (s. XII) [[Basilica Sancti Clementis in Laterano|ecclesiae s. Clementis]] [[Roma|Romae]]: conspiciuntur duo ambones Fasciculus:Intérieur_Basilique_Sant_Ambrogio_-_Milan_(IT25)_-_2022-09-03_-_11.jpg|Ambo (ca. 1200) ecclesiae s. Ambrosii [[Mediolanum|Mediolani]] Fasciculus:33618-Lisbon (36495756095) (cropped).jpg|Duo ambones (s. XVI) ad introitum chori ecclesiae s. Mariae [[Ulisipo|Ulisippone]] (hieronymitarum) Fasciculus:Darłowo,_Kościół_Mariacki_(HB4).jpg|Ambo ligneus (1684) in medio ecclesiae s. Mariae [[Rugenwaldia|Rugenwaldiae]] Fasciculus:St Pankratius P7250050.JPG|Ambo (1688) desuper altare in ecclesia s. Pancratii [[Hamburgum|Hammaburgi]] </gallery> == Notae == <references /> [[Categoria:Architectura ecclesiastica]] 9ji69hpnh49ju9cp77nwa9h8g6vpaar 3992203 3992202 2026-09-30T11:10:10Z Ailamnos 165281 Item minora 3992203 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Warszawa ul. Krakowskie Przedmieście 34 k Sióstr Wizytek 246 (2).jpg|thumb|Ambo in forma [[navis]] (1762) in ecclesia [[Varsovia|Varsoviensi]] sororum Ordinis Visitationis B.M.V.]] '''Ambo'''<ref>Du Cange, C. (1733) [[iarchive:b30454670_0001/page/189/mode/2up|Ambo.]] In: ''Glossarium ad scriptores mediae et infimae latinitatis, Vol. 1'', col. 375–377.</ref>, in [[Ecclesia (aedificium)|ecclesiis]] occidentalibus, est locus elevatus, ad quod per gradus ascenditur, ubi in [[missa]] lectiones leguntur atque concio seu sermo ad populum habetur. Alia nomina ambonis sunt, exempli gratia, pyrgus (in usu in ecclesia cathedrali [[Ravenna|Ravennatensi]]), tribunal et cathedra.<ref name=":1" /> == Descriptio et usus == === Ambones ad lectiones legendas === De origine ambonis non constat; forsitan a cathedris in quo magistri in scholis sedere solebant originem ducit. Ambonem in ecclesia adesse primo anno 371 notatur. Primo millennio ambones ad lectiones in missa legendas adhibebantur, unde et haud raro duo habebantur, dextera nempe ad legendam epistolam et sinistra ad evangelium. Etiam cantus inter lectiones (ut puta [[graduale]] vel tractus) in ambone canebantur, huc etiam [[diaconus]] ad monitiones ante orationes legendas ascendebat.<ref name=":1">Snela, B. (1973) Ambona. In: Gryglewicz, F., Łukaszyk, R. & Sułowski, Z. (ed.) ''Encyklopedia katolicka. Tom I.'' Lublini, p. 407.</ref> [[Fasciculus:Ettenheim- Erzbischof Dr. Weber, Straßburg, auf der Kanzel - LABW - Staatsarchiv Freiburg W 134 Nr. 025573.jpeg|thumb|left|Ioannes Iulianus Weber, episcopus [[Argentoratum|Argentoratensis]], concionans in ambone (1953)]] === Ambones ad concionandum === Periodo [[Ars Gothica|gothica]] tertius ambo in ecclesiis additus est, in [[Navis (architectura)|navi]] nempe, ad concionem ad populum habendam.<ref name=":1" /> De more talis ambo quasi [[Baldachinum|baldachino]] vel [[Tectum|tectulo]] coronatur; haec pars ([[Francogallice]] ''abat-voix'', [[Anglice]] ''sounding board'') ad amplificandam vocem loquentis inservit.<ref>Storck, J.J. (1900) [http://justinstorck.free.fr/a/abat-voix.php Abat-voix.] In: ''Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie - Ebénisterie - Charpente.'' Parisiis.</ref> Saeculo duodevicesimo ambones interdum in variis formis aedificabantur, ut puta navis vel [[Cetacea|ceti]].<ref>Lipton, D. ''[https://www.worldofinteriors.com/story/sea-pulpits-central-europe Architecture: preached whales.]'' [''World of interiors,'' in interreti]</ref> === Usus === In veteri [[Ritus Romanus|ritu Romano]] presbyter missam celebrans, si in ambonem concionem habiturus ascendit, primo [[Casula|casulam]] et manipulum deponit.<ref>Callewaert, C. (1928) ''Caeremoniale in missa privata et solemni aliisque frequentioribus functionibus liturgicis servandum.'' Ed. altera emendata. 285 pp. Brugis: C. Beyaert.</ref> In nova liturgia Romana ad ambonem sensu stricto rarius ascenditur, saepius in usu est parvus ambo in choro collocatus, qui a [[Lectrum|lectro]] parum differt. In veteri ritu Romano in festo [[Sollemnitas Epiphaniae Domini|Epiphaniae]] fit publicatio festorum mobilium, quorum dies pro anno currente archidiaconus vel [[canonicus]] post evangelium missae decantatum de ambone indicat.<ref>De publicatione Festorum Mobilium in Epiphania Domini. In: ''Pontificale Romanum.'' Mechliniae: H. Dessain (1895, Pars III, pp. 1–4).</ref><ref>[http://www.liturgialatina.org/pontificale/084.htm De publicatione Festorum Mobilium in Epiphania Domini.] In: ''Pontificale Romanum'' [in interreti]</ref> Apud [[Protestantes]] nonnumquam ambo desuper [[altare]] collocatur, quae dispositio in [[lingua Theodisca]] ''Kanzelaltar'' dicitur. == Pinacotheca == <gallery> Fasciculus:Rom,_Basilika_San_Clemente,_Innenraum_1.jpg|Schola cantorum (s. XII) [[Basilica Sancti Clementis in Laterano|ecclesiae s. Clementis]] [[Roma|Romae]]: conspiciuntur duo ambones Fasciculus:Intérieur_Basilique_Sant_Ambrogio_-_Milan_(IT25)_-_2022-09-03_-_11.jpg|Ambo (ca. 1200) ecclesiae s. Ambrosii [[Mediolanum|Mediolani]] Fasciculus:33618-Lisbon (36495756095) (cropped).jpg|Duo ambones (s. XVI) ad introitum chori ecclesiae s. Mariae [[Ulisipo|Ulisippone]] (hieronymitarum) Fasciculus:St Pankratius P7250050.JPG|Ambo (1688) desuper altare in ecclesia s. Pancratii [[Hamburgum|Hammaburgi]] Fasciculus:Duszniki kosciol ambona1.JPG|Ambo in forma ceti vel piscis magni (1730) in ecclesia Duszniki-Zdrój (Bad Reinerz) in oppido </gallery> == Notae == <references /> [[Categoria:Architectura ecclesiastica]] 77kr29hwo077e1ukbnymyy1ggzy850w 0 308654 3992209 3965004 2026-09-30T11:52:51Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992209 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} {{Latinitas|-3}} [[Fasciculus:Francesco_Turbanti_on_the_set_of_the_film.jpg |thumb|Franciscus Turbanti, primas cinematographicae,{{dubsig}} [[monachus]] qui Apocalypsim vicit.]] {{ores|Il Monaco che vinse l'Apocalisse}}<ref>[https://www.cinematografo.it/film/il-monaco-che-vinse-lapocalisse-murx4836 'Cinematografo, Il Monaco che vinse l'Apocalisse].</ref> (''Monachus qui Apocalypsim vicit'', titulus internationalis ''Joachim and the Apocalypse''<ref>{{Imdb title|14824880|Joachim and the Apocalypse}}</ref>) est [[pellicula]] [[Italia|Italica]] genere historico et spirituali, anno [[2023]] edita, opus primum<ref>[https://web.archive.org/web/20250429125123/https://filmitalia.org/it/film/157223/ Il Monaco che vinse l’Apocalisse (opera prima) – Film Italia]</ref> [[dispositor cinematographicus|dispositoris cinematographici]] Jordan River. [[Persona]] protagonista est monachus [[Ioachim Florensis]], qui cum [[expeditio sacra|expeditiones sacrae]] saeviant de [[Apocalypsis|Apocalypsi]] supervivendo cogitat.<ref>https://www.paroladivita.org/Cultura/Il-monaco-che-vinse-l-Apocalisse</ref> == Fabula == Tempora in quibus vivimus, [[bellum|bellis]], contentionibus, [[oeconomica|oeconomicis]], [[societas humana|socialibus]], et [[exsistentialismus|exsistentialibus]] discriminibus ac dubiis notatur. Quidam monachus, qui [[Medium Aevum|Medio Aevo]] vixit, quandam horum omnium {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Visio (spiritualitas)|visionem|en|qid=Q1682108}} habuit, ante nos octo saecula. In [[Silva Brutia]] in [[Bruttium|Bruttio]], [[imago|imagines]] rerum futurarum in figuras et symbola transformat, easque in ''[[Liber Figurarum|Libro Figurarum]]'' conscribit, qui vetustus [[Manuscriptum illuminatum|codex illuminatus]] ad nos pervenit, et nunc [[Oxonia]]e in [[Anglia]] servatur. == Cinematographia == [[Cinematographia]] inter [[20 Iunii]] [[2022]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230605074445/https://news.cinecitta.com/IT/it-it/news/53/90380/cutro-diventa-gerusalemme-nel-film-su-gioacchino-da-fiore.aspx Cutro diventa Gerusalemme nel film su Gioacchino da Fiore – Cinecittà News]</ref> et [[December|Decembrem]] [[2022]]<ref> [https://senalnews.com/en/content/delta-star-pictures-announces-film-inspired-of-the-founder-of-the-florensians-order Delta Star Pictures announces film inspired of the founder of the Florensians order – Señal News]</ref> in [[Bruttium|Bruttio]] et [[Latium|Latio]] facta est. ==Notae== <references/> ==Nexus externi== * {{Imdb title|14824880|Joachim and the Apocalypse}} * [https://www.ansa.it/calabria/notizie/2022/06/28/cinemacalanchi-del-marchesatonuovo-set-dopo-pasolini_7e5e4776-f19e-449b-bcc2-0fa9f6ca698e.html "ANSA.Calanchi del Marchesato,nuovo set dopo Pasolini."] [[Categoria:Pelliculae dramaticae]] [[Categoria:Pelliculae Italicae]] s72n44njzqoofc5flf3u4bhmywwnrp7 0 310481 3992074 3809681 2026-09-29T22:02:54Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992074 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} [[Fasciculus:East of Eden (1952 1st ed dust jacket).jpg|thumb|Primae editionis involucrum.]] '''''East of Eden''''' ('Ad orientem ab Eden') est [[mythistoria]] [[Ioannes Steinbeck|Ioannis Steinbeck]] [[scriptor]]is [[Civitates Foederatae|Americani]], [[Praemium Nobelianum litterarum|praemio Nobeliano litterarum]] anno [[1962]] honorati, quam anno [[1952]] protulit ac [[magnum opus]] suum iudicabat, in quod omnia quae hucusque didicerat ponere voluit<ref>Jackson J. Benson, ''John Steinbeck, a Writer: a Biography'' (Penguin Books, 1990), 697, epistulam ad amicum citat: "I finished my book a week ago. […] Much the longest and surely the most difficult work I have ever done. […] I have put all the things I have wanted to write all my life. This is “the book.” If it is not good I have fooled myself all the time. I don’t mean I will stop but this is a definite milestone and I feel released. Having done this I can do anything I want. Always I had this book waiting to be written."</ref>. Hic liber statim in fastos librorum plurimum venditorum ingressus est. In hac mythistoria Steinbeck non iam sociales ut in ''[[The Grapes of Wrath|Grapes of wrath]]'' sed [[Ethica|morales]] quaestiones per Biblicam [[Allegoria|allegoriam]] adibat. == Argumentum == Ioannes Steinbeck duarum familiarum (Hamiltonii et Traskii) historiam inter [[Bellum Civile Americanum|bellum civile Americanum]] et [[Primum bellum mundanum|primum bellum mundanum]] narrat. Narrator se nepotem Samuelis Hamilton esse per filiam Olivam dicit et in nonnullis capitulis prima persona utitur. Porro etiamsi pars primorum capitulorum in [[Connecticuta|Conecticuta]] locantur, pleraque eventa huius mythistoriae in [[California]] in rivi Salinatis valle geruntur ubi Ioannes Steinbeck anno [[1902]] in lucem venit atque adolevit. Praecipua themata tractata sunt malum et bonum in anima humana<ref> Králová, Eva (2013). "[https://ur.tnuni.sk/fileadmin/dokumenty/UR_V7_ISS2_51to57.pdf Inseparability of good and evil as a challenge in Steinbeck's East of Eden]", ''University Review'': 51–57</ref>, virtus et vitium, odium et amor, culpae conscientia, [[Liberum arbitrium|liberum arbitrium]]. Etiam hymnum ad [[Individualismus|individualismum]] orditur<ref>Cap. XIII.</ref> auctor cum adfirmat nil boni sive in musica sive in philosophia sive in poesi umquam e plurium collaboratione natum esse. Libertatem unicae mentis omnia bona quae magni pretii hominibus nunc esse videntur semper creasse. Eius personae saepe maiores sunt<ref> David Stewart McCright, ''[https://dr.lib.iastate.edu/server/api/core/bitstreams/25658a90-1464-46b5-8793-bfb88730b1db/content East of Eden: Steinbeck's proclamation of human greatness]'', Iowa State University, 1990.</ref> sive in bonam sive in malam partem quam ut verae videri possint ut [[Meretrix|meretrix]] Cathy Ames quae suos parentes incendio de consulto interfecit atque eorum pecuniam furata est, postea autem eius benefactricem veneno de medio sustulit atque interim omnibus sexualibus depravationibus operam dedit, viros subigere et calcare cupiens. Statim post partum gemellos quos Adamo pepererat reiecit atque maritum qui ei saluti fuerat se retinere conantem [[Pistolium|pistolio]] sauciavit<ref> Claire Warnick, ''[https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6281&context=etd Cathy Trask, Monstrosity, and Gender-Based Fears in John Steinbeck’s East of Eden]'', Brigham Young University, 2014.</ref>. Personae malae saepe nomina littera C incipientia habentː Carolus, Caleb, Cathy (ut Cain). == Sub signo Cain == [[Fasciculus:Sunair Drive-in Ad - 7 April 1955, Cathedral City, CA.jpg|thumb|[[Elias Kazan|Eliae Kazan]] pellicula e quarta parte mythistoriae Ioannis Steinbeck ducta ([[1955]]). [[Iacobus Dean]] Caleb partes agebat.]] Titulus ad versum [[Liber Genesis|Genesis]]<ref>Iv.16.</ref> alluditː ''Egressusque Cain a facie Domini, habitavit profugus in terra ad orientalem plagam Eden''. Etenim Carolus Trask fratrem Adam in Conecticuta ad paternam villam interficere voluit quia pater donum [[Natalis|natalicium]] quod ipse obtulerat negligebat atque rursus catulum a fratre donatum secum ubique circumferebat. Item postea inter [[Gemini|gemellos]] ab Adam Trask (vel fratre Carolo, incertum enim est) genitos similis invidia oriturː Caleb quia minus amabilis est quam frater Aaron eum vexare incipit. Quondam Caleb patris amorem dum captare conatur ei pecuniam magnam offert quae damna ab eo nuper facta pensaret. At ille indignatur quod filius tantum lucrum in commeatu exercitui vendendo fecerit et donum aspernatur. Malle se addit quae ab illius fratre accepisset, hoc est honorem filii in collegio studentis (Aaron pastor fieri voluit). Perturbatus animi Caleb pecuniam comburit et fratrem Aaron ad [[Lupanar|lupanar]] a Cathy, gemellorum matre, rectum ducit et mater qualis sit ei revelat. Aaron improvisam rem perferre non potuitː aetatem ementitus nomen ad dilectum exercitus dat et in Europa mittitur ubi saeviebat primum bellum mundanum. Cuius morte post paucos menses nuntiata pater Adam [[Haemorrhagia|haemorrhagia]] cerebri sternitur. Caleb fratris mortis culpam in sese reicit. Quae ultima auctoris inventa imprimis causa fuerunt cur nonnulli [[Critica litterarum|critici]] Steinbeck vituperarint quod [[Fabula melodramatica|melodramatico]] abuteretur. Praeterea cum Adam amore Cathy capiebatur hortum deliciarum [[Eden]] instar uxori suae creare volebatː cui consilio ab ea relictus renuntiavit. Et in longo capitulo magnus sermo fit inter virum [[Sinae (gens)|Sericum]] et sapientem, Lee nomine, Adamum Task atque Samuelem Hamilton de significatione illius Biblicae fabulae. Secundum Lee Deus peccati vitiique subigendi potestatem homini dedit (quod tamen e texto apocrypho elicitur<ref>Steinbeck (vel saltem Lee) legit ''timshel'' (''Genesis'' 4.7) quod interpretatur 'potes'.</ref>) et eius libertatem ita sanxit. ==Notae== <references /> == Plura legere si cupis == * John Ditsky, ''[https://dmr.bsu.edu/digital/collection/StnbckMngrp/id/310 Essays on East of Eden]'', Bali State University, 1977 *Stephen K. George, ''The Moral Philosophy of John Steinbeck'', Scarecrow Press, 2005 [https://books.google.fr/books?id=-zZNNkSOd7AC&printsec=frontcover&hl=fr&vq=%22John+Steinbeck%27s+Fiction+Revisited%22&source=gbs_citations_module_r&cad=4#v=onepage&q=%22John%20Steinbeck's%20Fiction%20Revisited%22&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Hannah Noel, ''[https://web.archive.org/web/20170810150050/http://libres.uncg.edu/ir/unca/f/H_Noel_Defending_2015.pdf Defending Steinbeck: Morality, Philosophy, and Sentimentality in East of Eden]'', University of North Carolina, 2015. [Dissertatio academica] * John Steinbeck, ''Journal of a Novel : The East of Eden Letters by John Steinbeck'', Novi Eboraci, Viking Press, 1969 [https://books.google.fr/books?id=Kqa-LNTu_TkC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] == Nexus externi == * [https://www.steinbeckintheschools.com/east-of-eden-reading-guides/critical-reception?utm_source=sits.sjsu.edu&utm_medium=redirect&utm_campaign=migration Quomodo mythistoria a criticis recepta sit] [[Categoria:Mythistoriae Anglicae]] [[Categoria:Mythistoriae Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Scripta 1952]] jgmbk4ihhxmvkufwmw0vyhd8g39a0u5 0 310656 3992027 3810480 2026-09-29T18:46:04Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3992027 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Daniel Noboa''', vulgo plene ''Daniel Roy Gilchrist Noboa Azín'' ([[Miamia]]e in urbe natus die [[30 Novembris]] [[1987]]) est politicus [[Aequatoria]]e. Filius [[Alvarus Noboa|Alvari Noboa]] negotiatoris et [[Anabella Azín|Anabellae Azín]] medicae, qui ambo in rebus politicis agebant. [[Guaiaquilum|Guaiaquili]] in urbe educatus est. Alumnus est scholae commercialis [[universitas Neo-Eboracensis|universitatis Neo-Eboracensis]]; insuper magister tris promotus est apud universitates [[universitas Boreoccidentalis|Boreoccidentalem]], [[universitas Harvardiana|Harvardianam]], [[Universitas Georgii Washingtonii|Georgii Washingtonii]]. Bis uxores duxit, Gabrielam Goldbaum die [[23 Decembris]] [[2017]], [[Lavinia Valbonesi|Laviniam Valbonesi]] (suasorem per [[media socialia]]) die [[28 Augusti]] [[2021]]. Praeses Aequatoriae, die [[15 Octobris]] [[2023]] electus, a die [[23 Novembris]] [[2023|huius anni]] meret. == Nexus externi == * "[https://web.archive.org/web/20231103145736/https://efe.com/mundo/2023-10-14/daniel-noboa-el-joven-candidato-de-ecuador-que-persigue-el-sueno-presidencial-de-su-padre/ Daniel Noboa, el joven candidato de Ecuador que persigue el sueño presidencial de su padre]" (14 Octobris 2023) apud ''EFE notícias'' {{Praesides Aequatoriae}} {{DEFAULTSORT:Noboa, Daniel}} [[Categoria:Nati 1987]] [[Categoria:Homines vivi]] [[Categoria:Politici Aequatoriae]] [[Categoria:Duces civitatum]] [[Categoria:Alumni Universitatis Neo-Eboracensis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Boreoccidentalis]] [[Categoria:Alumni Universitatis Harvardianae]] [[Categoria:Alumni Universitatis Georgii Washingtonii]] fl1ag9zkskvgy1pntg1wczm41jt8buu 2 314478 3992165 3990905 2026-09-30T04:17:18Z Grufo 64423 3992165 wikitext text/x-wiki {{Notae caducae | titulus = Memoranda | pagina = /notae }} [[Specialis:Praefixa/{{FULLPAGENAME}}/|Subpaginae]]: * [[Usor:Grufo/Officina/Facienda|Facienda]] * [[Usor:Grufo/Officina/Experimenta|Experimenta]] * [[Usor:Grufo/Officina/Tabularium|Tabularium]] * [[Usor:Grufo/Officina/Lorem ipsum|Lorem ipsum]] * [[Usor:Grufo/Officina/Annotationes|Annotationes]] == Annotationes == * [[:Categoria:Categoriae exploratoriae]] * <code>[https://github.com/wikimedia/mediawiki-extensions-Scribunto/blob/6d93921797f12b82dea25f3a9ce40cd3008a66f0/includes/Engines/LuaCommon/lualib/mw.lua#L208-L511 newFrame]</code> * <code>[https://github.com/wikimedia/mediawiki-extensions-Scribunto/blob/703942affa454493cfcc240d41eeb81ac10c9c03/includes/Engines/LuaCommon/LuaEngine.php#L687-L689 newChildFrame]</code> * {{Nexus planus | 1 = //en.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3Acategory&title=Special%3ASearch&profile=advanced&fulltext=1&advancedSearch-current=%7B%22fields%22%3A%7B%22intitle%22%3A%22category%22%7D%7D&ns8=1 | 2 = Nomina categoriarum systematis Vicipaediae Anglicae }} * [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/design-tokens/color.html Color _ Codex] * {{Nexus cum parametris | search = intitle:category | profile = advanced | fulltext = 1 | advancedSearch-current = {"fields":{"intitle":"category"}<nowiki />} | ns8 = 1 | 1 = Specialis:Quaerere | 2 = Nomina categoriarum systematis Vicipaediae Latinae }} * {{Nexus cum parametris | 1 = Specialis:Quaerere | 2 = Paginae documentationis quae &#123;&#123;Categoriae vestigatoriae formulae&#125;&#125; requirunt | search = insource:/\{{!}}\s*!\s*\]\]/i | limit = 500 | offset = 0 | ns10 = 1 | sort = last_edit_desc | searchToken = d52ms0m5mhbjrlausqohxllfv }} * {{Nexus ad quaerendum|insource:/\<ref[^>\/]*\>[^<]*\{\{safesubst:/i|Annotationes cui est <code>safesubst:</code>|intra=0,1,10,100,101,11,118,119,12,13,14,15,2,3,4,5,6,7,8,828,829,9|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}} * {{Nexus ad quaerendum|insource:/\<ref[^>\/]*\>[^<]*\{\{subst:/i|Annotationes cui est <code>subst:</code>|intra=0,1,10,100,101,11,118,119,12,13,14,15,2,3,4,5,6,7,8,828,829,9|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}} * {{Nexus ad quaerendum|insource:/invoke:params/i|Ubi modulus Params adhibeatur|intra=0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,100,101,118,119,710,711,829|dumtaxat=500|ordo=secundum recensionem}} * [[Formula:Thesaurus veterum formularum]] * [[:en:Category:Disambiguation pages not identified by Wikidata]] * [[:en:Category:Disambiguation pages with (qualified) titles]] * [[:en:Help:Reporting issues on other wikis]] * [https://translatewiki.net/w/i.php?limit=500&title=Special%3ASearch&profile=advanced&search=MediaWiki%3AEditcheck-&fulltext=1&ns0=1&ns1276=1&ns1284=1&ns1256=1&ns1214=1&ns1286=1&ns1272=1&ns1264=1&ns1242=1&ns1250=1&ns1236=1&ns1202=1&ns1218=1&ns1254=1&ns1266=1&ns1248=1&ns1228=1&ns1262=1&ns1240=1&ns1244=1&ns1268=1&ns1278=1&ns1210=1&ns1258=1&ns1280=1&ns8=1&ns1230=1&ns1246=1&ns1212=1&ns1260=1&ns1204=1&ns1220=1&ns1234=1&ns1216=1&ns1270=1&ns1222=1&ns1274=1&ns1288=1&ns1238=1&ns1226=1&ns1208=1&ns1252=1&ns1200=1&ns1232=1&ns1282=1&ns1206=1&ns1224=1&searchToken=9vmbetnzq0m2s2b1rfq3j8gfr MediaWiki:Editcheck-...] == De novo spatio nominali adumbrationum == * [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio” – Phabricator]] * [[phab:T419100|Pass the target of the redirect as $1 to MediaWiki:Move-redirect-text – Phabricator]] * [[MediaWiki:Noarticletext]] * [[MediaWiki:Editnotice-0]] * [[Specialis:Nexus ad paginam/Alkinum]] * [[MediaWiki:Hf-nsheader-Adumbratio]] * [[MediaWiki:Top-notice-ns-118]] * [[MediaWiki:Draft header]] * [[MediaWiki:Namespacenotice-118]] == Alia == * [[Mw:Manual:Interface/Edit notice]] * [[Mw:Manual:Interface/Sitenotice]] * [[Mw:Extension:PageNotice]] * [[phab:T405104|Consider linting/deprecating blank template parameter names – Phabricator]] * [[phab:T430383|Introduce a parser function that allows editors to define a maximum cache validity interval for a page – Phabricator]] * [[phab:T431913|TemplateData's custom format does not support the tab character – Phabricator]] * [[phab:T431938|Add support for :focus-within when the content model is “sanitized-css” – Phabricator]] * [[phab:T431940|Allow TemplateData to specify the intended template invocation method – Phabricator]] * [[phab:T432542|Add a returnType field to TemplateData – Phabricator]] * [[phab:T434632|Allow CSS variables in counter() and counter-increment – Phabricator]] * [https://translatewiki.net/wiki/Support#The_language_is_called_%E2%80%9CLatinum%E2%80%9D,_not_%E2%80%9CLatina%E2%80%9D translatewiki:Support § The language is called “Latinum”, not “Latina”] * [[phab:T439197|pairs(mw.title) does not enumerate all title properties – Phabricator]] lzi5lh41gtiksqiehaz6qr4b5r4mg4y 0 314745 3991935 3989103 2026-09-29T12:11:54Z Grufo 64423 3991935 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Newton Cannon.svg|thumb|upright=1.3|“Canno Newtoni”, sive de celeritate fugae ab [[Isaacus Newtonus|Isaaco Newtono]] illustrata. A summa altissimi [[mons|montis]], [[canno]] quidam [[proiectile|proiectilia]] maiore maioreque velocitate explodit. Proiectilia A et B in terram denuo incidunt; proiectile C orbitam circularem sequitur; D autem sequitur [[ellipsis|ellipticam]]; demum proiectile E e planeta evadit.]] [[Fasciculus:Newton's cannonball cropped.svg|thumb|upright=1|“Canno Newtoni” sicut in editione Anglica anni [[1728]] libri Newtoni {{Op|De mundi systemate}}.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Newtonus | nomen auctoris = Isaacus | commentatio de auctore = Isaacus Newtonus | titulus = A Treatise Of The System Of The World | latine = Tractatus de mundi systemate | tempus = 1728 | domus editoria = F. Fayram | locus = [[Londinium|Londinii]] | pagina = 6 | url = https://archive.org/details/1728-newton-a-treatise-of-the-system-of-the-world/page/n35/mode/2up }}.</ref>]] {{Res|Celeritas fugae}}{{Convertimus}} seu {{Res|plene=Celeritas effugiendi|effugiendi}}{{Convertimus}} in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|mechanica caelestis|mechanica caelesti|en|qid=Q184274}} est minima [[celeritas]] cuidam corpori necessaria ut e contactu vel ex [[orbita]] circum aliud corpus evadat, dummodo: * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|traiectoria||en|qid=Q193139}} sit {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|motus parabolicus|ballistica|de|qid=Q10281355}} ({{*ie}} nullae aliae [[vis|vires]] corpus agunt, ne {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|propulsio||en|qid=Q2583685}} neve {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|frictio||en|qid=Q82580}} quidem) * ulla ailia notabilis [[massa]] circum corpus fugiens absit Etiamsi ambo verba ''celeritatis'' et ''velocitatis'' vulgo adhiberi solent, casus vocabulo ''celeritatis'' melius descirbitur, quum [[velocitas]] sit [[vector]] ({{*ie}} {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|directio|directionem|en|qid=Q2151613}} habeat), sed fugae celeritas eadem sit praeter directionem. Massā corporis fugientis neglectā et corporibus inter se tangentibus, haec [[aequatio]] celeritatem describit fugae {{Eodem versu|(<math>c_f</math>)}}, : <math>c_f = \sqrt{\frac{2GM}{d}}</math> ubi: * <math>G</math> est [[constans gravitatis]] * <math>M</math> est massa alterius corporis * <math>d</math> est [[spatium]] inter amborum corporum [[Centrum (geometria)|centra]] [[Energia]] quam fuga requirit {{Eodem versu|(<math>E_f</math>)}} sic computatur, : <math>E_f = \frac{GMm}{d}</math> ubi <math>m</math> est massa corporis effugientis. Si autem corpus est in orbita [[circulus|circulari]], magnitudo velocitatis orbitalis eius (<math>|\mathbf{v_o}|</math>) totiens celeritati fugae congruit quotiens numerus [[unus|unius]] radici congruit numeri [[2|duorum]], i.e.: : <math>c_f = \sqrt{2}\;|\mathbf{v_o}| \approx 1.414\;|\mathbf{v_o}|</math> Celeritas fugae prope [[horizon eventuum|horizontem eventuum]] cuiuslibet [[foramen nigrum|foramini nigri]] est semper [[celeritas lucis]]. Iam prius quam foramina nigra conciperentur, [[astronomus|astronomi]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Michell||en|qid=Q373097}} anno [[1784]] et [[Petrus Simon de Laplace]] anno [[1796]] de corporibus adeo magnis cogitaverunt ut ne lux quidem effugere posset. Ambo astronomi, potius quam, more nostro, parvas stellas permagnae [[densitas|densitatis]], stellas ordinariae densitatis sed immensas proposuerunt stellas “obscuras”.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Montgomery | nomen 1 = Colin | cognomen 2 = Orchiston | nomen 2 = Wayne | cognomen 3 = Whittingham | nomen 3 = Ian | titulus = Michell, Laplace and the origin of the black hole concept | contextus = Journal of Astronomical History and Heritage | annus = 2009 | volumen = 12 | fasciculus = 2 | paginae = 90–96 | url = https://researchonline.jcu.edu.au/9892/1/Microsoft_Word_-_Paper__Black_Hole_Concept_Final_.pdf | bibcode = 2009JAHH...12...90M | doi = 10.3724/SP.J.1440-2807.2009.02.01 | s2cid = 55890996 }}.</ref> == Celeritates fugae planetarum systematis solaris, Lunae Solisque == {| class="wikitable" ! rowspan="2" | '''Corpus''' ! colspan="3" | '''Celeritas fugae a [[superficies|superficie]]''' |- ! [[metrum|m]]/[[secundum|s]] !! [[chiliometrum|km]]/[[secundum|s]] !! [[chiliometrum|km]]/[[hora|h]] |- | [[Sol]] || 617 300 || 617.3 || 2 222 280 |- | [[Mercurius (planeta)|Mercurius]] || 4 435 || 4.435 || 15 966 |- | [[Venus (planeta)|Venus]] || 10 400 || 10.4 || 37 440 |- | [[Tellus]] || 11 200 || 11.2 || 40 320 |- | [[Luna]] || 2 300 || 2.30 || 8 280 |- | [[Mars (planeta)|Mars]] || 5 000 || 5.00 || 18 000 |- | [[Iuppiter (planeta)|Iuppiter]] || 59 600 || 59.6 || 214 560 |- | [[Saturnus (planeta)|Saturnus]] || 35 500 || 35.5 || 127 800 |- | [[Uranus (planeta)|Uranus]] || 21 300 || 21.3 || 76 680 |- | [[Neptunus (planeta)|Neptunus]] || 23 300 || 23.3 || 83 880 |- | [[Ceres (planetulus)|Ceres]] || 510 || 0.51 || 1 836 |- | [[Pluto (planetulus)|Pluto]] || 1 200 || 1.20 || 4 320 |- | [[Eris (planetulus)|Eris]] || 2 700 || 2.70 || 9 720 |} == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Astrophysica]] * [[Constans gravitatis]] * [[Fluctus gravitatis]] * [[Gravitas (physica)]] * [[Isaacus Newtonus]] * [[Relativitas generalis]] * [[Systema solare]] * [[Vis aestualis]] {{Myrias|Physica}} [[Categoria:Mechanica caelestis]] [[Categoria:Notiones in physica]] [[Categoria:Physica]] [[Categoria:Astronomia]] cxlc4vmgjurq2uw205edjvjw203plyq 0 317385 3991932 3991889 2026-09-29T12:00:46Z IacobusAmor 1163 + 3991932 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Frame-dragging-effect.svg|thumb|Spatii temporisque tractio circum [[Tellus|Tellurem]] sic pingi potest.]] {{res|Spatii temporisque tractio}},<ref name="convertimus">Haec appellatio a Vicipaediano e lingua indigena in sermonem Latinum conversa est. Extra Vicipaediam huius locutionis testificatio vix inveniri potest.</ref> seu {{res|spatitemporis tractio}},<ref name="convertimus" /> seu {{res|formarum tractio}}{{FD ref}} tantum, est effectus in [[spatitempus|continuo spatitemporali]], [[relativitas generalis|theoriā relativitatis generalis]] [[Albertus Einstein|Alberti Einstein]] praevisus, qui e distributione haud stativa [[aequatio massae et energiae|massae energiaeque]] oritur. [[Campus physicus]] appellari solet stativus si in statu constanti manet, attamen [[corpus physicum|corpora]] quae ipsum campum gignunt mobilia esse possunt; exempli gratia, [[rotatio|volventia]]. [[Disciplina]] quae effectūs fluxuum [[massa]]e [[energia]]eque tractat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|gravitielectromagnetismus||en|qid=Q1150290}} vocatur, quia [[electromagnetismus|electromagnetismo]] classico aliqua similis est. In ambitu relativitatis generalis, primus effectus ad spatii temporisque tractionem attinens a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Iosephus Lense|Iosepho Lense|en|qid=Q86272}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Thirring|Ioanne Thirring|en|qid=Q84561}} [[physicus|physicis]] [[Austria|Austricis]] anno [[1918]] descriptus est, unde et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|praecessio Lensiana–Thirringiana|effectus Lensianus–Thirringianus|en|qid=Q11083519}} appellatur,<ref>{{qc|id=Thirring, 1918}}.</ref><ref>{{qc|id=Lense & Thirring, 1918}}.</ref><ref>{{qc|id=Thirring, 1921}}.</ref> seu spatii temporisque tractio rotatoria. Ipsi praedixerunt vertiginem corporis massivi {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tensor metricus (relativitas generalis)|metricam spatitemporis|en|qid=Q2045231}} sic distorquere, ut omnes [[orbita]]e interiores cogerentur [[praecessio|praecessare]]. Talis effectus in [[mechanica Newtoniana]] omnino abest; ibidem quidem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|campus gravitationalis||en|qid=Q558066}} e massa tantum corporis, non e [[rotatio]]ne, dependet. Effectus Lensianus–Thirringianus est tenuissimus: fere una pars in pluribus trillionibus partium; ut detegatur, corpus valde massivum spectandum est, vel [[instrumentum]] sensibilissimum est excogitandum. == Effectūs == {{tp|Spatii temporisque tractio rotatoria}} Secundum principia relativitatis generalis (vel similium theoriarum), effectus Lensianus–Thirringianus patescit prope corpora massiva volventia. Sub hoc effectu, [[systema relationum]] quo [[horologium]] celerrime decurrit est illud quod, ut a spectatore remoto visum, circa corpus massivum circumagit rotationis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|directio|directionem|en|qid=Q2151613}} eius sequens. Ex hoc etiam sequitur iuxta corpus massivum [[lux|lucem]] transituram esse citius eādem directione ac rotatione iactam quam rotationi adversam (erga observatores remotos). Praesertim post experimentum ''[[Gravity Probe B]]'', hic innotuit celeberrimus effectus tractionis spatii temporisque. In similitudine cum electromagnetismo, spatii temporisque tractio rotatoria cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|inductio electromagnetica|inductione electromagnetica|en|qid=Q988780}} comparari potest. Regiones interiores magis trahuntur quam exteriores, ergo plura “systemata relationum localiter volventia” e tali campo gradienti oriuntur. Exempli gratia, concedatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pattinator|pattinatricem|en|qid=Q1259045}} circa [[circulus aequinoctialis|circulum aequinoctialem]] cuiusdam [[foramen nigrum|foraminis nigri]], capite ad [[septentriones]] pedibusque ad [[Meridies (pars caeli)|meridiem]] versis, in quiete rotatoria erga {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|stellae fixae|stellas fixas|en|qid=Q430297}} iacentem, circumagere in orbita; si [[bracchium|bracchia]] extendat, inductionis gravitimagneticae causā, bracchium quod ad foramen nigrum vergit in directionem rotationis torqueatur, alterum autem in directionem contrariam; ergo pattinatrix directione foramini nigro adversā (seu directione retrograda) rotet. [[Fasciculus:Epicyclic Gearing Stationary Ring.gif|thumb|upright=0.8|Apparatus epicyclicus seu planetarius. Rota flava appellatur “rota solaris”, rotae caeruleae “rotae planetariae” appellantur, et rota rubra appellatur “rota anularis”.]] Est quaedam [[velocitas angularis]] peculiaris, qua si pattinatrix iam rotabatur dum bracchia expandidit, effectūs inertiales et tractio spatii temporisque se invicem sic compensant ut nulla mutatio observetur velocitatis angularis. Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|principium aequivalentiae||en|qid=Q210546}}, effectūs locales [[vis gravitatis|gravitatis]] ab [[inertia|effectibus inertiae]] distingui non possunt; nulla re in extensione bracchiorum tali velocitate eveniente, hoc igitur est pattinatricis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|systema relationum inertiale|systema relationum quiescens|en|qid=Q192735}} (non volvens). Memorandum est tale systema revolvere erga stellas fixas, rotationi foraminis nigri adversum. Aliquid simile etiam in [[Principium Machianum|Principio Machiano]] invenitur, secundum quod systema relationum locale e distributione massae in toto [[Universum|Universo]] pendet.<ref>{{qc|Sciama, 1953}}</ref> Naturale est hoc cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|apparatus epicyclicus|apparatu epicyclico|en|qid=Q82412}} [[rota dentata|rotarum dentatarum]] comparare, in quo foramen nigrum est rota solaris, pattinatrix rota planetaria, et Universum externum rota anularis. Effectus similis (attamen electromagneticus) est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|structura subtilissima||en|qid=Q1413102}} in spectris atomicis, quae e [[vertigo quantica|vertigine]] [[nucleus atomi|nucleari]] oritur. Insuper, talis effectus facit ut corpus in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|orbita aequinoctialis|orbita aequinoctiali|en|qid=Q3884974}}, sed non in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|liberus casus|libero casu|en|qid=Q140028}}, massivo corpori centrali videatur gravius si directione retrograda rotatur quam si rotatur directione prograda. Exempli gratia, rota super circulum aequinoctialem suspensa aestimabitur massā graviore si directione retrograda volvit quam si prograda. Caveatur tamen tractionem spatitemporalem nec accelerare neque retardare rotam, non esse quidem [[viscositas|viscositati]] similem. Item, quoddam [[pendulum]] super [[planeta]]m volventem pendens non inclinabitur, sed ad [[perpendiculum]] manebitur. Attamen, si cadere incipiat, nonnullus [[motus|motus]] rotatorius casui eius inducatur. Ultro, si quaedam rota, secus planum aequinoctialem suspensa, ibidem cadat, celerius celeriusque retrograde rotari incipiat, licet nec ullam [[vis centrifuga|vim centrifugam]] neque ullam mutationem in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|momentum angulare|momento angulari|en|qid=Q161254}} experiatur. {{tp|Spatii temporisque tractio linearis}} E relativitate generali consequitur similem effectum et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|motus linearis|linearem|en|qid=Q2035846}} afficere motum. Nihilominus, licet e theoria solide fluat, difficultas eius in Universo observandi vel per experimenta comprobandi facit ut per commentaria minus tractetur vel saepe omittatur (sed {{*cfr}} {{qc|id=Einstein, 1921}}). {{tp|Incrementum stativum massae}} Tertius effectus ab ipso Einstein in eodem commentario<ref name="einstein-1921">{{qc|id=Einstein, 1921}}</ref> notatus in hoc consistit, quod {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa inertialis||es|qid=Q843816}} augetur quum corpus prope alias massas adiacet. Quamquam effectus non ad tractionem proprie pertineat, ab eadem aequatione relativitatis generalis derivatur. Hic quoque est effectus tenuissimus atque per experimenta difficillimus probatu. == Derivatio mathematica == Spatii temporisque tractio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|metrica Kerriana|metricā Kerrianā|en|qid=Q1068747}} bene explicari potest,<ref name="kerr_1963">{{Opus | nomen = Roy Patrick Kerr | cognomen = Kerr | titulus = Gravitational field of a spinning mass as an example of algebraically special metrics | contextus = Physical Review Letters | commentatio de contextu = Physical Review Letters | volumen = 11 | fasciculus = 5 | paginae = 237–238 | annus = 1963 | doi = 10.1103/PhysRevLett.11.237 | bibcode = 1963PhRvL..11..237K }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris 1 = Landau | nomen auctoris 1 = Leo Davidis | commentatio de auctore 1 = Leo Landau | cognomen auctoris 2 = Lifshitz | nomen auctoris 2 = Eugenius Mikhailovich | commentatio de auctore 2 = Eugenius Mikhailovich Lifshitz | nomenclatura = compendiaria | titulus = The Classical Theory of Fields | contextus = Course of Theoretical Physics | volumen = 2 | annus = 1975 | editio = 4 | isbn = 978-0-08-018176-9 | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | paginae = 321–330 }}.</ref> quae [[geometria]]m continui spatitemporalis prope massam {{mvar|M}}, cui sit momentum angulare {{mvar|J}}, per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|coordinatae Boyerianae–Lindquistanae|coordinatas Boyerianas–Lindquistanas|en|qid=Q2996687}} sic describit: : <math>\begin{align} c^{2} d\tau^{2} =& \left( 1 - \frac{r_{s} r}{\rho^{2}} \right) c^{2} dt^{2} - \frac{\rho^{2}}{\Lambda^{2}} dr^{2} - \rho^{2} d\theta^{2} \\ & {} - \left( r^{2} + \alpha^{2} + \frac{r_{s} r \alpha^{2}}{\rho^{2}} \sin^{2} \theta \right) \sin^{2} \theta \ d\phi^{2} + \frac{2r_{s} r\alpha c \sin^{2} \theta }{\rho^{2}} d\phi dt \end{align}</math> In tali formula {{mvar|r_s}} est [[radius Schwarzschildianus]], : <math> r_{s} = \frac{2GM}{c^{2}} </math> atque hae quantitates introductae sunt compendia: : <math> \alpha = \frac{J}{Mc} </math> : <math> \rho^{2} = r^{2} + \alpha^{2} \cos^{2} \theta\,\! </math> : <math> \Lambda^{2} = r^{2} - r_{s} r + \alpha^{2}\,\! </math> Intra limitem non relativisticum, [[quantitas variabilis|quantitate variabili]] {{mvar|M}} (vel similiter {{mvar|r_s}}) ad [[0|nihil]] tendente, metrică Kerriana fit metrica una ad {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|coordinatae sphaeroidales oblongae|coordinatas sphaeroidales oblongas|en|qid=Q11075615}} orthogonalis: : <math> c^{2} d\tau^{2} = c^{2} dt^{2} - \frac{\rho^{2}}{r^{2} + \alpha^{2}} dr^{2} - \rho^{2} d\theta^{2} - \left( r^{2} + \alpha^{2} \right) \sin^{2}\theta d\phi^{2} </math> Ergo metrica Kerriana et per hanc aequationem rescribi potest, : <math> c^{2} d\tau^{2} = \left( g_{tt} - \frac{g_{t\phi}^{2}}{g_{\phi\phi}} \right) dt^{2} + g_{rr} dr^{2} + g_{\theta\theta} d\theta^{2} + g_{\phi\phi} \left( d\phi + \frac{g_{t\phi}}{g_{\phi\phi}} dt \right)^{2} </math> quae illi systemati relationum congruit quod conrotatur velocitate angulari {{math|Ω}}, tam e [[radius (geometria)|radio]] {{mvar|r}} quam e {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|collatitudo|collatitudine|en|qid=Q962585}} {{mvar|θ}} dependente, : <math> \Omega = -\frac{g_{t\phi}}{g_{\phi\phi}} = \frac{r_{s} \alpha r c}{\rho^{2} \left( r^{2} + \alpha^{2} \right) + r_{s} \alpha^{2} r \sin^{2}\theta} </math> et quae in [[circulus aequinoctialis|plano aequinoctiali]] hocmodo fit simplicius:<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Tartaglia | nomen auctoris = Angelus | titulus = Detection of the gravitometric clock effect | annus = 2008 | contextus = Classical and Quantum Gravity | volumen = 17 | fasciculus = 4 | paginae = 783–792 | s2cid = 9356721 | arxiv = gr-qc/9909006 | bibcode = 2000CQGra..17..783T | doi = 10.1088/0264-9381/17/4/304 }}.</ref> : <math> \Omega = \frac{r_{s} \alpha c}{r^{3} + \alpha^{2} r + r_{s} \alpha^{2}} </math> Sic massa volvens ad suam rotationem omnia {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|systema relationum inertiale|systemata relationum inertialia|en|qid=Q192735}} trahit: haec est spatii temporisque tractio. [[Fasciculus:Ergosphere_and_event_horizon_of_a_rotating_black_hole_(no_animation).gif|thumb|upright=1|Duae [[superficies]] ubi [[metrica Kerriana]] videtur singularitates ostendere; interior est [[horizon eventuum]], sphaeroidi oblongo similis, exterior vero [[cucurbita]]e similis.<ref name="visser">{{Opus | cognomen auctoris = Visser | nomen auctoris = Matthaeus | titulus = The Kerr spacetime: A brief introduction | tempus = 2008-01-15 | pagina = 35 | url = https://arxiv.org/pdf/0706.0622v3 | contextus = arXiv General Relativity and Quantum Cosmology | url contextus = https://arxiv.org/archive/gr-qc | arxiv = 0706.0622v3 }}.</ref><ref name="blundell">{{Opus | cognomen auctricis = Blundell | nomen auctricis = Catharina | titulus = Black Holes: A Very Short Introduction | annus = 2015 | url = https://books.google.com/books?id=72nLCgAAQBAJ | pagina = 31 | url paginae = https://books.google.com/books?id=72nLCgAAQBAJ&dq=ergosphere+pumpkin&pg=PA31 }}.</ref> [[Ergosphaera]] inter has duas superficies iacet; intra hoc [[volumen]], pars metrica {{mvar|g_tt}} fit negativa, id est sicut pars spatialis se gerit. Inde sequitur particulis intra ergosphaeram unā cum massa interiori volvendum esse, si naturam temporalem servare volunt.]] [[Fasciculus:Retrograde entry into the ergospere of a rotating black hole.gif|thumb|Particula ergosphaerae retrograde appropinquans cogitur suam directionem invertere.]] Forma immanissima spatii temporisque tractio intra [[ergosphaera]]m [[foramen nigrum volvens|foraminis nigri volventis]] incurritur. In metrica quidem Kerriana sunt duae superficies quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|singularitas (mathematica)|singulares|en|qid=Q863349}} esse videntur. Interior quarum [[horizon eventuum|horizonti eventuum]] sphaerico congruit illius simili quem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|metrica Schwarzschildiana||en|qid=Q742969}} describit, : <math> r_\text{interior} = \frac{r_{s} + \sqrt{r_{s}^{2} - 4\alpha^{2}}}{2} </math> quo pars radialis pura {{mvar|g_rr}} fit [[infinitas|infinita]]. Superficies exterior, quum vertigo sit parva {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sphaeroides oblongus|sphaeroidi oblongo|pt|qid=Q3241540}} similis, quum autem vertigo sit magna [[cucurbita]]e similis apparet.<ref name=visser /><ref name=blundell /> Haec superficies interiorem illam attingit in [[polus|polis]], quibus collatitudo {{mvar|θ}} fit [[0|zerus]] aut {{mvar/pi}}. In coordinatis Boyerianis–Lindquistanis eius radius definitur per formulam: : <math> r_\text{exterior} = \frac{r_{s} + \sqrt{r_{s}^{2} - 4\alpha^{2} \cos^{2}\theta}}{2} </math> ubi pars temporalis pura {{mvar|g_tt}} suum [[signum (numeri)|signum]] a positivo ad negativum vertit. Spatium inter has duas superficies appellatur [[ergosphaera]]. Particula quae movetur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|tempus proprium||en|qid=Q1056595}} positivum in sua {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linea universi||en|qid=Q856292}}—seu in sua via per continuum spatitemporale—experiri solet. Hoc tamen intra ergosphaeram—ubi pars {{mvar|g_tt}} semper negativa est—evenire licet dummodo particula unā cum massa centrali {{mvar|M}} saltem velocitate {{math|Ω}} conrotetur. Sicut supra ostenditur, memorandum est spatii temporisque tractionem circa quamlibet massam volventem, apud quemlibet radium {{mvar|r}} et in qualibet collatitudine {{mvar|θ}} evenire, non tantummodo intra ergosphaeram foraminis nigri. === De effectu Lensiano–Thirringiano intra sphaeram volventem === [[Praecessio Lensiana–Thirringiana|Effectus Lensianus–Thirringianus]] ab Alberto Einstein habitus est non solum testis, sed etiam probatio [[principium Machianum|principii Machiani]]; sic e litteris patet quas ad [[Ernestus Mach|Ernestum Mach]] anno [[1913]] misit (quinque annis ante opus Iosephi Lense et Ioannis Thirring, et duobus annis antequam formam ultimam [[relativitas generalis|relativitatis generalis]] perficeret). {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Gulielmus Misner|Carolus Misner|en|qid=Q364238}}, [[Kip Thorne]] et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Archibaldus Wheeler|Ioannes Wheeler|en|qid=Q202631}} in suo libro {{Op|De gravitatione}} epistulas Einsteinianas tradiderunt.<ref name="misner-thorne-wheeler-1973-21.5-544">{{qc|id=Misner, Thorne & Wheeler, 1973}}, fig. 21.5, p. 544.</ref> Effectus ad distantias [[cosmologia|cosmologicas]] extensum a nonnullis auctoribus adhuc hodie adhibetur probatio principii Machiani.<ref name="misner-thorne-wheeler-1973-21.5-544" /> Intra globum sphaericum volventem [[acceleratio]] ob effectum Lensianum–Thirringianum sic patescit:<ref name="phister-2005">{{Opus | cognomen auctoris = Pfister | nomen auctoris = Herbertus | titulus = On the history of the so-called Lense–Thirring effect | annus = 2005 | contextus = General Relativity and Gravitation | volumen = 39 | fasciculus = 11 | paginae = 1735–1748 | url = http://philsci-archive.pitt.edu/archive/00002681/ | s2cid = 22593373 | bibcode = 2007GReGr..39.1735P | citeseerx = 10.1.1.693.4061 | doi = 10.1007/s10714-007-0521-4 }}.</ref> : <math> \bar{a} = -2d_1 \left( \bar{ \omega} \times \bar v \right) - d_2 \left[ \bar{ \omega} \times \left( \bar{ \omega} \times \bar{r} \right) + 2\left( \bar{ \omega}\bar{r} \right) \bar{ \omega} \right] </math> ubi [[coëfficiens|coëfficientes]] sunt: : <math>\begin{align} d_1 &= \frac{4MG}{3Rc^2} \\ d_2 &= \frac{4MG}{15Rc^2} \end{align}</math> si {{math|1={{mvar|MG}} ≪ {{mvar|Rc}}²}}; vel accuratius: : <math> d_1 = \frac{4 \alpha(2 - \alpha)}{(1 + \alpha)(3- \alpha)}, \qquad \alpha=\frac{MG}{2Rc^2} </math> Continuum spatitemporale intra [[sphaera]]m volventem non erit planum. Hoc quidem fieri potest planum tantummodo si corpus a forma sphaerica paulo deviare potest et eius densitas potest variari.<ref>{{Opus | cognomen auctoris 1 = Pfister | nomen auctoris 1 = Herbertus | cognomen auctoris 2 = Braun | nomen auctoris 2 = H. K. | titulus = Induction of correct centrifugal force in a rotating mass shell | contextus = Classical and Quantum Gravity | volumen = 2 | fasciculus = 6 | annus = 1985 | paginae = 909–918 | s2cid = 250883114 | doi = 10.1088/0264-9381/2/6/015 | bibcode = 1985CQGra...2..909P }}.</ref> == Experimenta == Anno [[1976]], [[Ricardus A. Van Patten]] et [[Franciscus W. Everitt]] missionem proposuerunt quae, per binos [[satelles artificialis|satellites]] in contrariis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|orbita polaris|orbitis polaribus|en|qid=Q746711}} circum [[Tellus|Tellurem]] positos atque apparatibus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Satelles frictione privus|frictione privis|en|qid=Q8069443}} instructos, praecessionem Lensianam–Thirringianam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nodus orbitalis|nodorum orbitalium|en|qid=Q507546}} metiretur.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Van Patten | nomen 1 = R. A. | cognomen 2 = Everitt | nomen 2 = C. W. F. | titulus = Possible Experiment with Two Counter-Orbiting Drag-Free Satellites to Obtain a New Test of Einsteins's General Theory of Relativity and Improved Measurements in Geodesy | contextus = Physical Review Letters | annus = 1976 | volumen = 36 | fasciculus = 12 | paginae = 629–632 | doi = 10.1103/PhysRevLett.36.629 | s2cid = 120984879 | bibcode = 1976PhRvL..36..629V }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Van Patten | nomen 1 = R. A. | cognomen 2 = Everitt | nomen 2 = C. W. F. | titulus = A possible experiment with two counter-rotating drag-free satellites to obtain a new test of Einstein's general theory of relativity and improved measurements in geodesy | contextus = Celestial Mechanics | fasciculus = 4 | volumen = 13 | annus = 1976 | paginae = 429–447 | doi = 10.1007/BF01229096 | s2cid = 121577510 | bibcode = 1976CeMec..13..429V }}</ref> Anno [[1986]], simile experimentum, attamen minus sumptuosum, ab [[Ignatius Ciufolini|Ignatio Ciufolini]] excogitatum est:<ref>{{Opus | cognomen = Ciufolini | nomen = I. | titulus = Measurement of Lense–Thirring Drag on High-Altitude Laser-Ranged Artificial Satellites | contextus = Physical Review Letters | volumen = 56 | fasciculus = 4 | annus = 1986 | paginae = 278–281 | bibcode = 1986PhRvL..56..278C | doi = 10.1103/PhysRevLett.56.278 | pmid = 10033146 }}</ref> is enim proposuit satellitem passivum geodeticum in eandem orbitam ac illam satellitis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|LAGEOS||en|qid=Q1797842}} immittere—qui anno [[1976]] missus erat—sed in hoc dissimilem, quod plani orbitales graduum 180 verterentur, in formatione quae vulgo “papilionis” appellatur. Hoc in casu, quantitas metienda esset summa nodorum satellitis LAGEOS et novi vehiculi, quod postea variis nominibus appellatum est: [[LAGEOS III]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|LARES||en|qid=Q427370}}, WEBER-SAT. Animis ad satellites iam in orbita restrictis, biennio [[1977]]–[[1978]], per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Telemetria laserica ad satellites versa|telemetriam lasericam|en|qid=Q1413924}} ad LAGEOS satellites versam, primum propositum effectūs Lensiani–Thirringiani metiendi ortum est.<ref>{{Opus | bibcode = 1978A&A....69..321C | cognomen 1 = Cugusi | nomen 1 = L. | cognomen 2 = Proverbio | nomen 2 = E. | titulus = Relativistic Effects on the Motion of Earth's Artificial Satellites | contextus = Astronomy and Astrophysics | volumen = 69 | annus = 1978 | pagina = 321 }}</ref> Tentamina efficaciter incohata sunt anno [[1996]], quum satellites LAGEOS et [[LAGEOS II]] secundum ea rationem adhiberentur qua apta combinatio nodorum amborum satellitum et [[Perigaeum|perigaei]] satellitis LAGEOS II usurparetur.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Lucchesi | nomen 2 = D. | cognomen 3 = Vespe | nomen 3 = F. | cognomen 4 = Mandiello | nomen 4 = A. | titulus = Measurement of dragging of inertial frames and gravitomagnetic field using laser-ranged satellites | contextus = Il Nuovo Cimento A | volumen = 109 | fasciculus = 5 | annus = 1996 | paginae = 575–590 | doi = 10.1007/BF02731140 | s2cid = 124860519 | bibcode = 1996NCimA.109..575C }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | titulus = On a new method to measure the gravitomagnetic field using two orbiting satellites | contextus = Il Nuovo Cimento A | volumen = 109 | fasciculus = 12 | annus = 1996 | paginae = 1709–1720 | doi = 10.1007/BF02773551 | s2cid = 120415056 | bibcode = 1996NCimA.109.1709C }}</ref> Inter annos [[2004]] et [[2006]] alia experimenta acta sunt quibus, perigaeo satellitis LAGEOS II omisso et combinatione lineari adhibita, effectus ultro investigatus est.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Pavlis | nomen 2 = E. C. | titulus = A confirmation of the general relativistic prediction of the Lense–Thirring effect | contextus = Nature | commentatio de contextu = Nature | volumen = 431 | fasciculus = 7011 | annus = 2004 | paginae = 958–960 | pmid = 15496915 | s2cid = 4423434 | doi = 10.1038/nature03007 | bibcode = 2004Natur.431..958C }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Pavlis | nomen 2 = E.C. | cognomen 3 = Peron | nomen 3 = R. | titulus = Determination of frame-dragging using Earth gravity models from CHAMP and GRACE | contextus = New Astronomy | volumen = 11 | fasciculus = 8 | annus = 2006 | paginae = 527–550 | doi = 10.1016/j.newast.2006.02.001 | bibcode = 2006NewA...11..527C }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Iorio | nomen 1 = L. | cognomen 2 = Morea | nomen 2 = A. | titulus = The Impact of the New Earth Gravity Models on the Measurement of the Lense-Thirring Effect | contextus = General Relativity and Gravitation | volumen = 36 | fasciculus = 6 | annus = 2004 | paginae = 1321–1333 | arxiv = gr-qc/0304011 | bibcode = 2004GReGr..36.1321I | s2cid = 119098428 | doi = 10.1023/B:GERG.0000022390.05674.99 }}</ref> In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Litterae scientificae|litteris scientificis|en|qid=Q12042160}} accurata recensio omnium tentaminum quibus, ope satellitum artificialium, conatum est effectum Lensianum–Thirringianum metiri anno [[2013]] edita est.<ref>{{Opus | cognomen = Renzetti | nomen = G. | contextus = Central European Journal of Physics | titulus = History of the attempts to measure orbital frame-dragging with artificial satellites | volumen = 11 | fasciculus = 5 | annus = 2013 | paginae = 531–544 | bibcode = 2013CEJPh..11..531R | doi = 10.2478/s11534-013-0189-1 | accessus ad doi = liberus }}</ref> Generalis tamen accuratio talium tentaminum LAGEOS satellites adhibentium hactenus obnoxia est controversiis.<ref>{{Opus | cognomen = Renzetti | nomen = G. | titulus = Some reflections on the Lageos frame-dragging experiment in view of recent data analyses | contextus = New Astronomy | volumen = 29 | annus = 2014 | paginae = 25–27 | bibcode = 2014NewA...29...25R | doi = 10.1016/j.newast.2013.10.008 | accessus ad doi = liberus }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Iorio | nomen 1 = L. | cognomen 2 = Lichtenegger | nomen 2 = H. I. M. | cognomen 3 = Ruggiero | nomen 3 = M. L. | cognomen 4 = Corda | nomen 4 = C. | titulus = Phenomenology of the Lense-Thirring effect in the solar system | contextus = Astrophysics and Space Science | volumen = 331 | fasciculus = 2 | annus = 2011 | paginae = 351–395 | doi = 10.1007/s10509-010-0489-5 | s2cid = 119206212 | arxiv = 1009.3225 | bibcode = 2011Ap&SS.331..351I }}</ref><ref>{{Opus | bibcode = 2011EPJP..126...72C | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Paolozzi | nomen 2 = A. | cognomen 3 = Pavlis | nomen 3 = E. C. | cognomen 4 = Ries | nomen 4 = J. | cognomen 5 = Koenig | nomen 5 = R. | cognomen 6 = Matzner | nomen 6 = R. | cognomen 7 = Sindoni | nomen 7 = G. | cognomen 8 = Neumeyer | nomen 8 = H. | titulus = Testing gravitational physics with satellite laser ranging | contextus = The European Physical Journal Plus | volumen = 126 | fasciculus = 8 | pagina = 72 | annus = 2011 | doi = 10.1140/epjp/i2011-11072-2 | s2cid = 122205903 }}</ref> Experimentum ''[[Gravity Probe B]]'' fuit [[volatus spatialis|missio spatialis]] a grege [[Universitas Stanfordiensis|Universitatis Stanfordiensis]] et [[NASA]] suscepta, qua alius effectus gravitimagneticus, nempe {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|praecessio Schiffiana||d|qid=Q7258953}} [[gyroscopium|gyroscopii]], usque ad accurationem circa {{Centesimae|1|gen}}, vel etiam meliorem, metiendus erat.<ref>{{Opus | cognomen = Everitt | nomen = C. W. F. | cognomen redactoris = Bertotti | nomen redactoris = B. | titulus = The Gyroscope Experiment I. General Description and Analysis of Gyroscope Performance | annus = 1974 | contextus = Proc. Int. School Phys. “Enrico Fermi” Course LVI | paginae = 331–360 | domus editoria = New Academic Press | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] }}. Denuo impresserunt {{Opus | cognomen = Everitt | nomen = C. W. F. | cognomen redactoris 1 = Ruffini | nomen redactoris 1 = R. J. | cognomen redactoris 2 = Sigismondi | nomen redactoris 2 = C. | titulus = The Gyroscope Experiment I. General Description and Analysis of Gyroscope Performance | contextus = Nonlinear Gravitodynamics. The Lense–Thirring Effect | annus = 2003 | paginae = 439–468 | domus editoria = World Scientific }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Everitt | nomen 1 = C. W. F. | cognomen 2 = Buchman | nomen 2 = Saps | cognomen 3 = DeBra | nomen 3 = D. B. | cognomen 4 = Keiser | nomen 4 = G. M. | cognomen 5 = Lockhart | nomen 5 = J. M. | cognomen 6 = Muhlfelder | nomen 6 = B. | cognomen 7 = Parkinson | nomen 7 = B. W. | cognomen 8 = Turneaure | nomen 8 = J. P. | auctor 9 = Grex ''Gravity Probe B'' | cognomen redactoris 1 = Laemmerzahl | nomen redactoris 1 = C. | cognomen redactoris 2 = Everitt | nomen redactoris 2 = C. W. F. | cognomen redactoris 3 = Hehl | nomen redactoris 3 = F. W. | titulus = Gravity Probe B: Countdown to Launch | tempus = 2001-01-01 | contextus = Gyros, Clocks, Interferometers…: Testing Relativistic Gravity in Space | paginae = 52–82 | series = Lecture Notes in Physics | volumen seriei = 562 | domus editoria = Springer Nature | doi = 10.1007/3-540-40988-2_4 }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen = Pugh | nomen = G. E. | titulus = Proposal for a Satellite Test of the Coriolis Prediction of General Relativity | annus = 1959 | contextus = WSEG, Research Memorandum No. 11 }}. Denuo impresserunt {{Opus | cognomen = Pugh | nomen = G. E. | cognomen redactoris 1 = Ruffini | nomen redactoris 1 = R. J. | cognomen redactoris 2 = Sigismondi | nomen redactoris 2 = C. | titulus = Proposal for a Satellite Test of the Coriolis Prediction of General Relativity | contextus = Nonlinear Gravitodynamics. The Lense–Thirring Effect | annus = 2003 | paginae = 414–426 | domus editoria = World Scientific }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen = Leonardus I. | nomen = Schiff | titulus = On Experimental Tests of the General Theory of Relativity | contextus = American Journal of Physics | volumen = 28 | annus = 1960 | paginae = 340–343 }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Ries | nomen 1 = J. C. | cognomen 2 = Eanes | nomen 2 = R. J. | cognomen 3 = Tapley | nomen 3 = B. D. | cognomen 4 = Peterson | nomen 4 = G. E. | titulus = Prospects for an improved Lense–Thirring test with SLR and the GRACE gravity mission | contextus = Proceedings of the 13th International Laser Ranging Workshop NASA CP 2003 | annus = 2003 | url = https://cddis.nasa.gov/lw13/docs/presentations/sci_ries_1p.pdf }}.</ref> Infeliciter, talis accuratio numquam attingi potuit. Nam primae relationes de experimento, mense [[Aprilis|Aprili]] [[2007]] editae, accurationem inter {{centesimae|256|acc}} et {{centesimae|128|acc}} aestimaverunt, sperantes tamen ante mensem [[December|Decembrem]] [[2007]] accurationem circa {{centesimae|13|gen}} attactum iri.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Muhlfelder | nomen 1 = B. | cognomen 2 = Mac Keiser | nomen 2 = G. | cognomen 3 = Turneaure | nomen 3 = J. | titulus = poster L1.00027 | annus = 2007 }}, presented at the American Physical Society (APS) meeting in Jacksonville, Florida, on 14–17 April.</ref><ref>{{Opus | domus editoria = einstein.stanford.edu | tempus inspectionis = 2019-09-27 | titulus = StanfordNews 4/14/07 | url = https://einstein.stanford.edu/content/press_releases/SU/pr-aps-041807.pdf }}.</ref> Anno [[2008]] relatio officialis Divisionis Astrophysicae [[NASA]] ([[Anglice]] ''NASA Astrophysics Division Operating Missions'') aestimavit parum verisimile fore gregem missionis errores ad gradum tam humilem reducere ut quodlibet argumentum persuasivum de partibus [[relativitas generalis|relativitatis generalis]] nondum probatis (inter quas et spatii temporisque tractio erat) ferri posset.<ref>{{Opus | titulus = Report of the 2008 Senior Review of the Astrophysics Division Operating Missions | domus editoria = [[NASA]] | retrospectio = 20080921103646 | tempus inspectionis = 2009-03-20 | url = http://nasascience.nasa.gov/astrophysics/about-us/science-strategy/senior-reviews/AstroSR08_Report.pdf | salus url = obiit }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen = Hecht | nomen = Jeff | titulus = Gravity Probe B scores ‘F’ in NASA review | domus editoria = New Scientist | lingua = en-US | tempus inspectionis = 2023-09-17 | url = https://www.newscientist.com/article/dn13938-gravity-probe-b-scores-f-in-nasa-review/ }}.</ref> Nihilominus, die [[4 Maii]] [[2011]], grex Stanfordiensis et NASA relationem ultimam ediderunt,<ref>{{Opus | titulus = Gravity Probe B – MISSION STATUS | url = http://einstein.stanford.edu/highlights/status1.html }}.</ref> qua affirmaverunt effectum spatii temporis tractionis, intra errorem circa {{centesimae|19|gen}} et quantitate ab [[Albertus Einstein|Einstein]] praedictā in ipso medio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Intervallum fiduciae|intervallo fiduciae|en|qid=Q208498}} positā, probatum esse.<ref>{{Opus | titulus = Gravity Probe B finally pays off | retrospectio = 20120930181448 | tempus = 2013-09-23 | tempus inspectionis = 2011-05-07 | url = http://www.sciencenews.org/view/generic/id/73870/title/Gravity_Probe_B_finally_pays_off_ | salus url = obiit }}.</ref><ref>{{Opus | titulus = Gravity Probe B: Final results of a space experiment to test general relativity | contextus = Physical Review Letters | retrospectio = 20120520054840 | tempus = 2011-05-01 | tempus inspectionis = 2011-05-06 | url = http://prl.aps.org/accepted/L/ea070Y8dQ491d22a28828c95f660a57ac82e7d8c0 | salus url = obiit }}.</ref> NASA quoque nuntiavit se triumphum in probatione spatii temporisque tractionis, per ''Gravity Probe B'' atque iterum per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|GRACE et GRACE-FO (satellites)|geminos satellites GRACE|en|qid=Q704319}}, assecutam esse; utraque proclamatio adhuc palam conspicua est.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Perrotto | nomen 1 = Trent J. | titulus = Gravity Probe B | url = https://www.nasa.gov/mission_pages/gpb/gpb_results.html | domus editoria = [[NASA]] | locus = [[Washingtonia]]e | tempus inspectionis = 2019-08-23 }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Ramanujan | nomen 1 = Krishna | titulus = As World Turns it Drags Time and Space | domus editoria = [[NASA]] | tempus inspectionis = 23 August 2019 | url = https://www.nasa.gov/vision/earth/lookingatearth/earth_drag.html }}.</ref> Insuper, alius grex investigatorum ex [[Italia]], [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] et [[Britanniarum regnum|Britannia]], commentatione [[Recensio inter pares|inter pares recensa]] et deinde in ephemeride edita,<ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Paolozzi | nomen 2 = A. | cognomen 3 = Pavlis | nomen 3 = E. C. | cognomen 4 = Koenig | nomen 4 = R. | cognomen 5 = Ries | nomen 5 = J. | cognomen 6 = Gurzadyan | nomen 6 = V. | cognomen 7 = Matzner | nomen 7 = R. | cognomen 8 = Penrose | nomen 8 = R. | cognomen 9 = Sindoni | nomen 9 = G. | cognomen 10 = Paris | nomen 10 = C. | cognomen 11 = Khachatryan | nomen 11 = H. | cognomen 12 = Mirzoyan | nomen 12 = S. | titulus = A test of general relativity using the LARES and LAGEOS satellites and a GRACE Earth gravity model: Measurement of Earth's dragging of inertial frames | contextus = The European Physical Journal C | volumen = 76 | fasciculus = 3 | annus = 2016 | pagina = 120 | doi = 10.1140/epjc/s10052-016-3961-8 | arxiv = 1603.09674 | bibcode = 2016EPJC...76..120C | pmc = 4946852 | pmid = 27471430 }}.</ref> eandem probationem, ope interpretationis gravitatis e satellite GRACE orta, demonstravit. Omnia haec studia suaserunt ut ulterior investigatio, accuratius atque aliis theoriis gravitatis perspectis, perageretur. Apud [[stella]]s quae [[foramen nigrum supermassivum|supermassivum]] [[foramen nigrum volvens]] circumagunt propinquae, spatii temporisque tractio planum orbitale earum secundum axem rotationis foraminis nigri praecessare cogit. Hic effectus speratur intra paucos annos detectum iri stellas in [[centrum galacticum|media]] [[Via Lactea]] per [[astrometria]]m observando.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Merritt | nomen 1 = D. | cognomen 2 = Alexander | nomen 2 = T. | cognomen 3 = Mikkola | nomen 3 = S. | cognomen 4 = Will | nomen 4 = C. | titulus = Testing Properties of the Galactic Center Black Hole Using Stellar Orbits | contextus = Physical Review D | volumen = 81 | fasciculus = 6 | annus = 2010 | doi = 10.1103/PhysRevD.81.062002 | article-number = 062002 | arxiv = 0911.4718 | bibcode = 2010PhRvD..81f2002M | s2cid = 118646069 }}.</ref> Ultro putatur, praecessiones orbitales binarum stellarum in diversis orbitis comparando, praeter ipsum momentum rotationis foraminis nigri metiendum, et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theorema de calvitie||fr|qid=Q1376515}} relativitatis generalis probari posse.<ref>{{Opus | cognomen = Will | nomen = C. | titulus = Testing the General Relativistic "No-Hair" Theorems Using the Galactic Center Black Hole Sagittarius A* | contextus = Astrophysical Journal Letters | volumen = 674 | fasciculus = 1 | annus = 2008 | paginae = L25–L28 | s2cid = 11685632 | doi = 10.1086/528847 | arxiv = 0711.1677 | bibcode = 2008ApJ...674L..25W }}.</ref> == Indicia astronomica == [[Iactus (astrophysica)|Iactūs relativistici]] testimonia de realitate spatii temporis tractionis praebere possunt. Nam [[vis|vires]] gravitimagneticae quae intra [[ergosphaera]]m [[foramen nigrum volvens|foraminum nigrorum volventium]] effectu Lensiano–Thirringiano gignuntur,<ref>{{Opus | cognomen = Williams | nomen = R. K. | titulus = Extracting X rays, Ύ rays, and relativistic e⁻–e⁺ pairs from supermassive Kerr black holes using the Penrose mechanism | contextus = Physical Review D | volumen = 51 | fasciculus = 10 | annus = 1995 | paginae = 5387–5427 | pmid = 10018300 | doi = 10.1103/PhysRevD.51.5387 | bibcode = 1995PhRvD..51.5387W }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen = Williams | nomen = R. K. | titulus = Collimated escaping vortical polar e⁻–e⁺ jets intrinsically produced by rotating black holes and Penrose processes | contextus = The Astrophysical Journal | volumen = 611 | fasciculus = 2 | annus = 2004 | paginae = 952–963 | doi = 10.1086/422304 | s2cid = 1350543 | arxiv = astro-ph/0404135 | bibcode = 2004ApJ...611..952W }}.</ref> unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Processus Penrosianus|processu energiae extrahendae|en|qid=Q616172}} a [[Rogerius Penrose|Rogerio Penrose]] excogitato,<ref>{{Opus | cognomen = Penrose | nomen = R. | titulus = Gravitational collapse: The role of general relativity | contextus = Nuovo Cimento Rivista | volumen = 1 | annus = 1969 | fasciculus = Numero Speciale | paginae = 252–276 | bibcode = 1969NCimR...1..252P }}.</ref> adhibitae sunt ad lineamenta iactuum relativisticorum observata explicanda.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Gariel | nomen 1 = J. | cognomen 2 = MacCallum | nomen 2 = M. A. H. | cognomen 3 = Marcilhacy | nomen 3 = G. | cognomen 4 = Santos | nomen 4 = N. O. | titulus = Kerr geodesics, the Penrose process and jet collimation by a black hole | contextus = Astronomy & Physics | volumen = 515 | fasciculus = A15 | annus = 2010 | mensis = 6 | arxiv = gr-qc/0702123v1 | doi = 10.1051/0004-6361/200913678 }}.</ref> Theoria gravitimagnetica a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Reva Kay Williams||en|qid=Q17037114}} [[astrophysica]] [[Tennesia|Tennesiensi]] proposita plura ex his phaenomenis praedicit, inter quae numeranda sunt: particulae altissimae energiae (usque ad ordinem [[GeV]]) quas [[quasar]]ia et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleus galacticus activus|nuclei galactici activi|en|qid=Q46587}} emittunt, extractio radiationis [[Roentgeniani radii|X]], [[Radiatio gamma|γ]] et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Parium creatio|parium relativisticorum electronum positronumque|en|qid=Q115238}}, iactūs in axem polarem collineati, necnon formatio iactuum qui asymmetrici sint erga planum orbitale. Ipse effectus Lensianus–Thirringianus observatus est in [[stella binaria|systemate binario]] quod e [[pumilio alba|pumilione alba]] massiva et [[pulsar]]e constat.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Venkatraman Krishnan | nomen 1 = V. | cognomen 2 = Bailes | nomen 2 = M. | cognomen 3 = van Straten | nomen 3 = W. | cognomen 4 = Wex | nomen 4 = N. | cognomen 5 = Freire | nomen 5 = P. C. C. | cognomen 6 = Keane | nomen 6 = E. F. | cognomen 7 = Tauris | nomen 7 = T. M. | cognomen 8 = Rosado | nomen 8 = P. A. | cognomen 9 = Bhat | nomen 9 = N. D. R. | cognomen 10 = Flynn | nomen 10 = C. | cognomen 11 = Jameson | nomen 11 = A. | cognomen 12 = Osłowski | nomen 12 = S. | titulus = Lense–Thirring frame dragging induced by a fast-rotating white dwarf in a binary pulsar system | contextus = Science | volumen = 367 | fasciculus = 5 | tempus = 2020-01-31 | paginae = 577–580 | arxiv = 2001.11405 | bibcode = 2020Sci...367..577V | doi = 10.1126/science.aax7007 | pmid = 32001656 | s2cid = 210966295 }}.</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Einstein, 1921 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Einstein | nomen auctoris = Albertus | commentatio de auctore = Albertus Einstein | titulus = The meaning of relativity | latine = Significatio relativitatis | contextus = The Stafford Little Lectures of Princeton University | url = https://lectures.princeton.edu/sites/g/files/toruqf296/files/2020-08/_Albert_Einstein__Brian_Greene__The_meaning_of_rel_BookZZ.org_.pdf | editio = 5 | annus primae editionis = 1921 | mensis primae editionis = 5 | url primae editionis = https://archive.org/details/meaningofrelativ00eins_0 | annus = 1970 | domus editoria = Princeton University Press | locus = [[Princetonia]]e }} }} * {{Opus | cognomen = Ginzburg | nomen = Vitalis Lazarevich | titulus = Artificial Satellites and the Theory of Relativity | paginae = 149–160 | contextus = Scientific American | commentatio de contextu = Scientific American | annus = 1959 | mensis = 5 | volumen = 200 | fasciculus = 5 | doi = 10.1038/scientificamerican0559-149 | bibcode = 1959SciAm.200e.149G }} * {{Ecce citatio | id = Lense & Thirring, 1918 | c = {{Opus | cognomen 1 = Lense | nomen 1 = Iosephus | cognomen 2 = Thirring | nomen 2 = Ioannes | nomenclatura = compendiaria | titulus = Über den Einfluss der Eigenrotation der Zentralkörper auf die Bewegung der Planeten und Monde nach der Einsteinschen Gravitationstheorie | annus = 1918 | contextus = Physikalische Zeitschrift | volumen = 19 | paginae = 156–163 | bibcode = 1918PhyZ...19..156L }} }} * {{Ecce citatio | id = Misner, Thorne & Wheeler, 1973 | c = {{Opus | cognomen auctoris 1 = Misner | nomen auctoris 1 = Carolus Gulielmus | cognomen auctoris 2 = Thorne | nomen auctoris 2 = Kip Stephanus | commentatio de auctore 2 = Kip Thorne | cognomen auctoris 3 = Wheeler | nomen auctoris 3 = Ioannes Archibaldus | nomenclatura = compendiaria | titulus = Gravitation | annus = 1973 | domus editoria = W. H. Freeman and Company | locus = [[Franciscopolis (California)|Franciscopoli]] | url = https://physicsgg.me/wp-content/uploads/2023/05/misner_thorne_wheeler_gravitation_freema.pdf | retrospectio = 20240728193849 | salus url = vivit | isbn = 0-7167-0344-0 }} }} * {{Opus | cognomen = Renzetti | nomen = Iacobus | titulus = History of the attempts to measure orbital frame-dragging with artificial satellites | contextus = Central European Journal of Physics | annus = 2013 | mensis = 5 | volumen = 11 | fasciculus = 5 | paginae = 531–544 | bibcode = 2013CEJPh..11..531R | doi = 10.2478/s11534-013-0189-1 | doi-access = free }} * {{Ecce citatio | id = Sciama, 1953 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Sciama | nomen auctoris = Dionysius Gulielmus | titulus = On the origin of inertia | latine = De origine inertiae | contextus = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volumen = 113 | paginae = 34–42 | url = https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1953MNRAS.113...34S | url forma pdf = https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/1953MNRAS.113...34S | annus = 1953 | annus compositionis = 1952 | doi = 10.1093/mnras/113.1.34 | bibcode = 1953MNRAS.113...34S }} }} * {{Ecce citatio | id = Thirring, 1918 | c = {{Opus | cognomen = Thirring | nomen = Ioannes | annus = 1918 | titulus = Über die Wirkung rotierender ferner Massen in der Einsteinschen Gravitationstheorie | latine = De effectu massarum volventium remotarum secundum theoria gravitationis Einsteiniana | contextus = Physikalische Zeitschrift | volumen = 19 | pagina = 33 | bibcode = 1918PhyZ...19...33T }} }} * {{Ecce citatio | id = Thirring, 1921 | c = {{Opus | cognomen = Thirring | nomen = Ioannes | annus = 1921 | titulus = Berichtigung zu meiner Arbeit: ‘Über die Wirkung rotierender Massen in der Einsteinschen Gravitationstheorie’ | latine = De rebus corrigendis in mea commentatione ''De effectu massarum remotarum volventium secundum theoria gravitationis Einsteiniana'' | contextus = Physikalische Zeitschrift | volumen = 22 | pagina = 29 | bibcode = 1921PhyZ...22...29T }} }} {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Ergosphaera]] * [[Foramen nigrum volvens]] * [[Iactus (astrophysica)]] * [[Principium Machianum]] * [[Radius Schwarzschildianus]] * [[Relativitas generalis]] * [[Sagittarius A*]] * [[Spacellificatio]] * [[Spatitempus]] * [[Systema relationum]] {{div col end}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Frame-dragging|Spatii temporisque tractionem}} * {{Machina temporis interretialis|http://www.nasa.gov/home/hqnews/2004/oct/HQ_04351_time_drags.html|NASA Release: 04-351 As The World Turns, It Drags Space And Time|20080619060938}} {{Appendicula de hac pagina| {{Nuntium de pagina mensis|2|2026}} }} [[Categoria:Astronomia]] [[Categoria:Foramina nigra]] [[Categoria:Notiones in physica]] [[Categoria:Physica]] 83tzm1nhrgwgl52kt18zjcf1jwywvyv 3991933 3991932 2026-09-29T12:01:55Z IacobusAmor 1163 3991933 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Frame-dragging-effect.svg|thumb|Spatii temporisque tractio circum [[Tellus|Tellurem]] sic pingi potest.]] {{res|Spatii temporisque tractio}},<ref name="convertimus">Haec appellatio a Vicipaediano e lingua indigena in sermonem Latinum conversa est. Extra Vicipaediam huius locutionis testificatio vix inveniri potest.</ref> seu {{res|spatitemporis tractio}},<ref name="convertimus"/> seu {{res|formarum tractio}}<ref name="convertimus"/> tantum, est effectus in [[spatitempus|continuo spatitemporali]], [[relativitas generalis|theoriā relativitatis generalis]] [[Albertus Einstein|Alberti Einstein]] praevisus, qui e distributione haud stativa [[aequatio massae et energiae|massae energiaeque]] oritur. [[Campus physicus]] appellari solet stativus si in statu constanti manet, attamen [[corpus physicum|corpora]] quae ipsum campum gignunt mobilia esse possunt; exempli gratia, [[rotatio|volventia]]. [[Disciplina]] quae effectūs fluxuum [[massa]]e [[energia]]eque tractat {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|gravitielectromagnetismus||en|qid=Q1150290}} vocatur, quia [[electromagnetismus|electromagnetismo]] classico aliqua similis est. In ambitu relativitatis generalis, primus effectus ad spatii temporisque tractionem attinens a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Iosephus Lense|Iosepho Lense|en|qid=Q86272}} et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Thirring|Ioanne Thirring|en|qid=Q84561}} [[physicus|physicis]] [[Austria|Austricis]] anno [[1918]] descriptus est, unde et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|praecessio Lensiana–Thirringiana|effectus Lensianus–Thirringianus|en|qid=Q11083519}} appellatur,<ref>{{qc|id=Thirring, 1918}}.</ref><ref>{{qc|id=Lense & Thirring, 1918}}.</ref><ref>{{qc|id=Thirring, 1921}}.</ref> seu spatii temporisque tractio rotatoria. Ipsi praedixerunt vertiginem corporis massivi {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tensor metricus (relativitas generalis)|metricam spatitemporis|en|qid=Q2045231}} sic distorquere, ut omnes [[orbita]]e interiores cogerentur [[praecessio|praecessare]]. Talis effectus in [[mechanica Newtoniana]] omnino abest; ibidem quidem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|campus gravitationalis||en|qid=Q558066}} e massa tantum corporis, non e [[rotatio]]ne, dependet. Effectus Lensianus–Thirringianus est tenuissimus: fere una pars in pluribus trillionibus partium; ut detegatur, corpus valde massivum spectandum est, vel [[instrumentum]] sensibilissimum est excogitandum. == Effectūs == {{tp|Spatii temporisque tractio rotatoria}} Secundum principia relativitatis generalis (vel similium theoriarum), effectus Lensianus–Thirringianus patescit prope corpora massiva volventia. Sub hoc effectu, [[systema relationum]] quo [[horologium]] celerrime decurrit est illud quod, ut a spectatore remoto visum, circa corpus massivum circumagit rotationis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|directio|directionem|en|qid=Q2151613}} eius sequens. Ex hoc etiam sequitur iuxta corpus massivum [[lux|lucem]] transituram esse citius eādem directione ac rotatione iactam quam rotationi adversam (erga observatores remotos). Praesertim post experimentum ''[[Gravity Probe B]]'', hic innotuit celeberrimus effectus tractionis spatii temporisque. In similitudine cum electromagnetismo, spatii temporisque tractio rotatoria cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|inductio electromagnetica|inductione electromagnetica|en|qid=Q988780}} comparari potest. Regiones interiores magis trahuntur quam exteriores, ergo plura “systemata relationum localiter volventia” e tali campo gradienti oriuntur. Exempli gratia, concedatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Pattinator|pattinatricem|en|qid=Q1259045}} circa [[circulus aequinoctialis|circulum aequinoctialem]] cuiusdam [[foramen nigrum|foraminis nigri]], capite ad [[septentriones]] pedibusque ad [[Meridies (pars caeli)|meridiem]] versis, in quiete rotatoria erga {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|stellae fixae|stellas fixas|en|qid=Q430297}} iacentem, circumagere in orbita; si [[bracchium|bracchia]] extendat, inductionis gravitimagneticae causā, bracchium quod ad foramen nigrum vergit in directionem rotationis torqueatur, alterum autem in directionem contrariam; ergo pattinatrix directione foramini nigro adversā (seu directione retrograda) rotet. [[Fasciculus:Epicyclic Gearing Stationary Ring.gif|thumb|upright=0.8|Apparatus epicyclicus seu planetarius. Rota flava appellatur “rota solaris”, rotae caeruleae “rotae planetariae” appellantur, et rota rubra appellatur “rota anularis”.]] Est quaedam [[velocitas angularis]] peculiaris, qua si pattinatrix iam rotabatur dum bracchia expandidit, effectūs inertiales et tractio spatii temporisque se invicem sic compensant ut nulla mutatio observetur velocitatis angularis. Secundum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|principium aequivalentiae||en|qid=Q210546}}, effectūs locales [[vis gravitatis|gravitatis]] ab [[inertia|effectibus inertiae]] distingui non possunt; nulla re in extensione bracchiorum tali velocitate eveniente, hoc igitur est pattinatricis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|systema relationum inertiale|systema relationum quiescens|en|qid=Q192735}} (non volvens). Memorandum est tale systema revolvere erga stellas fixas, rotationi foraminis nigri adversum. Aliquid simile etiam in [[Principium Machianum|Principio Machiano]] invenitur, secundum quod systema relationum locale e distributione massae in toto [[Universum|Universo]] pendet.<ref>{{qc|Sciama, 1953}}</ref> Naturale est hoc cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|apparatus epicyclicus|apparatu epicyclico|en|qid=Q82412}} [[rota dentata|rotarum dentatarum]] comparare, in quo foramen nigrum est rota solaris, pattinatrix rota planetaria, et Universum externum rota anularis. Effectus similis (attamen electromagneticus) est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|structura subtilissima||en|qid=Q1413102}} in spectris atomicis, quae e [[vertigo quantica|vertigine]] [[nucleus atomi|nucleari]] oritur. Insuper, talis effectus facit ut corpus in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|orbita aequinoctialis|orbita aequinoctiali|en|qid=Q3884974}}, sed non in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|liberus casus|libero casu|en|qid=Q140028}}, massivo corpori centrali videatur gravius si directione retrograda rotatur quam si rotatur directione prograda. Exempli gratia, rota super circulum aequinoctialem suspensa aestimabitur massā graviore si directione retrograda volvit quam si prograda. Caveatur tamen tractionem spatitemporalem nec accelerare neque retardare rotam, non esse quidem [[viscositas|viscositati]] similem. Item, quoddam [[pendulum]] super [[planeta]]m volventem pendens non inclinabitur, sed ad [[perpendiculum]] manebitur. Attamen, si cadere incipiat, nonnullus [[motus|motus]] rotatorius casui eius inducatur. Ultro, si quaedam rota, secus planum aequinoctialem suspensa, ibidem cadat, celerius celeriusque retrograde rotari incipiat, licet nec ullam [[vis centrifuga|vim centrifugam]] neque ullam mutationem in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|momentum angulare|momento angulari|en|qid=Q161254}} experiatur. {{tp|Spatii temporisque tractio linearis}} E relativitate generali consequitur similem effectum et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|motus linearis|linearem|en|qid=Q2035846}} afficere motum. Nihilominus, licet e theoria solide fluat, difficultas eius in Universo observandi vel per experimenta comprobandi facit ut per commentaria minus tractetur vel saepe omittatur (sed {{*cfr}} {{qc|id=Einstein, 1921}}). {{tp|Incrementum stativum massae}} Tertius effectus ab ipso Einstein in eodem commentario<ref name="einstein-1921">{{qc|id=Einstein, 1921}}</ref> notatus in hoc consistit, quod {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|massa inertialis||es|qid=Q843816}} augetur quum corpus prope alias massas adiacet. Quamquam effectus non ad tractionem proprie pertineat, ab eadem aequatione relativitatis generalis derivatur. Hic quoque est effectus tenuissimus atque per experimenta difficillimus probatu. == Derivatio mathematica == Spatii temporisque tractio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|metrica Kerriana|metricā Kerrianā|en|qid=Q1068747}} bene explicari potest,<ref name="kerr_1963">{{Opus | nomen = Roy Patrick Kerr | cognomen = Kerr | titulus = Gravitational field of a spinning mass as an example of algebraically special metrics | contextus = Physical Review Letters | commentatio de contextu = Physical Review Letters | volumen = 11 | fasciculus = 5 | paginae = 237–238 | annus = 1963 | doi = 10.1103/PhysRevLett.11.237 | bibcode = 1963PhRvL..11..237K }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen auctoris 1 = Landau | nomen auctoris 1 = Leo Davidis | commentatio de auctore 1 = Leo Landau | cognomen auctoris 2 = Lifshitz | nomen auctoris 2 = Eugenius Mikhailovich | commentatio de auctore 2 = Eugenius Mikhailovich Lifshitz | nomenclatura = compendiaria | titulus = The Classical Theory of Fields | contextus = Course of Theoretical Physics | volumen = 2 | annus = 1975 | editio = 4 | isbn = 978-0-08-018176-9 | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] | paginae = 321–330 }}.</ref> quae [[geometria]]m continui spatitemporalis prope massam {{mvar|M}}, cui sit momentum angulare {{mvar|J}}, per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|coordinatae Boyerianae–Lindquistanae|coordinatas Boyerianas–Lindquistanas|en|qid=Q2996687}} sic describit: : <math>\begin{align} c^{2} d\tau^{2} =& \left( 1 - \frac{r_{s} r}{\rho^{2}} \right) c^{2} dt^{2} - \frac{\rho^{2}}{\Lambda^{2}} dr^{2} - \rho^{2} d\theta^{2} \\ & {} - \left( r^{2} + \alpha^{2} + \frac{r_{s} r \alpha^{2}}{\rho^{2}} \sin^{2} \theta \right) \sin^{2} \theta \ d\phi^{2} + \frac{2r_{s} r\alpha c \sin^{2} \theta }{\rho^{2}} d\phi dt \end{align}</math> In tali formula {{mvar|r_s}} est [[radius Schwarzschildianus]], : <math> r_{s} = \frac{2GM}{c^{2}} </math> atque hae quantitates introductae sunt compendia: : <math> \alpha = \frac{J}{Mc} </math> : <math> \rho^{2} = r^{2} + \alpha^{2} \cos^{2} \theta\,\! </math> : <math> \Lambda^{2} = r^{2} - r_{s} r + \alpha^{2}\,\! </math> Intra limitem non relativisticum, [[quantitas variabilis|quantitate variabili]] {{mvar|M}} (vel similiter {{mvar|r_s}}) ad [[0|nihil]] tendente, metrică Kerriana fit metrica una ad {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|coordinatae sphaeroidales oblongae|coordinatas sphaeroidales oblongas|en|qid=Q11075615}} orthogonalis: : <math> c^{2} d\tau^{2} = c^{2} dt^{2} - \frac{\rho^{2}}{r^{2} + \alpha^{2}} dr^{2} - \rho^{2} d\theta^{2} - \left( r^{2} + \alpha^{2} \right) \sin^{2}\theta d\phi^{2} </math> Ergo metrica Kerriana et per hanc aequationem rescribi potest, : <math> c^{2} d\tau^{2} = \left( g_{tt} - \frac{g_{t\phi}^{2}}{g_{\phi\phi}} \right) dt^{2} + g_{rr} dr^{2} + g_{\theta\theta} d\theta^{2} + g_{\phi\phi} \left( d\phi + \frac{g_{t\phi}}{g_{\phi\phi}} dt \right)^{2} </math> quae illi systemati relationum congruit quod conrotatur velocitate angulari {{math|Ω}}, tam e [[radius (geometria)|radio]] {{mvar|r}} quam e {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|collatitudo|collatitudine|en|qid=Q962585}} {{mvar|θ}} dependente, : <math> \Omega = -\frac{g_{t\phi}}{g_{\phi\phi}} = \frac{r_{s} \alpha r c}{\rho^{2} \left( r^{2} + \alpha^{2} \right) + r_{s} \alpha^{2} r \sin^{2}\theta} </math> et quae in [[circulus aequinoctialis|plano aequinoctiali]] hocmodo fit simplicius:<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Tartaglia | nomen auctoris = Angelus | titulus = Detection of the gravitometric clock effect | annus = 2008 | contextus = Classical and Quantum Gravity | volumen = 17 | fasciculus = 4 | paginae = 783–792 | s2cid = 9356721 | arxiv = gr-qc/9909006 | bibcode = 2000CQGra..17..783T | doi = 10.1088/0264-9381/17/4/304 }}.</ref> : <math> \Omega = \frac{r_{s} \alpha c}{r^{3} + \alpha^{2} r + r_{s} \alpha^{2}} </math> Sic massa volvens ad suam rotationem omnia {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|systema relationum inertiale|systemata relationum inertialia|en|qid=Q192735}} trahit: haec est spatii temporisque tractio. [[Fasciculus:Ergosphere_and_event_horizon_of_a_rotating_black_hole_(no_animation).gif|thumb|upright=1|Duae [[superficies]] ubi [[metrica Kerriana]] videtur singularitates ostendere; interior est [[horizon eventuum]], sphaeroidi oblongo similis, exterior vero [[cucurbita]]e similis.<ref name="visser">{{Opus | cognomen auctoris = Visser | nomen auctoris = Matthaeus | titulus = The Kerr spacetime: A brief introduction | tempus = 2008-01-15 | pagina = 35 | url = https://arxiv.org/pdf/0706.0622v3 | contextus = arXiv General Relativity and Quantum Cosmology | url contextus = https://arxiv.org/archive/gr-qc | arxiv = 0706.0622v3 }}.</ref><ref name="blundell">{{Opus | cognomen auctricis = Blundell | nomen auctricis = Catharina | titulus = Black Holes: A Very Short Introduction | annus = 2015 | url = https://books.google.com/books?id=72nLCgAAQBAJ | pagina = 31 | url paginae = https://books.google.com/books?id=72nLCgAAQBAJ&dq=ergosphere+pumpkin&pg=PA31 }}.</ref> [[Ergosphaera]] inter has duas superficies iacet; intra hoc [[volumen]], pars metrica {{mvar|g_tt}} fit negativa, id est sicut pars spatialis se gerit. Inde sequitur particulis intra ergosphaeram unā cum massa interiori volvendum esse, si naturam temporalem servare volunt.]] [[Fasciculus:Retrograde entry into the ergospere of a rotating black hole.gif|thumb|Particula ergosphaerae retrograde appropinquans cogitur suam directionem invertere.]] Forma immanissima spatii temporisque tractio intra [[ergosphaera]]m [[foramen nigrum volvens|foraminis nigri volventis]] incurritur. In metrica quidem Kerriana sunt duae superficies quae {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|singularitas (mathematica)|singulares|en|qid=Q863349}} esse videntur. Interior quarum [[horizon eventuum|horizonti eventuum]] sphaerico congruit illius simili quem {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|metrica Schwarzschildiana||en|qid=Q742969}} describit, : <math> r_\text{interior} = \frac{r_{s} + \sqrt{r_{s}^{2} - 4\alpha^{2}}}{2} </math> quo pars radialis pura {{mvar|g_rr}} fit [[infinitas|infinita]]. Superficies exterior, quum vertigo sit parva {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|sphaeroides oblongus|sphaeroidi oblongo|pt|qid=Q3241540}} similis, quum autem vertigo sit magna [[cucurbita]]e similis apparet.<ref name=visser /><ref name=blundell /> Haec superficies interiorem illam attingit in [[polus|polis]], quibus collatitudo {{mvar|θ}} fit [[0|zerus]] aut {{mvar/pi}}. In coordinatis Boyerianis–Lindquistanis eius radius definitur per formulam: : <math> r_\text{exterior} = \frac{r_{s} + \sqrt{r_{s}^{2} - 4\alpha^{2} \cos^{2}\theta}}{2} </math> ubi pars temporalis pura {{mvar|g_tt}} suum [[signum (numeri)|signum]] a positivo ad negativum vertit. Spatium inter has duas superficies appellatur [[ergosphaera]]. Particula quae movetur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|tempus proprium||en|qid=Q1056595}} positivum in sua {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linea universi||en|qid=Q856292}}—seu in sua via per continuum spatitemporale—experiri solet. Hoc tamen intra ergosphaeram—ubi pars {{mvar|g_tt}} semper negativa est—evenire licet dummodo particula unā cum massa centrali {{mvar|M}} saltem velocitate {{math|Ω}} conrotetur. Sicut supra ostenditur, memorandum est spatii temporisque tractionem circa quamlibet massam volventem, apud quemlibet radium {{mvar|r}} et in qualibet collatitudine {{mvar|θ}} evenire, non tantummodo intra ergosphaeram foraminis nigri. === De effectu Lensiano–Thirringiano intra sphaeram volventem === [[Praecessio Lensiana–Thirringiana|Effectus Lensianus–Thirringianus]] ab Alberto Einstein habitus est non solum testis, sed etiam probatio [[principium Machianum|principii Machiani]]; sic e litteris patet quas ad [[Ernestus Mach|Ernestum Mach]] anno [[1913]] misit (quinque annis ante opus Iosephi Lense et Ioannis Thirring, et duobus annis antequam formam ultimam [[relativitas generalis|relativitatis generalis]] perficeret). {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Carolus Gulielmus Misner|Carolus Misner|en|qid=Q364238}}, [[Kip Thorne]] et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Ioannes Archibaldus Wheeler|Ioannes Wheeler|en|qid=Q202631}} in suo libro {{Op|De gravitatione}} epistulas Einsteinianas tradiderunt.<ref name="misner-thorne-wheeler-1973-21.5-544">{{qc|id=Misner, Thorne & Wheeler, 1973}}, fig. 21.5, p. 544.</ref> Effectus ad distantias [[cosmologia|cosmologicas]] extensum a nonnullis auctoribus adhuc hodie adhibetur probatio principii Machiani.<ref name="misner-thorne-wheeler-1973-21.5-544" /> Intra globum sphaericum volventem [[acceleratio]] ob effectum Lensianum–Thirringianum sic patescit:<ref name="phister-2005">{{Opus | cognomen auctoris = Pfister | nomen auctoris = Herbertus | titulus = On the history of the so-called Lense–Thirring effect | annus = 2005 | contextus = General Relativity and Gravitation | volumen = 39 | fasciculus = 11 | paginae = 1735–1748 | url = http://philsci-archive.pitt.edu/archive/00002681/ | s2cid = 22593373 | bibcode = 2007GReGr..39.1735P | citeseerx = 10.1.1.693.4061 | doi = 10.1007/s10714-007-0521-4 }}.</ref> : <math> \bar{a} = -2d_1 \left( \bar{ \omega} \times \bar v \right) - d_2 \left[ \bar{ \omega} \times \left( \bar{ \omega} \times \bar{r} \right) + 2\left( \bar{ \omega}\bar{r} \right) \bar{ \omega} \right] </math> ubi [[coëfficiens|coëfficientes]] sunt: : <math>\begin{align} d_1 &= \frac{4MG}{3Rc^2} \\ d_2 &= \frac{4MG}{15Rc^2} \end{align}</math> si {{math|1={{mvar|MG}} ≪ {{mvar|Rc}}²}}; vel accuratius: : <math> d_1 = \frac{4 \alpha(2 - \alpha)}{(1 + \alpha)(3- \alpha)}, \qquad \alpha=\frac{MG}{2Rc^2} </math> Continuum spatitemporale intra [[sphaera]]m volventem non erit planum. Hoc quidem fieri potest planum tantummodo si corpus a forma sphaerica paulo deviare potest et eius densitas potest variari.<ref>{{Opus | cognomen auctoris 1 = Pfister | nomen auctoris 1 = Herbertus | cognomen auctoris 2 = Braun | nomen auctoris 2 = H. K. | titulus = Induction of correct centrifugal force in a rotating mass shell | contextus = Classical and Quantum Gravity | volumen = 2 | fasciculus = 6 | annus = 1985 | paginae = 909–918 | s2cid = 250883114 | doi = 10.1088/0264-9381/2/6/015 | bibcode = 1985CQGra...2..909P }}.</ref> == Experimenta == Anno [[1976]], [[Ricardus A. Van Patten]] et [[Franciscus W. Everitt]] missionem proposuerunt quae, per binos [[satelles artificialis|satellites]] in contrariis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|orbita polaris|orbitis polaribus|en|qid=Q746711}} circum [[Tellus|Tellurem]] positos atque apparatibus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Satelles frictione privus|frictione privis|en|qid=Q8069443}} instructos, praecessionem Lensianam–Thirringianam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nodus orbitalis|nodorum orbitalium|en|qid=Q507546}} metiretur.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Van Patten | nomen 1 = R. A. | cognomen 2 = Everitt | nomen 2 = C. W. F. | titulus = Possible Experiment with Two Counter-Orbiting Drag-Free Satellites to Obtain a New Test of Einsteins's General Theory of Relativity and Improved Measurements in Geodesy | contextus = Physical Review Letters | annus = 1976 | volumen = 36 | fasciculus = 12 | paginae = 629–632 | doi = 10.1103/PhysRevLett.36.629 | s2cid = 120984879 | bibcode = 1976PhRvL..36..629V }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Van Patten | nomen 1 = R. A. | cognomen 2 = Everitt | nomen 2 = C. W. F. | titulus = A possible experiment with two counter-rotating drag-free satellites to obtain a new test of Einstein's general theory of relativity and improved measurements in geodesy | contextus = Celestial Mechanics | fasciculus = 4 | volumen = 13 | annus = 1976 | paginae = 429–447 | doi = 10.1007/BF01229096 | s2cid = 121577510 | bibcode = 1976CeMec..13..429V }}</ref> Anno [[1986]], simile experimentum, attamen minus sumptuosum, ab [[Ignatius Ciufolini|Ignatio Ciufolini]] excogitatum est:<ref>{{Opus | cognomen = Ciufolini | nomen = I. | titulus = Measurement of Lense–Thirring Drag on High-Altitude Laser-Ranged Artificial Satellites | contextus = Physical Review Letters | volumen = 56 | fasciculus = 4 | annus = 1986 | paginae = 278–281 | bibcode = 1986PhRvL..56..278C | doi = 10.1103/PhysRevLett.56.278 | pmid = 10033146 }}</ref> is enim proposuit satellitem passivum geodeticum in eandem orbitam ac illam satellitis {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|LAGEOS||en|qid=Q1797842}} immittere—qui anno [[1976]] missus erat—sed in hoc dissimilem, quod plani orbitales graduum 180 verterentur, in formatione quae vulgo “papilionis” appellatur. Hoc in casu, quantitas metienda esset summa nodorum satellitis LAGEOS et novi vehiculi, quod postea variis nominibus appellatum est: [[LAGEOS III]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|LARES||en|qid=Q427370}}, WEBER-SAT. Animis ad satellites iam in orbita restrictis, biennio [[1977]]–[[1978]], per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Telemetria laserica ad satellites versa|telemetriam lasericam|en|qid=Q1413924}} ad LAGEOS satellites versam, primum propositum effectūs Lensiani–Thirringiani metiendi ortum est.<ref>{{Opus | bibcode = 1978A&A....69..321C | cognomen 1 = Cugusi | nomen 1 = L. | cognomen 2 = Proverbio | nomen 2 = E. | titulus = Relativistic Effects on the Motion of Earth's Artificial Satellites | contextus = Astronomy and Astrophysics | volumen = 69 | annus = 1978 | pagina = 321 }}</ref> Tentamina efficaciter incohata sunt anno [[1996]], quum satellites LAGEOS et [[LAGEOS II]] secundum ea rationem adhiberentur qua apta combinatio nodorum amborum satellitum et [[Perigaeum|perigaei]] satellitis LAGEOS II usurparetur.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Lucchesi | nomen 2 = D. | cognomen 3 = Vespe | nomen 3 = F. | cognomen 4 = Mandiello | nomen 4 = A. | titulus = Measurement of dragging of inertial frames and gravitomagnetic field using laser-ranged satellites | contextus = Il Nuovo Cimento A | volumen = 109 | fasciculus = 5 | annus = 1996 | paginae = 575–590 | doi = 10.1007/BF02731140 | s2cid = 124860519 | bibcode = 1996NCimA.109..575C }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | titulus = On a new method to measure the gravitomagnetic field using two orbiting satellites | contextus = Il Nuovo Cimento A | volumen = 109 | fasciculus = 12 | annus = 1996 | paginae = 1709–1720 | doi = 10.1007/BF02773551 | s2cid = 120415056 | bibcode = 1996NCimA.109.1709C }}</ref> Inter annos [[2004]] et [[2006]] alia experimenta acta sunt quibus, perigaeo satellitis LAGEOS II omisso et combinatione lineari adhibita, effectus ultro investigatus est.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Pavlis | nomen 2 = E. C. | titulus = A confirmation of the general relativistic prediction of the Lense–Thirring effect | contextus = Nature | commentatio de contextu = Nature | volumen = 431 | fasciculus = 7011 | annus = 2004 | paginae = 958–960 | pmid = 15496915 | s2cid = 4423434 | doi = 10.1038/nature03007 | bibcode = 2004Natur.431..958C }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Pavlis | nomen 2 = E.C. | cognomen 3 = Peron | nomen 3 = R. | titulus = Determination of frame-dragging using Earth gravity models from CHAMP and GRACE | contextus = New Astronomy | volumen = 11 | fasciculus = 8 | annus = 2006 | paginae = 527–550 | doi = 10.1016/j.newast.2006.02.001 | bibcode = 2006NewA...11..527C }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Iorio | nomen 1 = L. | cognomen 2 = Morea | nomen 2 = A. | titulus = The Impact of the New Earth Gravity Models on the Measurement of the Lense-Thirring Effect | contextus = General Relativity and Gravitation | volumen = 36 | fasciculus = 6 | annus = 2004 | paginae = 1321–1333 | arxiv = gr-qc/0304011 | bibcode = 2004GReGr..36.1321I | s2cid = 119098428 | doi = 10.1023/B:GERG.0000022390.05674.99 }}</ref> In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Litterae scientificae|litteris scientificis|en|qid=Q12042160}} accurata recensio omnium tentaminum quibus, ope satellitum artificialium, conatum est effectum Lensianum–Thirringianum metiri anno [[2013]] edita est.<ref>{{Opus | cognomen = Renzetti | nomen = G. | contextus = Central European Journal of Physics | titulus = History of the attempts to measure orbital frame-dragging with artificial satellites | volumen = 11 | fasciculus = 5 | annus = 2013 | paginae = 531–544 | bibcode = 2013CEJPh..11..531R | doi = 10.2478/s11534-013-0189-1 | accessus ad doi = liberus }}</ref> Generalis tamen accuratio talium tentaminum LAGEOS satellites adhibentium hactenus obnoxia est controversiis.<ref>{{Opus | cognomen = Renzetti | nomen = G. | titulus = Some reflections on the Lageos frame-dragging experiment in view of recent data analyses | contextus = New Astronomy | volumen = 29 | annus = 2014 | paginae = 25–27 | bibcode = 2014NewA...29...25R | doi = 10.1016/j.newast.2013.10.008 | accessus ad doi = liberus }}</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Iorio | nomen 1 = L. | cognomen 2 = Lichtenegger | nomen 2 = H. I. M. | cognomen 3 = Ruggiero | nomen 3 = M. L. | cognomen 4 = Corda | nomen 4 = C. | titulus = Phenomenology of the Lense-Thirring effect in the solar system | contextus = Astrophysics and Space Science | volumen = 331 | fasciculus = 2 | annus = 2011 | paginae = 351–395 | doi = 10.1007/s10509-010-0489-5 | s2cid = 119206212 | arxiv = 1009.3225 | bibcode = 2011Ap&SS.331..351I }}</ref><ref>{{Opus | bibcode = 2011EPJP..126...72C | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Paolozzi | nomen 2 = A. | cognomen 3 = Pavlis | nomen 3 = E. C. | cognomen 4 = Ries | nomen 4 = J. | cognomen 5 = Koenig | nomen 5 = R. | cognomen 6 = Matzner | nomen 6 = R. | cognomen 7 = Sindoni | nomen 7 = G. | cognomen 8 = Neumeyer | nomen 8 = H. | titulus = Testing gravitational physics with satellite laser ranging | contextus = The European Physical Journal Plus | volumen = 126 | fasciculus = 8 | pagina = 72 | annus = 2011 | doi = 10.1140/epjp/i2011-11072-2 | s2cid = 122205903 }}</ref> Experimentum ''[[Gravity Probe B]]'' fuit [[volatus spatialis|missio spatialis]] a grege [[Universitas Stanfordiensis|Universitatis Stanfordiensis]] et [[NASA]] suscepta, qua alius effectus gravitimagneticus, nempe {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|praecessio Schiffiana||d|qid=Q7258953}} [[gyroscopium|gyroscopii]], usque ad accurationem circa {{Centesimae|1|gen}}, vel etiam meliorem, metiendus erat.<ref>{{Opus | cognomen = Everitt | nomen = C. W. F. | cognomen redactoris = Bertotti | nomen redactoris = B. | titulus = The Gyroscope Experiment I. General Description and Analysis of Gyroscope Performance | annus = 1974 | contextus = Proc. Int. School Phys. “Enrico Fermi” Course LVI | paginae = 331–360 | domus editoria = New Academic Press | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]] }}. Denuo impresserunt {{Opus | cognomen = Everitt | nomen = C. W. F. | cognomen redactoris 1 = Ruffini | nomen redactoris 1 = R. J. | cognomen redactoris 2 = Sigismondi | nomen redactoris 2 = C. | titulus = The Gyroscope Experiment I. General Description and Analysis of Gyroscope Performance | contextus = Nonlinear Gravitodynamics. The Lense–Thirring Effect | annus = 2003 | paginae = 439–468 | domus editoria = World Scientific }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Everitt | nomen 1 = C. W. F. | cognomen 2 = Buchman | nomen 2 = Saps | cognomen 3 = DeBra | nomen 3 = D. B. | cognomen 4 = Keiser | nomen 4 = G. M. | cognomen 5 = Lockhart | nomen 5 = J. M. | cognomen 6 = Muhlfelder | nomen 6 = B. | cognomen 7 = Parkinson | nomen 7 = B. W. | cognomen 8 = Turneaure | nomen 8 = J. P. | auctor 9 = Grex ''Gravity Probe B'' | cognomen redactoris 1 = Laemmerzahl | nomen redactoris 1 = C. | cognomen redactoris 2 = Everitt | nomen redactoris 2 = C. W. F. | cognomen redactoris 3 = Hehl | nomen redactoris 3 = F. W. | titulus = Gravity Probe B: Countdown to Launch | tempus = 2001-01-01 | contextus = Gyros, Clocks, Interferometers…: Testing Relativistic Gravity in Space | paginae = 52–82 | series = Lecture Notes in Physics | volumen seriei = 562 | domus editoria = Springer Nature | doi = 10.1007/3-540-40988-2_4 }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen = Pugh | nomen = G. E. | titulus = Proposal for a Satellite Test of the Coriolis Prediction of General Relativity | annus = 1959 | contextus = WSEG, Research Memorandum No. 11 }}. Denuo impresserunt {{Opus | cognomen = Pugh | nomen = G. E. | cognomen redactoris 1 = Ruffini | nomen redactoris 1 = R. J. | cognomen redactoris 2 = Sigismondi | nomen redactoris 2 = C. | titulus = Proposal for a Satellite Test of the Coriolis Prediction of General Relativity | contextus = Nonlinear Gravitodynamics. The Lense–Thirring Effect | annus = 2003 | paginae = 414–426 | domus editoria = World Scientific }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen = Leonardus I. | nomen = Schiff | titulus = On Experimental Tests of the General Theory of Relativity | contextus = American Journal of Physics | volumen = 28 | annus = 1960 | paginae = 340–343 }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Ries | nomen 1 = J. C. | cognomen 2 = Eanes | nomen 2 = R. J. | cognomen 3 = Tapley | nomen 3 = B. D. | cognomen 4 = Peterson | nomen 4 = G. E. | titulus = Prospects for an improved Lense–Thirring test with SLR and the GRACE gravity mission | contextus = Proceedings of the 13th International Laser Ranging Workshop NASA CP 2003 | annus = 2003 | url = https://cddis.nasa.gov/lw13/docs/presentations/sci_ries_1p.pdf }}.</ref> Infeliciter, talis accuratio numquam attingi potuit. Nam primae relationes de experimento, mense [[Aprilis|Aprili]] [[2007]] editae, accurationem inter {{centesimae|256|acc}} et {{centesimae|128|acc}} aestimaverunt, sperantes tamen ante mensem [[December|Decembrem]] [[2007]] accurationem circa {{centesimae|13|gen}} attactum iri.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Muhlfelder | nomen 1 = B. | cognomen 2 = Mac Keiser | nomen 2 = G. | cognomen 3 = Turneaure | nomen 3 = J. | titulus = poster L1.00027 | annus = 2007 }}, presented at the American Physical Society (APS) meeting in Jacksonville, Florida, on 14–17 April.</ref><ref>{{Opus | domus editoria = einstein.stanford.edu | tempus inspectionis = 2019-09-27 | titulus = StanfordNews 4/14/07 | url = https://einstein.stanford.edu/content/press_releases/SU/pr-aps-041807.pdf }}.</ref> Anno [[2008]] relatio officialis Divisionis Astrophysicae [[NASA]] ([[Anglice]] ''NASA Astrophysics Division Operating Missions'') aestimavit parum verisimile fore gregem missionis errores ad gradum tam humilem reducere ut quodlibet argumentum persuasivum de partibus [[relativitas generalis|relativitatis generalis]] nondum probatis (inter quas et spatii temporisque tractio erat) ferri posset.<ref>{{Opus | titulus = Report of the 2008 Senior Review of the Astrophysics Division Operating Missions | domus editoria = [[NASA]] | retrospectio = 20080921103646 | tempus inspectionis = 2009-03-20 | url = http://nasascience.nasa.gov/astrophysics/about-us/science-strategy/senior-reviews/AstroSR08_Report.pdf | salus url = obiit }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen = Hecht | nomen = Jeff | titulus = Gravity Probe B scores ‘F’ in NASA review | domus editoria = New Scientist | lingua = en-US | tempus inspectionis = 2023-09-17 | url = https://www.newscientist.com/article/dn13938-gravity-probe-b-scores-f-in-nasa-review/ }}.</ref> Nihilominus, die [[4 Maii]] [[2011]], grex Stanfordiensis et NASA relationem ultimam ediderunt,<ref>{{Opus | titulus = Gravity Probe B – MISSION STATUS | url = http://einstein.stanford.edu/highlights/status1.html }}.</ref> qua affirmaverunt effectum spatii temporis tractionis, intra errorem circa {{centesimae|19|gen}} et quantitate ab [[Albertus Einstein|Einstein]] praedictā in ipso medio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Intervallum fiduciae|intervallo fiduciae|en|qid=Q208498}} positā, probatum esse.<ref>{{Opus | titulus = Gravity Probe B finally pays off | retrospectio = 20120930181448 | tempus = 2013-09-23 | tempus inspectionis = 2011-05-07 | url = http://www.sciencenews.org/view/generic/id/73870/title/Gravity_Probe_B_finally_pays_off_ | salus url = obiit }}.</ref><ref>{{Opus | titulus = Gravity Probe B: Final results of a space experiment to test general relativity | contextus = Physical Review Letters | retrospectio = 20120520054840 | tempus = 2011-05-01 | tempus inspectionis = 2011-05-06 | url = http://prl.aps.org/accepted/L/ea070Y8dQ491d22a28828c95f660a57ac82e7d8c0 | salus url = obiit }}.</ref> NASA quoque nuntiavit se triumphum in probatione spatii temporisque tractionis, per ''Gravity Probe B'' atque iterum per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|GRACE et GRACE-FO (satellites)|geminos satellites GRACE|en|qid=Q704319}}, assecutam esse; utraque proclamatio adhuc palam conspicua est.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Perrotto | nomen 1 = Trent J. | titulus = Gravity Probe B | url = https://www.nasa.gov/mission_pages/gpb/gpb_results.html | domus editoria = [[NASA]] | locus = [[Washingtonia]]e | tempus inspectionis = 2019-08-23 }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen 1 = Ramanujan | nomen 1 = Krishna | titulus = As World Turns it Drags Time and Space | domus editoria = [[NASA]] | tempus inspectionis = 23 August 2019 | url = https://www.nasa.gov/vision/earth/lookingatearth/earth_drag.html }}.</ref> Insuper, alius grex investigatorum ex [[Italia]], [[Civitates Foederatae Americae|Civitatibus Foederatis]] et [[Britanniarum regnum|Britannia]], commentatione [[Recensio inter pares|inter pares recensa]] et deinde in ephemeride edita,<ref>{{Opus | cognomen 1 = Ciufolini | nomen 1 = I. | cognomen 2 = Paolozzi | nomen 2 = A. | cognomen 3 = Pavlis | nomen 3 = E. C. | cognomen 4 = Koenig | nomen 4 = R. | cognomen 5 = Ries | nomen 5 = J. | cognomen 6 = Gurzadyan | nomen 6 = V. | cognomen 7 = Matzner | nomen 7 = R. | cognomen 8 = Penrose | nomen 8 = R. | cognomen 9 = Sindoni | nomen 9 = G. | cognomen 10 = Paris | nomen 10 = C. | cognomen 11 = Khachatryan | nomen 11 = H. | cognomen 12 = Mirzoyan | nomen 12 = S. | titulus = A test of general relativity using the LARES and LAGEOS satellites and a GRACE Earth gravity model: Measurement of Earth's dragging of inertial frames | contextus = The European Physical Journal C | volumen = 76 | fasciculus = 3 | annus = 2016 | pagina = 120 | doi = 10.1140/epjc/s10052-016-3961-8 | arxiv = 1603.09674 | bibcode = 2016EPJC...76..120C | pmc = 4946852 | pmid = 27471430 }}.</ref> eandem probationem, ope interpretationis gravitatis e satellite GRACE orta, demonstravit. Omnia haec studia suaserunt ut ulterior investigatio, accuratius atque aliis theoriis gravitatis perspectis, perageretur. Apud [[stella]]s quae [[foramen nigrum supermassivum|supermassivum]] [[foramen nigrum volvens]] circumagunt propinquae, spatii temporisque tractio planum orbitale earum secundum axem rotationis foraminis nigri praecessare cogit. Hic effectus speratur intra paucos annos detectum iri stellas in [[centrum galacticum|media]] [[Via Lactea]] per [[astrometria]]m observando.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Merritt | nomen 1 = D. | cognomen 2 = Alexander | nomen 2 = T. | cognomen 3 = Mikkola | nomen 3 = S. | cognomen 4 = Will | nomen 4 = C. | titulus = Testing Properties of the Galactic Center Black Hole Using Stellar Orbits | contextus = Physical Review D | volumen = 81 | fasciculus = 6 | annus = 2010 | doi = 10.1103/PhysRevD.81.062002 | article-number = 062002 | arxiv = 0911.4718 | bibcode = 2010PhRvD..81f2002M | s2cid = 118646069 }}.</ref> Ultro putatur, praecessiones orbitales binarum stellarum in diversis orbitis comparando, praeter ipsum momentum rotationis foraminis nigri metiendum, et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|theorema de calvitie||fr|qid=Q1376515}} relativitatis generalis probari posse.<ref>{{Opus | cognomen = Will | nomen = C. | titulus = Testing the General Relativistic "No-Hair" Theorems Using the Galactic Center Black Hole Sagittarius A* | contextus = Astrophysical Journal Letters | volumen = 674 | fasciculus = 1 | annus = 2008 | paginae = L25–L28 | s2cid = 11685632 | doi = 10.1086/528847 | arxiv = 0711.1677 | bibcode = 2008ApJ...674L..25W }}.</ref> == Indicia astronomica == [[Iactus (astrophysica)|Iactūs relativistici]] testimonia de realitate spatii temporis tractionis praebere possunt. Nam [[vis|vires]] gravitimagneticae quae intra [[ergosphaera]]m [[foramen nigrum volvens|foraminum nigrorum volventium]] effectu Lensiano–Thirringiano gignuntur,<ref>{{Opus | cognomen = Williams | nomen = R. K. | titulus = Extracting X rays, Ύ rays, and relativistic e⁻–e⁺ pairs from supermassive Kerr black holes using the Penrose mechanism | contextus = Physical Review D | volumen = 51 | fasciculus = 10 | annus = 1995 | paginae = 5387–5427 | pmid = 10018300 | doi = 10.1103/PhysRevD.51.5387 | bibcode = 1995PhRvD..51.5387W }}.</ref><ref>{{Opus | cognomen = Williams | nomen = R. K. | titulus = Collimated escaping vortical polar e⁻–e⁺ jets intrinsically produced by rotating black holes and Penrose processes | contextus = The Astrophysical Journal | volumen = 611 | fasciculus = 2 | annus = 2004 | paginae = 952–963 | doi = 10.1086/422304 | s2cid = 1350543 | arxiv = astro-ph/0404135 | bibcode = 2004ApJ...611..952W }}.</ref> unā cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Processus Penrosianus|processu energiae extrahendae|en|qid=Q616172}} a [[Rogerius Penrose|Rogerio Penrose]] excogitato,<ref>{{Opus | cognomen = Penrose | nomen = R. | titulus = Gravitational collapse: The role of general relativity | contextus = Nuovo Cimento Rivista | volumen = 1 | annus = 1969 | fasciculus = Numero Speciale | paginae = 252–276 | bibcode = 1969NCimR...1..252P }}.</ref> adhibitae sunt ad lineamenta iactuum relativisticorum observata explicanda.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Gariel | nomen 1 = J. | cognomen 2 = MacCallum | nomen 2 = M. A. H. | cognomen 3 = Marcilhacy | nomen 3 = G. | cognomen 4 = Santos | nomen 4 = N. O. | titulus = Kerr geodesics, the Penrose process and jet collimation by a black hole | contextus = Astronomy & Physics | volumen = 515 | fasciculus = A15 | annus = 2010 | mensis = 6 | arxiv = gr-qc/0702123v1 | doi = 10.1051/0004-6361/200913678 }}.</ref> Theoria gravitimagnetica a {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Reva Kay Williams||en|qid=Q17037114}} [[astrophysica]] [[Tennesia|Tennesiensi]] proposita plura ex his phaenomenis praedicit, inter quae numeranda sunt: particulae altissimae energiae (usque ad ordinem [[GeV]]) quas [[quasar]]ia et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|nucleus galacticus activus|nuclei galactici activi|en|qid=Q46587}} emittunt, extractio radiationis [[Roentgeniani radii|X]], [[Radiatio gamma|γ]] et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Parium creatio|parium relativisticorum electronum positronumque|en|qid=Q115238}}, iactūs in axem polarem collineati, necnon formatio iactuum qui asymmetrici sint erga planum orbitale. Ipse effectus Lensianus–Thirringianus observatus est in [[stella binaria|systemate binario]] quod e [[pumilio alba|pumilione alba]] massiva et [[pulsar]]e constat.<ref>{{Opus | cognomen 1 = Venkatraman Krishnan | nomen 1 = V. | cognomen 2 = Bailes | nomen 2 = M. | cognomen 3 = van Straten | nomen 3 = W. | cognomen 4 = Wex | nomen 4 = N. | cognomen 5 = Freire | nomen 5 = P. C. C. | cognomen 6 = Keane | nomen 6 = E. F. | cognomen 7 = Tauris | nomen 7 = T. M. | cognomen 8 = Rosado | nomen 8 = P. A. | cognomen 9 = Bhat | nomen 9 = N. D. R. | cognomen 10 = Flynn | nomen 10 = C. | cognomen 11 = Jameson | nomen 11 = A. | cognomen 12 = Osłowski | nomen 12 = S. | titulus = Lense–Thirring frame dragging induced by a fast-rotating white dwarf in a binary pulsar system | contextus = Science | volumen = 367 | fasciculus = 5 | tempus = 2020-01-31 | paginae = 577–580 | arxiv = 2001.11405 | bibcode = 2020Sci...367..577V | doi = 10.1126/science.aax7007 | pmid = 32001656 | s2cid = 210966295 }}.</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Einstein, 1921 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Einstein | nomen auctoris = Albertus | commentatio de auctore = Albertus Einstein | titulus = The meaning of relativity | latine = Significatio relativitatis | contextus = The Stafford Little Lectures of Princeton University | url = https://lectures.princeton.edu/sites/g/files/toruqf296/files/2020-08/_Albert_Einstein__Brian_Greene__The_meaning_of_rel_BookZZ.org_.pdf | editio = 5 | annus primae editionis = 1921 | mensis primae editionis = 5 | url primae editionis = https://archive.org/details/meaningofrelativ00eins_0 | annus = 1970 | domus editoria = Princeton University Press | locus = [[Princetonia]]e }} }} * {{Opus | cognomen = Ginzburg | nomen = Vitalis Lazarevich | titulus = Artificial Satellites and the Theory of Relativity | paginae = 149–160 | contextus = Scientific American | commentatio de contextu = Scientific American | annus = 1959 | mensis = 5 | volumen = 200 | fasciculus = 5 | doi = 10.1038/scientificamerican0559-149 | bibcode = 1959SciAm.200e.149G }} * {{Ecce citatio | id = Lense & Thirring, 1918 | c = {{Opus | cognomen 1 = Lense | nomen 1 = Iosephus | cognomen 2 = Thirring | nomen 2 = Ioannes | nomenclatura = compendiaria | titulus = Über den Einfluss der Eigenrotation der Zentralkörper auf die Bewegung der Planeten und Monde nach der Einsteinschen Gravitationstheorie | annus = 1918 | contextus = Physikalische Zeitschrift | volumen = 19 | paginae = 156–163 | bibcode = 1918PhyZ...19..156L }} }} * {{Ecce citatio | id = Misner, Thorne & Wheeler, 1973 | c = {{Opus | cognomen auctoris 1 = Misner | nomen auctoris 1 = Carolus Gulielmus | cognomen auctoris 2 = Thorne | nomen auctoris 2 = Kip Stephanus | commentatio de auctore 2 = Kip Thorne | cognomen auctoris 3 = Wheeler | nomen auctoris 3 = Ioannes Archibaldus | nomenclatura = compendiaria | titulus = Gravitation | annus = 1973 | domus editoria = W. H. Freeman and Company | locus = [[Franciscopolis (California)|Franciscopoli]] | url = https://physicsgg.me/wp-content/uploads/2023/05/misner_thorne_wheeler_gravitation_freema.pdf | retrospectio = 20240728193849 | salus url = vivit | isbn = 0-7167-0344-0 }} }} * {{Opus | cognomen = Renzetti | nomen = Iacobus | titulus = History of the attempts to measure orbital frame-dragging with artificial satellites | contextus = Central European Journal of Physics | annus = 2013 | mensis = 5 | volumen = 11 | fasciculus = 5 | paginae = 531–544 | bibcode = 2013CEJPh..11..531R | doi = 10.2478/s11534-013-0189-1 | doi-access = free }} * {{Ecce citatio | id = Sciama, 1953 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Sciama | nomen auctoris = Dionysius Gulielmus | titulus = On the origin of inertia | latine = De origine inertiae | contextus = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volumen = 113 | paginae = 34–42 | url = https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1953MNRAS.113...34S | url forma pdf = https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/1953MNRAS.113...34S | annus = 1953 | annus compositionis = 1952 | doi = 10.1093/mnras/113.1.34 | bibcode = 1953MNRAS.113...34S }} }} * {{Ecce citatio | id = Thirring, 1918 | c = {{Opus | cognomen = Thirring | nomen = Ioannes | annus = 1918 | titulus = Über die Wirkung rotierender ferner Massen in der Einsteinschen Gravitationstheorie | latine = De effectu massarum volventium remotarum secundum theoria gravitationis Einsteiniana | contextus = Physikalische Zeitschrift | volumen = 19 | pagina = 33 | bibcode = 1918PhyZ...19...33T }} }} * {{Ecce citatio | id = Thirring, 1921 | c = {{Opus | cognomen = Thirring | nomen = Ioannes | annus = 1921 | titulus = Berichtigung zu meiner Arbeit: ‘Über die Wirkung rotierender Massen in der Einsteinschen Gravitationstheorie’ | latine = De rebus corrigendis in mea commentatione ''De effectu massarum remotarum volventium secundum theoria gravitationis Einsteiniana'' | contextus = Physikalische Zeitschrift | volumen = 22 | pagina = 29 | bibcode = 1921PhyZ...22...29T }} }} {{NexInt}} {{div col|2}} * [[Ergosphaera]] * [[Foramen nigrum volvens]] * [[Iactus (astrophysica)]] * [[Principium Machianum]] * [[Radius Schwarzschildianus]] * [[Relativitas generalis]] * [[Sagittarius A*]] * [[Spacellificatio]] * [[Spatitempus]] * [[Systema relationum]] {{div col end}} == Nexus externi == {{CommuniaCat|Frame-dragging|Spatii temporisque tractionem}} * {{Machina temporis interretialis|http://www.nasa.gov/home/hqnews/2004/oct/HQ_04351_time_drags.html|NASA Release: 04-351 As The World Turns, It Drags Space And Time|20080619060938}} {{Appendicula de hac pagina| {{Nuntium de pagina mensis|2|2026}} }} [[Categoria:Astronomia]] [[Categoria:Foramina nigra]] [[Categoria:Notiones in physica]] [[Categoria:Physica]] g8tutz63fj2e9wplpansgujsw2jekqx 10 317847 3992061 3978952 2026-09-29T20:59:00Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Pagella|Pagella]]}} 3992061 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Documentatio|contenta= {{{prooemium|}}} Haec formula nullum argumentum accipit. == De usu == '''Vicitextus:''' {{fvt|<nowiki>{{</nowiki>{{PAGENAME}}<nowiki>}}</nowiki>}} '''Effectus:''' <div style="clear: both;"></div>{{Pagella|1= {{ {{PAGENAME}} | propositum = exhibitio }} }}<div style="clear:both;"></div> {{#if:{{{ulteriora|}}}| == Ulteriora si cupis == {{{ulteriora}}} }} }}[[Categoria:Formulae]][[Categoria:Formulae quae nullum argumentum accipiunt]]</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> c81jl1rg8ycgt83quxmq05v5i0frwrd 2 319751 3991990 3991848 2026-09-29T16:44:41Z Pippobuono 54500 /* Formulae episcopi */ niveau 3991990 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Osnabrugenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Osnabrugenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis|Osnabrugenses]] |imago = [[Fasciculus:Wappen Bistum Osnabrück.png|125px]] |supeer= Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis]], a [[saeculum 11|saeculo XI]] usque ad annum [[1802]] ut Comites-Episcopi et etiam rectores Principatus Osnabrugensis. |corpus = [[Wiho I]] <small>(783-804/805)</small> • [[Meginhardus]] <small>(804/805-829)</small> • [[Gosvinus]] <small>(829–845)</small> • ...• [[Franciscus Iosephus Bode]] <small>(1995-2023)</small> • [[Dominicus Meier]] <small>(2024-)</small> }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Onasbrugenses|!]] </nowiki> </noinclude> == Index episcoporum Onasbrugensium == {| class="wikitable toptextcells" |- ! style="width:20%"|Tempus episcopatus ! style="width:35%"|Nomen ! style="width:25%"|Adnotationes ! style="width:20%"|Imago |- |||| |- | a 847 ad [[11 Aprilis]] [[860]] || [[Gauzbertus]] |||| |- | a 860 ad [[1 Februarii]] [[887]] || [[Egbertus]]|||| |- | a 887 ad [[11 Maii]] [[906]] || [[Egilmarus]] |||| |- | 906–918 || Bernardus I |||| |- | a 918 ad [[14 Maii]] [[949]] || [[Dodo I]] |||| |- | a 949 ad [[7 Novembris]] [[967]] || [[Drogo]] |||| |- | a 967 ad [[31 Martii]] [[978]] || [[Ludolphus]] |||| |- | a 978 ad [[12 Aprilis]] [[996]] || Dodo II ||978-980: Cuno [[antiepiscopus]]|| |- | a 996 ad [[27 Novembris]] [[998]] || Gonthierus |||| |- | a 998 ad [[17 Februarii]] [[1003]] || Vodilulphus |||| |- | a 1003 ad [[18 Iunii]] [[1022]] || [[Dietmarus]] |||| |- | a 1023 ad [[10 Decembris]] [[1027]] || Meginherus |||| |- | a [[1028]] ad 10 Decembris [[1036]] || Gosmarus |||| |- | a 1036 ad [[19 Aprilis]] [[1052]] || Albericus |||| |- | a 1052 ad 19 aut [[20 Septembris]] [[1068]] || Benno I |||| |- | a 1068 ad [[27 Iulii]] [[1088]] || [[Benno II]] |||| [[Fasciculus:BadIburgBennoII.JPG|center|80px|Benno II epsicopus, scultpura a Hans Gerd Ruwe in [[Bad Iburg]]]] |- | 1088–1093 || [[Marquardus]] |||| |- | a 1093 ad [[21 Aprilis]] [[1101]] || [[Wiho II]] sive Guido |||| |- | a 1101 ad [[13 Iulii]] [[1109]] || [[Iohannes I (Osanbrugensis)|Iohannes I]] |||| |- | a 1109 ad [[1 Ianuarii]] [[1119]] || [[Gottschalk von Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Gottschalk von Diepholz.jpg|center|80px|Sepultura Episcopi Onasbrugensis Gottschalk.]] |- | 1119–1137 || [[Detmardus]] ||1119–1125: Conradus (antiepiscopus)|| |- | a 1137 ad [[28 Iunii]] [[1141]] || [[Udo (Osnabrugensis)|Udo]] |||| |- | a 1141 ad [[15 Iunii]] [[1173]] || [[Philippus a Katzenelnbogen]] ||1141: Veselus (antiepiscopus) || |- | 1173–1190 || [[Arnoldus (Osnabrugensis)]] |||| |- | 1190–1216 || [[Gerardus I ab Oldenburg-Wildeshausen]] |||| |- | 1216–1224 || [[Adolphus Osnabrugensis]] |||| |- | 1224–1226 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Cum titulo principe-episcopo (1225-1803)|| |- | 1226–1227 || Otto I |||| |- | 1227–1239 || [[Conradus I a Velber]] |||| |- | 1239–1250 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Rehabilitatus post supensionem|| |- | 1251–1258 || [[Bruno ab Isenberg]] |||| |- | 1259–1264 || Balduinus (Rusle) |||| |- | 1265–1269 || Vidufilius a Waldeck |||| |- | 1270–1297 || [[Conradus II a Rietberg]] |||| |- | 1297–1308 || [[Ludovicus a Ravensberg (episcopus)|Ludovicus a Ravensberg]] |||| |- | 1309–1320 || Engelbertus II a Weyhe |||| |- | 1321–1349 || [[Gaudfridus ab Arnsberg]] |||| |- | 1350–1366 || [[Iohannes II Hoet]] |||| |- | 1366–1376 || [[Melchior a Braunschweig-Grubenhagen]] |||| |- | 1376–1402 || [[Theodoricus a Horne]] |||| [[Fasciculus:Dietrich von horne.jpg|center|80px|Episcopus Theodoricus a Horne]] |- | 1402–1410 || [[Henricus III a Schauenburg-Holstein]] |||| |- | 1410–1424 || [[Otto II a Hoya]] |||| |- | 1424–1437 || [[Iohannes III a Diepholz]] |||| |- | 1437–1442 || [[Ericus II a Hoya]] ut [[Ericus I Osnabrugensis|Ericus I]] (''administrator'') |||| |- | 1442–1450 || [[Henricus II a Moers]] (''administrator'') |||| |- | 1450–1454 || [[Albertus a Hoya]] (''administrator'') |||| |- | 1454–1455 || [[Rudolphus a Diepholz]] |||| |- | 1455–1482 || [[Conradus III a Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Konrad III. von Diepholz.jpg|center|200px|Sculptura sepulcralis Conradi III Episcopi Osnabrugensis.]] |- | 1482–1508 || [[Konrad VI. (Rietberg)|Konrad IV. von Rietberg]] |||| |- | 1508–1532 || [[Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |||| [[Datei:Braunschweig, Erich von-2.jpg|zentriert|80px|Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |- | 1532–1553 || [[Franz von Waldeck]] ||||[[Datei:Franz Graf von Waldeck.jpeg|zentriert|80px]] |- | 1553–1574 || [[Johann IV. von Hoya|Johann IV.]], als Johann III. [[Bischof von Münster]] und als Johann II. [[Bistum Paderborn|Administrator von Paderborn]] |||| [[Datei:Johannes von Hoya.jpg|zentriert|80px]] |- | 1574–1585 || [[Heinrich von Sachsen-Lauenburg]], auch Heinrich III. von [[Erzbistum Bremen|Bremen]] |||| [[Datei:FBPB 17 Heinrich IV. von Sachsen-Lauenburg (1577–1585).jpg|zentriert|80px]] |- | 1585 || [[Wilhelm von Schencking]] |||| |- | 1585–1591 || [[Bernhard von Waldeck]] |||| |- | 1591–1623 || [[Philipp Sigismund von Braunschweig-Wolfenbüttel]] |||| [[Datei:PhilippSigismundBraunschweig.JPG|zentriert|80px]] |- | 1623–1625 | [[Eitel Friedrich von Hohenzollern (1582–1625)|Eitel Friedrich von Hohenzollern]] ||||[[Datei:Eitel Fridrich Grav zu Zollern.tif|zentriert|132x132px]] |- | 1625–1661 || [[Franz Wilhelm von Wartenberg]] |||| [[Datei:Kardinal Franz Wilhelm von Wartenberg.jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''Nach dem Tode von [[Fürstbischof]] Franz Wilhelm galt die „immerwährende Kapitulation“, nach der abwechselnd ein katholischer und ein lutherischer Bischof aus dem [[Herzogtum Braunschweig-Lüneburg|Hause Braunschweig-Lüneburg]] gewählt werden sollte.''' |- | 1662–1698 || [[Ernst August (Hannover)|Ernst August I., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:ErnstAugustKurfürst.JPG|zentriert|80px]] |- | 1698–1715 || [[Karl Joseph von Lothringen]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:Karel III. Lotrinský.jpg|zentriert|80px]] |- | 1716–1728 || [[Ernst August II. von Hannover|Ernst August II., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1674 Ernst August.jpg|zentriert|80px]] |- | 1728–1761 || [[Clemens August I. von Bayern]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1700 Clemens-August.JPG|zentriert|80px]] |- | 1764–1802 || [[Friedrich August, Herzog von York und Albany|Friedrich, Herzog zu Braunschweig und Lüneburg, Prinz von Großbritannien]] (lutherischer und letzter Fürstbischof) |||| [[Datei:Frederick, Duke of York in Garter Robes.jpg|zentriert|80px]] |- | 1803–1827 || [[Karl Klemens von Gruben|Karl von Gruben]] (leitender Weihbischof) |||| [[Datei:Karl Klemens von Gruben (1764-1827).jpg|zentriert|80px]] |- | 1830–1855 || [[Carl Anton Lüpke]] (leitender Weihbischof) ||||[[Datei:Carl Anton Lüpke (1775-1855).jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''Mit Hildesheim vereinigt 1855–1857 unter [[Eduard Jakob Wedekin]]''' |- | 1857–1866 | [[Paulus Melchers]] (später [[Erzbistum Köln|Erzbischof von Köln]] und [[Kardinal]]) |||| [[Datei:Paul Melchers (1).jpg|zentriert|80px]] |- | 1866–1878 || [[Johann Heinrich Beckmann]] |||| [[Datei:Johannes Heinrich Beckmann Detail.jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''[[Sedisvakanz]] 1878–1882''' |- | 1882–1898 || [[Bernhard Höting]] |||| [[Datei:Bernhard Höting (1821-1898).jpg|zentriert|80px]] |- | 1899–1914 || [[Hubertus Voß]] |||| [[Datei:Hubertus Voß (1841-1914).jpg|zentriert|80px]] |- | 1914–1955 || [[Gulielmus Berning]] |||| [[Fasciculus:Hermann Wilhelm Berning.jpg|zentriert|80px]] |- | 27. März 1957 || [[Franziskus Demann]] |||| [[File:Porträt Totenzettel Demann.jpg|zentriert|80px]] |- | 1957–1987 || [[Helmut Hermann Wittler]] |||| [[Datei:Wittler.jpg|zentriert|80px]] |- | 1987–1995 || [[Ludwig Averkamp]] (später [[Erzbistum Hamburg|Erzbischof von Hamburg]])|||| |- |- |} [[:Categoria:Indices episcoporum|Osnabrugensis]] [[:Categoria:Episcopi Osnabrugenses| ]] [[:Categoria:Dioecesis Osnabrugensis]] <nowiki>{{Attributio|de|Liste der Bischöfe von Osnabrück|247761516}}</nowiki> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Ambianensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Ambianensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse d'Amiens}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Civitas Sagiensis|Civitatis Sagiensis]] est. Dioecesis, [[saeculum 5|saeculo quinto]] condita,<ref name=histoire>Secundum {{opus|url=https://www.orne.catholique.fr/diocese/histoire-et-presentation/|titulus=Histoire et présentation|domus editoria=orne.catholique.fr}} {{ling|Francogallice}}; {{CathHierDiocese|sees|Dioecesis Sagiensis}} dioecesim ortam esse saeculo III dicit.</ref> cum territorio [[Olina (praefectura Franciae)| praefecturae Olinae]] congruit. Diocesis suffraganea [[Archidioecesis Rothomagensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Amiens cathedral 028.JPG|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae dicata, [[Civitas Sagiensis|Civitate Sagiense]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://www.amiens.catholique.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Amiens|Dioecesem Ambianensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|amie|Dioecesis Ambianensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Ambianensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Bruno Feillet]] = {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Bruno Feillet''' (natus die [[16 Novembris]] [[1959]] [[Burdigala#Partes urbis|Caudéran]], [[Girumna (praefectura Franciae)|Girumna]]) est Episcopus [[Dioecesis Sagiensis]] ab anno 2021.<ref>{{CathHierBishop|feillet}}</ref> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Bruno Feillet|Brunonem Feillet}} {{Fontes biographici}} == Notae == <references /> {{RC-stipula}} {{Episcopi Sagienses}} <nowiki>{{Lifetime|1959||Feillet, Bruno}}</nowiki> [[:Categoria:Episcopi Sagienses]] [[:Categoria:Incolae Franciae]] = [[Raymondus Aron]] = {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{Res|Raymondus Aron}}, {{barbarice|lingua=fr|Raymond Aron}} ([[Lutetia]]e [[14 Martii]] [[1905]] natus; eadem civitate [[17 Octobris]] [[1983]] mortuus) fuit [[philosophus]], [[sociologus]], [[politologus]], [[historicus]] et [[diurnarius]] [[Francia|Francicus]]. == Biographia == Initio amicus et condiscipulus [[Ioannes Paulus Sartre|Ioannis Pauli Sartre]] et [[Paulus Nizan|Pauli Nizan]] in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola Normali Superiore]], ardens [[liberalismus|liberalismi]] fautor, contra ambitum intellectualem [[Pacifismus|pacifisticum]] qui dominabatur, factus est. In opere suo celeberrimo, ''L'Opium des intellectuels'', caecitatem et complicitatem intellectualium erga regimina communistarum denuntiavit. Triginta annos, Aron scriptor editorialis pro diurno ''[[Le Figaro]]'' fuit. Postremis annis apud ''[[L'Express]]'' laboravit. Anno [[1978]], periodicum intellectuale ''[[Commentaire]]'' condidit, ut principia, quae democratiam liberalem sive societatem liberalem regere debent, defenderet et illustraret. Hoc conatum, alia perspectiva et alio titulo continuans, ad periodicum ''[[Contrepoint]]'' contulit, a tribus studentibus [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] mense Maio 1970 conditum. Triginta annos docuit, praesertim apud Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense et [[École des hautes études en sciences sociales]], et cathedram ''Sociologiae Civilisationis Modernae'' apud [[Collegium Franciae]] anno 1970 obtinuit. Commentator agnitus est de [[Carolus Marxius|Marxio]], [[Carolus Philippus Amadeus de Clausewitz|Clausewitz]], [[Alexander Kojève|Kojève]] et [[Ioannes Paulus Sartre|Sartre]]. Grâce à des compétences et des centres d'intérêt multiples (en [[économie (discipline)|économie]], [[sociologie]], [[philosophie]], [[relations internationales]], [[géopolitique]]), il se distingue et acquiert une grande réputation auprès des intellectuels. Ses convictions [[libéralisme|libérales]] et [[atlantisme|atlantistes]] lui attirent de nombreuses critiques venant des partisans de la gauche et de la droite. Il garde néanmoins tout au long de sa vie un ton modéré<ref>{{opus |auctor=Perrine Simon |titulus=Raymond Aron dans l'histoire du siècle |domus editoria=[[Vingtième Siècle : Revue d'histoire]] |volume=9 |date=1986 |url=https://www.persee.fr/doc/xxs_0294-1759_1986_num_9_1_1460 |pagina=124-126 }} {{ling|Francogallice}}.</ref>. Il est élu en 1963 à l'[[Académie des sciences morales et politiques]]<ref>{{opus |langue=fr |titulus=M. Raymond Aron est élu l'Académie des sciences morales et politiques |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/11/27/m-raymond-aron-est-elu-membre-de-l-academie-des-sciences-morales-et-politiques_2220400_1819218.html |situs=lemonde.fr |data=27 novembre 1963 }}.</ref>. Le 17 octobre 1983, il meurt d'une [[Infarctus du myocarde|crise cardiaque]] à l'âge de 78 ans, alors qu'il quitte le [[palais de justice de Paris]], situé dans le [[4e arrondissement de Paris|{{4e}} arrondissement]], après avoir témoigné en faveur de [[Bertrand de Jouvenel]] lors du procès qui oppose ce dernier à [[Zeev Sternhell]]<ref>{{lien web|périodique=émission de [[Canal Académie]] |url=http://www.canalacademie.com/ida3922-Un-intellectuel-atypique-Bertrand-de-Jouvenel.html|titre=Un intellectuel atypique : Bertrand de Jouvenel|date=}}, fiche de présentation.</ref>. Il est inhumé dans le caveau familial du [[cimetière du Montparnasse]] (division 24)<ref>{{lien web|périodique= |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article722|titre=Cimetières de France et d'ailleurs|date=}}</ref>. == Opera == [[Image:Book signed by Raymond Aron and offered to Maurice Halbwachs.JPG|thumb|right|Envoi de R. Aron à [[Maurice Halbwachs]] sur ''La Sociologie allemande contemporaine'', Paris, Alcan, 1935. <br>Ouvrage conservé à la [[Bibliothèque Saint-Germain-des-Prés|Bibliothèque de sciences humaines et sociales Paris Descartes-CNRS]].]] Les œuvres complètes de Raymond Aron ont été établies par Perrine Simon et Élisabeth Dutartre aux éditions Julliard avec la Société des amis de Raymond Aron en 1989. * ''[[La Sociologie allemande contemporaine]]'', Paris, [[Alcan]], 1935 * ''[[Introduction à la philosophie de l'histoire|Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1938 * ''[[Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine|Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine. La philosophie critique de l'histoire]]'', Paris, [[Librairie philosophique Vrin|Vrin]], 1938 * ''[[L'Homme contre les tyrans]]'', New York, La Maison française, 1944 * ''[[De l'armistice à l'insurrection nationale]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945 * ''[[L'Âge des empires et l'Avenir de la France]]'', Paris, [[Défense de la France]], 1945 * ''Chroniques de guerre. « La France Libre », 1940-1945'', [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945<br> Rassemble les trois livres précédents. Nouvelle édition avec introduction de [[Jean-Marie Soutou]] et appareil critique de Christian Bachelier, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1990. * ''Les Français devant la Constitution'' (en collaboration avec Francis Cleirens), Paris, [[Défense de la France]], 1946 * ''[[Le Grand Schisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1948 * ''[[Les Guerres en chaîne]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1951 * ''[[La Coexistence pacifique|La Coexistence pacifique. Essai d'analyse]]'', Paris, Monde nouveau, 1953<br>Sous le pseudonyme de « François Houtisse », signalé par [[Boris Souvarine]]<ref>{{Lien web|url=http://raymond-aron.ehess.fr/document.php?id=48|titre=Bulletin d’information – Archives Raymond Aron|éditeur=[[École des hautes études en sciences sociales]]|date=juin 1995|site=raymond-aron.ehess.fr|consulté le=3 décembre 2013}}.</ref>. * ''[[L'Opium des intellectuels]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1955 * ''[[Polémiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1955 * ''[[La Tragédie algérienne]]'', Paris, [[Plon]], 1957 * ''[[Espoir et peur du siècle|Espoir et peur du siècle. Essais non partisans]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1957 * ''[[L'Algérie et la République]]'', Paris, [[Plon]], 1958 * ''[[La Société industrielle et la guerre suivi d'un Tableau de la diplomatie mondiale en 1958|La Société industrielle et la Guerre]]'' suivi d'un ''[[Tableau de la diplomatie mondiale en 1958]]'', Paris, [[Plon]], 1959 * ''[[Immuable et changeante|Immuable et changeante. De la IVe à la Ve République]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1959 * ''[[Dimensions de la conscience historique]]'', Paris, [[Plon]], 1961 * ''[[Paix et guerre entre les nations]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1962 * ''[[Le Grand Débat (Raymond Aron)|Le Grand Débat. Initiation à la stratégie atomique]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1963 * ''[[Dix-huit leçons sur la société industrielle]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1963 * ''[[La Lutte des classes (Aron)|La Lutte des classes]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1964 * ''[[Essai sur les libertés]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1965 * ''[[Démocratie et Totalitarisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1965 * ''[[Trois essais sur l'âge industriel]]'', Paris, [[Plon]], 1966 * ''[[Les Étapes de la pensée sociologique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1967 * ''[[De Gaulle, Israël et les Juifs]]'', Paris, [[Plon]], 1968 * ''[[La Révolution introuvable|La Révolution introuvable. Réflexions sur les événements de mai]]'', Paris, [[Librairie Arthème Fayard|Fayard]], 1968 * ''[[Les Désillusions du progrès]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1969 * ''[[D'une sainte famille à l'autre|D'une sainte famille à l'autre. Essai sur le marxisme imaginaire]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1969 * ''[[De la condition historique du sociologue]]'', Paris, Gallimard, 1971 * ''[[Études politiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1972 * ''[[République impériale|République impériale. Les États-Unis dans le monde (1945–1972)]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1973 * ''[[Histoire et dialectique de la violence]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1973<br>Ce livre, qui est un commentaire de la ''Critique de la raison dialectique'' de [[Jean-Paul Sartre|Sartre]], fait l'objet d'une analyse par son ancien éditeur [[Pierre Verstraeten]], professeur à l'ULB : ''L'Anti-Aron'', [[Éditions de la Différence]], 2008). * ''[[Penser la guerre, Clausewitz]]'', 2 vol., Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1976 * ''[[Plaidoyer pour l'Europe décadente]]'', Paris, [[Robert Laffont]], 1977 * ''[[Le Spectateur engagé]]'', entretiens avec [[Jean-Louis Missika]] et [[Dominique Wolton]], Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1981, 342 pages avec présentation finale de Jean-Louis Missika et Dominique Wolton. Bibliographie des principaux ouvrages, articles et pamphlets de Raymond Aron, p. 333-339. * ''[[Mémoires. 50 ans de réflexion politique]]'', Paris, [[Éditions Julliard]], 1983, 1082{{nb p.}} ===À titre posthume=== * ''[[Les Dernières Années du siècle]]'', Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1984 * ''Études sociologiques'', Paris, [[Presses universitaires de France|PUF]], 1988<ref>{{Article |langue=fr |auteur=Hervé Coutau-Bégarie |titre=Raymond Aron. Etudes sociologiques |périodique=Politique étrangère |volume=53 |numéro=4 |date=1988 |lire en ligne=https://www.persee.fr/doc/polit_0032-342x_1988_num_53_4_3826_t1_1016_0000_1 |pages=1016 }}</ref> * ''Une histoire du {{s-|XX}}, anthologie'', Paris, Plon, 1996 * {{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Raymond Aron|auteur2=[[Louis Séchan]]|titre=''Introduction à la philosophie de l'histoire''|lieu=Paris|éditeur=[[Éditions de Fallois]]|année=1997|pages totales=254|isbn=2-253-90536-4}} * ''[[Le Marxisme de Marx]]'', Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2002 {{ISBN|2-87706-423-9}} ; rééd. poche, 1082{{nb p.}}, Paris, 2004 {{ISBN|2-253-10800-6}} * ''[[De Giscard à Mitterrand : 1977-1983]]'', éditoriaux parus dans ''[[L'Express]]'', préface de Jean-Claude Casanova, Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2005, 895{{nb p.}} {{ISBN|2-87706-570-7}} * ''Essais sur la condition juive contemporaine'', Paris, Tallandier, 2007. * ''Liberté et égalité (cours au Collège de France)'', Paris, Éditions de l'École des hautes études en sciences sociales, 2013 * {{Ouvrage|langue=fr|titre=Aron et De Gaulle|prénom1=Jean-Claude|nom1=Casanova|lien auteur1=Jean-Claude Casanova|prénom2=Jean-Claude|nom2=Casanova|lieu=Paris|éditeur=Calmann Lévy|lien éditeur=Calmann-Levy|année=2022|pages totales=399|isbn=978-2-702-18360-1|isbn10=2-702-18360-3|oclc=1350349818|id=JC C 2022}}. * ''Critique de la pensée sociologique : Cours au Collège de France (1970-1971 et 1971-1972)'', 2023, Éditions Odile Jacob, {{ISBN|978-2738157652}}, * ''Leçons sur l'histoire : Cours au Collège de France (1972-1973 et 1973-1974)'', 2023, Éditions De Fallois. * ''L'Europe selon Aron'', recueil de textes de Raymond Aron, textes choisis et préfaces par Joël Mouric, Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 400 p., 2024 {{ISBN|978-2702189603}} * ''Aron, critique de Sartre : Textes rassemblés et commentés par [[Perrine Simon-Nahum]]'', Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 350 p., 2025 {{ISBN|978-2702191644}} == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Raymond Aron|Raymondum Aron}} {{Fontes biographici}} <!--{{Lifetime|1905|1983|Aron, Raymondus}}--> [[:Categoria:Agnostici]] [[:Categoria:Politologi]] [[:Categoria:Sectatores Franciae liberae]] [[:Categoria:Diurnarii Franciae]] [[:Categoria:Professores apud Collegium Franciae]] [[:Categoria:Scriptores Franciae]] [[:Categoria:Socii Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum]] [[:Categoria:Socii Academiae Artium et Scientiarum Americanae]] [[:Categoria:Professores Scholae Studiorum ad Scientias Sociales Superiorum (Lutetia)]] [[:Categoria:Professores Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] [[:Categoria:Philosophi]] [[:Categoria:Alumni Lycei Condorcet]] [[:Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]] [[:Categoria:Sociologi]] = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] qhfbnkccyc01z570j3a6hfl340txqfk 3991992 3991990 2026-09-29T16:59:11Z Pippobuono 54500 /* Formulae episcopi */ progressus 3991992 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Osnabrugenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Osnabrugenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis|Osnabrugenses]] |imago = [[Fasciculus:Wappen Bistum Osnabrück.png|125px]] |supeer= Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis]], a [[saeculum 11|saeculo XI]] usque ad annum [[1802]] ut Comites-Episcopi et etiam rectores Principatus Osnabrugensis. |corpus = [[Wiho I]] <small>(783-804/805)</small> • [[Meginhardus]] <small>(804/805-829)</small> • [[Gosvinus]] <small>(829–845)</small> • [[Gauzbertus]] <small>(847-860)</small> • [[Egbertus]] <small>(860-887)</small> • [[Egilmarus]] <small>(887-906)</small> • Bernardus I <small>(906–918)</small> • [[Dodo I]] <small>(918-949)</small> • [[Drogo]] <small>(949-967)</small> • [[Ludolphus]] <small>(967-978)</small> • Dodo II <small>(978-996)</small> • ''Cuno'' <small>([[antiepiscopus]], 978-980)</small> • Gonthierus <small>(996-998)</small> • Vodilulphus <small>(998-1003)</small> • •••• ...• [[Ludovicus Averkamp]] <small>(1987–1995) </small> • [[Franciscus Iosephus Bode]] <small>(1995-2023)</small> • [[Dominicus Meier]] <small>(2024-)</small> }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Onasbrugenses|!]] </nowiki> </noinclude> == Index episcoporum Onasbrugensium == {| class="wikitable toptextcells" |- ! style="width:20%"|Tempus episcopatus ! style="width:35%"|Nomen ! style="width:25%"|Adnotationes ! style="width:20%"|Imago |- | a |||| |- | a 1003 ad [[18 Iunii]] [[1022]] || [[Dietmarus]] |||| |- | a 1023 ad [[10 Decembris]] [[1027]] || Meginherus |||| |- | a [[1028]] ad 10 Decembris [[1036]] || Gosmarus |||| |- | a 1036 ad [[19 Aprilis]] [[1052]] || Albericus |||| |- | a 1052 ad 19 aut [[20 Septembris]] [[1068]] || Benno I |||| |- | a 1068 ad [[27 Iulii]] [[1088]] || [[Benno II]] |||| [[Fasciculus:BadIburgBennoII.JPG|center|80px|Benno II epsicopus, scultpura a Hans Gerd Ruwe in [[Bad Iburg]]]] |- | 1088–1093 || [[Marquardus]] |||| |- | a 1093 ad [[21 Aprilis]] [[1101]] || [[Wiho II]] sive Guido |||| |- | a 1101 ad [[13 Iulii]] [[1109]] || [[Iohannes I (Osanbrugensis)|Iohannes I]] |||| |- | a 1109 ad [[1 Ianuarii]] [[1119]] || [[Gottschalk von Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Gottschalk von Diepholz.jpg|center|80px|Sepultura Episcopi Onasbrugensis Gottschalk.]] |- | 1119–1137 || [[Detmardus]] ||1119–1125: Conradus (antiepiscopus)|| |- | a 1137 ad [[28 Iunii]] [[1141]] || [[Udo (Osnabrugensis)|Udo]] |||| |- | a 1141 ad [[15 Iunii]] [[1173]] || [[Philippus a Katzenelnbogen]] ||1141: Veselus (antiepiscopus) || |- | 1173–1190 || [[Arnoldus (Osnabrugensis)]] |||| |- | 1190–1216 || [[Gerardus I ab Oldenburg-Wildeshausen]] |||| |- | 1216–1224 || [[Adolphus Osnabrugensis]] |||| |- | 1224–1226 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Cum titulo principe-episcopo (1225-1803)|| |- | 1226–1227 || Otto I |||| |- | 1227–1239 || [[Conradus I a Velber]] |||| |- | 1239–1250 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Rehabilitatus post supensionem|| |- | 1251–1258 || [[Bruno ab Isenberg]] |||| |- | 1259–1264 || Balduinus (Rusle) |||| |- | 1265–1269 || Vidufilius a Waldeck |||| |- | 1270–1297 || [[Conradus II a Rietberg]] |||| |- | 1297–1308 || [[Ludovicus a Ravensberg (episcopus)|Ludovicus a Ravensberg]] |||| |- | 1309–1320 || Engelbertus II a Weyhe |||| |- | 1321–1349 || [[Gaudfridus ab Arnsberg]] |||| |- | 1350–1366 || [[Iohannes II Hoet]] |||| |- | 1366–1376 || [[Melchior a Braunschweig-Grubenhagen]] |||| |- | 1376–1402 || [[Theodoricus a Horne]] |||| [[Fasciculus:Dietrich von horne.jpg|center|80px|Episcopus Theodoricus a Horne]] |- | 1402–1410 || [[Henricus III a Schauenburg-Holstein]] |||| |- | 1410–1424 || [[Otto II a Hoya]] |||| |- | 1424–1437 || [[Iohannes III a Diepholz]] |||| |- | 1437–1442 || [[Ericus II a Hoya]] ut [[Ericus I Osnabrugensis|Ericus I]] (''administrator'') |||| |- | 1442–1450 || [[Henricus II a Moers]] (''administrator'') |||| |- | 1450–1454 || [[Albertus a Hoya]] (''administrator'') |||| |- | 1454–1455 || [[Rudolphus a Diepholz]] |||| |- | 1455–1482 || [[Conradus III a Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Konrad III. von Diepholz.jpg|center|200px|Sculptura sepulcralis Conradi III Episcopi Osnabrugensis.]] |- | 1482–1508 || [[Konrad VI. (Rietberg)|Konrad IV. von Rietberg]] |||| |- | 1508–1532 || [[Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |||| [[Datei:Braunschweig, Erich von-2.jpg|zentriert|80px|Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |- | 1532–1553 || [[Franz von Waldeck]] ||||[[Datei:Franz Graf von Waldeck.jpeg|zentriert|80px]] |- | 1553–1574 || [[Johann IV. von Hoya|Johann IV.]], als Johann III. [[Bischof von Münster]] und als Johann II. [[Bistum Paderborn|Administrator von Paderborn]] |||| [[Datei:Johannes von Hoya.jpg|zentriert|80px]] |- | 1574–1585 || [[Heinrich von Sachsen-Lauenburg]], auch Heinrich III. von [[Erzbistum Bremen|Bremen]] |||| [[Datei:FBPB 17 Heinrich IV. von Sachsen-Lauenburg (1577–1585).jpg|zentriert|80px]] |- | 1585 || [[Wilhelm von Schencking]] |||| |- | 1585–1591 || [[Bernhard von Waldeck]] |||| |- | 1591–1623 || [[Philipp Sigismund von Braunschweig-Wolfenbüttel]] |||| [[Datei:PhilippSigismundBraunschweig.JPG|zentriert|80px]] |- | 1623–1625 | [[Eitel Friedrich von Hohenzollern (1582–1625)|Eitel Friedrich von Hohenzollern]] ||||[[Datei:Eitel Fridrich Grav zu Zollern.tif|zentriert|132x132px]] |- | 1625–1661 || [[Franz Wilhelm von Wartenberg]] |||| [[Datei:Kardinal Franz Wilhelm von Wartenberg.jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''Nach dem Tode von [[Fürstbischof]] Franz Wilhelm galt die „immerwährende Kapitulation“, nach der abwechselnd ein katholischer und ein lutherischer Bischof aus dem [[Herzogtum Braunschweig-Lüneburg|Hause Braunschweig-Lüneburg]] gewählt werden sollte.''' |- | 1662–1698 || [[Ernst August (Hannover)|Ernst August I., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:ErnstAugustKurfürst.JPG|zentriert|80px]] |- | 1698–1715 || [[Karl Joseph von Lothringen]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:Karel III. Lotrinský.jpg|zentriert|80px]] |- | 1716–1728 || [[Ernst August II. von Hannover|Ernst August II., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1674 Ernst August.jpg|zentriert|80px]] |- | 1728–1761 || [[Clemens August I. von Bayern]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1700 Clemens-August.JPG|zentriert|80px]] |- | 1764–1802 || [[Friedrich August, Herzog von York und Albany|Friedrich, Herzog zu Braunschweig und Lüneburg, Prinz von Großbritannien]] (lutherischer und letzter Fürstbischof) |||| [[Datei:Frederick, Duke of York in Garter Robes.jpg|zentriert|80px]] |- | 1803–1827 || [[Karl Klemens von Gruben|Karl von Gruben]] (leitender Weihbischof) |||| [[Datei:Karl Klemens von Gruben (1764-1827).jpg|zentriert|80px]] |- | 1830–1855 || [[Carl Anton Lüpke]] (leitender Weihbischof) ||||[[Datei:Carl Anton Lüpke (1775-1855).jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''Mit Hildesheim vereinigt 1855–1857 unter [[Eduard Jakob Wedekin]]''' |- | 1857–1866 | [[Paulus Melchers]] (später [[Erzbistum Köln|Erzbischof von Köln]] und [[Kardinal]]) |||| [[Datei:Paul Melchers (1).jpg|zentriert|80px]] |- | 1866–1878 || [[Johann Heinrich Beckmann]] |||| [[Datei:Johannes Heinrich Beckmann Detail.jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''[[Sedisvakanz]] 1878–1882''' |- | 1882–1898 || [[Bernhard Höting]] |||| [[Datei:Bernhard Höting (1821-1898).jpg|zentriert|80px]] |- | 1899–1914 || [[Hubertus Voß]] |||| [[Datei:Hubertus Voß (1841-1914).jpg|zentriert|80px]] |- | 1914–1955 || [[Gulielmus Berning]] |||| [[Fasciculus:Hermann Wilhelm Berning.jpg|zentriert|80px]] |- | 27. März 1957 || [[Franziskus Demann]] |||| [[File:Porträt Totenzettel Demann.jpg|zentriert|80px]] |- | 1957–1987 || [[Helmut Hermann Wittler]] |||| [[Datei:Wittler.jpg|zentriert|80px]] |- |} [[:Categoria:Indices episcoporum|Osnabrugensis]] [[:Categoria:Episcopi Osnabrugenses| ]] [[:Categoria:Dioecesis Osnabrugensis]] <nowiki>{{Attributio|de|Liste der Bischöfe von Osnabrück|247761516}}</nowiki> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Ambianensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Ambianensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse d'Amiens}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Civitas Sagiensis|Civitatis Sagiensis]] est. Dioecesis, [[saeculum 5|saeculo quinto]] condita,<ref name=histoire>Secundum {{opus|url=https://www.orne.catholique.fr/diocese/histoire-et-presentation/|titulus=Histoire et présentation|domus editoria=orne.catholique.fr}} {{ling|Francogallice}}; {{CathHierDiocese|sees|Dioecesis Sagiensis}} dioecesim ortam esse saeculo III dicit.</ref> cum territorio [[Olina (praefectura Franciae)| praefecturae Olinae]] congruit. Diocesis suffraganea [[Archidioecesis Rothomagensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Amiens cathedral 028.JPG|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae dicata, [[Civitas Sagiensis|Civitate Sagiense]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://www.amiens.catholique.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Amiens|Dioecesem Ambianensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|amie|Dioecesis Ambianensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Ambianensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Bruno Feillet]] = {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Bruno Feillet''' (natus die [[16 Novembris]] [[1959]] [[Burdigala#Partes urbis|Caudéran]], [[Girumna (praefectura Franciae)|Girumna]]) est Episcopus [[Dioecesis Sagiensis]] ab anno 2021.<ref>{{CathHierBishop|feillet}}</ref> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Bruno Feillet|Brunonem Feillet}} {{Fontes biographici}} == Notae == <references /> {{RC-stipula}} {{Episcopi Sagienses}} <nowiki>{{Lifetime|1959||Feillet, Bruno}}</nowiki> [[:Categoria:Episcopi Sagienses]] [[:Categoria:Incolae Franciae]] = [[Raymondus Aron]] = {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{Res|Raymondus Aron}}, {{barbarice|lingua=fr|Raymond Aron}} ([[Lutetia]]e [[14 Martii]] [[1905]] natus; eadem civitate [[17 Octobris]] [[1983]] mortuus) fuit [[philosophus]], [[sociologus]], [[politologus]], [[historicus]] et [[diurnarius]] [[Francia|Francicus]]. == Biographia == Initio amicus et condiscipulus [[Ioannes Paulus Sartre|Ioannis Pauli Sartre]] et [[Paulus Nizan|Pauli Nizan]] in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola Normali Superiore]], ardens [[liberalismus|liberalismi]] fautor, contra ambitum intellectualem [[Pacifismus|pacifisticum]] qui dominabatur, factus est. In opere suo celeberrimo, ''L'Opium des intellectuels'', caecitatem et complicitatem intellectualium erga regimina communistarum denuntiavit. Triginta annos, Aron scriptor editorialis pro diurno ''[[Le Figaro]]'' fuit. Postremis annis apud ''[[L'Express]]'' laboravit. Anno [[1978]], periodicum intellectuale ''[[Commentaire]]'' condidit, ut principia, quae democratiam liberalem sive societatem liberalem regere debent, defenderet et illustraret. Hoc conatum, alia perspectiva et alio titulo continuans, ad periodicum ''[[Contrepoint]]'' contulit, a tribus studentibus [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] mense Maio 1970 conditum. Triginta annos docuit, praesertim apud Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense et [[École des hautes études en sciences sociales]], et cathedram ''Sociologiae Civilisationis Modernae'' apud [[Collegium Franciae]] anno 1970 obtinuit. Commentator agnitus est de [[Carolus Marxius|Marxio]], [[Carolus Philippus Amadeus de Clausewitz|Clausewitz]], [[Alexander Kojève|Kojève]] et [[Ioannes Paulus Sartre|Sartre]]. Grâce à des compétences et des centres d'intérêt multiples (en [[économie (discipline)|économie]], [[sociologie]], [[philosophie]], [[relations internationales]], [[géopolitique]]), il se distingue et acquiert une grande réputation auprès des intellectuels. Ses convictions [[libéralisme|libérales]] et [[atlantisme|atlantistes]] lui attirent de nombreuses critiques venant des partisans de la gauche et de la droite. Il garde néanmoins tout au long de sa vie un ton modéré<ref>{{opus |auctor=Perrine Simon |titulus=Raymond Aron dans l'histoire du siècle |domus editoria=[[Vingtième Siècle : Revue d'histoire]] |volume=9 |date=1986 |url=https://www.persee.fr/doc/xxs_0294-1759_1986_num_9_1_1460 |pagina=124-126 }} {{ling|Francogallice}}.</ref>. Il est élu en 1963 à l'[[Académie des sciences morales et politiques]]<ref>{{opus |langue=fr |titulus=M. Raymond Aron est élu l'Académie des sciences morales et politiques |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/11/27/m-raymond-aron-est-elu-membre-de-l-academie-des-sciences-morales-et-politiques_2220400_1819218.html |situs=lemonde.fr |data=27 novembre 1963 }}.</ref>. Le 17 octobre 1983, il meurt d'une [[Infarctus du myocarde|crise cardiaque]] à l'âge de 78 ans, alors qu'il quitte le [[palais de justice de Paris]], situé dans le [[4e arrondissement de Paris|{{4e}} arrondissement]], après avoir témoigné en faveur de [[Bertrand de Jouvenel]] lors du procès qui oppose ce dernier à [[Zeev Sternhell]]<ref>{{lien web|périodique=émission de [[Canal Académie]] |url=http://www.canalacademie.com/ida3922-Un-intellectuel-atypique-Bertrand-de-Jouvenel.html|titre=Un intellectuel atypique : Bertrand de Jouvenel|date=}}, fiche de présentation.</ref>. Il est inhumé dans le caveau familial du [[cimetière du Montparnasse]] (division 24)<ref>{{lien web|périodique= |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article722|titre=Cimetières de France et d'ailleurs|date=}}</ref>. == Opera == [[Image:Book signed by Raymond Aron and offered to Maurice Halbwachs.JPG|thumb|right|Envoi de R. Aron à [[Maurice Halbwachs]] sur ''La Sociologie allemande contemporaine'', Paris, Alcan, 1935. <br>Ouvrage conservé à la [[Bibliothèque Saint-Germain-des-Prés|Bibliothèque de sciences humaines et sociales Paris Descartes-CNRS]].]] Les œuvres complètes de Raymond Aron ont été établies par Perrine Simon et Élisabeth Dutartre aux éditions Julliard avec la Société des amis de Raymond Aron en 1989. * ''[[La Sociologie allemande contemporaine]]'', Paris, [[Alcan]], 1935 * ''[[Introduction à la philosophie de l'histoire|Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1938 * ''[[Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine|Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine. La philosophie critique de l'histoire]]'', Paris, [[Librairie philosophique Vrin|Vrin]], 1938 * ''[[L'Homme contre les tyrans]]'', New York, La Maison française, 1944 * ''[[De l'armistice à l'insurrection nationale]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945 * ''[[L'Âge des empires et l'Avenir de la France]]'', Paris, [[Défense de la France]], 1945 * ''Chroniques de guerre. « La France Libre », 1940-1945'', [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945<br> Rassemble les trois livres précédents. Nouvelle édition avec introduction de [[Jean-Marie Soutou]] et appareil critique de Christian Bachelier, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1990. * ''Les Français devant la Constitution'' (en collaboration avec Francis Cleirens), Paris, [[Défense de la France]], 1946 * ''[[Le Grand Schisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1948 * ''[[Les Guerres en chaîne]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1951 * ''[[La Coexistence pacifique|La Coexistence pacifique. Essai d'analyse]]'', Paris, Monde nouveau, 1953<br>Sous le pseudonyme de « François Houtisse », signalé par [[Boris Souvarine]]<ref>{{Lien web|url=http://raymond-aron.ehess.fr/document.php?id=48|titre=Bulletin d’information – Archives Raymond Aron|éditeur=[[École des hautes études en sciences sociales]]|date=juin 1995|site=raymond-aron.ehess.fr|consulté le=3 décembre 2013}}.</ref>. * ''[[L'Opium des intellectuels]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1955 * ''[[Polémiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1955 * ''[[La Tragédie algérienne]]'', Paris, [[Plon]], 1957 * ''[[Espoir et peur du siècle|Espoir et peur du siècle. Essais non partisans]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1957 * ''[[L'Algérie et la République]]'', Paris, [[Plon]], 1958 * ''[[La Société industrielle et la guerre suivi d'un Tableau de la diplomatie mondiale en 1958|La Société industrielle et la Guerre]]'' suivi d'un ''[[Tableau de la diplomatie mondiale en 1958]]'', Paris, [[Plon]], 1959 * ''[[Immuable et changeante|Immuable et changeante. De la IVe à la Ve République]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1959 * ''[[Dimensions de la conscience historique]]'', Paris, [[Plon]], 1961 * ''[[Paix et guerre entre les nations]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1962 * ''[[Le Grand Débat (Raymond Aron)|Le Grand Débat. Initiation à la stratégie atomique]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1963 * ''[[Dix-huit leçons sur la société industrielle]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1963 * ''[[La Lutte des classes (Aron)|La Lutte des classes]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1964 * ''[[Essai sur les libertés]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1965 * ''[[Démocratie et Totalitarisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1965 * ''[[Trois essais sur l'âge industriel]]'', Paris, [[Plon]], 1966 * ''[[Les Étapes de la pensée sociologique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1967 * ''[[De Gaulle, Israël et les Juifs]]'', Paris, [[Plon]], 1968 * ''[[La Révolution introuvable|La Révolution introuvable. Réflexions sur les événements de mai]]'', Paris, [[Librairie Arthème Fayard|Fayard]], 1968 * ''[[Les Désillusions du progrès]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1969 * ''[[D'une sainte famille à l'autre|D'une sainte famille à l'autre. Essai sur le marxisme imaginaire]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1969 * ''[[De la condition historique du sociologue]]'', Paris, Gallimard, 1971 * ''[[Études politiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1972 * ''[[République impériale|République impériale. Les États-Unis dans le monde (1945–1972)]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1973 * ''[[Histoire et dialectique de la violence]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1973<br>Ce livre, qui est un commentaire de la ''Critique de la raison dialectique'' de [[Jean-Paul Sartre|Sartre]], fait l'objet d'une analyse par son ancien éditeur [[Pierre Verstraeten]], professeur à l'ULB : ''L'Anti-Aron'', [[Éditions de la Différence]], 2008). * ''[[Penser la guerre, Clausewitz]]'', 2 vol., Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1976 * ''[[Plaidoyer pour l'Europe décadente]]'', Paris, [[Robert Laffont]], 1977 * ''[[Le Spectateur engagé]]'', entretiens avec [[Jean-Louis Missika]] et [[Dominique Wolton]], Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1981, 342 pages avec présentation finale de Jean-Louis Missika et Dominique Wolton. Bibliographie des principaux ouvrages, articles et pamphlets de Raymond Aron, p. 333-339. * ''[[Mémoires. 50 ans de réflexion politique]]'', Paris, [[Éditions Julliard]], 1983, 1082{{nb p.}} ===À titre posthume=== * ''[[Les Dernières Années du siècle]]'', Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1984 * ''Études sociologiques'', Paris, [[Presses universitaires de France|PUF]], 1988<ref>{{Article |langue=fr |auteur=Hervé Coutau-Bégarie |titre=Raymond Aron. Etudes sociologiques |périodique=Politique étrangère |volume=53 |numéro=4 |date=1988 |lire en ligne=https://www.persee.fr/doc/polit_0032-342x_1988_num_53_4_3826_t1_1016_0000_1 |pages=1016 }}</ref> * ''Une histoire du {{s-|XX}}, anthologie'', Paris, Plon, 1996 * {{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Raymond Aron|auteur2=[[Louis Séchan]]|titre=''Introduction à la philosophie de l'histoire''|lieu=Paris|éditeur=[[Éditions de Fallois]]|année=1997|pages totales=254|isbn=2-253-90536-4}} * ''[[Le Marxisme de Marx]]'', Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2002 {{ISBN|2-87706-423-9}} ; rééd. poche, 1082{{nb p.}}, Paris, 2004 {{ISBN|2-253-10800-6}} * ''[[De Giscard à Mitterrand : 1977-1983]]'', éditoriaux parus dans ''[[L'Express]]'', préface de Jean-Claude Casanova, Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2005, 895{{nb p.}} {{ISBN|2-87706-570-7}} * ''Essais sur la condition juive contemporaine'', Paris, Tallandier, 2007. * ''Liberté et égalité (cours au Collège de France)'', Paris, Éditions de l'École des hautes études en sciences sociales, 2013 * {{Ouvrage|langue=fr|titre=Aron et De Gaulle|prénom1=Jean-Claude|nom1=Casanova|lien auteur1=Jean-Claude Casanova|prénom2=Jean-Claude|nom2=Casanova|lieu=Paris|éditeur=Calmann Lévy|lien éditeur=Calmann-Levy|année=2022|pages totales=399|isbn=978-2-702-18360-1|isbn10=2-702-18360-3|oclc=1350349818|id=JC C 2022}}. * ''Critique de la pensée sociologique : Cours au Collège de France (1970-1971 et 1971-1972)'', 2023, Éditions Odile Jacob, {{ISBN|978-2738157652}}, * ''Leçons sur l'histoire : Cours au Collège de France (1972-1973 et 1973-1974)'', 2023, Éditions De Fallois. * ''L'Europe selon Aron'', recueil de textes de Raymond Aron, textes choisis et préfaces par Joël Mouric, Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 400 p., 2024 {{ISBN|978-2702189603}} * ''Aron, critique de Sartre : Textes rassemblés et commentés par [[Perrine Simon-Nahum]]'', Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 350 p., 2025 {{ISBN|978-2702191644}} == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Raymond Aron|Raymondum Aron}} {{Fontes biographici}} <!--{{Lifetime|1905|1983|Aron, Raymondus}}--> [[:Categoria:Agnostici]] [[:Categoria:Politologi]] [[:Categoria:Sectatores Franciae liberae]] [[:Categoria:Diurnarii Franciae]] [[:Categoria:Professores apud Collegium Franciae]] [[:Categoria:Scriptores Franciae]] [[:Categoria:Socii Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum]] [[:Categoria:Socii Academiae Artium et Scientiarum Americanae]] [[:Categoria:Professores Scholae Studiorum ad Scientias Sociales Superiorum (Lutetia)]] [[:Categoria:Professores Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] [[:Categoria:Philosophi]] [[:Categoria:Alumni Lycei Condorcet]] [[:Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]] [[:Categoria:Sociologi]] = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] 74clo2u9tcmohwbmsosml4aptd5wq6o 3992038 3991992 2026-09-29T20:00:07Z Pippobuono 54500 /* Formulae episcopi */ progressus 3992038 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Osnabrugenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Osnabrugenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis|Osnabrugenses]] |imago = [[Fasciculus:Wappen Bistum Osnabrück.png|125px]] |supeer= Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis]], a [[saeculum 11|saeculo XI]] usque ad annum [[1802]] ut Comites-Episcopi et etiam rectores Principatus Osnabrugensis. |corpus = [[Wiho I]] <small>(783-804/805)</small> • [[Meginhardus]] <small>(804/805-829)</small> • [[Gosvinus]] <small>(829–845)</small> • [[Gauzbertus]] <small>(847-860)</small> • [[Egbertus]] <small>(860-887)</small> • [[Egilmarus]] <small>(887-906)</small> • Bernardus I <small>(906–918)</small> • [[Dodo I]] <small>(918-949)</small> • [[Drogo]] <small>(949-967)</small> • [[Ludolphus]] <small>(967-978)</small> • Dodo II <small>(978-996)</small> • ''Cuno'' <small>([[antiepiscopus]], 978-980)</small> • Gonthierus <small>(996-998)</small> • Vodilulphus <small>(998-1003)</small> • [[Dietmarus]] <small>(1003-1022)</small> • Meginherus <small>(1023-1027)</small> • Gosmarus <small>(1028-1036)</small> • Albericus <small>(1036-1052)</small> • •••••••••• ...• [[Ludovicus Averkamp]] <small>(1987–1995) </small> • [[Franciscus Iosephus Bode]] <small>(1995-2023)</small> • [[Dominicus Meier]] <small>(2024-)</small> }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Onasbrugenses|!]] </nowiki> </noinclude> == Index episcoporum Onasbrugensium == {| class="wikitable toptextcells" |- ! style="width:20%"|Tempus episcopatus ! style="width:35%"|Nomen ! style="width:25%"|Adnotationes ! style="width:20%"|Imago |- | a 1052 ad 19 aut [[20 Septembris]] [[1068]] || Benno I |||| |- | a 1068 ad [[27 Iulii]] [[1088]] || [[Benno II]] |||| [[Fasciculus:BadIburgBennoII.JPG|center|80px|Benno II epsicopus, scultpura a Hans Gerd Ruwe in [[Bad Iburg]]]] |- | 1088–1093 || [[Marquardus]] |||| |- | a 1093 ad [[21 Aprilis]] [[1101]] || [[Wiho II]] sive Guido |||| |- | a 1101 ad [[13 Iulii]] [[1109]] || [[Iohannes I (Osanbrugensis)|Iohannes I]] |||| |- | a 1109 ad [[1 Ianuarii]] [[1119]] || [[Gottschalk von Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Gottschalk von Diepholz.jpg|center|80px|Sepultura Episcopi Onasbrugensis Gottschalk.]] |- | 1119–1137 || [[Detmardus]] ||1119–1125: Conradus (antiepiscopus)|| |- | a 1137 ad [[28 Iunii]] [[1141]] || [[Udo (Osnabrugensis)|Udo]] |||| |- | a 1141 ad [[15 Iunii]] [[1173]] || [[Philippus a Katzenelnbogen]] ||1141: Veselus (antiepiscopus) || |- | 1173–1190 || [[Arnoldus (Osnabrugensis)]] |||| |- | 1190–1216 || [[Gerardus I ab Oldenburg-Wildeshausen]] |||| |- | 1216–1224 || [[Adolphus Osnabrugensis]] |||| |- | 1224–1226 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Cum titulo principe-episcopo (1225-1803)|| |- | 1226–1227 || Otto I |||| |- | 1227–1239 || [[Conradus I a Velber]] |||| |- | 1239–1250 || [[Engelbertus I ab Isenberg]] ||Rehabilitatus post supensionem|| |- | 1251–1258 || [[Bruno ab Isenberg]] |||| |- | 1259–1264 || Balduinus (Rusle) |||| |- | 1265–1269 || Vidufilius a Waldeck |||| |- | 1270–1297 || [[Conradus II a Rietberg]] |||| |- | 1297–1308 || [[Ludovicus a Ravensberg (episcopus)|Ludovicus a Ravensberg]] |||| |- | 1309–1320 || Engelbertus II a Weyhe |||| |- | 1321–1349 || [[Gaudfridus ab Arnsberg]] |||| |- | 1350–1366 || [[Iohannes II Hoet]] |||| |- | 1366–1376 || [[Melchior a Braunschweig-Grubenhagen]] |||| |- | 1376–1402 || [[Theodoricus a Horne]] |||| [[Fasciculus:Dietrich von horne.jpg|center|80px|Episcopus Theodoricus a Horne]] |- | 1402–1410 || [[Henricus III a Schauenburg-Holstein]] |||| |- | 1410–1424 || [[Otto II a Hoya]] |||| |- | 1424–1437 || [[Iohannes III a Diepholz]] |||| |- | 1437–1442 || [[Ericus II a Hoya]] ut [[Ericus I Osnabrugensis|Ericus I]] (''administrator'') |||| |- | 1442–1450 || [[Henricus II a Moers]] (''administrator'') |||| |- | 1450–1454 || [[Albertus a Hoya]] (''administrator'') |||| |- | 1454–1455 || [[Rudolphus a Diepholz]] |||| |- | 1455–1482 || [[Conradus III a Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Konrad III. von Diepholz.jpg|center|200px|Sculptura sepulcralis Conradi III Episcopi Osnabrugensis.]] |- | 1482–1508 || [[Konrad VI. (Rietberg)|Konrad IV. von Rietberg]] |||| |- | 1508–1532 || [[Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |||| [[Datei:Braunschweig, Erich von-2.jpg|zentriert|80px|Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |- | 1532–1553 || [[Franz von Waldeck]] ||||[[Datei:Franz Graf von Waldeck.jpeg|zentriert|80px]] |- | 1553–1574 || [[Johann IV. von Hoya|Johann IV.]], als Johann III. [[Bischof von Münster]] und als Johann II. [[Bistum Paderborn|Administrator von Paderborn]] |||| [[Datei:Johannes von Hoya.jpg|zentriert|80px]] |- | 1574–1585 || [[Heinrich von Sachsen-Lauenburg]], auch Heinrich III. von [[Erzbistum Bremen|Bremen]] |||| [[Datei:FBPB 17 Heinrich IV. von Sachsen-Lauenburg (1577–1585).jpg|zentriert|80px]] |- | 1585 || [[Wilhelm von Schencking]] |||| |- | 1585–1591 || [[Bernhard von Waldeck]] |||| |- | 1591–1623 || [[Philipp Sigismund von Braunschweig-Wolfenbüttel]] |||| [[Datei:PhilippSigismundBraunschweig.JPG|zentriert|80px]] |- | 1623–1625 | [[Eitel Friedrich von Hohenzollern (1582–1625)|Eitel Friedrich von Hohenzollern]] ||||[[Datei:Eitel Fridrich Grav zu Zollern.tif|zentriert|132x132px]] |- | 1625–1661 || [[Franz Wilhelm von Wartenberg]] |||| [[Datei:Kardinal Franz Wilhelm von Wartenberg.jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''Nach dem Tode von [[Fürstbischof]] Franz Wilhelm galt die „immerwährende Kapitulation“, nach der abwechselnd ein katholischer und ein lutherischer Bischof aus dem [[Herzogtum Braunschweig-Lüneburg|Hause Braunschweig-Lüneburg]] gewählt werden sollte.''' |- | 1662–1698 || [[Ernst August (Hannover)|Ernst August I., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:ErnstAugustKurfürst.JPG|zentriert|80px]] |- | 1698–1715 || [[Karl Joseph von Lothringen]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:Karel III. Lotrinský.jpg|zentriert|80px]] |- | 1716–1728 || [[Ernst August II. von Hannover|Ernst August II., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1674 Ernst August.jpg|zentriert|80px]] |- | 1728–1761 || [[Clemens August I. von Bayern]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1700 Clemens-August.JPG|zentriert|80px]] |- | 1764–1802 || [[Friedrich August, Herzog von York und Albany|Friedrich, Herzog zu Braunschweig und Lüneburg, Prinz von Großbritannien]] (lutherischer und letzter Fürstbischof) |||| [[Datei:Frederick, Duke of York in Garter Robes.jpg|zentriert|80px]] |- | 1803–1827 || [[Karl Klemens von Gruben|Karl von Gruben]] (leitender Weihbischof) |||| [[Datei:Karl Klemens von Gruben (1764-1827).jpg|zentriert|80px]] |- | 1830–1855 || [[Carl Anton Lüpke]] (leitender Weihbischof) ||||[[Datei:Carl Anton Lüpke (1775-1855).jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''Mit Hildesheim vereinigt 1855–1857 unter [[Eduard Jakob Wedekin]]''' |- | 1857–1866 | [[Paulus Melchers]] (später [[Erzbistum Köln|Erzbischof von Köln]] und [[Kardinal]]) |||| [[Datei:Paul Melchers (1).jpg|zentriert|80px]] |- | 1866–1878 || [[Johann Heinrich Beckmann]] |||| [[Datei:Johannes Heinrich Beckmann Detail.jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''[[Sedisvakanz]] 1878–1882''' |- | 1882–1898 || [[Bernhard Höting]] |||| [[Datei:Bernhard Höting (1821-1898).jpg|zentriert|80px]] |- | 1899–1914 || [[Hubertus Voß]] |||| [[Datei:Hubertus Voß (1841-1914).jpg|zentriert|80px]] |- | 1914–1955 || [[Gulielmus Berning]] |||| [[Fasciculus:Hermann Wilhelm Berning.jpg|zentriert|80px]] |- | 27. März 1957 || [[Franziskus Demann]] |||| [[File:Porträt Totenzettel Demann.jpg|zentriert|80px]] |- | 1957–1987 || [[Helmut Hermann Wittler]] |||| [[Datei:Wittler.jpg|zentriert|80px]] |- |} [[:Categoria:Indices episcoporum|Osnabrugensis]] [[:Categoria:Episcopi Osnabrugenses| ]] [[:Categoria:Dioecesis Osnabrugensis]] <nowiki>{{Attributio|de|Liste der Bischöfe von Osnabrück|247761516}}</nowiki> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Ambianensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Ambianensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse d'Amiens}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Civitas Sagiensis|Civitatis Sagiensis]] est. Dioecesis, [[saeculum 5|saeculo quinto]] condita,<ref name=histoire>Secundum {{opus|url=https://www.orne.catholique.fr/diocese/histoire-et-presentation/|titulus=Histoire et présentation|domus editoria=orne.catholique.fr}} {{ling|Francogallice}}; {{CathHierDiocese|sees|Dioecesis Sagiensis}} dioecesim ortam esse saeculo III dicit.</ref> cum territorio [[Olina (praefectura Franciae)| praefecturae Olinae]] congruit. Diocesis suffraganea [[Archidioecesis Rothomagensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Amiens cathedral 028.JPG|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae dicata, [[Civitas Sagiensis|Civitate Sagiense]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://www.amiens.catholique.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Amiens|Dioecesem Ambianensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|amie|Dioecesis Ambianensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Ambianensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Bruno Feillet]] = {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Bruno Feillet''' (natus die [[16 Novembris]] [[1959]] [[Burdigala#Partes urbis|Caudéran]], [[Girumna (praefectura Franciae)|Girumna]]) est Episcopus [[Dioecesis Sagiensis]] ab anno 2021.<ref>{{CathHierBishop|feillet}}</ref> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Bruno Feillet|Brunonem Feillet}} {{Fontes biographici}} == Notae == <references /> {{RC-stipula}} {{Episcopi Sagienses}} <nowiki>{{Lifetime|1959||Feillet, Bruno}}</nowiki> [[:Categoria:Episcopi Sagienses]] [[:Categoria:Incolae Franciae]] = [[Raymondus Aron]] = {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{Res|Raymondus Aron}}, {{barbarice|lingua=fr|Raymond Aron}} ([[Lutetia]]e [[14 Martii]] [[1905]] natus; eadem civitate [[17 Octobris]] [[1983]] mortuus) fuit [[philosophus]], [[sociologus]], [[politologus]], [[historicus]] et [[diurnarius]] [[Francia|Francicus]]. == Biographia == Initio amicus et condiscipulus [[Ioannes Paulus Sartre|Ioannis Pauli Sartre]] et [[Paulus Nizan|Pauli Nizan]] in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola Normali Superiore]], ardens [[liberalismus|liberalismi]] fautor, contra ambitum intellectualem [[Pacifismus|pacifisticum]] qui dominabatur, factus est. In opere suo celeberrimo, ''L'Opium des intellectuels'', caecitatem et complicitatem intellectualium erga regimina communistarum denuntiavit. Triginta annos, Aron scriptor editorialis pro diurno ''[[Le Figaro]]'' fuit. Postremis annis apud ''[[L'Express]]'' laboravit. Anno [[1978]], periodicum intellectuale ''[[Commentaire]]'' condidit, ut principia, quae democratiam liberalem sive societatem liberalem regere debent, defenderet et illustraret. Hoc conatum, alia perspectiva et alio titulo continuans, ad periodicum ''[[Contrepoint]]'' contulit, a tribus studentibus [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] mense Maio 1970 conditum. Triginta annos docuit, praesertim apud Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense et [[École des hautes études en sciences sociales]], et cathedram ''Sociologiae Civilisationis Modernae'' apud [[Collegium Franciae]] anno 1970 obtinuit. Commentator agnitus est de [[Carolus Marxius|Marxio]], [[Carolus Philippus Amadeus de Clausewitz|Clausewitz]], [[Alexander Kojève|Kojève]] et [[Ioannes Paulus Sartre|Sartre]]. Grâce à des compétences et des centres d'intérêt multiples (en [[économie (discipline)|économie]], [[sociologie]], [[philosophie]], [[relations internationales]], [[géopolitique]]), il se distingue et acquiert une grande réputation auprès des intellectuels. Ses convictions [[libéralisme|libérales]] et [[atlantisme|atlantistes]] lui attirent de nombreuses critiques venant des partisans de la gauche et de la droite. Il garde néanmoins tout au long de sa vie un ton modéré<ref>{{opus |auctor=Perrine Simon |titulus=Raymond Aron dans l'histoire du siècle |domus editoria=[[Vingtième Siècle : Revue d'histoire]] |volume=9 |date=1986 |url=https://www.persee.fr/doc/xxs_0294-1759_1986_num_9_1_1460 |pagina=124-126 }} {{ling|Francogallice}}.</ref>. Il est élu en 1963 à l'[[Académie des sciences morales et politiques]]<ref>{{opus |langue=fr |titulus=M. Raymond Aron est élu l'Académie des sciences morales et politiques |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/11/27/m-raymond-aron-est-elu-membre-de-l-academie-des-sciences-morales-et-politiques_2220400_1819218.html |situs=lemonde.fr |data=27 novembre 1963 }}.</ref>. Le 17 octobre 1983, il meurt d'une [[Infarctus du myocarde|crise cardiaque]] à l'âge de 78 ans, alors qu'il quitte le [[palais de justice de Paris]], situé dans le [[4e arrondissement de Paris|{{4e}} arrondissement]], après avoir témoigné en faveur de [[Bertrand de Jouvenel]] lors du procès qui oppose ce dernier à [[Zeev Sternhell]]<ref>{{lien web|périodique=émission de [[Canal Académie]] |url=http://www.canalacademie.com/ida3922-Un-intellectuel-atypique-Bertrand-de-Jouvenel.html|titre=Un intellectuel atypique : Bertrand de Jouvenel|date=}}, fiche de présentation.</ref>. Il est inhumé dans le caveau familial du [[cimetière du Montparnasse]] (division 24)<ref>{{lien web|périodique= |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article722|titre=Cimetières de France et d'ailleurs|date=}}</ref>. == Opera == [[Image:Book signed by Raymond Aron and offered to Maurice Halbwachs.JPG|thumb|right|Envoi de R. Aron à [[Maurice Halbwachs]] sur ''La Sociologie allemande contemporaine'', Paris, Alcan, 1935. <br>Ouvrage conservé à la [[Bibliothèque Saint-Germain-des-Prés|Bibliothèque de sciences humaines et sociales Paris Descartes-CNRS]].]] Les œuvres complètes de Raymond Aron ont été établies par Perrine Simon et Élisabeth Dutartre aux éditions Julliard avec la Société des amis de Raymond Aron en 1989. * ''[[La Sociologie allemande contemporaine]]'', Paris, [[Alcan]], 1935 * ''[[Introduction à la philosophie de l'histoire|Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1938 * ''[[Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine|Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine. La philosophie critique de l'histoire]]'', Paris, [[Librairie philosophique Vrin|Vrin]], 1938 * ''[[L'Homme contre les tyrans]]'', New York, La Maison française, 1944 * ''[[De l'armistice à l'insurrection nationale]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945 * ''[[L'Âge des empires et l'Avenir de la France]]'', Paris, [[Défense de la France]], 1945 * ''Chroniques de guerre. « La France Libre », 1940-1945'', [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945<br> Rassemble les trois livres précédents. Nouvelle édition avec introduction de [[Jean-Marie Soutou]] et appareil critique de Christian Bachelier, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1990. * ''Les Français devant la Constitution'' (en collaboration avec Francis Cleirens), Paris, [[Défense de la France]], 1946 * ''[[Le Grand Schisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1948 * ''[[Les Guerres en chaîne]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1951 * ''[[La Coexistence pacifique|La Coexistence pacifique. Essai d'analyse]]'', Paris, Monde nouveau, 1953<br>Sous le pseudonyme de « François Houtisse », signalé par [[Boris Souvarine]]<ref>{{Lien web|url=http://raymond-aron.ehess.fr/document.php?id=48|titre=Bulletin d’information – Archives Raymond Aron|éditeur=[[École des hautes études en sciences sociales]]|date=juin 1995|site=raymond-aron.ehess.fr|consulté le=3 décembre 2013}}.</ref>. * ''[[L'Opium des intellectuels]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1955 * ''[[Polémiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1955 * ''[[La Tragédie algérienne]]'', Paris, [[Plon]], 1957 * ''[[Espoir et peur du siècle|Espoir et peur du siècle. Essais non partisans]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1957 * ''[[L'Algérie et la République]]'', Paris, [[Plon]], 1958 * ''[[La Société industrielle et la guerre suivi d'un Tableau de la diplomatie mondiale en 1958|La Société industrielle et la Guerre]]'' suivi d'un ''[[Tableau de la diplomatie mondiale en 1958]]'', Paris, [[Plon]], 1959 * ''[[Immuable et changeante|Immuable et changeante. De la IVe à la Ve République]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1959 * ''[[Dimensions de la conscience historique]]'', Paris, [[Plon]], 1961 * ''[[Paix et guerre entre les nations]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1962 * ''[[Le Grand Débat (Raymond Aron)|Le Grand Débat. Initiation à la stratégie atomique]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1963 * ''[[Dix-huit leçons sur la société industrielle]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1963 * ''[[La Lutte des classes (Aron)|La Lutte des classes]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1964 * ''[[Essai sur les libertés]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1965 * ''[[Démocratie et Totalitarisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1965 * ''[[Trois essais sur l'âge industriel]]'', Paris, [[Plon]], 1966 * ''[[Les Étapes de la pensée sociologique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1967 * ''[[De Gaulle, Israël et les Juifs]]'', Paris, [[Plon]], 1968 * ''[[La Révolution introuvable|La Révolution introuvable. Réflexions sur les événements de mai]]'', Paris, [[Librairie Arthème Fayard|Fayard]], 1968 * ''[[Les Désillusions du progrès]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1969 * ''[[D'une sainte famille à l'autre|D'une sainte famille à l'autre. Essai sur le marxisme imaginaire]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1969 * ''[[De la condition historique du sociologue]]'', Paris, Gallimard, 1971 * ''[[Études politiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1972 * ''[[République impériale|République impériale. Les États-Unis dans le monde (1945–1972)]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1973 * ''[[Histoire et dialectique de la violence]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1973<br>Ce livre, qui est un commentaire de la ''Critique de la raison dialectique'' de [[Jean-Paul Sartre|Sartre]], fait l'objet d'une analyse par son ancien éditeur [[Pierre Verstraeten]], professeur à l'ULB : ''L'Anti-Aron'', [[Éditions de la Différence]], 2008). * ''[[Penser la guerre, Clausewitz]]'', 2 vol., Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1976 * ''[[Plaidoyer pour l'Europe décadente]]'', Paris, [[Robert Laffont]], 1977 * ''[[Le Spectateur engagé]]'', entretiens avec [[Jean-Louis Missika]] et [[Dominique Wolton]], Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1981, 342 pages avec présentation finale de Jean-Louis Missika et Dominique Wolton. Bibliographie des principaux ouvrages, articles et pamphlets de Raymond Aron, p. 333-339. * ''[[Mémoires. 50 ans de réflexion politique]]'', Paris, [[Éditions Julliard]], 1983, 1082{{nb p.}} ===À titre posthume=== * ''[[Les Dernières Années du siècle]]'', Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1984 * ''Études sociologiques'', Paris, [[Presses universitaires de France|PUF]], 1988<ref>{{Article |langue=fr |auteur=Hervé Coutau-Bégarie |titre=Raymond Aron. Etudes sociologiques |périodique=Politique étrangère |volume=53 |numéro=4 |date=1988 |lire en ligne=https://www.persee.fr/doc/polit_0032-342x_1988_num_53_4_3826_t1_1016_0000_1 |pages=1016 }}</ref> * ''Une histoire du {{s-|XX}}, anthologie'', Paris, Plon, 1996 * {{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Raymond Aron|auteur2=[[Louis Séchan]]|titre=''Introduction à la philosophie de l'histoire''|lieu=Paris|éditeur=[[Éditions de Fallois]]|année=1997|pages totales=254|isbn=2-253-90536-4}} * ''[[Le Marxisme de Marx]]'', Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2002 {{ISBN|2-87706-423-9}} ; rééd. poche, 1082{{nb p.}}, Paris, 2004 {{ISBN|2-253-10800-6}} * ''[[De Giscard à Mitterrand : 1977-1983]]'', éditoriaux parus dans ''[[L'Express]]'', préface de Jean-Claude Casanova, Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2005, 895{{nb p.}} {{ISBN|2-87706-570-7}} * ''Essais sur la condition juive contemporaine'', Paris, Tallandier, 2007. * ''Liberté et égalité (cours au Collège de France)'', Paris, Éditions de l'École des hautes études en sciences sociales, 2013 * {{Ouvrage|langue=fr|titre=Aron et De Gaulle|prénom1=Jean-Claude|nom1=Casanova|lien auteur1=Jean-Claude Casanova|prénom2=Jean-Claude|nom2=Casanova|lieu=Paris|éditeur=Calmann Lévy|lien éditeur=Calmann-Levy|année=2022|pages totales=399|isbn=978-2-702-18360-1|isbn10=2-702-18360-3|oclc=1350349818|id=JC C 2022}}. * ''Critique de la pensée sociologique : Cours au Collège de France (1970-1971 et 1971-1972)'', 2023, Éditions Odile Jacob, {{ISBN|978-2738157652}}, * ''Leçons sur l'histoire : Cours au Collège de France (1972-1973 et 1973-1974)'', 2023, Éditions De Fallois. * ''L'Europe selon Aron'', recueil de textes de Raymond Aron, textes choisis et préfaces par Joël Mouric, Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 400 p., 2024 {{ISBN|978-2702189603}} * ''Aron, critique de Sartre : Textes rassemblés et commentés par [[Perrine Simon-Nahum]]'', Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 350 p., 2025 {{ISBN|978-2702191644}} == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Raymond Aron|Raymondum Aron}} {{Fontes biographici}} <!--{{Lifetime|1905|1983|Aron, Raymondus}}--> [[:Categoria:Agnostici]] [[:Categoria:Politologi]] [[:Categoria:Sectatores Franciae liberae]] [[:Categoria:Diurnarii Franciae]] [[:Categoria:Professores apud Collegium Franciae]] [[:Categoria:Scriptores Franciae]] [[:Categoria:Socii Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum]] [[:Categoria:Socii Academiae Artium et Scientiarum Americanae]] [[:Categoria:Professores Scholae Studiorum ad Scientias Sociales Superiorum (Lutetia)]] [[:Categoria:Professores Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] [[:Categoria:Philosophi]] [[:Categoria:Alumni Lycei Condorcet]] [[:Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]] [[:Categoria:Sociologi]] = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] 0j353f8sklwp708r6jgy72ujyy9t8gn 3992199 3992038 2026-09-30T10:25:57Z Pippobuono 54500 /* Formulae episcopi */ progressus 3992199 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Osnabrugenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Osnabrugenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis|Osnabrugenses]] |imago = [[Fasciculus:Wappen Bistum Osnabrück.png|125px]] |super= Episcopi [[Dioecesis Osnabrugensis]], a [[saeculum 11|saeculo XI]] usque ad annum [[1802]] ut Comites-Episcopi et etiam rectores Principatus Osnabrugensis. |grex1 = '''Ab erectione''' |index1= [[Wiho I]] <small>(783-804/805)</small> • [[Meginhardus]] <small>(804/805-829)</small> • [[Gosvinus]] <small>(829–845)</small> • [[Gauzbertus]] <small>(847-860)</small> • [[Egbertus]] <small>(860-887)</small> • [[Egilmarus]] <small>(887-906)</small> • Bernardus I <small>(906–918)</small> • [[Dodo I]] <small>(918-949)</small> • [[Drogo]] <small>(949-967)</small> • [[Ludolphus]] <small>(967-978)</small> • Dodo II <small>(978-996)</small> • ''Cuno'' <small>([[antiepiscopus]], 978-980)</small> • Gonthierus <small>(996-998)</small> • Vodilulphus <small>(998-1003)</small> • [[Dietmarus]] <small>(1003-1022)</small> • Meginherus <small>(1023-1027)</small> • Gosmarus <small>(1028-1036)</small> • Albericus <small>(1036-1052)</small> • Benno I <small>(1052-1068)</small> • [[Benno II]] <small>(1068-1088)</small> • [[Marquardus]] <small>(1088–1093)</small> • [[Wiho II]] <small>(sive ''Guido'', 1093-1101)</small> • [[Iohannes I (Osnabrugensis)|Iohannes I]] <small>(1101-1109)</small> • [[Gottschalk von Diepholz]] <small>(1109-1119)</small> • [[Detmardus]] <small>(1119–1137)</small> • ''Conradus'' <small>(antiepiscopus, 1119–1125)</small> • [[Udo (Osnabrugensis)|Udo]] <small>(1137-1141)</small> • [[Philippus a Katzenelnbogen]] <small>(1141-1173)</small> • ''Veselus'' <small>(antiepiscopus, 1141)</small> • [[Arnoldus (Osnabrugensis)]] <small>(1173–1190)</small> • [[Gerardus I ab Oldenburg-Wildeshausen]] <small>(1190–1216)</small> • [[Adolphus Osnabrugensis]] <small>(1216–1224)</small> • [[Engelbertus I ab Isenberg]] <small>(1224–1226)</small> |grex2= '''Cum titulo<br /> principe-episcopo (1225-1803)''' |index2= Otto I <small>(1226–1227)</small> • [[Conradus I a Velber]] <small>(1227–1239)</small> • [[Engelbertus I ab Isenberg]] <small>(1239–1250)</small> • [[Bruno ab Isenberg]] <small>(1251–1258)</small> • Balduinus (Rusle) <small>(1259–1264)</small> • Vidufilius a Waldeck <small>(1265–1269)</small> • [[Conradus II a Rietberg]] <small>(1270–1297)</small> • [[Ludovicus a Ravensberg (episcopus)|Ludovicus a Ravensberg]] <small>(1297–1308)</small> • Engelbertus II a Weyhe <small>(1309–1320)</small> • [[Gaudfridus ab Arnsberg]] <small>(1321–1349)</small> • [[Iohannes II Hoet]] <small>(1350–1366)</small> • [[Melchior a Braunschweig-Grubenhagen]] <small>(1366–1376)</small> • [[Theodoricus a Horne]] <small>(1376–1402)</small> • [[Henricus III a Schauenburg-Holstein]] <small>(1402–1410)</small> • [[Otto II a Hoya]] <small>(1410–1424)</small> • [[Iohannes III a Diepholz]] <small>(1424–1437)</small> • ''[[Ericus II a Hoya]]'' <small>(ut [[Ericus I Osnabrugensis|Ericus I]], administrator 1437–1442)</small> • ''[[Henricus II a Moers]]'' <small>(''administrator'', 1442–1450)</small> • ''[[Albertus a Hoya]]'' <small>(administrator, 1450–1454)</small> • [[Rudolphus a Diepholz]] <small>(1454–1455)</small> ••••••••• ...• [[Ludovicus Averkamp]] <small>(1987–1995) </small> • [[Franciscus Iosephus Bode]] <small>(1995-2023)</small> • [[Dominicus Meier]] <small>(2024-)</small> }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Onasbrugenses|!]] </nowiki> </noinclude> == Index episcoporum Onasbrugensium == {| class="wikitable toptextcells" |- ! style="width:20%"|Tempus episcopatus ! style="width:35%"|Nomen ! style="width:25%"|Adnotationes ! style="width:20%"|Imago |- | |||| |- | 1455–1482 || [[Conradus III a Diepholz]] |||| [[Fasciculus:Konrad III. von Diepholz.jpg|center|200px|Sculptura sepulcralis Conradi III Episcopi Osnabrugensis.]] |- | 1482–1508 || [[Konrad VI. (Rietberg)|Konrad IV. von Rietberg]] |||| |- | 1508–1532 || [[Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |||| [[Datei:Braunschweig, Erich von-2.jpg|zentriert|80px|Erich von Braunschweig-Grubenhagen]] |- | 1532–1553 || [[Franz von Waldeck]] ||||[[Datei:Franz Graf von Waldeck.jpeg|zentriert|80px]] |- | 1553–1574 || [[Johann IV. von Hoya|Johann IV.]], als Johann III. [[Bischof von Münster]] und als Johann II. [[Bistum Paderborn|Administrator von Paderborn]] |||| [[Datei:Johannes von Hoya.jpg|zentriert|80px]] |- | 1574–1585 || [[Heinrich von Sachsen-Lauenburg]], auch Heinrich III. von [[Erzbistum Bremen|Bremen]] |||| [[Datei:FBPB 17 Heinrich IV. von Sachsen-Lauenburg (1577–1585).jpg|zentriert|80px]] |- | 1585 || [[Wilhelm von Schencking]] |||| |- | 1585–1591 || [[Bernhard von Waldeck]] |||| |- | 1591–1623 || [[Philipp Sigismund von Braunschweig-Wolfenbüttel]] |||| [[Datei:PhilippSigismundBraunschweig.JPG|zentriert|80px]] |- | 1623–1625 | [[Eitel Friedrich von Hohenzollern (1582–1625)|Eitel Friedrich von Hohenzollern]] ||||[[Datei:Eitel Fridrich Grav zu Zollern.tif|zentriert|132x132px]] |- | 1625–1661 || [[Franz Wilhelm von Wartenberg]] |||| [[Datei:Kardinal Franz Wilhelm von Wartenberg.jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''Nach dem Tode von [[Fürstbischof]] Franz Wilhelm galt die „immerwährende Kapitulation“, nach der abwechselnd ein katholischer und ein lutherischer Bischof aus dem [[Herzogtum Braunschweig-Lüneburg|Hause Braunschweig-Lüneburg]] gewählt werden sollte.''' |- | 1662–1698 || [[Ernst August (Hannover)|Ernst August I., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:ErnstAugustKurfürst.JPG|zentriert|80px]] |- | 1698–1715 || [[Karl Joseph von Lothringen]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:Karel III. Lotrinský.jpg|zentriert|80px]] |- | 1716–1728 || [[Ernst August II. von Hannover|Ernst August II., Herzog zu Braunschweig und Lüneburg]] (lutherischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1674 Ernst August.jpg|zentriert|80px]] |- | 1728–1761 || [[Clemens August I. von Bayern]] (katholischer Fürstbischof) |||| [[Datei:1700 Clemens-August.JPG|zentriert|80px]] |- | 1764–1802 || [[Friedrich August, Herzog von York und Albany|Friedrich, Herzog zu Braunschweig und Lüneburg, Prinz von Großbritannien]] (lutherischer und letzter Fürstbischof) |||| [[Datei:Frederick, Duke of York in Garter Robes.jpg|zentriert|80px]] |- | 1803–1827 || [[Karl Klemens von Gruben|Karl von Gruben]] (leitender Weihbischof) |||| [[Datei:Karl Klemens von Gruben (1764-1827).jpg|zentriert|80px]] |- | 1830–1855 || [[Carl Anton Lüpke]] (leitender Weihbischof) ||||[[Datei:Carl Anton Lüpke (1775-1855).jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''Mit Hildesheim vereinigt 1855–1857 unter [[Eduard Jakob Wedekin]]''' |- | 1857–1866 | [[Paulus Melchers]] (später [[Erzbistum Köln|Erzbischof von Köln]] und [[Kardinal]]) |||| [[Datei:Paul Melchers (1).jpg|zentriert|80px]] |- | 1866–1878 || [[Johann Heinrich Beckmann]] |||| [[Datei:Johannes Heinrich Beckmann Detail.jpg|zentriert|80px]] |- | colspan="4" class="hintergrundfarbe5"|'''[[Sedisvakanz]] 1878–1882''' |- | 1882–1898 || [[Bernhard Höting]] |||| [[Datei:Bernhard Höting (1821-1898).jpg|zentriert|80px]] |- | 1899–1914 || [[Hubertus Voß]] |||| [[Datei:Hubertus Voß (1841-1914).jpg|zentriert|80px]] |- | 1914–1955 || [[Gulielmus Berning]] |||| [[Fasciculus:Hermann Wilhelm Berning.jpg|zentriert|80px]] |- | 27. März 1957 || [[Franziskus Demann]] |||| [[File:Porträt Totenzettel Demann.jpg|zentriert|80px]] |- | 1957–1987 || [[Helmut Hermann Wittler]] |||| [[Datei:Wittler.jpg|zentriert|80px]] |- |} [[:Categoria:Indices episcoporum|Osnabrugensis]] [[:Categoria:Episcopi Osnabrugenses| ]] [[:Categoria:Dioecesis Osnabrugensis]] <nowiki>{{Attributio|de|Liste der Bischöfe von Osnabrück|247761516}}</nowiki> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Ambianensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Ambianensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse d'Amiens}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Civitas Sagiensis|Civitatis Sagiensis]] est. Dioecesis, [[saeculum 5|saeculo quinto]] condita,<ref name=histoire>Secundum {{opus|url=https://www.orne.catholique.fr/diocese/histoire-et-presentation/|titulus=Histoire et présentation|domus editoria=orne.catholique.fr}} {{ling|Francogallice}}; {{CathHierDiocese|sees|Dioecesis Sagiensis}} dioecesim ortam esse saeculo III dicit.</ref> cum territorio [[Olina (praefectura Franciae)| praefecturae Olinae]] congruit. Diocesis suffraganea [[Archidioecesis Rothomagensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Amiens cathedral 028.JPG|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae dicata, [[Civitas Sagiensis|Civitate Sagiense]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://www.amiens.catholique.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Amiens|Dioecesem Ambianensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|amie|Dioecesis Ambianensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Ambianensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Bruno Feillet]] = {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Bruno Feillet''' (natus die [[16 Novembris]] [[1959]] [[Burdigala#Partes urbis|Caudéran]], [[Girumna (praefectura Franciae)|Girumna]]) est Episcopus [[Dioecesis Sagiensis]] ab anno 2021.<ref>{{CathHierBishop|feillet}}</ref> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Bruno Feillet|Brunonem Feillet}} {{Fontes biographici}} == Notae == <references /> {{RC-stipula}} {{Episcopi Sagienses}} <nowiki>{{Lifetime|1959||Feillet, Bruno}}</nowiki> [[:Categoria:Episcopi Sagienses]] [[:Categoria:Incolae Franciae]] = [[Raymondus Aron]] = {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{Res|Raymondus Aron}}, {{barbarice|lingua=fr|Raymond Aron}} ([[Lutetia]]e [[14 Martii]] [[1905]] natus; eadem civitate [[17 Octobris]] [[1983]] mortuus) fuit [[philosophus]], [[sociologus]], [[politologus]], [[historicus]] et [[diurnarius]] [[Francia|Francicus]]. == Biographia == Initio amicus et condiscipulus [[Ioannes Paulus Sartre|Ioannis Pauli Sartre]] et [[Paulus Nizan|Pauli Nizan]] in [[Schola normalis superior (Lutetia)|Schola Normali Superiore]], ardens [[liberalismus|liberalismi]] fautor, contra ambitum intellectualem [[Pacifismus|pacifisticum]] qui dominabatur, factus est. In opere suo celeberrimo, ''L'Opium des intellectuels'', caecitatem et complicitatem intellectualium erga regimina communistarum denuntiavit. Triginta annos, Aron scriptor editorialis pro diurno ''[[Le Figaro]]'' fuit. Postremis annis apud ''[[L'Express]]'' laboravit. Anno [[1978]], periodicum intellectuale ''[[Commentaire]]'' condidit, ut principia, quae democratiam liberalem sive societatem liberalem regere debent, defenderet et illustraret. Hoc conatum, alia perspectiva et alio titulo continuans, ad periodicum ''[[Contrepoint]]'' contulit, a tribus studentibus [[Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense|Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] mense Maio 1970 conditum. Triginta annos docuit, praesertim apud Institutum Scientiarum Politicarum Parisiense et [[École des hautes études en sciences sociales]], et cathedram ''Sociologiae Civilisationis Modernae'' apud [[Collegium Franciae]] anno 1970 obtinuit. Commentator agnitus est de [[Carolus Marxius|Marxio]], [[Carolus Philippus Amadeus de Clausewitz|Clausewitz]], [[Alexander Kojève|Kojève]] et [[Ioannes Paulus Sartre|Sartre]]. Grâce à des compétences et des centres d'intérêt multiples (en [[économie (discipline)|économie]], [[sociologie]], [[philosophie]], [[relations internationales]], [[géopolitique]]), il se distingue et acquiert une grande réputation auprès des intellectuels. Ses convictions [[libéralisme|libérales]] et [[atlantisme|atlantistes]] lui attirent de nombreuses critiques venant des partisans de la gauche et de la droite. Il garde néanmoins tout au long de sa vie un ton modéré<ref>{{opus |auctor=Perrine Simon |titulus=Raymond Aron dans l'histoire du siècle |domus editoria=[[Vingtième Siècle : Revue d'histoire]] |volume=9 |date=1986 |url=https://www.persee.fr/doc/xxs_0294-1759_1986_num_9_1_1460 |pagina=124-126 }} {{ling|Francogallice}}.</ref>. Il est élu en 1963 à l'[[Académie des sciences morales et politiques]]<ref>{{opus |langue=fr |titulus=M. Raymond Aron est élu l'Académie des sciences morales et politiques |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/11/27/m-raymond-aron-est-elu-membre-de-l-academie-des-sciences-morales-et-politiques_2220400_1819218.html |situs=lemonde.fr |data=27 novembre 1963 }}.</ref>. Le 17 octobre 1983, il meurt d'une [[Infarctus du myocarde|crise cardiaque]] à l'âge de 78 ans, alors qu'il quitte le [[palais de justice de Paris]], situé dans le [[4e arrondissement de Paris|{{4e}} arrondissement]], après avoir témoigné en faveur de [[Bertrand de Jouvenel]] lors du procès qui oppose ce dernier à [[Zeev Sternhell]]<ref>{{lien web|périodique=émission de [[Canal Académie]] |url=http://www.canalacademie.com/ida3922-Un-intellectuel-atypique-Bertrand-de-Jouvenel.html|titre=Un intellectuel atypique : Bertrand de Jouvenel|date=}}, fiche de présentation.</ref>. Il est inhumé dans le caveau familial du [[cimetière du Montparnasse]] (division 24)<ref>{{lien web|périodique= |url=https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article722|titre=Cimetières de France et d'ailleurs|date=}}</ref>. == Opera == [[Image:Book signed by Raymond Aron and offered to Maurice Halbwachs.JPG|thumb|right|Envoi de R. Aron à [[Maurice Halbwachs]] sur ''La Sociologie allemande contemporaine'', Paris, Alcan, 1935. <br>Ouvrage conservé à la [[Bibliothèque Saint-Germain-des-Prés|Bibliothèque de sciences humaines et sociales Paris Descartes-CNRS]].]] Les œuvres complètes de Raymond Aron ont été établies par Perrine Simon et Élisabeth Dutartre aux éditions Julliard avec la Société des amis de Raymond Aron en 1989. * ''[[La Sociologie allemande contemporaine]]'', Paris, [[Alcan]], 1935 * ''[[Introduction à la philosophie de l'histoire|Introduction à la philosophie de l'histoire. Essai sur les limites de l'objectivité historique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1938 * ''[[Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine|Essai sur la théorie de l'histoire dans l'Allemagne contemporaine. La philosophie critique de l'histoire]]'', Paris, [[Librairie philosophique Vrin|Vrin]], 1938 * ''[[L'Homme contre les tyrans]]'', New York, La Maison française, 1944 * ''[[De l'armistice à l'insurrection nationale]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945 * ''[[L'Âge des empires et l'Avenir de la France]]'', Paris, [[Défense de la France]], 1945 * ''Chroniques de guerre. « La France Libre », 1940-1945'', [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1945<br> Rassemble les trois livres précédents. Nouvelle édition avec introduction de [[Jean-Marie Soutou]] et appareil critique de Christian Bachelier, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1990. * ''Les Français devant la Constitution'' (en collaboration avec Francis Cleirens), Paris, [[Défense de la France]], 1946 * ''[[Le Grand Schisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1948 * ''[[Les Guerres en chaîne]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1951 * ''[[La Coexistence pacifique|La Coexistence pacifique. Essai d'analyse]]'', Paris, Monde nouveau, 1953<br>Sous le pseudonyme de « François Houtisse », signalé par [[Boris Souvarine]]<ref>{{Lien web|url=http://raymond-aron.ehess.fr/document.php?id=48|titre=Bulletin d’information – Archives Raymond Aron|éditeur=[[École des hautes études en sciences sociales]]|date=juin 1995|site=raymond-aron.ehess.fr|consulté le=3 décembre 2013}}.</ref>. * ''[[L'Opium des intellectuels]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1955 * ''[[Polémiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1955 * ''[[La Tragédie algérienne]]'', Paris, [[Plon]], 1957 * ''[[Espoir et peur du siècle|Espoir et peur du siècle. Essais non partisans]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1957 * ''[[L'Algérie et la République]]'', Paris, [[Plon]], 1958 * ''[[La Société industrielle et la guerre suivi d'un Tableau de la diplomatie mondiale en 1958|La Société industrielle et la Guerre]]'' suivi d'un ''[[Tableau de la diplomatie mondiale en 1958]]'', Paris, [[Plon]], 1959 * ''[[Immuable et changeante|Immuable et changeante. De la IVe à la Ve République]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1959 * ''[[Dimensions de la conscience historique]]'', Paris, [[Plon]], 1961 * ''[[Paix et guerre entre les nations]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1962 * ''[[Le Grand Débat (Raymond Aron)|Le Grand Débat. Initiation à la stratégie atomique]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1963 * ''[[Dix-huit leçons sur la société industrielle]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1963 * ''[[La Lutte des classes (Aron)|La Lutte des classes]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1964 * ''[[Essai sur les libertés]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1965 * ''[[Démocratie et Totalitarisme]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1965 * ''[[Trois essais sur l'âge industriel]]'', Paris, [[Plon]], 1966 * ''[[Les Étapes de la pensée sociologique]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1967 * ''[[De Gaulle, Israël et les Juifs]]'', Paris, [[Plon]], 1968 * ''[[La Révolution introuvable|La Révolution introuvable. Réflexions sur les événements de mai]]'', Paris, [[Librairie Arthème Fayard|Fayard]], 1968 * ''[[Les Désillusions du progrès]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1969 * ''[[D'une sainte famille à l'autre|D'une sainte famille à l'autre. Essai sur le marxisme imaginaire]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1969 * ''[[De la condition historique du sociologue]]'', Paris, Gallimard, 1971 * ''[[Études politiques]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1972 * ''[[République impériale|République impériale. Les États-Unis dans le monde (1945–1972)]]'', Paris, [[Calmann-Lévy]], 1973 * ''[[Histoire et dialectique de la violence]]'', Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1973<br>Ce livre, qui est un commentaire de la ''Critique de la raison dialectique'' de [[Jean-Paul Sartre|Sartre]], fait l'objet d'une analyse par son ancien éditeur [[Pierre Verstraeten]], professeur à l'ULB : ''L'Anti-Aron'', [[Éditions de la Différence]], 2008). * ''[[Penser la guerre, Clausewitz]]'', 2 vol., Paris, [[Éditions Gallimard|Gallimard]], 1976 * ''[[Plaidoyer pour l'Europe décadente]]'', Paris, [[Robert Laffont]], 1977 * ''[[Le Spectateur engagé]]'', entretiens avec [[Jean-Louis Missika]] et [[Dominique Wolton]], Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1981, 342 pages avec présentation finale de Jean-Louis Missika et Dominique Wolton. Bibliographie des principaux ouvrages, articles et pamphlets de Raymond Aron, p. 333-339. * ''[[Mémoires. 50 ans de réflexion politique]]'', Paris, [[Éditions Julliard]], 1983, 1082{{nb p.}} ===À titre posthume=== * ''[[Les Dernières Années du siècle]]'', Paris, [[Éditions Julliard|Julliard]], 1984 * ''Études sociologiques'', Paris, [[Presses universitaires de France|PUF]], 1988<ref>{{Article |langue=fr |auteur=Hervé Coutau-Bégarie |titre=Raymond Aron. Etudes sociologiques |périodique=Politique étrangère |volume=53 |numéro=4 |date=1988 |lire en ligne=https://www.persee.fr/doc/polit_0032-342x_1988_num_53_4_3826_t1_1016_0000_1 |pages=1016 }}</ref> * ''Une histoire du {{s-|XX}}, anthologie'', Paris, Plon, 1996 * {{Ouvrage|langue=fr|auteur1=Raymond Aron|auteur2=[[Louis Séchan]]|titre=''Introduction à la philosophie de l'histoire''|lieu=Paris|éditeur=[[Éditions de Fallois]]|année=1997|pages totales=254|isbn=2-253-90536-4}} * ''[[Le Marxisme de Marx]]'', Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2002 {{ISBN|2-87706-423-9}} ; rééd. poche, 1082{{nb p.}}, Paris, 2004 {{ISBN|2-253-10800-6}} * ''[[De Giscard à Mitterrand : 1977-1983]]'', éditoriaux parus dans ''[[L'Express]]'', préface de Jean-Claude Casanova, Paris, [[Éditions de Fallois|Fallois]], 2005, 895{{nb p.}} {{ISBN|2-87706-570-7}} * ''Essais sur la condition juive contemporaine'', Paris, Tallandier, 2007. * ''Liberté et égalité (cours au Collège de France)'', Paris, Éditions de l'École des hautes études en sciences sociales, 2013 * {{Ouvrage|langue=fr|titre=Aron et De Gaulle|prénom1=Jean-Claude|nom1=Casanova|lien auteur1=Jean-Claude Casanova|prénom2=Jean-Claude|nom2=Casanova|lieu=Paris|éditeur=Calmann Lévy|lien éditeur=Calmann-Levy|année=2022|pages totales=399|isbn=978-2-702-18360-1|isbn10=2-702-18360-3|oclc=1350349818|id=JC C 2022}}. * ''Critique de la pensée sociologique : Cours au Collège de France (1970-1971 et 1971-1972)'', 2023, Éditions Odile Jacob, {{ISBN|978-2738157652}}, * ''Leçons sur l'histoire : Cours au Collège de France (1972-1973 et 1973-1974)'', 2023, Éditions De Fallois. * ''L'Europe selon Aron'', recueil de textes de Raymond Aron, textes choisis et préfaces par Joël Mouric, Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 400 p., 2024 {{ISBN|978-2702189603}} * ''Aron, critique de Sartre : Textes rassemblés et commentés par [[Perrine Simon-Nahum]]'', Paris, Calmann-Lévy, coll. Bibliothèque Raymond Aron, 350 p., 2025 {{ISBN|978-2702191644}} == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Raymond Aron|Raymondum Aron}} {{Fontes biographici}} <!--{{Lifetime|1905|1983|Aron, Raymondus}}--> [[:Categoria:Agnostici]] [[:Categoria:Politologi]] [[:Categoria:Sectatores Franciae liberae]] [[:Categoria:Diurnarii Franciae]] [[:Categoria:Professores apud Collegium Franciae]] [[:Categoria:Scriptores Franciae]] [[:Categoria:Socii Academiae Scientiarum Moralium et Politicarum]] [[:Categoria:Socii Academiae Artium et Scientiarum Americanae]] [[:Categoria:Professores Scholae Studiorum ad Scientias Sociales Superiorum (Lutetia)]] [[:Categoria:Professores Instituti Scientiarum Politicarum Parisiensis]] [[:Categoria:Philosophi]] [[:Categoria:Alumni Lycei Condorcet]] [[:Categoria:Alumni Scholae Normalis Superioris (Lutetia)]] [[:Categoria:Sociologi]] = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] 2rwrnk7noadx5bbevhtv7hdao0uug1p 4 322071 3992016 3991870 2026-09-29T17:59:29Z Demetrius Talpa 81729 /* IAbot: an recte agit? */ Reply 3992016 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) i2gx8kk6qvlzgdmw8t4gb16zsw6d1c1 3992054 3992016 2026-09-29T20:49:28Z Grufo 64423 /* IAbot: an recte agit? */ {{[[Formula:Assenserunt|subst:+1]]}} 3992054 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}} 3bim2d6ekueaad4z3uuqt9dzpn54ndx 3992057 3992054 2026-09-29T20:56:27Z Grufo 64423 /* IAbot: an recte agit? */ 3992057 wikitext text/x-wiki {{/Praefatio}} == De paginis nimis magnis quae formulā {{[[Formula:Augenda|Augenda]]}} utuntur == In [[:Categoria:Corrigenda|Categoriam:Corrigenda]] plures subcategoriae formulā {{Fn|Augenda}} stipantur (e.g. [[:Categoria:Augenda a mense Februario 2023]], [[:Categoria:Augenda a mense Ianuario 2024]], [[:Categoria:Augenda a mense Decembri 2025]], et cetera). Inspiciens, multas harum paginarum invenii quae longiores sunt 1000 octobitis (e.g. [[Graecia archaica]]: 2928 octobiti). Quid censeatis si mechanema cum monitu in formulam {{Fn|Augenda}} inseram, ne in paginis longioribus quam 1000 octobitorum adhibeatur? Nam si pagina est satis longa, vanum est legentes monere paginam intra tres menses esse augendam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:30, 27 Februarii 2026 (UTC) :Pagina de [[Graecia archaica]] (#1) lemmate proprio, (#2) definitione idonea, et (#3) fonte externo caret, et omnis Vicipadia ut videtur (#4) nexibus ad hanc paginam ducentibus caret. That's all four of the formula's four criteria. ¶ For the difference between a stub and more-than-a-stub, the cutoff I've been using has been 2,000 octeti for general articles and 1,900 for articles with a taxobox. I don't recall a consensus on that limit, but articles having 4,000, 5,000, 6,000 octeti have been marked "stipula"; that's likely too high a limit, and I'd suggest that 2,000 (or possibly your 1,000) is a more defensible upper limit for stubs. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 03:15, 27 Februarii 2026 (UTC) :::For example, just today, someone added "<nowiki>{{urbs-stipula}}</nowiki>" to the article on [[Barcino]], which already had more than 3,500 octeti! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:04, 28 Februarii 2026 (UTC) :::: ''Stipulae'' are not problematic from an administrative point of view, because in theory they can remain as such forever. Barcellona is an important city with a lot of history that can be written in an encyclopedia, it can be understandable if someone feels that the current page can be greatly improved. Instead, what scares me about the {{Fn|Augenda}} template is that it is not only an invitation to improve pages, it also asks us to delete pages after three months (which is why it should be used with care). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:57, 28 Februarii 2026 (UTC) :::::Then why not change the verb from ''will'' to ''may'' or introduce some other indication of indeterminacy? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 16:31, 28 Februarii 2026 (UTC) :: [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]], we can set any limit we want, but what I think makes little sense is saying that a page must be increased within three months, but then after three months nothing happens and the categories above keep growing. We must set a realistic (relatively low) threshold and then, after that, be ready to '''delete''' the pages that do not respect our threshold (in [[Vicipaedia:Taberna/Tabularium 35#De novo spatio nominali adumbrationum proponendo|another thread]] I had proposed the <code>adumbratio:</code> namespace where after three months all these “augenda” pages can be moved, but that is a separate topic). A page like [[Graecia archaica]] only needs relatively little work to be adjusted—certainly does not deserve to be deleted. What I want to stress here is that every time you add {{Fn|Augenda}} to a page you are basically saying “If the page stays like this, I am okay if after three months it gets deleted”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:58, 27 Februarii 2026 (UTC) :::That's correct, but I heartily endorse a separate namespace, a kind of purgatory, where such pages can go until they've become worthy of standing in the mainspace. As a rule, I don't work on formulas, so I likely had nothing to do with the wording of this one, but three months must have been the original consensus. If memory serves, @Andrew Dalby and perhaps others have occasionally enforced the three-month rule, though sometimes after well more than three months have elapsed. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 13:08, 27 Februarii 2026 (UTC) :::: Intellego. Novum spatium nominale a “Phabricatore” petiturus sum. Quid censeres si in paginis amplioribus (e.g. inter 2000 et 1000) formulā {{Fn|Nondum stipula}} (quae nullam categoriam cum tempore praefinito imponit) pro formulā {{Fn|Augenda}} utereris? Aut aliam novam formulam quoque nobis excogitare licet. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:57, 27 Februarii 2026 (UTC) ::::: {{Tpe|Nova}} Hic nuper petivi ut novum spatium nominale adumbrationum crearetur: [[phab:T418706|New “Draft” namespace for lawiki: “Adumbratio”]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:01, 2 Martii 2026 (UTC) :::::: {{Tpe|Novissima}} Euax! Spatium nominale adumbrationum [[Vicipaedia:Spatium nominale|habemus]]! Textus paginae [[MediaWiki:Noarticletext]] nobis sic mutandus est ut adumbrationes, si exsistunt, detegantur. Postea aliquid excogitabo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 19:34, 2 Martii 2026 (UTC) @[[Usor:IacobusAmor|Iacobe]]: What would you think if we created a <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template, and established that when we find a page that was created more than three months ago (e.g. [[Agrinium]], created in 2004!), instead of {{Fn|Augenda}} we add the new template instead? The <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> template could look more or less like this: {{Capsa annuntiationis | color = #7f83d7 | pigmentum = #f3f4fb | imago = P writing.svg | 1 = '''Commentationem neglectam augeamus!''' Haec commentatio longe neglecta videtur mansa esse. Sodes, adiuva paginam augere! }} We can then have [[:Categoria:Paginae neglectae]], where all these pages will be automatically collected. I am proposing this because I think that it makes little sense to warn that a page that was created 22 years ago must be improved within three months! It will be an empty warning. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 08:40, 9 Martii 2026 (UTC) :That might be useful. How would it differ from the Adumbratio solution? [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:01, 9 Martii 2026 (UTC) :: Following [[Vicipaedia:Adumbratio|the rules]] that I partly translated from English Wikipedia, we must not move pages that were created long ago to the <code>Adumbratio:</code> namespace. So the picture should look as follows: ::* '''Case 1:''' The page is is too short and was recently created. We have three possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We move it to the <code>Adumbratio:</code> namespace (less prefereable than improving the page but more prefearable than the following) ::*# We add {{Fn|Augenda}} (less prefereable) ::*#: ↳ If three months after adding {{Fn|Augenda}} nothing has changed we delete the page for real ::* '''Case 2:''' The page is too short and was created more than three months ago. Two possibilities: ::*# We improve it (prefereable solution) ::*# We have no other choice but adding <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Pagina neglecta}}</syntaxhighlight> ::*#: ↳ We must take into account that the page might stay like that indefinitely ::* '''Case 3:''' The page was in the <code>Adumbratio:</code> namespace and was moved to the main namespace prematurely: ::*# We add {{Fn|Augenda}} ::*#: ↳ If after three months nothing has changed we delete the page for real :: The rationale is that pages that are too old might no longer have someone that checks them and is able to fulfill our expectations. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:42, 9 Martii 2026 (UTC) == De novo spatio adumbrationum == {{Collaboratio|Alex1011|Alexander Gerashchenko|Amahoney|Andreas Raether|Andrew Dalby|Aylin|Bartholomite|Bis-Taurinus|Demetrius Talpa|Giorno2|IacobusAmor|Ioscius|Iustinus|Lesgles|LilyKitty|Marcus Terentius Bibliophilus|Neander|Pippobuono|Rafaelgarcia|Sigur|Utilo|UV|Xaverius | alacres = IacobusAmor | alacritas = mensis | res = Magistratūs usoresque strenuos vocavi. Veniam peto si alicuius oblitus sum. | subscriptio = [[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) }} Nuper novum spatium nominale <code>Adumbratio:</code> condidimus. Nunc oportet regulas nostras definire. Apud [[Vicipaedia:Adumbratio]] paginam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts]] partim verti, sed de nostra propria ratione consentiendum est. Notandum est Vicipaediam Anglicam [[:en:Wikipedia:Drafts#Reasons not to move an article to draftspace|regulam habere]] qua vetatur paginam in spatio principali sitam in spatium adumbrationum movere “si commentatio ante plus quam 90 dies creata est”. Re quidem vera, nuper paginam [[Alkinum]] ad [[Adumbratio:Alkinum]] movi (praesertim ad lineamenta technica novi spatii nominalis experienda), attamen mihi visum est parum rectum paginam anno 2006 creatam (et [[Vicipaedia:Paginae quas omnibus Vicipaediis contineri oportet/Expansio#Materies chemicales|quam omnibus Vicipaediis contineri oportet]]!) ibi movere. Quo facto suasus sum ut nobis vetandum sit formulam {{Fn|Augenda}} paginis ante plus quam tres menses creatis addere. Nam, si pagina nimis brevis olim creata est et usque talis mansit, si nos eam negleximus nec animadvertimus nisi nunc, meā sententiā duae optiones tantum nobis patent: aut eam relinquimus intactam, aut formulam {{Fn|Delenda}} apponimus. Ceterum, a vobis peto ut paginam [[Vicipaedia:Adumbratio]] inspiciatis, novas regulas proponatis, aut regulas a me scriptas emendetis. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:43, 3 Martii 2026 (UTC) ==De loco vel gradu Vicipaediae apud Meta== Does moving articles counted among the 10,000 most important (like "[[Alkinum]]" & "[[Oxidum]]") into the limbo marked by <nowiki>{{Adumbratio}}</nowiki> and/or <nowiki>{{Neglecta}}</nowiki> lower Vicipaedia's score at Meta? (Vide [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_expanded_sample_of_articles|"List of Wikipedias by expanded sample of articles"].) In other words, do they need to remain in the mainspace to boost Vicipaedia's score? ¶ Ten years ago, in March 2016, Vicipaedia was ranked thirty-ninth among all the wikis; at the end of last month, it was ranked fifty-second. This is not an encouraging trend, and deliberately accelerating it might not be considered advisable. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:52, 12 Martii 2026 (UTC) : Hi Iacobus. Moving pages to the <code>Adumbratio:</code> namespace definitely counts as removing them from the encyclopedia. Adding {{Fn|Pagina neglecta}} (or any other template) instead has no effects. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 12 Martii 2026 (UTC) ::<nowiki>{{ping|IacobusAmor}}</nowiki>, is there a page that specifies the number of articles from this list that we have? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:47, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::{{ping|IacobusAmor}}, idk why my previous ping got wrapped by nowiki. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:48, 3 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ecce (but it needs to be updated): https://la.wikipedia.org/wiki/Usor:Amahoney/Myrias_epitome [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:04, 3 Aprilis 2026 (UTC) :::::So, as Grufo says, moving one of the "10,000" pages into Adumbratio space removes it from the encyclopedia and from the score that Iacobus mentions. In the case of a page in that list, maybe it's better for it to be in mainspace, with a warning template (''neglecta/augenda/...'') on it? If it's in mainspace, more editors might see it and be tempted to improve it. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:29, 14 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Hi Andrew. Indeed. When I created the page [[Vicipaedia:Adumbratio]] by (partially) translating [[:en:Wikipedia:Drafts]], I also translated the rule that a page can be moved away from the mainspace to the <code>Adumbratio:</code> namespace only if it is a newly created page (< 90 days). So pages that have long been among our 10000 pages are safe. P.S. The rules in [[Vicipaedia:Adumbratio]] still need our consensus, so if you have time, please give that page a look. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:58, 14 Aprilis 2026 (UTC) == Template:Weather box == {{Excepta|Vicipaedia:Officina|Template:Weather box|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} == Quid significat expectatio vacuae mutationis? == Dicitur in pagina [[Topologia classium punctorum]] quod "Haec pagina mutationem vacuam expectat". Et rogat me, "nihil tangens", sibi ostendere mutationes. Ad quem dirigitur haec monitio, et quas mutationes oportet eum sibi ostendere? Non intelligo. [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:29, 19 Aprilis 2026 (UTC) : Salve, [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Illa icon significat vicitextum <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Spatium topologicum|spatia topologica|en|qid=Q179899}}</syntaxhighlight> ad hunc vicitextum, si paginam emendas, sponte mutatum iri: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[[Spatium topologicum|spatia topologica]]</syntaxhighlight> (vide [[Special:Diff/3954206/3955454|meam ultimam recensionem]] et documentationem formulae {{fsn|pcc}}), quoniam nunc [[Spatium topologicum|paginam]] habemus quae cum entitate Vicidatorum [[:d:Q179899]] nectitur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 04:44, 19 Aprilis 2026 (UTC) ::Gratias habeo—mirum tamen mihi videtur, quod substitutio "cref" tantum unam tesseram (siquidem recte lexi) sumat ut argumentum. Quomodo ergo facio, si notam duos habeat nexus ad paginas creatas?--[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:29, 20 Aprilis 2026 (UTC) ::: Immo, infinitatem tesserarum formula {{fsn|cref}} accipit. Vide, exempli gratia, hanc annotationem in pagina “[[Carpates]]”, ubi sunt ambae entitates [[:d:Q6776713]] et [[:d:Q11699202]]: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1={{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Martinus Szent-Ivany|Martini Szent-Ivany|hu|qid=Q6776713}} [...] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Gabriel Rzaczynski|Gabrielis Rzączyński|pl|qid=Q11699202}} [...]|2=Q6776713|3=Q11699202}}</syntaxhighlight> ::: Vide etiam {{Caput|Formula:Annotatio cum paginis creandis|Quomodo tesseram invenio?}}. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:43, 20 Aprilis 2026 (UTC) == Annon corrigere possumus titulos "instrumentorum"? == Exempli gratia: video unum "instrumentum" appellari "Paginam prehendere formá PDF". Videtur mihi hic titulus mendam habere et corrigi posse accentus acutus ad macron. Sed nescio utrum corrigibilis sit ab usoribus. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:47, 24 Aprilis 2026 (UTC) : Salve [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]. Usoribus non licet [[Specialis:Nuntia systematis|nuntia systematis]] recensere (vide etiam <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:Allpages|namespace=8}} spatium “<code>MediaWiki:</code>”]</span>), sed usores possunt a magistratibus petere ut nuntia recenseant (et multa nuntia exstant quae meliora facere aut etiam omnino vertere oportet!). Non invenio ubi “Paginam prehendere formá PDF” iaceat; fortasse @[[Usor:UV|UV]] adiuvare potest. P.S. “accentus acutus” revera est [[Apex (orthographia Latina)|apex]], forma antiquior [[macron|macri]]; attamen concordo uniformia signa diacritica nobis esse sequenda. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:42, 24 Aprilis 2026 (UTC) ::Non potest prehendere paginas disputationum formā PDF. Sed paginas encyclopediae possumus; e.g. [[Macron]]. At ibi apparet "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:04, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::: Nexum video, sed quid nuntium gignat non invenio. Exempli gratia, [[MediaWiki:Contributions|haec pagina]] nuntium “User contributions” ad nuntium Latinum “Conlationes usoris” vertit; sed quid vertit “Download PDF” ad “Paginam prehendere formá PDF”? Nescio. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:44, 26 Aprilis 2026 (UTC) ::::Ignosce inclaritatem meam—sed prime (ut ita dicam) "Instrumenta" et videbis instrumentorum titulos. Titulus primus (ut mihi ostenduntur) est "Movere"; titulus novissimus est "Res Wikidata"; et unus titulorum est "Paginam prehendere formá PDF". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:46, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Ut dixi, oculis meis textum video, sed ignoro e qua pagina aut e quo nuntio systematis oriatur. Nequeo textum corrigere si nescio quid mihi sit emendandum. Conatus sum aliqua similia nuntia vertere ([[MediaWiki:Wikisource-download-pdf|#1]], [[MediaWiki:Minerva-download|#2]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-sidebar-portlet-print-text|#3]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-download-label|#4]], [[MediaWiki:Electronpdfservice-special-page-headline|#5]]), sed nuntium quod quaeris non inveni. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:54, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::bzgrep utebar perlegere totam Vicipaediam Latinam; non tamen inveni. Mirum! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:25, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::: @[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]]: Potesne, quaeso, etiam situm https://translatewiki.net/ per “bzgrep” inspicere? Etiam illic non inveni textum. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:28, 27 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::[https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Coll-download_as/la Fontem] inveni huius textus, non autem bzgrep utens. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:12, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::: Gratias tibi ago. Correxi. Post paucos dies abhinc nova translatio etiam in Vicipaedia Latina ostendetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:34, 28 Aprilis 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse nostis [https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki?uselang=qqx hunc nexum] per quem tandem inveni. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:37, 28 Aprilis 2026 (UTC) == Regula generalis de intellegentia artificiali == [[:meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy|Apud MetaVici disputatur]] utrum regula generalis de intellegentiae artificialis usu introducenda sit necne. Quum etiam nos tanget, vos hortor ut sententias vestras feratis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:42, 26 Aprilis 2026 (UTC) :Non penitus intelligo quomodo nos tangeat. Annon iam habemus regulam de plasmatibus (ut ita dicam) linguarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:50, 27 Aprilis 2026 (UTC) :: Regulae globales omnes Vicipaedias afficiunt, atque illa regula proponitur globalis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:56, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::Gratias habeo; nonne autem, si Vicipaedia Latina haberet regulam, supersedeat regulam generalem? Et simili modo respectu aliarum Vicipaediarum? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:01, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::: Non sum certus, sed timeo ne regulae globales vincant. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:05, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::Ita; intelligo. Scisne utrum restrictionem an laxationem habeat favorem iuris? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 01:12, 27 Aprilis 2026 (UTC) :::::: Apud Vicipaediam Latinam nulla est regula scripta; paginae tamen quae omnino intellegentiā artificiali sine ulla humana recensione vertuntur pittacio {{Fn|Pagina autotranslata}} signantur atque post unam hebdomadam delentur. Prima regula globalis proposita mihi videtur hoc tantum postulare, ut, ''praeter translationes'', usus intellegentiae artificialis aperte declaretur. Altera autem regula globalis vetat intellegentiā artificiali ūtī ''nisi in translationibus''. Meā sententiā, hoc nobis incommodum contrarium efficit, quia hic magnopere laboramus ad translationes machinarias moderandas; alii autem usūs intellegentiae artificialis nobis non sunt incommodo. Non puto magni rēferre usum ipsum declarare, sed potius oportere responsa intellegentiae artificialis diligenter inspicere ac recensere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:45, 27 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo melius invenire titula proposita pro articulo nondum existente? == Volui creare articulum pro "poset" (https://www.wikidata.org/wiki/Q474715). Scio, quod est formula "subst:pcc" alicubi in hac Vicipaedia per quam statuitur titulum huius articuli. Sed nescio, et "bzgrep" iterum inutilis est. Estne methodus inventionis talium "titulorum articulorum nondum existentium"? --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 04:47, 30 Aprilis 2026 (UTC) : Formula {{fsn|pcc}} nescit quod nomen Latinum novae paginae (“nexui rubro”) assignandum sit, istud erit tibi eligendum. Ad formulam adhibendam tibi sufficiet titulum Latinum et linguā aliā scribere. E.g.: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|en=Partially ordered set|Aggregatio partim ordinata}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Aut, si vis, potes autem tesseram Vicidatorum praebere: :: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:pcc|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}}</syntaxhighlight> ::: ↳ {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Aggregatio partim ordinata||en|qid=Q474715}} : Non exstat ullus index paginarum creandarum. Nomina inveniuntur simul ac paginae creantur. Attamen, si quis paginam “Aggregatio partim ordinat'''issima'''” postea creet at ad [[:d:Q474715]] eam nectat, pagina ubi nexus ruber “Aggregatio partim ordinata” ostendebatur nunc ad paginam “Aggregatio partim ordinatissima” nectetur. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:13, 30 Aprilis 2026 (UTC) == Quomodo citare librum, quod numerum librarium uniformem inter gentes caret? == [[Cancellum (mathematica)|Hac pagina]] conor citare librum quoddam, sed caret ISBN/NLUIG. Habet tamen numerum Catalogii Librarii Congressus (LCCN), sed nescio quomodo hanc numerum affigere rei citatae. Multas habeo gratias pro auxilio vestro! --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 02:09, 18 Maii 2026 (UTC) == Num verbum natio Anglico verbo “nation” respondet? == Salvete omnes! Hic scribo nec in [[Disputatio:Natio|pagina disputationis]] quod hoc verbum in multis commentariis est. Secundum [https://archive.org/details/practicalint00arno/page/41/mode/1up librum Arnoldi] “Natio is rarely used of a civilised and organised nation ; it means a people, or tribe, sprung from one race, of the same blood (nascor).” Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary Latin-English English-Latin” natio significat “a tribe, race, people, esp. uncivilized”, et verbum Anglicum nation significat “populus, gens (=people, stock), civitas (=body of citizens), respublica (=state), natio (=tribe, not highly civilized)”. Liber Arnoldi quoque monet ut iis vocabulis Latinis utamur. Commentarius [[Natio|natio]] illud Ciceronis habet: “Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt, nostra cīvitās nōn potest; …” in quo orator optimus populum Romanum a nationibus distinguet. Quid vobis videtur de hac re? Valete! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 20:58, 29 Maii 2026 (UTC) :Haec "natio" a primis temporibus Vicipaediae originem obscuram ducit, mihi non placet, sed permulta corrigenda sunt, si eam mutare volumus. Civitas (de civibus), civitas sui iuris? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:09, 29 Maii 2026 (UTC) :: Aut etiam possibile est dicere, etiam secundum linguas recentiores, ipsam notionem “nationis” quodammodo “civitati” adversari. Id est, sunt qui putent, etiam linguis hodiernis, “nationem” (Anglice ''nation'', Italice ''nazione'', et cetera) semper aliquid minus civile quam “civitatem” (Anglice ''state'', Italice ''Stato'', et cetera), immo vero tribale, significare. Cum hoc tamen concordo, paginam illam nimis veterem esse atque redintegrandam. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:41, 29 Maii 2026 (UTC) :::Melius est quaedam omittere quam nihil corrigere. Video nos habere commentarios qui vocantur [[Civitas]] (Ang. [[w:en:State (polity)]]), [[Gens]] (Ang. [[w:en:Gens]], nescio cur hic commentarius Latine non sit solis de gentibus Romanis), [[Populus]] (Ang. [[w:en:People]]), [[Res publica]] (Ang. [[w:en:Republic]]), et [[Tribus (anthropologia)]] ([[w:en:Tribe]]). Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary”, tribus significat”originally a third part if the Roman people. Hence a tribe, a division of the Roman people …”. Hoc dictionarium monet ut verbo “natio” vel verbo “gens” utamur si scribere “tribe” velimus nec de tribubus Romanis scribamus. Vero non possum novum nomen commentarii [[Natio]] commendare quod nescio cur vikipedia tot commentarios habeat. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 14:38, 31 Maii 2026 (UTC) ::::Pagina non est delenda, si hoc consulis. "Natio" [http://lexica.linguax.com/forc2.php?searchedLG=natio verbum est Latinum], cur id ne explicemus. Si nexum intervicialem ad paginam Anglicam male congruere putas, ita est, non perfectissime congruit. Sed cum de notionibus abstractis agitur, nexus interviciales saepius tales sunt. Hoc malum in Vicipaediα inevitabile est et hoc non est malum, si res explicatur. Paginae ipsius loca quaedam corrigenda est, Ciceronis interpretatio mutanda, et, quod maxime interest, inter [[Specialis:Nexus_ad_paginam/Natio|nexus ad eam]] hi multi corrigendi sunt, ubi "natio" in modum Anglicum civitatem sui iuris significat. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:22, 31 Maii 2026 (UTC) :::::Pagina scilicet delenda non est. Vidi paginas in Vikipedia Hebraica et Ucrainica ad paginam Anglicam bene congruere nec nostram paginam. Natio est verbum Latinum, cuius sensu Latino uti debemus, nec sensi Anglico. Delere nolo sed mutare et fortasse movere. Eo consilio hunc sermonem coepi ut sensibus Latinis verborum uteremur. Vero nescio cur Vikipedia Anglica tot paginas habeat et quid sit discrimen inter “nation” et “state”, propter quod non possum verbum meliorum commendare. Potestne pagina Anglica nostrae paginae [[Natio]] esse [[w:en:Tribe]]? Tribus quoque verbum Latinum est sed secundum dictionarium non idem significat et verbum Anglicum tribe. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 19:24, 31 Maii 2026 (UTC) :::::: ''Tribus'' est quaedam divisio populi, non tota natio ([https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=tribus]). Possum falli, sed secundum illam Ciceronis sententiam (“Omnēs nātiōnēs servitūtem ferre possunt …”) mihi videtur praecipua differentia inter ''civitatem'' et ''nationem'' hoc esse, quod ''civitas'' rem publicam civium significat, ''nationes'' autem alios populos tamquam gentes spectatos. Ita ''civitas'' erat Roma, ''nationes'' erant ceteri populi. P.S. {{*Cfr}} etiam “eruditissima illa Graecorum natio” (Cic.). Nam Graecis erat una natio sed plures civitates. Hoc usu vocabulum mihi videtur fere eodem sensu adhiberi ac in linguis hodiernis. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 31 Maii 2026 (UTC) :::::::Nexus interviciales perutiles sunt (ad minimum, lectores novos nobis dirigunt!) sed non nos regunt. Omnis lingua, sicut [[civitas sui iuris]], libera est. Debemus (1) verba Latina Latinitate classica definire (2) alia verba quibus significationes cognatae sunt (e.g. gens, tribus, civitas) distinguere, nexibus datis (3) significationes apud Latinistas recentiores explicare, si differunt (4) praeter alia, de re principali pellucide disserere. :::::::Cicero his verbis, ''omnes nationes servitutem fere possunt: nostra civitas non potest'' (Phil. 10.10.20) inter ''nationes'' et ''nostram civitatem'' quoquomodo distinguere videtur ... sed alibi ''omnes <u>exteras</u> nationes'' et ''eruditissimam Graecorum nationem'' indicat (Imp. Pomp. 11.31; De Or. 2.4.18) -- unde intellego, apud Ciceronem, plures ''nationes'' exstitisse tam sub imperio S.P.Q.R. quam extra limites. Ex his sententiis, si volumus, inter civitatem et nationem facile erit distinguere: sed inter ''populos'' et ''nationes'' ...? [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 09:06, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::Nolite oblivisci ''gentes''&thinsp;! Cassell's nobis dicit (p. 742) ''international law'' locutionem Anglicam nostra lingua esse ''ius gentium,'' ac Traupman (ed. 3, p. 575) nobis dicit ''international'' ipsum verbum Anglicum esse ''inter gentes.'' [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 12:12, 1 Iunii 2026 (UTC) :::::::::Sententias vestras perlegi et commentarium inveni [https://www.researchgate.net/publication/311975311_On_the_Roman_Concept_of_Natio “On the Roman Concept of Natio”] quem quoque legi, et iam intellego quanta difficilis sit haec res. In libro Arnoldi et in dictionario legi nationem esse “esp. uncivilized”, nec autores Romanos scripisisse Nationem Romanam. Putavi nationem esse tribe nec unquam civilised nation. Iam nesio a bonus sit hic nexus. Veritus sum ne homines dum Latine scribebant solis nexibus uterentur, nec deliberarent quid sit verbum optimum. De pagina nostra [[Respublica]] vos consulere quoque volo. Secundum dictionarium “Cassell’s Latin Dictionary” “'''republic''' ''respublica'', ''civitas'' (= state, simply): a —, as opp. to other forms of government, ''respublica'' (or ''civitas''” ''libera'' or ''popularis''.” Respublica et civitas idem significare mihi videntur. Nonne melius est movere hanc paginam ut novem nomen sit Respublica popularis? Haec res non est solo de nexu sed quoque de ipsa pagina. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:38, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Fortasse, sed iam est commentarius de "People's republic" in vicipaedia Anglica. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:31, 1 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::: De differentia inter ''gentem'' et ''nationem'' conferatur etiam {{LTL|natio|335}}: “A ''gente'' aliquando ita differt, ut genus a specie: ''gens'' enim latius patet, et plures nationes complectitur, ut ''gens'' Graeca habet Atticos, Boeotos, Thebanos, qui ejusdem gentis nationes sunt.” Saepissime tamen gens et natio sunt synonyma. @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: Graeci non erant “uncivilized”, attamen erant natio vel plures nationes. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 17:53, 2 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::Multae paginae in Vicipaedia connexae sunt; ''United Nations'' vertitur ut [[Nationes Unitae]], multis cum fontibus (duabus encyclicis aliisque). Hoc mutare nequimus, et pagina de [[natio]]ne nec huic sensui contradicere debet; haec causa, cur paginae Anglicae '"Nation" ceterisque de hac natione moderna narrantibus alliganda sit. Sed de pagina [[Nationes mundi]], exempli gratia, iam dubito, et "civitates mundi" nationibus praeferam, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:50, 4 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::Iam intellego. Huic sensu, quo utuntur encyclici, contradicere scilicet nequimus. Gratias omnibus vobis ago quia mihi hanc rem explanavistis. :::::::::::{{ping|Grufo}}, Quaesivi nec inveni ubi Cicero nationem Graecam scripserit. Testimonium encyclicorum mihi videtur bonum esse, scire tamen volo ubi orator optimus his verbis usus sit. :::::::::::Valete. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 21:14, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::: @[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]]: {{Op|[[De oratore]]}}, {{Vf|De oratore/Liber II|18|2.4.18}}: “eruditissima illa Graecorum natio”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:09, 5 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Gratias tibi ago! -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:45, 7 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::De commentario qui [[Nationes mundi]] (Anglice [[w:en:List of sovereign states|List of sovereign states]]) vocatur, nonne melius nomen est “''Index civitatum sui iuris''”? :::::::::::Vide commentarios: :::::::::::* [[Civitas sui iuris]] :::::::::::* [[Index communium Badeniae et Virtembergiae]] :::::::::::* [[Index urbium et communium Rhenaniae et Palatinatus]] :::::::::::* [[Index fluviorum Germaniae]] :::::::::::* [[Index asteroidum]] :::::::::::* [[Index siglorum ordinum ecclesiae catholicae]] :::::::::::Hic commentarius est index. -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 16:50, 9 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::Sic, [[Index civitatum sui iuris]] bonum nomen est, multae paginae huius generis in Vicipaedia Latina "indices" nominantur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:47, 9 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::Vobis consentio. Hanc paginam satis antiquam renominare oportet. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 13:39, 10 Iunii 2026 (UTC) ::::::::::::::Utrum possumus paginam renominate an oportet [[Formula:Movenda]] utere? -[[Usor:Archaeocursor|Archaeocursor]] ([[Disputatio Usoris:Archaeocursor|disputatio]]) 15:21, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::Formula ad disputandum in pagina disputationis ponitur, sed nunc hic erat disputaio, fornula non necessaria est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 15:55, 10 Iunii 2026 (UTC) :::::::::::::::: Paginam movi. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:02, 10 Iunii 2026 (UTC) == "-karyotica" vel "-caryotica"? == In pagina de [[Cellula|cellulis]] ambae formae extant. Videtur mihi melius, si unicam noscamus formam. --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) [[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 03:14, 16 Iunii 2026 (UTC) :"-caryotica" melius. Vocabulum est antiquum, Graecae originis (κάρυον), nullae sunt causae, ut "k" scribatur. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:05, 17 Iunii 2026 (UTC) ::Consentio. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:16, 17 Iunii 2026 (UTC) ::"nullae sunt causae": consentiebam imprimis sed nunc occursit mihi formae "-karyota" esse in taxonomia Linnaeana. Etenim (cuius ratione fortasse) redirigitur [[Eucaryota]] ad "Eukaryota" et [[Procaryota]] ad "Prokaryota". --[[Usor:Pseudo-philodoxia|Pseudo-philodoxia]] ([[Disputatio Usoris:Pseudo-philodoxia|disputatio]]) 00:38, 20 Iunii 2026 (UTC) :::Si alterum rectum est, alterum fontibus biloolgicis testatum, unum eligere non possumus, eligas, quod velis. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:10, 20 Iunii 2026 (UTC) == Pagina mensis Iulii 2026 abest == {{Excepta|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis|2026}} == Paginae de praenominibus: lemmata typis italicis necne? == In disputatione {{caput|Disputatio Usoris:IacobusAmor|Carolus: Cur titulus italicus?}}, noster [[Usor:IacobusAmor|Iacobus]] suadet ut lemmata qualia illa paginarum de praenominibus scribantur typis italicis. Ego nescio quid sit faciendum. Praenomina apud Vicipaediam Anglicam et alibi non scribuntur typis italicis (e.g. [[:en:Martin (name)]]), sed nobis licet aliam regulam nostram statuere. Attamen, si hanc conventionem adoptamus, oportebit eam ubique adhibere, atque multae paginae emendandae erunt. Quid dicatis? Censeatisne lemmata in paginis de praenominibus scribenda esse typis italicis? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:34, 18 Augusti 2026 (UTC) :::And yet, Grufo, in the article that you cite ("[[:en:Martin (name)]]"), you'll find this heading: "The name ''Martin'' in different regions"! [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:50, 18 Augusti 2026 (UTC) :::: I am not against using italics for words cited as words, I am just wondering whether ''the page's lemma'' should be italicized (i.e. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Titulus italicus}} ... {{ires|Martinus}} est praenomen ...</syntaxhighlight>). Having somewhere below the lead something like <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Nomen ''Martinus'' ...</syntaxhighlight>, seems pretty fine to me, especially when discussing etimologies. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:01, 19 Augusti 2026 (UTC) :Non, hoc insolitum est, multos annos Vicipaedia sine hoc italico vivebat. Argumentum Jacobi est: :* Leo XIV est pontifex, sed eius nomen familiare est ''Robertus'' (vel "Robertus"), — :hic de praenomine ut nomine, non de homine vel de re agitur, hic scriptura italica vel virgulae possibiles sunt. Sed pagina de ipso praenomine hoc praenomen ut rem describendam tractat. Nullae sunt causae, ut huius generis paginarum formam mutemus. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:10, 18 Augusti 2026 (UTC) :::Iste locus omnino rectus non est. "''Robertus'' (vel "Robertus")" non scripsi. Quod scripsi est: ::::[[Leo XIV]] est [[Episcopus Romanus]], sed eius nomen familiare est ''Robertus.'' :::At least in English, and in the English wikipedia, words cited as words are customarily italicized (not quoted); however, as noted in effect by Grufo, many writers, including those of the English wikipedia, make an exception for capitalized nouns. Much of the time, that's perhaps unobjectionable, as it doesn't lead to misreading, but it can generate curious locutions, for example: ::::Henry Edward Manning has been translated '[[Henricus Eduardus Manning]].' :::This is curious because, for people reading these words for the first time, the lack of italics in the text effectively marks Manning as a human being, not a set of words, and human beings can't be translated, unless, of course, they're bishops, who can indeed be translated (from see to see); but Manning was never a bishop of anywhere except Westminster, so he was never translated—making ''both'' of these sentences true. but ''only'' when italics are selectively deployed: ::::''Henry Edward Manning'' was often translated. ::::Henry Edward Manning was never translated. :::Granted, this is a rare example, but it's most definitely a valid contrastive minimal pair. In any event, relying on capitalization may prove problematic in general, since many nouns capitalized in the Anglo-German world are ''not'' capitalized in many other languages, and that's "a whole nother can of worms." [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 23:38, 18 Augusti 2026 (UTC) ::::Okay, but in the title of a Wikipedia article, the name is not taken as word, but as an object that the article treats. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:29, 19 Augusti 2026 (UTC) :::::That's true. Substantive "Xxxx (nomen)" articles have some reasons not to exist in an encyclopaedia at all: so far as I remember, they exist on Vicipaedia because (a) there is an anonymous contributor who likes creating them, and generally does no harm, (b) they could remain useful as disambiguation pages if they offer links to more than one existing substantive article. I suggest not making any special rule for formatting them here, when there's no such rule on other Wikipedias. Formatting is a distraction, and Latin is light on formatting compared with other modern printed languages. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 07:30, 23 Augusti 2026 (UTC) == [[:Categoria:Portae]] == [[:Categoria:Portae]] nunc includit paginas sui generis, quod vulgo ''portal'' nominatur, sed habemus aliquot paginas de portis veris, de aedificiis huius generis ([[Porta Aurea]], [[Porta nigra]], [[Porta Praenestina]], [[Porta Brandenburgensis]], [[Porta Graach]] etc.) Puto categoriae portalium aliud nomen dandum esse, e.g. "Portae Vicipaedianae", "Portae (Vicipaedia)", in [[:categoria:Portae]] autem portas veras colligendas. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 09:57, 21 Augusti 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-08-21 11:00:42}} : Categoriam “[[:Categoria:Portae Vicipaedianae|Portae Vicipaedianae]]” creavi et nonnullas subcategorias ibi movi, sed nunc tantummodo telephonio geatabili recensere possum; postea ceteras subcategorias illūc movebo. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 11:25, 21 Augusti 2026 (UTC) :: {{Ok}} Factum est. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:04, 21 Augusti 2026 (UTC) :::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 21 Augusti 2026 (UTC) == De paginis inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 creatis == Septuaginta duas novas paginas quotidianas die 25 Iunii 2026 posteriores [[Specialis:Diff/3985927/3985929|addidi]], attamen paginas inter dies 12 Iulii et 5 Augusti 2026 scriptas inspicere non potui. Si bonarum paginarum illis diebus scriptarum meministis, quaeso, [[Specialis:EditPage/Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Promovendae|addite indici]]! Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 13:09, 5 Septembris 2026 (UTC) == Ascalon Adumbratio? == Non intellego cur pagina Ascalon in adumbrationibus relegata permaneat (oblivio?) cum tot pessimae et brevissimae paginae (de eis nuncupatim loqui nolo) nostram Vicipaediam dehonestant. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 17:07, 8 Septembris 2026 (UTC) : Et ego censeo paginam iam maturam esse ut in encyclopaediam recipiatur. Idem auctorem rogavi (confer {{Caput|Disputatio Adumbrationis:Ascalon|Non iam adumbratio}}), sed ipse respondit se plura de recentiore historia Ascalonis et nonnulla de aetate Turcica ac Britannica scribere velle. Mea sententia, paginam in encyclopaediam {{Nexus cum parametris|Specialis:Paginam movere/Adumbratio:Ascalon|movere|wpReason=Demum commentatio parata est|wpNewTitle=Ascalon|prefix=}} possumus. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:25, 8 Septembris 2026 (UTC) :: Nihil impedit enim quominus paginam emendet in Vicipaedia iusta ut omnes quotidie facimus. Praeterea iam duos menses pagina non iam aucta est et ex aliis Vicipaediis invisibilis iacet. Censeo et ipse movendam esse.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 20:42, 8 Septembris 2026 (UTC) ::: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:15, 8 Septembris 2026 (UTC) == Articulum de [[XGBoost]] scribere volo. == '''Articulum de XGBoost componere cupio, qui originem, structuram algorithmicam, rationem gradientis boosting, praecipuos usus atque partes eius in machinali doctrina accurate exponat.''' [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:19, 11 Septembris 2026 (UTC) : Posses articulum e Vicipaedia Anglica vertere. --[[Usor:Maria.martelli|Maria.martelli]] ([[Disputatio Usoris:Maria.martelli|disputatio]]) 15:23, 11 Septembris 2026 (UTC) ::Gratias tibi ago pro consilio. Articulum Anglicum de XGBoost in Latinum vertere conabor, sed textum etiam ad morem et stilum Vicipaediae Latinae accommodare velim. [[Usor:נתנאל שטרן|נתנאל שטרן]] ([[Disputatio Usoris:נתנאל שטרן|disputatio]]) 06:20, 14 Septembris 2026 (UTC) == De intellegentiae artificialis usu == Nondum sunt in nostra Vicipaedia regulae de usu intellegentiae artificialis, quamquam [[MediaWiki:Editcheck-copyvio-llm-policylink|systema MediaViciale eas quaerit]]; idcirco [[Vicipaedia:Intellegentiae artificialis ope Vicipaediam recensere|hoc consilium]] proposui. Hae suasiones praecipue me adiuvaverunt ad paginam parandam: * [[:Mw:Help:Edit check#LLM Paste check|Mw:Help:Edit check § LLM Paste check]] * [[:En:Wikipedia:Writing articles with large language models]] * [[:Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy#AI-assisted editing and human accountability|Meta:Requests for comment/Artificial intelligence policy § AI-assisted editing and human accountability]] Tertius nexus simile consilium meum ostendit. Quaeso, ferte hic sententias vestras. Valete! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:49, 25 Septembris 2026 (UTC) == IAbot: an recte agit? == Amicis quam plurimis loquor! -- Observavi IAbot in pagina [[Carolus Clusius]] (per exemplum) ter hoc anno nexus "mortuos" pronuntiavit, qui (per me) vivi sunt. Magister huius boti me suggerit (vide [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) hanc dissonantiam productam esse e limitibus geographicis a divulgatoribus sitorum interretialium impositis. An possumus hanc rem per experientiam probare? Si volitis, has tres paginas, ab IAbot mortuas pronuntiatas, temptate et responsum subter scribite: I'm asking as many friends as possible to help: -- I notice that IAbot in the page [[Carolus Clusius]] (for example) three times this year pronounced links "dead", when for me those links are still alive. The botmaster suggests (see [[:m:User Talk:InternetArchiveBot#IAbot malfunctioning on la:wiki]]) that different results may be caused by geoblocks on the internet sites (i.e. they are not accessible worldwide). Could we please test this? If you're willing, please try these three pages, reported dead by IAbot, and report whether they work for you or not (Viva/Mortua). [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[https://www.e-rara.ch/zuz/nagezh/content/titleinfo/9431363 1. E-rara] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva. --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[http://www.dwc.knaw.nl/wp-content/HSSN/2007-8-Carolus%20Clusius.pdf 2. Clusius Correspondence pdf] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva --[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) ;[http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/ 3. Clusius Correspondence html] * Viva. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:52, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. [[Usor:IacobusAmor|IacobusAmor]] ([[Disputatio Usoris:IacobusAmor|disputatio]]) 15:16, 26 Septembris 2026 (UTC) *Viva.--[[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 15:28, 26 Septembris 2026 (UTC) * Viva. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 15:58, 26 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Usor:Andrew Dalby|Andrea]], fortasse interim formula {{Fn|Url}} est [[Specialis:Diff/3991119/3991337|solutio]] ne InternetArchiveBot nexūs inveniat (sed nescio valeatne). --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:46, 26 Septembris 2026 (UTC) :Omnibus, qui supra responderunt, gratias ago. Dic mihi, mi Grufo: qualibus occasionibus uti possumus hac formula? Quando [https://], quando {{Fn|Url}}? (Si olim bene scivi, veniam da! Oblitus sum.) [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 15:58, 27 Septembris 2026 (UTC) :: Si non erro, InternetArchiveBot hanc syntaxin vestigat: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>[A B]</syntaxhighlight>. Ergo, si autem hanc invenit syntaxin nihil agit: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|A|B}}</syntaxhighlight>. Haec igitur est excogitatio tantum ut InternetArchiveBot impediatur, sed nescio quando operteat sic facere. Si dubitas et retrospectionem “Wayback Machine” servare vis, etiam formulam {{Fn|Machina temporis interretialis}} habemus (formā compendiariā <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|A|B|C}}</syntaxhighlight>—de argumento C, vide [[Formula:Machina temporis interretialis|documentationem]]), quae utrumque nexum ostendit. E.g.: ::* <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}}</syntaxhighlight> ::*: ↳ {{urlr|http://clusiuscorrespondence.huygens.knaw.nl/|Editio epistolarum interretialis|20170915113347}} :: Haec est solutio tuta quotiens dubitas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:20, 27 Septembris 2026 (UTC) :Haec paginae omnes bonae sunt, non mortuae, et [[Aegidius Forcellini|ibi]] ΙΑbot [https://linguax.com/lexica/forc.php bonum nexum] mutavit. Μalum est, quod pagina originalis quaerere per totum lexicon potest, sed pagina in Wayback Machine non potest. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:38, 27 Septembris 2026 (UTC) ::Et iterum mutavit; inserui <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url...</syntaxhighlight>. An plures nexus corripiat, quam corrigat, nescio. Cur non servat nexum priscum, ut et nexus originalis maneat, et nexus in IA addatur? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 22:16, 28 Septembris 2026 (UTC) ::: Bene [[Specialis:Diff/3991860/3991862|fecisti]], Demetri. [[:meta:User talk:InternetArchiveBot|A creatoribus boti]] petere possumus ut eorum botum formula {{Fn|urlr}} utatur, quae nexum originalem cum retrospectione ostendit. Compara: :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{url|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt}} ::: et :::: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}}</syntaxhighlight> ::::: ↳ {{urlr|https://linguax.com/lexica/forc.php|Lexicon Totius Latinitatis – versio in qua verba quaeri possunt|20260810235849}} ::: Sed nescio creatoresne volituri sint hoc facere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 23:07, 28 Septembris 2026 (UTC) ::::Etiam aliquot mutationes recentes eius boti perlustravi, maior pars recte facta est, sed et errores hic inventos fecit. Paulisper exspectemus, num plures errores erunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:59, 29 Septembris 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Grufo=2026-09-29 20:49:03}} mvstxgsmlu4dd9e294wxvegz8h1qhtn 8 323750 3992006 3969813 2026-09-29T17:28:21Z Grufo 64423 Mendam correxi 3992006 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | {{#ifeq:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}}}|{{FULLPAGENAME}} | | {{#if: {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}} | {{#ifeq:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{FULLPAGENAME}}}}|{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}|+}} }} | {{Capsa recensionis | imago = 1952 Draft convention A03C-V1.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Cave adumbrationem! | 1 = Etiam pagina “[[{{ns:118}}:{{PAGENAME}}]]” exsistit! Suademus ut illam inspicias et, si opus est, ad redirectionem vertas prius quam hanc paginam recenseas. }} | {{Capsa recensionis | imago = Stop hand nuvola.svg | color = var(--background-color-error, #f54739) | pigmentum = var(--background-color-error-subtle, #ffe9e5) | titulus = Noli hanc recensionem divulgare! | 1 = Iam est “[[{{ns:118}}:{{PAGENAME}}]]”! Quaesumus, '''abroga''' hanc recensionem et potius {{Nexus ad recensendum|{{ns:118}}:{{PAGENAME}}|recense illam paginam}}, aut, si tibi videtur esse iam satis parata, {{Nexus cum parametris | wpReason = Demum commentatio parata est | prefix = | wpNewTitle = {{PAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{ns:118}}:{{PAGENAME}} | 2 = move eam huc }}. }} }} }} }} 2caic7xpdtdlblaiba3m8e5gojg4wle 3992007 3992006 2026-09-29T17:31:50Z Grufo 64423 Denuo correxi 3992007 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | {{#invoke:redirection|if_redirect|{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}}} | 1 = | 2 = {{#if: {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}} | {{#ifeq:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{FULLPAGENAME}}}}|{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}||+}} }} | {{Capsa recensionis | imago = 1952 Draft convention A03C-V1.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Cave adumbrationem! | 1 = Etiam pagina “[[{{ns:118}}:{{PAGENAME}}]]” exsistit! Suademus ut illam inspicias et, si opus est, ad redirectionem vertas prius quam hanc paginam recenseas. }} | {{Capsa recensionis | imago = Stop hand nuvola.svg | color = var(--background-color-error, #f54739) | pigmentum = var(--background-color-error-subtle, #ffe9e5) | titulus = Noli hanc recensionem divulgare! | 1 = Iam est “[[{{ns:118}}:{{PAGENAME}}]]”! Quaesumus, '''abroga''' hanc recensionem et potius {{Nexus ad recensendum|{{ns:118}}:{{PAGENAME}}|recense illam paginam}}, aut, si tibi videtur esse iam satis parata, {{Nexus cum parametris | wpReason = Demum commentatio parata est | prefix = | wpNewTitle = {{PAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{ns:118}}:{{PAGENAME}} | 2 = move eam huc }}. }} }} }} }} c1yrl5dat14xfnfsaqz1evq5uz9yyyi 3992008 3992007 2026-09-29T17:32:03Z Grufo 64423 3992008 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | {{#invoke:redirection|if_redirect|{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 1 = | 2 = {{#if: {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}} | {{#ifeq:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{FULLPAGENAME}}}}|{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}||+}} }} | {{Capsa recensionis | imago = 1952 Draft convention A03C-V1.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Cave adumbrationem! | 1 = Etiam pagina “[[{{ns:118}}:{{PAGENAME}}]]” exsistit! Suademus ut illam inspicias et, si opus est, ad redirectionem vertas prius quam hanc paginam recenseas. }} | {{Capsa recensionis | imago = Stop hand nuvola.svg | color = var(--background-color-error, #f54739) | pigmentum = var(--background-color-error-subtle, #ffe9e5) | titulus = Noli hanc recensionem divulgare! | 1 = Iam est “[[{{ns:118}}:{{PAGENAME}}]]”! Quaesumus, '''abroga''' hanc recensionem et potius {{Nexus ad recensendum|{{ns:118}}:{{PAGENAME}}|recense illam paginam}}, aut, si tibi videtur esse iam satis parata, {{Nexus cum parametris | wpReason = Demum commentatio parata est | prefix = | wpNewTitle = {{PAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{ns:118}}:{{PAGENAME}} | 2 = move eam huc }}. }} }} }} }} cpmaavsh89lallw1ldgoh4zugzxefd7 3992009 3992008 2026-09-29T17:35:38Z Grufo 64423 3992009 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | {{#invoke:redirection|if_redirect | 1 = {{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}} | 2 = | 3 = {{#if: {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}} | {{#ifeq:{{#invoke:redirection|get_target_page|{{FULLPAGENAME}}}}|{{ns:118}}:{{FULLPAGENAME}}||+}} }} | {{Capsa recensionis | imago = 1952 Draft convention A03C-V1.svg | color = var(--background-color-content-removed, #ffe49c) | pigmentum = var(--background-color-warning-subtle, #fdf2d5) | titulus = Cave adumbrationem! | 1 = Etiam pagina “[[{{ns:118}}:{{PAGENAME}}]]” exsistit! Suademus ut illam inspicias et, si opus est, ad redirectionem vertas prius quam hanc paginam recenseas. }} | {{Capsa recensionis | imago = Stop hand nuvola.svg | color = var(--background-color-error, #f54739) | pigmentum = var(--background-color-error-subtle, #ffe9e5) | titulus = Noli hanc recensionem divulgare! | 1 = Iam est “[[{{ns:118}}:{{PAGENAME}}]]”! Quaesumus, '''abroga''' hanc recensionem et potius {{Nexus ad recensendum|{{ns:118}}:{{PAGENAME}}|recense illam paginam}}, aut, si tibi videtur esse iam satis parata, {{Nexus cum parametris | wpReason = Demum commentatio parata est | prefix = | wpNewTitle = {{PAGENAME}} | 1 = Special:MovePage/{{ns:118}}:{{PAGENAME}} | 2 = move eam huc }}. }} }} }} }} s7n73wsx94ri2j9864x0qdmbsy96esf 118 324235 3991995 3956693 2026-09-29T17:10:30Z Torstanus 212901 Torstanus movit paginam [[Adumbratio:Melodifestivalen]] ad [[Feriae melodiarum]]: Paginae nominem Latinam habere debet 3953063 wikitext text/x-wiki   '''Melodifestivalen''' ([[Lingua Suecica|Suecice]], quae [[Latine]] sit 'Festum melodiarum') est [[Suecia|suecicum]] certamen cantionum anuum cuius laureatum carmen pro Suecia [[Certamen cantionum Eurovisionis|Certamine cantionum Eurovisionis]] cercet. Ab [[Sveriges Television|SVT]] omni anno ab anno [[1959]] praeterquam annis [[1964]], [[1970]], [[1976]] constituebatur. Septem lauretatorum carminum certaminis etiam Certaminis cantionum Eurovisonis laureata sunt. n8av4exqrh5huow2lscpjmodi0k51jr 3991997 3991995 2026-09-29T17:13:03Z Torstanus 212901 Nomen edidi 3991997 wikitext text/x-wiki '''Feriae melodiarum''' ([[Lingua Suecica|Suecice]] ''Melodifestivalen'') est [[Suecia|suecicum]] certamen cantionum anuum cuius laureatum carmen pro Suecia [[Certamen cantionum Eurovisionis|Certamine cantionum Eurovisionis]] cercet. Ab [[Sveriges Television|SVT]] omni anno ab anno [[1959]] praeterquam annis [[1964]], [[1970]], [[1976]] constituebatur. Septem lauretatorum carminum certaminis etiam Certaminis cantionum Eurovisonis laureata sunt. rjytmtahbpoaqc3p1bq976tki1r42tg 3992002 3991997 2026-09-29T17:24:00Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Feriae melodiarum]] ad [[Adumbratio:Feriae melodiarum]]: Adhuc pagina non est satis parata 3991997 wikitext text/x-wiki '''Feriae melodiarum''' ([[Lingua Suecica|Suecice]] ''Melodifestivalen'') est [[Suecia|suecicum]] certamen cantionum anuum cuius laureatum carmen pro Suecia [[Certamen cantionum Eurovisionis|Certamine cantionum Eurovisionis]] cercet. Ab [[Sveriges Television|SVT]] omni anno ab anno [[1959]] praeterquam annis [[1964]], [[1970]], [[1976]] constituebatur. Septem lauretatorum carminum certaminis etiam Certaminis cantionum Eurovisonis laureata sunt. rjytmtahbpoaqc3p1bq976tki1r42tg 3992012 3992002 2026-09-29T17:37:18Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Adumbratio|Adumbratio]]}} 3992012 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Adumbratio}}</noinclude> {{res|Feriae melodiarum}} ([[Lingua Suecica|Suecice]] ''Melodifestivalen'') sunt [[Suecia|Suecicum]] certamen cantionum anuum cuius laureatum carmen pro Suecia [[Certamen cantionum Eurovisionis|Certamine cantionum Eurovisionis]] cercet. Ab [[Sveriges Television|SVT]] omni anno ab anno [[1959]] praeterquam annis [[1964]], [[1970]], [[1976]] constituebatur. Septem lauretatorum carminum certaminis etiam Certaminis cantionum Eurovisonis laureata sunt. g7mfq7mr1re9bb6b5x2r58wdxs1jr71 0 324467 3991984 3991919 2026-09-29T16:26:27Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Descriptio */ 3991984 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Estatis florigero tempore}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardus|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXX reperitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56–70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|1.}}Estatis florigero tempore sub umbrosa residens arbore, avibus canentibus in nemore, sibilante serotino frigore, mee Thisbes adoptato fruebar eloquio, colloquens de Veneris blandissimo commercio. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|2.}}Eius vultus, forma, cultus pre puellis, ut sol stellis, sic prelucet. o inducet hanc nostra ratio, ut dignetur suo nos beare consortio? {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|3.}}Nil ergo restat satius, quam cecam mentis flammam denudare diffusius. audaces fortuna iuvat penitus. his ergo sit introitus: {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|4a.}}«Ignem cecum sub pectore longo depasco tempore, qui vires miro robore toto diffundit corpore. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|4b.}}Quem tu sola, percipere si vis, potes extinguere, . . meum semivivere felici ligans federe.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|4c.}}«Amoris spes est dubia, aut verax aut contraria. amanti necessaria virtutis est constantia. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|5a.}}Pre ceteris virtutibus est patientia amoris famulantia. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|5b.}}Sed et ignem, qui discurrit per precordia, fax extinguat alia! {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|5c.}}Noster amor non furtiva, non fragilia amplexatur gaudia.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|6a.}}«Ignis, quo crucior, immo quo glorior, ignis est invisibilis. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|6b.}}Si non extinguitur, a qua succenditur, manet inextinguibilis. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|7a.}}Est ergo tuo munere me mori vel me vivere. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|7b.}}«Quid refert pro re pendula vite pati pericula? {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|8a.}}Est pater, est mater, est frater, qui quater die me pro te corripiunt, {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|8b.}}Et vetulas per cellulas et iuvenes per speculas deputantes nos custodiunt; {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|9.}}Argumque centioculum plus tremo quam patibulum. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|10.}}Est ergo dignum virum benignum vitare signum, unde malignum murmur cursitat per populum.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|11a.}}«Times in vanum! tam est arcanum, quod nec Vulcanum curo cum sophisticis catenis. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|11b.}}Stilbontis more Letheo rore Argum sopore premam, oculis clausis centenis.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|12a.}}«In trutina mentis dubia fluctuant contraria lascivus amor et pudicitia. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|12b.}}† Sed eligo, quod video: collum iugo prebeo, ad iugum tamen suave transeo.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|13.}}«Non bene dixeris iugum secretum Veneris, quo nil liberius, nil dulcius, nil melius. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|14a.}}O quam dulcia sunt hec gaudia! Veneris furta sunt pia. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|14b.}}Ergo propera ad hec munera! carent laude dona sera.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|15.}}«Dulcissime! totam subdo tibi me.»<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> }} == Descriptio == Hoc carmen, in sectione amatoria [[codex|codicis]] positum, est [[dialogus]] inter amatorem et [[puella]]m, quem [[poëta]] incipit sub arbore [[ver]]na more {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topos|topico|en|qid=Q15177520}} ''loci amoeni''. Ipse caecum [[amor]]is [[ignis|ignem]] describit et auxilium puellae invocat, dum illa [[periculum|pericula]] et custodes (patrem, matrem, centoculum [[Argus (gigas)|Argum]]) timet, denique inter pudicitiam et lasciviam dubitans ad amorem vincendum concedit.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> Argumentum carminis certamen inter [[ratio|rationem]] et passionem explicat, ubi amator audaciam laudat et puellam ad gaudia [[Venus (dea)|Veneris]] invitans omnes difficultates superat. In fine, puella se totam amanti dedit, quod significat victoriam amoris super [[metus|metum]] socialem et severitatem familiarem, stilo [[Goliardia|goliardico]] pleno proprium.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> == Investigatio critica == Hoc carmen inter elegantissima colloquia amatoria poësis Latinae medii aevi numeratur, in quo praecepta [[psychologia]]e amoris comiter expressa inveniuntur. Argumentum exspectationem gaudii erotici tractat, dum amantem monet ut constans ac virtute praeditus maneat. Affectus interior hic videtur medium nobilitationis animi, sed simul necessitas servandi silentii extollitur, ut invidia et malevolentia aliorum vitentur. Nomina [[persona]]rum, velut Thisbe, ex traditione [[Ovidius|Ovidiana]] sumuntur, quae fabulam tragicam [[Pyramus et Thisbe|Pyrami et Thisbes]] in {{Op|[[Metamorphoses (Ovidius)|Metamorphosibus]]}} narratam revocant.<ref name="rossi-2006-p266">{{qc|Rossi, 2006}}, p. 266.</ref> Locus communis “caeci ignis”, quo regina [[Dido]] in {{Op|[[Aeneis|Aeneide]]}} [[Publius Vergilius Maro|Vergiliana]] ardet, hic quoque adhibetur ad vim amoris occultam describendam. Auctor praeterea auctoritatem classicam sequitur affirmans Fortunam audaces iuvare, sicut in poësi Vergiliana et Ovidiana legitur. Spes autem amantis res incerta manet, secundum illud principium litterarum antiquarum, quo [[Venus (dea)|Venus]] dubia et instabilis praesentatur.<ref name="rossi-2006-p266" /> Secundum praecepta amoris comiter dicti, nimia voluptas amorem ipsum corrumpere potest, sicut [[Andreas Capellanus|Andreas Cappellanus]] in libro {{Op|[[De amore (Andreas Capellanus)|De amore]]}} explicat. Desiderium ergo, nisi ab ipsa puella quae id excitavit exstinguatur, perpetuum manet; quae imago ex litteris mysticis trahitur, ubi desiderium divinum nonnisi in Deo quiescit. In textu apparet etiam admonitio familiarium, praesertim matris et patris, qui puellam custodiunt ne in pericula erotica incidat.<ref name="rossi-2006-pp266-267">{{qc|Rossi, 2006}}, pp. 266–267.</ref> Ad secretum servandum, poëta mythum [[Argus (gigas)|Argi]] memorat, monstri centum oculis praediti, et artem [[Vulcanus (deus)|Vulcani]], qui [[Mars (deus)|Martem]] et Venerem rete aeneo cepit. Amator se “novum Mercurium” praebet, qui soporem afferre scit item ut aqua [[Lethe|Lethes]] fluminis, quae apud [[Vergilius|Vergilium]] et [[Publius Ovidius Naso|Ovidium]] [[somnus|somnum]] inducit. Denique, [[scriptor]] verbis [[Evangelium secundum Matthaeum|Evangelii secundum Matthaeum]] utitur ad “iugum suave” amoris describendum, dum “furta Veneris” secundum stilum Ovidianum memorat.<ref name="rossi-2006-p267">{{qc|Rossi, 2006}}, p. 267.</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen redactoris = Rossi | nomen redactoris = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | annus primae editionis = 1989 | editio = 8 | locus = [[Mediolanum|Mediolani]] | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 | lingua = it }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] neaxa0671hmnwcfs2r9geyv7tjqt5j7 3991987 3991984 2026-09-29T16:30:39Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Investigatio critica */ 3991987 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Estatis florigero tempore}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardus|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero LXX reperitur.<ref name="carmina-amatoria-56-70">{{Opus | titulus = Carmina amatoria 56–70 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cam1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|1.}}Estatis florigero tempore sub umbrosa residens arbore, avibus canentibus in nemore, sibilante serotino frigore, mee Thisbes adoptato fruebar eloquio, colloquens de Veneris blandissimo commercio. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|2.}}Eius vultus, forma, cultus pre puellis, ut sol stellis, sic prelucet. o inducet hanc nostra ratio, ut dignetur suo nos beare consortio? {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|3.}}Nil ergo restat satius, quam cecam mentis flammam denudare diffusius. audaces fortuna iuvat penitus. his ergo sit introitus: {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|4a.}}«Ignem cecum sub pectore longo depasco tempore, qui vires miro robore toto diffundit corpore. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|4b.}}Quem tu sola, percipere si vis, potes extinguere, . . meum semivivere felici ligans federe.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|4c.}}«Amoris spes est dubia, aut verax aut contraria. amanti necessaria virtutis est constantia. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|5a.}}Pre ceteris virtutibus est patientia amoris famulantia. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|5b.}}Sed et ignem, qui discurrit per precordia, fax extinguat alia! {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|5c.}}Noster amor non furtiva, non fragilia amplexatur gaudia.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|6a.}}«Ignis, quo crucior, immo quo glorior, ignis est invisibilis. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|6b.}}Si non extinguitur, a qua succenditur, manet inextinguibilis. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|7a.}}Est ergo tuo munere me mori vel me vivere. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|7b.}}«Quid refert pro re pendula vite pati pericula? {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|8a.}}Est pater, est mater, est frater, qui quater die me pro te corripiunt, {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|8b.}}Et vetulas per cellulas et iuvenes per speculas deputantes nos custodiunt; {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|9.}}Argumque centioculum plus tremo quam patibulum. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|10.}}Est ergo dignum virum benignum vitare signum, unde malignum murmur cursitat per populum.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|11a.}}«Times in vanum! tam est arcanum, quod nec Vulcanum curo cum sophisticis catenis. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|11b.}}Stilbontis more Letheo rore Argum sopore premam, oculis clausis centenis.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|12a.}}«In trutina mentis dubia fluctuant contraria lascivus amor et pudicitia. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|12b.}}† Sed eligo, quod video: collum iugo prebeo, ad iugum tamen suave transeo.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|13.}}«Non bene dixeris iugum secretum Veneris, quo nil liberius, nil dulcius, nil melius. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|14a.}}O quam dulcia sunt hec gaudia! Veneris furta sunt pia. {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|14b.}}Ergo propera ad hec munera! carent laude dona sera.» {{Nota typographica|style=margin-right: .5em;|15.}}«Dulcissime! totam subdo tibi me.»<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> }} == Descriptio == Hoc carmen, in sectione amatoria [[codex|codicis]] positum, est [[dialogus]] inter amatorem et [[puella]]m, quem [[poëta]] incipit sub arbore [[ver]]na more {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topos|topico|en|qid=Q15177520}} ''loci amoeni''. Ipse caecum [[amor]]is [[ignis|ignem]] describit et auxilium puellae invocat, dum illa [[periculum|pericula]] et custodes (patrem, matrem, centoculum [[Argus (gigas)|Argum]]) timet, denique inter pudicitiam et lasciviam dubitans ad amorem vincendum concedit.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> Argumentum carminis certamen inter [[ratio|rationem]] et passionem explicat, ubi amator audaciam laudat et puellam ad gaudia [[Venus (dea)|Veneris]] invitans omnes difficultates superat. In fine, puella se totam amanti dedit, quod significat victoriam amoris super [[metus|metum]] socialem et severitatem familiarem, stilo [[Goliardia|goliardico]] pleno proprium.<ref name="carmina-amatoria-56-70" /> == Investigatio critica == Hoc carmen inter elegantissima colloquia amatoria poësis Latinae medii aevi numeratur, in quo praecepta [[psychologia]]e amoris comiter expressa inveniuntur. Argumentum exspectationem gaudii erotici tractat, dum amantem monet ut constans ac virtute praeditus maneat. Affectus interior hic videtur medium nobilitationis animi, sed simul necessitas servandi silentii extollitur, ut invidia et malevolentia aliorum vitentur. Nomina [[persona]]rum, velut Thisbe, ex traditione [[Ovidius|Ovidiana]] sumuntur, quae fabulam tragicam [[Pyramus et Thisbe|Pyrami et Thisbes]] in {{Op|[[Metamorphoses (Ovidius)|Metamorphosibus]]}} narratam revocant.<ref name="rossi-2006-p266">{{qc|Rossi, 2006}}, p. 266.</ref> Locus communis “caeci ignis”, quo regina [[Dido]] in {{Op|[[Aeneis|Aeneide]]}} [[Publius Vergilius Maro|Vergiliana]] ardet, hic quoque adhibetur ad vim amoris occultam describendam. Auctor praeterea auctoritatem classicam sequitur affirmans [[Fortuna (dea)|Fortunam]] audaces iuvare, sicut in poësi Vergiliana et Ovidiana legitur. Spes autem amantis res incerta manet, secundum illud principium litterarum antiquarum, quo [[Venus (dea)|Venus]] dubia et instabilis praesentatur.<ref name="rossi-2006-p266" /> Secundum praecepta amoris comiter dicti, nimia voluptas amorem ipsum corrumpere potest, sicut [[Andreas Capellanus|Andreas Cappellanus]] in libro {{Op|[[De amore (Andreas Capellanus)|De amore]]}} explicat. Desiderium ergo, nisi ab ipsa puella quae id excitavit exstinguatur, perpetuum manet; quae imago ex [[Litterae mysticae|litteris mysticis]] trahitur, ubi desiderium divinum nonnisi in Deo quiescit. In textu apparet etiam admonitio familiarium, praesertim matris et patris, qui puellam custodiunt ne in pericula erotica incidat.<ref name="rossi-2006-pp266-267">{{qc|Rossi, 2006}}, pp. 266–267.</ref> Ad secretum servandum, poëta mythum [[Argus (gigas)|Argi]] memorat, monstri centum oculis praediti, et artem [[Vulcanus (deus)|Vulcani]], qui [[Mars (deus)|Martem]] et Venerem rete aeneo cepit. Amator se “novum [[Mercurius (deus)|Mercurium]]” praebet, qui soporem afferre scit item ut aqua [[Lethe|Lethes]] fluminis, quae apud [[Vergilius|Vergilium]] et [[Publius Ovidius Naso|Ovidium]] [[somnus|somnum]] inducit. Denique, [[scriptor]] verbis [[Evangelium secundum Matthaeum|Evangelii secundum Matthaeum]] utitur ad “iugum suave” amoris describendum, dum “furta Veneris” secundum stilum Ovidianum memorat.<ref name="rossi-2006-p267">{{qc|Rossi, 2006}}, p. 267.</ref> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen redactoris = Rossi | nomen redactoris = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | annus primae editionis = 1989 | editio = 8 | locus = [[Mediolanum|Mediolani]] | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 | lingua = it }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] t4msh8sqe2q46ogk9qd4qjijp4s86op 0 324788 3992010 3956694 2026-09-29T17:36:07Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3992010 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Adumbratio:Feriae melodiarum]] {{De hac redirectione}} 1jxqnvucotbw6syqc318eanthko0fg2 10 327574 3992056 3991699 2026-09-29T20:55:17Z Grufo 64423 Nuntium intra subformulam {{[[Formula:Assenserunt/murmur|./murmur]]}} posui 3992056 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />Si in substitutione | 1 = {{safesubst:<noinclude />#invoke:params| with_value_not_matching|^%s*$| renaming_by_magic|ucfirst| scoring|h|in_substack| entering_substack| mapping_by_magic|#ifeq|3|0|<<noinclude />!-- {{safesubst:<noinclude />Assenserunt/murmur}} --<noinclude />><noinclude />{<noinclude />{<noinclude />Assenserunt{{safesubst:<noinclude />!}}|<noinclude />{<noinclude />{<noinclude />Assenserunt{{safesubst:<noinclude />!}}| leaving_substack| setting_by_flushing| providing|{{safesubst:<noinclude />REVISIONUSER}}|{{safesubst:<noinclude />REVISIONTIMESTAMP}}| entering_substack| mapping_by_magic|#time|values_only_as|2|let|1|Y-m-d H:i:s|let|3|la| entering_substack| mapping_by_magic|#iferror|2|!|| with_value_matching|!| detaching_substack| dropping_substack| detaching_substack| mixing_names_and_values|$@$#|$#{{safesubst:<noinclude />=}}$@| leaving_substack| mixing_names_and_values|z$#|$#{{safesubst:<noinclude />=}}<<noinclude />!-- Tempus male scriptum --<noinclude />>$@| flushing| setting|i/f|{{safesubst:<noinclude />!}}|<noinclude />}<noinclude />}<noinclude />| all_sorted| list_values }} | 2 = <templatestyles src="Template:Assenserunt/styles.css" />{{#invoke:params| with_value_not_matching|^%s*$| renaming_by_magic|ucfirst| mapping_by_magic|#time|values_only_as|2|let|1|YmdHis|let|3|la| entering_substack| entering_substack| mapping_by_magic|#iferror|2||!| with_value_matching|!| detaching_substack| scoring|2|in_substack| entering_substack| mapping_by_mixing|<span class{{=}}"assenserunt"><span class{{=}}"imago-assensionis">👍</span><span class{{=}}"quot-assenserint">$@</span></span>| leaving_substack| dropping_substack| detaching_substack| scoring|h|in_substack| entering_substack| snapshotting|entering_substack| reassigning|h|f|rename| mapping_by_magic|PLURAL|2|it|erunt| mapping_by_mixing| tempus male scrips$@.</span>[[Categoria:Error usu formularum]]| leaving_substack| mapping_by_magic|PLURAL|2|Usor|Usores| mapping_by_mixing|<span class{{=}}"error">Error: $@ | flushing| leaving_substack| mapping_by_mixing|[[Usor:$#|$#]]| combining_values|ERROR|naturally|with_flushed_glue|i/l/s|, | et |, et| leaving_substack| renaming_by_mixing|<<noinclude />!-- $@ --<noinclude />>[[Usor:$#|$#]]| mapping_by_magic|#time|values_only_as|2|let|1|H:i:s \d\i\e\i j xg Y|let|3|la| mapping_by_mixing|<span class{{=}}"assensio">$# horā $@</span>| flushing| combining_values|1|naturally|h/i/f/n|<span class{{=}}"quis-assenserit">|<span class{{=}}"screen-reader-text">, </span>|</span>|<span class{{=}}"quis-assenserit"><span class{{=}}"nemo">Nemo adhuc assensit.</span></span>| flushing| concat_and_call|Annotatio intra versum accommodata | titulus = Assenserunt }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> hbvkfnxu0fylj84mxk8pgbevuy98hsy 10 327581 3992059 3986730 2026-09-29T20:57:45Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3992059 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Assenserunt/styles.css}} {{Lua|Params}} {{Compendia substitutionis|+1}} Haec formula est tantummodo via celeris ad approbationem in paginis disputationis dandam. == De usu == Si approbationem tuam celeriter dare vis, tibi sufficiet post verba alterius usoris hoc addere: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:+1}}</syntaxhighlight> :: ↳ {{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} {{Ast}} Haec formula infinita argumenta accipit, sed '''numquam oportet argumenta manu scribere'''. Exempli gratia, concede usorem “UsorExemplaris” haec verba scripsisse: <syntaxhighlight lang="wikitext">:: Gallia est omnis divisa in partes tres --[[Usor:UsorExemplaris|UsorExemplaris]] ([[Disputatio Usoris:UsorExemplaris|disputatio]]) 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC)</syntaxhighlight> [[Auxilium:Substitutio|Substitutio]] <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:Assenserunt}}</syntaxhighlight> seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:+1}}</syntaxhighlight> post verba <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>6 Aprilis 2026 (UTC)</syntaxhighlight> tibi scribenda erit: <syntaxhighlight lang="wikitext">...|disputatio]]) 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{subst:+1}}</syntaxhighlight> Concede nomen tuum esse “Marcus” et horas esse 19:11:35 15 diei Aprilis 2026; tum hoc eveniet: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{subst:+1}}</syntaxhighlight> :: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}}</syntaxhighlight> ::: ↳ ... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} Nunc autem concede iam alii sententiam usoris exemplaris approbaverunt; si etiam nomen tuum addere vis, tibi sufficiet tantummodo in locum verbi “Assenserunt” verba “subst:Assenserunt” (vel “subst:+1”) substituere: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{subst:Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23}}</syntaxhighlight> :: ↳ (Vicitextus divulgatus:) <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23|Marcus=2026-04-15 19:11:35}}</syntaxhighlight> ::: ↳ ... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) <!-- Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic: -->{{Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} == Subformulae machinariae == * {{Relfn|Formula:Assenserunt/murmur}} == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae|Error usu formularum}} * [[:Categoria:Formulae disputationis]] * {{Fn|Ok}} * {{Fn|Annotatio intra versum accommodata}} * {{Fn|Scholium}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae variadicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae annotationes superpositas creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae disputationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae icuncularum typographicarum|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 9vch6erorkd166niw4pndmdcsvfqwm5 3992065 3992059 2026-09-29T21:06:02Z Grufo 64423 3992065 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Assenserunt/styles.css}} {{Lua|Params}} {{Compendia substitutionis|+1}} Haec formula est tantummodo via celeris ad approbationem in paginis disputationis dandam. == De usu == Si approbationem tuam celeriter dare vis, tibi sufficiet post verba alterius usoris hoc addere: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:+1}}</syntaxhighlight> :: ↳ {{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} {{Ast}} Haec formula infinita argumenta accipit, sed '''numquam oportet argumenta manu scribere'''. Exempli gratia, concede usorem “UsorExemplaris” haec verba scripsisse: <syntaxhighlight lang="wikitext">:: Gallia est omnis divisa in partes tres --[[Usor:UsorExemplaris|UsorExemplaris]] ([[Disputatio Usoris:UsorExemplaris|disputatio]]) 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC)</syntaxhighlight> [[Auxilium:Substitutio|Substitutio]] <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:Assenserunt}}</syntaxhighlight> seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:+1}}</syntaxhighlight> post verba <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>6 Aprilis 2026 (UTC)</syntaxhighlight> tibi scribenda erit: <syntaxhighlight lang="wikitext">...|disputatio]]) 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{subst:+1}}</syntaxhighlight> Concede nomen tuum esse “Marcus” et horas esse 19:11:35 15 diei Aprilis 2026; tum hoc eveniet: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{subst:+1}}</syntaxhighlight> :: ↳ (Vicitextus divulgatus:) {{vvt|... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}}</nowiki>}} ::: ↳ ... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}{{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} Nunc autem concede iam alii sententiam usoris exemplaris approbaverunt; si etiam nomen tuum addere vis, tibi sufficiet tantummodo in locum verbi “Assenserunt” verba “subst:Assenserunt” (vel “subst:+1”) substituere: : {{vvt|... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{subst:Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23}}</nowiki>}} :: ↳ (Vicitextus divulgatus:) {{vvt|... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23|Marcus=2026-04-15 19:11:35}}</nowiki>}} ::: ↳ ... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}{{Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} == Subformulae machinariae == * {{Relfn|Formula:Assenserunt/murmur}} == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae|Error usu formularum}} * [[:Categoria:Formulae disputationis]] * {{Fn|Ok}} * {{Fn|Annotatio intra versum accommodata}} * {{Fn|Scholium}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae variadicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae annotationes superpositas creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae disputationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae icuncularum typographicarum|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 3mjfpxvoffse7k5bjwccshhc4vxctw5 3992067 3992065 2026-09-29T21:12:33Z Grufo 64423 /* Subformulae humanae */ Nova pars 3992067 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Assenserunt/styles.css}} {{Lua|Params}} {{Compendia substitutionis|+1}} Haec formula est tantummodo via celeris ad approbationem in paginis disputationis dandam. == De usu == Si approbationem tuam celeriter dare vis, tibi sufficiet post verba alterius usoris hoc addere: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:+1}}</syntaxhighlight> :: ↳ {{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} {{Ast}} Haec formula infinita argumenta accipit, sed '''numquam oportet argumenta manu scribere'''. Exempli gratia, concede usorem “UsorExemplaris” haec verba scripsisse: <syntaxhighlight lang="wikitext">:: Gallia est omnis divisa in partes tres --[[Usor:UsorExemplaris|UsorExemplaris]] ([[Disputatio Usoris:UsorExemplaris|disputatio]]) 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC)</syntaxhighlight> [[Auxilium:Substitutio|Substitutio]] <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:Assenserunt}}</syntaxhighlight> seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:+1}}</syntaxhighlight> post verba <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>6 Aprilis 2026 (UTC)</syntaxhighlight> tibi scribenda erit: <syntaxhighlight lang="wikitext">...|disputatio]]) 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{subst:+1}}</syntaxhighlight> Concede nomen tuum esse “Marcus” et horas esse 19:11:35 15 diei Aprilis 2026; tum hoc eveniet: : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{subst:+1}}</syntaxhighlight> :: ↳ (Vicitextus divulgatus:) {{vvt|... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}}</nowiki>}} ::: ↳ ... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}{{Assenserunt|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} Nunc autem concede iam alii sententiam usoris exemplaris approbaverunt; si etiam nomen tuum addere vis, tibi sufficiet tantummodo in locum verbi “Assenserunt” verba “subst:Assenserunt” (vel “subst:+1”) substituere: : {{vvt|... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{subst:Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23}}</nowiki>}} :: ↳ (Vicitextus divulgatus:) {{vvt|... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23|Marcus=2026-04-15 19:11:35}}</nowiki>}} ::: ↳ ... 18:57, 6 Aprilis 2026 (UTC) {{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}{{Assenserunt|Alexander=2026-04-10 01:16:11|Lavinia=2026-04-10 10:57:08|Flavia1966=2026-04-10 13:31:44|Alix99=2026-04-11 01:16:23|Marcus=2026-04-15 19:11:35}} == Subformulae humanae == * {{Relfn|Formula:Assenserunt/nemo}} == Subformulae machinariae == * {{Relfn|Formula:Assenserunt/murmur}} == Ulteriora si cupis == {{Categoriae vestigatoriae formulae|Error usu formularum}} * [[:Categoria:Formulae disputationis]] * {{Fn|Ok}} * {{Fn|Annotatio intra versum accommodata}} * {{Fn|Scholium}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae variadicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae annotationes superpositas creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae disputationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae icuncularum typographicarum|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> qy06tgnnow08cg20ilq0axnlaamo3z5 0 328949 3991948 3991810 2026-09-29T13:45:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De fontibus */ 3991948 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.) ter [[Consul|consulis]], a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]] comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum. == De fontibus == Plutarchus vitas suas e prioribus libris componere solebat atque simul pluribus fontibus utebatur quas inter comparabat. Nihilominus raro auctores nuncupatim citabat nisi cum eis dissentiebat et proprium iudicium introducere cupiebat ita ostendens se non omnia omnibus velle credere. In hac vita sex fontes nominat Ciceronem<ref>42.13</ref>, Caesarem<ref>69.7. Cf De Bello civili</ref>, [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Asinium Pollionem]], [[Gaium Oppium]] amicum Caesaris et laudatorem, quinquies [[Theophanes Mytilenaeus|Theophanem Mytilenaeum]] qui res gestas patroni sui Pompei [[Panegyricus|panegyrice]] narraverat, [[Timagenes|Timagenem Alexandrinum]]. E quibus Theophanem<ref>37.4 et 40.13-4.</ref>, Oppium, Timagenem<ref>49.13</ref> studio a veritate nonnumquam aberrasse non dubitabat. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica] == Plura legere si cupis == *B.X. de Wet, "[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]", ''Acta Classica'', 1981: 119-132 == Nexus externi == *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] *[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis] [[Categoria:Vitae parallelae]] {{Nexus desiderati}} thfniroj80ewiz7w4jeoxjjja0m3efy 3991949 3991948 2026-09-29T13:54:14Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De fontibus */ 3991949 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.) ter [[Consul|consulis]], a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]] comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum. == De fontibus == Plutarchus vitas suas e prioribus libris componere solebat atque simul pluribus fontibus utebatur quas inter comparabat. Nihilominus raro auctores nuncupatim citabat nisi cum eis dissentiebat et proprium iudicium introducere cupiebat ita ostendens se non omnia omnibus velle credere. In hac vita sex fontes nominat Ciceronem<ref>42.13</ref>, Caesarem<ref>69.7. Cf De Bello civili</ref>, [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Asinium Pollionem]]<ref>72.4.</ref>, [[Gaium Oppium]] amicum Caesaris et laudatorem<ref>4.7-9</ref> cuius testimonio Plutarchus et in [[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|vita dictatoris]] utebatur, quinquies [[Theophanes Mytilenaeus|Theophanem Mytilenaeum]] qui res gestas patroni sui Pompei [[Panegyricus|panegyrice]] narraverat, [[Timagenes|Timagenem Alexandrinum]]. E quibus Theophanem<ref>37.4 et 40.13-4.</ref>, Oppium<ref>4.9.</ref>, Timagenem<ref>49.13</ref> studio a veritate nonnumquam aberrasse non dubitabat. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica] == Plura legere si cupis == *B.X. de Wet, "[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]", ''Acta Classica'', 1981: 119-132 == Nexus externi == *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] *[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis] [[Categoria:Vitae parallelae]] {{Nexus desiderati}} dknho79rx69f98zap5dwoekhe86fryy 3991950 3991949 2026-09-29T13:55:28Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De fontibus */ 3991950 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.) ter [[Consul|consulis]], a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]] comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum. == De fontibus == Plutarchus vitas suas e prioribus libris componere solebat atque simul pluribus fontibus utebatur quas inter se comparabat. Nihilominus raro auctores nuncupatim citabat nisi cum eis dissentiebat et proprium iudicium introducere cupiebat ita ostendens se non omnia omnibus velle credere. In hac vita sex fontes nominat Ciceronem<ref>42.13</ref>, Caesarem<ref>69.7. Cf De Bello civili</ref>, [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Asinium Pollionem]]<ref>72.4.</ref>, [[Gaium Oppium]] amicum Caesaris et laudatorem<ref>4.7-9</ref> cuius testimonio Plutarchus et in [[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|vita dictatoris]] utebatur, quinquies [[Theophanes Mytilenaeus|Theophanem Mytilenaeum]] qui res gestas patroni sui Pompei [[Panegyricus|panegyrice]] narraverat, [[Timagenes|Timagenem Alexandrinum]]. E quibus Theophanem<ref>37.4 et 40.13-4.</ref>, Oppium<ref>4.9.</ref>, Timagenem<ref>49.13</ref> studio a veritate nonnumquam aberrasse non dubitabat. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica] == Plura legere si cupis == *B.X. de Wet, "[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]", ''Acta Classica'', 1981: 119-132 == Nexus externi == *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] *[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis] [[Categoria:Vitae parallelae]] {{Nexus desiderati}} sqp9gwjy4rxnox2zgz6do0id3t93auo 3991951 3991950 2026-09-29T14:02:38Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De fontibus */ 3991951 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.) ter [[Consul|consulis]], a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]] comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum. == De fontibus == Plutarchus vitas suas e prioribus libris componere solebat atque simul pluribus fontibus utebatur quas inter se comparabat. Nihilominus raro auctores nuncupatim citabat nisi cum eis dissentiebat et proprium iudicium introducere cupiebat ita ostendens se non omnia omnibus velle credere. In hac vita sex fontes nominat Ciceronem<ref>42.13</ref>, Caesarem<ref>69.7. Cf De Bello civili</ref>, [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Asinium Pollionem]]<ref>72.4.</ref>, [[Gaium Oppium]] amicum Caesaris et laudatorem<ref>4.7-9</ref> cuius testimonio Plutarchus et in [[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|vita dictatoris]] utebatur, quinquies [[Theophanes Mytilenaeus|Theophanem Mytilenaeum]] qui res gestas patroni sui Pompei [[Panegyricus|panegyrice]] narraverat, [[Timagenes|Timagenem Alexandrinum]]. E quibus Theophanem<ref>37.4 et 40.13-4.</ref>, Oppium<ref>4.9.</ref>, Timagenem<ref>49.13</ref> studio a veritate nonnumquam aberrasse non dubitabat. Certe Plutarchus nec Caesarem nec Ciceronem neglexit sed homines harum rerum periti aestimarunt praecipuos fontes fuisse ''Historias'' [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustii]] quem non nominabat et scripta Theophanis qui Pompeium familiarissime norat et eum in Asia comitabatur; fortasse etiam ab anno 60 Asinium Pollionem. E quibus Theophanes Pompeio favebat, Sallustius non favebat. Etenim biographia Plutarchi et ingentia merita herois sui sed etiam peccata et vanitatem ostendit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica] == Plura legere si cupis == *B.X. de Wet, "[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]", ''Acta Classica'', 1981: 119-132 == Nexus externi == *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] *[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis] [[Categoria:Vitae parallelae]] {{Nexus desiderati}} a4h7tzumm8yxnge5xwtcp7w6s73axpn 3991953 3991951 2026-09-29T14:04:55Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De fontibus */ 3991953 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} '''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.) ter [[Consul|consulis]], a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]] comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum. == De fontibus == Plutarchus vitas suas e prioribus libris componere solebat atque simul pluribus fontibus utebatur quas inter se comparabat. Nihilominus raro auctores nuncupatim citabat nisi cum eis dissentiebat et proprium iudicium introducere cupiebat ita ostendens se non omnia omnibus velle credere. In hac vita sex fontes nominat Ciceronem<ref>42.13</ref>, Caesarem<ref>69.7. Cf De Bello civili</ref>, [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Asinium Pollionem]]<ref>72.4.</ref>, [[Gaium Oppium]] amicum Caesaris et laudatorem<ref>4.7-9</ref> cuius testimonio Plutarchus et in [[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|vita dictatoris]] utebatur, quinquies [[Theophanes Mytilenaeus|Theophanem Mytilenaeum]] qui res gestas patroni sui Pompei [[Panegyricus|panegyrice]] narraverat, [[Timagenes|Timagenem Alexandrinum]]. E quibus Theophanem<ref>37.4 et 40.13-4.</ref>, Oppium<ref>4.9.</ref>, Timagenem<ref>49.13</ref> studio a veritate nonnumquam aberrasse non dubitabat. Certe Plutarchus nec Caesarem nec Ciceronem neglexit sed homines harum rerum periti aestimarunt praecipuos fontes huius vitae fortasse ''Historias'' fuisse [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustii]] (quem non nominabat) et scripta Theophanis qui Pompeium familiarissime norat et eum in Asia comitabatur; fortasse etiam ab anno 60 Asinium Pollionem. E quibus Theophanes Pompeio favebat, Sallustius non favebat. Etenim biographia Plutarchi et ingentia merita herois sui sed etiam peccata et vanitatem ostendit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica] == Plura legere si cupis == *B.X. de Wet, "[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]", ''Acta Classica'', 1981: 119-132 == Nexus externi == *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] *[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis] [[Categoria:Vitae parallelae]] {{Nexus desiderati}} as1ybkhlq88jidsmu5o7ieeooaogk94 3991959 3991953 2026-09-29T14:11:45Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3991959 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:(Venice) Pompey the Great, Museo Archeologico Nazionale.jpg|thumb|Pompei caput antiquitus sculptum.]] '''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.) ter [[Consul|consulis]], a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]] comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum. == De fontibus == Plutarchus vitas suas e prioribus libris componere solebat atque simul pluribus fontibus utebatur quas inter se comparabat. Nihilominus raro auctores nuncupatim citabat nisi cum eis dissentiebat et proprium iudicium introducere cupiebat ita ostendens se non omnia omnibus velle credere. In hac vita sex fontes nominat Ciceronem<ref>42.13</ref>, Caesarem<ref>69.7. Cf De Bello civili</ref>, [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Asinium Pollionem]]<ref>72.4.</ref>, [[Gaium Oppium]] amicum Caesaris et laudatorem<ref>4.7-9</ref> cuius testimonio Plutarchus et in [[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|vita dictatoris]] utebatur, quinquies [[Theophanes Mytilenaeus|Theophanem Mytilenaeum]] qui res gestas patroni sui Pompei [[Panegyricus|panegyrice]] narraverat, [[Timagenes|Timagenem Alexandrinum]]. E quibus Theophanem<ref>37.4 et 40.13-4.</ref>, Oppium<ref>4.9.</ref>, Timagenem<ref>49.13</ref> studio a veritate nonnumquam aberrasse non dubitabat. Certe Plutarchus nec Caesarem nec Ciceronem neglexit sed homines harum rerum periti aestimarunt praecipuos fontes huius vitae fortasse ''Historias'' fuisse [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustii]] (quem non nominabat) et scripta Theophanis qui Pompeium familiarissime norat et eum in Asia comitabatur; fortasse etiam ab anno 60 Asinium Pollionem. E quibus Theophanes Pompeio favebat, Sallustius non favebat. Etenim biographia Plutarchi et ingentia merita herois sui sed etiam peccata et vanitatem ostendit. == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica] == Plura legere si cupis == *B.X. de Wet, "[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]", ''Acta Classica'', 1981: 119-132 == Nexus externi == *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] *[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis] [[Categoria:Vitae parallelae]] {{Nexus desiderati}} 3orqg1ac9x15rxfcfy6hlssj6rwv5su 3991960 3991959 2026-09-29T14:14:30Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De fontibus */ 3991960 wikitext text/x-wiki {{Titulus italicus}} [[Fasciculus:(Venice) Pompey the Great, Museo Archeologico Nazionale.jpg|thumb|Pompei caput antiquitus sculptum.]] '''''Vita Pompei''''' est [[biographia]] [[Pompeius|Gnaei Pompei Magni]], illustrissimi ducis Romani (106-48 a.C.n.) ter [[Consul|consulis]], a [[Plutarchus|Plutarcho]] [[scriptor]]e [[Graecia antiqua|Graeco]] composita et in ''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' cum [[Reges Spartae|rege Spartano]] [[Agesilaus II (rex Spartae)|Agesilao II]] comparata fortasse ob longum temporis spatium quo uterque primas partes in patria sua egit. Praeterea ambo in Asia bellum gesserunt et in Aegypto perierunt. Cetera vero satis dissimilia erant. Haec vita quinto decimo saeculo ab Antonio Tudertino Latine versa est et deinde saepe prelo mandata usque ad sedecimum saeculum. == De fontibus == Plutarchus vitas suas e prioribus libris componere solebat atque simul pluribus fontibus utebatur quas inter se comparabat. Nihilominus raro auctores nuncupatim citabat nisi cum eis dissentiebat et proprium iudicium introducere cupiebat ita ostendens se non omnia omnibus velle credere. In hac vita sex fontes nominat Ciceronem<ref>42.13</ref>, Caesarem<ref>69.7. Cf De Bello civili</ref>, [[Gaius Asinius Pollio (consul 40 a.C.n.)|Asinium Pollionem]]<ref>72.4.</ref>, [[Gaium Oppium]] amicum Caesaris et laudatorem<ref>4.7-9</ref> cuius testimonio Plutarchus et in [[Vita Iulii Caesaris (Plutarchus)|vita dictatoris]] utebatur, quinquies [[Theophanes Mytilenaeus|Theophanem Mytilenaeum]] qui res gestas patroni sui Pompei [[Panegyricus|panegyrice]] narraverat, [[Timagenes|Timagenem Alexandrinum]]. E quibus Theophanem<ref>37.4 et 40.13-4.</ref>, Oppium<ref>4.9.</ref>, Timagenem<ref>49.13</ref> studio a veritate nonnumquam aberrasse non dubitabat. Certe Plutarchus nec Caesarem nec Ciceronem neglexit sed homines harum rerum periti aestimarunt praecipuos fontes huius vitae fortasse ''Historias'' fuisse [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustii]] (quem non nominabat) et scripta Theophanis qui Pompeium familiarissime norat et eum in Asia comitabatur; fortasse etiam ab anno 60 Asinium Pollionem. E quibus Theophanes Pompeio favebat, Sallustius non favebat. Etenim biographia Plutarchi et ingentia merita herois sui sed etiam peccata et vanitatem ostendit. == Notae == <references /> == Editiones == *[[Collection des Universités de France]]: Plutarque. ''Vies, tome VIII, Sertorius, Eumène. Agésilas, Pompée.'' Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1973 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1974_num_43_1_1758_t1_0461_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1976_num_89_424_4093_t1_0172_0000_1 Altera recensio critica] == Plura legere si cupis == *B.X. de Wet, "[https://www.jstor.org/stable/24591666 Aspects of Plutarch's portrayal of Pompey]", ''Acta Classica'', 1981: 119-132 == Nexus externi == *[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%AE%CE%B9%CE%BF%CF%82 Textus apud Vicifontem] *[https://www.textmanuscripts.com/tm-assets/tm-descriptions/new%20letterhead/TM%20214%20Plutarch%20Life%20of%20Pompey-%20new%20letterhead.pdf De vetere manuscripto Latinae versionis] [[Categoria:Vitae parallelae]] {{Nexus desiderati}} 1vjuolyrs7vyt8rvwf8izmpk80zhkbd 0 328978 3991937 3991793 2026-09-29T12:33:28Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De familia et vita civili */ 3991937 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Bronce de Ascoli.jpg|thumb|Inscriptio anni 89 in qua Lucius Gellius Lucii filius e [[Tribus (divisio populi Romani)|tribu]] Tromentina primus in consilio Pompei Strabonis memoratur.]] '''Lucius Gellius Publicola''' fuit [[senatus Romanus|senator Romanus]] plebeius secundo saeculo a.C.n. natus et post 55 a.C.n. mortuus. [[Consul|Consulatum]] anno [[72 a.C.n.]] gessit et usque ad [[censor|censuram]] pervenit. In discordiis civilibus [[Pompeius|Pompei]] fautor erat. Cicero quoque post [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniurationem]] Gellium ''suum familarem'' nuncupabat. == De familia et vita civili == Homo novus erat, sed [[Lucius Gellius Publicola (cos. 36 a.C.n.)|filium quem adoptavit]] consulatum anno [[36 a.C.n.]] gessit. Quamquam saepe pater quoque Publicola appellatur revera hoc [[cognomen]] ad filium pertinuisse videtur qui e [[gens Valeria|gente Valeria]] ortus erat. Patri igitur filius cognomen atavorum suorum dedit. Qui filius adulterii cum secunda patris uxore accusatus est non sine suspicione parricidii cogitati: postremo consultis multis senatoribus a patre absolutus est.<ref>[[Valerius Maximus]] V.9.1.</ref>. Adulescens Lucius Gellius comes et [[discipulus]] in arte dicendi [[Gaius Papirius Carbo|Gai Papiri Carbonis]] fuisse dicitur quem admirabatur<ref>[[Cicero]], ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 105.</ref>. Quia hoc [[Tirocinium|tirocinium forense]] statim post [[Toga virilis sumpta (pictura muralis Romana)|togam virilem]] sumptam fieri solebat atque e testimonio Ciceronis compertum habemus tunc Carbonem consulem fuisse ([[120 a.C.n.]]), plures eruditi coniecerunt Lucium Gellium circa [[136 a.C.n.]] natum esse<ref>Exempli gratia Fridericus Münzer in ''Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft''.</ref>. Ipse tamen orator mediocris a Cicerone iudicabatur<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 174.</ref>. Provectam senectutem eum adsecutum ex ipsis verbis Arpinatis oratoris liquet: ''ita diu vixit ut multarum aetatum oratoribus implicaretur''. == De cursu honorum == * ante 96: [[Aedilis]] * 94: [[Praetor]] peregrinus<ref>[https://www.attalus.org/docs/sig2/s732.html Sylloge inscriptionum Graecarum 732]</ref>. Post praeturam provinciam Asiaticam rexisse videtur<ref>[[Cicero]], [[De legibus (Cicero)|De legibus]] I.53</ref>. In itinere Athenis philosophiae magistros convocasse narrabatur auxilium suum pollicitus si vellent controversiis inter se modum ponere. Quod consilium multum irrisum est. *89: In [[Bellum sociale|bello sociali]] [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeium Strabonem]] sequebatur<ref>[https://ancientrome.ru/art/artworken/img.htm?id=6291 ILS 8888] = {{CIL|6|37045}}</ref> * 72: Consul cum [[Gnaeus Cornelius Lentulus Clodianus|Gnaeo Cornelio Lentulo Clodiano]]. Quo anno ambo consules adversus servos rebelles missi sunt. [[Crixus|Crixum]] primo proelio quidem ad [[Garganus mons|montem Garganum]] vicit, mox tamen a [[Spartacus|Spartaco]] fusus est una cum collega. Quocirca senatus bellum gerendum consulibus ademit atque [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] tradidit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] libro primo ''Bellorum civilium''</ref>. Leges quoque tulerunt consules, inter alias illam quae Pompeio ius dandae [[civitas|civitatis]] tribuebat qua Cicero in oratione ''Pro Balbo'' utebatur<ref>''Pro Balbo'' 19: ''ex ea lege quam L. Gellius Cn. Cornelius ex senatus sententia tulerunt; qua lege videmus esse sanctum ut cives Romani sint ii quos Cn. Pompeius de consili sententia singillatim civitate donaverit''. Cf. etiam ibidem 32/3.</ref>. Senatum quoque rogaverunt ''ne absentes homines in provinciis rei fierent rerum capitalium'', quod ad [[Gaius Verres|Gai Verris]] crimina spectasse videtur<ref>[[Cicero]], [[In Verrem]] II.95.</ref>. Fortasse hunc tardum consulatum Valeriorum suffragio impetrare potuit e quibus filium adoptaverat. * 70: Censor cum eodem Gnaeo Cornelio Lentulo Clodiano severitate insignis 64 senatores indignos e senatu expulit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 98.</ref>, inter quos fuerunt [[consularis]] [[Publius Cornelius Lentulus Sura]] et futurus Ciceronis in consulatu collega [[Gaius Antonius Hybrida]]. Iidem censores Pompeium post equestres militias absolutas honesta missione donarunt<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.5-9.</ref> * 67-65: Legatus Pompei fuit in [[Pirata|bello piratico]] cui [[Mare Tyrrhenum|Tyrrhenum mare]] et Italiae litus custodienda mandavit imperator<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 95.</ref> una cum sempiterno collega Cornelio Lentulo. *63: Ciceronem adiuvit adversus [[Catilina|Catilinarios]]<ref>[[Cicero]], ''In Pisonem'' 3. ''Post reditum ad Quirites'' 17.</ref>. *59: Legi agrariae consulis [[Gaius Iulius Caesar|Iulii Caesaris]] adversabatur<ref>Plutarchus, ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 26.2.</ref>. *57 et 55 adhuc memoratur in senatu. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Catherine Steel, "[https://www.jstor.org/stable/24432812 The roman Senate and the post-sullan "Res-Publica]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2014: 323-339 == Nexus externi == *[https://de.wikisource.org/wiki/RE:Gellius_17 Gellius 17] apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]] {{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Gellius Publicola, Lucius}} [[Categoria:Censores]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Gellia]] [[Categoria:Senatores]] i85548jpx1whsgo8klg9a031p080dgr 3991938 3991937 2026-09-29T12:35:10Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3991938 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Bronce de Ascoli.jpg|thumb|Inscriptio anni 89 in qua Lucius Gellius Lucii filius e [[Tribus (divisio populi Romani)|tribu]] Tromentina primus in consilio Pompei Strabonis memoratur.]] '''Lucius Gellius Publicola''' fuit [[senatus Romanus|senator Romanus]] plebeius secundo saeculo a.C.n. natus et post 55 a.C.n. mortuus. [[Consul|Consulatum]] anno [[72 a.C.n.]] gessit et usque ad [[censor|censuram]] pervenit. In discordiis civilibus [[Pompeius|Pompei]] fautor erat. Cicero quoque post [[Catilinae coniuratio|Catilinae coniurationem]] Gellium ''suum familarem'' nuncupabat. == De familia et vita civili == Homo novus erat, sed [[Lucius Gellius Publicola (cos. 36 a.C.n.)|filium quem adoptavit]] consulatum anno [[36 a.C.n.]] gessit. Quamquam saepe pater quoque Publicola appellatur revera hoc [[cognomen]] ad filium pertinuisse videtur qui e [[gens Valeria|gente Valeria]] ortus erat. Patri igitur filius cognomen atavorum suorum dedit. Qui filius adulterii cum secunda patris uxore accusatus est non sine suspicione parricidii cogitati: postremo consultis multis senatoribus a patre absolutus est.<ref>[[Valerius Maximus]] V.9.1.</ref>. Adulescens Lucius Gellius comes et [[discipulus]] in arte dicendi [[Gaius Papirius Carbo|Gai Papiri Carbonis]] fuisse dicitur quem admirabatur<ref>[[Cicero]], ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 105.</ref>. Quia hoc [[Tirocinium|tirocinium forense]] statim post [[Toga virilis sumpta (pictura muralis Romana)|togam virilem]] sumptam fieri solebat atque e testimonio Ciceronis compertum habemus tunc Carbonem consulem fuisse ([[120 a.C.n.]]), plures eruditi coniecerunt Lucium Gellium circa [[136 a.C.n.]] natum esse<ref>Exempli gratia Fridericus Münzer in ''Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft''.</ref>. Ipse tamen orator mediocris a Cicerone iudicabatur<ref>''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 174.</ref>. Provectam senectutem eum adsecutum ex ipsis verbis Arpinatis oratoris liquet: ''ita diu vixit ut multarum aetatum oratoribus implicaretur''. == De cursu honorum == * ante 96: [[Aedilis]] * 94: [[Praetor]] peregrinus<ref>[https://www.attalus.org/docs/sig2/s732.html Sylloge inscriptionum Graecarum 732]</ref>. Post praeturam provinciam Asiaticam rexisse videtur<ref>[[Cicero]], [[De legibus (Cicero)|De legibus]] I.53</ref>. In itinere Athenis philosophiae magistros convocasse narrabatur auxilium suum pollicitus si vellent controversiis inter se modum ponere. Quod consilium multum irrisum est. *89: In [[Bellum sociale|bello sociali]] [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeium Strabonem]] sequebatur<ref>[https://ancientrome.ru/art/artworken/img.htm?id=6291 ILS 8888] = {{CIL|6|37045}}</ref> * 72: Consul cum [[Gnaeus Cornelius Lentulus Clodianus|Gnaeo Cornelio Lentulo Clodiano]]. Quo anno ambo consules adversus servos rebelles missi sunt. [[Crixus|Crixum]] primo proelio quidem ad [[Garganus mons|montem Garganum]] vicit, mox tamen a [[Spartacus|Spartaco]] fusus est una cum collega. Quocirca senatus bellum gerendum consulibus ademit atque [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] tradidit<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] libro primo ''Bellorum civilium''</ref>. Leges quoque tulerunt consules, inter alias illam quae Pompeio ius dandae [[civitas|civitatis]] tribuebat qua Cicero in oratione ''Pro Balbo'' utebatur<ref>''Pro Balbo'' 19: ''ex ea lege quam L. Gellius Cn. Cornelius ex senatus sententia tulerunt; qua lege videmus esse sanctum ut cives Romani sint ii quos Cn. Pompeius de consili sententia singillatim civitate donaverit''. Cf. etiam ibidem 32/3.</ref>. Senatum quoque rogaverunt ''ne absentes homines in provinciis rei fierent rerum capitalium'', quod ad [[Gaius Verres|Gai Verris]] crimina spectasse videtur<ref>[[Cicero]], [[In Verrem]] II.95.</ref>. Fortasse hunc tardum consulatum Valeriorum suffragio impetrare potuit e quibus filium adoptaverat necnon Pompei favore. * 70: Censor cum eodem Gnaeo Cornelio Lentulo Clodiano severitate insignis 64 senatores indignos e senatu expulit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 98.</ref>, inter quos fuerunt [[consularis]] [[Publius Cornelius Lentulus Sura]] et futurus Ciceronis in consulatu collega [[Gaius Antonius Hybrida]]. Iidem censores Pompeium post equestres militias absolutas honesta missione donarunt<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.5-9.</ref> * 67-65: Legatus Pompei fuit in [[Pirata|bello piratico]] cui [[Mare Tyrrhenum|Tyrrhenum mare]] et Italiae litus custodienda mandavit imperator<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 95.</ref> una cum sempiterno collega Cornelio Lentulo. *63: Ciceronem adiuvit adversus [[Catilina|Catilinarios]]<ref>[[Cicero]], ''In Pisonem'' 3. ''Post reditum ad Quirites'' 17.</ref>. *59: Legi agrariae consulis [[Gaius Iulius Caesar|Iulii Caesaris]] adversabatur<ref>Plutarchus, ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 26.2.</ref>. *57 et 55 adhuc memoratur in senatu. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Catherine Steel, "[https://www.jstor.org/stable/24432812 The roman Senate and the post-sullan "Res-Publica]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 2014: 323-339 == Nexus externi == *[https://de.wikisource.org/wiki/RE:Gellius_17 Gellius 17] apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]] {{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Gellius Publicola, Lucius}} [[Categoria:Censores]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Gellia]] [[Categoria:Senatores]] evqfkpsu1jv38xcgznoehs9paz0ud24 0 328987 3992107 3991347 2026-09-29T23:32:24Z Demetrius Talpa 81729 3992107 wikitext text/x-wiki [[Imago:Lake fall.jpg|thumb|Lacus Silvestris in parte Canadensi anno 2008]] {{res|Lacus Silvestris}}{{Convertimus}} ([[Anglice]] ''Lake of the Woods'', [[Francogallice]] ''Lac des Bois'') est lacus in [[America Septentrionalis|America Serptentrionali]] Pars lacus borealis in provinciis Canadensibus [[Ontario]]neet [[Manitoba]] sita est, pars australis in civitate [[Minnesota]] ([[CFA]]); ripae occidentali adiacet pars Minnesotae terris Canadensibus crcumcincta, quae ''Angulus Boreoccidentalis'' (''Northwest Angle'') nominatur. [[Area (geometria)|Aream]] habet 4350 [[chiliometrum quadratum|chm²]]; pars austroccidentalis aperta est, sed partes ceterae labyrinthum perplexissimum fretorum, sinuum, insularum paeninsularum praebet. Circa 14 milia insularum per lacum Silvestrem dispersa sunt. In silvis desertis et paludinosis lacus situs est. [[Vinnipega (flumen)|Vinnipega flumen]] e parte lacus boreali oritur prope da urbem [[Kenora]]m et in [[Lacus Vinnipega|lacum eiusdem niminis]] quam lacus Silvestris aufert. Lacus Silvestris et lacus [[Manitoba]]e magni reliquiae sunt lacus praehistorici [[Agassiz (lacus)|Agassiz]] vel [[systema fluviorum|systematis]] eius, quem [[Aevum glaciale|glaciarium]] recedens alebat; ante 10 vel 12 milia annorum aquae Agassiz per [[Nelson (flumen)|flumen Nelson]] novum demissae sunt. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{Fontes geographici}} [[Categoria:Lacus Ontarionis]] [[Categoria:Lacus Manitobae]] [[Categoria:Lacus Minnesotae]] t781hzlxu8w1ex1yl8xnij0ffe78mq8 0 329041 3992198 3991770 2026-09-30T09:50:21Z Pippobuono 54500 disctractiones in creando! 3992198 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Frappel Chapelle Sainte-Claire (Charémont).png|thumb|upright=0.8|left|Frapelle: [[ecclesia (aedificium)|capella]] [[Sancta Clara|Sanctae Clarae]] dicata, in viculo Charémont.]] {{res|Frapelle}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 201 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Frapelle|Frapelle}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 79kggxdi8cragy1p5zjhgzb08myoesd 0 329054 3991993 3991859 2026-09-29T17:03:17Z Pippobuono 54500 natus Loiré 3991993 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Henricus Derouet''' (natus in [[commune|communi]] [[Loiré]] praefecturae [[Meduana et Liger|Meduanae et Ligeris]] die [[28 Novembris]] [[1922]]; mortuus [[Andecavis|Andecavi]] die [[4 Iulii]] [[2004]]) fuit Episcopus [[Dioecesis Sagiensis]] ab anno [[1971]] ad annum [[1985]], postea Episcopus [[Dioecesis Atrebatensis]] ab anno [[1985]] ad annum [[1998]].<ref>{{CathHierBishop|derouet}}</ref> == Biographia == Nominatus episcopus coadiutor [[Andreas Pioger|Andreae Pioger]] die [[21 Octobris]] [[1970]], ordinatus est [[episcopus]] die [[6 Decembris]] [[1970]], et Episcopus Sagiensis [[21 Iulii]] [[1971]]. Postea, die [[10 Octobris]] [[1985]], [[Atrebatum]] translatus est. Die [[12 Augusti]] [[1998]] munere decessit. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Henri Derouet|Henricum Derouet}} {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|derouet}} == Notae == <references /> {{RC-stipula}} {{Episcopi Sagienses}} {{Lifetime|1922|2004|Derouet, Henricus}} [[Categoria:Episcopi Atrebatenses]] [[Categoria:Episcopi Sagienses]] [[Categoria:Incolae Franciae]] pimfcpqgzezkkx84u299eaqknzp02na 0 329059 3991936 3991921 2026-09-29T12:22:33Z IacobusAmor 1163 ~ 3991936 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Triyuginarayan Temple.jpg|thumb|[[Templum]] Triyuginarayan.]] {{res|Triyuginarayan}} ([[Sanscritice]] 'Tres Aetates Vishnu') est sacer [[peregrinatio]]nis locus in regione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rudraprayag (districtus Indiae)|Rudraprayag|en|qid=Q1805059}} civitatis [[Uttarakhand]] in [[India Septentrionalis|India Septentrionali]] situs. [[Templum]] ibi [[Vishnu]] [[deus|deo]] dicatur; locus autem celebritatem inde nactus est quod ibi [[matrimonium]] [[Sivus|Sivi]] dei et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Parvati||en|qid=Q170485}} [[dea]]e celebratum esse traditur. [[Vocabulum]] {{idioma|Triyuginarayan}} e [[lingua Sanscrita]] oritur: ''tri'' ‘tria’, ''yogi'' ‘aetatem’ vel ‘temporis spatium’ significat; ''narayan'' autem aliud Vishnu [[nomen]] est. Templum [[aqua]]s ex quattuor [[lacus|lacubus]] [[aquae sacrae|sacris]]<!--en:Sacred waters--> accipit, videlicet Rudra Kund, Vishnu Kund, Brahma Kund, Saraswati Kund.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/triyuginarayan-temple-a-sacred-place-of-worship/ Templum Triyuginarayan, locus nuptiarum Shivae et Parvatae].</ref> Praeterea, [[flamma aeterna]], Akhand Dhuni appellata, ex ipso die nuptiarum divinarum ardere creditur; qua de causa templum Templum Akhand Dhuni vocatur. Peregrini huc veniunt atque cinerem domum secum ita auferunt, ut prosperitatem et felicitatem vitae coniugali concilient. Etiam coniuges hic matrimonium ineunt, sperantes [[iter]] vitae suae principio spirituali sacroque auspicaturum esse. == Locus == Templum Triyuginarayan in regione Rudraprayag intra tractum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garhwal Himalayensis||en|qid=Q4180735}} civitatis Uttarakhand in India Septentrionali situm est. Templum altitudine mille nongentorum octoginta [[metrum|metrorum]], seu sex milium quingentorum pedum, exstat, [[Himalaya|montibus Himalayensibus]] circumdatum atque amoenis prospectibus praeditum. Circiter sedecim tantum chiliometra a Gaurikund—quod statio est unde iter ad Kedarnath incipit—atque undecim chiliometra a Sonprayag abest. == Notae == <references />{{Dubcat}} hq2yi6yd9vt64j61vrsgmdul2s9gnif 3991942 3991936 2026-09-29T12:47:11Z IacobusAmor 1163 + 3991942 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Triyuginarayan Temple.jpg|thumb|[[Templum]] Triyuginarayan.]] {{res|Triyuginarayan}} ([[Sanscritice]] 'Tres Aetates Vishnu') est [[sanctitas|sacer]]<!--en:Sacredness--> [[peregrinatio]]nis locus in regione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rudraprayag (districtus Indiae)|Rudraprayag|en|qid=Q1805059}} civitatis [[Uttarakhand]] in [[India Septentrionalis|India Septentrionali]] situs. [[Templum Hinduisticum]] ibi [[Vishnu]] [[deus|deo]] dicatur; locus autem celebritatem inde nactus est quod eodem loco [[matrimonium]] [[Sivus|Sivi]] dei et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Parvati||en|qid=Q170485}} [[dea]]e celebratum esse traditur. [[Vocabulum]] {{idioma|Triyuginarayan}} e [[lingua Sanscrita]] oritur: ''tri'' ‘tria’, ''yogi'' ‘aetatem’ vel ‘temporis spatium’ significat; ''narayan'' autem aliud Vishnu [[nomen]] est. Templum ad quattuor [[aquae sacrae|sacros]]<!--en:Sacred waters--> ablutionis [[lacus]] adiacet, videlicet Rudra Kund, Vishnu Kund, Brahma Kund, Saraswati Kund.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/triyuginarayan-temple-a-sacred-place-of-worship/ Templum Triyuginarayan, locus nuptiarum Shivae et Parvatae].</ref> Pro [[aedificium|aedificio]] sacro incenditur [[flamma aeterna]], Akhand Dhuni appellata, ex ipso die nuptiarum divinarum ardere credita; qua de causa hic locus Templum Akhand Dhuni vocatur. [[Peregrinatoi|Peregrini]] huc veniunt atque cinerem domum secum ita auferunt, ut prosperitatem et [[felicitas|felicitatem]] [[amor coniugalis|vitae coniugali]]<!--en:Conjugal love--> concilient. Etiam coniuges hic matrimonium ineunt, eorum [[iter]] [[vita]]e principio spirituali sacroque auspicaturum esse [[spes|sperantes]]. == Locus == Templum Triyuginarayan in regione Rudraprayag intra tractum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garhwal Himalayensis||en|qid=Q4180735}} civitatis Uttarakhand in India Septentrionali situm est. Templum altitudine mille nongentorum octoginta [[metrum|metrorum]], seu sex milium quingentorum pedum, exstat, [[Himalaya|montibus Himalayensibus]] circumdatum atque amoenis prospectibus praeditum. Circiter sedecim tantum chiliometra a Gaurikund—quod statio est unde iter ad Kedarnath incipit—atque undecim chiliometra a Sonprayag abest. == Notae == <references />{{Dubcat}} 360vus17xfm18bw16tnzb6lyg8vbnnx 3991943 3991942 2026-09-29T12:48:39Z IacobusAmor 1163 Typo 3991943 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Triyuginarayan Temple.jpg|thumb|[[Templum]] Triyuginarayan.]] {{res|Triyuginarayan}} ([[Sanscritice]] 'Tres Aetates Vishnu') est [[sanctitas|sacer]]<!--en:Sacredness--> [[peregrinatio]]nis locus in regione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rudraprayag (districtus Indiae)|Rudraprayag|en|qid=Q1805059}} civitatis [[Uttarakhand]] in [[India Septentrionalis|India Septentrionali]] situs. [[Templum Hinduisticum]] ibi [[Vishnu]] [[deus|deo]] dicatur; locus autem celebritatem inde nactus est quod eodem loco [[matrimonium]] [[Sivus|Sivi]] dei et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Parvati||en|qid=Q170485}} [[dea]]e celebratum esse traditur. [[Vocabulum]] {{idioma|Triyuginarayan}} e [[lingua Sanscrita]] oritur: ''tri'' ‘tria’, ''yogi'' ‘aetatem’ vel ‘temporis spatium’ significat; ''narayan'' autem aliud Vishnu [[nomen]] est. Templum ad quattuor [[aquae sacrae|sacros]]<!--en:Sacred waters--> ablutionis [[lacus]] adiacet, videlicet Rudra Kund, Vishnu Kund, Brahma Kund, Saraswati Kund.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/triyuginarayan-temple-a-sacred-place-of-worship/ Templum Triyuginarayan, locus nuptiarum Shivae et Parvatae].</ref> Pro [[aedificium|aedificio]] sacro incenditur [[flamma aeterna]], Akhand Dhuni appellata, ex ipso die nuptiarum divinarum ardere credita; qua de causa hic locus Templum Akhand Dhuni vocatur. [[Peregrinatio|Peregrini]] huc veniunt atque cinerem domum secum ita auferunt, ut prosperitatem et [[felicitas|felicitatem]] [[amor coniugalis|vitae coniugali]]<!--en:Conjugal love--> concilient. Etiam coniuges hic matrimonium ineunt, eorum [[iter]] [[vita]]e principio spirituali sacroque auspicaturum esse [[spes|sperantes]]. == Locus == Templum Triyuginarayan in regione Rudraprayag intra tractum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garhwal Himalayensis||en|qid=Q4180735}} civitatis Uttarakhand in India Septentrionali situm est. Templum altitudine mille nongentorum octoginta [[metrum|metrorum]], seu sex milium quingentorum pedum, exstat, [[Himalaya|montibus Himalayensibus]] circumdatum atque amoenis prospectibus praeditum. Circiter sedecim tantum chiliometra a Gaurikund—quod statio est unde iter ad Kedarnath incipit—atque undecim chiliometra a Sonprayag abest. == Notae == <references />{{Dubcat}} pucigcgsovvpicipcs30s67iyp621n0 3991944 3991943 2026-09-29T12:49:32Z IacobusAmor 1163 Nexus 3991944 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Triyuginarayan Temple.jpg|thumb|[[Templum]] Triyuginarayan.]] {{res|Triyuginarayan}} ([[Sanscritice]] 'Tres Aetates Vishnu') est [[sanctitas|sacer]]<!--en:Sacredness--> [[peregrinatio]]nis locus in regione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rudraprayag (districtus Indiae)|Rudraprayag|en|qid=Q1805059}} civitatis [[Uttarakhand]] in [[India Septentrionalis|India Septentrionali]] situs. [[Templum Hinduisticum]] ibi [[Vishnu]] [[deus|deo]] dicatur; locus autem celebritatem inde nactus est quod eodem loco [[matrimonium]] [[Sivus|Sivi]] dei et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Parvati||en|qid=Q170485}} [[dea]]e celebratum esse traditur. [[Vocabulum]] {{idioma|Triyuginarayan}} e [[lingua Sanscrita]] oritur: ''tri'' ‘tria’, ''yogi'' ‘aetatem’ vel ‘temporis spatium’ significat; ''narayan'' autem aliud Vishnu [[nomen]] est. Templum ad quattuor [[aquae sacrae|sacros]]<!--en:Sacred waters--> ablutionis [[lacus]] adiacet, videlicet Rudra Kund, Vishnu Kund, Brahma Kund, Saraswati Kund.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/triyuginarayan-temple-a-sacred-place-of-worship/ Templum Triyuginarayan, locus nuptiarum Shivae et Parvatae].</ref> Pro [[aedificium|aedificio]] sacro incenditur [[flamma aeterna]], Akhand Dhuni appellata, ex ipso die nuptiarum divinarum ardere credita; qua de causa hic locus Templum Akhand Dhuni vocatur. [[Peregrinatio (religio)|Peregrini]] huc veniunt atque cinerem domum secum ita auferunt, ut prosperitatem et [[felicitas|felicitatem]] [[amor coniugalis|vitae coniugali]]<!--en:Conjugal love--> concilient. Etiam coniuges hic matrimonium ineunt, eorum [[iter]] [[vita]]e principio spirituali sacroque auspicaturum esse [[spes|sperantes]]. == Locus == Templum Triyuginarayan in regione Rudraprayag intra tractum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garhwal Himalayensis||en|qid=Q4180735}} civitatis Uttarakhand in India Septentrionali situm est. Templum altitudine mille nongentorum octoginta [[metrum|metrorum]], seu sex milium quingentorum pedum, exstat, [[Himalaya|montibus Himalayensibus]] circumdatum atque amoenis prospectibus praeditum. Circiter sedecim tantum chiliometra a Gaurikund—quod statio est unde iter ad Kedarnath incipit—atque undecim chiliometra a Sonprayag abest. == Notae == <references />{{Dubcat}} a9xntuh2zccs4dysmka794i42v882t7 3991945 3991944 2026-09-29T12:50:17Z IacobusAmor 1163 + 3991945 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Triyuginarayan Temple.jpg|thumb|[[Templum]] Triyuginarayan.]] {{res|Triyuginarayan}} ([[Sanscritice]] 'Tres Aetates Vishnu') est [[sanctitas|sacer]]<!--en:Sacredness--> [[peregrinatio]]nis locus in regione {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Rudraprayag (districtus Indiae)|Rudraprayag|en|qid=Q1805059}} civitatis [[Uttarakhand]] in [[India Septentrionalis|India Septentrionali]] situs. [[Templum Hinduisticum]] ibi [[Vishnu]] [[deus|deo]] dicatur; locus autem celebritatem inde nactus est quod eodem loco [[matrimonium]] [[Sivus|Sivi]] dei et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Parvati||en|qid=Q170485}} [[dea]]e celebratum esse traditur. [[Vocabulum]] {{idioma|Triyuginarayan}} e [[lingua Sanscrita]] oritur: ''tri'' ‘tria’, ''yogi'' ‘aetatem’ vel ‘temporis spatium’ significat; ''narayan'' autem aliud Vishnu [[nomen]] est. Templum ad quattuor [[aquae sacrae|sacros]]<!--en:Sacred waters--> ablutionis [[lacus]] adiacet, videlicet Rudra Kund, Vishnu Kund, Brahma Kund, Saraswati Kund.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/triyuginarayan-temple-a-sacred-place-of-worship/ Templum Triyuginarayan, locus nuptiarum Shivae et Parvatae].</ref> Pro [[aedificium|aedificio]] sacro incenditur [[flamma aeterna]], Akhand Dhuni appellata, ex ipso die nuptiarum divinarum ardere credita; qua de causa hic locus Templum Akhand Dhuni vocatur. [[Peregrinatio (religio)|Peregrini]] [[religio|religiosi]] huc veniunt atque cinerem domum secum ita auferunt, ut prosperitatem et [[felicitas|felicitatem]] [[amor coniugalis|vitae coniugali]]<!--en:Conjugal love--> concilient. Etiam coniuges hic matrimonium ineunt, eorum [[iter]] [[vita]]e principio spirituali sacroque auspicaturum esse [[spes|sperantes]]. == Locus == Templum Triyuginarayan in regione Rudraprayag intra tractum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Garhwal Himalayensis||en|qid=Q4180735}} civitatis Uttarakhand in India Septentrionali situm est. Templum altitudine mille nongentorum octoginta [[metrum|metrorum]], seu sex milium quingentorum pedum, exstat, [[Himalaya|montibus Himalayensibus]] circumdatum atque amoenis prospectibus praeditum. Circiter sedecim tantum chiliometra a Gaurikund—quod statio est unde iter ad Kedarnath incipit—atque undecim chiliometra a Sonprayag abest. == Notae == <references />{{Dubcat}} ovep2gjik27fhndud93ctpc8hdnvdpp 0 329062 3991994 2026-09-29T17:05:21Z Torstanus 212901 Paginam instituit 3991994 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}}'''Bier Holgerus Holmgren''' (Suecice ''Björn Holger Holmgren''; 31 Julii 1996 [[Holmia|Holmiae]] natus) cantor, scriptor carminum, famosus [[Interrete|interretis]] est. Curriculo per [[TikTok]] incepto, famam maiorem anno 2022 carmine "Ut med allt" accipit.<ref>"Björn Holmgren släpper singeln 'Ut med allt'", ''Örebronyheter'', 11 aprilis 2022: https://web.archive.org/web/20250214220153/https://www.orebronyheter.com/bjorn-holmgren-slapper-singeln-ut-med-allt/</ref> Anno 2025 in [[Melodifestivalen|Feriis melodiarum]] carmine "Rädda mig" certavit.<ref>"Björn Holmgren sjunger om sjuka systern: 'Verkligen från hjärtat'", Melodifestivalen 2025, ''SVT Nyheter'', 14 Februarii 2025, https://www.svt.se/kultur/dags-for-melodifestivalen-2025?inlagg=19fcd83c0a8cf88c9f1b555f08754e92</ref> Anno 2026 carmina "Borta med vinden" et "Jag blundar" confecit.<ref>MTA Communication, "Björn Holmgren släpper ny singel", 10 aprilis 2026, https://www.mynewsdesk.com/se/mta-production-ab/pressreleases/bjoern-holmgren-slaepper-ny-singel-3442266</ref><ref>Ove Svensson, "Björn Holmgren släppter andra ep:n 'Jag blundar' - introspektion och samhällskritik i fokus", ''Popzine'', 18 septembris 2026, https://popzine.se/nyheter/bjorn-holmgren-slapper-andra-epn-jag-blundar--introspektion-och-samhallskritik-i-fokus</ref> 1txu1utzg8l98myw501ae5ix38i0kbj 3991998 3991994 2026-09-29T17:15:02Z Torstanus 212901 3991998 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}}'''Bier Holgerus Holmgren''' (Suecice ''Björn Holger Holmgren''; 31 Julii 1996 [[Holmia|Holmiae]] natus) cantor, scriptor carminum, famosus [[Interrete|interretis]] est. Curriculo per [[TikTok]] incepto, famam maiorem anno 2022 carmine "Ut med allt" accipit.<ref>"Björn Holmgren släpper singeln 'Ut med allt'", ''Örebronyheter'', 11 aprilis 2022: https://web.archive.org/web/20250214220153/https://www.orebronyheter.com/bjorn-holmgren-slapper-singeln-ut-med-allt/</ref> Anno 2025 in [[Feriae melodiarum|Feriis melodiarum]] carmine "Rädda mig" certavit.<ref>"Björn Holmgren sjunger om sjuka systern: 'Verkligen från hjärtat'", Melodifestivalen 2025, ''SVT Nyheter'', 14 Februarii 2025, https://www.svt.se/kultur/dags-for-melodifestivalen-2025?inlagg=19fcd83c0a8cf88c9f1b555f08754e92</ref> Anno 2026 carmina "Borta med vinden" et "Jag blundar" confecit.<ref>MTA Communication, "Björn Holmgren släpper ny singel", 10 aprilis 2026, https://www.mynewsdesk.com/se/mta-production-ab/pressreleases/bjoern-holmgren-slaepper-ny-singel-3442266</ref><ref>Ove Svensson, "Björn Holmgren släppter andra ep:n 'Jag blundar' - introspektion och samhällskritik i fokus", ''Popzine'', 18 septembris 2026, https://popzine.se/nyheter/bjorn-holmgren-slapper-andra-epn-jag-blundar--introspektion-och-samhallskritik-i-fokus</ref> ndsturmndvvjdyfoyzs8r6bkzrddip6 3992000 3991998 2026-09-29T17:21:06Z Torstanus 212901 Categorias addidi 3992000 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}}'''Bier Holgerus Holmgren''' (Suecice ''Björn Holger Holmgren''; 31 Julii 1996 [[Holmia|Holmiae]] natus) cantor, scriptor carminum, famosus [[Interrete|interretis]] est. Curriculo per [[TikTok]] incepto, famam maiorem anno 2022 carmine "Ut med allt" accipit.<ref>"Björn Holmgren släpper singeln 'Ut med allt'", ''Örebronyheter'', 11 aprilis 2022: https://web.archive.org/web/20250214220153/https://www.orebronyheter.com/bjorn-holmgren-slapper-singeln-ut-med-allt/</ref> Anno 2025 in [[Feriae melodiarum|Feriis melodiarum]] carmine "Rädda mig" certavit.<ref>"Björn Holmgren sjunger om sjuka systern: 'Verkligen från hjärtat'", Melodifestivalen 2025, ''SVT Nyheter'', 14 Februarii 2025, https://www.svt.se/kultur/dags-for-melodifestivalen-2025?inlagg=19fcd83c0a8cf88c9f1b555f08754e92</ref> Anno 2026 carmina "Borta med vinden" et "Jag blundar" confecit.<ref>MTA Communication, "Björn Holmgren släpper ny singel", 10 aprilis 2026, https://www.mynewsdesk.com/se/mta-production-ab/pressreleases/bjoern-holmgren-slaepper-ny-singel-3442266</ref><ref>Ove Svensson, "Björn Holmgren släppter andra ep:n 'Jag blundar' - introspektion och samhällskritik i fokus", ''Popzine'', 18 septembris 2026, https://popzine.se/nyheter/bjorn-holmgren-slapper-andra-epn-jag-blundar--introspektion-och-samhallskritik-i-fokus</ref> <references /> [[Categoria:Cantores Sueciae]] [[Categoria:Competitores Feriarum melodiarum]] spxho2mp02fyxz0s2mzu61yda125uoe 3992001 3992000 2026-09-29T17:23:58Z Torstanus 212901 Categoriam "Nati 1996" addidi 3992001 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}}'''Bier Holgerus Holmgren''' (Suecice ''Björn Holger Holmgren''; 31 Julii 1996 [[Holmia|Holmiae]] natus) cantor, scriptor carminum, famosus [[Interrete|interretis]] est. Curriculo per [[TikTok]] incepto, famam maiorem anno 2022 carmine "Ut med allt" accipit.<ref>"Björn Holmgren släpper singeln 'Ut med allt'", ''Örebronyheter'', 11 aprilis 2022: https://web.archive.org/web/20250214220153/https://www.orebronyheter.com/bjorn-holmgren-slapper-singeln-ut-med-allt/</ref> Anno 2025 in [[Feriae melodiarum|Feriis melodiarum]] carmine "Rädda mig" certavit.<ref>"Björn Holmgren sjunger om sjuka systern: 'Verkligen från hjärtat'", Melodifestivalen 2025, ''SVT Nyheter'', 14 Februarii 2025, https://www.svt.se/kultur/dags-for-melodifestivalen-2025?inlagg=19fcd83c0a8cf88c9f1b555f08754e92</ref> Anno 2026 carmina "Borta med vinden" et "Jag blundar" confecit.<ref>MTA Communication, "Björn Holmgren släpper ny singel", 10 aprilis 2026, https://www.mynewsdesk.com/se/mta-production-ab/pressreleases/bjoern-holmgren-slaepper-ny-singel-3442266</ref><ref>Ove Svensson, "Björn Holmgren släppter andra ep:n 'Jag blundar' - introspektion och samhällskritik i fokus", ''Popzine'', 18 septembris 2026, https://popzine.se/nyheter/bjorn-holmgren-slapper-andra-epn-jag-blundar--introspektion-och-samhallskritik-i-fokus</ref> <references /> [[Categoria:Cantores Sueciae]] [[Categoria:Competitores Feriarum melodiarum]] [[Categoria:Nati 1996]] ij8regauk8q5y4896nb2tbm5ff67a44 3992011 3992001 2026-09-29T17:37:16Z Torstanus 212901 Nomen edidi 3992011 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}}'''Bier Oligerus Holmgren''' (Suecice ''Björn Holger Holmgren''; 31 Julii 1996 [[Holmia|Holmiae]] natus) cantor, scriptor carminum, famosus [[Interrete|interretis]] est. Curriculo per [[TikTok]] incepto, famam maiorem anno 2022 carmine "Ut med allt" accipit.<ref>"Björn Holmgren släpper singeln 'Ut med allt'", ''Örebronyheter'', 11 aprilis 2022: https://web.archive.org/web/20250214220153/https://www.orebronyheter.com/bjorn-holmgren-slapper-singeln-ut-med-allt/</ref> Anno 2025 in [[Feriae melodiarum|Feriis melodiarum]] carmine "Rädda mig" certavit.<ref>"Björn Holmgren sjunger om sjuka systern: 'Verkligen från hjärtat'", Melodifestivalen 2025, ''SVT Nyheter'', 14 Februarii 2025, https://www.svt.se/kultur/dags-for-melodifestivalen-2025?inlagg=19fcd83c0a8cf88c9f1b555f08754e92</ref> Anno 2026 carmina "Borta med vinden" et "Jag blundar" confecit.<ref>MTA Communication, "Björn Holmgren släpper ny singel", 10 aprilis 2026, https://www.mynewsdesk.com/se/mta-production-ab/pressreleases/bjoern-holmgren-slaepper-ny-singel-3442266</ref><ref>Ove Svensson, "Björn Holmgren släppter andra ep:n 'Jag blundar' - introspektion och samhällskritik i fokus", ''Popzine'', 18 septembris 2026, https://popzine.se/nyheter/bjorn-holmgren-slapper-andra-epn-jag-blundar--introspektion-och-samhallskritik-i-fokus</ref> <references /> [[Categoria:Cantores Sueciae]] [[Categoria:Competitores Feriarum melodiarum]] [[Categoria:Nati 1996]] jh7dc668d1zk20022xl6wmkfq0gvuvy 3992013 3992011 2026-09-29T17:38:55Z Grufo 64423 +{{FD ref}} 3992013 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Bier{{FD ref}} Oligerus{{FD ref}} Holmgren}} (Suecice ''Björn Holger Holmgren''; 31 Julii 1996 [[Holmia|Holmiae]] natus) cantor, scriptor carminum, famosus [[Interrete|interretis]] est. Curriculo per [[TikTok]] incepto, famam maiorem anno 2022 carmine "Ut med allt" accipit.<ref>"Björn Holmgren släpper singeln 'Ut med allt'", ''Örebronyheter'', 11 aprilis 2022: https://web.archive.org/web/20250214220153/https://www.orebronyheter.com/bjorn-holmgren-slapper-singeln-ut-med-allt/</ref> Anno 2025 in [[Feriae melodiarum|Feriis melodiarum]] carmine "Rädda mig" certavit.<ref>"Björn Holmgren sjunger om sjuka systern: 'Verkligen från hjärtat'", Melodifestivalen 2025, ''SVT Nyheter'', 14 Februarii 2025, https://www.svt.se/kultur/dags-for-melodifestivalen-2025?inlagg=19fcd83c0a8cf88c9f1b555f08754e92</ref> Anno 2026 carmina "Borta med vinden" et "Jag blundar" confecit.<ref>MTA Communication, "Björn Holmgren släpper ny singel", 10 aprilis 2026, https://www.mynewsdesk.com/se/mta-production-ab/pressreleases/bjoern-holmgren-slaepper-ny-singel-3442266</ref><ref>Ove Svensson, "Björn Holmgren släppter andra ep:n 'Jag blundar' - introspektion och samhällskritik i fokus", ''Popzine'', 18 septembris 2026, https://popzine.se/nyheter/bjorn-holmgren-slapper-andra-epn-jag-blundar--introspektion-och-samhallskritik-i-fokus</ref> == Notae == <references /> [[Categoria:Cantores Sueciae]] [[Categoria:Competitores Feriarum melodiarum]] [[Categoria:Nati 1996]] f1zbkq6yt1o2w5jip0t86zp8f495dqf 3992018 3992013 2026-09-29T18:04:59Z Torstanus 212901 Notae de nominibus Latinis addidi 3992018 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Bier Oligerus Holmgren}}<ref>Nomina e ''Tractacto de divisione regnorum'' [[Iohannes Parisiensis|Iohannis Parisiensis]] et ''Museo regio seu catalogo rerum tam naturalium, quam artificialium...'' [[Oligerus Jacobaeus|Oligeri Jacobaei]] carpta, in illo pagina 262 linea 1624 Bier Costae Ferreae, Islandice ''Björn'' ''Járnsíða'', in hoc Oligerus Jacobaeus, Suetice ''Holger Jacobaeus'', est. De hoc vide http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:alvin:portal:record-103981</ref> (Suecice ''Björn Holger Holmgren''; 31 Julii 1996 [[Holmia|Holmiae]] natus) cantor, scriptor carminum, famosus [[Interrete|interretis]] est. Curriculo per [[TikTok]] incepto, famam maiorem anno 2022 carmine "Ut med allt" accipit.<ref>"Björn Holmgren släpper singeln 'Ut med allt'", ''Örebronyheter'', 11 aprilis 2022: https://web.archive.org/web/20250214220153/https://www.orebronyheter.com/bjorn-holmgren-slapper-singeln-ut-med-allt/</ref> Anno 2025 in [[Feriae melodiarum|Feriis melodiarum]] carmine "Rädda mig" certavit.<ref>"Björn Holmgren sjunger om sjuka systern: 'Verkligen från hjärtat'", Melodifestivalen 2025, ''SVT Nyheter'', 14 Februarii 2025, https://www.svt.se/kultur/dags-for-melodifestivalen-2025?inlagg=19fcd83c0a8cf88c9f1b555f08754e92</ref> Anno 2026 carmina "Borta med vinden" et "Jag blundar" confecit.<ref>MTA Communication, "Björn Holmgren släpper ny singel", 10 aprilis 2026, https://www.mynewsdesk.com/se/mta-production-ab/pressreleases/bjoern-holmgren-slaepper-ny-singel-3442266</ref><ref>Ove Svensson, "Björn Holmgren släppter andra ep:n 'Jag blundar' - introspektion och samhällskritik i fokus", ''Popzine'', 18 septembris 2026, https://popzine.se/nyheter/bjorn-holmgren-slapper-andra-epn-jag-blundar--introspektion-och-samhallskritik-i-fokus</ref> == Notae == <references /> [[Categoria:Cantores Sueciae]] [[Categoria:Competitores Feriarum melodiarum]] [[Categoria:Nati 1996]] myo7nqyfv3emohjkfmtz5g3aiiczsl5 118 329063 3991996 2026-09-29T17:10:30Z Torstanus 212901 Torstanus movit paginam [[Adumbratio:Melodifestivalen]] ad [[Feriae melodiarum]]: Paginae nominem Latinam habere debet 3991996 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Feriae melodiarum]] {{De hac redirectione}} ivrfm9f68zbpxxuse4os9dwi4reyep1 3992005 3991996 2026-09-29T17:25:06Z Grufo 64423 Duplam redirectionem correxi 3992005 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Adumbratio:Feriae melodiarum]] {{De hac redirectione}} 1jxqnvucotbw6syqc318eanthko0fg2 0 329064 3992003 2026-09-29T17:24:00Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Feriae melodiarum]] ad [[Adumbratio:Feriae melodiarum]]: Adhuc pagina non est satis parata 3992003 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Adumbratio:Feriae melodiarum]] {{De hac redirectione}} 1jxqnvucotbw6syqc318eanthko0fg2 0 329065 3992024 2026-09-29T18:41:43Z Ailamnos 165281 Pagina nova: alba Silesiana, vestimentum liturgicum apud Lutheranos 3992024 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Halina Radacz (7.05.2022).jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Halina Radacz||fr|qid=Q97172875}}, presbytera Ecclesiae Lutheranae Polonae, in ambone ecclesiae Ss. Trinitatis [[Varsovia|Varsoviae]], alba Silesiana super togam induta]] '''Alba Silesiana''' est [[Vestimenta|vestimentum]] [[Liturgia|liturgicum]] apud nonnullos [[Lutheranismus|Lutheranos]] in usu. == Descriptio, usus et origo == Alba Silesiana est vestimentum amplum, sine manicis, cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|opus denticulatum|opere denticulato|en|qid=Q231250}}, quod circiter 50 cm supra terram pervenit, aliquantulum [[Superpelliceum|superpelliceo]] Romano simile. Portatur desuper [[Toga|togam]] nigram, qua pastores Lutherani utuntur.<ref name=":1">''[https://bik.luteranie.pl/wp-content/uploads/2023/01/2019-04-28pragmatykasubowa-tekstujednolicony.pdf Pragmatyka Służbowa Kościoła Ewangelicko–Augsburskiego w Rzeczpospolitej Polskiej, zatwierdzona na 4. Sesji Synodu X Kadencji, ze zmianami dokonanymi do 4. Sesji Synodu XIV Kadencji włącznie]'' [2019], vide § 194 (ubi etiam nomen Latinum invenies).</ref> Regulae de utenda alba Silesiana haud eaedem fuerunt iuxta diversitatem temporum et regionum. De more [[Dies Passionis Domini|feria VI in Parasceve]] in usu non erat, colore [[Niger (color)|nigro]] ob luctum praescripto, unde et sola toga nigra pro vestimento liturgico haberetur; nonnumquam tamen alba ad solum ritum communionis adhibebatur. Saeculo vicesimo in aliquibus locis sine alba celebrare coeperunt etiam tempore [[Adventus]] et [[Quadragesima|Quadragesimae]].<ref>Gross, Ioannes. ''[https://www.ekumenizm.pl/magazyn/historia-strojow-liturgicznych-w-kosciele-ewangelicko-augsburskim-w-rp/ Historia strojów liturgicznych w Kościele ewangelicko-augsburskim w RP]'' [in interreti], ekumenizm.pl, 2 Martii 2007</ref> Alba Silesiana e [[Rochettum|rochetto]] originem ducit. In [[Silesia]] [[Tessinum|Tessinensi]], [[Bohemia]] et [[Slovacia]] a tempore [[Reformatio|reformationis]]<nowiki/>numquam in usu esse desinit.<ref name=":1" /> Alii Lutherani vero sola toga, alba simili Romanae, vel etiam [[casula]] simili Romanae (in [[Polonia]] usque ad saeculum duodevicesimum, hodie in [[Suecia]]) utuntur.<ref>''[http://old.luteranie.pl/liturgika/symbolika.htm Symbolika liturgiczna]'' [in interreti], Liturgika luterańska (Commissio Synodi de Liturgia et de Musica ecclesiastica; Ecclesia Lutherana Polona)</ref> == Notae == <references /> [[Categoria:Liturgia]] [[Categoria:Sacra supellex]] [[Categoria:Vestimenta]] [[Categoria:Protestantes]] 8px89o3wwqmq8f7n05omxwqsfkkte09 3992184 3992024 2026-09-30T08:28:39Z Ailamnos 165281 Nexus 3992184 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Halina Radacz (7.05.2022).jpg|thumb|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Halina Radacz||fr|qid=Q97172875}}, presbytera Ecclesiae Lutheranae Polonae, in [[Ambo|ambone]] ecclesiae Ss. Trinitatis [[Varsovia|Varsoviae]], alba Silesiana super togam induta]] '''Alba Silesiana''' est [[Vestimenta|vestimentum]] [[Liturgia|liturgicum]] apud nonnullos [[Lutheranismus|Lutheranos]] in usu. == Descriptio, usus et origo == Alba Silesiana est vestimentum amplum, sine manicis, cum {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|opus denticulatum|opere denticulato|en|qid=Q231250}}, quod circiter 50 cm supra terram pervenit, aliquantulum [[Superpelliceum|superpelliceo]] Romano simile. Portatur desuper [[Toga|togam]] nigram, qua pastores Lutherani utuntur.<ref name=":1">''[https://bik.luteranie.pl/wp-content/uploads/2023/01/2019-04-28pragmatykasubowa-tekstujednolicony.pdf Pragmatyka Służbowa Kościoła Ewangelicko–Augsburskiego w Rzeczpospolitej Polskiej, zatwierdzona na 4. Sesji Synodu X Kadencji, ze zmianami dokonanymi do 4. Sesji Synodu XIV Kadencji włącznie]'' [2019], vide § 194 (ubi etiam nomen Latinum invenies).</ref> Regulae de utenda alba Silesiana haud eaedem fuerunt iuxta diversitatem temporum et regionum. De more [[Dies Passionis Domini|feria VI in Parasceve]] in usu non erat, colore [[Niger (color)|nigro]] ob luctum praescripto, unde et sola toga nigra pro vestimento liturgico haberetur; nonnumquam tamen alba ad solum ritum communionis adhibebatur. Saeculo vicesimo in aliquibus locis sine alba celebrare coeperunt etiam tempore [[Adventus]] et [[Quadragesima|Quadragesimae]].<ref>Gross, Ioannes. ''[https://www.ekumenizm.pl/magazyn/historia-strojow-liturgicznych-w-kosciele-ewangelicko-augsburskim-w-rp/ Historia strojów liturgicznych w Kościele ewangelicko-augsburskim w RP]'' [in interreti], ekumenizm.pl, 2 Martii 2007</ref> Alba Silesiana e [[Rochettum|rochetto]] originem ducit. In [[Silesia]] [[Tessinum|Tessinensi]], [[Bohemia]] et [[Slovacia]] a tempore [[Reformatio|reformationis]] numquam in usu esse desinit.<ref name=":1" /> Alii Lutherani vero sola toga, alba simili Romanae, vel etiam [[casula]] simili Romanae (in [[Polonia]] usque ad saeculum duodevicesimum, hodie in [[Suecia]]) utuntur.<ref>''[http://old.luteranie.pl/liturgika/symbolika.htm Symbolika liturgiczna]'' [in interreti], Liturgika luterańska (Commissio Synodi de Liturgia et de Musica ecclesiastica; Ecclesia Lutherana Polona)</ref> == Notae == <references /> [[Categoria:Liturgia]] [[Categoria:Sacra supellex]] [[Categoria:Vestimenta]] [[Categoria:Protestantes]] fdjstlcqdqdap6j6fehhfj95gezc4dc 0 329066 3992029 2026-09-29T19:15:50Z Pippobuono 54500 creatio a francica documentatione 3992029 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Andreas Pioger''' (natus [[Alenconium|Alenconii]] die [[14 Maii]] [[1897]]; mortuus in [[Civitas Sagiensis|Civitate Sagiensi]] die [[22 Aprilis]] [[1981]]) fuit Episcopus [[Dioecesis Sagiensis]] ab anno [[1961]] ad annum [[1971]].<ref>{{CathHierBishop|pioge}}</ref> == Biographia == Filius fabricatoris laciniarum ex regione Sarthensi, patrem admodum iuvenis amisit—cum vix duos annos et dimidium natus esset. Anno 1916 militiae adscriptus, anno 1918 a fronte rediit, Cruce Bellica decoratus. Die [[17 Decembris]] [[1921]] [[Dioecesis Cenomanensis|Cenomanensis]] sacerdos ordinatus est. Deinde ad Collegium [[Franciscus Salesius|Sancti Francisci Salesii]] Alenconii rediit ut litteras doceret. Eodem tempore studia academica persecutus est, gradum philosophicum atque doctoratum publicum in litteris adeptus. Anno 1939 iterum ad arma vocatus, in proelio vulneratus est, sed captivitatem effugit. Nominatus episcopus auxiliarium [[Octavius Pasquet|Octavii Pasquet]] anno [[1955]], consecratus est die [[25 Martii]] eodem anno. Post , et Episcopus Sagiensis [[21 Iulii]] [[1971]]. Octavio Pasquet mense Aprili 1961 munere cedente, ei successit. Prima pars ministerii eius dominatur per participationem in quatuor sessionibus [[Concilium Vaticanum II|Concilii Vaticani II]]. Munere suo die [[24 Iulii]] 1971 se abdicavit, primum [[La Chapelle-Montligeon]] secessit. Deinde die 22 Aprilis 1981 in Civitate Sagiensi. In sacello Sanctae Magdalenae intra ecclesiam cathedralem Sagiensem sepultus est. == Nexus externi == {{CommuniaCat|André Pioger|Andream Pioger}} {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|pioge}} == Notae == <references /> {{RC-stipula}} {{Episcopi Sagienses}} {{Lifetime|1897|1981|Pioger, Andreas}} [[Categoria:Episcopi Sagienses]] [[Categoria:Incolae Franciae]] 1aokw3objrpzykhnd8x26591tux0uxh 3992032 3992029 2026-09-29T19:45:04Z Pippobuono 54500 /* Biographia */ nexus 3992032 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Andreas Pioger''' (natus [[Alenconium|Alenconii]] die [[14 Maii]] [[1897]]; mortuus in [[Civitas Sagiensis|Civitate Sagiensi]] die [[22 Aprilis]] [[1981]]) fuit Episcopus [[Dioecesis Sagiensis]] ab anno [[1961]] ad annum [[1971]].<ref>{{CathHierBishop|pioge}}</ref> == Biographia == Filius fabricatoris laciniarum ex [[Sartha (praefectura Franciae)|Sartha]], patrem admodum iuvenis amisit—cum vix duos annos et dimidium natus esset. Anno 1916 militiae adscriptus, anno 1918 a fronte rediit, Cruce Bellica decoratus. Die [[17 Decembris]] [[1921]] [[Dioecesis Cenomanensis|Cenomanensis]] sacerdos ordinatus est. Deinde ad Collegium [[Franciscus Salesius|Sancti Francisci Salesii]] Alenconii rediit ut litteras doceret. Eodem tempore studia academica persecutus est, gradum philosophicum atque doctoratum publicum in litteris adeptus. Anno 1939 iterum ad arma vocatus, in proelio vulneratus est, sed captivitatem effugit. Nominatus episcopus auxiliarium [[Octavius Pasquet|Octavii Pasquet]] anno [[1955]], consecratus est die [[25 Martii]] eodem anno. Post , et Episcopus Sagiensis [[21 Iulii]] [[1971]]. Octavio Pasquet mense Aprili 1961 munere cedente, ei successit. Prima pars ministerii eius dominatur per participationem in quatuor sessionibus [[Concilium Vaticanum II|Concilii Vaticani II]]. Munere suo die [[24 Iulii]] 1971 se abdicavit, primum [[La Chapelle-Montligeon]] secessit. Deinde die 22 Aprilis 1981 in Civitate Sagiensi. In sacello Sanctae Magdalenae intra ecclesiam cathedralem Sagiensem sepultus est. == Nexus externi == {{CommuniaCat|André Pioger|Andream Pioger}} {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|pioge}} == Notae == <references /> {{RC-stipula}} {{Episcopi Sagienses}} {{Lifetime|1897|1981|Pioger, Andreas}} [[Categoria:Episcopi Sagienses]] [[Categoria:Incolae Franciae]] sd98zoegxtfqx0h5r7z66srw33v7ru2 3992205 3992032 2026-09-30T11:47:16Z IacobusAmor 1163 3992205 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} '''Andreas Pioger''' (natus [[Alenconium|Alenconii]] die [[14 Maii]] [[1897]]; mortuus in [[Civitas Sagiensis|Civitate Sagiensi]] die [[22 Aprilis]] [[1981]]) fuit Episcopus [[Dioecesis Sagiensis]] ab anno [[1961]] ad annum [[1971]].<ref>{{CathHierBishop|pioge}}</ref> == Biographia == Filius fabricatoris laciniarum ex [[Sartha (praefectura Franciae)|Sartha]], patrem admodum [[iuvenis]] amisit, cum vix duos annos et dimidium natus esset. Anno [[1916]], militiae adscriptus, anno [[1918]] a fronte rediit, [[Crux Bellica|Cruce Bellica]] decoratus. Die [[17 Decembris]] [[1921]], [[Dioecesis Cenomanensis|Cenomanensis]] [[sacerdos]] ordinatus est. Deinde ad [[Collegium Sancti Francisci Salesii]] Alenconii rediit ut litteras doceret. Eodem tempore studia academica persecutus est, gradum philosophicum atque [[Ph.D.|doctoratum]] publicum in litteris adeptus. Anno [[1939]] iterum ad arma vocatus, in proelio vulneratus est, sed captivitatem effugit. Nominatus episcopus auxiliarium [[Octavius Pasquet|Octavii Pasquet]] anno [[1955]], consecratus est die [[25 Martii]] eodem anno; post et Episcopus Sagiensis [[21 Iulii]] [[1971]]. Octavio Pasquet mense Aprili 1961 munere cedente, ei successit. Prima pars ministerii eius dominatur per participationem in quatuor sessionibus [[Concilium Vaticanum II|Concilii Vaticani II]]. Munere suo die [[24 Iulii]] 1971 se abdicavit, primum [[La Chapelle-Montligeon]] secessit. Deinde die 22 Aprilis 1981 in Civitate Sagiensi. In sacello Sanctae Magdalenae intra ecclesiam cathedralem Sagiensem sepultus est. == Nexus externi == {{CommuniaCat|André Pioger|Andream Pioger}} {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|pioge}} == Notae == <references /> {{Episcopi Sagienses}} {{Lifetime|1897|1981|Pioger, Andreas}} [[Categoria:Episcopi Sagienses]] [[Categoria:Incolae Franciae]] r63prqxeo15ony9fajfrpd812k61zbb 14 329067 3992033 2026-09-29T19:47:08Z Pippobuono 54500 creatio 3992033 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Dioecesis Baiocensis-Lexoviensis]] [[Categoria:Episcopi Franciae|Baiocenses Lexovienses]] 0ccw6t36zx1zj5k9dsryylokgp3hg3k 14 329068 3992034 2026-09-29T19:50:08Z Pippobuono 54500 creatio 3992034 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Francia|Baiocensis Lexoviensis]] [[Categoria:Rupes Calvadosia]] [[Categoria:Archidioecesis Rothomagensis]] 0renzldj9v7c1bif1e1sl26utln7euy 0 329070 3992047 2026-09-29T20:17:09Z Demetrius Talpa 81729 nova 3992047 wikitext text/x-wiki {{Exemplar coloris|Xerampelinus}} {{res|Xerampelinus}} (de [[Graece|Graeco]] ξηρὸς ἄμπελος, ''vitis sicca'') est [[color]] [[ruber|rubro]] propinquus sed atrior, siccis ''[[Vitis vinifera]]e'' foliis similis. [[Iuvenalis]] vestes xerampelinas meminit<ref>Sat. VI 519.</ref>, quas scholiastes explicat ut vestes coloris inter [[coccineus|coccineo]] et [[purpura|murice]] medii. In Latinitate botanica autem xerampelini species nominantur colore rubro atriore usque ad [[fuscus|fuscum]]<ref>Ioannis Lindley ''An Introduction to Botany'', vol. II, Londinii 1848, p. 372. {{Google Books|Cp8HAQAAIAAJ}}</ref>. ==Notae== <references /> ==Pinacotheca== <gallery> Fasciculus:Red vine leaf herbal substance.JPG|''Vitis viniferae'' folia sicca contrita Fasciculus:Russula xerampelina JPG1.jpg|''[[Russula xerampelina]]'' Fasciculus:Lactifluus (10.3897-mycokeys.45.29964) Figure 5a.png|''[[Lactifluus xerampelinus]]'' </gallery> ==Nexus externi== {{victionarium|Xerampelinus}} {{Colores}} [[Categoria:Colores biologiae]] lspqqqpr35zmog9xzp6lwmsolspth27 10 329072 3992055 2026-09-29T20:53:58Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992055 wikitext text/x-wiki <includeonly>Si nomen tuum addere vis, tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic:</includeonly><noinclude>{{Documentatio formulae simplicis}}</noinclude> 6ar3iwck84b35nbk3vsquyckox9unau 3992058 3992055 2026-09-29T20:56:46Z Grufo 64423 3992058 wikitext text/x-wiki <includeonly>Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic:</includeonly><noinclude>{{Documentatio formulae simplicis}}</noinclude> e1shfg3oywq7zlg7qeol6j3crjoqlpn 3992062 3992058 2026-09-29T20:59:43Z Grufo 64423 3992062 wikitext text/x-wiki <includeonly>Si nomen tuum addere vis, noli id manu scribere, sed tantummodo substitue “subst:Assenserunt” in locum verbi “Assenserunt” hic:</includeonly><noinclude>{{Documentatio formulae simplicis|prooemium={{Formula machinaria}}}}</noinclude> qxd5dd2g7xyrqd5lx2g1jhfs4w446tx 10 329073 3992066 2026-09-29T21:11:11Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992066 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />Substitutio requisita|{{safesubst:<noinclude />Murmur|{{safesubst:<noinclude />Assenserunt/murmur}}}}{{Assenserunt}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> ccctnudxnmrm5mo23ocyhsmq2pi10uz 3992068 3992066 2026-09-29T21:16:09Z Grufo 64423 3992068 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />Substitutio requisita|{{safesubst:<noinclude />Murmur|{{safesubst:<noinclude />Assenserunt/murmur}}}}{{Assenserunt}}|propositum={{{propositum|}}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> g4iv8zsentwmiqjh73m19ztarah5n38 10 329074 3992069 2026-09-29T21:19:52Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992069 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula humana}} {{Formula semper substituenda|...|inspectio=propria}} == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:assenserunt/nemo}}</syntaxhighlight> *: ↳ (Vicitextus divulgatus:) {{vvt|{{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{Assenserunt}}</nowiki>}} *:: ↳ {{assenserunt/nemo|propositum=exhibitio}} == Ulteriora si cupis == * {{Fsn|Assenserunt}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 9gac06fi0v9csomyi2h6c225tfb7jtv 3992071 3992069 2026-09-29T21:23:32Z Grufo 64423 Compendium addidi 3992071 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula humana}} {{Formula semper substituenda|...|inspectio=propria}} {{Compendia substitutionis|+1/nemo}} == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:assenserunt/nemo}}</syntaxhighlight> *: ↳ (Vicitextus divulgatus:) {{vvt|{{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{Assenserunt}}</nowiki>}} *:: ↳ {{assenserunt/nemo|propositum=exhibitio}} == Synonyma == * {{Fsn|+1/nemo}} == Ulteriora si cupis == * {{Fsn|Assenserunt}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 70km7sps1x4ylz5iecj8njyse1kel7f 3992072 3992071 2026-09-29T21:24:11Z Grufo 64423 3992072 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula semper substituenda|inspectio=propria|...}} {{Formula humana}} {{Compendia substitutionis|+1/nemo}} == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:assenserunt/nemo}}</syntaxhighlight> *: ↳ (Vicitextus divulgatus:) {{vvt|{{Murmur|{{Assenserunt/murmur}}}}<nowiki>{{Assenserunt}}</nowiki>}} *:: ↳ {{assenserunt/nemo|propositum=exhibitio}} == Synonyma == * {{Fsn|+1/nemo}} == Ulteriora si cupis == * {{Fsn|Assenserunt}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> mxhf2logflvtmd75b15h2hnpaj7hhk7 10 329075 3992070 2026-09-29T21:22:40Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992070 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Formula:Assenserunt/nemo]] 0vde28lf1yyort417j3v4xn3fiuplfw 10 329076 3992080 2026-09-29T23:00:19Z Grufo 64423 Prospectum in seorsam formulam posui 3992080 wikitext text/x-wiki <includeonly><table class="wikitable sortable"><tr><th>{{para|1}}</th><th>Responsum</th><th style="min-width: 20rem;">Effectus</th></tr>{{#invoke:translitteratio|multiplex | 1 = <tr><td><code>{PQA}{PQA}{{#invoke:translitteratio|multiplex | 1 = {{Orbis pictorius|#formula=[]}} | 2 = [{%[%]}] | 3 = | 4 = {{!}}%s*#default%s*=%s*([^%s{{!}}]+)%s* | 5 = niger{PQC}{PQC}</code>, ''argumento omisso''</td><td>%1</td><td style["background-color: #%1"> | 6 = =%s*([^%s{{!}}]+)%s*{{!}}? | 7 = {PQC}{PQC}</code></td><td>%1</td><td style="background-color: #%1"></td></tr><tr><td><code>{PQA}{PQA} | 8 = ^%s*{{!}} | 9 = | 10 = {{!}} | 11 = {PQC}{PQC}</code>, <code>{PQA}{PQA} | 12 = %[ | 13 = = }}</td></tr> | 2 = {PQA} | 3 = [ | 4 = {PQC} | 5 = ] }}</table></includeonly><noinclude>{{Documentatio formulae simplicis|prooemium={{Formula humana}}}}</noinclude> 5oy6390s39g97jhgjw2mb65elg0w8e8 3992081 3992080 2026-09-29T23:01:06Z Grufo 64423 De spatiis delendis 3992081 wikitext text/x-wiki <includeonly><table class="wikitable sortable"><tr><th>{{para|1}}</th><th>Responsum</th><th style="min-width: 20rem;">Effectus</th></tr>{{#invoke:translitteratio|multiplex | 1 = <tr><td><code>{PQA}{PQA}{{#invoke:translitteratio|multiplex | 1 = {{Orbis pictorius|#formula=[]}} | 2 = [{%[%]}] | 3 = | 4 = {{!}}%s*#default%s*=%s*([^%s{{!}}]+)%s* | 5 = niger{PQC}{PQC}</code>, ''argumento omisso''</td><td>%1</td><td style["background-color: #%1"> | 6 = %s*=%s*([^%s{{!}}]+)%s*{{!}}?%s* | 7 = {PQC}{PQC}</code></td><td>%1</td><td style="background-color: #%1"></td></tr><tr><td><code>{PQA}{PQA} | 8 = ^%s*{{!}} | 9 = | 10 = %s*{{!}}%s* | 11 = {PQC}{PQC}</code>, <code>{PQA}{PQA} | 12 = %[ | 13 = = }}</td></tr> | 2 = {PQA} | 3 = [ | 4 = {PQC} | 5 = ] }}</table></includeonly><noinclude>{{Documentatio formulae simplicis|prooemium={{Formula humana}}}}</noinclude> k7fs8vlphwzygp67g4a4kagvv2ljktp 0 329077 3992083 2026-09-29T23:05:43Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992083 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329078 3992091 2026-09-29T23:27:24Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992091 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329079 3992092 2026-09-29T23:27:41Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992092 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329080 3992093 2026-09-29T23:27:55Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992093 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329081 3992094 2026-09-29T23:28:12Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992094 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329082 3992095 2026-09-29T23:28:31Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992095 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329083 3992096 2026-09-29T23:28:47Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992096 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329084 3992097 2026-09-29T23:29:01Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992097 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329085 3992098 2026-09-29T23:29:14Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992098 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329086 3992099 2026-09-29T23:29:21Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992099 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329087 3992100 2026-09-29T23:29:27Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992100 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329088 3992101 2026-09-29T23:29:34Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992101 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329089 3992102 2026-09-29T23:29:40Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992102 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329090 3992103 2026-09-29T23:29:46Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992103 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Purpureus Tyrianus]] di03koxrt3tuglopfer8kc2qxxdg6sj 0 329091 3992104 2026-09-29T23:30:30Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992104 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Caeruleus]] 9oxrtccu7nw869e2ovp6l060g05tv1t 3992105 3992104 2026-09-29T23:31:02Z Grufo 64423 Redirectionem correxi 3992105 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Caeruleus Berolinensis]] l3zax8irb3sijsdivf65fpc8a75sz6v 0 329092 3992106 2026-09-29T23:31:42Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992106 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Violaceus]] 1fainpr977bibbawo949li7h018uly3 0 329093 3992110 2026-09-29T23:34:48Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992110 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Violaceus]] 1fainpr977bibbawo949li7h018uly3 3 329094 3992114 2026-09-30T00:09:52Z Grufo 64423 +{{subst:salve}} 3992114 wikitext text/x-wiki <!-- Substitutio formulae {{Salve}} secundum recensionem 3974721 hic incipit -->== Salve, Torstane! == Gratus in Vicipaediam Latinam acciperis! Ob [[Specialis:Conlationes/Torstanus|contributa tua]] gratias agimus speramusque te delectari posse et manere velle. Cum nostra Vicipaedia parva humilisque sit, paucae et exiguae sunt paginae auxilii, a quibus hortamur te ut incipias: * [[Vicipaedia:Praefatio|Ops nexusque usoribus novis]] ({{Nexus ad alias linguas de opibus nexibusque pro usoribus novis}}) * [[Vicipaedia:De orthographia|De orthographia]] ({{Nexus ad alias linguas de fontibus nominum Latinorum}}) * [[Usor:Iustinus/Translator's Guide|Enchiridion interpretis]] ([[Lingua Anglica|Anglice]] scriptum) * [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] * [[Lexica Neolatina]] * [[Vicipaedia:Lexica Latina interretialia|Lexica Latina interretialia]] * [[Vicipaedia:Fontes nominum Latinorum|Fontes nominum Latinorum]] ({{Nexus ad alias linguas de orthographia}}) * [[Vicipaedia:Fontes nominum locorum|Fontes nominum geographicorum]] * [[Vicipaedia:Index formularum|Index formularum]] Si plura de [[mos|moribus]] et institutis Vicipaedianis scire vis, tibi suademus, roges in nostra [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]], vel roges unum ex [[Vicipaedia:Magistratus|magistratibus]] directe. In paginis encyclopaedicis mos noster non est nomen dare, sed in paginis disputationis memento editis tuis nomen [[Vicipaedia:Subscriptio|subscribere]], litteris impressis <code>--~~<nowiki />~~</code>, quibus insertis nomen tuum et dies apparebit. Quamquam vero in paginis ipsis nisi lingua Latina uti non licet, in paginis disputationum qualibet lingua scribi solet. Quodsi quid interrogare velis, vel [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] vel [[Disputatio Usoris:Grufo|pagina disputationis mea]] tibi patebit. Ave! Spero te “Vicipaedianum” fieri velle!<!-- Substitutio formulae {{Salve}} hic finit --> --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:09, 30 Septembris 2026 (UTC) m7xe2e74v8iah2aqrf3u3wsud44gymw 0 329095 3992115 2026-09-30T00:11:12Z Demetrius Talpa 81729 nova 3992115 wikitext text/x-wiki {{videdis|Aluta (discretiva)}}[[Imago:BLW Pair of Embroidered Leather Gloves.jpg|thumb|Manicae alutacinae Anglicae saeculo XVII factae]] {{res|Aluta}} est [[pellis]] vel [[corium]], quod [[alumen|alumine]] et [[sal]]e conficitur, ut tenerius et mollius fiat. Artifex qui hoc fecit ''alutarius'' nominabatur. [[calceamentum|Calcei]] et [[sacculus|sacculi]] et [[bursa]]e in [[Roma antiqua]] ex aluta producebantur; tempore moderno saepius [[manicae]]. ==Fontes== {{forcellini}} * [https://dn760106.eu.archive.org/0/items/B-001-001-771/B-001-001-771.pdf#136#38 A History of Technology. Vol. II The Mediterranean Civilizations and the Middle Ages. 1850.] p. 150. [[Categoria:Materies]] mkkjn0c6v5mkbexoa40oakfmbzn8m0a 3992117 3992115 2026-09-30T00:23:03Z Grufo 64423 +{{LTL ref|aluta|204}} 3992117 wikitext text/x-wiki {{videdis|Aluta (discretiva)}} [[Imago:BLW Pair of Embroidered Leather Gloves.jpg|thumb|Manicae alutacinae Anglicae saeculo XVII factae]] {{res|Aluta}}{{LTL ref|aluta|204}} est [[pellis]] vel [[corium]], quod [[alumen|alumine]] et [[sal]]e conficitur, ut tenerius et mollius fiat. Artifex qui hoc fecit ''alutarius'' nominabatur. [[calceamentum|Calcei]] et [[sacculus|sacculi]] et [[bursa]]e in [[Roma antiqua]] ex aluta producebantur; tempore moderno saepius [[manicae]]. == Notae == <references /> == Fontes == {{forcellini}} * [https://dn760106.eu.archive.org/0/items/B-001-001-771/B-001-001-771.pdf#136#38 A History of Technology. Vol. II The Mediterranean Civilizations and the Middle Ages. 1850.] p. 150. [[Categoria:Materies]] 7swqa7jdmfufx69kodzpeb1jz1ya6gt 3992208 3992117 2026-09-30T11:50:18Z IacobusAmor 1163 3992208 wikitext text/x-wiki {{videdis|Aluta (discretiva)}} [[Fasciculus:BLW Pair of Embroidered Leather Gloves.jpg|thumb|Manicae alutacinae Anglicae [[saeculum 17|saeculo XVII]] factae.]] {{res|Aluta}}{{LTL ref|aluta|204}} est [[pellis]] vel [[corium]], quod [[alumen|alumine]] et [[sal]]e conficitur, ut tenerius et mollius fiat. [[Artifex]] qui hoc fecit ''alutarius'' nominabatur. [[calceamentum|Calcei]] et [[sacculus|sacculi]] et [[bursa]]e in [[Roma antiqua]] ex aluta producebantur; tempore hodierno saepius [[manicae]]. == Notae == <references /> == Fontes == {{forcellini}} * [https://dn760106.eu.archive.org/0/items/B-001-001-771/B-001-001-771.pdf#136#38 A History of Technology. Vol. II The Mediterranean Civilizations and the Middle Ages. 1850.] p. 150. [[Categoria:Materies]] hxvcj3o00gqw14leul2nt92ttsa58wk 0 329096 3992118 2026-09-30T01:14:29Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992118 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[sacerdos]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Seminarium Patavinum|Seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|studia biblica||en|qid=Q794605}}.<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in Seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et Lexicon totius Latinitatis == Historia eius intellegi non potest nisi una cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus Seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat, quod post eius mortem primum anno [[1771]] Patavii editum est. Secutae sunt aliae editiones. Praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est. Primi tres tomi a Corradini curati sunt; post eius mortem anno [[1888]] Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] h9t8ftkwxdpmy1p59qlvrbee9yyxkqv 3992121 3992118 2026-09-30T01:28:50Z Grufo 64423 /* Vita */ 3992121 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[sacerdos]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum|seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque [[Scientia Biblica|studia biblica]].<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in Seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et Lexicon totius Latinitatis == Historia eius intellegi non potest nisi una cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus Seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat, quod post eius mortem primum anno [[1771]] Patavii editum est. Secutae sunt aliae editiones. Praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est. Primi tres tomi a Corradini curati sunt; post eius mortem anno [[1888]] Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] 07xs9cvfmf21zbvievgi18zirk8ngyn 3992127 3992121 2026-09-30T01:41:39Z Grufo 64423 3992127 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum|seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque [[Scientia Biblica|studia biblica]].<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in Seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et Lexicon totius Latinitatis == Historia eius intellegi non potest nisi una cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus Seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat, quod post eius mortem primum anno [[1771]] Patavii editum est. Secutae sunt aliae editiones. Praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est. Primi tres tomi a Corradini curati sunt; post eius mortem anno [[1888]] Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] tn69heen5ice90yp4ux5fypc9te51g5 3992129 3992127 2026-09-30T01:47:12Z Grufo 64423 3992129 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum|seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque [[Scientia Biblica|studia biblica]].<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et Lexicon totius Latinitatis == Historia eius intellegi non potest nisi una cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat, quod post eius mortem primum anno [[1771]] Patavii editum est. Secutae sunt aliae editiones. Praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est. Primi tres tomi a Corradini curati sunt; post eius mortem anno [[1888]] Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] 2c5zkq2pj5i2t7vflsv01tzfyxbn1cj 3992149 3992129 2026-09-30T02:13:28Z Grufo 64423 /* Perin et Lexicon totius Latinitatis */ 3992149 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum|seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque [[Scientia Biblica|studia biblica]].<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et Lexicon totius Latinitatis == Historia eius intellegi non potest nisi una cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat quod post eius mortem primum anno [[1771]] Patavii editum est. Secutae sunt aliae editiones, atque praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est. Primi tres tomi a Corradini curati sunt; post eius mortem anno [[1888]] Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] 0ajffkvj9s2onjcbo8ldafxbxbqshka 3992150 3992149 2026-09-30T02:14:04Z Grufo 64423 /* Perin et Lexicon totius Latinitatis */ 3992150 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum|seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque [[Scientia Biblica|studia biblica]].<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et Lexicon totius Latinitatis == Historia eius intellegi non potest nisi una cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat quod post eius mortem anno [[1771]] Patavii primum editum est. Secutae sunt aliae editiones, atque praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est. Primi tres tomi a Corradini curati sunt; post eius mortem anno [[1888]] Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] 03i010ng5efrw71ptr96er0pnl2ntpz 3992152 3992150 2026-09-30T02:23:54Z Grufo 64423 3992152 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum|seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque [[Scientia Biblica|studia biblica]].<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et Lexicon totius Latinitatis == Historia eius intellegi non potest nisi una cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat quod, post eius mortem, anno [[1771]] Patavii primum editum est. Secutae sunt aliae editiones, atque praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est. Primi tres tomi a Corradini curati sunt; post eius mortem anno [[1888]], Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] a86qs2w2o7r5oss0osj84xth88r8xwu 3992153 3992152 2026-09-30T02:25:42Z Grufo 64423 /* Opera */ 3992153 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum|seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque [[Scientia Biblica|studia biblica]].<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et Lexicon totius Latinitatis == Historia eius intellegi non potest nisi una cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat quod, post eius mortem, anno [[1771]] Patavii primum editum est. Secutae sunt aliae editiones, atque praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est. Primi tres tomi a Corradini curati sunt; post eius mortem anno [[1888]], Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}}. {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] 6jg6yohdmin05yc3irwhgr6gvnypnfv 3992173 3992153 2026-09-30T07:05:55Z Grufo 64423 3992173 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Iosephus Perin}} ([[Patavium|Patavii]] die [[27 Ianuarii]] [[1845]] natus, ibidem die [[17 Iulii]] [[1925]] mortuus) fuit [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]], [[professor]] et [[lexicographus]] [[Italia|Italicus]].<ref name="beweb">{{Opus | titulus = Giuseppe Perin | contextus = BeWeB | url = https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/21558/Giuseppe%2BPerin }}.</ref> == Vita == In {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum|seminario Patavino|it|qid=Q3955046}} edoctus, ibidem postea docuit. Inter disciplinas quibus operam dedit praecipuum locum habuerunt [[lingua Latina]], [[lingua Graeca antiqua]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|linguae Orientales||en|qid=Q476294}} atque [[Scientia Biblica|studia biblica]].<ref name="beweb" /><ref>{{Opus | cognomen auctoris = Ciccia | nomen auctoris = Carmelus | titulus = Preziosi manoscritti nel seminario di Padova | contextus = Il Corriere della Sera di Roma | lingua = it | tempus = 1998-06-15 | url = https://www.carmelociccia.com/articoli-su-altri-argomenti }}.</ref> Quamquam Perin vitam academicam et sacerdotalem in seminario Patavino egit, fama eius hodie imprimis e [[Aegidius Forcellini|Forcellinianis]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexico|de|qid=Q15851274}}}} et {{Op|[[Onomasticon totius Latinitatis|Onomastico]]}} oritur. == Perin et {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} == Historia eius intellegi non potest nisi unā cum longa historia operis Aegidii Forcellini. Nam Forcellini, alumnus seminarii Patavini, {{Op|Lexicon totius Latinitatis}} composuerat quod, post eius mortem, anno [[1771]] Patavii primum editum est. Secutae sunt aliae editiones, atque praesertim [[Iosephus Furlanetto]] tertiam editionem amplissime auxit et emendavit.<ref>{{Opus | titulus = cs 103 Egidio Forcellini (1768-2018) | contextus = Ecclesia Patavina (Ufficio Stampa) | url = https://ufficiostampa.diocesipadova.it/cs-103-egidio-forcellini-1768-2018/ }}.</ref> Quarta editio Patavina a [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] suscepta est, qui primos tres tomos curavit. Post eius mortem anno [[1888]], Perin opus auxit atque partem postremam quarti tomi perfecit, ita ut editio anno [[1898]] ad finem perveniret.<ref>{{Opus | cognomen auctoris = Billett | nomen auctoris = Jesse D. | titulus = Latin Dictionaries | contextus = Medieval and Anglican Liturgy | url = https://liturgyscholar.ca/latin-dictionaries/ }}.</ref> Titulus ipse editionis plenam successionem ostendit: {{Ipse dixit|{{Op|Lexicon totius Latinitatis}} ab [[Aegidius Forcellini|Aegidio Forcellini]] lucubratum; deinde a [[Iosephus Furlanetto|Iosepho Furlanetto]] emendatum et auctum; nunc vero curantibus [[Franciscus Corradini|Francisco Corradini]] et {{lectio|Iosepho Perin}} emendatus et auctius melioremque in formam redactum.}} == Notae == <references /> == Opera == * {{LTL}}. {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1845|1925|Perin, Iosephus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] tdhn7ct85a5lnab01gegw50bbniax6v 0 329097 3992120 2026-09-30T01:27:59Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992120 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Franciscus Corradini}} (die [[31 Ianuarii]] [[1820]] [[Thiene|Thieni]] natus; anno [[1888]] [[Patavium|Patavii]] mortuus) fuit [[philologus]] classicus [[Italia|Italicus]] atque [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]]. Corradini {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum||it|qid=Q3955046}} frequentavit, ubi anno [[1844]] sacerdos ordinatus est. Fere triginta annos fuit [[professor]] [[lingua Latina|linguae Latinae]] et [[lingua Graeca antiqua|linguae Graecae antiquae]] apud [[Universitas Patavina|Universitatem Patavinam]]. Editionem auctam atque recognitam operis [[Aegidius Forcellini|Aegidii Forcellini]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexici totius Latinitatis|de|qid=Q15851274}}}} curavit, quae, post eius mortem a [[Iosephus Perin|Iosepho Perin]] perfecta, anno [[1898]] edita est. Anno [[1874]] editionem annotatam [[carmen|carminis]] [[epica|epici]] {{Op|[[Africa (Petrarca)|Africae]]}} a [[Franciscus Petrarca|Francisco Petrarca]] compositi edidit. == Nexus externi == * [http://www.treccani.it/enciclopedia/francesco-corradini/ treccani.it: Corradini, Francesco] * [http://www.liceocorradini.gov.it/la-scuola/storia-della-scuola/ Liceo Statale “Corradini” – Storia del Liceo] == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1820|1888|Corradini, Franciscus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] nk6qogmo8c7f83n8vqbsny2p1e27nve 3992128 3992120 2026-09-30T01:43:53Z Grufo 64423 3992128 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Franciscus Corradini}} (die [[31 Ianuarii]] [[1820]] [[Thiene|Thieni]] natus; die [[8 Iulii]] [[1888]] [[Patavium|Patavii]] mortuus) fuit [[philologus]] classicus [[Italia|Italicus]] atque [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]]. Corradini {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum||it|qid=Q3955046}} frequentavit, ubi anno [[1844]] sacerdos ordinatus est. Fere triginta annos fuit [[professor]] [[lingua Latina|linguae Latinae]] et [[lingua Graeca antiqua|linguae Graecae antiquae]] apud [[Universitas Patavina|Universitatem Patavinam]]. Editionem auctam atque recognitam operis [[Aegidius Forcellini|Aegidii Forcellini]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexici totius Latinitatis|de|qid=Q15851274}}}} curavit, quae, post eius mortem a [[Iosephus Perin|Iosepho Perin]] perfecta, anno [[1898]] edita est. Anno [[1874]] editionem annotatam [[carmen|carminis]] [[epica|epici]] {{Op|[[Africa (Petrarca)|Africae]]}} a [[Franciscus Petrarca|Francisco Petrarca]] compositi edidit. == Nexus externi == * [http://www.treccani.it/enciclopedia/francesco-corradini/ treccani.it: Corradini, Francesco] * [http://www.liceocorradini.gov.it/la-scuola/storia-della-scuola/ Liceo Statale “Corradini” – Storia del Liceo] == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1820|1888|Corradini, Franciscus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] 78dak5nrljsufi0qrau4gmdwrla79rd 3992130 3992128 2026-09-30T01:52:08Z Grufo 64423 3992130 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Franciscus Corradini}} (die [[31 Ianuarii]] [[1820]] [[Thiene|Thieni]] natus; die [[8 Iulii]] [[1888]] [[Patavium|Patavii]] mortuus) fuit [[philologus]] classicus [[Italia|Italicus]] atque [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]]. Corradini {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum||it|qid=Q3955046}} frequentavit, ubi anno [[1844]] sacerdos ordinatus est. Fere triginta annos fuit [[professor]] [[lingua Latina|linguae Latinae]] et [[lingua Graeca antiqua|linguae Graecae antiquae]] apud [[Universitas Patavina|Universitatem Patavinam]]. Editionem auctam atque recognitam operis [[Aegidius Forcellini|Aegidii Forcellini]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexici totius Latinitatis|de|qid=Q15851274}}}} curavit, quae, a [[Iosephus Perin|Iosepho Perin]] post eius mortem perfecta, anno [[1898]] edita est. Anno [[1874]] editionem annotatam [[carmen|carminis]] [[epica|epici]] {{Op|[[Africa (Petrarca)|Africae]]}} a [[Franciscus Petrarca|Francisco Petrarca]] compositi edidit. == Nexus externi == * [http://www.treccani.it/enciclopedia/francesco-corradini/ treccani.it: Corradini, Francesco] * [http://www.liceocorradini.gov.it/la-scuola/storia-della-scuola/ Liceo Statale “Corradini” – Storia del Liceo] == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1820|1888|Corradini, Franciscus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] cl3ui5tje2udmqkyc363w8x8h6vxvf1 3992131 3992130 2026-09-30T01:52:50Z Grufo 64423 3992131 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Franciscus Corradini}} (die [[31 Ianuarii]] [[1820]] [[Thiene|Thieni]] natus; die [[8 Iulii]] [[1888]] [[Patavium|Patavii]] mortuus) fuit [[philologus]] classicus [[Italia|Italicus]] atque [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]]. Corradini {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum||it|qid=Q3955046}} frequentavit, ubi anno [[1844]] sacerdos ordinatus est. Fere triginta annos fuit [[professor]] [[lingua Latina|linguae Latinae]] et [[lingua Graeca antiqua|linguae Graecae antiquae]] apud [[Universitas Patavina|Universitatem Patavinam]]. Editionem auctam atque recognitam operis [[Aegidius Forcellini|Aegidii Forcellini]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexici totius Latinitatis|de|qid=Q15851274}}}} curavit, quae, a [[Iosephus Perin|Iosepho Perin]] post eius mortem perfecta, anno [[1898]] edita est. Anno [[1874]] editionem annotatam [[carmen|carminis]] [[poësis epica|epici]] {{Op|[[Africa (Petrarca)|Africae]]}} a [[Franciscus Petrarca|Francisco Petrarca]] compositi edidit. == Nexus externi == * [http://www.treccani.it/enciclopedia/francesco-corradini/ treccani.it: Corradini, Francesco] * [http://www.liceocorradini.gov.it/la-scuola/storia-della-scuola/ Liceo Statale “Corradini” – Storia del Liceo] == Opera == * {{LTL}} {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1820|1888|Corradini, Franciscus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] 7m8vo3lwaxg9nekms07k3tl5ukzsjdc 3992154 3992131 2026-09-30T02:25:52Z Grufo 64423 3992154 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Franciscus Corradini}} (die [[31 Ianuarii]] [[1820]] [[Thiene|Thieni]] natus; die [[8 Iulii]] [[1888]] [[Patavium|Patavii]] mortuus) fuit [[philologus]] classicus [[Italia|Italicus]] atque [[Ecclesia Catholica Romana|sacerdos catholicus]]. Corradini {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seminarium Patavinum||it|qid=Q3955046}} frequentavit, ubi anno [[1844]] sacerdos ordinatus est. Fere triginta annos fuit [[professor]] [[lingua Latina|linguae Latinae]] et [[lingua Graeca antiqua|linguae Graecae antiquae]] apud [[Universitas Patavina|Universitatem Patavinam]]. Editionem auctam atque recognitam operis [[Aegidius Forcellini|Aegidii Forcellini]] {{Op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Lexicon totius Latinitatis|Lexici totius Latinitatis|de|qid=Q15851274}}}} curavit, quae, a [[Iosephus Perin|Iosepho Perin]] post eius mortem perfecta, anno [[1898]] edita est. Anno [[1874]] editionem annotatam [[carmen|carminis]] [[poësis epica|epici]] {{Op|[[Africa (Petrarca)|Africae]]}} a [[Franciscus Petrarca|Francisco Petrarca]] compositi edidit. == Nexus externi == * [http://www.treccani.it/enciclopedia/francesco-corradini/ treccani.it: Corradini, Francesco] * [http://www.liceocorradini.gov.it/la-scuola/storia-della-scuola/ Liceo Statale “Corradini” – Storia del Liceo] == Opera == * {{LTL}}. {{Bio-stipula}} {{Anni vitae|1820|1888|Corradini, Franciscus}} [[Categoria:Lexicographi]] [[Categoria:Philologi Italiae]] no003u96x1rc1mh5l557j3krxdwhqnb 0 329098 3992123 2026-09-30T01:37:10Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992123 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Franciscus Corradini]] o6encawbu9xnvxcvlceyjam8az4ifx9 0 329099 3992124 2026-09-30T01:37:30Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992124 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Iosephus Perin]] 94c54rsex6gbizyigy5l9nf07v74m7l 0 329100 3992125 2026-09-30T01:37:43Z Grufo 64423 Redirectionem creavi 3992125 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Iosephus Perin]] 94c54rsex6gbizyigy5l9nf07v74m7l 1 329101 3992126 2026-09-30T01:39:20Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Attributio extera|Attributio extera]]}} 3992126 wikitext text/x-wiki {{Attributio extera|de|Francesco Corradini (Philologe)|224477595}} dt3tixikwej61tgnepvmc73zplx6879 0 329102 3992133 2026-09-30T01:54:00Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Epica]] ad [[Epica (grex musicus)]]: Nomen magis idoneum 3992133 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Epica (grex musicus)]] 4vwk7vz1rqjtp9fmmu178wyntxymoti 3992134 3992133 2026-09-30T01:55:06Z Grufo 64423 Redirectionem mutavi: [[Epica (grex musicus)]] → [[Poësis epica]] 3992134 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Poësis epica]] aqhxizf5qd57c2xvu7pz6tp9975n6xd 0 329103 3992138 2026-09-30T01:57:35Z Grufo 64423 Grufo movit paginam [[Metallum symphoniacum]] ad [[Metallum symphonicum]]: Latinitas 3992138 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Metallum symphonicum]] lpuul4j3sa9k6xhjj9nbseop8njwb6m 3 329104 3992147 2026-09-30T02:04:26Z Grufo 64423 +{{subst:salve}} 3992147 wikitext text/x-wiki <!-- Substitutio formulae {{Salve}} secundum recensionem 3974721 hic incipit -->== Salve, Corneli Vector! == Gratus in Vicipaediam Latinam acciperis! Ob [[Specialis:Conlationes/Cornelius Vector|contributa tua]] gratias agimus speramusque te delectari posse et manere velle. Cum nostra Vicipaedia parva humilisque sit, paucae et exiguae sunt paginae auxilii, a quibus hortamur te ut incipias: * [[Vicipaedia:Praefatio|Ops nexusque usoribus novis]] ({{Nexus ad alias linguas de opibus nexibusque pro usoribus novis}}) * [[Vicipaedia:De orthographia|De orthographia]] ({{Nexus ad alias linguas de fontibus nominum Latinorum}}) * [[Usor:Iustinus/Translator's Guide|Enchiridion interpretis]] ([[Lingua Anglica|Anglice]] scriptum) * [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] * [[Lexica Neolatina]] * [[Vicipaedia:Lexica Latina interretialia|Lexica Latina interretialia]] * [[Vicipaedia:Fontes nominum Latinorum|Fontes nominum Latinorum]] ({{Nexus ad alias linguas de orthographia}}) * [[Vicipaedia:Fontes nominum locorum|Fontes nominum geographicorum]] * [[Vicipaedia:Index formularum|Index formularum]] Si plura de [[mos|moribus]] et institutis Vicipaedianis scire vis, tibi suademus, roges in nostra [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]], vel roges unum ex [[Vicipaedia:Magistratus|magistratibus]] directe. In paginis encyclopaedicis mos noster non est nomen dare, sed in paginis disputationis memento editis tuis nomen [[Vicipaedia:Subscriptio|subscribere]], litteris impressis <code>--~~<nowiki />~~</code>, quibus insertis nomen tuum et dies apparebit. Quamquam vero in paginis ipsis nisi lingua Latina uti non licet, in paginis disputationum qualibet lingua scribi solet. Quodsi quid interrogare velis, vel [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] vel [[Disputatio Usoris:Grufo|pagina disputationis mea]] tibi patebit. Ave! Spero te “Vicipaedianum” fieri velle!<!-- Substitutio formulae {{Salve}} hic finit --> --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:04, 30 Septembris 2026 (UTC) qb4f4v1hbgnq0vq759gdqgi1i4bkg36 3992148 3992147 2026-09-30T02:05:07Z Grufo 64423 /* De tuo experimento */ Nova pars 3992148 wikitext text/x-wiki <!-- Substitutio formulae {{Salve}} secundum recensionem 3974721 hic incipit -->== Salve, Corneli Vector! == Gratus in Vicipaediam Latinam acciperis! Ob [[Specialis:Conlationes/Cornelius Vector|contributa tua]] gratias agimus speramusque te delectari posse et manere velle. Cum nostra Vicipaedia parva humilisque sit, paucae et exiguae sunt paginae auxilii, a quibus hortamur te ut incipias: * [[Vicipaedia:Praefatio|Ops nexusque usoribus novis]] ({{Nexus ad alias linguas de opibus nexibusque pro usoribus novis}}) * [[Vicipaedia:De orthographia|De orthographia]] ({{Nexus ad alias linguas de fontibus nominum Latinorum}}) * [[Usor:Iustinus/Translator's Guide|Enchiridion interpretis]] ([[Lingua Anglica|Anglice]] scriptum) * [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] * [[Lexica Neolatina]] * [[Vicipaedia:Lexica Latina interretialia|Lexica Latina interretialia]] * [[Vicipaedia:Fontes nominum Latinorum|Fontes nominum Latinorum]] ({{Nexus ad alias linguas de orthographia}}) * [[Vicipaedia:Fontes nominum locorum|Fontes nominum geographicorum]] * [[Vicipaedia:Index formularum|Index formularum]] Si plura de [[mos|moribus]] et institutis Vicipaedianis scire vis, tibi suademus, roges in nostra [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]], vel roges unum ex [[Vicipaedia:Magistratus|magistratibus]] directe. In paginis encyclopaedicis mos noster non est nomen dare, sed in paginis disputationis memento editis tuis nomen [[Vicipaedia:Subscriptio|subscribere]], litteris impressis <code>--~~<nowiki />~~</code>, quibus insertis nomen tuum et dies apparebit. Quamquam vero in paginis ipsis nisi lingua Latina uti non licet, in paginis disputationum qualibet lingua scribi solet. Quodsi quid interrogare velis, vel [[Vicipaedia:Taberna|Taberna]] vel [[Disputatio Usoris:Grufo|pagina disputationis mea]] tibi patebit. Ave! Spero te “Vicipaedianum” fieri velle!<!-- Substitutio formulae {{Salve}} hic finit --> --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:04, 30 Septembris 2026 (UTC) == De tuo experimento == {{experimentum|in pagina “[[Pentema]]”}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:04, 30 Septembris 2026 (UTC) qlkxbpog9mjujwjtnw4s6h368jjmvla 8 329105 3992155 2026-09-30T03:56:40Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992155 wikitext text/x-wiki Ea quae addo sunt vulgo pernota coebevqgfa69voiifar1qy5hsn001wd 9 329106 3992156 2026-09-30T03:57:36Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis|Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis]]}} 3992156 wikitext text/x-wiki {{Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis}} 4zblv0vbpzbylkeetlh19gicvcaajxz 8 329107 3992157 2026-09-30T04:01:45Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992157 wikitext text/x-wiki Instrumentum EditCheck textum e fonte depromptum detexit qui intellegentia artificiali genitus videtur. ehpa6bn3iyxgtq6ds8o7xyi3fkxttwj 3992159 3992157 2026-09-30T04:02:36Z Grufo 64423 3992159 wikitext text/x-wiki Instrumentum EditCheck textum e fonte depromptum detexit qui videtur intellegentia artificiali genitus esse. qz2qzsugl81b0c2ib4vj0p0b7lisvwm 9 329108 3992158 2026-09-30T04:02:12Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis|Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis]]}} 3992158 wikitext text/x-wiki {{Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis}} 4zblv0vbpzbylkeetlh19gicvcaajxz 8 329109 3992160 2026-09-30T04:08:43Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992160 wikitext text/x-wiki Instrumentum EditCheck de textu e fonte deprompto qui videbatur intellegentia artificiali genitus esse ab usore rationem petivit; deinde textus aut detractus est aut confirmatus est licitus fogzo6n2wr8uolb95s45bwpd29cm63s 3992166 3992160 2026-09-30T04:19:05Z Grufo 64423 3992166 wikitext text/x-wiki Instrumentum EditCheck rationem ab usore petivit de textu e fonte deprompto qui videbatur intellegentia artificiali genitus esse; deinde textus aut detractus est aut confirmatus est licitus sw8cvln20t7r987ep1zjo4doz570pn7 9 329110 3992161 2026-09-30T04:09:01Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis|Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis]]}} 3992161 wikitext text/x-wiki {{Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis}} 4zblv0vbpzbylkeetlh19gicvcaajxz 8 329111 3992162 2026-09-30T04:15:11Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3992162 wikitext text/x-wiki Textus fortasse intellegentia artificiali genitus 8gf6pgcifbg2vb9gg530we4cxesx3aa 3992164 3992162 2026-09-30T04:15:45Z Grufo 64423 3992164 wikitext text/x-wiki Textus forte intellegentia artificiali genitus 12vi3f5hbcxs7pry39kr3kpy25m2y66 9 329112 3992163 2026-09-30T04:15:26Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis|Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis]]}} 3992163 wikitext text/x-wiki {{Disputatio de translatione Latina systematis MediaVicialis}} 4zblv0vbpzbylkeetlh19gicvcaajxz 0 329113 3992174 2026-09-30T07:12:00Z Rei Momo 58149 Paginam instituit, scribens '{{Capsa hominis Vicidata}} '''Ivo Gomy''' ([[Francogallice]]: ''Yves Gomy'', natus [[Lutetia]]e [[9 Iulii]] [[1942]]) est praeclarus [[entomologus]] [[Francia|Francicus]], praecipue ut Histeridarum peritus notus.<ref>{{cite web |url=https://www.researchgate.net/profile/Yves-Gomy|title=Yves Gomy |author= |date= |publisher= researchgate.net|accessdate=30 Septembis 2026 |language=Italice}}</ref> Praeter alia opera, quinque carminum collectiones edidit, quae prae...' 3992174 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Ivo Gomy''' ([[Francogallice]]: ''Yves Gomy'', natus [[Lutetia]]e [[9 Iulii]] [[1942]]) est praeclarus [[entomologus]] [[Francia|Francicus]], praecipue ut Histeridarum peritus notus.<ref>{{cite web |url=https://www.researchgate.net/profile/Yves-Gomy|title=Yves Gomy |author= |date= |publisher= researchgate.net|accessdate=30 Septembis 2026 |language=Italice}}</ref> Praeter alia opera, quinque carminum collectiones edidit, quae praecipue ex tempore in insulis Oceani Indici occidentalis (scilicet [[Insulae Mascarenae|Insulis Mascarenis]], [[Madagascaria]] et [[Insulae Comorianae|Insulis Comorianis]]) transacto originem duxerunt.<ref>Gomy Yves, Essai de révision des Chaetabraeus orientaux (Coleoptera, Histeridae). Nouvelle Revue d'Entomologie (N.S.), 1 (4): 384 (note infra-paginale), 1984</ref>; <ref>R. Vincent, «Histeridae », dans Catalogue des coléoptères du département de la Saône-et-Loire (F-71), vol. 2, SEMINA (Société d'étude du milieu naturel en Mâconnais), 2010, 37 p. — Supplément hors-série au no 154 (2009, sulla rivista trimestrale Terre-Vive</ref>; <ref>{{cite web |url=https://www.museostorianaturale.it/site/assets/files/1054/2004_15_105-111_gomy.pdf|title=Second Congrès Mondial d’Histéridologie |author= |date= |publisher= museostorianaturale.it|accessdate=30 Septembis 2026 |language=Italice}}</ref> == Colletanea poesiae == * ''Chrysalide'', Art et Poésie, 1974 * ''Le Cri'', Maison Rhodanienne de Poésie, 1978 * ''Des Mots Dés'', cum « L'Échelle sans barreaux ou l'Essentiel avec un grand A » Colettae Cordou Gomy. Edizioni Maison Rhodanienne de Poésie, 1986 * ''La Déchirure'', Maison Rhodanienne de Poésie, 1986 * ''Solstice d'hiver'', Aquiprint, 2020 == Decotariones == * Praemium ''Émile-Biliotti'', 27 Iunii 1987, cum Coletta Cordou, sponsa eius * [[File:Palmes academiques Chevalier ribbon.svg|50px]] Eques [[Ordo palmarum academicarum|Ordinis palmarum academicarum]], 21 Februarii [[2001]] * Praeses Societatis entomologica de Francica (SEF) annis 2006 et 2007. * [[File:Palmes academiques Officier ribbon.svg|50px]] Officiarius [[Ordo palmarum academicarum|Ordinis palmarum academicarum]], 8 Ianuarii [[2014]] == Notae == <references/> ==Nexus externi== * [https://www.persee.fr/authority/445603 Libri Ivo Gormy] {{Lifetime|1942||Gomy, Ivo}} [[Categoria:Coleopteristae]] [[Categoria:Entomologi Franciae]] pl78czp8rbbt01fe6dy9lvo286nlu57 3992211 3992174 2026-09-30T11:55:15Z IacobusAmor 1163 3992211 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Ivo Gomy''' ([[Francogallice]] ''Yves Gomy'', natus [[Lutetia]]e [[9 Iulii]] [[1942]]) est [[entomologus]] [[Francia|Francicus]], praecipue [[Histeridae|Histeridarum]] peritus.<ref>{{cite web |url=https://www.researchgate.net/profile/Yves-Gomy|title=Yves Gomy |author= |date= |publisher= researchgate.net|accessdate=30 Septembis 2026 |language=Italice}}.</ref> Praeter alia opera, quinque [[carmen|carminum]] collectiones edidit, quae praecipue ex tempore in insulis Oceani Indici occidentalis (scilicet [[Insulae Mascarenae|Insulis Mascarenis]], [[Madagascaria]] et [[Insulae Comorianae|Insulis Comorianis]]) transacto originem duxerunt.<ref>Gomy Yves, Essai de révision des Chaetabraeus orientaux (Coleoptera, Histeridae). Nouvelle Revue d'Entomologie (N.S.), 1 (4): 384 (note infra-paginale), 1984.</ref><ref>R. Vincent, «Histeridae », dans Catalogue des coléoptères du département de la Saône-et-Loire (F-71), vol. 2, SEMINA (Société d'étude du milieu naturel en Mâconnais), 2010, 37 p. — Supplément hors-série au no 154 (2009, sulla rivista trimestrale Terre-Vive.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.museostorianaturale.it/site/assets/files/1054/2004_15_105-111_gomy.pdf|title=Second Congrès Mondial d’Histéridologie |author= |date= |publisher= museostorianaturale.it|accessdate=30 Septembis 2026 |language=Italiane}}.</ref> == Colletanea poesiae == * ''Chrysalide'', Art et Poésie, 1974 * ''Le Cri'', Maison Rhodanienne de Poésie, 1978 * ''Des Mots Dés'', cum « L'Échelle sans barreaux ou l'Essentiel avec un grand A » Colettae Cordou Gomy. Edizioni Maison Rhodanienne de Poésie, 1986 * ''La Déchirure'', Maison Rhodanienne de Poésie, 1986 * ''Solstice d'hiver'', Aquiprint, 2020 == Decotariones == * Praemium ''Émile-Biliotti'', 27 Iunii 1987, cum Coletta Cordou, sponsa eius * [[Fasciculus:Palmes academiques Chevalier ribbon.svg|50px]] Eques [[Ordo palmarum academicarum|Ordinis palmarum academicarum]], [[21 Februarii]] [[2001.]] * Praeses Societatis entomologica de Francica (SEF) annis 2006 et 2007. * [[Fasciculus:Palmes academiques Officier ribbon.svg|50px|Officiarius [[Ordo palmarum academicarum|Ordinis palmarum academicarum]], [[8 Ianuarii]] [[2014]].]] == Notae == <references/> ==Nexus externi== * [https://www.persee.fr/authority/445603 Libri Ivo Gormy] {{Lifetime|1942||Gomy, Ivo}} [[Categoria:Coleopteristae]] [[Categoria:Entomologi Franciae]] 02w43u9la15tpk52escolwqwe8rvnql 3992214 3992211 2026-09-30T11:58:36Z IacobusAmor 1163 3992214 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Ivo Gomy''' ([[Francogallice]] ''Yves Gomy'', natus [[Lutetia]]e [[9 Iulii]] [[1942]]) est [[entomologus]] [[Francia|Francicus]], praecipue [[Histeridae|Histeridarum]] peritus.<ref>{{cite web |url=https://www.researchgate.net/profile/Yves-Gomy|title=Yves Gomy |author= |date= |publisher= researchgate.net|accessdate=30 Septembis 2026 |language=Italice}}.</ref> Praeter alia opera, quinque [[carmen|carminum]] collectiones edidit, quae praecipue ex tempore in insulis Oceani Indici occidentalis (scilicet [[Insulae Mascarenae|Insulis Mascarenis]], [[Madagascaria]] et [[Insulae Comorianae|Insulis Comorianis]]) transacto originem duxerunt.<ref>Gomy Yves, Essai de révision des Chaetabraeus orientaux (Coleoptera, Histeridae). Nouvelle Revue d'Entomologie (N.S.), 1 (4): 384 (note infra-paginale), 1984.</ref><ref>R. Vincent, «Histeridae », dans Catalogue des coléoptères du département de la Saône-et-Loire (F-71), vol. 2, SEMINA (Société d'étude du milieu naturel en Mâconnais), 2010, 37 p. — Supplément hors-série au no 154 (2009, sulla rivista trimestrale Terre-Vive.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.museostorianaturale.it/site/assets/files/1054/2004_15_105-111_gomy.pdf|title=Second Congrès Mondial d’Histéridologie |author= |date= |publisher= museostorianaturale.it|accessdate=30 Septembis 2026 |language=Italiane}}.</ref> == Colletanea poesiae == * ''Chrysalide'', Art et Poésie, 1974 * ''Le Cri'', Maison Rhodanienne de Poésie, 1978 * ''Des Mots Dés'', cum « L'Échelle sans barreaux ou l'Essentiel avec un grand A » Colettae Cordou Gomy. Edizioni Maison Rhodanienne de Poésie, 1986 * ''La Déchirure'', Maison Rhodanienne de Poésie, 1986 * ''Solstice d'hiver'', Aquiprint, 2020 == Decotariones == * Praemium ''Émile-Biliotti'', 27 Iunii 1987, cum Coletta Cordou, sponsa eius * [[Fasciculus:Palmes academiques Chevalier ribbon.svg|50px]] Eques [[Ordo palmarum academicarum|Ordinis palmarum academicarum]], [[21 Februarii]] [[2001.]] * Praeses Societatis entomologica de Francica (SEF) annis 2006 et 2007. * [[Fasciculus:Palmes academiques Officier ribbon.svg|50px|Officiarius [[Ordo palmarum academicarum|Ordinis palmarum academicarum]], [[8 Ianuarii]] [[2014]].]] == Notae == <references/> ==Nexus externi== * [https://www.persee.fr/authority/445603 Libri Ivonis Gormy] {{Lifetime|1942||Gomy, Ivo}} [[Categoria:Coleopteristae]] [[Categoria:Entomologi Franciae]] sxpubtzulq1gf9cq6hx1yhwb1lgyapz 0 329114 3992188 2026-09-30T09:26:33Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3992188 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Fouchécourt1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Fulchericurtis: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Waldebertus|Sancto Waldeberto]] dicata.]] {{res|Fulchericurtis}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 115.</ref> ([[Francogallice]] ''Fouchécourt'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 40 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Fouchécourt|Fulchericurtem}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] 1u17zzum2218uu7fy0hr54mr27u95ut 3992189 3992188 2026-09-30T09:27:08Z Pippobuono 54500 /* Nexus externi */ commons 3992189 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Fouchécourt1.jpg|thumb|upright=0.8|left|Fulchericurtis: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Waldebertus|Sancto Waldeberto]] dicata.]] {{res|Fulchericurtis}}<ref>{{Graesse}}, t. 2, p. 115.</ref> ([[Francogallice]] ''Fouchécourt'') est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 40 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Fouchécourt (Vosges)|Fulchericurtem}} {{Fontes geographici}} == Notae == <references /> {{geo-stipula}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] ev1hbfufb4ezuo8douqvmndaq2a4bht 1 329115 3992190 2026-09-30T09:27:59Z Pippobuono 54500 attributio 3992190 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Fouchécourt (Vosges)|239936294}} 5okmk8y1vcdb4z2apdj5yey3a1ggek9 0 329116 3992193 2026-09-30T09:40:41Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3992193 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Les Forges, Église Saint-Éloi.jpg|thumb|upright=0.8|left|Les Forges: [[ecclesia (aedificium)|ecclesia]] [[Sanctus Eligius|Sancto Eligio]] dicata.]] {{res|Les Forges}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] {{formatnum:1776}} incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. == Cives notabiles == * [[Ioannes Franciscus Vuillemin]] (1819-1887), historicus, hic natus est. * [[Carolus Grandemange]] (1834-1870), mathematicus, calculandi mente prodigium, atque Aureliani arithmeticæ praeceptor, hic sine brachiis cruribusque in familiam pauperem operariam natus est. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Les Forges|Les Forges}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} {{DEFAULTSORT:Forges, Les}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] ai75geo2t2ntqrv76ugnsipjqj0tssl 1 329117 3992194 2026-09-30T09:42:15Z Pippobuono 54500 attributio 3992194 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Les Forges (Vosges)|238965224}} koszerjgnnu2dxhxdpnzrjr0ahtfwkp 0 329118 3992195 2026-09-30T09:46:11Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3992195 wikitext text/x-wiki {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:La Forge, Mairie.jpg|thumb|upright=0.8|left|La Forge: [[vici conciliabulum]].]] {{res|La Forge}} est [[commune]] [[Francia|Francicum]] 517 incolarum (anno [[2023]]) [[Tabula administrativa Franciae|praefecturae]] [[Vosegus (praefectura Franciae)|Vosegi]] in regione [[Magnus Oriens|Magno Oriente]]. {{NexInt}} * [[Index communium praefecturae Vosegi]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|La Forge|La Forge}} {{Fontes geographici}} {{geo-stipula}} {{DEFAULTSORT:Forge, La}} [[Categoria:Communia praefecturae Vosegi]] [[Categoria:Loci habitati praefecturae Vosegi]] cod2dtsuyjyliwjzhqob1pbfsbhqm7x 1 329119 3992196 2026-09-30T09:47:22Z Pippobuono 54500 attributio 3992196 wikitext text/x-wiki {{attributio |fr|La Forge (Vosges)|239494348}} h19lgmzuj8ca5l4tdyfm7jqgfv6kp1i