Vicipaedia lawiki https://la.wikipedia.org/wiki/Vicipaedia:Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicipaedia Disputatio Vicipaediae Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Porta Disputatio Portae Adumbratio Disputatio Adumbrationis TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 889 3995916 3886433 2026-10-20T16:41:15Z Del Tremblay 196267 Paulus Sanctus Petrus Plamondon 3995916 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} {{Videdis|Quebecum (discretiva)}} '''Quebecum'''<ref>{{Hofmannus}}; [[Ebbe Vilborg]]. ''Norstedts svensk-latinska ordbok''. Editio secunda anni 2009.</ref> est provincia [[Canada]]. Quebecum in orientali Canadae parte oritur, iuxta [[Sancti Laurentii flumen]]. Praesens minister primus huius provinciae est [[Paulus Sanctus Petrus Plamondon]] ==Incolae et lingua== Quebecum patria [[Natio Quebecensis|nationis Quebecensium]] est. Quebeci quasi 8'000'000 incolae sunt, teste Statisticis Canadiensibus anno 2011, id quod est 24 centesimae populi totius Canadiensis. Incolae Quebeci [[Latine]] "[[Quebecenses]]" appellantur. [[Lingua Francogallica]] sola lingua publica Quebeco constat, sic ut Quebecum principalis communitas Francophonica in [[America Septemtrionalis|America Septentrionali]] exstat. Sola provincia Canadiensis est in qua [[lingua Anglica]] publica non est; est alia, [[Novum Brunsvicum]] in qua duae sunt linguae publicae, quarum una est [[lingua Francogallica]]. ==Urbes== Caput provinciae est [[Urbs Quebeci]], sicut [[urbs]] prima est [[Mons Regius]], urbes ceterae: {{div col|2}} * [[Alma (Quebecum)|Alma]] * [[Deschambault-Grondines]] * [[Joliette]] * [[Sainte-Agathe-des-Monts|Sancta Agatha de Montibus]] * [[Fanum Sanctae Theresiae (Canada)|Sancta Theresia]] * [[Fanum Sancti Benedicti (Quebecum)|Sanctus Benedictus]] * [[Saint-Éloi|Sanctus Eligius]] * [[Fanum Sancti Eustachii (Quebecum)|Sanctus Eustachius]] * [[Saint-Jacques-de-Montcalm|Sanctus Iacobus Monticalmensis]] * [[Saint-Jean-sur-Richelieu|Sanctus Ioannes ad Richelaeum]] * [[Sanctus Ludovicus de Ha! Ha!]] * [[Schefferville]] * [[Sherbrooke]] * [[Terra Bona]] * [[Trifluvium]] * [[Urbs Sancti Hyacinthi]] {{div col end}} ==Flumina== Flumen Quebeci maximum est [[flumen Sancti Laurentii]] cum accolis [[Fluvius Richelaeus|fluvio Richelaeo]] et [[Ottavia (flumen)|Ottavia]]. {{NexInt}} *[[Intermissio operis scholastici Quebecensis anno 2012 facta]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Québec|Quebecum}} {{fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20080417213038/http://www.gouv.qc.ca/ Quebecensis Gubernationis situs officialis] * [http://www.bonjourquebec.com Quebecensis Turismi situs officialis] * [http://www.ville.quebec.qc.ca Urbis Quebeci situs officialis] == Notae == <references/> {{Canada}} {{Regiones administrativae Quebeci}} {{Primi ministri Quebecenses}} [[Categoria:Nova Francia]] [[Categoria:Quebecum|!]] {{Myrias|Geographia}} glsei9v3s4px9rkzsc76eomu8xmsw5a 3995917 3995916 2026-10-20T16:42:44Z Del Tremblay 196267 3995917 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} {{Videdis|Quebecum (discretiva)}} '''Quebecum'''<ref>{{Hofmannus}}; [[Ebbe Vilborg]]. ''Norstedts svensk-latinska ordbok''. Editio secunda anni 2009.</ref> est provincia [[Canada]]. Quebecum in orientali Canadae parte oritur, iuxta [[Sancti Laurentii flumen]]. Praesens minister primus huius provinciae est [[Paulus Sanctus Petrus Plamondon|Paulus Sanctus-Petrus Plamondon]] ==Incolae et lingua== Quebecum patria [[Natio Quebecensis|nationis Quebecensium]] est. Quebeci quasi 8'000'000 incolae sunt, teste Statisticis Canadiensibus anno 2011, id quod est 24 centesimae populi totius Canadiensis. Incolae Quebeci [[Latine]] "[[Quebecenses]]" appellantur. [[Lingua Francogallica]] sola lingua publica Quebeco constat, sic ut Quebecum principalis communitas Francophonica in [[America Septemtrionalis|America Septentrionali]] exstat. Sola provincia Canadiensis est in qua [[lingua Anglica]] publica non est; est alia, [[Novum Brunsvicum]] in qua duae sunt linguae publicae, quarum una est [[lingua Francogallica]]. ==Urbes== Caput provinciae est [[Urbs Quebeci]], sicut [[urbs]] prima est [[Mons Regius]], urbes ceterae: {{div col|2}} * [[Alma (Quebecum)|Alma]] * [[Deschambault-Grondines]] * [[Joliette]] * [[Sainte-Agathe-des-Monts|Sancta Agatha de Montibus]] * [[Fanum Sanctae Theresiae (Canada)|Sancta Theresia]] * [[Fanum Sancti Benedicti (Quebecum)|Sanctus Benedictus]] * [[Saint-Éloi|Sanctus Eligius]] * [[Fanum Sancti Eustachii (Quebecum)|Sanctus Eustachius]] * [[Saint-Jacques-de-Montcalm|Sanctus Iacobus Monticalmensis]] * [[Saint-Jean-sur-Richelieu|Sanctus Ioannes ad Richelaeum]] * [[Sanctus Ludovicus de Ha! Ha!]] * [[Schefferville]] * [[Sherbrooke]] * [[Terra Bona]] * [[Trifluvium]] * [[Urbs Sancti Hyacinthi]] {{div col end}} ==Flumina== Flumen Quebeci maximum est [[flumen Sancti Laurentii]] cum accolis [[Fluvius Richelaeus|fluvio Richelaeo]] et [[Ottavia (flumen)|Ottavia]]. {{NexInt}} *[[Intermissio operis scholastici Quebecensis anno 2012 facta]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Québec|Quebecum}} {{fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20080417213038/http://www.gouv.qc.ca/ Quebecensis Gubernationis situs officialis] * [http://www.bonjourquebec.com Quebecensis Turismi situs officialis] * [http://www.ville.quebec.qc.ca Urbis Quebeci situs officialis] == Notae == <references/> {{Canada}} {{Regiones administrativae Quebeci}} {{Primi ministri Quebecenses}} [[Categoria:Nova Francia]] [[Categoria:Quebecum|!]] {{Myrias|Geographia}} g2c6ar2pa2spkbyug0p3aldjwxja69q 3995925 3995917 2026-10-20T18:39:34Z IacobusAmor 1163 ~ (10K) 3995925 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} {{Videdis|Quebecum (discretiva)}} '''Quebecum'''<ref>{{Hofmannus}}; [[Ebbe Vilborg]]. ''Norstedts svensk-latinska ordbok''. Editio secunda anni 2009.</ref> est [[provincia]] [[Canada|Canadiensis]]. In [[oriens|orientali]] Canadae parte oritur, iuxta [[Sancti Laurentii flumen|Flumen Sancti Laurentii]]. Praesens provinciae [[primus minister]] est [[Paulus Sanctus Petrus Plamondon|Paulus Sanctus-Petrus Plamondon]]. ==Incolae et lingua== Provincia patria [[Natio Quebecensis|nationis Quebecensium]] est. Ei sunt quasi 8&thinsp;000&thinsp;000 [[incola]]rum, teste Statisticis Canadiensibus anno [[2011]], id quod est 24 centesimae incolarum totius Canadae. Incolae provinciae [[Quebecenses]] appellantur. [[Lingua Francogallica]] sola [[lingua publica]] Quebeco constat, quia Quebecum principalis communitas Francophonica in [[America Septemtrionalis|America Septentrionali]] exstat. Sola provincia Canadiensis est in qua [[lingua Anglica]] publica non est; est alia, [[Novum Brunsvicum]] in qua duae sunt linguae publicae, quarum una est [[lingua Francogallica]]. ==Urbes== Caput provinciae est [[Urbs Quebeci]], sicut [[urbs]] prima est [[Mons Regius]], urbes ceterae: {{div col|2}} * [[Alma (Quebecum)|Alma]] * [[Deschambault-Grondines]] * [[Joliette]] * [[Sainte-Agathe-des-Monts|Sancta Agatha de Montibus]] * [[Fanum Sanctae Theresiae (Canada)|Sancta Theresia]] * [[Fanum Sancti Benedicti (Quebecum)|Sanctus Benedictus]] * [[Saint-Éloi|Sanctus Eligius]] * [[Fanum Sancti Eustachii (Quebecum)|Sanctus Eustachius]] * [[Saint-Jacques-de-Montcalm|Sanctus Iacobus Monticalmensis]] * [[Saint-Jean-sur-Richelieu|Sanctus Ioannes ad Richelaeum]] * [[Sanctus Ludovicus de Ha! Ha!]] * [[Schefferville]] * [[Sherbrooke]] * [[Terra Bona]] * [[Trifluvium]] * [[Urbs Sancti Hyacinthi]] {{div col end}} ==Flumina== Flumen Quebeci maximum est [[flumen Sancti Laurentii]] cum accolis [[Fluvius Richelaeus|fluvio Richelaeo]] et [[Ottavia (flumen)|Ottavia]]. {{NexInt}} *[[Intermissio operis scholastici Quebecensis anno 2012 facta]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Québec|Quebecum}} {{fontes geographici}} * [https://web.archive.org/web/20080417213038/http://www.gouv.qc.ca/ Quebecensis Gubernationis situs officialis] * [http://www.bonjourquebec.com Quebecensis Turismi situs officialis] * [http://www.ville.quebec.qc.ca Urbis Quebeci situs officialis] == Notae == <references/> {{Canada}} {{Regiones administrativae Quebeci}} {{Primi ministri Quebecenses}} [[Categoria:Nova Francia]] [[Categoria:Quebecum|!]] {{Myrias|Geographia}} r7mmy9auts7r00qh3j0y24d247usn7n 0 2755 3995885 3993381 2026-10-20T14:54:22Z ~2026-56041-48 216534 Glaggles are more important. 3995885 wikitext text/x-wiki Gigglers are the nicest of the Glaggles. The Gigglers are known to be trustworthy and king, and comfy to be around. Emphoso is the HITLER !!! of Glaggles. Emphoso is a very naughty man and he was not kind. He caused the Glaggleland Massacre. He is unkillable by most Glaggles. The Glaggleland Massacre was a holocaust of some sorts. Many Glaggles and houses collapsed and died, because of Emphoso. Gigglers tried to stop it, but Emphoso was simply too strong. [[Categoria:Canada Septentrionalis]] [[Categoria:Condita 1999]] [[Categoria:Nunavut|!]] 70v4jsrwd22wwxwshphd799ej8uvm8b 3995887 3995885 2026-10-20T14:58:44Z Grufo 64423 Recensiones a conlatore [[Special:Contributions/~2026-56041-48|~2026-56041-48]] ([[User talk:~2026-56041-48|Disputatio]]) factas in superiorem redactionem a conlatore [[User:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] factam restitui 3993381 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} [[Fasciculus:ARVIAT (NUNAVUT).jpg|thumb|upright=0.8|Homo Inuiticus. [[Arviat]], [[16 Iulii]] [[2005]].]] '''Nunavut''' est novissimum, maximum, maximeque [[septentrio]]nale [[Canada]]e [[territorium]], quod 1 Aprilis [[1999]] [[lex|lege]] a [[Territoria septentrio-occidentalia (Canada)|territoriis septentrio-occidentalibus]] separatum est. [[Patria]] [[Escimaeus|Escimaeorum]] habetur; nomen ''terram nostram'' [[lingua Inuctitutica|Inuctitutice]] significat. == Numerus incolarum == * 26745 – (2001) * 29992 – (2005) * 31216 – (2007) == Urbes == * [[Iqaluit]] (caput) - 5959 * [[Rankin Inlet]] - 2312 * [[Arviat]] - 2056 * [[Baker Lake]] - 1636 * [[Cambridge Bay]] - 1502 * [[Igloolik]] - 1500 * [[Pangnirtung]] - 1364 * [[Kugluktuk]] - 1300 * [[Cape Dorset]] - 1299 * [[Pond Inlet]] - 1290 == Insulae == * [[Insula Baffini]] * [[Insula Ellesmere]] * [[Hantonia Insula|Insula Hantonia]] * [[Insula Melvillii]] * [[Insula Principis Cambriae (Nunavut)|Insula Principis Cambriae]] * [[Insulae Reginae Elizabethae]] * [[Victoria (Canada)|Insula Victoriana]] ==Paeninsulae== * [[Boothia Felix]] ==Nexus interni== *[[Circulus Polaris Arcticus]] ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Nunavut}} {{geo-stipula}} {{Canada}} [[Categoria:Canada Septentrionalis]] [[Categoria:Condita 1999]] [[Categoria:Nunavut|!]] p3jbn2axkqkqxrb87sqvmpy8lzqf51s 0 2797 3995984 3882749 2026-10-21T05:55:00Z PastelKos 110819 3995984 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Grammos and the melting snow.jpg|thumb|[[Grammus]] Pindi cacumen super vallem Gorgopotami fluminis.]] [[Fasciculus:1996-6 ΣΜΟΛΙΚΑΣ 2.jpg|thumb|upright=0.8|[[ex]] mons]] '''Pindus''' ([[Graece]] Πίνδος) est [[montes continui|series montium]] [[Graecia]]e longa et ramosa, quae [[Epirus|Epirum]] a [[Macedonia]] et [[Thessalia]] separant. ==Orographia== Pindus continuatio australis [[Alpes Illyricae|Alpium Illyricarum]] est. A valle [[Deboles|Debolis]] fluminis in [[Albania]] ad [[sinus Corinthius|sinum Corinthium]] extenditur. In duas partes Pindus divisus est, borealem et australem. Borealis in Graecia a monte [[Grammus|Grammo]] ad [[Metsobum]] tenditur; hic [[ex]], mons Graeciae post [[Olympus|Olympum]] altissimus (2637 m) et [[Basilitsa]] (2248 m) siti sunt. Inter Grammum et icem vallis [[Sarantaporus|Sarantapori]] fluvii [[Aous|Aoi]] accolae patet. A [[Lacmus|Lacmo]] (2294 m) pars Pindi australis oritur, cuius cacumina altiora [[Montes Athamaniae]] (2429 m), [[Agrapha (montes)|Agrapha]], [[Caraba]] (2184 m) et [[Baltus]] (1852 m) sunt. [[Fasciculus:Gamilla Peak.jpg|thumb|upright=0.8|[[Tymphe]] Pindi mons.]] Rami Pindi occidentales sunt [[Tymphe]] (vel Gamilla, 2497 m) et Maurobouni (2156 m), orientales [[Merope (mons)|Merope]] et [[Cercetium]], australes [[Tymphrestus]] et [[Aselenum]]. Ab austroccidente et [[Panaetolicum]] mons Pindo adiacet. [[Calcarea|Calcareis]], [[Lapis fissilis|lapidibus fissilibus]] et [[Saxum arenaceum|arenaceis]] Pindus compositus est. [[Carstus]] saepe invenitur. [[Fasciculus:Lakmos 2.jpg|thumb|upright=0.8|[[Lacmus]] Pindi iugum.]] ==In litteris== [[Vergilius]] in [[Extremum hunc Arethusa mihi concede laborem|decima ecloga]] dicit (9-13): :''Quae nemora aut qui uos saltus habuere, puellae :''Naides, indigno cum Gallus amore peribat? :''nam neque Parnasi uobis iuga, nam neque Pindi :''ulla moram fecere, neque Aonie Aganippe, [[Fasciculus:Triggia.jpg|thumb|upright=0.8|[[Tringia]] Pindi mons.]] et [[Horatius]] Camenam quaerit (''[[Carmina (Horatius)|carmina]]'' I 12): :''...cuius recinet iocosa ::''nomen imago :''aut in umbrosis Heliconis oris :''aut super Pindo gelidove in Haemo? == Bibliographia == * "[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=pindus-geo Pindus]" in {{Smith-geo}} ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [[Categoria:Epirus]] [[Categoria:Montes Graeciae]] [[Categoria:Thessalia]] hczaqf9to0wj85ecab6pmjmvb13ucpd 3995985 3995984 2026-10-21T05:56:53Z PastelKos 110819 3995985 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Grammos and the melting snow.jpg|thumb|[[Grammus]] Pindi cacumen super vallem Gorgopotami fluminis.]] [[Fasciculus:1996-6 ΣΜΟΛΙΚΑΣ 2.jpg|thumb|upright=0.8|[[Smolex]] mons]] '''Pindus''' ([[Graece]] Πίνδος) est [[montes continui|series montium]] [[Graecia]]e longa et ramosa, quae [[Epirus|Epirum]] a [[Macedonia]] et [[Thessalia]] separant. ==Orographia== Pindus continuatio australis [[Alpes Illyricae|Alpium Illyricarum]] est. A valle [[Deboles|Debolis]] fluminis in [[Albania]] ad [[sinus Corinthius|sinum Corinthium]] extenditur. In duas partes Pindus divisus est, borealem et australem. Borealis in Graecia a monte [[Grammus|Grammo]] ad [[Metsobum]] tenditur; hic [[Smolex]], mons Graeciae post [[Olympus|Olympum]] altissimus (2637 m) et [[Basilitsa]] (2248 m) siti sunt. Inter Grammum et Smolicem vallis [[Sarantaporus|Sarantapori]] fluvii [[Aous|Aoi]] accolae patet. A [[Lacmus|Lacmo]] (2294 m) pars Pindi australis oritur, cuius cacumina altiora [[Montes Athamaniae]] (2429 m), [[Agrapha (montes)|Agrapha]], [[Caraba]] (2184 m) et [[Baltus]] (1852 m) sunt. [[Fasciculus:Gamilla Peak.jpg|thumb|upright=0.8|[[Tymphe]] Pindi mons.]] Rami Pindi occidentales sunt [[Tymphe]] (vel Gamilla, 2497 m) et Maurobouni (2156 m), orientales [[Merope (mons)|Merope]] et [[Cercetium]], australes [[Tymphrestus]] et [[Aselenum]]. Ab austroccidente et [[Panaetolicum]] mons Pindo adiacet. [[Calcarea|Calcareis]], [[Lapis fissilis|lapidibus fissilibus]] et [[Saxum arenaceum|arenaceis]] Pindus compositus est. [[Carstus]] saepe invenitur. [[Fasciculus:Lakmos 2.jpg|thumb|upright=0.8|[[Lacmus]] Pindi iugum.]] ==In litteris== [[Vergilius]] in [[Extremum hunc Arethusa mihi concede laborem|decima ecloga]] dicit (9-13): :''Quae nemora aut qui uos saltus habuere, puellae :''Naides, indigno cum Gallus amore peribat? :''nam neque Parnasi uobis iuga, nam neque Pindi :''ulla moram fecere, neque Aonie Aganippe, [[Fasciculus:Triggia.jpg|thumb|upright=0.8|[[Tringia]] Pindi mons.]] et [[Horatius]] Camenam quaerit (''[[Carmina (Horatius)|carmina]]'' I 12): :''...cuius recinet iocosa ::''nomen imago :''aut in umbrosis Heliconis oris :''aut super Pindo gelidove in Haemo? == Bibliographia == * "[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=pindus-geo Pindus]" in {{Smith-geo}} ==Nexus externi== {{fontes geographici}} [[Categoria:Epirus]] [[Categoria:Montes Graeciae]] [[Categoria:Thessalia]] slclefru4w7pbgm9bst7yudu5rgqie4 3995990 3995985 2026-10-21T09:21:45Z Demetrius Talpa 81729 3995990 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Grammos and the melting snow.jpg|thumb|[[Grammus]] Pindi cacumen super vallem Gorgopotami fluminis.]] [[Fasciculus:1996-6 ΣΜΟΛΙΚΑΣ 2.jpg|thumb|upright=0.8|[[Smolex]] mons]] '''Pindus''' ([[Graece]] Πίνδος) est [[montes continui|series montium]] [[Graecia]]e longa et ramosa, quae [[Epirus|Epirum]] a [[Macedonia]] et [[Thessalia]] separant. ==Orographia== Pindus continuatio australis [[Alpes Illyricae|Alpium Illyricarum]] est. A valle [[Deboles|Debolis]] fluminis in [[Albania]] ad [[sinus Corinthius|sinum Corinthium]] extenditur. In duas partes Pindus divisus est, borealem et australem. Borealis in Graecia a monte [[Grammus|Grammo]] ad [[Metsobum]] tenditur; hic [[Smolex]]{{FD ref}}, mons Graeciae post [[Olympus|Olympum]] altissimus (2637 m) et [[Basilitsa]] (2248 m) siti sunt. Inter Grammum et Smolicem vallis [[Sarantaporus|Sarantapori]] fluvii [[Aous|Aoi]] accolae patet. A [[Lacmus|Lacmo]] (2294 m) pars Pindi australis oritur, cuius cacumina altiora [[Montes Athamaniae]] (2429 m), [[Agrapha (montes)|Agrapha]], [[Caraba]] (2184 m) et [[Baltus]] (1852 m) sunt. [[Fasciculus:Gamilla Peak.jpg|thumb|upright=0.8|[[Tymphe]] Pindi mons.]] Rami Pindi occidentales sunt [[Tymphe]] (vel Gamilla, 2497 m) et Maurobouni (2156 m), orientales [[Merope (mons)|Merope]] et [[Cercetium]], australes [[Tymphrestus]] et [[Aselenum]]. Ab austroccidente et [[Panaetolicum]] mons Pindo adiacet. [[Calcarea|Calcareis]], [[Lapis fissilis|lapidibus fissilibus]] et [[Saxum arenaceum|arenaceis]] Pindus compositus est. [[Carstus]] saepe invenitur. [[Fasciculus:Lakmos 2.jpg|thumb|upright=0.8|[[Lacmus]] Pindi iugum.]] ==In litteris== [[Vergilius]] in [[Extremum hunc Arethusa mihi concede laborem|decima ecloga]] dicit (9-13): :''Quae nemora aut qui uos saltus habuere, puellae :''Naides, indigno cum Gallus amore peribat? :''nam neque Parnasi uobis iuga, nam neque Pindi :''ulla moram fecere, neque Aonie Aganippe, [[Fasciculus:Triggia.jpg|thumb|upright=0.8|[[Tringia]] Pindi mons.]] et [[Horatius]] Camenam quaerit (''[[Carmina (Horatius)|carmina]]'' I 12): :''...cuius recinet iocosa ::''nomen imago :''aut in umbrosis Heliconis oris :''aut super Pindo gelidove in Haemo? == Bibliographia == * "[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=pindus-geo Pindus]" in {{Smith-geo}} ==Nexus externi== {{fontes geographici}} ==Notae== <references /> [[Categoria:Epirus]] [[Categoria:Montes Graeciae]] [[Categoria:Thessalia]] fl5q3g4frybabdwwaymo4l4geyn5lxl 0 3378 3995982 3782882 2026-10-21T03:12:24Z Bartholomite 116968 3995982 wikitext text/x-wiki {{latinitas|dubium}} {{Capsa urbis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Bergen.jpg|thumb|300px|Despectus in urbem et in [[portus|portum]] e monte [[Fløyen]] ]] [[Fasciculus:Bryggen, Bergen3.JPG|thumb|300px|[[Hansa|Hanseatica]] urbis pars]] {{res|Berga}}<ref>http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof1/s0518a.html</ref><ref>{{Graesse}}</ref> (alia nomina: ''Seliia Berga'';<ref>{{Graesse}}</ref> [[Lingua Norvegica|Norvegice]]: ''Bergen'') est [[urbs]] [[Norvegia|Norvegica]] [[mare|mari]] adiacens et [[caput (urbs)|caput]] provinciae [[Hordalandia]]e. Anno [[2012]] 264 785 homines Bergam incolunt, ergo haec urbs secunda post caput [[Christiania|Asloam]] Norvegiae est quod ad incolas pertinet. Berga in occidentali Norvegiae [[litus|litore]] patet, et [[porta]] [[fiordum|fiordorum]] Norvegiae habetur. Vicus [[Bryggen]] in classem [[UNESCO Mundi Hereditas|patrimonii humanitatis]] ab [[Societas Educativa, Scientifica, et Culturalis Consocietatis Nationum|Societatis Educativae, Scientificae, et Culturalis Consocietatis Nationum]] concilio positus est. ==Historia== Berga anno [[1070]] ab rege [[Olavus III Norvegiae|Olavo III Norvegiae]] condita est et caput Norvegiae fuit usque ad annum [[1299]]. Mansit tamen urbs maxima numero incolarum et maximum [[mercatus (oeconomia|forum]] Norvegiae usque ad [[saeculum 19|saeculum XIX]]. Fundamenta eius divitiarum erant et adhuc sunt merces maritimae, praesertim [[gadus|asellum]]. Incolae Bergae pisces siccos et cum sale vendebant mercatoribus qui abhinc ad [[Europa]]e fora mittebant. Germani [[Hansa|ligae hanseaticae]] multas [[navis|naves]] Bergae habebant sed anno [[1349]] traditur pestem exarsisse e nave [[Anglia|anglica]]. Anno [[1360]] Berga cum [[Hansa]]e urbis se coniunxit. In urbe Hanseatici vicum suum occupabant, quem regebant sua sponte, et fruebantur magnis beneficiis, tamquam [[commercium|commercio]] reservato cum [[piscator]]ibus qui [[aestas|aestate]] Bergam adibant a Norvegia septentrionali, sed inter Germanos et Bergae incolas etiam fuerunt interdum rixae et violentiae. [[Medium Aevum|Aevo Medio]], Berga, urbs monasteriis abundans, Norvegiae caput [[religio]]sus fuerat et [[saeculum 16|saeculo sexto decimo]] e Berga [[mercator]]es [[reformatio|emendationem ecclesiae]] in tota Norvegia divulgaverunt. Anno [[1536]], rex mercatores [[Hansa|Hanseaticos]] coegit ut in civitatem norvegiensem reciperent. Negotiatores qui [[rex|regem]] non acceperunt ex urbe expulit. Quamquam minuta, comunitas mercatorum hanseaticorum Bergae in [[commercium]] cum parte boreali Norvegiae usque ad finem [[saeculum 18|saeculi duodevicensimi]] dominata est. [[Christiania]], quae hodie [[Asloa]] appellatur, anno [[1814]] caput Norvegiae facta est et ab anno [[1850]] Berga urbs secunda Norvegiae est quod ad incolas et [[oeconomia|res oeconomicas]] pertinet. Anno [[1916]], magna pars mediae urbis ab [[incendium|incendio]] deleta est et anno [[1944]] inter [[secundum bellum mundanum]] navis [[Germania|Germanica]] urbem diripuit et multos damnos et victimas effecit. Anno [[1972]], municipia finitima se Bergae iunxerunt. Anno [[2000]] (anno millennii, qui dicebatur), ut culturalis Europae hereditas praecipue honoraretur, novem urbes electae sunt, inter quas et Berga, quae titulo [[caput culturale Europaeum|capitis culturalis Europaei]] exornatae sunt. ==Praeclari cives== Bergae olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt multi illustres viri atque feminae, inter eos: * [[Gerardus Armauer Hansen]], qui anno [[1869]] [[lepra]]e causam ([[Mycobacterium leprae]]) invenit. ==Notae== <references/> ==Nexus externi== {{communia|Bergen|Bergam}} {{Fontes geographici}} * [http://www.bergen.kommune.no/ Situs interretialis] {{urbs-stipula}} [[Categoria:Berga|!]] [[Categoria:Urbes hanseaticae]] [[Categoria:Loci hereditatis mundialis in Norvegia]] jk0j3jk9t3eejnwisgv0108wgbyrd2w 0 3793 3995980 3995095 2026-10-21T01:47:10Z Bartholomite 116968 /* Mense Octobri */ 3995980 wikitext text/x-wiki {{Eventus currens}} {{Decennium|203|MMXXVI}} == Eventa == === Mense Ianuario === * 1 Ianuarii: [[Bulgaria]] [[euro]]nem [[moneta]]m induxit. * 3 Ianuarii: [[Nicolaus Maduro]] [[Venetiola]]e praeses a [[miles|militibus]] [[CFA|Civitatum Foederatarum]] raptus est; [[Caracae]] multis ictibus affliguntur. * 6 Ianuarii: [[Leo XIV|Leo papa XIV]] [[Iubilaeum anni 2025]] claudit. * 7 Ianuarii: Necatio {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Renatae Good||en|qid=Q137723290}} inter Operationem "Metro Surge" ad protestationes [[Minneapolis]] excitat. * 15 Ianuarii: [[Vicipaedia]], anno 2001 a [[Iacobus Wales|Iacobo Wales]] et [[Laurentius Sanger|Laurentio Sanger]] condita, annum vicesimum quintum celebrat. * 22 Ianuarii: [[Civitates Foederatae Americae]] ab [[Ordo mundi sanitarius|Ordine Mundi Sanitarii]] se recedunt. * 28 Ianuarii: [[Sarah Mullally]] prima femina fit quae [[Ecclesia Anglicana|Ecclesiae Anglicanae]] praeest. * 30 Ianuarii: Tria miliones paginarum ad acta [[Galfridus Epstein|Epstein]] pertinentium publicantur, multae personae publicae clarissimae toto orbe terrarum commemorantur. === Mense Februario === * 2–6 Februarii: [[Curdistania Syriaca|Curdistaniam Syriacam]] [[Ahmedus Husainus al-Shara|rectio Damasci nova]] sibi adiungit. * 6 Februarii: [[Olympia hiemalia 2026|Olympia hiemalia]] in [[Italia]] simul [[Mediolanum|Mediolani]], [[Cortina Ampecanorum|Cortinae Ampecanorum]], [[Pralatium|Pralatii]], [[Livignum|Livigni]] et [[Resinae|Ante Silvam]] patefiunt. * 21 Februarii: Bellum inter [[Afghania]] et [[Pakistania]] erumpit. * 28 Februarii: Civitas [[Israël]] et [[Civitates Foederatae]] impetum in [[Irania]]m faciunt, impetum praeemptivum appellantes. === Mense Martio === * 1 Martii: Irania [[Fretum Ormusense]] commeatui maritimo claudit. * 8 Martii: [[Mojtaba Khamenei|Mojtaba Husainus Khamenei]], [[Ali Khamenei|Alii]] necati filius, magnus dux [[Irania]]e eligitur. * 31 Martii: In [[Mongolia]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Uchral Nyam-Osor||en|qid=Q110962738}}, post abdicationem Gombojavyn Zandanshatar, primus minister iurat. === Mense Aprili === * 6 Aprilis: [[Programma Artemis|Artemis II]] cum quattuor astronautis Lunam circumvolat et 11 Aprilis feliciter in Tellurem revertitur. * 9 Aprilis: [[Civitates Foederatae Americae|Civitates Foederatae]] et [[Irania]] indutiis pactionem faciunt, colloquiisque ut discrimen inter se componant. * 26 Aprilis: [[Sebastianus Sawe]] Londinii primus homo [[Cursus Marathonius|cursum Marathonium]] minore tempore quam duabus horis perficit. === Mense Maio === * 3 Maii: Epidemia [[hantaviridae|hantavirus]] [[Andes|Andini]] ad [[quadragena]]m [[navis]] vectoriae ''Hondius'' ducit, tres mortui. * 16 Maii: Epidemia [[ebolavirus]] Bundibugyoensis in [[Res publica democratica Congensis|Re publica democratica Congolensi]] declaratur. Contra hunc typum neque cura neque vaccinatio nota est. * 23 Maii: Protestationes in [[Albania]], quae "Revolutio Phoenicopterorum" appellantur. * 25 Maii: ''[[Magnifica humanitas]]'', epistola encyclica [[Leo XIV|Leonis XIV]] prima, editur. === Mense Iunio === * 12 Iunii: [[Elon Musk]] primus fit, qui {{num|1000000000000}} [[dollarium Civitatum Foederatarum|dollariorum Americanorum]] accumulaverit. * 22 Iunii: [[Keir Starmer]] se ab officio primi ministri [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] abdicaturum nuntiat. * 24 Iunii: [[Terrae motus]] maior magnitudinis 7.5 in Venetiola complura milia hominum necat multaque aedificia concidit. === Mense Iulio === * 1 Iulii: [[Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X]] [[Esquinia]]e quattuor [[episcopus|episcopos]] novos sine mandato [[papa]]li consecrat. [[Leo XIV]] papa totam societatem [[excommunicatio|excommunicat]]. * 3 Iulii: [[Keiko Fujimori]] prima muliebris praeses civitatis [[Peruvia|Peruviae]] eligitur. * 19 Iulii: [[Turma Pedilusoria Nationalis Hispanica]] vincit [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2026)|certamen mundanum pediludii]]. [[Turma Pedilusoria Nationalis Argentina|Argentina]] secunda et [[Turma Pedilusoria Nationalis Anglica|Anglia]] tertia sunt. * 20 Iulii: [[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] rex [[Andreas Burnham|Andream Burnham]] primum ministrum [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] constituit. * 26 Iulii: [[Thaddaeus Pogačar]], birotarius [[Slovenia|Slovenicus]], quintum [[Circuitus Franciae|Circuitum Franciae]] vincit. * 28 Iulii: [[Terrae motus Kumamoto anni 2026|Terrae motus Kumamoto]] accidit. * 30 Iulii: Octoginta milia [[migratio|migrantium]] [[Septa]]m e [[Marocum|Maroco]] intrant, 111 moriuntur, plerique remittuntur. === Mense Augusto === * 2 Augusti: [[Arabia Saudiana]], [[Pakistania]] et [[Turcia]] [[Mecca]]e pactum defensionis subscribunt. * 12 Augusti: [[Defectio solis]] [[Siberia]]e et [[Hiberia]]e. * 20 Augusti: [[Rojava]] [[Syria]]e plene integra est, iam non amplius [[autonomia]] praedita. * 26 Augusti: [[Inundatio]] mortifera [[Nepalia]]m et [[Tibetum]] affligit. * 28 Augusti: [[Hacon VIII]], patre [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldo V]] mortuo, rex [[Norvegia]]e fit. === Mense Septembri === * 6 Septembris: [[Alternativa pro Germania]] pluralitatem suffragiorum in [[Saxonia et Anhaltium|Saxonia et Anhaltio]] conciliat. * 16 Septembris: [[Ursula de Leyen]] [[Canada]]m ut socia consociata [[Unionis Europaeae]] invitat. * 17 Septembris: [[Leopardus tilcayo]], nova species [[felidae|felina]], reperta est; prima species felina post plus quam saeculum inventa. * 23 Septembris: Bellum in [[Aethiopia]] erumpit. * 29 Septembris: [[Mahometus VI (rex Marocensis)|Mahometus VI]] rex [[Fatima Ezzahra al-Mansouri|Fatimam Ezzahram al-Mansouri]] primam mulierem primam ministram [[Marocum|Maroci]] constituit, comitiis habitis. === Mense Octobri === * 6 Octobris: [[Huthi]] [[aeroportus]] in [[Arabia Saudita]] oppugnant. * 9 Octobris: [[Navanethem Pillay]] [[praemium Nobelianum pacis|praemium Nobelianum pacis]] accipit. * 17 Octobris: Domus municipium [[Augustoritum|Augustoriti Lemovici]] inter tumultus ardet. == Nati == {{Nati desiderati}} == Mortui == === Mense Ianuario === * [[8 Ianuarii]]: [[Ludovicus E. Brus]], chimicus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1943]]. * [[10 Ianuarii]]: [[Ericus de Däniken]], scriptor [[Helvetia|Helveticus]]; natus est anno [[1935]]. * [[13 Ianuarii]]: [[Georgius Basiliu]], politicus [[Cyprus|Cypri]]; natus est anno [[1931]]. * [[16 Ianuarii]]: [[Ludovica Diogo]], politica [[Mozambicum|Mozambicana]]; nata est anno [[1958]]. * [[24 Ianuarii]] ** [[David Abulafia]], historicus [[Britanniarum regnum|Britannicus]]; natus est anno [[1949]]. ** [[Gulielmus Foege]], [[medicus]] et [[epidemiologia|epidemiologus]] [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1936]]. * [[25 Ianuarii]]: [[Yi Haechan]], politicus [[Res publica Coreana|Rei publicae Coreanae]]; natus est anno [[1952]]. * [[26 Ianuarii]]: [[Sia Figiel]], poeta, scriptrix, et pictrix [[Samoa]]na; nata est anno [[1967]]. === Mense Februario === * [[1 Februarii]]: [[Rita Süssmuth]], politica [[Germania|Germanica]]; nata est anno [[1937]]. * [[2 Februarii]]: [[Athanasius Carolus Renoux]], monachus Benedictinus et orientalista Francicus; natus est anno [[1925]]. * [[11 Februarii]]: [[Iacobus van der Beek]], actor [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1977]]. * [[15 Februarii]]: [[Robertus Duvall]], actor et moderator cinematographicus Americanus; natus est anno [[1931]]. * [[19 Februarii]]: [[Polycarpus Pengo]], archiepiscopus [[Tanzania|Tanzanicus]]; natus est anno [[1944]]. * [[28 Februarii]]: [[Ali Khamenei]], magnus dux [[Irania]]e, ab [[Israel]]e occiditur; natus est anno [[1939]]. === Mense Martio === * [[1 Martii]]: [[David Oddi filius]], politicus [[Islandia|Islandicus]]; natus est anno [[1948]]. * [[5 Martii]]: [[Antonius Lobo Antunes]], scriptor et psychologus [[Portugallia|Lusitanus]]; natus est anno [[1942]]. * [[8 Martii]]: [[Antonius Iacobus Leggett]], physicus [[Regnum Britanniarum|Britannicus]]; natus est anno [[1936]]. * [[12 Martii]]: [[Ioachimus Wanke]], episcopus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1941]]. * [[14 Martii]]: **[[Georgius Habermas]], philosophus continentalis et sociologus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1929]]. **[[Christophorus A. Sims]], oeconomiae peritus [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1942]]. * [[17 Martii]]: [[Ilia II]], patriarcha Ecclesiae Orthodoxae Georgianae [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1933]]. * [[19 Martii]]: ** [[Humbertus Bossi]], politicus [[Italia|Italianus]]; natus est anno 1941. ** [[Carolus Norris]], artifex martialis [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1940]]. * [[22 Martii]]: [[Leonillus Jospin]], politicus [[Francia|Francicus]]; natus est anno [[1937]]. === Mense Aprili === * [[6 Aprilis]]: [[Christianus Schwarz-Schilling]], politicus [[Germania|Germanicus]]; natus est anno [[1930]]. * [[7 Aprilis]]: [[Iacobus Whittaker]], alpinista [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1929]]. * [[8 Aprilis]]: [[Carolus Delhez]], presbyter et sociologicus [[Belgica|Belgicus]]; natus est anno [[1951]]. * [[9 Aprilis]]: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Björgvin Halldórsson||en|qid=Q879495}}, musicus [[Islandia|Islandicus]]; natus est anno 1951. * [[19 Aprilis]]: [[Desmond Morris|Desmondus Morris]], zoologus ethologusque Anglicus; natus est anno [[1928]]. * [[24 Aprilis]]: [[Sophia Zdybicka]], philosopha et monacha [[Polonia|Polonica]]; nata est anno 1928. === Mense Maio === * [[6 Maii]]: [[Theodorus Turner]], vir negotii et philanthropus Americanus; natus est anno 1938. * [[8 Maii]]: [[Festus Mogae]], politicus [[Botsuana|Botsuanicus]]; natus est anno 1939. * [[25 Maii]]: [[Sonny Rollins]], saxophonista iazensis Americanus; natus est anno 1930. * [[29 Maii]]: {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Bryan Bergougnoux||en|qid=Q936402}}, lusor harpastum Gallicus; nata est anno [[1983]]. === Mense Iunio === * [[6 Iunii]]: [[Osorius Citora Afonso]], episcopus necatus [[Mozambicum|Mozambicanus]]; natus est anno [[1972]]. * [[14 Iunii]]: [[Oliverius Tree]], cantor histrioque [[CFA|Americanus]]; natus est anno [[1993]]. * [[16 Iunii]]: [[Camillus Ruini]], cardinalis [[Italia|Italicus]]; natus est anno [[1931]]. * [[21 Iunii]]: [[Franciscus Guterres]], politicus [[Timora Orientalis|Timoracus]]; natus est anno [[1954]]. * [[22 Iunii]]: [[Alanus Greenspan]], pristinus praeses [[Systema aerarium foederale|systematis aerarii foederalis Americae]]; natus est anno [[1926]]. === Mense Iulio === * [[8 Iulii]]: [[Anna Widdecombe]], politica Britannica; nata est anno [[1947]]. * [[11 Iulii]]: ** [[Lindsey Graham]], politicus Americanus; natus est anno [[1955]]. ** [[Susumu Tonegawa]], biologus Iaponicus; natus est anno 1939. * [[14 Iulii]]: [[Ioannes Michael Maitzen]], astronomus [[Austria]]cus; natus est anno [[1943]]. * [[29 Iulii]]: [[Harrius Mitchell]], politicus Americanus; natus est anno [[1940]]. * [[31 Iulii]]: ** [[Francus Baresi]] pedilusor Italicus; natus est anno [[1960]]. ** [[Antonius Mazzi]], presbyter Italicus; natus est anno 1929. === Mense Augusto === * [[2 Augusti]]: [[Kay Granger]], politica Americana; nata est anno 1943. * [[3 Augusti]]: [[Iulius Duarte Langa]], cardinalis [[Mozambicum|Mozambicanus]]; natus est anno [[1927]]. * [[6 Augusti]]: [[Franciscus Guccini]], cantor Italicus; natus est anno 1940. * [[7 Augusti]]: [[Luciana Stassaert]] poetria pictrixque Belgica; nata est anno 1936. * [[15 Augusti]]: [[Alexander Danilin]], [[psychiater]] [[Russia|Russicus]]; natus est anno [[1960]]. * [[16 Augusti]]: [[Hayden Panettiere]], actrix Americana; nata est anno [[1989]]. * [[17 Augusti]]: [[Stanislaus Lalanne]], episcopus Francicus; natus est anno 1948. * [[24 Augusti]]: [[Hideki Shirakawa]], chemicus Iaponicus; natus est anno 1936. * [[25 Augusti]]: ** [[Timotheus Curry]], actor Anglicus; natus est anno [[1946]]. ** [[Dolly Parton]], cantrix Americana; nata est anno 1946. * [[27 Augusti]]: [[Ratko Mladić]], scelestus bellicus Serbicus; natus est anno 1942. * [[28 Augusti]]: [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldus V]], rex [[Norvegia]]e; natus est anno [[1937]]. * [[31 Augusti]]: ** [[Eduardus Balladur]], polticus Francicus; natus est anno 1929. ** [[Ada Yonath]], [[chemica]] Israeliana; nata est anno 1939. === Mense Septembri === * [[1 Septembris]]: [[Aentius Bianchi]] theologus Italicus; natus est anno 1943. * [[2 Septembris]]: [[Gloria Steinem]], diurnalista Americana; nata est anno [[1934]]. * [[4 Septembris]]: [[Galfridus Sutton]], philologus Britannicus; natus est anno 1947. * [[11 Septembris]] ** [[Astrida (principissa Norvegica)|Astrida]], principissa Norvegica; nata est anno [[1932]]. ** [[Emma Bonino]], politica Italica; nata est anno 1948. * [[14 Septembris]]: [[Petrus Maximilianus]], artifex Germano-Americanus; natus est anno 1937. * [[16 Septembris]]: [[Dolores Sibonga]], politica Americana; nata est anno [[1931]]. * [[17 Septembris]]: [[Ioannes Llewellyn Kyl]], politicus Americanus; natus est anno 1942. * [[23 Septembris]] ** [[Mauritius de Germiny]], episcopus Francicus; natus est anno 1939. ** [[Gregorius Pitkäranta]] auctor neolatinus [[Finnia|Finnicus]]; natus est anno 1945. === Mense Octobri === * [[5 Octobris]]: [[Thaddaeus Ladislaus Lutak]], miles Polonicus; natus est anno [[1917]]. * [[7 Octobris]]: [[Barbara Spinelli]], politica Italica; nata est anno 1946. * [[9 Octobris]]: [[Michael Ditka]], [[harpastum Americanum|pedilusor Americanus]]; natus est anno 1939. * [[13 Octobris]]: [[Albertus Houssiau]], theologus et episcopus Belgicus; natus est anno [[1924]]. == Cultura popularis == === Musica === * [[Gratia Abrams]] - ''Daughter from Hell'' * [[Zacharias Bryan]] - ''With Heaven on Top'' * [[Ariana Grande]] - ''Petal'' * [[BTS]] - ''Arirang'' * [[Noë Kahan]] - ''The Great Divide'' * [[Ella Langley]] - ''Dandelion'' * [[Bruno Mars]] - ''The Romantic'' * [[Olivia Rodrigo]] - ''You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love'' * [[Henricus Styles]] - ''Kiss All the Time. Disco, Occasionally'' === Pelliculae === * [[28 Martii]]: ''[[The Super Mario Galaxy Movie]]'' (CFA) * [[10 Aprilis]]: ''[[Michael (2026 pellicula)|Michael]]'' (CFA) * [[9 Iunii]]: ''[[Toy Story 5]]'' (CFA) * [[6 Iulii]]: ''[[The Odyssey (2026 pellicula)|The Odyssey]]'' (CFA & Britannia) * [[27 Iulii]]: ''[[Spider-Man: Brand New Day]] (CFA) * [[15 Septembris]]: ''[[Resident Evil (2026 pellicula)|Resident Evil]]'' (CFA & Germania) 8bcn0l6g4xoepf8qcsu47889rd1jbem 0 9230 3995934 3943739 2026-10-20T19:30:47Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Cato Uticensis in litteris */ 3995934 wikitext text/x-wiki {{vicificanda}} [[Fasciculus:Marcus Porcius Cato.jpg|thumb|[[Cato Uticensis (Museum Lupariense)|Catonis Uticensis]] statua, saec. XIX facta, qui ''[[Phaedo (Plato)|Phaedonem]]'' [[Plato]]nis legit antequam se occiderit ([[Ioannes Baptista Roman]] et [[Franciscus Rude]]; [[Museum Lupariense]]).]] '''Marcus Porcius Cato Uticensis''', sive '''Cato minor''' (natus [[95 a.C.n.]]; mortuus [[46 a.C.n.]]), fuit [[vir publicus]] [[Roma antiqua|Romanus]] [[saeculum 1 a.C.n.|saeculi primi]] [[a.C.n.]] == Biographia == Adhuc [[puer]], invicta animi vis ostendit. Cum in domo [[Drusus|Drusi]] avunculi sui educaretur, Latini de civitate impetranda Romam venerunt. [[Popedius]] Latinorum princeps, qui Drusi hospes erat, Catonem puerum rogavit ut Latinos apud avunculum adiuvaret. Cato vultu constanti negavit id se facturum. Ac philosophiam [[Stoicismus|Stoicismi]] dicavit. Iterum deinde ac saepius interpellatus in proposito perstitit. Tunc Popedius puerum in excelsam aedium partem levatum tenuit, et abiecturum inde se minatus est, nisi precibus obtemperaret; neque hoc metu a sententia eum potuit dimovere. Tunc Popedius exclamasse fertur: "Gratulemur nobis, Latini, hunc esse tam parvum; si enim senator esset, ne sperare quidem ius civitatis nobis liceret." Cato, cum salutandi gratia ad [[Lucius Cornelius Sulla Felix|Sullam]] a paedagogo duceretur, et in atrio cruenta proscriptorum capita vidisset, Syllae crudelitatem exsecratus est; seque eodem esse animo significavit, quo puer alius nomine Cassius, qui tunc publicam scholam cum Fausto Cornelio Syllae filio frequentabat. Cum enim [[Faustus Cornelius Sulla]] proscriptionem paternam in schola laudaret, diceretque se, cum per aetatem posset, eamdem rem esse facturum, ei sodalis gravem colaphum impegit. Insignis fuit et ad imitandum proponenda Catonis erga fratrem benevolentia. Cum enim interrogaretur quem omnium maxime diligeret, respondit, fratrem. Iterum interrogatus quem secundum maxime diligeret, iterum fratrem respondit. Quaerenti tertio idem responsum dedit, donec ille a percunctando desisteret. Crevit cum aetate ille Catonis in fratrem amor: ab ejus latere non discedebat; ei in omnibus rebus morem gerebat. Annos natus viginti nunquam sine fratre cenaverat, nunquam in forum prodierat, nunquam iter susceperat. Diversum tamen erat utriusque ingenium: in utroque probi mores erant, sed Catonis indoles severior. Cato, cum frater, qui erat tribunus militum, ad bellum profectus esset, ne eum desereret, voluntana stipendia fecit. Accidit postea ut Catonis frater in [[Asia Minor|Asiam]] proficisci cogeretur, et iter faciens in morbum incideret: quod ubi audivit Cato, licet tunc gravis tempestas saeviret, neque parata esse magna navis, solvit e portu Thessalonicae exigua navicula cum duobus tantum amicis tribusque servis, et paene haustus fluctibus tandem praeter spem incolumis evasit. At fratrem modo defunctum vita reperit. Tunc questibus et lacrimis totum se tradidit: mortui corpus quam magnificentissimo potuit funere extulit, et marmoreum tumulum exstrui curavit suis impensis. Vela deinde daturus, cum suaderent amici ut fratris reliquias in alio navigio poneret, animam se prius quam illas relicturum respondit, atque ita solvit. Cato quaestor in insulam [[Cyprus|Cyprum]] missus est ad colligendam [[Ptolemaeus (rex Cypri)|Ptolemaei regis]] pecuniam, a quo populus Romanus haeres institutus fuerat. Integerrima fide eam rem administravit. Summa longe major, quam quisquam sperare potuisset, redacta est. Fere septem milia talentorum navibus imposuit Cato: atque ut naufragii pericula vitaret, singulis vasis, quibus inclusa erat pecunia, corticem suberis longo funiculo alligavit, ut si forte mersum navigium esset, locum amissae pecuniae cortex supernatans indicaret. Catoni advenienti senatus et tota ferme civitas obviam effusa est, nec erat res triumpho absimilis. Actae sunt Catoni a senatu gratiae, praeturaque illi et jus spectandi ludos praetextato extra ordinem data. Quem honorem Cato noluit accipere, iniquum esse affirmans sibi decerni quod nulli alii tribueretur. Cum [[Iulius Caesar|Caesar]] consul legem reipublicae perniciosam tulisset, Cato solus, ceteris exterritis, huic legi obstitit. Iratus Caesar Catonem extrahi curia, et in vincula rapi jussit: at ille nihil de libertate linguae remisit, sed in ipsa ad carcerem via de lege disputabat, civesque commonebat ut talia molientibus adversarentur Catonem sequebantur maesti patres, quorum unus objurgatus a Caesare quod nondum misso senatu discederet: "Malo, inquit, esse cum Catone in carcere, quam tecum in curia." Exspectabat Caesar dum ad humiles preces Cato sese demitteret: quod ubi frustra a se sperari intellexit, pudore victus, unum e tribunis misit qui Catonem dimitteret. Cato [[Pompeius|Pompeii]] partes bello civili secutus est, eoque victo exercitus reliquias in [[Africa (provincia Romana)|Africam]] cum ingenti itinerum difficultate perduxit. Cum vero ei summum a militibus deferretur imperium, Scipioni, quod vir esset consularis, parere maluit. Scipione etiam devicto, [[Utica (Tunesia)|Uticam Africae]] urbem petivit, ubi filium hortatus est ut clementiam Caesaris experirvetur; ipse vero cenatus deambulavit, et cubitum iturus, artius diutiusque in complexu filii haesit, deinde ingressus cubiculum, post [[Phaedo (Plato)|Phaedonem]] legendum, ferro sibi ipse mortem conscivit. Caesar, audita Catonis morte, dixit illum gloriae suae invidisse, quod sibi laudem servati Catonis eripuisset. Catonis liberos, eisque patrimonium incolume servavit. == Cato Uticensis in litteris == *''[[Vitae parallelae|Vitis parallelis]]'' [[Plutarchus]] de Catone Uticensi scripsit. Etiam [[Dantes Alagherius]] Catonem Uticensem in "Purgatorio" suae "''[[Divina Comoedia|Divinae Comoediae]]''" memoravit. * De morte voluntaria: [[Augustinus Hipponensis]], ''[[De civitate Dei|de Civitate dei]]'' I.23.38-24.39. [[Lucius Annaeus Seneca minor|Seneca]], ''[[Epistulae morales ad Lucilium|Epistulae morales]]'': 24.6-8, 67-7, 70-19, 95-72. ''[[De providentia|De Providentia]]'' 11-10. ''De Tranquillitate animae'' 16. * Optimum iudicium de ratione Catonis et nimio rigore in republica nobis reliquit Cicero: ''ille optimo animo utens et summa fide nocet interdum rei publicae; dicit enim tamquam in Platonis politeiai, non tamquam in Romuli faece sententiam.'' (''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' II.1.8) == Fontes == {{Viri Illustres}} {{DEFAULTSORT:Porcius Cato Uticensis, Marcus}} [[Categoria:Gens Porcia|Cato Uticensis, Marcus]] [[Categoria:Romani antiqui]] [[Categoria:Nati 95 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 46 a.C.n.]] [[Categoria:Homines qui sibi mortem consciverunt]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Personae Divinae Comoediae (Purgatorium)]] 61mt3lcxupqnbocflzdr4t37he0r6pg 0 10545 3995923 3784894 2026-10-20T18:22:42Z Demetrius Talpa 81729 3995923 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} {{res|Havaii}}<ref>Havaii, -orum. {{TraupmanConvLat|198–99}}</ref> ([[Havaiane]] ''{{lang|haw|Hawaiʻi}}''; [[Anglice]] ''{{lang|en|Hawaii}}'', aliquando ''{{lang|en|Hawaiʻi}}'') sunt [[meridies|australissima]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum Americae]] [[Civitatum Foederatarum civitas|civitas]], quae in [[archipelagus|compluribus insulis]] parvis et in [[octo]] insulis maioribus consistit, quae sunt [[Havaii (insula)|Havaiʻi]] ("Magna Insula" vulgo appellata), [[Kahoolave|Kahoʻolave]], [[Kauai|Kauaʻi]], [[Lanai|Lānaʻi]], [[Maui]], [[Molokai|Molokaʻi]], [[Niihau|Niʻihau]], [[Oahu|Oʻahu]]. [[Caput (oppidum)|Caput]] civitatis est [[Honolulu]]. A [[Iacobus Cook|Iacobo Cook]] archipelagus anno 1778 inventus est, qui eum ''insulas Sandwicenses''<ref>[[Alphonsus Pyramus de Candolle|Alphonsus de Candolle]], [[Casimirus de Candolle]]. [https://www.google.ru/books/edition/Monographiae_phanerogamarum/X-4c3zRI2yQC?hl=ru&gbpv=1&dq=Insulae+Sandwicenses&pg=PA492&printsec=frontcover ''Monographiae phanerogamarum'',vol. II, 1879, p. 492]; [[Petrus Edmundus Boissier]], [https://www.google.ru/books/edition/Flora_Orientalis_Monocotyledoneae/4Q8oAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=Insulae+Sandwicenses&pg=PA367&printsec=frontcover ''Flora Orientalis: Monocotyledoneae'', 1884, p. 367]; [[Augustus Jaeger]], [https://www.google.ru/books/edition/Genera_et_species_muscorum_systematice_d/mkoQAQAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=Insulae+Sandwicenses&pg=PA329&printsec=frontcover ''Genera et species muscorum systematice disposita'', vol. I, 1875, p. 329]. etc. </ref> in honorem [[Ioannes Montagu (comes Sandvicensis)|Ioannis Montagu comitis Sandwicensis]] appellavit. A die [[8 Augusti]] [[2023]], magnum [[incendium]] in Maui fit, quod plus quam 36 homines necati sunt.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-us-canada-66460401 Maui fires: At least 36 killed in Hawaii as flames destry whole neibourhoods]</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * "[[Hawaii Aloha]]" * ''[[Hawaii Catholic Herald]]'' * [[Insulae Havaianae]] * [[Mauna Kea]] * [[Mauna Loa]] * [[Monumentum Nationale Marinum Papahānaumokuākea]] * ''[[Rhinecanthus rectangulus]]'' == Nexus externi == {{Porta Civitatum Foederatarum Americae}} {{Fontes geographici}} {{CommuniaCat|Hawaii|Havaios}} * [https://web.archive.org/web/20110809054019/http://www.picstropical.com/hawaii/ Imagines Civitatis Havaii] {{geo-stipula}} {{Comitatus Havaiorum}} {{Gubernatores Havaiorum}} {{Civitates foederalis}} {{Oceania}} [[Categoria:Havaii|!]] k4wczns2urf2xgsrvxese1xuiphvrpa 3995957 3995923 2026-10-20T21:07:45Z IacobusAmor 1163 ~ 3995957 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidata}} {{res|Havaii}}<ref>Havaii, -orum. {{TraupmanConvLat|198–99}}</ref> ([[Havaiane]] ''{{lang|haw|Hawaiʻi}}''; [[Anglice]] ''{{lang|en|Hawaii}}'', aliquando ''{{lang|en|Hawaiʻi}}'') sunt [[meridies|maxime australis]] [[Civitates Foederatae|Civitatum Foederatarum Americae]] [[Civitatum Foederatarum civitas|civitas]], quae in [[archipelagus|compluribus insulis]] parvis et in [[octo]] [[insula|insulis]] maioribus consistit, quae sunt [[Havaii (insula)|Havaiʻi]] ("Magna Insula" vulgo appellata), [[Kahoolave|Kahoʻolave]], [[Kauai|Kauaʻi]], [[Lanai|Lānaʻi]], [[Maui]], [[Molokai|Molokaʻi]], [[Niihau|Niʻihau]], [[Oahu|Oʻahu]]. [[Caput (oppidum)|Caput]] civitatis est [[Honolulu]]. A [[Iacobus Cook|Iacobo Cook]] archipelagus anno 1778 inventus est, qui eum ''insulas Sandwicenses''<ref>[[Alphonsus Pyramus de Candolle|Alphonsus de Candolle]], [[Casimirus de Candolle]]. [https://www.google.ru/books/edition/Monographiae_phanerogamarum/X-4c3zRI2yQC?hl=ru&gbpv=1&dq=Insulae+Sandwicenses&pg=PA492&printsec=frontcover ''Monographiae phanerogamarum'',vol. II, 1879, p. 492]; [[Petrus Edmundus Boissier]], [https://www.google.ru/books/edition/Flora_Orientalis_Monocotyledoneae/4Q8oAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=Insulae+Sandwicenses&pg=PA367&printsec=frontcover ''Flora Orientalis: Monocotyledoneae'', 1884, p. 367]; [[Augustus Jaeger]], [https://www.google.ru/books/edition/Genera_et_species_muscorum_systematice_d/mkoQAQAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=Insulae+Sandwicenses&pg=PA329&printsec=frontcover ''Genera et species muscorum systematice disposita'', vol. I, 1875, p. 329]. etc.</ref> in honorem [[Ioannes Montagu (comes Sandvicensis)|Ioannis Montagu comitis Sandwicensis]] appellavit. Magnum [[incendium]] in Maui plus quam triginta sex homines die [[8 Augusti]] [[2023]] interfecit.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-us-canada-66460401 Maui fires: At least 36 killed in Hawaii as flames destroy whole neighbourhoods].</ref> == Notae == <references /> {{NexInt}} * "[[Hawaii Aloha]]" * ''[[Hawaii Catholic Herald]]'' * [[Insulae Havaianae]] * [[Mauna Kea]] * [[Mauna Loa]] * [[Monumentum Nationale Marinum Papahānaumokuākea]] * ''[[Rhinecanthus rectangulus]]'' == Nexus externi == {{CommuniaCat|Hawaii|Havaios}} {{Fontes geographici}} {{Porta Civitatum Foederatarum Americae}} * [https://web.archive.org/web/20110809054019/http://www.picstropical.com/hawaii/ Imagines Civitatis Havaii.] {{Civitates foederalis}} {{Comitatus Havaiorum}} {{Gubernatores Havaiorum}} {{Oceania}} [[Categoria:Havaii|!]] 7r2cw6oachsdcyuyllqxg23zugyqmmx 0 11183 3995886 3993878 2026-10-20T14:58:43Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Curriculum vitae */ 3995886 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno 77 a.C.n. missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} kzxncipk4zbrzgcenbgs1e1uxcsdqr4 3995888 3995886 2026-10-20T15:05:23Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Curriculum vitae */ 3995888 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} tjf8uf3cmlb3htwfowfl3qgg0gjdoai 3995889 3995888 2026-10-20T15:09:29Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Curriculum vitae */ 3995889 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 3i0wtewjchb1ftbopnh9o8jgyeycvkn 3995894 3995889 2026-10-20T15:22:34Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes praecipui */ 3995894 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} nc4bd6dunondewsf955i68ie95mgf9k 3995896 3995894 2026-10-20T15:44:41Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Curriculum vitae */ 3995896 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugientes profligavit, ita partem gloriae suae victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Marcus Aurelius Cotta|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat.. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} hy7gv4bqvtdc80p46cbt3kpheg098sr 3995897 3995896 2026-10-20T15:48:22Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De consulatu, piratis, Mithridate */ 3995897 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugientes profligavit, ita partem gloriae suae victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] Aurelius [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine rempublicam a dictatore Sylla ordinatam abolevit. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} gcbczuogfyr1gcamkngwyzw6xozeadn 3995899 3995897 2026-10-20T15:49:27Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De consulatu, piratis, Mithridate */ 3995899 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugientes qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] Aurelius [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine rempublicam a dictatore Sylla ordinatam abolevit. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 2rw3k02b6uwzrocnab6bx0jlee1xdq5 3995900 3995899 2026-10-20T15:51:27Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De consulatu, piratis, Mithridate */ 3995900 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugientes qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine rempublicam a dictatore Sylla ordinatam abolevit. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} bkiq37q89avkmt3qdsulfoxm4nojfo9 3995902 3995900 2026-10-20T15:52:12Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De consulatu, piratis, Mithridate */ 3995902 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine rempublicam a dictatore Sylla ordinatam abolevit. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} ku01v7ey6zt2njlvpuachpwifbdb078 3995908 3995902 2026-10-20T16:05:43Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De consulatu, piratis, Mithridate */ 3995908 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine rempublicam a dictatore Sylla ordinatam abolevit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 5shp9nkx5ubwvi5atf5nka0lei8dws4 3995909 3995908 2026-10-20T16:13:00Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De consulatu, piratis, Mithridate */ 3995909 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 4tawxjqrgzu1nxrufqdthvf59c0qodg 3995932 3995909 2026-10-20T19:11:45Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De consulatu, piratis, Mithridate */ 3995932 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{videdis|Pompeius (nomen)}} [[Fasciculus:Hw-pompey.jpg|thumb|Effigies Pompeii [[Holmia]]e ostentata.]] '''Gnaeus Pompeius,''' appellatus '''Magnus,''' fuit ductor exercitus [[Roma Antiqua|Romanus antiquus]], ter [[consul]] et ter [[Triumphus|triumphator]]. In discordiis civilibus pro [[Sylla]] et adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] pugnavit antequam rivalis exercitui [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] ipse succumberet. == De familiaribus necessitudinibus == Gnaeus Pompeius e nobili familia [[Picenum|Picena]] ortus erat, filius consulis anni [[89 a.C.n.]], [[Gnaeus Pompeius Strabo|Gnaei Pompei Strabonis]], viri Romanis ob avaritiam et latrocinia [[Bellum sociale|Bello Sociali]] commissa invisi<ref>[[Velleius Paterculus]] II.21.4. [[Iulius Obsequens]] 56. [[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 1.</ref>. Post eius mortem (87 a.C.n.) furti accusatus Pompeius coram iudicibus se purgare debuit. Quinque uxores habuit Pompeius Magnus. Primo Antistiam, filiam [[praetor|praetoris]] qui iudicio de bonis Pompei praeerat, circa [[86 a.C.n.|86]] uxorem duxit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 4.4-6.</ref>. Post paucos annos eam repudiavit cogente [[Dictatura|dictatore]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]], qui ut Pompeium artius sibi constringeret [[Privigna|privignam]] suam Aemiliam, filiam uxoris [[Caecilia Metella Dalmatica|Metellae]] et [[Marcus Aemilius Scaurus (senior)|Aemilii Scauri]] prioris mariti eius consulis anni [[115 a.C.n.]], apud eum collocare voluit quamvis praegnantem e marito Manio Acilio Glabrione. Quae post paucos menses in [[puerperium|puerperio]] obiit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 9.1-4.</ref>. Deinde Muciam Tertiam uxorem habuit, filiam [[Quintus Mucius Scaevola (consul 95 a.C.n.)|Quinti Mucii Scaevolae]], quae ei tres liberos peperit: Gnaeum, [[Sextus Pompeius|Sextum]] Pompeiamque quae [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Syllae]], [[Dictatura|dictatoris]] filio nupsit. At cum diu in Asia bellaret Muciam solam Romae relictam palam seduxit Gaius Iulius Caesar. Quocirca cum illa quoque divortium fecit redux Pompeius<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 42.12-13. [[Suetonius]], ''Divus Iulius'' 10.1. [[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.12.3</ref>. Quartam velut [[triumviratus|primi triumviratus]] pignus habuit [[Iulia (uxor Pompeii Magni)|Iuliam]], filiam Gai Iulii Caesaris antea Servilio Caepioni sponsam<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 47.10.</ref> , quae maritum multum adamasse dicitur<ref>Ibidem 48.8 et 49.4 et 53.1-4. [[Valerius Maximus]] IV.6.4. [[Cassius Dio|Dio Cassius]] XXXIX.32.2.</ref>. At et illa in puerperio periit nec infans superfuit (mense septembri [[54 a.C.n.]]). Eius funus fuit triumviratus funus et societatis inter Pompeium et Caesarem interitus. Postremam duxit Corneliam Metellam, viduam [[Publius Licinius Crassus|Publii Licinii Crassi]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 74.6.</ref> eandemque filiam [[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinti Metelli Scipionis]]<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 55 qui hanc feminam litteratam laudabat.</ref>, quem anno [[52 a.C.n.|52]] collegam in consulatu sibi ipse elegit et qui generum in bello civili comitabatur atque Pompeio mortuo reliquas copias in Africa collegit ubi ad [[Pugna ad Thapsum|Thapsum]] a Caesare victus est. == De triumphis == Ter [[triumphus|triumphavit]] Pompeius. Triumphus primus "ex Africa" die [[12 Martii]] [[79 a.C.n.]] celebratus est: revera non Afros vicit sed [[Gnaeus Domitius Ahenobarbus (Cinnae gener)|Gnaeum Domitium Ahenobarbum]], [[Lucius Cornelius Cinna|Cinnae]] generum, aliosque [[Gaius Marius|Marianarum]] partium profugos qui in hanc provinciam salutem quaerebant<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12</ref>. Redux statim triumphare voluit sed [[Dictatura|dictator]] [[Lucius Cornelius Sulla|Sylla]] diu recusavit praecipue quia nec consul nec praetor exercitum duxerat<ref>Magistratum cum imperio non gerebat. Cf Titus Livius XXXI.20: ''exemplum a maioribus non accepisse ut qui neque dictator neque consul neque praetor res gessisset triumpharet''.</ref>, antequam manus postremo daret<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14</ref>. Tum Pompeius [[Quadrigae|quadrigis]] elephantorum Urbem intrare voluit sed quia porta angustior erat equis albis contentus fuit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.6. {{Pnh}} VIII.4.</ref>. Et milites obstrepentes quia non satis praemiorum acceperant repulisse narratur dicens triumpho se renuntiare malle quam eos adulari<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 14.7.</ref>. Ita non erubuit de Romanis triumphare. Triumphus alter "ex Hispania" pridie [[Kalendae|Kalendas]] Ianuarias [[71 a.C.n.]] celebratus est et postero die Kalendis Ianuariis [[70 a.C.n.]] primum consulatum Pompeius inibat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 22.</ref>. Iterum [[Bellum Sertorianum|de Romanis triumphabat]]: etsi enim nonnullae gentes Ibericae cum [[Quintus Sertorius|Sertorio]] societatem fecerant revera Sertorium et successorem Perpennam vicerat reliquiasque Marianarum partium quae Sullanam civitatem recusabant. [[Fasciculus:Faustus Cornelius Sulla, AR denarius, 56 BC, RRC 426-4a.jpg|thumb|Denarius in honorem Pompei a genero [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Fausto Sylla]] anno 56 a.C.n. signatus. Nam tres laureae ad tres triumphos alludunt et spica frumenti ad praefecturam annonae nuper Pompeio mandatam. Quae emissio specialiter ad frumentum emendum percussa est. Corona gemmata super globum ad 'triumphatorem mundi' referenda est<ref>Babelon, [https://archive.org/details/descriptionhisto01babe/page/422/mode/2up Cornelia 61]. Crawford 426/4. [https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_R-8752 Nummus in Museo Britannico].</ref>.]] Tertius triumphus ita magnificus et sumptuosus fuit ut per duos dies digeri debuerit (28/9 septembris 61) nec tamen omnia quae praeparata erant populo ostendi tempore deficiente potuerunt. Quattuordecim gentes victas enumerabat: praeter [[Pirata|piratas]] fuerunt Pontus, Armenia, Syria, Iudaea, Arabia etc. Finis praeterea fuit [[Bella Mithridatica|belli Mithridatici]] quo Romani per triginta annos multa damna acceperant. Et in tabellis in pompa prolatis pecunia ingens in [[aerarium]] deposita et novae urbes (circiter 39) ab illo conditae legebantur<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 45. {{Pnh}} VII.98-99 necnon XXXVII.13. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Mithridatica'' 116-117. Velleius Paterculus II.40.3.</ref>. Quod tamen maxime animadverterunt aequales nec umquam ante Pompeium cuiquam acciderat hoc fuit quod tribus triumphis Pompeius de tribus mundi partibus (Africa, Europa, Asia) tunc notis triumphasset atque velut orbem terrarum Romanis subegisset<ref>[[Cicero]], ''Pro Balbo'' 4.9 et VI.16. ''Pro Sestio'' 129. [[Dio Cassius]] XXXVII.21. Quod idem in denariis suis celebrabat [[Faustus Cornelius Sulla (mortuus 46 a.C.n.)|Faustus Stylla]], Pompei gener.</ref>. Posteris vero res postea gestas cogitantibus visum est tunc mori Pompeium optimum fuisse ne "magni nominis umbra"<ref>[[Lucanus]], ''Pharsalia'' I.135. D. C. Feeney, "[https://www.jstor.org/stable/638958 Stat magni nominis umbra.' Lucan on the Greatness of Pompeius Magnus]", ''The Classical Quarterly'', 1986: 239-243</ref> fieret. Reliqua vita eius non tantum foeda sed etiam reipublicae Romanae perniciosa fuit postquam primum [[Triumviratus|triumviratum]] cum Caesare et Crasso sociavit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 46.</ref>. De quo vide etiam [[Triumphi Gnaei Pompei Magni]]. == Curriculum vitae == === De bello civili === Pater Strabo filio velut hereditatem exercitum legavit quem in [[Bellum sociale|bello Sociali]] ducendum acceperat et post consulatum anni 89 retinuit successore per milites interfecto. Praeterea ipse dilectus in regione natali [[Picenum|Picentina]] habebat. Bello civili primo cum pater tum postea filius ambigue egerunt usque ad Syllae in Italiam reditum. Tum Pompeius et ipse et tres legiones quibus imperabat Syllae praesto fuit, vix tres et viginti annos natus. Quod gratum illi fuit et Pompeius in Siciliam et Africam adversus [[Gaius Marius|Marianos]] ab eo missus Perpenam fugavit, Carbonem et Domitium Ahenobarbum vicit et interfecit<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 10-12. [[Valerius Maximus]] VI.2.8.</ref>. Redux a Sylla [[imperator]] appellatur et [[cognomen]] Magnus ei confirmatur. Anno 79 de Africa triumphare Pompeio licuit quamquam nondum magistratum ullum [[cursus honorum]] gesserat. Sylla mortuo adversus consulem [[Marcus Aemilius Lepidus (consul 78 a.C.n.)|Lepidum]] rerum potiri conantem pugnavit et eius legatum Marcum Iunium Brutum in [[Gallia Cisalpina]] victum et in fidem suam deditum perfide interfici iussit<ref>[[Titus Livius]], ''Periocha'' 90. [[Orosius]] V.22.17. ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 16.</ref>. Deinde cum exercitum retineret nec dimittere vellet proconsulari potestate (quamvis privatus tunc erat<ref>Cicero, ''[[De imperio Cn. Pompei|De imperio Gnaei Pompei]]'' 62</ref>) in Hispaniam adversus [[Quintus Sertorius|Sertorium]] anno [[77 a.C.n.]] missus est, adiutor et collega [[Quintus Caecilius Metellus Pius|Quinti Metelli Pii]] qui saepe contra ultimum popularium ducem male pugnaverat. Pompeius et ipse saepe cum Sertorio infeliciter pugnavit qui semper ex improviso apparebat: tandem tamen Sertorio a [[Marcus Perperna Veiento|Perperna]] fraude occiso bellum confecit atque victor Romam rediit ([[71 a.C.n.]])<ref>Plutarchus, ''Vita Sertorii'' et ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 17-20. [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I.108-115.</ref> ubi triumphavit et consulatum sibi paravit. === De consulatu, piratis, Mithridate === Anno [[70 a.C.n.]] consul fuit cum [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]], quocum simultates acerbas exercebat adhuc asperiores factas cum in itinere Pompeius reliquos servos fugitivos qui [[Spartacus|Spartacum]] secuti erant profligavit, ita partem gloriae suae et victoriae Crasso subripiens. Odium mutuum consulum tum apud Romanos metum graviorum turbarum suscitavit. Certe legem pertulerunt de [[Tribunus plebis|tribunicia potestate]] in pristinam vim restituenda quae plebis votis data est. Praeterea [[Lex Aurelia iudiciaria|legem iudiciariam]] [[Lucius Aurelius Cotta (cos. 65 a.C.n.)|Aurelii Cottae]] probavit quae iudicia [[Eques Romanus|equitibus]] reddebat. His duabus legibus Pompeius popularis favoris cupidine illa quam Cicero eius ''popularem levitatem''<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.6.</ref> appellabat rempublicam a dictatore Sylla ordinatam aboleverat<ref>''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' 21-23</ref>. == Vita == Gnaeus Pompeius stirpis senatoriae adolescens, in bello civili se et patrem consilio servavit. [[Gnaeus Pompeius Strabo|Pompeii pater]] suo [[Exercitus|exercitui]] ob avaritiam erat invisus; itaque facta est in eum conspiratio. Terentius quidam, Gnaei Pompeii contubernalis, eum occidendum susceperat, dum alii tabernaculum patris incenderent. Quae res iuveni Pompeio cenanti nuntiata est. Ipse nihil periculo motus, solito hilarius bibit, et cum Terentio eadem, qua antea, comitate usus est. Deinde cubiculum ingressus, clam subduxit se tentorio, et firmam patri circumposuit custodiam. Terentius tum districtu ense, ad lectum Pompeii accessit, multisque ictibus stragula percussit. Orta mox seditione, Pompeius se in media coniecit agmina, militesque tumultuantes precibus et lacrimis placavit, ac suo duci reconciliavit. Pompeii consul sine collega a senatu nominatus, Caesari aemulus erat. Pompeius eodem bello civili partes [[Sulla|Sullae]] secutus, ita egit ut ab eo maxime diligeretur. Annos tres et viginti natus, ut Sullae auxilio veniret, paterni exercitus reliquias collegit, statimque dux peritus exstitit. Illius magnus apud militem amor, magna apud omnes admiratio fuit; nullus ei labor taedio, nulla defatigatio molestiae erat. Cibi vinique temperans, somni parcus, inter milites corpus exercebat. Cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis lucta certabat. Tum ad Sullam iter intendit, non per loca devia, sed palam incedens, tres hostium exercitus aut fudit, aut sibi adiunxit. Quem ubi Sulla ad se accedere audivit, egregiamque sub signis iuventutem aspexit, desiliit ex equo, Pompeiumque salutavit imperatorem: deinceps ei venienti solebat assurgere de sella et caput aperire; quem honorem nemini nisi Pompeio tribuebat. Postea Pompeius in [[Sicilia|Siciliam]] profectus est, ut eam a Carbone Sullae inimico occupatam reciperet. Carbo comprehensus, et ad Pompeium ductus est. Quem Pompeius, postquam acerbe in eum invectus fuisset, ad supplicium duci iussit. Tunc ille, qui ter consul fuerat, demisse ac muliebriter mortem extimuit: voce flebili petiit ut sibi alvum levare liceret, sicque brevem miserrimae vitae usuram rapuit, donec miles morae impatiens caput in sordido loco sedentis amputavit. Longe moderatior fuit Pompeius erga Sthenium Siculae cuiusdam civitatis principem. Cum enim in eam civitatem animadvertere decrevisset qua sibi adversata fuerat, exclamavit Sthenius, eum inique facturum si ob culpam unius omnes plecteret. Interroganti Pompeio quisnam ille unus esset, "Ego, inquit Sthenius, qui meos cives ad id induxi." Tam libera voce delectatus Pompeius, omnibus et Sthenio ipsi pepercit. Transgressus inde in [[Africa|Africam]] Pompeius, Iarbam [[Numidia|Numidiae]] regem, qui [[Marius|Marii]] partibus favebat, bello persecutus est. Intra dies quadraginta hostem oppressit, et Africam subegit adolescens quattuor et viginti annorum. Tum ei litterae a Sulla redditae sunt, quibus iubebatur exercitum dimittere, et cum una tantum legione successorem exspectare. Id aegre tulit Pompeius paruit: tamen, et Romam reversus est. Revertenti incredibilis multitudo obviam ivit. Sulla quoque eum laetus excepit, et Magni cognomine appellavit: nihilominus Pompeio triumphum petenti restitit; neque ea re a proposito deterritus est Pompeius; aususque est dicere plures solem orientem adorare, quam occidentem: quo dicto innuebat Sullae potentiam minui, suam vero crescere. Ea voce audita, Sulla iuvenis constantiam admiratus, exclamavit: "Triumphet, triumphet." A Pompeio militari triumpho perfecto, titulum Magnum accipit. Metello iam seni et bellum in [[Hispania]] segnius gerenti collega datus est Pompeius, ibique adversus Sertorium vario eventu dimicavit. In quodam proelio maximum subiit periculum: cum enim in eum vir vasta corporis magnitudine impetum fecisset, Pompeius manum hostis amputavit, sed multis in eum concurrentibus, vulnus in femore accepit, et a suis fugientibus desertus in hostium potestate erat. At praeter spem evasit: illi scilicet equum Pompeii auro phalerisque eximiis instructum ceperant. Dum vero praedam inter se altercantes partiuntur, Pompeius illorum manus effugit. Altero proelio, cum [[Metellus]] Pompeio laboranti auxilio venisset, fususque esset Sertorii exercitus, is dixisse fertur: "Nisi ista anus supervenisset, ego hunc puerum verberibus castigatum Romam dimisissem." Metellum anum appellabat, quia is iam senex ad mollem et effeminatam vitam deflexerat. Tandem Sortorio interfecto, Pompeius Hispaniam recepit. Cum [[Pirata|piratae]] maria omnia infestarent, et quasdam etiam Italiae urbes diripuissent, ad eos opprimendos, cum imperio extraordinario missus est Pompeius. Nimiae viri potentiae obsistebant quidam ex optimatibus, et imprimis Quintus Catulus; qui cum in contione dixisset esse quidem praeclarum virum Gnaeum Pompeium, sed non esse uni omnia tribuenda, adiecissetque: "Si quid ei acciderit, ecquemnam in eius locum substituetis?" Acclamavit universa contio: "Te ipsum, Quinte Catule." Tam honorifico civium testimonio victus Catulus e contione discessit. Pompeius, disposito per omnes maris recessus navium praesidio, brevi terrarum orbem illa peste liberavit; praedones multis locis victos fudit; eosdem in deditionem acceptos in urbibus et agris procul a mari collocavit. Nihil hac victoria celerius; nam intra quadragesimum diem piratas toto mari expulit. Confecto bello piratico, Gnaeus Pompeius contra [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatem]] profectus est, et in Asiam magna celeritate contendit. Proelium cum rege conserere cupiebat, neque opportuna dabatur pugnandi facultas, quia Mithridates interdiu castris se continebat, noctu vero haud tutum orat congredi cum hoste in locis ignotis. Quadam tamen noctu Mithridatem Pompeius aggressus est. Luna magno fuit Romanis adiumento: nam cum eam Romani a tergo haberent, umbrae corporum longius proiectae ad primos usque hostium ordines pertinebant; unde decepti regii milites, in umbras tanquam in propinquum hostem tela mittebant. Victus Mithridates in Pontum profugit. Adversus eum filius Pharnaces rebellavit, quia, occisis a patre fratribus, vitae suae ipse timebat. Mithridates a filio obsessus venenum sumpsit, quod cum tardius subiret, quia adversus venena multis antea medicaminibus corpus firmaverat, a milite Gallo volens interfectus est. Pompeius deinde Tigranem [[Armenia|Armeniae]] regem, qui Mithridatis partes secutus fuerat, ad deditionem compulit; quem tamen ad genua procumbentem erexit, benignis verbis recreavit, et in regnum restituit, aeque pulchrum esse iudicans et vincere reges et facere. Tandem rebus Asiae compositis in Italiam rediit. Ad urbem venit, non, ut plerique timuerant, armatus, sed demisso exercitu, et tertium triumphum biduo duxit. Insignis fuit multis novis inusitatisque ornamentis hic triumphus; sed nihil illustrius visum, quam quod tribus triumphis tres orbis partes devictae causam praebuerunt Pompeius enim, quod antea contigerat nemini, primo ex Africa, iterum ex Europa, tertio ex Asia triumphavit, felix opinione hominum futurus, si quem gloriae, eumdem vitae finem habuisset, neque adversam fortunam esset expertus iam senex. Pompeius effecit ut et magnitudinem et potentiam Senatus augeret. A [[Gaius Iulius Caesar|Caesare]] anno [[48 a.C.n.]] apud [[Pugna apud Pharsalum|Pharsalum]] victus in [[Aegyptus|Aeqyptum]] fugit, atque die [[28 Septembris]] eiusdem anni, [[Pelusium|Pelusii]] appulsus, necatus est. Inter interfectores et [[Lucius Septimius]] fuit. == Notae == <references /> == Fontes praecipui == [[Fasciculus:RSC 0017.jpg|thumb|Caput Pompei in [[Denarius|denario]] a filio Sexto signato.]] * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], ''Bella civilia'' I-II et ''Mithridatica'' *[[Gaius Iulius Caesar|Caesar]], ''De bello civili'' * [[Cicero]], Epistulae et orationes passim et imprimis oratio ''[[De imperio Cn. Pompei]]'' *[[Dio Cassius]], ''[[Historia Romana (Dio)|Historia Romana]]'' *[[Lucanus]], ''[[Pharsalia]]'' *[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Vita Pompei]]'' *[[Sallustius]], ''Historiae'' *[[Titus Livius]], ''Periochae'' *[[Velleius Paterculus]], ''[[Historiae (Velleius)|Historiae]]'' == Plura legere si cupis == *Ernestus Baltrusch, ''Caesar und Pompeius'', [[Darmstadium|Darmstadii]], 2004 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2007_num_85_1_6137_t1_0185_0000_4 Recensio critica] *Henricus Antonius Cornelius Chais Van Buren, ''Dissertatio historico-juridica inauguralis de Cn. Pompeio Magno, et de legibus ab eo latis''..., Lugduni Batavorum, 1823 * Karl Christ, ''Pompeius : der Feldherr Roms ; eine Biographie'', C.H. Beck, 2004 [https://books.google.fr/books?id=IN-8tQcnJiEC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Matthias Dingmann, ''Pompeius Magnus : Machtgrundlagen eines spätrepublikanischen Politikers'', M. Leidorf, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2010_num_79_1_4002_t21_0656_0000_2 Recensio critica] [https://www.academia.edu/165291002/Matthias_Dingmann_Pompeius_Magnus_Machtgrundlagen_eines_sp%C3%A4trepublikanischen_Politikers Altera recensio critica] * Mathias Gelzer, ''Pompeius. Lebensbild eines Römers'', Stuttgart, Steiner, 2005 (prima editio 1948) [https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_2007_num_109_1_6738_t1_0400_0000_3 Recensio critica] *Charles-Alban Horvais, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_2017_num_195_1_1841 Pompée, les Italiens et le Sénat (de 62 à 49 av. J.-C.)]", ''Vita Latina'', 2017: 5-21 *John Leach, ''Pompey the Great'', Routledge, 1978 [https://books.google.fr/books?id=ASYiAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonnullae paginae apud Guglum librorum] * Alessandro Moretti, ''Crescere nella discordia : la vita di Pompeo'', Bononiae, 2022 [https://books.google.fr/books?id=DRAEEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nonullae paginae apud Guglum librorum] *Nicole Schemmel, ''Rhōmaiōn kratistos : die Rezeption des Pompeius in der römischen Kaiserzeit'', Wellem Verlag, 2015 *Francesco Paolo Rizzo S. J., ''Le Fonti per la Storia della Conquista Pompeiana della Siria'', Banca di Sicilia, 1963 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1964_num_33_2_1428_t1_0551_0000_2 Recensio critica] [https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1964_num_77_364_3778_t1_0308_0000_1 Altera recensio critica] *Georg-Philipp Schietinger (curator), ''Gnaeus Pompeius Magnus : Ausnahmekarrierist, Netzwerker und Machtstratege : Beiträge zur Heidelberger Pompeius-Tagung am 24. September 2014'', Marie Leidorf, 2019 *J. Van Ooteghem, ''Pompée le Grand, bâtisseur d'Empire'', Bruxellis, 1954 [https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1955_num_33_4_1970_t1_0952_0000_1 Recensio critica] *Donata Villani, « [https://journals.openedition.org/pallas/1061#article-1061 Entre imitatio Alexandri et imitatio Herculis : Pompée et l’universalisme romain] », ''Pallas'', 2013: 335-350. == Nexus externi == {{Vicicitatio|Gnaeus Pompeius Magnus}} {{CommuniaCat|Gnaeus Pompeius Magnus|Gnaeum Pompeium Magnum }} {{Viri Illustres}} * "[http://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0003.001/485?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=pompeius C. Pompeius Magnus]" in {{Smith-bio}} vol. 3 pp. 477-488 {{Fontes biographici}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores= [[Gnaeus Cornelius Lentulus Marcellinus]] et [[Lucius Marcius Philippus (consul 56 a.C.n.)|Lucius Marcius Philippus]]| annus= 55 a.C.n.<br />cum<br />[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marco Licinio Crasso]] II| successores= [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appius Claudius Pulcher]] et [[Lucius Domitius Ahenobarbus (consul 54 a.C.n.)|L. Domitius Ahenobarbus]]}} {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Valerius Messalla Rufus]] et [[Gnaeus Domitius Calvinus]]| annus= 52 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica|Quinto Caecilio Metello Pio Scipione Nasica]]| successores=[[Marcus Claudius Marcellus (consul 51 a.C.n.)|M. Claudius Marcellus]] et [[Servius Sulpicius Rufus]]}} {{Lifetime|106 a.C.n.|48 a.C.n.|Pompeius Magnus, Gnaeus}} [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Pompeia|Magnus, Gnaeus]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Participes bellorum Mithridaticorum]] [[Categoria:Participes Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] [[Categoria:Gnaeus Pompeius Magnus|!]] [[Categoria:Victimae Belli Civilis (49-45 a.C.n.)]] {{Myrias|Homines}} 96myv2qedw6kny0legmc6lq5566q2z5 10 12753 3995922 3948791 2026-10-20T17:33:42Z Grufo 64423 3995922 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Capsa lateralis | 1 = <div style="text-align: center;"><span style="display: inline-block; border-bottom: 1px solid #aaa; padding-bottom: .5em; margin-bottom: .5em; font-weight: bold;">{{#if:{{{titulus|}}}|{{{titulus|}}}|[[Vicipaedia:Compendium|Compendia]]}}</span></div> <div style="text-align: center;">{{#invoke:params| excluding_non-numeric_names| mapping_by_mixing|'''[[:$@]]'''| setting|i/n|<br />|''Inveniamus!''{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Compendia paginae invenienda]]}}| all_sorted| list_values }}</div> }}{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||[[Categoria:Paginae cum compendiis]]}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 5i5osgt82a7zkwsabqxm48pxy0jjsq2 0 19565 3995981 3721419 2026-10-21T02:24:25Z Juppi lantteineen 216513 File 3995981 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Titian - Portrait of a man with a quilted sleeve.jpg|thumb|[[Ludovici Ariosti effigies (Titianus)|Ludovicus Ariostus]] a [[Titianus|Titiano]] depictus.]] [[File:Ariosto.jpg|thumb]] '''Ludovicus Ariostus'''<ref>''Ludovicus Ariostus,'' nomen Latinum, in tabula [[Titianus|Titiani]] videtur. William Vine Cronin, "Early Portraits of Ariosto," ''The Connoisseur: An Illustrated Magazine for Collectors'' 12:29–32 (London: Otto Limited, Maio-Augustum 1905).</ref> ([[Italiane]] ''Ludovico Ariosto''&thinsp;; natus [[Regium Lepidi|Regii Lepidi]], die [[8 Septembris]] [[1474]]; mortuus [[Ferraria (Italia)|Ferrariae]], die [[6 Iulii]] [[1533]]) fuit [[poeta]] et [[scriptor]] [[ludus scaenicus|fabularum scaenicarum]] [[Italia|Italicus]] aevo [[Renascentia litterarum|Renascentiae]] qui [[res classicae|rerum classicarum]] peritus fuit.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Ludovico-Ariosto Giovanni Aquilecchia, Ludovico Ariosto, Italian author - Encyclopaedia Britannica.]</ref>. ==Vita== [[File:Anselm Feuerbach 001.jpg|thumb|[[anselmus Feuerbach|Anselmi Feuerbach]] ''Hortus Ariosti]'' (1863)]] Ariostus, inter tres magnos [[poësis epica|epicos]] Italiae, iurisprudentiae reservatus erat, antequam scientiis bellis se dedicaret ubi et [[petrus Bembus|Bembum]] cognovit. Philologo Gregorio Spoletiensi duce Latina agebat ita, ut mox alios scientiis de poetis Romanis superaret. Patre anno 1500 mortuo fratres sororesque curare debuit quamobrem studia classica paululum negligenda erant. Tamen eodem tempore carmina multa [[lingua Italiana]] et nonnulla Latine pepigit necnon comoedias »La Cassaria« (1508; secundum [[titus Maccius Plautus|Plautum]]) et »I suppositi« (1509). Anno 1503 in servitia minime lucrativa cardinalis minus amabilis et stupidi Hippolyti [[Estenses|Estensis]] venit qui eum bis ut legatum secretum ad papam [[Iulius II|Iulium]] misit. Munere isto annos XIV fungebatur, quo tempore epos illustre praetitulatum »[[Orlando furioso]]« terminatum est. Ibi Estenses in viro forti quodam laudetur, in Rolando, quem Ariostus stirpis totius auctorem fecit. Liber hic cardinali dedicatus anno 1516 editus est. Clerico vix gaudente poeta offensus est ut in [[Hungaria]]m ire negligeret et demitteretur. Anno 1518 pro duce Alphonso I Estensi laborare coepit in munere sat pacifico. Tunc Ferrariae vixit ubi et casam sibi anno 1527 erexit sibi uxorique amatae. In otio isto creata sunt opera »Cassaria«, »Suppositi« (quod in versus reddebat) et comoediae: »La Lena« atque »Il Negromante«. Comoedia quinta non finita est: »Gli studenti«, quam frater Gabriel sub titulo »Scolastica« terminavit. Denique expolivit opus suum magnum, quod carminibus sex auctum anno 1532 reeditum est Ferrariae. Ariostus in Ecclesia [[ordo Sancti Benedicti|Benedictinorum]] [[Ferraria (Italia)|Ferrariensi]] sepultus est, ubi annos XL post progenies ei [[monumentum]] posuit. Monumentum novum anno 1612 implantatum et nostris diebus videri potest. ==Ingenium animusque== Ariostus homo laboriosus, clemens, modestus, promptus ad auxilium ferendum erat, amabilis et moribus simplicibus. Gloria aoedi perennis, quapropter in [[Italia]] ''ille divinus'' vocatur, maxime debetur operi magno [[romanticismus|romantico]] »Orlando furioso«. Ibi in cantibus XLVI amor et amentia Rolandi propter Angelicam narrantur. Reapse autem agitur de historia continuata operis »Orlando innamorato« [[Matthaeus Maria Boiardus|Boiardi]], cuius lectio antecedens omnibus valde recommandatur. Non agitur de carmine epico ordinato et argumenta identidem episodis permultis atque affabre connexis interrumpuntur. Ista varietas captat, qua poeta ingenium suum bene monstrare potest in imaginationibus, gloria, sinceritate, concordia, concentu, levitate. Inter carmina epica romantica totius mundi optima numeratur hoc opus magnum. Pro editione aucta tantummodo compositi sunt cantus ''Cinque canti''; neque implecti sunt in carmen ipsum sed in appendice legi possunt. Alia opera mentionis digna sint saturae septem in versibus (1517–31), quibus litterae Italianiae exornantur. Comoediae autem eius nimium ex auctoritatibus classicis pendent et dramatis personae superficialiter praesentantur sine sale intellectuali. Multo meliores sunt autem elegiae eius. In opusculis suis Latine exaratis cognoscitur Ariostum linguam Latinam classicam calluisse. ==Opera== * 1493: ''Tragedia di Tisbe'' (Tragoedia de [[Pyramus et Thisbe|Thisbe]]) * 1516: ''[[Orlando furioso]]'' (Rolandus furiosus), carmen epicum * 1517–24: ''Satire'' (Saturae) * Comoediae: ** 1508: ''Cassaria'' (De [[arca]]) ** 1509: ''Suppositi'' ** 1520: ''Negromante'' ([[Necromantia|Necromanticus]]) ** 1528: ''Lena'' ** non finita: ''I studenti'' (Discipuli) ==Notae== <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographie == * Robert Durling, ''The Figure of the Poet in Renaissance Epic'', Cantabrigiae, MA: Harvard University Press, 1965. * Charles P. Brand, ''Ludovico Ariosto: A Preface to the 'Orlando furioso''', Edinburgi: Edinburgh University Press, 1974. * Daniel Javitch, ‘Cantus interruptus in the “Orlando Furioso”’, ''Modern language notes'', 95 (1980), p. 66-80. * Albert R. Ascoli, ''Ariosto's bitter harmony : crisis and evasion in the Italian renaissance'', Princetoniae: Princeton University Press, 1987. * José Guidi, Alexandre Doroszlai, Marie-Françoise Pièjus, André Rochaon, ''Espaces réels et espaces imaginaires dans le Roland Furieux'', Pu Sorbonne Nouvelle, 1991. * Alexandre Doroszlai, ''Ptolomée et l'hippogriffe. La géographie de l'Arioste soumise à l'épreuve des cartes'', Edizioni dell'Orso, 1998. * Michel Orcel, ''Le statut de la fureur'' et ''À propos d'un tercet de l'Arioste'' in: Italie obscure, Belin, Lutetiae, 2001. * Giuseppe Sangirardi, ''Ludovico Ariosto'', Florentiae: Le Monnier, 2006. * Giulio Ferroni, ''Ludovico Ariosto'', Romae: Salerno Editrice, 2008. * Stefano Jossa, ''Ariosto'', Bononiae: il Mulino, 2009. ==Nexus externi== {{CommuniaCat|Ludovico Ariosto|Ludovicum Ariostum}} * [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT27.HTM Opera Ludovici Ariosto]: cum concordantiis, index verborum et crebritatis eorum *[https://web.archive.org/web/20200809103547/http://trpm.de/orlando-vita-ariosti/ Vita Ariosti in elencho] *[http://www.zeno.org/Literatur/M/Ariosto,+Ludovico ''Rolandus furiosus'' in interpretatione Theodisca] *[https://it.wikisource.org/wiki/Autore:Ludovico_Ariosto Res apud Vicifontem] {{DEFAULTSORT:Ariostus, Ludovicus}} [[Categoria:Nati 1474]] [[Categoria:Mortui 1533]] [[Categoria:Auctores Italiani]] [[Categoria:Epici]] [[Categoria:Ludovicus Ariostus|!]] [[Categoria:Scriptores Italiae]] [[Categoria:Scriptores scaenici]] 08afzonm2h0jwx1hokw7kuidvldbdwq 0 23626 3995978 3651115 2026-10-21T01:21:47Z SajoR 56247 3995978 wikitext text/x-wiki {{Cardinalis Ecclesiae Catholicae| |nomen=Ioannes Patricius O'Malley| |titulus= [[Virgo Maria|S. Mariae]] de [[Victoria]]| |munus= [[Archiepiscopus]] [[Bostonia]]e| |imago=Seán Patrick O'Malley (cropped).jpg| |descriptio= | |latitudo imaginis=160px | |natus= [[29 Iunii]] [[1944]] | |ordinatus= [[29 Augusti]] [[1970]]| |episcopus= [[30 Maii]] [[1984]] | |consacratus= [[2 Augusti]] [[1984]] | |promulgatus= [[24 Martii]] [[2006]]| |a papa=[[Benedictus XVI|Benedicto XVI]]| |mortuus= | |vexillum=Coat of arms of Sean Patrick O'Malley (personal arms).svg |va= |ch= |cr= }} '''Ioannes Patricius O'Malley''' [[Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum|OFM]] (natus ''Patrick O'Malley'' die [[29 Iunii]] [[1944]] [[Lakewood]] in oppido [[Ohium|Ohii]]) est [[Civitates Foederatae|Americanus]] [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]] [[cardinalis]] et [[Archidioecesis Bostoniensis|archiepiscopus Bostoniensis]]. Ad cardinalatum elevatus est anno [[2006]]. == Vita == [[Discipulus]] [[Vasingtonia (DC)|Vasingtoniae in Districtu Columbiano]] fuit in [[Collegium Capuccinorum|Collegio Capuccinorum]]{{dubsig}} et [[Universitas Catholica Americae|Universitate Catholica Americae]], ubi nunc inter inspectores<!--board of trustees--> numeratur. Die [[14 Iulii]] [[1965]], anno aetatis suae 21, O'Malley votum suscepit ut [[Franciscani|Franciscanus]] [[Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum|Ordinis Fratrum Minorum Capuccinorum]], sibi nomen Ioannes ([[Anglice]] ''Seán'') ut honore [[Sanctus Ioannes Apostolus|Sanctum Ioannem Apostolum]] augeret imponens. [[Diaconus]] breve tempore in [[Insula Paschalis|Insula Paschali]] in [[Oceanus Pacificus|Oceano Pacifico]] degit. O'Malley ab anno [[1985]] fuit [[Dioecesis Sancti Thomae in Insulis Virgineis|episcopus Sancti Thomae]] in [[Virginis Insulae Americanae|Insulis Virgineis]], ab anno [[1992]] episcopus [[Dioecesis Riverormensis|Riverormensis]] in [[Massachusetta]], ab anno [[2002]] episcopus [[Dioecesis Litoris Palmensis|Litoris Palmensis]] in [[Florida]], sed anno insequenti et usque hodie archiepiscopus [[Bostonia|Bostoniensis]]. Ab anno [[2006]] est [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]] [[cardinalis]] presbyter titulo Sanctae Mariae Victoriae. O'Malley [[Conclave anni 2013|conclavi mense Martio 2013]] adfuit, quod [[Georgius Marius Bergoglio|Georgium Marium Bergoglio]] [[papa]]m creavit et etiam papabilis habebatur ut [[Benedictus XVI|Benedicto Papae XVI]] succederet, qui se magistratu abdicaverat die [[28 Februarii]] [[2013]].<ref>[http://www.cnn.com/2013/03/12/world/europe/vatican-pope-selection/index.html?hpt=hp_t1 "Conclave to elect new pope set to begin"] apud ''CNN''</ref> Die [[13 Aprilis]] [[2013]] [[papa]] [[Franciscus (papa)|Franciscus]] Ioannem Patricium O'Malley membrum [[consilium cardinalium|consilii cardinalium]] fecit. Die 22 Martii 2014, papa Franciscus Pontificiam Commissionem pro Tutela Minorum creavit, Cardinalem O'Malley socium Commissionis nominans. Constitutione promulgato, anno proximo eundem socium praesidem Commissionis creavit. == Notae == <div class="references-small"><references/></div> == Bibliographia == * Allen, John L., Jr. [[2013]]. "[http://ncronline.org/blogs/ncr-today/buzz-grows-rome-bostons-omalley Buzz grows in Rome for Boston's O'Malley.]" ''National Catholic Reporter,'' 19 Febrrarii 2013. == Nexus externi == * {{SalaStampa|http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_omalley_sp_it.html|O'Malley Card. Seán Patrick, O.F.M. Cap}} * {{CathHierBishop|omalley|Seán Patrick Cardinal O'Malley}} * {{Cardinals|http://cardinals.fiu.edu/bios2006.htm#Omalley|O'Malley, O.F.M. Cap., Seán Patrick}} {{Lifetime|1944||O'Malley, Ioannes Patricius}} [[Categoria:Alumni Universitatis Catholicae Americae]] [[Categoria:Cardinales]] [[Categoria:Episcopi Bostonienses]]<!--recte: Archiepiscopi Bostonienses!--> [[Categoria:Episcopi Litoris Palmensis]] [[Categoria:Episcopi Sancti Thomae in Insulis Virgineis]] [[Categoria:Episcopi Riverormenses]] [[Categoria:Franciscani]] 1ge7h4o012cyuziiy6u8zsr0ow1zeji 0 27770 3995969 3680348 2026-10-20T22:56:53Z Vulpecula Bella 216165 correxi et aliquantulum auxi 3995969 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Eccehomo1.jpg|thumb|Ecce homo. [[Antonius Ciseri]] pinxit]] '''Triduum Sacrum''', seu Triduum Sacrum Paschale, secundum [[Ritus Romanus|Ritum Romanum]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae]] comprehendit eas tres sacrissimas dies quae praecedunt [[Dominica Resurrectionis Domini|Dominicam Paschatis]], et quibus commemorantur [[Passio Christi|Christi proditio, passio, et mors]]: Feriam scilicet Quintam in [[Dies Cenae Domini|Cena Domini]], Feriam Sextam in [[Dies Passionis Domini|Parasceve]], et [[Sabbatum Sanctum]]. Singulis his diebus [[Tenebrae (officium)|Tenebrae]] cantari possunt, et celebratur aut [[missa]] cum ritu proprio, aut (quod fit feria sexta) officium pro missa omnino peculiare.<ref>Fortescue, Adrian (1918). ''[[iarchive:ceremoniesofroma00fort/|The Ceremonies of the Roman Rite Described]],'' pp. 285-343.</ref> == Nexus externus == * [http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/audiences/2008/documents/hf_ben-xvi_aud_20080319_it.html Lectio] [[papa]]e [[Benedictus XVI|Benedicti XVI]] de Triduo Sacro inter audientiam generalem die [[19 Martii]] [[2008]] {{Ling|Lingua Italiana{{!}}Italiane}} et aliis sermonibus. {{triduum}} [[Categoria:Triduum sacrum paschale|!]] fbbglq6he7za3pa4aggp9furhekxblx 0 27977 3995945 3872532 2026-10-20T20:30:11Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995945 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Dicaearchus''' (''-i, m.''; [[Graece]] Δικαίαρχος), vir litterarum, rerum publicarum, philosophiae, historiae eruditus, floruit c. quartum saeculum a.C.n., discipulus [[Aristoteles|Aristotelis]]. [[Cicero]] eum multi aestimavit (vide in epistuliss ad [[Atticus|Atticum]] 2.2.1 et 2.16.3). == Nexus externi == {{Fontes biographici}} [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Alumni scholarum antiquarum Atheniensium]] [[Categoria:Nati saeculo 4 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui saeculo 3 a.C.n.]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Graeci]] [[Categoria:Scriptores Siciliae]] [[Categoria:Scriptores Graeci antiqui]] a0hkhnezf8n4yrulxke4zg7fqkpo06e 3995946 3995945 2026-10-20T20:31:16Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995946 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Dicaearchus''' (''-i, m.''; [[Graece]] Δικαίαρχος), vir litterarum, rerum publicarum, philosophiae, historiae eruditus, floruit c. quartum saeculum a.C.n., discipulus [[Aristoteles|Aristotelis]]. [[Cicero]] eum multi aestimavit (vide in ''[[Epistulae ad Atticum|epistulis ad Atticum]]'' 2.2.1 et 2.16.3). == Nexus externi == {{Fontes biographici}} [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Alumni scholarum antiquarum Atheniensium]] [[Categoria:Nati saeculo 4 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui saeculo 3 a.C.n.]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Graeci]] [[Categoria:Scriptores Siciliae]] [[Categoria:Scriptores Graeci antiqui]] k42on2fl91mnbfg1cbo86qb21y5tptz 3995947 3995946 2026-10-20T20:31:32Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995947 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} '''Dicaearchus''' (''-i, m.''; [[Graece]] Δικαίαρχος), vir litterarum, rerum publicarum, philosophiae, historiae eruditus, floruit c. quartum saeculum a.C.n., discipulus [[Aristoteles|Aristotelis]]. [[Cicero]] eum multi aestimavit (vide in ''[[Epistulae ad Atticum|Epistulis ad Atticum]]'' 2.2.1 et 2.16.3). == Nexus externi == {{Fontes biographici}} [[Categoria:Auctores Graeci antiqui]] [[Categoria:Alumni scholarum antiquarum Atheniensium]] [[Categoria:Nati saeculo 4 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui saeculo 3 a.C.n.]] [[Categoria:Ontologi]] [[Categoria:Philosophi Graeci]] [[Categoria:Scriptores Siciliae]] [[Categoria:Scriptores Graeci antiqui]] 86j77xiyn2fih38ku3tdr0mansp3sad 0 29698 3995838 3616630 2026-10-20T13:09:59Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3995838 wikitext text/x-wiki {{latinitas|+1}} '''Interrex''' magistratus Romae antiquae in temporibus [[Reges Romae|regum]] institutus est. Rege defuncto, [[senatus]] unum ex [[senator]]ibus interregem creabat. Interrex quinque dies regnabat. Post quinque dies, si novus rex electus non erat, alius senator interrex fiebat. [[Res Publica Romana|Re publica]] vigente, interrex magistratus quinque dierum fuit, qui [[comitia centuriata]] convocabat, ut consules suffecti eligerentur, si uterque consul mortuus erat. ==Fontes== * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro primo ''Bellorum civilium'' 457-460. *[[Dionysius Halicarnassensis]], libro secundo ''[[Antiquitates Romanae (Dionysius Halicarnassensis)|Antiquitatum Romanarum]]'' cap. 57-58 necnon IV,40 et 80(2) V,71-72 VIII,90 XI,62. *[[Titus Livius]], libro primo ''[[Ab urbe condita libri|Ab Urbe condita]]'' capitulo 17. {{Roma antiqua}} [[Categoria:Munera magistratuum Romanorum]] mogsoebu3zq3p1ije45z0y2du9kxim3 3995841 3995838 2026-10-20T13:13:03Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995841 wikitext text/x-wiki {{latinitas|+1}} '''Interrex''' magistratus Romae antiquae in temporibus [[Reges Romae|regum]] institutus est. Rege defuncto, [[senatus]] unum ex [[senator]]ibus interregem creabat. Interrex quinque dies regnabat. Post quinque dies, si novus rex electus non erat, alius senator interrex fiebat. [[Res Publica Romana|Re publica]] vigente, interrex magistratus quinque dierum fuit, qui [[comitia centuriata]] convocabat, ut consules suffecti eligerentur, si uterque consul mortuus erat. Exeunte republica libera interreges etiam designabantur cum Kalendis Ianuariis novi consules nondum erant electi et sexto quoque die priori interregi succedebant donec comitia consularia haberentur. ==Fontes== * [[Appianus Alexandrinus|Appianus]], libro primo ''Bellorum civilium'' 457-460. *[[Dionysius Halicarnassensis]], libro secundo ''[[Antiquitates Romanae (Dionysius Halicarnassensis)|Antiquitatum Romanarum]]'' cap. 57-58 necnon IV,40 et 80(2) V,71-72 VIII,90 XI,62. *[[Titus Livius]], libro primo ''[[Ab urbe condita libri|Ab Urbe condita]]'' capitulo 17. {{Roma antiqua}} [[Categoria:Munera magistratuum Romanorum]] 1574udjaktq29g11vw5dj6kdn5z568x 0 31730 3995983 3887532 2026-10-21T05:50:47Z JackyM59 202366 Photograph updated 3995983 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Standing Osiris.svg|thumb|Osiris.]] {{Hiero|right|Ammon|<hiero>st-ir</hiero>|''Wsỉrj''}} '''Osiris'''<ref>[[Ovidius|Ovidii]] ''[[Metamorphoses (Ovidius)|Metamorphoseon]]'' 9.690–695: "Cum qua latrator Anubis / sanctaque Bubastis variusque coloribus Apis, / quique premit vocem digitoque silentia suadet, / sistraque erant numquamque satis quaesitus Osiris / plenaque somniferis serpens peregrina venenis."</ref> ''-is'' vel ''-idis m.'' ([[lingua Aegyptia|Aegyptie]] ''Wzỉrj'',<ref>Transciptiones Aegyptologorum inter se variant.</ref> prius fere /w<small>V</small>ˈs’iːr<small>V</small>j/, dein /uˈsiːr(ǝ)/) est nomen [[Deus|dei]] in [[Religio Aegyptia|religione Aegyptii]] [[vita aeterna|vitae aeternae]], [[mors (personificatio)|mortis]] [[fertilitatis]]que. [[Frater]] fuit [[Isis]], [[Nephthys]], et [[Seth]].<ref>[[Plutarchus]], ''De Iside et Oriside''</ref> [[Macedonia antiqua|Macedones]] qui Aegypto potiti sunt Osiridem deo [[Dionysus|Dionyso]] adsimulavere<ref>[[Herodotus]], ''Euterpia'' 29 et 42 et 49 et 144. [[Diodorus Siculus]], libro primo ''[[Bibliotheca historica (Diodorus)|Bibliothecae Historicae]]'' cap. 11-23 et 96.5. De aliis adsimulationibus vide tamen ibidem I.25.1.</ref>. [[Fasciculus:Statue naophore (Louvre E 18835).jpg|center|thumb|267x267px|Statua Naophorica, Abydi. Vir tenet sacellum sive naos in manibus suis, imaginem Osiridis continentem.]] == Notae == <references/> {{NexInt}} *[[Mythus Osiridis]] {{reli-stipula}} [[Categoria:Dei Aegyptii]] [[Categoria:Dei valetudinis]] {{Myrias|Philosophia}} n0vkqynonj049pvgtl0j7tcpjx5e37k 0 33732 3995938 3000672 2026-10-20T20:06:03Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995938 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{L}} {{Videhom|Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus}} [[Fasciculus:Head Gaius Octavius Glyptothek Munich.jpg|thumb|Caput effigiei quae Gai Octavii simulacrum fuisse censetur (c. 60 a.C.n.: [[Glyptotheca (Monacum)|Glyptotheca]] [[Monacum|Monacensis)]]]] '''Gaius Octavius''', [[praetor]] anno [[61 a.C.n.|61 a.C.n]]., anno proximo [[Gaius Antonius Hybrida|Gaio Antonio Hybridae]] in [[Macedonia (provincia Romana)|Macedonia]] pro praetore successit<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' II.1.12</ref>. Praecipue notus est tamquam imperatoris Augusti pater anno [[63 a.C.n.]] nati. In matrimonium primum duxit [[Ancharia]]m, e qua genuit filiam [[Octavia maior|Octaviam]], quae [[Sextus Appuleius (praefectus urbi Romae)|Sexti Appulei]] uxor filium [[Marcus Appuleius|Marcum]] peperit. Ancharia mortua Octavius [[Atia (Augusti mater)|Atia]]m duxit, filiam [[Marcus Atius Balbus|M. Atii Balbi]] et [[Iulia (M. Balbi uxor)|Iulia]]e (sororis [[Gaius Iulius Caesar|C. Caesaris]]); ex ea genuit et filiam [[Octavia minor|Octaviam]] et filium [[Augustus (imperator)|Augustum]] imperatorem futurum. Octavius anno [[59 a.C.n.]] [[Roma]]m rediens, [[consulatus]] candidaturus, [[Nola]]e subito mortuus est. [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Gens Octavia]] [[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 59 a.C.n.]] [[Categoria:Augustus]] 7ekemypqrt992729xmpwffvtar6eecj 3995939 3995938 2026-10-20T20:11:01Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995939 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{L}} {{Videhom|Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus}} [[Fasciculus:Head Gaius Octavius Glyptothek Munich.jpg|thumb|Caput effigiei quae Gai Octavii simulacrum fuisse censetur (c. 60 a.C.n.: [[Glyptotheca (Monacum)|Glyptotheca]] [[Monacum|Monacensis)]]]] '''Gaius Octavius''', [[praetor]] anno [[61 a.C.n.|61 a.C.n]]., anno proximo [[Gaius Antonius Hybrida|Gaio Antonio Hybridae]] in [[Macedonia (provincia Romana)|Macedonia]] [[proconsul]]<ref>{{CIL|6|41023}} </ref> successit<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' II.1.12</ref>. Praecipue notus est tamquam imperatoris Augusti pater anno [[63 a.C.n.]] nati. In matrimonium primum duxit [[Ancharia]]m, e qua genuit filiam [[Octavia maior|Octaviam]], quae [[Sextus Appuleius (praefectus urbi Romae)|Sexti Appulei]] uxor filium [[Marcus Appuleius|Marcum]] peperit. Ancharia mortua Octavius [[Atia (Augusti mater)|Atia]]m duxit, filiam [[Marcus Atius Balbus|M. Atii Balbi]] et [[Iulia (M. Balbi uxor)|Iulia]]e (sororis [[Gaius Iulius Caesar|C. Caesaris]]); ex ea genuit et filiam [[Octavia minor|Octaviam]] et filium [[Augustus (imperator)|Augustum]] imperatorem futurum. Octavius anno [[59 a.C.n.]] [[Roma]]m rediens, [[consulatus]] candidaturus, [[Nola]]e subito mortuus est. [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Gens Octavia]] [[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 59 a.C.n.]] [[Categoria:Augustus]] lrld3oe7vkvtnwm2p1zcz2n00na1xgo 3995940 3995939 2026-10-20T20:14:27Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995940 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{L}} {{Videhom|Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus}} [[Fasciculus:Head Gaius Octavius Glyptothek Munich.jpg|thumb|Caput effigiei quae Gai Octavii simulacrum fuisse censetur (c. 60 a.C.n.: [[Glyptotheca (Monacum)|Glyptotheca]] [[Monacum|Monacensis)]]]] '''Gaius Octavius''' mortuus [[59 a.C.n.]] fuit [[tribunus militum]] bis, [[quaestor]], [[aedilis|aedilis plebis]] cum Caio Toranio, iudex quaestionum, postremo [[praetor]] anno [[61 a.C.n.|61 a.C.n]]. et anno proximo [[Gaius Antonius Hybrida|Gaio Antonio Hybridae]] in [[Macedonia (provincia Romana)|Macedonia]] [[proconsul]]<ref>{{CIL|6|41023}} </ref> successit<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' II.1.12</ref>. Praecipue notus est tamquam imperatoris Augusti pater anno [[63 a.C.n.]] nati. In matrimonium primum duxit [[Ancharia]]m, e qua genuit filiam [[Octavia maior|Octaviam]], quae [[Sextus Appuleius (praefectus urbi Romae)|Sexti Appulei]] uxor filium [[Marcus Appuleius|Marcum]] peperit. Ancharia mortua Octavius [[Atia (Augusti mater)|Atia]]m duxit, filiam [[Marcus Atius Balbus|M. Atii Balbi]] et [[Iulia (M. Balbi uxor)|Iulia]]e (sororis [[Gaius Iulius Caesar|C. Caesaris]]); ex ea genuit et filiam [[Octavia minor|Octaviam]] et filium [[Augustus (imperator)|Augustum]] imperatorem futurum. Octavius anno [[59 a.C.n.]] [[Roma]]m rediens, [[consulatus]] candidaturus, [[Nola]]e subito mortuus est. [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Gens Octavia]] [[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 59 a.C.n.]] [[Categoria:Augustus]] 27p9arat8zljmd6wfgiy83xu2fjl3tm 3995941 3995940 2026-10-20T20:15:03Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995941 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{L}} {{Videhom|Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus}} [[Fasciculus:Head Gaius Octavius Glyptothek Munich.jpg|thumb|Caput effigiei quae Gai Octavii simulacrum fuisse censetur (c. 60 a.C.n.: [[Glyptotheca (Monacum)|Glyptotheca]] [[Monacum|Monacensis)]]]] '''Gaius Octavius''' mortuus [[59 a.C.n.]] fuit [[tribunus militum]] bis, [[quaestor]], [[aedilis|aedilis plebis]] cum Caio Toranio, iudex quaestionum, postremo [[praetor]] anno [[61 a.C.n.|61 a.C.n]]. et anno proximo [[Gaius Antonius Hybrida|Gaio Antonio Hybridae]] in [[Macedonia (provincia Romana)|Macedonia]] [[proconsul]]<ref>{{CIL|6|41023}} </ref> successit<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' II.1.12</ref>. Praecipue notus est tamquam imperatoris Augusti pater anno [[63 a.C.n.]] nati. In matrimonium primum duxit [[Ancharia]]m, e qua genuit filiam [[Octavia maior|Octaviam]], quae [[Sextus Appuleius (praefectus urbi Romae)|Sexti Appulei]] uxor filium [[Marcus Appuleius|Marcum]] peperit. Ancharia mortua Octavius [[Atia (Augusti mater)|Atia]]m duxit, filiam [[Marcus Atius Balbus|M. Atii Balbi]] et [[Iulia (M. Balbi uxor)|Iulia]]e (sororis [[Gaius Iulius Caesar|C. Caesaris]]); ex ea genuit et filiam [[Octavia minor|Octaviam]] et filium [[Augustus (imperator)|Augustum]] imperatorem futurum. Octavius anno [[59 a.C.n.]] [[Roma]]m rediens, [[consulatus]] candidaturus, [[Nola]]e subito mortuus est. == Notae == <references/> [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Gens Octavia]] [[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 59 a.C.n.]] [[Categoria:Augustus]] o1t0lhnkko146c7ccsjtxwsxe1ya957 3995942 3995941 2026-10-20T20:17:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995942 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{L}} {{Videhom|Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus}} [[Fasciculus:Head Gaius Octavius Glyptothek Munich.jpg|thumb|Caput effigiei quae Gai Octavii simulacrum fuisse censetur (c. 60 a.C.n.: [[Glyptotheca (Monacum)|Glyptotheca]] [[Monacum|Monacensis)]]]] '''Gaius Octavius''' mortuus [[59 a.C.n.]] fuit [[tribunus militum]] bis, [[quaestor]], [[aedilis|aedilis plebis]] cum Caio Toranio, iudex quaestionum, postremo [[praetor]] anno [[61 a.C.n.|61 a.C.n]]. antequam anno proximo [[Gaius Antonius Hybrida|Gaio Antonio Hybridae]] in [[Macedonia (provincia Romana)|Macedonia]] [[proconsul]]<ref>{{CIL|6|41023}} </ref> succedat<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' II.1.12</ref>. Praecipue notus est tamquam imperatoris Augusti pater anno [[63 a.C.n.]] nati. In matrimonium primum duxit [[Ancharia]]m, e qua genuit filiam [[Octavia maior|Octaviam]], quae [[Sextus Appuleius (praefectus urbi Romae)|Sexti Appulei]] uxor filium [[Marcus Appuleius|Marcum]] peperit. Ancharia mortua Octavius [[Atia (Augusti mater)|Atia]]m duxit, filiam [[Marcus Atius Balbus|M. Atii Balbi]] et [[Iulia (M. Balbi uxor)|Iulia]]e (sororis [[Gaius Iulius Caesar|C. Caesaris]]); ex ea genuit et filiam [[Octavia minor|Octaviam]] et filium [[Augustus (imperator)|Augustum]] imperatorem futurum. Octavius anno [[59 a.C.n.]] [[Roma]]m rediens, [[consulatus]] candidaturus, [[Nola]]e subito mortuus est. == Notae == <references/> [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Gens Octavia]] [[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 59 a.C.n.]] [[Categoria:Augustus]] ax36irbuzbn9otnkgo8wp18643sobiu 3995943 3995942 2026-10-20T20:17:57Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995943 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{L}} {{Videhom|Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus}} [[Fasciculus:Head Gaius Octavius Glyptothek Munich.jpg|thumb|Caput effigiei quae Gai Octavii simulacrum fuisse censetur (c. 60 a.C.n.: [[Glyptotheca (Monacum)|Glyptotheca]] [[Monacum|Monacensis)]]]] '''Gaius Octavius''' mortuus [[59 a.C.n.]] fuit [[tribunus militum]] bis, [[quaestor]], [[aedilis|aedilis plebis]] cum Caio Toranio, iudex quaestionum, postremo [[praetor]] anno [[61 a.C.n.|61 a.C.n]]. antequam anno proximo [[Gaius Antonius Hybrida|Gaio Antonio Hybridae]] in [[Macedonia (provincia Romana)|Macedonia]] [[proconsul]]<ref>{{CIL|6|41023}} </ref> succedat<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' II.1.12</ref>. Praecipue notus est tamquam [[Augustus (imperator)|imperatoris Augusti]] pater anno [[63 a.C.n.]] nati. In matrimonium primum duxit [[Ancharia]]m, e qua genuit filiam [[Octavia maior|Octaviam]], quae [[Sextus Appuleius (praefectus urbi Romae)|Sexti Appulei]] uxor filium [[Marcus Appuleius|Marcum]] peperit. Ancharia mortua Octavius [[Atia (Augusti mater)|Atia]]m duxit, filiam [[Marcus Atius Balbus|M. Atii Balbi]] et [[Iulia (M. Balbi uxor)|Iulia]]e (sororis [[Gaius Iulius Caesar|C. Caesaris]]); ex ea genuit et filiam [[Octavia minor|Octaviam]] et filium [[Augustus (imperator)|Augustum]] imperatorem futurum. Octavius anno [[59 a.C.n.]] [[Roma]]m rediens, [[consulatus]] candidaturus, [[Nola]]e subito mortuus est. == Notae == <references/> [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Gens Octavia]] [[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 59 a.C.n.]] [[Categoria:Augustus]] 0n09186e6aqx3kjvlnexkhrzn4skka9 3995944 3995943 2026-10-20T20:19:20Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995944 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidata}} {{L}} {{Videhom|Gaius Iulius Caesar Octavianus Augustus}} [[Fasciculus:Head Gaius Octavius Glyptothek Munich.jpg|thumb|Caput effigiei quae Gai Octavii simulacrum fuisse censetur (c. 60 a.C.n.: [[Glyptotheca (Monacum)|Glyptotheca]] [[Monacum|Monacensis)]]]] '''Gaius Octavius''', mortuus [[59 a.C.n.]], fuit [[tribunus militum]] bis, [[quaestor]], [[aedilis|aedilis plebis]] cum Caio Toranio, iudex quaestionum, postremo [[praetor]] anno [[61 a.C.n.|61 a.C.n]]. antequam anno proximo [[Gaius Antonius Hybrida|Gaio Antonio Hybridae]] in [[Macedonia (provincia Romana)|Macedonia]] [[proconsul]]<ref>{{CIL|6|41023}} </ref> succedat<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' II.1.12</ref>. Praecipue notus est tamquam [[Augustus (imperator)|imperatoris Augusti]] pater anno [[63 a.C.n.]] nati. In matrimonium primum duxit [[Ancharia]]m, e qua genuit filiam [[Octavia maior|Octaviam]], quae [[Sextus Appuleius (praefectus urbi Romae)|Sexti Appulei]] uxor filium [[Marcus Appuleius|Marcum]] peperit. Ancharia mortua Octavius [[Atia (Augusti mater)|Atia]]m duxit, filiam [[Marcus Atius Balbus|M. Atii Balbi]] et [[Iulia (M. Balbi uxor)|Iulia]]e (sororis [[Gaius Iulius Caesar|C. Caesaris]]); ex ea genuit et filiam [[Octavia minor|Octaviam]] et filium [[Augustus (imperator)|Augustum]] imperatorem futurum. Octavius anno [[59 a.C.n.]] [[Roma]]m rediens, [[consulatus]] candidaturus, [[Nola]]e subito mortuus est. == Notae == <references/> [[Categoria:Praetores]] [[Categoria:Gens Octavia]] [[Categoria:Nati saeculo 2 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 59 a.C.n.]] [[Categoria:Augustus]] 30bqu650v2i4bzj5sv4wl6zjdgvko8q 0 39858 3995850 3887942 2026-10-20T13:24:32Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995850 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Gray1033.png|thumb|Sectio mucosae [[oesophagus|oesophagi]]:<br /> f:&nbsp;Lamina propria mucosae<br /> g:&nbsp;Lamina epithelialis mucosae]] '''Tunica mucosa''' aut simpliciter '''mucosa''' est stratum quod interiora cavorum anatomicorum tegit et defendit. Etiam [[Tunica coniunctiva|tunica coniunctiva]] [[oculus|oculorum]] et superficies [[glans penis|glandis penis]] a mucosa constitutae sunt. Differentia cutis mucosae deest [[epidermis]]. Mucosa a duae partes constituta est: * Lamina epithelialis mucosae * [[Lamina propria]] mucosae == Aliquae species mucosae == *[[mucosa oralis]] *[[mucosa gastrica]] *[[mucosa intestinalis]] *[[mucosa bronchialis]] *[[endometrium]] id est mucosa [[uterus|uteri]] {{biologia-stipula}} [[Categoria:Anatomia]] en8l2oa2mue8x7eeyeu98eb2osizetq 0 41413 3995926 3995073 2026-10-20T18:55:14Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De gente et moribus */ 3995926 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Publius Clodius Pulcher''' (natus circa annum [[92 a.C.n.]]; necatus die [[18 Ianuarii]] [[52 a.C.n.]]), filius [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appii Claudii Pulchri]], [[consul]]is anno [[79 a.C.n.]], fuit [[vir publicus]] [[Roma antiqua|Romae antiquae]] exeunte aetate [[Respublica Romana|Rei Publicae]], fautor factionis popularis, [[tribunus plebis]] et adversarius [[Marcus Tullius Cicero|Marci Tullii Ciceronis]], quem [[tribunus plebis]] factus in exsilium proficisci coegit ([[58 a.C.n.]]) antequam [[57 a.C.n.|anno proximo]] favente [[Pompeius|Pompeio]] a [[Titus Annius Milo|Milone]] revocaretur<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,15-16.</ref>. Ab eodem [[Titus Annius Milo|Tito Annio Milone]] postea secundum [[Via Appia|Viam Appiam]] apud [[Bovillae|Bovillas]] Clodius anno [[52 a.C.n.]] necatus est. Hoc facinus indignationem plebis Romanae movit, quae corpus eius medio Foro concremavit : tum et [[Curia Hostilia|Curia]] senatoria et alia aedificia concremata<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,21</ref>. == De gente et moribus == E patricia [[Gens Claudia|gente Claudiorum]] ortus Publius erat filius [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appii Claudi Pulchri]] anno 79 a.C.n. consulis. Mater eius Caecilia Metella fuisse vulgo creditur. Fratrem maiorem habuit, [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appium]], et tres sorores quorum una, quae [[Clodia (Metelli uxor)|Clodia]] vulgo appellabatur et eadem fuisse atque [[Lesbia]] poetae [[Catullus|Catulli]] creditur, fuit uxor [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Quinti Metelli Celeris]] (consulis 60 a.C.n.)<ref>[[Dio Cassius]] 36.17. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>, [[Clodia (Q. Marcii Regis uxor)|altera]] [[Quintus Marcius Rex|Quinti Marcii Regis]] (consulis 68 a.C.n.)<ref>Quae 'Tertia vulgo appellabatur. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>, [[Clodia Tertia|tertia]] [[Lucius Licinius Lucullus|Lucii Licinii Luculli]] (consulis 74 a.C.n.)<ref>[[Dio Cassius]] 36.14.</ref> qui eam stupri cum fratre Publio accusatam repudiavit<ref>[[Plutarchus]], ''Lucullus'' 21, 34, 38 et ''Caesar'' 10 et ''Cicero'' 29. [[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' 73.</ref>. [[Gaius Iulius Caesar]] uxorem alteram [[Pompeia (Caesaris uxor)|Pompeiam]] anno [[62 a.C.n.]] repudiavit adulterii Clodii accusatam, qui [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacris Bonae Deae]] furtim irruperat<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,14. [[Dio Cassius]] LXVII,45-46. [[Suetonius|Suet]]., ''Div. Iul''. LXXIV.4. [[Plutarchus|Plut]]. ''Caesar'' X,9 et ''Cicero'' XXIX.9. [[Cicero]], ''Ad Att.'' 1.13.3.</ref>. Idem iam ob incestum sororum famosus erat; apud [[Cicero|M. Ciceronem]] enim legitur de Clodio "illa furia muliebrium religionum, qui non pluris fecerat Bonam Deam quam tris sorores".<ref>[[Cicero]], ''[[Epistulae ad familiares]]'' 1.9.15</ref>. Certe Lucullus uxorem incesti cum Clodio accusavit atque repudiavit<ref>[[Plutarchus]], ''Lucullus'' 34 et 38.</ref>. P. Clodius in matrimonium duxit [[Fulvia (Marci Antonii uxor)|Fulviam]], [[Marcus Fulvius Bambalio|M. Fulvii Bambalionis]] et [[Sempronia (M. Fulvii uxor)|Semproniae]] filiam, et ex ea genuit filium [[Publius Claudius Pulcher (praetor)|P. Claudium Pulchrum]] (qui praetor principe [[Augustus (imperator)|Octaviano Augusto]] meruerit) filiamque [[Claudia (Octaviani uxor)|Claudiam]] quae ipsi Octaviano anno 43 a.C.n. nupsit<ref>[[Dio Cassius]] 46.56. [[Suetonius]], ''Aug.'' 82.</ref> sed paulo post virgo adhuc (ita quidem asseverabatur) matri remissa est. Clodio mortuo Fulvia primum [[Gaius Scribonius Curio (tribunus plebis 50 a.C.n.)|Curionis]] deinde [[Marcus Antonius|Marci Antonii]] uxor fuit. == De cursu honorum == * 67 a.C.n. Legatus sororis mariti, [[Proconsul|proconsulis]] [[Lucullus|Luculli]], in Asia, iam tum seditiosorum militum dux in urbe [[Mesopotamia|Mesopotamica]] [[Nisibis|Nisibi]] exstitit<ref>[[Dio Cassius]] 36.14. [[Plutarchus]], ''Lucullus'', 34.</ref>. Secundum [[Sallustius|Sallustium]]<ref>''Hist.'' V.12.</ref> ita agebat quia ''ex insolentia avidus male faciendi'' erat. * 66 a.C.n. Legatus [[Cilicia]]e proconsulis [[Quintus Marcius Rex|Quinti Marcii Regis]], aliae sororis mariti, qui eum classi praefecit, a piratis captus mox ab eis metu Pompei sine mercede liberatus est. Postea in Syria res obscuras egit<ref>[[Dio Cassius]] 36.17.</ref>. * 62 a.C.n. ingens flagitium commisit dum, violatis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]], muliebri vestitu indutus uxorem [[Praetor|praetoris]] [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] dehonestat<ref>[[Plutarchus]], ''Caesar'', 9-10. ''[[Epistulae ad Atticum]]'' I.12.3.</ref>. * 61 a.C.n. [[Quaestor]] erat cum ob ea quae priore anno gesserat e relatione [[Pontifex|pontificum]] de incestu reus factus<ref>[[Velleius Paterculus]] II,45. ''[[Ad Atticum]]'' I.13.3 et I.14.5. Praecipuus accusator [[Lucius Cornelius Lentulus Crus|Lentulus Crus]] erat.</ref> in fine absolutus tamen est<ref>31 iudices absolverunt, 25 damnaverunt.</ref> quia iudices magno pretio emerat (quo faciendo ingens [[aes alienum]] sibi conflavit, praecipue apud [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Licinium Crassum]]<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.16.5.1</ref>. De qua re nota sunt iocosa verba<ref>''Quorum Catulus cum vidisset quendam, "Quid vos," inquit, " praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?"''</ref> senatoris [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Lutatii Catuli]] qui dicebat iudices a senatu praesidium armatum petisse non ut tuto reum damnare possent sed ut tuto pecuniam acceptam retinere possent<ref>[[Cicero]] ''Ad Att''. I,16,5. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29. [[Dio Cassius]] 37.45-46. [http://www.attalus.org/latin/bobiensia1.html][[Scholia Bobiensia]] 89.</ref>. Ex eo iudicio magna invidia inter Ciceronem et Clodium orta est quia Cicero testimonio suo reum oppresserat<ref> [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>. * 60 a.C.n. Ultionis avidus tribunus plebis fieri quamvis patricius constituit, Itaque ad plebem transire conabatur sed eo anno eius incepta a consule [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Metello Celere]], qui et ipse maritus unius e sororibus erat, coercebantur<ref>[[Dio Cassius]] 37.51.</ref>. * 59 a.C.n. Per consulem Caesarem inter plebeios lege curiata referri Clodio licuit atque eodem anno tribunus plebis fieri<ref>[[Dio Cassius]] 38.12. [[Plutarchus]], ''Caesar'' 14.</ref> (tribuni potestatem annuam die 10 decembris inire solebant) : simul nomen suum aliter atque maiores sui scribere coepit, Claudio in Clodium immutato, ut pronuntiationi plebeiae aptaretur, quae iam tum a [[Diphthongus|diphthongis]] abhorrebat. * 58 a.C.n. [[Tribunus plebis]]. Ineunte anno plures leges maiori parti [[Senatus Romanus|senatorum]] displicentes sed [[Populares|popularibus]] optatas tulit, de collegiis restituendis, de [[Censor|censoria]] potestate minuenda, quae lex [[Censor|censorem]] unum sine collegae adsensu vetabat in lectione senatus et ordinis equestris ad cuiusquam nomen censoriam notam adponere atque ob eam causam illum ex albo senatorum vel equitum eradere, de lege Aelia Fufia (quae ad [[obnuntiatio]]nem pertinebat) abroganda atque primam omnium legem frumentariam quae iubebat frumentum gratuito civibus pauperibus dividendum esse. Ita sibi et plebem et [[Triumviratus|triumviros]] conciliabat. Item '''mense Februario''' legem tulit insulam [[Cyprus (provincia Romana)|Cyprum]] in dicionem populi Romani redigentem et bona fratris [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]], qui tunc illi insulae praeerat, publicantem<ref>{{Strabo}} XIV.6.6. Clodius Ptolemaeum odisse dicebatur quod, cum captus olim a piratis esset non multam pecuniam ad eum liberandum obtulisset.</ref>. Quin etiam [[Cato Minor|Catonem]], qui tum auctoritate maxima in [[Optimates|optimatium]] factione fruebatur et triumviris adversabatur, nominatim ad hanc rem administrandam designavit, quia eum Roma eo anno quam longissime abesse sibi conducere arbitrabatur<ref>[[Plutarchus]], ''Cato minor'' 34.</ref>. Deinde Caesare Pompeioque<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 46.7-9.</ref> hortantibus in Ciceronem animadvertit : primo '''mense Martio''' legem ''de capite civis Romani'' tulit quae si quis iniussu populi civem Romanum occideret vel etiam occidisset (nam ad praeterita poena extendebatur), eum aqua et igni interdicebat<ref>[[Velleius Paterculus]] II,45.1</ref>. [[Cicero]], quod cives Romanos, [[Catilina]]e coniurationis socios, senatu quidem auctore sed [[provocatio]]ne ad populum sublata, necari iusserat, pridie quam illa lex a populo rata est in Siciliam [[Exsilium|exsilio]] voluntario proficisci maluit. Deinde '''mense Aprili''' lex ''de exsilio Ciceronis'', ab eodem lata, eum longinquiore exsilio nominatim damnabat atque omnia bona oratoris publicabat ; si propius accessisset non solum ipsum sed etiam apud quos hospitabatur necare cuilibet licebat. Item in loco ubi eius domus steterat aedem Libertatis aedificandam iubebat. Tum Cicero in Macedoniam proficisci coactus est<ref>[[Dio Cassius]] 38.12-17.</ref>. '''Mense Maio''' tamen Publius Clodius Pompeium sibi alienavit : nam Tigranen iuniorem, filium [[Armenia|Armeniorum]] regis, quem [[Pompeius]] vinctum secum Romam advexerat et tum apud Lucium Flavium quendam custodiebat, accepta pecunia vi liberavit atque dimisit. Ex illo tempore Clodius et Pompeius, quamquam antea socii fuerant, adversarii fuerunt. Quia Clodius reditum Ciceronis populum rogare constituerat, per reliquum annum sodalitia Clodiana domum Pompei obsidebant qui in publicum prodire non iam audebat<ref>[[Dio Cassius]] 38.30.[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 48-49.</ref>. * 57 a.C.n. legi Ciceronis reditum iubenti obstare non potuit quamquam vi per satellites armatos et stipendiarios adhibita, quorum grege stipatus, quocumque incedebat, omnia turbabat : tunc enim tribunus plebis [[Titus Annius Milo]] qui sodales eiusdem generis collegerat, Pompei patrocinio insuper fretus, adversus eum prodiit : unde rixae et caedes multae fuere ; at Publius Clodius in fine inferior exstitit<ref>[[Dio Cassius]] 39.6-8.</ref>. Quin etiam mox Cicero redux omnia acta tribunatus eius rescindere in senatu conabatur, quod contra leges tribunum factum diceret<ref>[[Plutarchus]], ''Cato minor'' 40.</ref>. * 56 a.C.n. [[Aedilis]]. Per totum annum sodalicia Clodiana et sodalicia Miloniana manum conseruerunt dum eorum duces sese invicem de vi postulant. Ita rempublicam turbare non desinebat Publius Clodius<ref>[[Dio Cassius]] 39.18-23.</ref> ! Postquam vero Pompeius consulatum petere in animo habuit et cum senatu vehementer de ea re confligebat, in gratiam cum eo rediit : sperabat enim ita aliquid sibi impetraturum<ref>[[Dio Cassius]] 39.29.</ref>. * 53 a.C.n. In republica maxime perturbata (per sex menses consulatus vacavit) Publius Clodius praeturam petebat et eius inimicus Titus Milo consulatum ; quem quia consulem fieri nolebat non cessantibus seditionibus rixisque comitia haberi non sivit. Anno iam circumacto magistratus anni 52 a.C.n. nondum designati erant... * 52 a.C.n. 18 ianuarii : Clodiani ac Miloniani apud [[Bovillae|Bovillas]] in [[Via Appia]], sive forte sive potius ex insidiis, congressi sunt. Rixa commissa Publius Clodius Pulcher primo vulneratus ac deinde de proposito a Milonianis confectus est<ref>[[Dio Cassius]] 40.48 [[Quintus Asconius Pedianus|Asconius]] 30-32.</ref>. Nuntio necis Romam allato tumultus maximus fuit : corpus Clodi in Foro a tribunis plebis [[Quintus Pompeius Rufus (tribunus plebis)|Pompeio Rufo]] et Quinto Munatio Planco expositum mox in [[Curia]] a plebe, quae ei favebat, crematum est ac curia ubi [[Senatus Romanus|senatus]] haberi solebat, ''Cornelia'' dicta quia a [[Sylla|Sulla]] in locum antiquae [[Curia Hostilia|Curiae Hostiliae]] aedificata erat, tota exarsit<ref>[[Dio Cassius]] 40.49.</ref>. Mense aprili Milo, quamquam a Cicerone defendebatur<ref>[[Pro Milone]] cum argumento [[Quintus Asconius Pedianus|Quinti Asconii]].</ref>, de vi damnatus in exsilium proficisci coactus est. Publius Clodius fuit vir seditiosus et turbulentus qui multa in republica per vim et pecunias egit, in quo non multum ab aliis viris politicis illius aetatis differt. Itaque nonnihil ad auctoritatem senatus minuendam et instituta reipublicae evertenda contulit. Ab infima plebe maxime amabatur et popularior [[populares|popularibus]] fuisse recte dici potest. Saepe Caesari Crassoque morem gessit, nonnumquam etiam Pompeio ; saepe etiam sibi consuluit. Posteritati e Ciceronis scriptis qui eum oderat maxime notus est : quam ob rem de Clodio Pulchro fortasse prave hodie iudicamus. == Notae == <references /> == Bibliographia == * "[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0780.html Claudius (40)]" in {{Smith-bio}} vol. 1 pp. 771-774 * J. P. V. D. Balsdon, "Fabula Clodiana" in ''Historia'' vol. 15 (1966) pp. 65-73 * Herbert Benner, ''Die Politik des P. Clodius Pulcher : Untersuchungen zur Denaturierung des Clientelwesens in der ausgehenden römischen Republik'', Stuttgart : F. Steiner, 1987. [http://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1989_num_58_1_2274_t1_0471_0000_2 Recensio critica] * J. L. Butrica, "Clodius the Pulcher in Catullus and Cicero" in ''Classical Quarterly'' vol. 52 (2002) pp. 507-516 * Michèle Ducos, 'De l’exil à la domus : les problèmes de droit liés à l’exil de Cicéron', ''Interférences'' 2015(8) [https://interferences.revues.org/5453 Hic legere potes] * L. Fezzi, ''Il tribuno Clodio'': Romae: Laterza, 2008 ** "La legislazione tribunizia di Publio Clodio Pulcro (58 a.C.) e la ricerca del consenso a Roma", ''Studi Classici e Orientali'' 1999(47) : 245-341 [https://www.jstor.org/stable/24186882?seq=1#page_scan_tab_contents] ** "Lex Clodia de iure et tempore legum rogandarum", ''Studi Classici e Orientali'' 1997(45) : 297-328 [https://www.jstor.org/stable/24185644?seq=1#page_scan_tab_contents] * JM Flambard, "Clodius, les collèges, la plèbe et les esclaves. Recherches sur la politique populaire au milieu du Ier siècle", ''Mélanges de l'Ecole française de Rome. Antiquité'', 1977(89) : 115-156 [http://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_1977_num_89_1_1098 Hic legere potes] * ES Gruen, "P. Clodius, instrument or independant agent ?", ''Phoenix'', 1966(20): 120-130 [https://www.jstor.org/stable/1086053?seq=1#page_scan_tab_contents] * Eleanor Winsor Leach, "Gendering Clodius" in ''Classical World'' vol. 94 (2001) pp. 335-359 * A. W. Lintott, "P. Clodius Pulcher: 'Felix Catilina?'" in ''Greece & Rome'' vol. 14 (1967) pp. 157-169 * Philippe Moreau, ''Clodiana religio. Un procès politique en 61 av. J.-C.'' Lutetiae: Les Belles Lettres, 1982. ISBN 2-251-33103-4 [http://www.persee.fr/doc/rhr_0035-1423_1983_num_200_3_4494?q=clodiana+religio Recensio critica] ** "La lex Clodia sur le bannissement de Cicéron", ''Athenaeum'' 1987(65) : 465-492. * David Mulroy, "The Early Career of P. Clodius Pulcher: A Re-Examination of the Charges of Mutiny and Sacrilege" in ''Transactions of the American Philological Association'' vol. 118 (1988) pp. 155-178 * Wilfried Nippel, "Publius Clodius Pulcher 'der Achill der Straße'" in Karl-Joachim Hölkeskamp, Elke Stein-Hölkeskamp. edd., ''Von Romulus zu Augustus. Große Gestalten der römischen Republik'' (Monaci: Beck, 2000. ISBN 3-406-46697-4) pp. 279–291 * Andrew Riggsby, 'Clodius/Claudius,' ''Historia'' 2002(51) : 117-123. * Jörg Spielvogel, "P. Clodius Pulcher: Eine Politische Ausnahme-Erscheinung der Späten Republik?" in ''Hermes'' vol. 125 (1997) pp. 56-74 * Geoffrey S. Sumi, "Power and Ritual: The Crowd at Clodius' Funeral" in ''Historia'' vol. 46 (1997) pp. 80-102 * W. Jeffrey Tatum, "P. Clodius Pulcher and Tarracina: Publi Progenies Appi Cognomine Pulchri Occubuit Letum" in ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' vol. 83 (1990): 299-304 * W. Jeffrey Tatum. ''The Patrician Tribune. Publius Clodius Pulcher''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999 {{Google Books|YHGYYaHLgfgC|Paginae selectae}} == Nexus externi == * [http://people.clemson.edu/~elizab/romanbib.html#clodius Bibliographia Publii Clodii Pulchri] {{DEFAULTSORT:Clodius Pulcher, Publius}} [[Categoria:Marcus Tullius Cicero]] [[Categoria:Gens Claudia|Pulcher, Publius]] [[Categoria:Politici Romani antiqui]] [[Categoria:Populares (Roma antiqua)]] [[Categoria:Mortui 52 a.C.n.]] [[Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Tribuni plebis]] 7dguujhx6axmyamcpn5y7zxey6uqzsx 3995927 3995926 2026-10-20T18:57:28Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3995927 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Publius Clodius Pulcher''' (natus circa annum [[92 a.C.n.]]; necatus die [[18 Ianuarii]] [[52 a.C.n.]]), filius [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appii Claudii Pulchri]], [[consul]]is anno [[79 a.C.n.]], fuit [[vir publicus]] [[Roma antiqua|Romae antiquae]] exeunte aetate [[Respublica Romana|Rei Publicae]], fautor factionis popularis, [[tribunus plebis]] et adversarius [[Marcus Tullius Cicero|Marci Tullii Ciceronis]], quem [[tribunus plebis]] factus in exsilium proficisci coegit ([[58 a.C.n.]]) antequam [[57 a.C.n.|anno proximo]] favente [[Pompeius|Pompeio]] a [[Titus Annius Milo|Milone]] revocaretur<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,15-16.</ref>. Ab eodem [[Titus Annius Milo|Tito Annio Milone]] postea secundum [[Via Appia|Viam Appiam]] apud [[Bovillae|Bovillas]] Clodius anno [[52 a.C.n.]] necatus est. Hoc facinus indignationem plebis Romanae movit, quae corpus eius medio Foro concremavit : tum et [[Curia Hostilia|Curia]] senatoria et alia aedificia concremata<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,21</ref>. == De gente et moribus == E patricia [[Gens Claudia|gente Claudiorum]] ortus Publius erat filius [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appii Claudi Pulchri]] anno 79 a.C.n. consulis. Mater eius Caecilia Metella fuisse vulgo creditur. Fratrem maiorem habuit, [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appium]], et tres sorores quorum una, quae [[Clodia (Metelli uxor)|Clodia]] vulgo appellabatur et eadem fuisse atque [[Lesbia]] poetae [[Catullus|Catulli]] creditur, fuit uxor [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Quinti Metelli Celeris]] (consulis 60 a.C.n.)<ref>[[Dio Cassius]] 36.17. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>, [[Clodia (Q. Marcii Regis uxor)|altera]] [[Quintus Marcius Rex|Quinti Marcii Regis]] (consulis 68 a.C.n.)<ref>Quae 'Tertia vulgo appellabatur. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>, [[Clodia Tertia|tertia]] [[Lucius Licinius Lucullus|Lucii Licinii Luculli]] (consulis 74 a.C.n.)<ref>[[Dio Cassius]] 36.14.</ref> qui eam stupri cum fratre Publio accusatam repudiavit<ref>[[Plutarchus]], ''Lucullus'' 21, 34, 38 et ''Caesar'' 10 et ''Cicero'' 29. [[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' 73.</ref>. [[Gaius Iulius Caesar]] uxorem alteram [[Pompeia (Caesaris uxor)|Pompeiam]] anno [[62 a.C.n.]] repudiavit adulterii Clodii accusatam, qui [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacris Bonae Deae]] furtim irruperat<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,14. [[Dio Cassius]] LXVII,45-46. [[Suetonius|Suet]]., ''Div. Iul''. LXXIV.4. [[Plutarchus|Plut]]. ''Caesar'' X,9 et ''Cicero'' XXIX.9. [[Cicero]], ''Ad Att.'' 1.13.3.</ref>. Idem iam ob incestum sororum famosus erat; apud [[Cicero|M. Ciceronem]] enim legitur de Clodio "illa furia muliebrium religionum, qui non pluris fecerat Bonam Deam quam tris sorores".<ref>[[Cicero]], ''[[Epistulae ad familiares]]'' 1.9.15</ref>. Certe Lucullus uxorem incesti cum Clodio accusavit atque repudiavit<ref>[[Plutarchus]], ''Lucullus'' 34 et 38.</ref>. P. Clodius in matrimonium duxit [[Fulvia (Marci Antonii uxor)|Fulviam]], [[Marcus Fulvius Bambalio|M. Fulvii Bambalionis]] et [[Sempronia (M. Fulvii uxor)|Semproniae]] filiam, et ex ea genuit filium [[Publius Claudius Pulcher (praetor)|P. Claudium Pulchrum]] (qui praetor principe [[Augustus (imperator)|Octaviano Augusto]] meruerit) filiamque [[Claudia (Octaviani uxor)|Claudiam]] quae ipsi Octaviano anno 43 a.C.n. nupsit<ref>[[Dio Cassius]] 46.56. [[Suetonius]], ''Aug.'' 82.</ref> sed paulo post virgo adhuc (ita quidem asseverabatur) matri remissa est. Clodio mortuo Fulvia primum [[Gaius Scribonius Curio (tribunus plebis 50 a.C.n.)|Curionis]] deinde [[Marcus Antonius|Marci Antonii]] uxor fuit. == De cursu honorum == * 67 a.C.n. Legatus sororis mariti, [[Proconsul|proconsulis]] [[Lucullus|Luculli]], in Asia, iam tum seditiosorum militum dux in urbe [[Mesopotamia|Mesopotamica]] [[Nisibis|Nisibi]] exstitit<ref>[[Dio Cassius]] 36.14. [[Plutarchus]], ''Lucullus'', 34.</ref>. Secundum [[Sallustius|Sallustium]]<ref>''Hist.'' V.12.</ref> ita agebat quia ''ex insolentia avidus male faciendi'' erat. * 66 a.C.n. Legatus [[Cilicia]]e proconsulis [[Quintus Marcius Rex|Quinti Marcii Regis]], aliae sororis mariti, qui eum classi praefecit, a piratis captus mox ab eis metu Pompei sine mercede liberatus est. Postea in Syria res obscuras egit<ref>[[Dio Cassius]] 36.17.</ref>. * 62 a.C.n. ingens flagitium commisit dum, violatis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]], muliebri vestitu indutus uxorem [[Praetor|praetoris]] [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] dehonestat<ref>[[Plutarchus]], ''Caesar'', 9-10. ''[[Epistulae ad Atticum]]'' I.12.3.</ref>. * 61 a.C.n. [[Quaestor]] in Sicilia<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.4-5.</ref> erat cum ob ea quae priore anno gesserat e relatione [[Pontifex|pontificum]] de incestu reus factus<ref>[[Velleius Paterculus]] II,45. ''[[Ad Atticum]]'' I.13.3 et I.14.5. Praecipuus accusator [[Lucius Cornelius Lentulus Crus|Lentulus Crus]] erat.</ref> in fine absolutus tamen est<ref>31 iudices absolverunt, 25 damnaverunt.</ref> quia iudices magno pretio emerat (quo faciendo ingens [[aes alienum]] sibi conflavit, praecipue apud [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Licinium Crassum]]<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.16.5.1</ref>. De qua re nota sunt iocosa verba<ref>''Quorum Catulus cum vidisset quendam, "Quid vos," inquit, " praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?"''</ref> senatoris [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Lutatii Catuli]] qui dicebat iudices a senatu praesidium armatum petisse non ut tuto reum damnare possent sed ut tuto pecuniam acceptam retinere possent<ref>[[Cicero]] ''Ad Att''. I,16,5. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29. [[Dio Cassius]] 37.45-46. [http://www.attalus.org/latin/bobiensia1.html][[Scholia Bobiensia]] 89.</ref>. Ex eo iudicio magna invidia inter Ciceronem et Clodium orta est quia Cicero testimonio suo reum oppresserat<ref> [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>. * 60 a.C.n. Ultionis avidus tribunus plebis fieri quamvis patricius constituit, Itaque ad plebem transire conabatur sed eo anno eius incepta a consule [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Metello Celere]], qui et ipse maritus unius e sororibus erat, coercebantur<ref>[[Dio Cassius]] 37.51.</ref>. * 59 a.C.n. Per consulem Caesarem inter plebeios lege curiata referri Clodio licuit atque eodem anno tribunus plebis fieri<ref>[[Dio Cassius]] 38.12. [[Plutarchus]], ''Caesar'' 14.</ref> (tribuni potestatem annuam die 10 decembris inire solebant) : simul nomen suum aliter atque maiores sui scribere coepit, Claudio in Clodium immutato, ut pronuntiationi plebeiae aptaretur, quae iam tum a [[Diphthongus|diphthongis]] abhorrebat. * 58 a.C.n. [[Tribunus plebis]]. Ineunte anno plures leges maiori parti [[Senatus Romanus|senatorum]] displicentes sed [[Populares|popularibus]] optatas tulit, de collegiis restituendis, de [[Censor|censoria]] potestate minuenda, quae lex [[Censor|censorem]] unum sine collegae adsensu vetabat in lectione senatus et ordinis equestris ad cuiusquam nomen censoriam notam adponere atque ob eam causam illum ex albo senatorum vel equitum eradere, de lege Aelia Fufia (quae ad [[obnuntiatio]]nem pertinebat) abroganda atque primam omnium legem frumentariam quae iubebat frumentum gratuito civibus pauperibus dividendum esse. Ita sibi et plebem et [[Triumviratus|triumviros]] conciliabat. Item '''mense Februario''' legem tulit insulam [[Cyprus (provincia Romana)|Cyprum]] in dicionem populi Romani redigentem et bona fratris [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]], qui tunc illi insulae praeerat, publicantem<ref>{{Strabo}} XIV.6.6. Clodius Ptolemaeum odisse dicebatur quod, cum captus olim a piratis esset non multam pecuniam ad eum liberandum obtulisset.</ref>. Quin etiam [[Cato Minor|Catonem]], qui tum auctoritate maxima in [[Optimates|optimatium]] factione fruebatur et triumviris adversabatur, nominatim ad hanc rem administrandam designavit, quia eum Roma eo anno quam longissime abesse sibi conducere arbitrabatur<ref>[[Plutarchus]], ''Cato minor'' 34.</ref>. Deinde Caesare Pompeioque<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 46.7-9.</ref> hortantibus in Ciceronem animadvertit : primo '''mense Martio''' legem ''de capite civis Romani'' tulit quae si quis iniussu populi civem Romanum occideret vel etiam occidisset (nam ad praeterita poena extendebatur), eum aqua et igni interdicebat<ref>[[Velleius Paterculus]] II,45.1</ref>. [[Cicero]], quod cives Romanos, [[Catilina]]e coniurationis socios, senatu quidem auctore sed [[provocatio]]ne ad populum sublata, necari iusserat, pridie quam illa lex a populo rata est in Siciliam [[Exsilium|exsilio]] voluntario proficisci maluit. Deinde '''mense Aprili''' lex ''de exsilio Ciceronis'', ab eodem lata, eum longinquiore exsilio nominatim damnabat atque omnia bona oratoris publicabat ; si propius accessisset non solum ipsum sed etiam apud quos hospitabatur necare cuilibet licebat. Item in loco ubi eius domus steterat aedem Libertatis aedificandam iubebat. Tum Cicero in Macedoniam proficisci coactus est<ref>[[Dio Cassius]] 38.12-17.</ref>. '''Mense Maio''' tamen Publius Clodius Pompeium sibi alienavit : nam Tigranen iuniorem, filium [[Armenia|Armeniorum]] regis, quem [[Pompeius]] vinctum secum Romam advexerat et tum apud Lucium Flavium quendam custodiebat, accepta pecunia vi liberavit atque dimisit. Ex illo tempore Clodius et Pompeius, quamquam antea socii fuerant, adversarii fuerunt. Quia Clodius reditum Ciceronis populum rogare constituerat, per reliquum annum sodalitia Clodiana domum Pompei obsidebant qui in publicum prodire non iam audebat<ref>[[Dio Cassius]] 38.30.[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 48-49.</ref>. * 57 a.C.n. legi Ciceronis reditum iubenti obstare non potuit quamquam vi per satellites armatos et stipendiarios adhibita, quorum grege stipatus, quocumque incedebat, omnia turbabat : tunc enim tribunus plebis [[Titus Annius Milo]] qui sodales eiusdem generis collegerat, Pompei patrocinio insuper fretus, adversus eum prodiit : unde rixae et caedes multae fuere ; at Publius Clodius in fine inferior exstitit<ref>[[Dio Cassius]] 39.6-8.</ref>. Quin etiam mox Cicero redux omnia acta tribunatus eius rescindere in senatu conabatur, quod contra leges tribunum factum diceret<ref>[[Plutarchus]], ''Cato minor'' 40.</ref>. * 56 a.C.n. [[Aedilis]]. Per totum annum sodalicia Clodiana et sodalicia Miloniana manum conseruerunt dum eorum duces sese invicem de vi postulant. Ita rempublicam turbare non desinebat Publius Clodius<ref>[[Dio Cassius]] 39.18-23.</ref> ! Postquam vero Pompeius consulatum petere in animo habuit et cum senatu vehementer de ea re confligebat, in gratiam cum eo rediit : sperabat enim ita aliquid sibi impetraturum<ref>[[Dio Cassius]] 39.29.</ref>. * 53 a.C.n. In republica maxime perturbata (per sex menses consulatus vacavit) Publius Clodius praeturam petebat et eius inimicus Titus Milo consulatum ; quem quia consulem fieri nolebat non cessantibus seditionibus rixisque comitia haberi non sivit. Anno iam circumacto magistratus anni 52 a.C.n. nondum designati erant... * 52 a.C.n. 18 ianuarii : Clodiani ac Miloniani apud [[Bovillae|Bovillas]] in [[Via Appia]], sive forte sive potius ex insidiis, congressi sunt. Rixa commissa Publius Clodius Pulcher primo vulneratus ac deinde de proposito a Milonianis confectus est<ref>[[Dio Cassius]] 40.48 [[Quintus Asconius Pedianus|Asconius]] 30-32.</ref>. Nuntio necis Romam allato tumultus maximus fuit : corpus Clodi in Foro a tribunis plebis [[Quintus Pompeius Rufus (tribunus plebis)|Pompeio Rufo]] et Quinto Munatio Planco expositum mox in [[Curia]] a plebe, quae ei favebat, crematum est ac curia ubi [[Senatus Romanus|senatus]] haberi solebat, ''Cornelia'' dicta quia a [[Sylla|Sulla]] in locum antiquae [[Curia Hostilia|Curiae Hostiliae]] aedificata erat, tota exarsit<ref>[[Dio Cassius]] 40.49.</ref>. Mense aprili Milo, quamquam a Cicerone defendebatur<ref>[[Pro Milone]] cum argumento [[Quintus Asconius Pedianus|Quinti Asconii]].</ref>, de vi damnatus in exsilium proficisci coactus est. Publius Clodius fuit vir seditiosus et turbulentus qui multa in republica per vim et pecunias egit, in quo non multum ab aliis viris politicis illius aetatis differt. Itaque nonnihil ad auctoritatem senatus minuendam et instituta reipublicae evertenda contulit. Ab infima plebe maxime amabatur et popularior [[populares|popularibus]] fuisse recte dici potest. Saepe Caesari Crassoque morem gessit, nonnumquam etiam Pompeio ; saepe etiam sibi consuluit. Posteritati e Ciceronis scriptis qui eum oderat maxime notus est : quam ob rem de Clodio Pulchro fortasse prave hodie iudicamus. == Notae == <references /> == Bibliographia == * "[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0780.html Claudius (40)]" in {{Smith-bio}} vol. 1 pp. 771-774 * J. P. V. D. Balsdon, "Fabula Clodiana" in ''Historia'' vol. 15 (1966) pp. 65-73 * Herbert Benner, ''Die Politik des P. Clodius Pulcher : Untersuchungen zur Denaturierung des Clientelwesens in der ausgehenden römischen Republik'', Stuttgart : F. Steiner, 1987. [http://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1989_num_58_1_2274_t1_0471_0000_2 Recensio critica] * J. L. Butrica, "Clodius the Pulcher in Catullus and Cicero" in ''Classical Quarterly'' vol. 52 (2002) pp. 507-516 * Michèle Ducos, 'De l’exil à la domus : les problèmes de droit liés à l’exil de Cicéron', ''Interférences'' 2015(8) [https://interferences.revues.org/5453 Hic legere potes] * L. Fezzi, ''Il tribuno Clodio'': Romae: Laterza, 2008 ** "La legislazione tribunizia di Publio Clodio Pulcro (58 a.C.) e la ricerca del consenso a Roma", ''Studi Classici e Orientali'' 1999(47) : 245-341 [https://www.jstor.org/stable/24186882?seq=1#page_scan_tab_contents] ** "Lex Clodia de iure et tempore legum rogandarum", ''Studi Classici e Orientali'' 1997(45) : 297-328 [https://www.jstor.org/stable/24185644?seq=1#page_scan_tab_contents] * JM Flambard, "Clodius, les collèges, la plèbe et les esclaves. Recherches sur la politique populaire au milieu du Ier siècle", ''Mélanges de l'Ecole française de Rome. Antiquité'', 1977(89) : 115-156 [http://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_1977_num_89_1_1098 Hic legere potes] * ES Gruen, "P. Clodius, instrument or independant agent ?", ''Phoenix'', 1966(20): 120-130 [https://www.jstor.org/stable/1086053?seq=1#page_scan_tab_contents] * Eleanor Winsor Leach, "Gendering Clodius" in ''Classical World'' vol. 94 (2001) pp. 335-359 * A. W. Lintott, "P. Clodius Pulcher: 'Felix Catilina?'" in ''Greece & Rome'' vol. 14 (1967) pp. 157-169 * Philippe Moreau, ''Clodiana religio. Un procès politique en 61 av. J.-C.'' Lutetiae: Les Belles Lettres, 1982. ISBN 2-251-33103-4 [http://www.persee.fr/doc/rhr_0035-1423_1983_num_200_3_4494?q=clodiana+religio Recensio critica] ** "La lex Clodia sur le bannissement de Cicéron", ''Athenaeum'' 1987(65) : 465-492. * David Mulroy, "The Early Career of P. Clodius Pulcher: A Re-Examination of the Charges of Mutiny and Sacrilege" in ''Transactions of the American Philological Association'' vol. 118 (1988) pp. 155-178 * Wilfried Nippel, "Publius Clodius Pulcher 'der Achill der Straße'" in Karl-Joachim Hölkeskamp, Elke Stein-Hölkeskamp. edd., ''Von Romulus zu Augustus. Große Gestalten der römischen Republik'' (Monaci: Beck, 2000. ISBN 3-406-46697-4) pp. 279–291 * Andrew Riggsby, 'Clodius/Claudius,' ''Historia'' 2002(51) : 117-123. * Jörg Spielvogel, "P. Clodius Pulcher: Eine Politische Ausnahme-Erscheinung der Späten Republik?" in ''Hermes'' vol. 125 (1997) pp. 56-74 * Geoffrey S. Sumi, "Power and Ritual: The Crowd at Clodius' Funeral" in ''Historia'' vol. 46 (1997) pp. 80-102 * W. Jeffrey Tatum, "P. Clodius Pulcher and Tarracina: Publi Progenies Appi Cognomine Pulchri Occubuit Letum" in ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' vol. 83 (1990): 299-304 * W. Jeffrey Tatum. ''The Patrician Tribune. Publius Clodius Pulcher''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999 {{Google Books|YHGYYaHLgfgC|Paginae selectae}} == Nexus externi == * [http://people.clemson.edu/~elizab/romanbib.html#clodius Bibliographia Publii Clodii Pulchri] {{DEFAULTSORT:Clodius Pulcher, Publius}} [[Categoria:Marcus Tullius Cicero]] [[Categoria:Gens Claudia|Pulcher, Publius]] [[Categoria:Politici Romani antiqui]] [[Categoria:Populares (Roma antiqua)]] [[Categoria:Mortui 52 a.C.n.]] [[Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Tribuni plebis]] 03tci6zbv4ff28kfdlcpp0uur5cf0b2 3995928 3995927 2026-10-20T18:58:43Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3995928 wikitext text/x-wiki {{L1}} '''Publius Clodius Pulcher''' (natus circa annum [[92 a.C.n.]]; necatus die [[18 Ianuarii]] [[52 a.C.n.]]), filius [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appii Claudii Pulchri]], [[consul]]is anno [[79 a.C.n.]], fuit [[vir publicus]] [[Roma antiqua|Romae antiquae]] exeunte aetate [[Respublica Romana|Rei Publicae]], fautor factionis popularis, [[tribunus plebis]] et adversarius [[Marcus Tullius Cicero|Marci Tullii Ciceronis]], quem [[tribunus plebis]] factus in exsilium proficisci coegit ([[58 a.C.n.]]) antequam [[57 a.C.n.|anno proximo]] favente [[Pompeius|Pompeio]] a [[Titus Annius Milo|Milone]] revocaretur<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,15-16.</ref>. Ab eodem [[Titus Annius Milo|Tito Annio Milone]] postea secundum [[Via Appia|Viam Appiam]] apud [[Bovillae|Bovillas]] Clodius anno [[52 a.C.n.]] necatus est. Hoc facinus indignationem plebis Romanae movit, quae corpus eius medio Foro concremavit : tum et [[Curia Hostilia|Curia]] senatoria et alia aedificia concremata<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,21</ref>. == De gente et moribus == E patricia [[Gens Claudia|gente Claudiorum]] ortus Publius erat filius [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Appii Claudi Pulchri]] anno 79 a.C.n. consulis. Mater eius Caecilia Metella fuisse vulgo creditur. Fratrem maiorem habuit, [[Appius Claudius Pulcher (consul 54 a.C.n.)|Appium]], et tres sorores quorum una, quae [[Clodia (Metelli uxor)|Clodia]] vulgo appellabatur et eadem fuisse atque [[Lesbia]] poetae [[Catullus|Catulli]] creditur, fuit uxor [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Quinti Metelli Celeris]] (consulis 60 a.C.n.)<ref>[[Dio Cassius]] 36.17. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>, [[Clodia (Q. Marcii Regis uxor)|altera]] [[Quintus Marcius Rex|Quinti Marcii Regis]] (consulis 68 a.C.n.)<ref>Quae 'Tertia vulgo appellabatur. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>, [[Clodia Tertia|tertia]] [[Lucius Licinius Lucullus|Lucii Licinii Luculli]] (consulis 74 a.C.n.)<ref>[[Dio Cassius]] 36.14.</ref> qui eam stupri cum fratre Publio accusatam repudiavit<ref>[[Plutarchus]], ''Lucullus'' 21, 34, 38 et ''Caesar'' 10 et ''Cicero'' 29. [[Cicero]], ''[[Pro Milone]]'' 73.</ref>. [[Gaius Iulius Caesar]] uxorem alteram [[Pompeia (Caesaris uxor)|Pompeiam]] anno [[62 a.C.n.]] repudiavit adulterii Clodii accusatam, qui [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|sacris Bonae Deae]] furtim irruperat<ref>[[Appianus Alexandrinus|Appianus]] BC II,14. [[Dio Cassius]] LXVII,45-46. [[Suetonius|Suet]]., ''Div. Iul''. LXXIV.4. [[Plutarchus|Plut]]. ''Caesar'' X,9 et ''Cicero'' XXIX.9. [[Cicero]], ''Ad Att.'' 1.13.3.</ref>. Idem iam ob incestum sororum famosus erat; apud [[Cicero|M. Ciceronem]] enim legitur de Clodio "illa furia muliebrium religionum, qui non pluris fecerat Bonam Deam quam tris sorores".<ref>[[Cicero]], ''[[Epistulae ad familiares]]'' 1.9.15</ref>. Certe Lucullus uxorem incesti cum Clodio accusavit atque repudiavit<ref>[[Plutarchus]], ''Lucullus'' 34 et 38.</ref>. P. Clodius in matrimonium duxit [[Fulvia (Marci Antonii uxor)|Fulviam]], [[Marcus Fulvius Bambalio|M. Fulvii Bambalionis]] et [[Sempronia (M. Fulvii uxor)|Semproniae]] filiam, et ex ea genuit filium [[Publius Claudius Pulcher (praetor)|P. Claudium Pulchrum]] (qui praetor principe [[Augustus (imperator)|Octaviano Augusto]] meruerit) filiamque [[Claudia (Octaviani uxor)|Claudiam]] quae ipsi Octaviano anno 43 a.C.n. nupsit<ref>[[Dio Cassius]] 46.56. [[Suetonius]], ''Aug.'' 82.</ref> sed paulo post virgo adhuc (ita quidem asseverabatur) matri remissa est. Clodio mortuo Fulvia primum [[Gaius Scribonius Curio (tribunus plebis 50 a.C.n.)|Curionis]] deinde [[Marcus Antonius|Marci Antonii]] uxor fuit. == De cursu honorum == * 67 a.C.n. Legatus sororis mariti, [[Proconsul|proconsulis]] [[Lucullus|Luculli]], in Asia, iam tum seditiosorum militum dux in urbe [[Mesopotamia|Mesopotamica]] [[Nisibis|Nisibi]] exstitit<ref>[[Dio Cassius]] 36.14. [[Plutarchus]], ''Lucullus'', 34.</ref>. Secundum [[Sallustius|Sallustium]]<ref>''Hist.'' V.12.</ref> ita agebat quia ''ex insolentia avidus male faciendi'' erat. * 66 a.C.n. Legatus [[Cilicia]]e proconsulis [[Quintus Marcius Rex|Quinti Marcii Regis]], aliae sororis mariti, qui eum classi praefecit, a piratis captus mox ab eis metu Pompei sine mercede liberatus est. Postea in Syria res obscuras egit<ref>[[Dio Cassius]] 36.17.</ref>. * 62 a.C.n. ingens flagitium commisit dum, violatis [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|Bonae Deae sacris]], muliebri vestitu indutus uxorem [[Praetor|praetoris]] [[Gaius Iulius Caesar|Caesaris]] dehonestat<ref>[[Plutarchus]], ''Caesar'', 9-10. ''[[Epistulae ad Atticum]]'' I.12.3.</ref>. * 61 a.C.n. [[Quaestor]] in Sicilia<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.4-5.</ref> erat cum ob ea quae priore anno gesserat e relatione [[Pontifex|pontificum]] de incestu reus factus<ref>[[Velleius Paterculus]] II,45. ''[[Ad Atticum]]'' I.13.3 et I.14.5. Praecipuus accusator [[Lucius Cornelius Lentulus Crus|Lentulus Crus]] erat.</ref> in fine absolutus tamen est<ref>31 iudices absolverunt, 25 damnaverunt.</ref> quia iudices magno pretio emerat (quo faciendo ingens [[aes alienum]] sibi conflavit, praecipue apud [[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Licinium Crassum]]<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.16.5.1</ref>. De qua re nota sunt iocosa verba<ref>''Quorum Catulus cum vidisset quendam, "Quid vos," inquit, " praesidium a nobis postulabatis ? an, ne nummi vobis eriperentur, timebatis?"''</ref> senatoris [[Quintus Lutatius Catulus (consul 78 a.C.n.)|Lutatii Catuli]] qui dicebat iudices a senatu praesidium armatum petisse non ut tuto reum damnare possent sed ut tuto pecuniam acceptam retinere possent<ref>[[Cicero]] ''Ad Att''. I,16,5. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29. [[Dio Cassius]] 37.45-46. [http://www.attalus.org/latin/bobiensia1.html][[Scholia Bobiensia]] 89.</ref>. Ex eo iudicio magna invidia inter Ciceronem et Clodium orta est quia Cicero testimonio suo reum oppresserat<ref> [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29</ref>. * 60 a.C.n. Ultionis avidus tribunus plebis fieri quamvis patricius constituit, Itaque ad plebem transire conabatur sed eo anno eius incepta a consule [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Metello Celere]], qui et ipse maritus unius e sororibus erat, coercebantur<ref>[[Dio Cassius]] 37.51. Cf ''[[Ad Atticum]]'' II.1.4-5</ref>. * 59 a.C.n. Per consulem Caesarem inter plebeios lege curiata referri Clodio licuit atque eodem anno tribunus plebis fieri<ref>[[Dio Cassius]] 38.12. [[Plutarchus]], ''Caesar'' 14.</ref> (tribuni potestatem annuam die 10 decembris inire solebant) : simul nomen suum aliter atque maiores sui scribere coepit, Claudio in Clodium immutato, ut pronuntiationi plebeiae aptaretur, quae iam tum a [[Diphthongus|diphthongis]] abhorrebat. * 58 a.C.n. [[Tribunus plebis]]. Ineunte anno plures leges maiori parti [[Senatus Romanus|senatorum]] displicentes sed [[Populares|popularibus]] optatas tulit, de collegiis restituendis, de [[Censor|censoria]] potestate minuenda, quae lex [[Censor|censorem]] unum sine collegae adsensu vetabat in lectione senatus et ordinis equestris ad cuiusquam nomen censoriam notam adponere atque ob eam causam illum ex albo senatorum vel equitum eradere, de lege Aelia Fufia (quae ad [[obnuntiatio]]nem pertinebat) abroganda atque primam omnium legem frumentariam quae iubebat frumentum gratuito civibus pauperibus dividendum esse. Ita sibi et plebem et [[Triumviratus|triumviros]] conciliabat. Item '''mense Februario''' legem tulit insulam [[Cyprus (provincia Romana)|Cyprum]] in dicionem populi Romani redigentem et bona fratris [[Ptolemaeus XII (rex Aegypti)|Ptolemaei XII]], qui tunc illi insulae praeerat, publicantem<ref>{{Strabo}} XIV.6.6. Clodius Ptolemaeum odisse dicebatur quod, cum captus olim a piratis esset non multam pecuniam ad eum liberandum obtulisset.</ref>. Quin etiam [[Cato Minor|Catonem]], qui tum auctoritate maxima in [[Optimates|optimatium]] factione fruebatur et triumviris adversabatur, nominatim ad hanc rem administrandam designavit, quia eum Roma eo anno quam longissime abesse sibi conducere arbitrabatur<ref>[[Plutarchus]], ''Cato minor'' 34.</ref>. Deinde Caesare Pompeioque<ref>[[Plutarchus]], ''[[Vita Pompei (Plutarchus)|Pompeius]]'' 46.7-9.</ref> hortantibus in Ciceronem animadvertit : primo '''mense Martio''' legem ''de capite civis Romani'' tulit quae si quis iniussu populi civem Romanum occideret vel etiam occidisset (nam ad praeterita poena extendebatur), eum aqua et igni interdicebat<ref>[[Velleius Paterculus]] II,45.1</ref>. [[Cicero]], quod cives Romanos, [[Catilina]]e coniurationis socios, senatu quidem auctore sed [[provocatio]]ne ad populum sublata, necari iusserat, pridie quam illa lex a populo rata est in Siciliam [[Exsilium|exsilio]] voluntario proficisci maluit. Deinde '''mense Aprili''' lex ''de exsilio Ciceronis'', ab eodem lata, eum longinquiore exsilio nominatim damnabat atque omnia bona oratoris publicabat ; si propius accessisset non solum ipsum sed etiam apud quos hospitabatur necare cuilibet licebat. Item in loco ubi eius domus steterat aedem Libertatis aedificandam iubebat. Tum Cicero in Macedoniam proficisci coactus est<ref>[[Dio Cassius]] 38.12-17.</ref>. '''Mense Maio''' tamen Publius Clodius Pompeium sibi alienavit : nam Tigranen iuniorem, filium [[Armenia|Armeniorum]] regis, quem [[Pompeius]] vinctum secum Romam advexerat et tum apud Lucium Flavium quendam custodiebat, accepta pecunia vi liberavit atque dimisit. Ex illo tempore Clodius et Pompeius, quamquam antea socii fuerant, adversarii fuerunt. Quia Clodius reditum Ciceronis populum rogare constituerat, per reliquum annum sodalitia Clodiana domum Pompei obsidebant qui in publicum prodire non iam audebat<ref>[[Dio Cassius]] 38.30.[[Plutarchus]], ''Pompeius'' 48-49.</ref>. * 57 a.C.n. legi Ciceronis reditum iubenti obstare non potuit quamquam vi per satellites armatos et stipendiarios adhibita, quorum grege stipatus, quocumque incedebat, omnia turbabat : tunc enim tribunus plebis [[Titus Annius Milo]] qui sodales eiusdem generis collegerat, Pompei patrocinio insuper fretus, adversus eum prodiit : unde rixae et caedes multae fuere ; at Publius Clodius in fine inferior exstitit<ref>[[Dio Cassius]] 39.6-8.</ref>. Quin etiam mox Cicero redux omnia acta tribunatus eius rescindere in senatu conabatur, quod contra leges tribunum factum diceret<ref>[[Plutarchus]], ''Cato minor'' 40.</ref>. * 56 a.C.n. [[Aedilis]]. Per totum annum sodalicia Clodiana et sodalicia Miloniana manum conseruerunt dum eorum duces sese invicem de vi postulant. Ita rempublicam turbare non desinebat Publius Clodius<ref>[[Dio Cassius]] 39.18-23.</ref> ! Postquam vero Pompeius consulatum petere in animo habuit et cum senatu vehementer de ea re confligebat, in gratiam cum eo rediit : sperabat enim ita aliquid sibi impetraturum<ref>[[Dio Cassius]] 39.29.</ref>. * 53 a.C.n. In republica maxime perturbata (per sex menses consulatus vacavit) Publius Clodius praeturam petebat et eius inimicus Titus Milo consulatum ; quem quia consulem fieri nolebat non cessantibus seditionibus rixisque comitia haberi non sivit. Anno iam circumacto magistratus anni 52 a.C.n. nondum designati erant... * 52 a.C.n. 18 ianuarii : Clodiani ac Miloniani apud [[Bovillae|Bovillas]] in [[Via Appia]], sive forte sive potius ex insidiis, congressi sunt. Rixa commissa Publius Clodius Pulcher primo vulneratus ac deinde de proposito a Milonianis confectus est<ref>[[Dio Cassius]] 40.48 [[Quintus Asconius Pedianus|Asconius]] 30-32.</ref>. Nuntio necis Romam allato tumultus maximus fuit : corpus Clodi in Foro a tribunis plebis [[Quintus Pompeius Rufus (tribunus plebis)|Pompeio Rufo]] et Quinto Munatio Planco expositum mox in [[Curia]] a plebe, quae ei favebat, crematum est ac curia ubi [[Senatus Romanus|senatus]] haberi solebat, ''Cornelia'' dicta quia a [[Sylla|Sulla]] in locum antiquae [[Curia Hostilia|Curiae Hostiliae]] aedificata erat, tota exarsit<ref>[[Dio Cassius]] 40.49.</ref>. Mense aprili Milo, quamquam a Cicerone defendebatur<ref>[[Pro Milone]] cum argumento [[Quintus Asconius Pedianus|Quinti Asconii]].</ref>, de vi damnatus in exsilium proficisci coactus est. Publius Clodius fuit vir seditiosus et turbulentus qui multa in republica per vim et pecunias egit, in quo non multum ab aliis viris politicis illius aetatis differt. Itaque nonnihil ad auctoritatem senatus minuendam et instituta reipublicae evertenda contulit. Ab infima plebe maxime amabatur et popularior [[populares|popularibus]] fuisse recte dici potest. Saepe Caesari Crassoque morem gessit, nonnumquam etiam Pompeio ; saepe etiam sibi consuluit. Posteritati e Ciceronis scriptis qui eum oderat maxime notus est : quam ob rem de Clodio Pulchro fortasse prave hodie iudicamus. == Notae == <references /> == Bibliographia == * "[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0780.html Claudius (40)]" in {{Smith-bio}} vol. 1 pp. 771-774 * J. P. V. D. Balsdon, "Fabula Clodiana" in ''Historia'' vol. 15 (1966) pp. 65-73 * Herbert Benner, ''Die Politik des P. Clodius Pulcher : Untersuchungen zur Denaturierung des Clientelwesens in der ausgehenden römischen Republik'', Stuttgart : F. Steiner, 1987. [http://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1989_num_58_1_2274_t1_0471_0000_2 Recensio critica] * J. L. Butrica, "Clodius the Pulcher in Catullus and Cicero" in ''Classical Quarterly'' vol. 52 (2002) pp. 507-516 * Michèle Ducos, 'De l’exil à la domus : les problèmes de droit liés à l’exil de Cicéron', ''Interférences'' 2015(8) [https://interferences.revues.org/5453 Hic legere potes] * L. Fezzi, ''Il tribuno Clodio'': Romae: Laterza, 2008 ** "La legislazione tribunizia di Publio Clodio Pulcro (58 a.C.) e la ricerca del consenso a Roma", ''Studi Classici e Orientali'' 1999(47) : 245-341 [https://www.jstor.org/stable/24186882?seq=1#page_scan_tab_contents] ** "Lex Clodia de iure et tempore legum rogandarum", ''Studi Classici e Orientali'' 1997(45) : 297-328 [https://www.jstor.org/stable/24185644?seq=1#page_scan_tab_contents] * JM Flambard, "Clodius, les collèges, la plèbe et les esclaves. Recherches sur la politique populaire au milieu du Ier siècle", ''Mélanges de l'Ecole française de Rome. Antiquité'', 1977(89) : 115-156 [http://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_1977_num_89_1_1098 Hic legere potes] * ES Gruen, "P. Clodius, instrument or independant agent ?", ''Phoenix'', 1966(20): 120-130 [https://www.jstor.org/stable/1086053?seq=1#page_scan_tab_contents] * Eleanor Winsor Leach, "Gendering Clodius" in ''Classical World'' vol. 94 (2001) pp. 335-359 * A. W. Lintott, "P. Clodius Pulcher: 'Felix Catilina?'" in ''Greece & Rome'' vol. 14 (1967) pp. 157-169 * Philippe Moreau, ''Clodiana religio. Un procès politique en 61 av. J.-C.'' Lutetiae: Les Belles Lettres, 1982. ISBN 2-251-33103-4 [http://www.persee.fr/doc/rhr_0035-1423_1983_num_200_3_4494?q=clodiana+religio Recensio critica] ** "La lex Clodia sur le bannissement de Cicéron", ''Athenaeum'' 1987(65) : 465-492. * David Mulroy, "The Early Career of P. Clodius Pulcher: A Re-Examination of the Charges of Mutiny and Sacrilege" in ''Transactions of the American Philological Association'' vol. 118 (1988) pp. 155-178 * Wilfried Nippel, "Publius Clodius Pulcher 'der Achill der Straße'" in Karl-Joachim Hölkeskamp, Elke Stein-Hölkeskamp. edd., ''Von Romulus zu Augustus. Große Gestalten der römischen Republik'' (Monaci: Beck, 2000. ISBN 3-406-46697-4) pp. 279–291 * Andrew Riggsby, 'Clodius/Claudius,' ''Historia'' 2002(51) : 117-123. * Jörg Spielvogel, "P. Clodius Pulcher: Eine Politische Ausnahme-Erscheinung der Späten Republik?" in ''Hermes'' vol. 125 (1997) pp. 56-74 * Geoffrey S. Sumi, "Power and Ritual: The Crowd at Clodius' Funeral" in ''Historia'' vol. 46 (1997) pp. 80-102 * W. Jeffrey Tatum, "P. Clodius Pulcher and Tarracina: Publi Progenies Appi Cognomine Pulchri Occubuit Letum" in ''Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik'' vol. 83 (1990): 299-304 * W. Jeffrey Tatum. ''The Patrician Tribune. Publius Clodius Pulcher''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999 {{Google Books|YHGYYaHLgfgC|Paginae selectae}} == Nexus externi == * [http://people.clemson.edu/~elizab/romanbib.html#clodius Bibliographia Publii Clodii Pulchri] {{DEFAULTSORT:Clodius Pulcher, Publius}} [[Categoria:Marcus Tullius Cicero]] [[Categoria:Gens Claudia|Pulcher, Publius]] [[Categoria:Politici Romani antiqui]] [[Categoria:Populares (Roma antiqua)]] [[Categoria:Mortui 52 a.C.n.]] [[Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Necati]] [[Categoria:Tribuni plebis]] 4en0ib02nzy7rm42llwg0qqgpzx9id1 0 42941 3995933 3995667 2026-10-20T19:23:30Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3995933 wikitext text/x-wiki ''' Quintus Caecilius Metellus Celer''' (natus anno [[103 a.C.n.]] – mortuus anno [[59 a.C.n.]] ) fuit vir publicus [[Res Publica Romana|Rei Publicae Romanae]]. Anno [[60 a.C.n.]] cum [[Lucius Afranius|Lucio Afranio]] functus est consulatu. In matrimonium duxit [[Clodia (Metelli uxor)|Clodiam]] [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Ap. Claudii Pulchri]] filiam. == De gente == Plebeio sed nobilissimo Caeciliorum genere ortus Quintus [[Quintus Caecilius Metellus Nepos|consulis anni 98 a.C.n.]] filius erat. Frater ei fuit [[Quintus Caecilius Metellus Nepos (consul 57 a.C.n.)|Quintus Metellus Nepos]], anno [[60 a.C.n.]] consul, soror autem uterina Mucia<ref>''[[Epistulae ad familiares|Ad Familiares]]'' V.2.6</ref> quam Pompeius uxorem duxerat et exeunte anno [[62 a.C.n.]] post reditum [[Adulterium|adulterii]] insimulatam repudiavit. Ipse Celer [[Clodia (Metelli uxor)|Clodiam]], [[Publius Clodius Pulcher|Publii Clodii]] sororem uxorem duxit. == De cursu honorum == * 66 a.C.n. Legatus Pompei in bello [[Mithridates VI (rex Ponti)|Mithridatico]]<ref>Dio Cassius 36.54.</ref>. * Ante [[63 a.C.n.]] [[Augur]] * 63 a.C.n. [[Praetor|Praetor urbanus]] Gaium Rabirium [[perduellio]]nis ad populum accusatum et a Cicerone defensum<ref>''Oratio Pro Rabirio'' servata est.</ref> a [[Tarpeia|rupe Tarpeia]] eripuit dum vexillum in [[Ianiculum|Ianiculo]] ante damnationem demitti iubet, quod signum e more maiorum [[comitia]] dissolvebat. Anno exeunte a senatu in agrum Picenum missus<ref>[[Cicero|Cic]]., ''[[In Catilinam|Cat]]''. II.26. [[Sallustius]] 30. [[Plutarchus|Plut]]., ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cic]]''. 16.</ref> exercitum raptim comparavit et cum tribus [[Legio Romana|legionibus]] ad [[Faesulae|Faesulas]] iter fecit ut [[Catilinae coniuratio|Catilinam]] a Gallia intercluderet. Tum Catilina inter duos exercitus hostium positus cum consule [[Gaius Antonius Hybrida|Antonio Hybrida]]<ref>Coniurationi favere dicebatur.</ref> potius quam cum praetore Metello Celere pugnare maluit<ref>[[Sallustius]] 57. [[Dio Cassius]] 37.39.</ref>. * [[62 a.C.n.]] [[Proconsul]] in [[Gallia Cisalpina]]. Gallia Cisalpina Ciceroni ex permutatione provinciarum cum collega Antonio Hybrida obvenerat<ref>[[Plutarchus]] ''Cic''. 12. [[Sallustius]] 26.</ref> qui Romae manere malebat atque operam dedit ut Celeri provincia sua adscriberetur<ref>''[[Epistulae ad familiares|Ad fam]]''. 5.2.3. [[Dio Cassius]] 37.33.</ref> Hoc anno Metellum Celerem mercatoribus [[India|Indicis]] tempestate ad litus delatis a regulo Germano donatum esse narrabat [[Cornelius Nepos]]<ref>Locus perditus sed a [[Pomponius Mela|Pomponio Mela]] (III.38) et [[Plinius Maior|Plinio Maiore]] (II.67.170) citatus. Cf H. Bengtson (1954).</ref> * 60 a.C.n. [[Consul]]. Pompeius Romam redux operam dederat ut legati sui in bello Mithridatico [[Lucius Afranius|Afranius]] et Celer consules designarentur. Eventus eum crudeliter fefellit : nam Afranius nihil pro eo effecit et Metellus, fortasse ob repudium sororis Muciae, ut volebat historicus Dio Cassius<ref>37.49.3</ref>, in omnibus rebus [[Triumviratus|triumviro]] futuro adversabatur. Ab optimatibus enim [[Lucius Licinius Lucullus|Lucullo]] et [[Cato Minor|Catone Minore]] stabat qui acta Pompei in Oriente in totum rata facere nolebant sed singula eorum perspicienda esse aestimabant. Tribunus plebis quidam, Flavio nomine, Pompeianarum rerum studio consulem in custodiam rapuit ; mox tamen Pompeium de ea re puduit et eum dimitti iussit<ref>[[Dio Cassius]] 37.49-50. Cf Cicero, ''[[Ad Atticum]]'' II.1.8</ref>. Cum nihil eorum quae cuperet illo anno impetraret Pompeius societatem imperii cum Caesare et Crasso coniunxit qui ''primus triumviratus'' dicitur<ref>Acta Pompei anno 59 a.C.n. Gaio Caesare ad populum ferente rata sunt.</ref>. Item Metellus Celer sororis maritum [[Publius Clodius Pulcher|Publium Clodium]] tribunatum plebis quamvis [[Patricii (ordo)|patricium]] petentem, ut rempublicam turbare et inimicos ulcisci posset, coercuit nec petitionem admisit<ref>Dio Cassius 37.51.</ref>. Itaque consul ''sane bonus''<ref>''Ad Att''. I.19. Cf ibid. I.20.5 ''egregius consul''</ref> esse a Cicerone iudicabatur qui tamen anno [[62 a.C.n.]] ob simultatem cum fratre Metello Nepote in epistula ad eum missa sese purgare debuit<ref>''Ad. Fam.'' V.2. Cf. Attali (1992)</ref>. * 59 a.C.n. Proconsul in [[Gallia Narbonensis|Gallia transalpina]] (?)<ref>[[Cicero]] ''Ad Att'' I,19.2 et I.20.5. Cf [[Dio Cassius]] 37.50.</ref>. Ineunte anno Romae in legem agrariam Iulii Caesaris iurare recusavit quamdiu sine poena id facere licuit<ref>[[Dio Cassius]] 38.7.</ref>. Tum subito obiit (mense Aprili ?) non sine veneficii suspicione quam Cicero ad uxorem Clodiam in oratione ''Pro Caelio'' postea habita dirigebat. == Notae == <references /> == Fontes == * [[Cassius Dio]], libro XXXVI ''[[Historia Romana (Dio)|Historiae Romanae]]'', cap. 54 necnon libro XXXVII cap. 27, 33, 39, 49-51 et XXXVIII cap. 7.. * [[Cicero]], libro quinto ''[[Epistulae ad familiares|Epistularum ad Familiares]]'' 1-2 (epistola Celeris e Gallia Citeriore missa et responsum Ciceronis). ** libro primo ''[[Epistulae ad Atticum|Epistularum ad Atticum]]'' 20.5 ** ''[[Pro Caelio]]'' 59-60. ** secunda oratio ''[[In Catilinam]]'' 26. ** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 247 *[[Plutarchus]], ''[[Vita Ciceronis (Plutarchus)|Cicero]]'' 16 et 29. * [[Gaius Sallustius Crispus|Sallustius]], ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|Catilinae coniuratio]]'' 30, 42, 57. == Plura legere si cupis == *Walter Allen, Jr., "[https://www.jstor.org/stable/283388 Cicero's Provincial Governorship in 63 B.C.]", ''Transactions and Proceedings of the American Philological Association'', 1952: 233-241 *Alain Attali, "[https://www.persee.fr/doc/vita_0042-7306_1992_num_127_1_1329 Agrégation des lettres, concours interne, 1991]", ''Vita Latina'', 1992: 39-43 *Hermann Bengtson; "[https://www.jstor.org/stable/4434397 Q. Caecilius Metellus Celer (cos 60) und die Inder]", ''Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte'', 1954: 229-236 *R. G. C. Levens, "[https://www.jstor.org/stable/698727 Note on Metellus Celer's Letter to Cicero]", ''The Classical Review'', 1928: 171-172 * Marilyn B. Skinner, "[https://www.jstor.org/stable/284015 Clodia Metelli]", ''Transactions of the American Philological Association'', 1983: 273-287 *Jörg Spielvogel, "[https://www.jstor.org/stable/4476958 Das Prokonsulat des Q. Caecilius Metellus Celer (Prätor 63 V. Chr.)]", ''Hermes'', 1993: 242-246 *T. P. Wiseman, "[https://www.jstor.org/stable/41524440 The Last of the Metelli]", ''Latomus'', 1965: 52-61 == Nexus externi == * [https://de.wikisource.org/wiki/RE:Caecilius_86 Caecilius 86] in [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]] * "[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/2168.html Q. Caecilius Metellus Celer]" in {{Smith-bio}} p. 1028 *[https://www.bing.com/videos/riverview/relatedvideo?q=openedition+metellus+celer&mid=79047CAA14FA58099CEA79047CAA14FA58099CEA&churl=https%3a%2f%2fwww.youtube.com%2fchannel%2fUCo0bN4-xoVguMo0g5eVbgeg&FORM=VIRE Metellus Celer's impact] in YouTube audiendum {{DEFAULTSORT:Caecilius Metellus Celer, Quintus}} [[Categoria:Senatores]] [[Categoria:Proconsules Galliae Cisalpinae]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Augures]] [[Categoria:Gens Caecilia|Metellus Celer, Quintus]] [[Categoria:Nati 103 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 59 a.C.n.]] 12fsw918tcrd4om6f58vmksej9pyfqx 0 61534 3995960 3860068 2026-10-20T21:49:14Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3995960 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Johann Bernoulli.jpg|thumb|Iohannes Bernoullius]] '''Iohannes Bernoullius''' (natus [[Basilia (urbs)|Basiliae]] clara familia [[Gens Bernoullia|Bernoullia]] die [[27 Iulii]] [[1667]] – ibidem mortuus est die [[1 Ianuarii]] [[1748]]) fuit [[mathematicus]] ac [[medicus]] [[Helvetia|Helveticus]]. [[Iacobus Bernoullius]] frater et [[Nicolaus II Bernoullius]], [[Daniel Bernoullius]] ac [[Iohannes II Bernoullius]] filii sui erant. Studium de [[analysis mathematica|analysi mathematica]], integratione [[calculus infinitesimalis|calculi infinitesimalis]] cum [[functio exponentialis|functione exponentiali]] fecit, atque [[Hospitalii regula]]m in facto inventus est. == Vide == * [[Gens Bernoullia]] == Nexus externi == * [https://web.archive.org/web/20160305014339/http://www.georgeszpiro.com/index.asp?page=nzz_am_sonntag%2Fcolumn_bernoulli.htm De Iohanne Bernoullio] * [http://www.genealogy.ams.org/html/id.phtml?id=53410 De Iohanne Bernoullio in mathematicae genealogia] *Bernoulli, J. ''[https://web.archive.org/web/20160304185910/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=Bern002&seq=&view=50&frames=0&pagenum=3 Prima calculatio integralis]''. * [http://books.google.com/books?id=e9bPtrEfYbIC&pg=PA206&lpg=PA206&dq=aequatio+differentialis&source=bl&ots=FtE6Y9r9uB&sig=ZnxaJhIn4EtlmY2nkucAX0Dv2Wg&hl=en&ei=QxTcTbz7II_6sgbatf3kDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB4Q6AEwAQ#v=onepage&q=aequatio%20differentialis&f=false Die Streitschriften By Jakob Bernoulli, Jean Bernoulli, Herman Heine Goldstine, P. Radelet-de Grave] {{ling|Anglice|Latine}} {{PND|118509969|nomen=Iohannis Bernoulli aut de Iohanne Bernoulli}} {{bio-stipula}} {{Lifetime|1667|1748|Bernoulli, Iohannes}} [[Categoria:Mathematici Helvetiae]] [[Categoria:Auctores Latini recentiores]] [[Categoria:Gens Bernoullia]] lds510w8xwqy0wornobiitf9qnojzaz 0 69806 3995903 3990177 2026-10-20T15:52:42Z Demetrius Talpa 81729 /* Saeculum nonum */ 3995903 wikitext text/x-wiki {{Litterae Latinae}} '''Litterae Latinae''' non solum maximam [[litterae|litterarum]] partem temporibus [[Res Publica Romana|rei publicae]] atque [[imperium Romanum|imperii Romani]] [[scriptura|scriptarum]] amplectuntur, sed etiam permulta scripta [[Medium Aevum|medii aevi]] et [[Aevum Novum|aevi novi]] usque ad hunc diem. == Tempestates litterarum Latinarum == === Antiquitas === Litterae Rei Publicae Romanae maxima ex parte [[Latine]] conscriptae sunt. In occidentalibus imperii Romani [[regio]]nibus, lingua Latina, in orientalibus [[lingua Graeca|Graeca]] praevalebat. Litterae ab initio [[saeculum 1 a.C.n.|saeculi primi a.C.n.]] usque ad medium [[saeculum 1|saeculum primum p.C.n.]] [[aetas aurea|aureae]] ("Latinitas aurea"), posterae usque ad [[saeculum 2|saeculum secundum]] iniens argenteae ("Latinitas argentea") nuncupari solent. Sequuntur litterae [[Antiquitas Posterior|antiquitatis posterioris]]. ==== Litterae Latinae priscae ==== Litterae Latinae priscae (circiter [[240 a.C.n.|240]]–[[90 a.C.n.]]), cum iam Graecas magnopere imitantur, tum manifestas proprietates monstrant. Plurimis [[textus|textibus]] amissis in [[poesis|poesi]] praeter fragmenta tantum [[comoedia]]e [[Plautus|Plauti]] et [[Terentius|Terentii]] conservatae sunt, praeterea quidam [[liber|libri]] [[prosa|oratione soluta]] conscripti ut [[Marcus Porcius Cato maior|Catonis]] ''[[De agri cultura]].'' [[Origines]] eiusdem auctoris fuerunt primum opus historicum Latine scriptum. Ante iam [[Quintus Fabius Pictor]] et [[Aulus Postumius Albinus (consul 151 a.C.n)|Aulus Postumius Albinus]] de rebus gestis Romanis lingua Graeca scripserant, ut vim potentiamque Romanorum explicarent.<ref>M. Fuhrmann, ''Geschichte der römischen Literatur'' (Stuttgardiae 2005), 133ff.</ref> ===== Poesis ===== :[[Accius]] :[[Ennius]] :[[Livius Andronicus]] :[[Gnaeus Naevius|Naevius]] :[[Marcus Pacuvius|Pacuvius]] :[[Plautus]] :[[Publius Terentius Afer|Terentius]] :[[Gaius Lucilius|Lucilius]] ===== Prosa ===== :[[Marcus Porcius Cato maior|Cato Censorius]]: ''[[De agri cultura]]'', ''[[Origines]]'' (amissae) ==== Latinitas aurea ==== [[Fasciculus:CiceroEpistulaeAdFamiliaresVenice1547page329Detail.jpg|thumb|[[Cicero]] epistulas ad familiares scribit: illustratio ex editione [[Hieronymus Scotus|Hieronymi Scoti]] anno [[1547]].]] Opera sic dictae ''Latinitatis aureae'' (circiter 90 a.C.n. - 14 p.C.n.) tempore confecta, quo [[Res Publica Romana]] bellis civilibus dilapsa est, [[Augustus]] autem novum regiminis statum - specie rem publicam renovatam, re vera [[monarchia]]m - instituit, magis adhuc quam priora studium ac aemulationem culturae litterarumque Graecarum demonstrant. Iam ab aequalibus "classica" habebantur. Paene in omnibus generibus opera maximi momenti creata sunt. Quoad [[prosa]]m imprimis [[Cicero]] memorandus est, cuius orationes exemplaria latinitatis posterae facta sunt. A [[Quintilianus|Quintiliano]]<ref>Vide [[Quintilianus]]: Institutio Oratoria 10,1,105 s.</ref> et denuo [[Petrarca]] sermo Ciceronianus norma orationis solutae ac fundamentum latinitatis in scholis doctus est. Inter [[poeta]]s [[Vergilius]] similem locum obtinet.<ref>vide Quintilian Institutio Oratoria 10,1,85 f.</ref> ===== Poesis ===== '''[[Poesis epica]]''' Poesis epica antiqua [[Hexameter|hexametris]] scripta est: *[[Vergilius]]: ''[[Aeneis]]'', ''[[Georgica]]'' *[[Lucretius]]: ''[[De rerum natura (Lucretius)|De rerum natura]]'' *[[Ovidius]]: ''[[Metamorphoses (Ovidius)|Metamorphoses]]'' , ''[[Ars amatoria]]'' *[[Catullus]]: ''Carmen 64'' (sic dictum [[Epyllion]]) '''[[Poësis lyrica]]''' Poesis lyrica diversis metris (sicut [[Stropha Sapphica]] vel [[Stropha Alcaica|Alcaica]]) composita est. *[[Horatius]]: ''[[Carmina (Horatius)|Carmina]]'', ''[[Carmen saeculare]]'' et ''[[Epodi (Horatius)|Epodi]]'' *[[Catullus]]: ''Carmina 1–60'' (inter quae notissima carmina, quibus de quadam [[Lesbia]] agitur) '''[[Satura]]''' *[[Horatius]]: ''[[Satirae (Horatius)|Sermones]]'', ''[[Epistulae (Horatius)|Epistulae]]'' :[[Marcus Terentius Varro|Varro]]: ''[[Saturae Menippeae (Varro)|Saturae]]'' (amissae) '''Poesis Bucolica''' *[[Vergilius]]: ''[[Bucolica]]'' '''[[Poësis elegiaca]]''' [[Poesis elegiaca]] metro [[distichon|disticho]] utitur. * [[Catullus]]: carmina 65-68, quae similia sunt carminibus elegiacis aetatis [[Augustus|Augusti]]. *[[Gaius Cornelius Gallus|Gallus]]: Carmina in Lycoriden (amissa) *[[Tibullus]] *[[Propertius]] *[[Ovidius]]: ''[[Amores]]'', ''[[Heroides]]'' *[[Sulpicia]]: Poetissa, cuius carmina inveniri possunt in tertio libro Corporis Tibulliani (c.13–18). '''[[Epigramma]]ta''' Etiam plurima epigrammata [[Distichon|disticho]] conscripta sunt; rara plus quam quattuor versus habent. *[[Catullus]]: ''Carmina 69–116'' ===== [[Prosa]] ===== '''[[Cicero]]''' *Orationes: ut puta ''[[In Catilinam]]'', ''[[Orationes Verrinae|In Verrem]]'', ''[[Pro Milone]]'', ''[[Pro Roscio comoedo|Pro Roscio Comoedo]]'', '[[Pro Roscio Amerino|Pro Sexto Roscio]]'' *Scripta philosophica: ut puta ''[[De re publica (Cicero)|De Re Publica]]'', ''[[De officiis|De Officiis]]'', ''[[De natura deorum (Cicero)|De natura deorum]]'' *Epistulae: ''[[Epistulae ad familiares|ad Familiares]]'', ''[[epistulae ad Brutum|ad Brutum]]'', ''[[Epistulae ad Quintum fratrem|ad Quintum Fratrem]]'', ''[[epistulae ad Atticum|ad Atticum]]'' *Scripta rhetorica: ''[[De oratore]]'', ''[[Orator (Cicero)|Orator]]'' '''Historici et biographi''' *[[Cornelius Nepos|Nepos]]: ut puta ''De Viris Illustribus'' :[[Caesar]]: ''[[De Bello Gallico]]'', ''[[De bello civili]]'' :[[Sallustius]]: ''[[Catilinae coniuratio (Sallustius)|De coniuratione Catilinae]]'', ''[[Bellum Iugurthinum (Sallustius)|Bellum Iugurthinum]]'' :[[Livius]]: ''[[Ab urbe condita libri|Ab Urbe Condita]]'' '''Varia''' :[[Caesar]]: ''De Analogia'' (amissa) :[[Hyginus mythographus|Hyginus]]: ''De Astronomia'' :[[Marcus Terentius Varro|Varro]]: ut puta ''De Lingua Latina'', ''[[De re rustica (Varro)|De Re Rustica]]'' :[[Vitruvius]]: ''De Architectura'' ==== Latinitas argentea ==== Litterae Latinae imperii ineuntis magis quam Graecos auctores Latinos "aureae latinitatis", qui iam exemplaria habebantur, aemulatae sunt. Plurimi sunt et scriptores illustres huius temporis, in quibus imprimis [[Seneca]] emicat. Aliter ac Cicero magis varietatem quam concinnitatem, magis brevitatem quam periodos longas praefert. Suo tempore Seneca a iuvenibus multum lectus est,<ref>[[Tacitus]] Annales 13,2</ref> tamen stilus eius concisus ab aliis vituperatus est.<ref>[[Quintilianus]], ''Institutio Oratoria'' 10,1,125 f.</ref> ===== Poesis ===== '''Poesis epica''' *[[Marcus Annaeus Lucanus|Lucanus]]: ''[[Pharsalia|De Bello civili]]'' *[[Silius Italicus]]: ''[[Punica (Silius Italicus)|Punica]]'' *[[Valerius Flaccus]]: ''[[Argonautica (Valerius Flaccus)|Argonautica]]'' *[[Publius Papinius Statius|Statius]]: ''Thebais'', ''Achilleis'' *[[Marcus Manilius]]: ''Astronomicon'' '''[[Fabula]]''' *[[Phaedrus]] '''Tragoedia''' *[[Seneca]]: ut puta ''Medea'', ''Oedipus'', ''[[Hercules Oetaeus]]'' '''Satura''' *[[Aulus Persius Flaccus]] *[[Iuvenalis]] '''Epigrammata''' *[[Martialis]] '''Poesis bucolica''' *[[Calpurnius Siculus]] *[[Marcus Aurelius Olympius Nemesianus|Nemesianus]] ===== Prosa ===== '''Scripta philosophica''' *[[Seneca]]: ut puta ''[[Epistulae morales ad Lucilium]]'', ''Dialogi (ut puta [[De vita beata]], De brevitate vitae, De ira)'', ''De beneficiis'' *[[Marcus Aurelius]]: {{Polytonic|Τὰ εἰς ἑαυτόν}} sive {{Polytonic|Σκέψεις}} (Latine: Ad se ipsum vel Meditationes; liber Graece scriptus est) '''Epistulae''' *[[Gaius Plinius Caecilius Secundus|Plinius minor]] '''Satura''' *[[Seneca]]: ''[[Apocolocyntosis]]'' *[[Petronius Arbiter|Petronius]]: ''[[Satyricon]]'' '''Narrationes''' *[[Apuleius]]: ''Metamorphoses'' '''Rhetorica''' *[[Seneca maior]]: ''Controversiae'', ''Suasoriae'' *[[Quintilianus]]: ''Institutio Oratoria'', ''Declamationes'' *[[Marcus Cornelius Fronto|Fronto]] '''Historica''' *[[Velleius Paterculus]]: ''Historiae Romanae'' *[[Valerius Maximus]]: ''Factorum et Dictorum Memorabilium'' *[[Quintus Curtius Rufus]]: ''Historiae Alexandri Magni'' *[[Publius Cornelius Tacitus|Tacitus]]: ''[[De vita et moribus Iulii Agricolae]]'', ''[[Historiae (Tacitus)|Historiae]]'', ''[[Germania (Tacitus)|De origine et situ Germanorum]]'', ''[[Annales (Tacitus)|Annales]]'' *[[Suetonius]]: ''De Vita Caesarum'', ''De Poetis'' '''Varia''' *[[Aulus Gellius]]: ''Noctes Atticae'' *[[Censorinus]] *[[Pomponius Mela]]: ''De Chorographia'' *[[Aulus Cornelius Celsus|Celsus]]: ''Artes'' (Medicina) *[[Scribonius Largus]] ''Compositiones'' (Medicina) *[[Lucius Iunius Moderatus Columella|Columella]]: ''De Re Rustica'' *[[Masurius Sabinus]]: ''Ius civile'' *[[Plinius maior]]: ''Naturalis Historia'' *[[Sextus Iulius Frontinus|Frontinus]]: ut puta ''De Aquaeductu Urbis Romae'' *[[Hyginus mythographus]]: ''De Astronomia'' *[[Apicius]]: ''De Re Coquinaria'' *[[Cornelius Labeo]]: ''Fasti'', ''De diis animalibus'', ''De oraculo Apollinis Clarii'' ==== Primi scriptores Christiani ==== *'''Saeculum secundum''': **[[Iustinus Martyr]] **[[Irenaeus (episcopus Lugdunensis)]] **[[Martyres Scilitani]] *'''Saeculum tertium''': **[[Tertullianus]] **[[Novatianus]] **[[Minucius Felix]] **[[Cyprianus Carthaginiensis]] **[[Victorinus Poetovionensis]] == Litterae Antiquitatis Posterioris == Scientiae pervestigatio antiquior litteras [[Antiquitas Posterior|Antiquitatis Posterioris]] (fere [[300]]–[[600]]) magis magisque dilapsas esse iudicavit. Quod his diebus distinctius disputatur: Quaedam opera usque ad [[Medium Aevum]] iniens tota vel magna ex parte species ac argumenta antiqua sequebantur (ut puta [[Claudianus]]); simul litterae [[religio Christiana|Christianae]] numero ac gravitate accrescebant. Historiographia Latina circa annum [[400]] ultimum fastigium nacta est, cum [[Ammianus Marcellinus]] [[Tacitus|Tacitum]] aemulatus est, adhuc saeculo sexto [[Corippus]] [[epos|poesin epicam]] magni momenti nomine ''Iohannis'' creavit, qua [[Vergilius|Vergilium]] imitatus est. Antiquitate Posteriore autem maxima litterarum antiquarum pars amissa est. *'''Saeculum quartum''': {{div col|3}} **[[Arnobius Maior]] **[[Lactantius]] **[[Marius Victorinus]] **''[[Pervigilium Veneris]]'' **[[Aelius Donatus]] **[[Ausonius]] **[[Aurelius Victor]] **[[Ammianus Marcellinus]] **[[Paulinus Nolanus]] **[[Ambrosius]] **[[Quintus Aurelius Symmachus]] **[[Hieronymus]] **''[[Peregrinatio Aetheriae]]'' **[[Flavius Vegetius Renatus]] **[[Avienus]] **[[Maurus Servius Honoratus|Servius]] **[[Hilarius Pictaviensis]] **[[Optatus]] **[[Eusebius Pamphili]] **[[Filastrius (episcopus Brixiensis)|Filastrius]] **[[Eutropius (rerum gestarum scriptor)|Eutropius]] **[[Palladius Rutilius Taurus Aemilianus|Palladius]] **[[Publilius Optatianus Porphyrius]] **[[Theodorus Priscianus]] **[[Pelagonius]] **[[Iuvencus]] **[[Tyrannius Rufinus]] **[[Nonius Marcellus]] **[[Iulius Firmicus Maternus|Firmicus Maternus]] {{div col end}} *'''Saeculum quintum''': {{div col|3}} **''[[Historia Augusta]] **[[Aurelius Prudentius Clemens|Prudentius]] **[[Sulpicius Severus]] **[[Augustinus]] **[[Claudius Claudianus]] **[[Rutilius Claudius Namatianus]] **[[Ambrosius Theodosius Macrobius]] **[[Martianus Capella]] **[[Leo I (papa)]] **[[Sidonius Apollinaris]] **[[Arnobius Iunior|Arnobius Minor]] **[[Nicetas Remesianensis]] **"[[Cyprianus Gallus]]" **[[Orientius]] **[[Orosius]] **[[Blossius Aemilius Dracontius]] **[[Gennadius Scholasticus|Gennadius Massiliensis]] **[[Ioannes Cassianus]] **[[Merobaudes|Flavius Merobaudes]] **[[Coelius Sedulius]] **[[Salvianus Massiliensis]] **[[Symphosius]] **[[Prosper Tiro Aquitanus]] **[[Caelius Aurelianus]] **[[Cassius Felix]] **[[Maximus Taurinensis]] **[[Pomerius]] {{div col end}} *'''Saeculum sextum''': {{div col|3}} **[[Eugippius]] **[[Priscianus Caesariensis]] **[[Boethius]] **[[Benedictus de Nursia]] **[[Cassiodorus]] **[[Corippus]] **[[Arator]] **[[Alcimus Ecdicius Avitus]] **[[Magnus Felix Ennodius]] **[[Fulgentius]] **[[Maximianus (poeta)|Maximianus Etruscus]] **[[Iordanes]] **[[Venantius Fortunatus]] **[[Gregorius Turonensis]] {{div col end}} == Litterae Latinae Medii Aevi == ====Saeculum sextum==== {{div col|3}} *[[Gildas]] *[[Martinus Bracarensis]] *[[Gregorius Turonensis]] *[[Gregorius Magnus]] *[[Venantius Fortunatus]] *[[Columbanus Bobiensis]] *[[Sisebutus (rex Visigothorum)]] *[[Leander Hispalensis]] {{div col end}} ====Saeculum septimum==== {{div col|3}} *[[Isidorus Hispalensis]]: ''[[Etymologiae]]'' *[[Fredegarius]] *''[[Hisperica Famina]]'' *[[Braulio Caesaraugustanus]] *[[Eugenius Toletanus]] *[[Hildephonsus Toletanus]] *[[Iulianus Toletanus]] *[[Adamnanus de Iona]] *''[[Visio Baronti Monachi Longoretensis]]'' *[[Aldhelmus Schireburnensis]] {{div col end}} ====Saeculum octavum==== {{div col|3}} *[[Beda Venerabilis]] *[[Bonifatius Winfridus]] *[[Chrodegangus Metensis]] *[[Paulus Diaconus]] *[[Arbeo Frisingensis]] *[[Petrus Pisanus]] *[[Alcuinus]] *[[Paulinus Aquileiensis]] :[[Angilbertus Centulensis]] {{div col end}} ====Saeculum nonum==== {{div col|3}} *[[Theodulfus Aurelianensis]] *[[Einhardus]] *[[Modoinus Augustodunensis]] *[[Deicola Hibernicus]] *[[Rabanus Maurus]] *[[Nithardus]] *[[Hilduinus|Hilduinus Sancti Dionysii]] *[[Freculphus Lexoviensis]] *[[Theganus Treverensis]] *[[Paschasius Radbertus]] *[[Lupus Servatus]] *[[Walafridus Strabo]] *[[Florus Lugdunensis]] *[[Rudolfus Fuldensis]] *[[Gotescalcus]] *[[Ratramnus Corbeiensis]] *[[Hincmarus Remensis]] *[[Sedulius Scotus]] *[[Heiricus Autissiodorensis]] *[[Iohannes Scotus Eriugena]] *[[Notker Balbulus]] *[[Remigius Autissiodorensis]] *[[Tutilo Sangallensis]] *[[Ethelwolfus]] {{div col end}} ====Saeculum decimum==== {{div col|3}} *[[Hucbaldus de sancto Amando]] *''[[Navigatio sancti Brendani]]'' *[[Odo Cluniacensis]] *[[Flodoardus Remensis]] *''[[Waltharius]]'' *[[Liutprandus Cremonensis]] *[[Vidukindus Corbeius]] *[[Hrotsvitha Gandeshemensis]] *[[Silvester II|Gerbertus Aureliacensis]] *[[Abbo Floriacensis]] *[[Fromundus Tegrinsensis]] {{div col end}} ====Saeculum undecimum==== {{div col|3}} *[[Fulbertus Carnotensis]] *[[Berno Augiensis]] *[[Eccardus Sangallensis IV]] *[[Wipo]] *[[Petrus Damianus]] *[[Berengarius Turonensis]] *[[Hermannus Augiensis]] *''[[Ecbasis captivi]]'' *[[Lanfrancus Cantuariensis]] *''[[Ruodlieb]]'' *[[Lambertus Hersfeldensis]] *''[[Carmina Cantabrigiensia]]'' *[[Guido Aretinus]] *[[Humbertus de Silva Candida]] *[[Anselmus Cantuariensis]] *[[Arnulfus Villariensis]] *[[Sigebertus Gemblacensis]] *[[Marbodus Redonensis]] *''[[De viribus herbarum]]'' *[[Baldericus Dolensis]] *[[Eadmerus Cantuariensis]] {{div col end}} ====Saeculum duodecimum==== {{div col|3}} *[[Hildebertus]] *[[Amarcius]] *[[Petrus Abaelardus]] *[[Guillelmus Malmesburiensis]] *[[Sugerius Sancti Dionysii]] *[[Gulielmus de Conchis]] *[[Bernardus Claraevallensis]] *[[Hugo Primas Aurelianensis]] *[[Petrus Lombardus]] *[[Hugo de Sancto Victore]] *[[Nivardus Gandavensis]] *[[Vitalis Blesensis]] *[[Hildegardis Bingensis]] *[[Galfridus Monemutensis]] *[[Herradis Landsbergensis]] *[[Iosephus Iscanus]] *[[Bernardus Silvestris]] *[[Guilelmus Blesensis]] *[[Adamus de Sancto Victore]] *[[Otto Frisingensis]] *[[Ioannes Saresberiensis]] *[[Helmoldus]] *[[Alanus ab Insulis]] *[[Archipoeta]] *[[Matthaeus Vindocinensis]] *[[Bernardus Cluniacensis]] *[[Ioachim Florensis]] *[[Petrus Blesensis]] *[[Petrus de Riga]] *[[Nigellus de Longo Campo]] *[[Gualterus de Castellione]] *[[Gualterus Mapes]] *[[Galfredus de Vino Salvo]] * ''[[Pamphilus de amore]]'' {{div col end}} ====Saeculum tertium decimum==== {{div col|3}} *[[Saxo Grammaticus]] *[[Alexander Neckam]] *[[Michael Scotus]] *[[Gervasius Tilberiensis]] *[[Iacobus Vitriacensis]] *[[Robertus Grosseteste]] *[[Caesarius Heisterbachensis]] *[[Franciscus Assisiensis]] *[[Guilielmus Alvernus]] *[[Alexander Halensis]] *[[Thomas de Celano]]: ''[[Dies Irae]]'' *[[Vincentius Bellovacensis]] *''[[Carmina Burana]]'' *''[[Carmina Vagantium]]'' *[[Iohannes de Garlandia (grammaticus)]] *[[Albertus Magnus]] *[[Rogerius Baco]] *[[Guilelmus de Moerbeka]] *[[Bonaventura]] *[[Thomas Aquinas]] *[[Ioannes Pechanus]] *[[Iacobus a Voragine]] *[[Hugo Trimbergensis]] *[[Sigerius de Brabantia]] *[[Raimundus Lullus]] *[[Iacobus de Benedictis]] *[[Theodoricus Teutonicus]] *[[Petrus Aponus]] *[[Gertrudis de Helfta]] *[[Duns Scotus]] {{div col end}} ====Saeculum quartum decimum==== {{div col|3}} *[[Engelbertus Admontensis]] *[[Bernardus Guidonis]] *[[Dantes Alagherius]] *[[Mussatus]] *[[Gualterus Burlaeus]] *[[Marsilius Patavinus]] *[[Guillelmus de Ockham]] *[[Franciscus Petrarca]] *[[Iohannes Boccacius]] *[[Nicolaus Oresmius]] *[[Coluccius Salutati]] {{div col end}} == Renascentia litterarum == [[Fasciculus:HolbeinErasmusHands.jpg|thumb|Manus [[Desiderius Erasmus Roterodamus|Erasmi]] ab [[Ioannes Holpenius|Ioanne Holpenio]] pictae]] Limes inter Medium Aevum et Renascentiam litterarum accurate fieri non potest, quare quidam scriptores saeculi quarti decimi etiam hac poni possunt. '''Saeculum quintum decimum''' {{div col|3}} *[[Nicolaus Cusanus]] *[[Ioannes Franciscus Poggio Bracciolini]] *[[Thomas a Kempis]] *[[Leo Baptista Alberti]] *[[Laurentius Valla]] *[[Pius II|Aeneas Silvius Piccolomini]] *[[Marsilius Ficinus]] *[[Rudolphus Agricola]] *[[Hieronymus Savonarola]] *[[Angelus Politianus]] *[[Ioannes Reuchlin]] *[[Conradus Celtis]] *[[Ioannes Picus Mirandula]] {{div col end}} '''Saeculum sextum decimum''' *[[Conradus Peutingerus]] *[[Desiderius Erasmus Roterodamus]] *[[Nicolaus Copernicus]] *[[Thomas Morus]] *[[Philippus Melanchthon]] *[[Petrus Lotichius Secundus]] == Litterae Latinae recentiores == {{div col|3}} '''Saeculum septimum decimum''' *[[Franciscus Bacon]] *[[Iacobus Balde]] *[[Ioannes Barclaius]] *[[Galilaeus Galilaei]] *[[Iacobus Bidermannus]] *[[Iohannes Keplerus]] *[[Hugo Grotius]] *[[Thomas Hobbes]] *[[Renatus Cartesius]] *[[Ioannes Miltonus]] *[[Matthias Casimirus Sarbievius]] *[[Blasius Pascalis]] *[[Benedictus de Spinoza]] *[[Isaacus Newtonus]] *[[Godefridus Guilielmus Leibnitius]] {{div col end}} '''Saeculum duodevicesimum''' *[[Ioannes Baptista a Vico]] *[[Carolus Linnaeus]] '''Saeculum undevicesimum''' *[[Carolus Fridericus Gauss]] *[[Leo XIII]] *[[Ioannes Pascoli]] '''Saeculum vicesimum''' *[[Hermannus Weller]] *[[Gualterius Berger]] {{NexInt}} * [[Index scriptorum Latinorum antiquitatis]] * [[Libri Latini]] * [[Litterae Italiae]] == Bibliographia == * [[Michael von Albrecht|Albrecht, Michael von]]. [[1994]]. ''Geschichte der römischen Literatur: von Andronicus bis Boethius; mit Berücksichtigung ihrer Bedeutung für die Neuzeit.'' Ed. secunda. Bernae. *Hunger, Herbert. (1975) [[1988]]. ''Die Textüberlieferung der antiken Literatur und der Bibel.'' Monaci. Prima ed. (1961) ''Geschichte der Textüberlieferung der antiken und mittelalterlichen Literatur.'' *Hadas, Moses. [[1952]]. ''A history of Latin literature.'' Novi Eboraci: Columbia University Press. *''Handbuch der Altertumswissenschaft'' 8 et 9. *Manuwald, Gesine. [[2011]]. ''Roman republican theatre.'' Cantabrigiae et Novi Eboraci: Cambridge University Press. ISBN 9780521110167, 0521110165. *Simcox, George Augustus. (1883) [[1971]]. ''A history of Latin literature from Ennius to Boethius.'' Port Washington Novi Eboraci: Kennikat Press. ISBN 0804612048. == Notae == <references /> [[Categoria:Litterae Latinae| ]] {{Myrias|Ars}} npznnr63wex3azo4d0abt8cxr1imm59 0 73815 3995948 3922509 2026-10-20T20:36:03Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De causis */ 3995948 wikitext text/x-wiki '''Quintus Hortensius Hortalus''' (natus anno [[114 a.C.n.]]; mortuus [[50 a.C.n.]]) fuit [[consul]] [[Roma antiqua|Romanus]] anno [[69 a.C.n.|69]], scriptor oratorque cui [[Marcus Tullius Cicero]] fuit aemulus. Fuit et [[gastronomus]] late notus. [[Vivarium|Vivaria]] piscium habuit quae [[Bauli]]s [[Campania]]e instituit;<ref>{{Pnh}} 8.211, 9.170, 9.172</ref> sed (sic dicit persona dialogi [[Varro Reatinus|Varronis]]) "cum piscinas haberet magna pecunia aedificatas ad Baulos, ita saepe cum eo ad villam fui, ut illum sciam semper in cenam pisces [[Puteoli|Puteolos]] mittere emptum solitum".<ref>[[Varro Reatinus|Varro]], ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' 3.17.5</ref> et vivarium ("therotrophium") ferorum iuxta [[Laurentum]] de quo Varro sic narrat: :"Ego vero," inquit [Axius], "apud Q. Hortensium cum in agro Laurenti essem, ibi istuc magis {{Polytonic|θρᾳκικῶς}} fieri vidi. Nam silva erat, ut dicebat, supra quinquaginta [[iugerum]] maceria saepta, quod non [[leporarium]], sed therotrophium appellabat. Ibi erat locus excelsus, ubi [[triclinium|triclinio]] posito cenabamus, quo [[Orpheus|Orphea]] vocari iussit. Qui cum eo venisset cum stola et cithara cantare esset iussus, bucina inflavit, ut tanta circumfluxerit nos [[cervus|cervorum]] [[aper|aprorum]] et ceterarum quadripedum multitudo, ut non minus formosum mihi visum sit spectaculum, quam in [[Circus Maximus|Circo Maximo]] aedilium sine Africanis bestiis cum fiunt venationes (Varro, ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Varro/de_Re_Rustica/3*.html 3.13.1-3]). Hortensius ante annum 67 [[augur]] creatus est; in [[cena Hortensii Hortali aditialis|cenam aditialem]] ille primus Romanorum [[pavo (avis)|pavonem]] cibi gratia occidit, quod "potius ... luxuriosi quam severi ... laudabant".<ref>Varro, ''De re rustica'' 3.6.6; cf. {{Pnh}} 10.45.</ref> De vinis ab Hortensio Hortalo relictis sic [[Plinius maior|Plinius]] [[Varro Reatinus|Varronem]] citat: "''[[Gaius Sentius|C. Sentius]], quem praetorem vidimus, [[Chium vinum]] suam domum inlatum dicebat tum primum, cum sibi cardiaco medicus dedisset: Hortensius super X [[cadus|cadum]] ''[i.e. 10&nbsp;000 cados]'' heredi reliquit''. Hactenus Varro."<ref>{{Pnh}} 14.96.</ref> == De causis == Inter alios * anno [[63 a.C.n.]] [[Lucius Licinius Murena|Lucium Licinium Murenam]] consulem designatum una cum Crasso et [[Pro Murena|Cicerone]] in iudicio de ambitu a competitore [[Servius Sulpicius Rufus|Servio Sulpicio]] accusatum defendit. * anno [[62 a.C.n.]] [[Publius Cornelius Sylla|Publium Cornelium Syllam]] una cum Cicerone defendit, [[Catilinae coniuratio|coniurationis cum Catilina]] a [[Lucius Manlius Torquatus (praetor 49 a.C.n.)|Lucio Manlio Torquato]] accusatum. Hortensius crimen de prima coniuratione refutare debebat<ref>Cicero, ''[[Pro Sulla]]'' 11-21.</ref>, Cicero de magna coniuratione quam ipse represserat oraturus erat. * anno 60 Valerium quendam defendit qui absolutus est<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.3.1</ref> * anno [[56 a.C.n.]] una cum Cicerone (''[[Pro Sestio]]'') defendit Publium Sestium de vi e [[Tribunus plebis|tribunatu]] accusatum contra [[Publius Clodius Pulcher|Clodianos]] et Caesarianos. == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == * "Hortensius.7" in {{KP}} * Jerome S. Arkenberg, "[https://www.jstor.org/stable/4436295 Licinii Murenae, Terentii Varrones, and Varrones Murenae: I. A Prosopographical Study of Three Roman Families]" in ''Historia'' vol. 42 (1993) pp. 326-351 (vide pp. 334-335) {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] I et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] I| annus= 69 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Creticus|Quinto Caecilio Metello Cretico]]| successores=[[Lucius Caecilius Metellus (consul 68 a.C.n.)|Lucius Caecilius Marcellus]] et [[Quintus Marcius Rex]]}} {{Bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Hortensius Hortalus, Quintus}} [[Categoria:Nati 114 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 50 a.C.n.]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Oratores]] [[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]] [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Ganeones]] [[Categoria:Augures]] [[Categoria:Gens Hortensia]] 5xtdsn6w3p2l8ua9074s1e1bzq1w9ng 3995949 3995948 2026-10-20T20:38:52Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De causis */ 3995949 wikitext text/x-wiki '''Quintus Hortensius Hortalus''' (natus anno [[114 a.C.n.]]; mortuus [[50 a.C.n.]]) fuit [[consul]] [[Roma antiqua|Romanus]] anno [[69 a.C.n.|69]], scriptor oratorque cui [[Marcus Tullius Cicero]] fuit aemulus. Fuit et [[gastronomus]] late notus. [[Vivarium|Vivaria]] piscium habuit quae [[Bauli]]s [[Campania]]e instituit;<ref>{{Pnh}} 8.211, 9.170, 9.172</ref> sed (sic dicit persona dialogi [[Varro Reatinus|Varronis]]) "cum piscinas haberet magna pecunia aedificatas ad Baulos, ita saepe cum eo ad villam fui, ut illum sciam semper in cenam pisces [[Puteoli|Puteolos]] mittere emptum solitum".<ref>[[Varro Reatinus|Varro]], ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' 3.17.5</ref> et vivarium ("therotrophium") ferorum iuxta [[Laurentum]] de quo Varro sic narrat: :"Ego vero," inquit [Axius], "apud Q. Hortensium cum in agro Laurenti essem, ibi istuc magis {{Polytonic|θρᾳκικῶς}} fieri vidi. Nam silva erat, ut dicebat, supra quinquaginta [[iugerum]] maceria saepta, quod non [[leporarium]], sed therotrophium appellabat. Ibi erat locus excelsus, ubi [[triclinium|triclinio]] posito cenabamus, quo [[Orpheus|Orphea]] vocari iussit. Qui cum eo venisset cum stola et cithara cantare esset iussus, bucina inflavit, ut tanta circumfluxerit nos [[cervus|cervorum]] [[aper|aprorum]] et ceterarum quadripedum multitudo, ut non minus formosum mihi visum sit spectaculum, quam in [[Circus Maximus|Circo Maximo]] aedilium sine Africanis bestiis cum fiunt venationes (Varro, ''[[De re rustica (Varro)|De re rustica]]'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Varro/de_Re_Rustica/3*.html 3.13.1-3]). Hortensius ante annum 67 [[augur]] creatus est; in [[cena Hortensii Hortali aditialis|cenam aditialem]] ille primus Romanorum [[pavo (avis)|pavonem]] cibi gratia occidit, quod "potius ... luxuriosi quam severi ... laudabant".<ref>Varro, ''De re rustica'' 3.6.6; cf. {{Pnh}} 10.45.</ref> De vinis ab Hortensio Hortalo relictis sic [[Plinius maior|Plinius]] [[Varro Reatinus|Varronem]] citat: "''[[Gaius Sentius|C. Sentius]], quem praetorem vidimus, [[Chium vinum]] suam domum inlatum dicebat tum primum, cum sibi cardiaco medicus dedisset: Hortensius super X [[cadus|cadum]] ''[i.e. 10&nbsp;000 cados]'' heredi reliquit''. Hactenus Varro."<ref>{{Pnh}} 14.96.</ref> == De causis == Inter alios * anno [[63 a.C.n.]] [[Lucius Licinius Murena|Lucium Licinium Murenam]] consulem designatum una cum Crasso et [[Pro Murena|Cicerone]] in iudicio de ambitu a competitore [[Servius Sulpicius Rufus|Servio Sulpicio]] accusatum defendit. * anno [[62 a.C.n.]] [[Publius Cornelius Sylla|Publium Cornelium Syllam]] una cum Cicerone defendit, [[Catilinae coniuratio|coniurationis cum Catilina]] a [[Lucius Manlius Torquatus (praetor 49 a.C.n.)|Lucio Manlio Torquato]] accusatum. Hortensius crimen de prima coniuratione refutare debebat<ref>Cicero, ''[[Pro Sulla]]'' 11-21.</ref>, Cicero de magna coniuratione quam ipse represserat oraturus erat. * anno 60 Valerium quendam defendit qui absolutus est<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.3.1</ref> * anno [[56 a.C.n.]] una cum Cicerone (''[[Pro Sestio]]'') defendit Publium Sestium de vi e [[Tribunus plebis|tribunatu]] accusatum contra [[Publius Clodius Pulcher|Clodianos]] et Caesarianos. * anno [[54 a.C.n.]] cum multis aliis patronis [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] defendit<ref>[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] </ref> == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == * "Hortensius.7" in {{KP}} * Jerome S. Arkenberg, "[https://www.jstor.org/stable/4436295 Licinii Murenae, Terentii Varrones, and Varrones Murenae: I. A Prosopographical Study of Three Roman Families]" in ''Historia'' vol. 42 (1993) pp. 326-351 (vide pp. 334-335) {{Index consulum rei publicae| praedecessores=[[Marcus Licinius Crassus (triumvir)|Marcus Licinius Crassus]] I et [[Gnaeus Pompeius Magnus]] I| annus= 69 a.C.n.<br />cum<br />[[Quintus Caecilius Metellus Creticus|Quinto Caecilio Metello Cretico]]| successores=[[Lucius Caecilius Metellus (consul 68 a.C.n.)|Lucius Caecilius Marcellus]] et [[Quintus Marcius Rex]]}} {{Bio-stipula}} {{DEFAULTSORT:Hortensius Hortalus, Quintus}} [[Categoria:Nati 114 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui 50 a.C.n.]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Oratores]] [[Categoria:Scriptores Italiae antiquae]] [[Categoria:Auctores Latini antiqui]] [[Categoria:Ganeones]] [[Categoria:Augures]] [[Categoria:Gens Hortensia]] ne480ul1bdbe268kp9hplftm2gyajhj 0 78377 3995895 3865854 2026-10-20T15:40:40Z Pippobuono 54500 rectificatio et complementa 3995895 wikitext text/x-wiki {{Cardinalis Ecclesiae Catholicae| |nomen= Petrus Maria Gerlier| |titulus= [[Ecclesia Trinitatis Montium|Trinitas Montium]] |munus= [[Lugdunum|Lugduni]] [[Archiepiscopus]] | |imago=Versailles Plaque Gerlier.jpg | |descriptio= Inscriptio super Petri Mariae cardinalis Gerlier domu natali |latitudo imaginis= 200 px |natus= [[14 Ianuarii]] [[1880]]| |ordinatus= [[29 Iulii]] [[1921]]| |episcopus= [[2 Iulii]] [[1929]] | |consacratus= [[30 Iulii]] [[1929]]| |promulgatus= [[13 Decembris]] [[1937]]| |a papa=[[Pius XI|Pio XI]]| |mortuus= [[17 Ianuarii]] [[1965]]| |vexillum=Coat of arms of Pierre Gerlier.svg| |va= |ch= |cr= }} {{Capsa hominis Vicidatorum}} ''' Petrus Maria Gerlier''' (natus [[Versaliae|Versaliis]] die [[14 Ianuarii]] [[1880]]; [[Lugdunum|Lugduni]] mortuus die [[17 Ianuarii]] [[1965]]) fuit [[cardinalis]] [[Ecclesia Catholica|Ecclesiae Catholicae]], [[Archiepiscopus]] [[Lugdunum|Lugduni]] et [[Primas]] [[Francia]]e. Gerlier solum quadraginta unos annos natus [[presbyter]] ordinatus est, antea [[causidicus]] fuerat. Post [[mors|mortem]] eius, accurate die [[15 Iulii]] [[1980]] Israel Petrum Mariam Gerlier inter iustos inter gentes enumeravit, quia [[Iudaei|Iudaeos]] e manibus nazistarum eripuerat.<ref>[http://db.yadvashem.org/righteous/family.html?language=en&itemId=4042843 Petrus Maria Gerlier] apud [[Yad Vashem]] situm publicum. {{Ling|Anglica}}</ref> == Nexus externus == {{CommuniaCat|Pierre-Marie Gerlier|Petrum Mariam Gerlier}} {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|gerlier}} ==Notae== <references/> {{bio-stipula}} {{Archiepiscopi Lugdunenses}} {{Anni vitae|1880|1965|Gerlier, Petrus Maria }} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Cardinales]] [[Categoria:Archiepiscopi Lugdunenses]] [[Categoria:Epsicopi Tarbienses]] [[Categoria:Causidici]] [[Categoria:Iusti inter gentes]] b95lzy8thtuu6pptr1k6yi232sbqvxe 0 124539 3995929 3994279 2026-10-20T19:03:55Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995929 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Catullus-at-Lesbia's-large.jpg|thumb|"[[Catullus apud Lesbiam]]" ab [[Laurentius Alma-Tadema|Alma-Tadema]] anno 1865 pictus]] '''Clodia''', ab eruditis interdum '''Clodia Metelli''' ob maritum nuncupata, fuit una e tribus filiabus [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Ap. Claudii Pulchri]] qui [[consul]] anno 79 a.C.n. meruit, soror igitur [[Publius Clodius Pulcher|P. Clodii]]. Nupsit [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Q. Metello Celeri]]. Si [[Apuleius|Apuleio]] credimus, qui [[saeculum 2|saeculo II]] scripsit, "[[Lesbia]]" in [[carmen|carminibus]] [[Catullus|Catulli]] et laudata et vituperata re vera Clodia erat.<ref>[[Apuleius]], ''[[Apologia (Apuleius)|Apologia]]'' 10; fortasse autem non haec sed soror erat "Lesbia," secundum Wiseman</ref> Oratio [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] ''[[Pro Caelio]]'' Clodiam malam pingit; Cicero eam etiam "meretricem" nominat (1). [[Marcus Caelius Rufus]] qui amator eius fuerat in oratione anno 56 a.C.n. habita eam ''[[Quadrans|quadrantariam]] [[Clytemnestra|Clytemnestram]]''<ref>[[Quintilianus]] VIII.6.53. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.</ref> appellabat, quia Clytemnestra per amantem [[Aegisthus|Egisthum]] [[Agamemnon|Agamemnonem]] maritum necaverat : ita iudicibus persuadere cupiebat et Clodiam mariti [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Metelli Celeris]] anno [[59 a.C.n.]] mortem concinnasse (nam Clodia ab accusatoribus Caeli stabat et ipsam ab eo [[venenum|veneno]] temptatam esse dicebat). Necavit coniugem Metellum veneno. Rumor fuit eam cum fratre Publio Clodio inceste concubuisse<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.5</ref> == Notae == <references /> == Nexus externi == * [http://people.clemson.edu/~elizab/romanbib.html#clodius Bibliographia Publii Clodii Pulchri] == Plura legere si cupis == * "[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0771.html Claudia (8)]" in {{Smith-bio}} vol. 1 p. 762 * Suzanne Dixon, ''Reading Roman Women'' (London: Duckworth, 2001) pp. 133-156 * L. Fezzi, ''Il tribuno Clodio'': Romae: Laterza, 2008 * Anne Leen, "Clodia Oppugnatrix: The Domus Motif in Cicero's "Pro Caelio"" in ''Classical Journal'' vol. 96 (2000/2001) pp. 141-162 * William C. McDermott, "The Sisters of P. Clodius" in ''Phoenix'' vol. 24 (1970) pp. 39-47 * Marilyn B. Skinner, "[https://www.jstor.org/stable/284015 Clodia Metelli]" in ''Transactions of the American Philological Association'' vol. 113 (1983) pp. 273-287 * W. J. Tatum, ''The Patrician Tribune. Publius Clodius Pulcher''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999 {{Google Books|YHGYYaHLgfgC|Paginae selectae}} * T. P. Wiseman, ''Catullus and His World: A Reappraisal.'' Cantabridgiae et Novi Eboraci: Cambridge University Press, 1985. ISBN 0521319684 * John W. Zarker, "Lesbia's Charms" in ''Classical Journal'' vol. 68 (1972/1973) pp. 107-115 [[Categoria:Romani antiqui]] [[Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Gaius Valerius Catullus]] [[Categoria:Mulieres]] 0sa3k1u8gt16iavuu8fv929b6ew4w5o 3995930 3995929 2026-10-20T19:04:19Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995930 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Catullus-at-Lesbia's-large.jpg|thumb|"[[Catullus apud Lesbiam]]" ab [[Laurentius Alma-Tadema|Alma-Tadema]] anno 1865 pictus]] '''Clodia''', ab eruditis interdum '''Clodia Metelli''' ob maritum nuncupata, fuit una e tribus filiabus [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Ap. Claudii Pulchri]] qui [[consul]] anno 79 a.C.n. meruit, soror igitur [[Publius Clodius Pulcher|P. Clodii]]. Nupsit [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Q. Metello Celeri]]. Si [[Apuleius|Apuleio]] credimus, qui [[saeculum 2|saeculo II]] scripsit, "[[Lesbia]]" in [[carmen|carminibus]] [[Catullus|Catulli]] et laudata et vituperata re vera Clodia erat.<ref>[[Apuleius]], ''[[Apologia (Apuleius)|Apologia]]'' 10; fortasse autem non haec sed soror erat "Lesbia," secundum Wiseman</ref> Oratio [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] ''[[Pro Caelio]]'' Clodiam malam pingit; Cicero eam etiam "meretricem" nominat (1). [[Marcus Caelius Rufus]] qui amator eius fuerat in oratione anno 56 a.C.n. habita eam ''[[Quadrans|quadrantariam]] [[Clytemnestra|Clytemnestram]]''<ref>[[Quintilianus]] VIII.6.53. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.</ref> appellabat, quia Clytemnestra per amantem [[Aegisthus|Egisthum]] [[Agamemnon|Agamemnonem]] maritum necaverat : ita iudicibus persuadere cupiebat et Clodiam mariti [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Metelli Celeris]] anno [[59 a.C.n.]] mortem concinnasse (nam Clodia ab accusatoribus Caeli stabat et ipsam ab eo [[venenum|veneno]] temptatam esse dicebat). Necavit coniugem Metellum veneno. Rumor etiam fuit eam cum fratre Publio Clodio inceste concubuisse<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.5</ref> == Notae == <references /> == Nexus externi == * [http://people.clemson.edu/~elizab/romanbib.html#clodius Bibliographia Publii Clodii Pulchri] == Plura legere si cupis == * "[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0771.html Claudia (8)]" in {{Smith-bio}} vol. 1 p. 762 * Suzanne Dixon, ''Reading Roman Women'' (London: Duckworth, 2001) pp. 133-156 * L. Fezzi, ''Il tribuno Clodio'': Romae: Laterza, 2008 * Anne Leen, "Clodia Oppugnatrix: The Domus Motif in Cicero's "Pro Caelio"" in ''Classical Journal'' vol. 96 (2000/2001) pp. 141-162 * William C. McDermott, "The Sisters of P. Clodius" in ''Phoenix'' vol. 24 (1970) pp. 39-47 * Marilyn B. Skinner, "[https://www.jstor.org/stable/284015 Clodia Metelli]" in ''Transactions of the American Philological Association'' vol. 113 (1983) pp. 273-287 * W. J. Tatum, ''The Patrician Tribune. Publius Clodius Pulcher''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999 {{Google Books|YHGYYaHLgfgC|Paginae selectae}} * T. P. Wiseman, ''Catullus and His World: A Reappraisal.'' Cantabridgiae et Novi Eboraci: Cambridge University Press, 1985. ISBN 0521319684 * John W. Zarker, "Lesbia's Charms" in ''Classical Journal'' vol. 68 (1972/1973) pp. 107-115 [[Categoria:Romani antiqui]] [[Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Gaius Valerius Catullus]] [[Categoria:Mulieres]] etqvekpjj28gl1fywrjwajy0jawqxiy 3995931 3995930 2026-10-20T19:05:56Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995931 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Catullus-at-Lesbia's-large.jpg|thumb|"[[Catullus apud Lesbiam]]" ab [[Laurentius Alma-Tadema|Alma-Tadema]] anno 1865 pictus]] '''Clodia''', ab eruditis interdum '''Clodia Metelli''' ob maritum nuncupata, fuit una e tribus filiabus [[Appius Claudius Pulcher (consul 79 a.C.n.)|Ap. Claudii Pulchri]] qui [[consul]] anno 79 a.C.n. meruit, soror igitur [[Publius Clodius Pulcher|P. Clodii]]. Nupsit [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Q. Metello Celeri]]. Si [[Apuleius|Apuleio]] credimus, qui [[saeculum 2|saeculo II]] scripsit, "[[Lesbia]]" in [[carmen|carminibus]] [[Catullus|Catulli]] et laudata et vituperata re vera Clodia erat.<ref>[[Apuleius]], ''[[Apologia (Apuleius)|Apologia]]'' 10; fortasse autem non haec sed soror erat "Lesbia," secundum Wiseman</ref> Oratio [[Marcus Tullius Cicero|Ciceronis]] ''[[Pro Caelio]]'' Clodiam malam pingit; Cicero eam etiam "meretricem" nominat (1). [[Marcus Caelius Rufus]] qui amator eius fuerat in oratione anno 56 a.C.n. habita eam ''[[Quadrans|quadrantariam]] [[Clytemnestra|Clytemnestram]]''<ref>[[Quintilianus]] VIII.6.53. [[Plutarchus]], ''Cicero'' 29.</ref> appellabat, quia Clytemnestra per amantem [[Aegisthus|Egisthum]] [[Agamemnon|Agamemnonem]] maritum necaverat : ita iudicibus persuadere cupiebat et Clodiam mariti [[Quintus Caecilius Metellus Celer|Metelli Celeris]] anno [[59 a.C.n.]] mortem concinnasse (nam Clodia ab accusatoribus Caeli stabat et ipsam ab eo [[venenum|veneno]] temptatam esse dicebat). Rumor etiam fuit eam cum fratre Publio Clodio inceste concubuisse<ref>''[[Ad Atticum]]'' II.1.5</ref> == Notae == <references /> == Nexus externi == * [http://people.clemson.edu/~elizab/romanbib.html#clodius Bibliographia Publii Clodii Pulchri] == Plura legere si cupis == * "[http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0771.html Claudia (8)]" in {{Smith-bio}} vol. 1 p. 762 * Suzanne Dixon, ''Reading Roman Women'' (London: Duckworth, 2001) pp. 133-156 * L. Fezzi, ''Il tribuno Clodio'': Romae: Laterza, 2008 * Anne Leen, "Clodia Oppugnatrix: The Domus Motif in Cicero's "Pro Caelio"" in ''Classical Journal'' vol. 96 (2000/2001) pp. 141-162 * William C. McDermott, "The Sisters of P. Clodius" in ''Phoenix'' vol. 24 (1970) pp. 39-47 * Marilyn B. Skinner, "[https://www.jstor.org/stable/284015 Clodia Metelli]" in ''Transactions of the American Philological Association'' vol. 113 (1983) pp. 273-287 * W. J. Tatum, ''The Patrician Tribune. Publius Clodius Pulcher''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999 {{Google Books|YHGYYaHLgfgC|Paginae selectae}} * T. P. Wiseman, ''Catullus and His World: A Reappraisal.'' Cantabridgiae et Novi Eboraci: Cambridge University Press, 1985. ISBN 0521319684 * John W. Zarker, "Lesbia's Charms" in ''Classical Journal'' vol. 68 (1972/1973) pp. 107-115 [[Categoria:Romani antiqui]] [[Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Mortui saeculo 1 a.C.n.]] [[Categoria:Gaius Valerius Catullus]] [[Categoria:Mulieres]] qegnyx4sgtk4rxm031p3v3f8yevi2sh 0 131225 3995954 3518321 2026-10-20T21:01:20Z Demetrius Talpa 81729 /* Nexus externi */ 3995954 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Lindisfarne Priory - geograph.org.uk - 1144297.jpg|thumb|Ruinae '''Lindisfarnensis''' monasterii]] [[Fasciculus:Pasture, Holy Island, Northumberland - geograph.org.uk - 1240583.jpg|thumb|'''Lindisfarnensia''' prata et castellum]] '''Lindisfarna'''<ref>catholic-hierarchy.org[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/d2l68.html] (visum 6 Aprilis 2020)</ref><ref>[[Dionysius Diderot]], ''[[Encyclopaedia|Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, par une société de gens de lettres]]'', Tome vingtième. [http://books.google.com.br/books?id=ywI-AAAAcAAJ&pg=PA81&lpg=PA81&dq=insula+Lindisfarna&source=bl&ots=i3fzzHd8Rb&sig=TBDp2XuO3sIuH51ybSEU2QrcMXk&hl=pt-BR&ei=NtdrTq3hFYagtweNz7TnBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB8Q6AEwAQ#v=onepage&q=insula%20Lindisfarna&f=false] {{Ling|Francogallice}}</ref> ([[Anglice]]: ''Lindisfarne'' sed etiam ''Holy Island'' nota) sive '''Insula Medicata''',<ref>Alistair Moffat (2019): To the Island of Tides: A Journey to Lindisfarne. Edinburgi:Canongate {{ling|Anglice}}</ref> est insula ligata comitatus [[Northumbria]]e in [[Anglia]] septentrionali sita, ubi iacent castellum unum et vicum. Census anno [[2011]] habitus 180 incolas numerabat. Propter antiquum monasterium suum, anno [[635]] conditum, atque [[Evangelium secundum Matthaeum|Evangeliorum secundum Matthaeum]], [[Evangelium secundum Marcum|Marcum]], [[Evangelium secundum Lucam|Lucam]] [[Evangelium secundum Ioannem|Ioannemque]] latine exemplar eximium illuminatum, quod hoc per initium annorum [[700]] [[Codex Lindisfarnensis|Codice Lindisfarnensi]] transcriptum est, duplice insignis est insula. Unus abbas monasterii et postea episcopus Lindisfarnensis, fuit Sanctus [[Cuthbertus]]. Lindisfarnae sepultus est; deinde reliquiae eius [[Dunelmum]] translati sunt. Sepultus est cum multis ornamentis, in quo numero fuit [[Evangelium Cuthberti]]. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Lindisfarne|Lindisfarnam}} {{Fontes geographici}} [[Categoria:Insulae ligatae]] [[Categoria:Paeninsulae Angliae]] [[Categoria:Northumbria]] [[Categoria:Lindisfarna|!]] [[Categoria:Sedes episcopales Britanniae]] tegw6zadwg4udax3r5pb7j6dow0lb0x 3995955 3995954 2026-10-20T21:02:38Z Demetrius Talpa 81729 3995955 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Lindisfarne Priory - geograph.org.uk - 1144297.jpg|thumb|Ruinae '''Lindisfarnensis''' monasterii]] [[Fasciculus:Pasture, Holy Island, Northumberland - geograph.org.uk - 1240583.jpg|thumb|'''Lindisfarnensia''' prata et castellum]] '''Lindisfarna'''<ref>catholic-hierarchy.org[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/d2l68.html] (visum 6 Aprilis 2020)</ref><ref>[[Dionysius Diderot]], ''[[Encyclopaedia|Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, par une société de gens de lettres]]'', Tome vingtième. [http://books.google.com.br/books?id=ywI-AAAAcAAJ&pg=PA81&lpg=PA81&dq=insula+Lindisfarna&source=bl&ots=i3fzzHd8Rb&sig=TBDp2XuO3sIuH51ybSEU2QrcMXk&hl=pt-BR&ei=NtdrTq3hFYagtweNz7TnBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB8Q6AEwAQ#v=onepage&q=insula%20Lindisfarna&f=false] {{Ling|Francogallice}}</ref> ([[Anglice]]: ''Lindisfarne'' sed etiam ''Holy Island'' nota) sive '''Insula Medicata''',<ref>Alistair Moffat (2019): To the Island of Tides: A Journey to Lindisfarne. Edinburgi:Canongate {{ling|Anglice}}</ref> est [[insula aestuosa]] comitatus [[Northumbria]]e in [[Anglia]] septentrionali sita, ubi iacent castellum unum et vicum. Census anno [[2011]] habitus 180 incolas numerabat. Propter antiquum monasterium suum, anno [[635]] conditum, atque [[Evangelium secundum Matthaeum|Evangeliorum secundum Matthaeum]], [[Evangelium secundum Marcum|Marcum]], [[Evangelium secundum Lucam|Lucam]] [[Evangelium secundum Ioannem|Ioannemque]] latine exemplar eximium illuminatum, quod hoc per initium annorum [[700]] [[Codex Lindisfarnensis|Codice Lindisfarnensi]] transcriptum est, duplice insignis est insula. Unus abbas monasterii et postea episcopus Lindisfarnensis, fuit Sanctus [[Cuthbertus]]. Lindisfarnae sepultus est; deinde reliquiae eius [[Dunelmum]] translati sunt. Sepultus est cum multis ornamentis, in quo numero fuit [[Evangelium Cuthberti]]. == Notae == <references /> == Nexus externi == {{CommuniaCat|Lindisfarne|Lindisfarnam}} {{Fontes geographici}} [[Categoria:Insulae ligatae]] [[Categoria:Paeninsulae Angliae]] [[Categoria:Northumbria]] [[Categoria:Lindisfarna|!]] [[Categoria:Sedes episcopales Britanniae]] 0efyvv6z8wt19cckad6004ce60vves6 0 148831 3995905 2978155 2026-10-20T15:53:44Z Pippobuono 54500 commons et novissima 3995905 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} [[Fasciculus:Coat of arms of Mgr Nicolas Brouwet.svg|thumb|Insigne episcopi Brouwet]] '''Nicolaus Brouwet''' (natus [[Surisna]]e die [[31 Augusti]] [[1962]]) fuit [[episcopus]] [[Francia|Francicus]] [[dioecesis]] [[Dioecesis Tarbiensis et Lourdensis|Tarbiensis et Lourdensis]] (2012-2021) et postea episcopus [[Dioecesis Nemausensis|Nemausensis]] nominatus est. == Nexus externi == {{CommuniaCat|Nicolas Brouwet|Nicolaum Brouwet}} {{Fontes biographici}} * {{CathHierBishop|brouwet}} * [http://www.eglise.catholique.fr/conference-des-eveques-de-france/eveques/eveque.html?evequeID=64&Nom=Nicolas-Brouwet Biographia] in pagina [[Conferentia Episcopalis Francica]] {{bio-stipula}} {{Anni vitae|1962||Brouwet, Nicolaus}} [[Categoria:Incolae Franciae]] [[Categoria:Episcopi Ecclesiae Catholicae]] [[Categoria:Episcopi Tarbienses]] 96uh2et5dma1do1i7fjtb6vw8qt7x8i 10 151318 3995921 3995438 2026-10-20T17:33:11Z Grufo 64423 3995921 wikitext text/x-wiki <includeonly><{{safesubst:<noinclude />#if:{{{imago|}}} | table | div }} style="float: righ{{safesubst:<noinclude />#switch:x{{{color|¬}}} | x¬ = t; border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1) | x = t | #default = t; border: 1px solid {{{color|}}} }}; clear: righ{{safesubst:<noinclude />#switch:x{{{trama|¬}}} | x¬ = {{safesubst:<noinclude />#switch:x{{{pigmentum|¬}}} | x¬ = t; background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) | x = t | #default = t; background-color: {{{pigmentum|}}} }} | x = t | #default = t; background: {{{trama|}}} }}; color: inheri{{safesubst:<noinclude />#switch:x{{{atramentum|¬}}} | x¬ = t; color: var(--color-base, #202122) | x = t | #default = t; color: {{{atramentum|}}} }}; margin: .25em 0 1em 1em; max-width: 22em; font-size: .88em; border-radius: 1em; box-shadow: 8px 8px 8px rgba(0, 0, 0, .2); background-clip: padding-bo{{safesubst:<noinclude />#if:{{{imago|}}} | x | x; padding: .7em }};{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ancora|}}} | " id="{{safesubst:<noinclude />anchorencode:{{{ancora}}}}}" | " }}>{{safesubst:<noinclude />#if:{{{imago|}}} | <tr><td style="padding: .7em .25em .7em .7em; text-align: center; box-sizing: content-box; width: 40px; min-width: 40px; max-width: 40px;">[[Imago:{{{imago}}}|40x100px|center]]</td><td style="padding: .7em .7em .7em .25em;"> {{{1|}}} </td></tr></table> | {{{1|}}} </div> }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> of5ry13rk0yubz3mqxcfuw9yndjg0ku 0 155310 3995890 3669673 2026-10-20T15:14:08Z Tusculan 140956 mutatio acuti accentus in gravem accentum 3995890 wikitext text/x-wiki '''''Dialogi mortuorum''''' ([[Graece]]: {{polytonic|Νεκρικοὶ διάλογοι}}, ''nekrikói diálogoi'') [[Lucianus Samosatensis|Luciani Samosatensis]] sunt scaenae triginta conexae quasi uno [[ludus scaenicus|dramate]] tantum quae in [[Inferi]]s evolventur. Personae brevium [[dialogus|colloquiorum]] [[Heros|heroes]] et [[Deus|dei]] et [[philosophus|philosophi]] et viri illustres sunt, non distincta habentes corpora neque utī [[metaphysica]] ambulantes simulacra, sed ut idola corpore vacantia ({{polytonic|ἀσώματον εἴδωλον}}, ''asómaton éidolon'' in scripto<ref>''Diogenes et Hercules'', 11.</ref>). Censura locorum communium et reprehensio usitatarum opinionum sunt praecipua operis argumenta quae praesertim a [[Menippus|Menippo Gadarensi]], mortuo inter mortuos, more [[Cynismus|Cynicorum]] explicantur; in exemplum, sic<ref>''Diogenes et Pollux'', 1.</ref> [[Diogenes Sinopensis]] de divitibus eloquerit: {{locus|''Divitibus autem, Pollux carissime, a nobis hoc defer: cur aurum, stulti, servatis? cur vobismet ipsis poenā afficitis numerando fenora ac infinita cumulando [[talentum|talenta]], quoniam vobis necesse mox erit pervenire huc obulum unum retinentibus?''}} == Index dialogorum == Triginta series colloquiorum,<ref>Series scripta est ut inveniri potest in volumine ''Luciano — Storia vera; Dialoghi dei morti'' a Maximo Vilardo anno 2010 conscripto; Oscar Mondadori, Mediolani.</ref> quorum decem dialogorum persona princeps Menippus Gadarensis est, quinque autem Diogenes Sinopensis. {| | * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Pollux]]'' * ''[[Charon (mythologia)|Charon]] et [[Menippus]]'' * ''Mortui [[Pluto (deus)|Plutoni]] de Menippo'' * ''[[Menippus]] et [[Cerberus]]'' * ''[[Menippus]] et [[Hermes]]'' * ''[[Menippus]] et [[Aeacus]]'' * ''[[Menippus]] et [[Tantalus]]'' * ''[[Menippus]] et [[Chiron]]'' * ''[[Menippus]] et [[Tiresias]]'' * ''[[Menippus]] et [[Trophonius]]'' | * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Hercules]]'' * ''[[Philippus II (Macedonum rex)|Philippus]] et [[Alexander Magnus|Alexander]]'' * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Alexander Magnus|Alexander]]'' * ''[[Hermes]] et [[Charon]]'' * ''[[Pluto]] et [[Hermes]]'' * ''Terpsion et [[Pluto]]'' * ''Zenophantes et Callidemidas'' * ''Cnemon et Damnippus'' * ''Simylos et Polystratus'' * ''[[Charon]] et [[Hermes]] et mortui alii'' | * ''[[Crates Thebanus|Crates]] et [[Diogenes Cynicus|Diogenes]]'' * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Antisthenes]] et [[Crates Thebanus|Crates]]'' * ''[[Aiax maior|Aiax]] et [[Agamemnon]]'' * ''[[Minos]] et Sostratus'' * ''[[Alexander Magnus|Alexander]] et [[Hannibal]] (et [[Minos]] et [[Scipio Africanus Maior|Scipio]])'' * ''[[Achilles]] et [[Antilochus]]'' * ''[[Aeacus]] et [[Protesilaus]]'' * ''[[Pluto]] et [[Protesilaus]]'' * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Mausolus]]'' * ''[[Nireus]], [[Thersites]] et [[Menippus]]'' | |} == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == * Iohannes Teophilus Lehmann, ''[http://books.google.it/books/about/Dialogi_mortuorum.html?id=FrI-AAAAcAAJ&redir_esc=y Luciani Samosatensis Dialogi mortuorum, in usum scholarum]'', [[Lipsia]]e, 1813. [[Categoria:Litterae Graecae aevi Romani]] [[Categoria:Graeciae scripta]] [[Categoria:Scripta saeculo 2]] 9msdet4cp2mrlzl0ls36i66aldpc252 3995892 3995890 2026-10-20T15:17:40Z Tusculan 140956 3995892 wikitext text/x-wiki '''''Dialogi mortuorum''''' ([[Graece]]: {{polytonic|Νεκρικοὶ διάλογοι}}, ''nekrikoì diálogoi'') [[Lucianus Samosatensis|Luciani Samosatensis]] sunt scaenae triginta conexae quasi uno [[ludus scaenicus|dramate]] tantum quae in [[Inferi]]s evolventur. Personae brevium [[dialogus|colloquiorum]] [[Heros|heroes]] et [[Deus|dei]] et [[philosophus|philosophi]] et viri illustres sunt, non distincta habentes corpora neque utī [[metaphysica]] ambulantes simulacra, sed ut idola corpore vacantia ({{polytonic|ἀσώματον εἴδωλον}}, ''asómaton éidolon'' in scripto<ref>''Diogenes et Hercules'', 11.</ref>). Censura locorum communium et reprehensio usitatarum opinionum sunt praecipua operis argumenta quae praesertim a [[Menippus|Menippo Gadarensi]], mortuo inter mortuos, more [[Cynismus|Cynicorum]] explicantur; in exemplum, sic<ref>''Diogenes et Pollux'', 1.</ref> [[Diogenes Sinopensis]] de divitibus eloquerit: {{locus|''Divitibus autem, Pollux carissime, a nobis hoc defer: cur aurum, stulti, servatis? cur vobismet ipsis poenā afficitis numerando fenora ac infinita cumulando [[talentum|talenta]], quoniam vobis necesse mox erit pervenire huc obulum unum retinentibus?''}} == Index dialogorum == Triginta series colloquiorum,<ref>Series scripta est ut inveniri potest in volumine ''Luciano — Storia vera; Dialoghi dei morti'' a Maximo Vilardo anno 2010 conscripto; Oscar Mondadori, Mediolani.</ref> quorum decem dialogorum persona princeps Menippus Gadarensis est, quinque autem Diogenes Sinopensis. {| | * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Pollux]]'' * ''[[Charon (mythologia)|Charon]] et [[Menippus]]'' * ''Mortui [[Pluto (deus)|Plutoni]] de Menippo'' * ''[[Menippus]] et [[Cerberus]]'' * ''[[Menippus]] et [[Hermes]]'' * ''[[Menippus]] et [[Aeacus]]'' * ''[[Menippus]] et [[Tantalus]]'' * ''[[Menippus]] et [[Chiron]]'' * ''[[Menippus]] et [[Tiresias]]'' * ''[[Menippus]] et [[Trophonius]]'' | * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Hercules]]'' * ''[[Philippus II (Macedonum rex)|Philippus]] et [[Alexander Magnus|Alexander]]'' * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Alexander Magnus|Alexander]]'' * ''[[Hermes]] et [[Charon]]'' * ''[[Pluto]] et [[Hermes]]'' * ''Terpsion et [[Pluto]]'' * ''Zenophantes et Callidemidas'' * ''Cnemon et Damnippus'' * ''Simylos et Polystratus'' * ''[[Charon]] et [[Hermes]] et mortui alii'' | * ''[[Crates Thebanus|Crates]] et [[Diogenes Cynicus|Diogenes]]'' * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Antisthenes]] et [[Crates Thebanus|Crates]]'' * ''[[Aiax maior|Aiax]] et [[Agamemnon]]'' * ''[[Minos]] et Sostratus'' * ''[[Alexander Magnus|Alexander]] et [[Hannibal]] (et [[Minos]] et [[Scipio Africanus Maior|Scipio]])'' * ''[[Achilles]] et [[Antilochus]]'' * ''[[Aeacus]] et [[Protesilaus]]'' * ''[[Pluto]] et [[Protesilaus]]'' * ''[[Diogenes Cynicus|Diogenes]] et [[Mausolus]]'' * ''[[Nireus]], [[Thersites]] et [[Menippus]]'' | |} == Notae == <div class="references-small"><references /></div> == Bibliographia == * Iohannes Teophilus Lehmann, ''[http://books.google.it/books/about/Dialogi_mortuorum.html?id=FrI-AAAAcAAJ&redir_esc=y Luciani Samosatensis Dialogi mortuorum, in usum scholarum]'', [[Lipsia]]e, 1813. [[Categoria:Litterae Graecae aevi Romani]] [[Categoria:Graeciae scripta]] [[Categoria:Scripta saeculo 2]] 26i7jh94d8zxks9fad9gv8f6enho4i5 4 174428 3995979 3989607 2026-10-21T01:46:45Z Bartholomite 116968 3995979 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{Compendia paginae|VP:N}} Contenta huius paginae in [[Vicipaedia:Pagina prima|Pagina prima]] ostenduntur. NB: eodem tempore, quo hic nuntium quemque addis, eandem rem in pagina [[2026]] adde aut sub "Eventis" aut sub "Mortuis"</noinclude> ==2026== [[Fasciculus:Incendie Hotel de ville Limoges 20261017-192737 (cropped).jpg|80 px|right|Incendium domus municipalis]] * 17 Octobris: Domus municipium [[Augustoritum|Augustoriti Lemovici]] inter tumultus ardet. [[Fasciculus:Tilcayo tiger cat (full body) (cropped).jpg|80 px|right|Leopardus tilcayo]] * 17 Septembris: [[Leopardus tilcayo]], nova species [[felidae|felina]], reperta est; prima species felina post plus quam saeculum inventa. [[Fasciculus:Haakon in 2025 (cropped).jpg|80 px|right|Hacon VIII rex Norvegiae]] * 28 Augusti: [[Hacon VIII]], patre [[Haraldus V (rex Norvegiae)|Haraldo V]] mortuo, rex [[Norvegia]]e fit. * 26 Augusti: [[Inundatio]] mortifera [[Nepalia]]m et [[Tibetum]] affligit. [[Fasciculus:Young-Dolly-Parton (cropped).jpg|80 px|right|Dolly Parton anno 1977]] * 25 Augusti: [[Dolly Parton]], cantrix Americana, octoginta annos nata moritur. * 20 Augusti: [[Rojava]] [[Syria]]e plene integrata est, iam non amplius [[autonomia]] praedita. * 7 Augusti: [[Arabia Saudiana]], [[Pakistania]] et [[Turcia]] [[Mecca]]e pactum defensionis subscribunt. [[Fasciculus:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|80 px|right|Andreas Burnham]] * 20 Iulii: [[Carolus III (rex Britanniarum)|Carolus III]] rex [[Andreas Burnham|Andream Burnham]] primum ministrum [[Britanniarum regnum|Britanniarum regni]] constituit. [[Fasciculus:2026 FIFA World Cup emblem.svg|80 px|right|Certaminis logotypus]] * 19 Iulii: [[Turma Pedilusoria Nationalis Hispanica]] vincit [[Certamen Mundanum Pedilusorium (2026)|certamen mundanum pediludii]]. [[Turma Pedilusoria Nationalis Argentina|Argentina]] secunda et [[Turma Pedilusoria Nationalis Anglica|Anglia]] tertia sunt. * 3 Iulii: [[Keiko Fujimori]] prima muliebris praeses civitatis [[Peruvia|Peruviae]] eligitur, die 28 Iulii 2026 mandatum inita est. [[Fasciculus:Dom Alfonso de Galarreta mirrored.JPG|80 px|right|Alphonsus de Galarreta, FSSPX]] * 1 Iulii: [[Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X]] [[Esquinia]]e quattuor [[episcopus|episcopos]] novos sine mandato [[papa]]li consecrat. [[Leo XIV]] papa totam societatem [[excommunicatio|excommunicat]]. * 24 Iunii: [[Terrae motus Venetiolanus anni 2026|Terrae motus]] maior magnitudinis 7.5 in [[Venetiola]] complura milia hominum necat multaque aedificia concidit. [[Fasciculus:Alan Greenspan color photo portrait.jpg|80 px|right|[[Alanus Greenspan]]]] * 22 Iunii: [[Alanus Greenspan]], pristinus praeses [[Systema aerarium foederale|systematis aerarii foederalis Americae]], centum annos natus moritur. * 12 Iunii: [[Elon Musk]] primus fit, qui {{num|1000000000000}} [[dollarium Civitatum Foederatarum|dollariorum Americanorum]] accumulaverit. [[Fasciculus:Leo XIV (june 2025).jpg|80px|right|[[Leo XIV]]]] * 25 Maii: "[[Magnifica humanitas]]", epistola encyclica [[Leo XIV|Leonis XIV]] prima, editur. * 15 Maii: Eruptio epidemiae ebolae e provincia Ituri [[Res publica democratica Congensis|Rei publicae democraticae Congensis]] refertur. Centeni homines illic et in [[Uganda]] in hunc morbum incidunt. * 3 Maii: Epidemia [[hantaviridae|hantavirus]] [[Andes|Andini]] ad [[quadragena]]m [[navis]] vectoriae ''Hondius'' ducit, tres mortui. [[Fasciculus:Sabastian Sawe (KEN) 2025.jpg|90px|right|Sebastianus Sawe]] * 26 Aprilis: [[Sebastianus Sawe]] Londinii primus homo [[Cursus Marathonius|cursum Marathonium]] minore tempore quam duabus horis perficit. [[Fasciculus:Artemis II patch.svg|90px|right|Emblema missionis cum nominibus astronautarum]] * 6 Aprilis: [[Programma Artemis|Artemis II]] cum quattuor astronautis Lunam circumvolat et 11 Aprilis feliciter in Tellurem revertitur. [[Fasciculus:Portrait of Mojtaba Khamenei.jpg|90px|right|Mojtaba Khamenei]] * 8 Martii: [[Mojtaba Khamenei|Mojtaba Husainus Khamenei]], [[Ali Khamenei|Alii]] necati filius, magnus dux [[Irania]]e eligitur. * 28 Februarii: Civitas [[Israël]] et [[Civitates Foederatae]] impetum [[bomba]]rum ad [[Irania]]m faciunt, illum impetum praeemptivum appellantes. * 21 Februarii: Bellum inter [[Afghania]] et [[Pakistania]] erumpit. [[Fasciculus:2026 Winter Olympics logo.svg|90px|right|[[Olympia hiemalia 2026]]]] * 6 Februarii: [[Olympia hiemalia 2026|Olympia hiemalia]] in [[Italia]] simul [[Mediolanum|Mediolani]], [[Cortina Ampecanorum|Cortinae Ampecanorum]], [[Pralatium|Pralatii]], [[Livignum|Livigni]] et [[Resinae|Ante Silvam]] patefiunt. * 2–6 Februarii: [[Curdistania Syriaca|Curdistaniam Syriacam]] [[Ahmedus Husainus al-Shara|rectio Damasci nova]] sibi adiungit. f57imdxkvjazu53bj22hztffzcmidos 0 183298 3995854 3995747 2026-10-20T13:42:01Z Vulpecula Bella 216165 minuta stili 3995854 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:BenedictineVespers.jpg|thumb|[[Monachus|Monachi]] [[Benedictini]] vesperas canunt.]] {{res|Vespera}} ({{pns|ae|f|Vespera}}), saepe etiam {{res|Vesperae}} ({{pns|arum|f|Vesperae}}), est pars [[Divinum Officium|liturgiae horarum]], quae in [[Ecclesia Catholica Romana]], [[Ecclesiae Orthodoxae|Ecclesiis Orthodoxis]], in [[Communio Anglicana|Communione Anglicana]], et in [[ecclesia|ecclesiis]] [[traditio]]nis [[Lutheranismus|Lutheranae]] circa solis occasum (cotidie aut certis diebus festis) celebratur. Apud Catholicos, Vesperae prae aliis horis Divini Officii celebrandae sunt magna solemnitate, atque in ecclesiis quam plurimis.<ref>{{Op|[https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19631204_sacrosanctum-concilium_lt.html Sacrosanctum Concilium]}} 89a et 100.</ref> Celebrari possunt quoque ritu pleniore, in quo sacerdos vestimentis sacris vestitur, acolythi lumina deferunt, et [[incensum]] adhibetur. Qui ritus congruit majori Vesperarum solemnitati; nam aliae horae ita celebrari nequeunt, nisi [[Laudes (liturgia)|Laudes]], quarum dispositioni Vesperae ferme respondent.<ref>{{Op|[[iarchive:Caeremoniale1948|Ceremoniale Episcoporum]]}}, Liber 2, Cap. 3 (1948).</ref><ref name=":1">{{Op|Institutio Generalis de Liturgia Horarum}}, par. 37–54 ([https://www.liturgyoffice.org.uk/Resources/Rites/GILH.pdf anglice]).</ref> Secundum antiquiorem usum [[Ritus Romanus|Ritus Romani]], Vesperae habent quinque [[Liber Psalmorum|psalmos]] cum [[Antiphona|antiphonis]], capitulum (quod est lectio ex [[Biblia|Sacra Scriptura]] sat brevis), [[Hymnus#Hymnus|hymnum metricum]], canticum {{Op|[[Magnificat]]}} ex evangelio cum antiphona, orationem diei vel festo congruentem, et deinde alias antiphonas et orationes, quibus commemorentur sancti vel dies majore observantia suppressi, si forte sint.<ref>{{Op|Rubricae Generales Breviarii}} cap. 9 et 17, in [[iarchive:breviarium-romanum-1942/Breviarium_Romanum_1942_-_Pars_Hiemalis|{{Op|Breviario Romano}} (1942)]].</ref> Secundum usum recentiorem, hymnus anteponitur psalmis, commemorationes in fine omnino desunt, et pro quinque psalmis ponuntur tres, vel potius duo psalmi, et loco tertii canticum e [[Novum Testamentum|Novo Testamento]] excerptum, sicut et in Laudibus a temporibus antiquis canitur canticum ex [[Vetus Testamentum|Vetere Testamento]]. Dicitur quoque responsorium breve post capitulum, et preces variae post {{Op|Magnificat}}.<ref name=":1" /> == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Pervigilium Omnium Sanctorum]] * [[Phos hilaron]] * [[Triduum Sacrum]] * [[Vesper Sanctus]] [[Categoria:Liturgia]] ij7y23h3g2y53eer791pv1dtf1d7mjp 0 187570 3995906 3995587 2026-10-20T15:58:36Z Neander 1973 3995906 wikitext text/x-wiki {{titulus italicus}} [[Fasciculus:Mika Waltari 1939.jpg|thumb|[[Michael Waltari|Mika Waltari]], scriptor libri ''Sinuhe Egyptiläinen.'']] {{ires|Sinuhe egyptiläinen}} ('Sinuhe Aegyptius') est [[mythistoria|liber mythistoricus]] a [[Michael Waltari|Mika Waltari]] [[Finnice]] anno [[1945]] scriptus, qui [[fabula]]m de [[Aegyptus antiqua|Aegypto antiqua]] aetatis [[pharao]]nis [[Akhenaten|Ekhnaton]] narrat. Quod opus primum est de multis libris eius [[historia|res historicas]] tractantibus. Opus inter gentes innotuit, et [[interpretatio|conversiones]] adhuc quadraginta sunt confectae.<ref>Vaarala 2024: 76.</ref> Persona princeps est Sinuhe, qui infans a matre sua ignota in scaphio iuncino in [[Nilus|Nili]] flumen dimissus esse fertur. Quidam Senmut, [[Thebae|Thebanus]] pauperum [[medicus]], et Kipa eius [[uxor]], [[expositio infantis|miserum puerulum]] ex undis servaverunt et, cum orbi liberis essent, eum tamquam suum filium [[educatio|educaverunt]]. Kipa eum Sinuhe nominavit ex fabella,<ref>Waltari hic ad fabellam quam notissimam significat, ex initio [[regnum medium Aegypti|medii regni Aegypti]] oriundam, quae res miras et [[periculum|pericula]] [[narratio de Sinuhe|narrat]], quibus vir nomine Sinuhe obicitur.</ref> quae ei placebat. == Thebis == Cum septem annos natus esset Sinuhe, Senmut pater eum adlocutus, quo munere fungi vellet, sciscitatus est. Cum miles fieri vellet, pater eum ad Inteb militem amicum duxit, qui diris horrendisque exemplis eum a militaribus phantasiis dehortaretur. Itaque patris voluntatem secutus Sinuhe ad scholam ire et legere discere constituit. In schola, amicitiam iunxit cum Thotmes, puero qui iam tum bonam in pingendo et fingendo indolem ostendebat. Per patrem in familiaritatem venit Ptahoris, regii [[trepanatio|trepanatoris]], quocum postea laboravit. Die consecrationis in feminam incidit venustissimam, cui nomen erat Nefernefernefer. Iuvenis indoctus feminarum statim amore huius feminae adfabilis captus est. Sed vita et disciplina domus vitae prohibuerunt, quominus vitam Thebanam gustaret. Praeterea his temporibus pharao [[Amana Hatpa III|Amenhotep III]] morbo exitiali laborabat, et iam erat tempus trepanandi, qua ultima sanandi ratione pharaonem recreatum iri sperabant. Ptahor trepanator rem suam recte gessit, sed haud inopinate aeger vitam amisit. Sinuhe etiam familiaritatem iunxit cum Ekhnaton, defuncti pharaonis filio, qui ipse [[epilepsia|morbo sacro]] laborabat et ceteroqui vir mirus erat, qui novum deum [[Aton]] introducere vellet. Amicitia iunctus erat etiam cum viro bellicoso Horemheb, praefecto militum, qui, ut ipse dicebat, "cum stercore in digitis natus" erat. Quae cum ita sint, Sinuhe, cum audissset Horenheb de amore Baketamonis, Ekhnatonis sororis, somniare, perturbatus erat temeritate huiusmodi vanae meditationis. Sinuhe medicus privatus pharaonis factus est. Quibus interpositis temporibus, Sinuhe in Nefernefernefer iterum incidit, et quidem in eius domo, ubi populus turbulentus epulandi causa coactus erat. Usque adhuc hac [[femina convictualis|femina convictuali]] ardebat, quae tamen primum suam agnitionem celavit. In hac renovata conventione, Sinuhe amorosus tantum impetum ostendit, ut crederes eum putare, amorem vere inter femora inveniri. Ideo Nefernefernefer nimium ardorem amaturientis frenare conata didascalicam narrat de Setne [[Chamois]] et Tabubue sacerdote fabulam.<ref>Reich 1924.</ref> Dicit enim Tabubue ea tantum condicione se cum Setne amoribus frui velle, ut hic omnibus bonis et quidem uxore sua liberisque desistat. Setne ardore suo hoc propositum accepit. Nefernefernefer, ne de fraude amoris accusetur, se cum Tabubue confert monitionis causa. Sinuhe autem hoc documentum respuit. At Nefernefernefer mulier nobilis, aetate qua opinio muliebris quaeri non solebat, quomodo se ab ardore amatorio advenae repentini defendat? [[Fasciculus:Middle East Levant.jpg|thumb|Regiones ubi Sinuhe versatus est.]] Haec condicio rerum potissimum ex ratione virili intellegi videtur. Verbum amoris sensu romantico non memoratur, saltem non cum de relatione cum Nefernefernefer agitur. Sinuhe, cum edere et bibere et gaudere cum ea vehementer cupiat, reapse [[coitus|coitum]] petit. In Aegypto antiqua, [[transactio]]nes inter homines factae in dandis accipiendisque [[donum|donis]] positae erant. In ratione Tabubuensi a Nefernefernefer in rem suam conversa, oeconomia donatoria in conspectum venit. Sinuhe quater apud Nefernefernefer ad "mercatum" iit. Primo tempore Sinuhe specimen gratuitum "eius rei, cuius causa venerat", accipit, sine dono vicissim dato. Secundo tempore, Sinuhe domum suam cum rebus domesticis donat, fidem habens promisso a Nefernefernefer facto, sed infectis rebus exit. Tertio tempore, Sinuhe bona parentum suorum dono dat, et vicissim inanem coitum sine ardore remuneratus est. Quarto tempore, Sinuhe sepulchrum parentum dono dat, sed pro remuneratione nihil nisi natationem in piscina accipit. Tum demum intellegit fabellam de Tabubue veram esse, et paene ab ancillis vapulatur. Sinuhe, ut parentes rite in [[Valles Regum|Vallibus Regum]] sepelire possit, dies noctesque triginta in domo mortuorum cadaverum lavator servire debet. In statum servituti similem delapsus nomen suum putat Thebis in summam infamiam cecidisse. Quae cum ita sint, consilium capit reliquum vitae tempus peregrinando consumere. Ad [[Levans|Levantem]] profecturus cum Kaptah navem conscendit. == Peregre == Sinuhe, [[Tell Kazel|Simyrae]] in oppido [[Syria]]e consessus, peritia medica famam et divitias sibi conciliat. In bello contra Chabiros gerendo rursus in Horemheb, ducem belli, incidit, qui ei mandat, ut per orbem terrarum vectus opes militares civitatum notarum exploret. Primum invitus cum Kaptah proficiscitur [[Babylon]]em, ubi non solum de vi militari sciscitatur sed etiam artes exercet consuetudineque virorum doctorum utitur. Quodam die a [[Burna Buriash|Burraburia]] rege, qui aegrotabat, arcessitur, et eum sanat. Die tradito falsi regis – quo deprensibilis quisque per unum diem rex creatus erit deindeque occisus – Kaptah timore quassus sub lecto latens eligitur. Postquam a re inopinata convaluit, novo munere suo uti incipit. Intrat enim [[harem|gynaeceum]] regis, electurus mulierem, cum qua "gaudere" possit. Nimirum, pulcherrimam optat virginem, quae quidem ira incensa ictu pugni unicum ei oculum nigrat soleaque nasum percutit. Quae Furia, virgo [[Creta|Cressa]], Minea nomine, nuper contra voluntatem suam in gynaeceum regis adquisita erat. Ab [[eunuchus|eunuchis]] gynaecei se defensura cultellum in manu habebat. Sinuhe ad eam placandam vocatus consilium capit, quo ex Babylone effugere possint. Persuadet enim [[eunuchus|spadonibus]] perturbatis gynaecei, Mineam mortem sibi conscivisse. Kaptah autem, teste medico decrepito pharaonis, veneno absumptum obisse (quaquam reapse vino ebriatus dormiebat). Amborum corpora in navem conductam portanda curat. [[Fasciculus:Stiersprung 01.gif|thumb|Saltus tauri (ταυροκαθάψια) coniectura repertus.]] Ad [[Mitanni]] regnum vicinum, unde ad imperium [[Hetthaei|Hetthaeorum]] pergant, fugere constituunt. Deinde relicta Anatolia ad Cretam, Mineae patriam, navigare cogitant. In navi, Sinuhe et Minea se invicem mitigant. Sinuhe enim Mineae de tot tantisque molestiis querelas ingratas esse sentit, offensoque animo ad proram navis secedit. Mox tamen lites suas componunt, et inter se magni aestimare incipiunt. Minea est sacerdos religionis Creticae, taurocathapta sive saltatrix tauri,<ref>Koutantou 2021.</ref> virgo sorte electa quae luna plena in domo tenebrarum deo maris [[Neptunus (deus)|Neptuno]] saltet. Praeterea Mineam observatio castitatis obligat, quapropter iterum amor mancus et devius Sinuhe obtingit. Nam Minea: "Quam ob rem doleo, quod id quod vis tibi dare nequeo — nec solum propter te doleo, sed propter me ipsam." (7.1) Sinuhe, postquam cum Minea et Kaptah in Cretam pervenit, insulam eiusque vitam subtiliter describit, atque ambitum Mineae cognoscit. Cum alios homines tum Minotaurum convenit, summum sacerdotem dei Cretensis. Postquam magistratum illum caput tauri gerentem salutaverant, ille caput tauri detrahit dicitque Cretes vivo servire deo, contra multas alias gentes, quae inanimis deis serviunt. Demirante Sinuhe, cur nemo eorum, qui in obscuram Neptuni domum ierant, redierit, etiam si licitum esset, Minotaurus neminem ex magnis dei aulis redire velle respondet. Sed Sinuhe ad cadavera in litoribus Simyrae fluctuantia referens hoc dicit non idem de gloriosis dei marini aulis probare. Sermo subito finitur, et Minea iam paene animum amittit. Ultima nocte ante impletionem promissi deo facti, Minea commoventem pugnam internam experitur. Amantes diu sermocinantur mutuum fatentes amorem, promittitque Minea se, postquam revenisset, Sinuhem nupturam esse. Itaque ollam frangunt signum dedicationis suae matrimonialis. Postero die Minea cum Minotauro sollemniter in tenebras [[labyrinthus|labyrinthi]] dei deducitur. Dum haec geruntur, Sinuhe miserabilis certus est se numquam iterum Mineam suam visurum esse. Mox autem Kaptah Minotaurum videt e labyrintho redisse, usum portula iuxta magnam portam aeneam sita. Sine mora, Sinuhe cum Kaptah statuit clam in speluncam introire, ut Mineam reduceret. Vestigia Mineae et Minotauri secutus quo longius progreditur, eo taetriorem capit foetorem putredinis. Tandem cadaver ingentis cernet beluae mortuae in aquis iactari. Et corpus Mineae a Minotauro occisum in aquis submersum a [[crustacea|crustaceis]] voratum. O quanta iactura! Kaptah tandem eum placat et ei persuadet optimum esse in Syriam redire. Sed Minea amissa Sinuhen diu perturbat. In Syria, Sinuhe non iam iuvenis opera medica continuat et pristinum statum adfectat. Animadvertit tamen imperium Aegyptium regionis in dubium vocari. Huius spiritus rebellis auctor esse videtur [[Aziru]] princeps Syrius, fautor Hethaeorum, cum quo Sinuhe, cum dentes illi inauravisset, amicitiam inierat. Quodam die Aziru eum sollicitus arcessit, ut suum filiolum aegrum sanaret. Sinuhe puerulo dentes erumpere animadvertit, sed simul occasonem nanciscitur de Syriorum adversus Aegyptios ira cum Aziru conloquendi. Hoc habito colloquio, et postquam de iis quae in urbe dicuntur ex Kaptah audivit, Sinuhe necessitudines inter Aegyptum et Syriam in statu vere periculoso esse intellexit, et in Aegyptum redire constituit. Thebis adaptatio post longum tempus nonnullas vitae mutationes adtulit. Primum omnium, Sinuhe servum suum Kaptah liberavit, qui decursu temporis magis amicus et comes itineris ei factus erat. Kaptah libertinus factus tempus suum non perdidit. Negotiis pecuniariis se implicavit et tam dives factus est, ut etiam dominum suum pristinum sustentare posset, cuius nimia liberalitas, quamvis moralis esset, solum taedium adferre videbatur. Kaptah etiam tabernam cui nomen erat "Cauda Crocodili" sibi comparavit, cuius res singularis eodem nomine vocata erat potio praecipue fortis quae potatori suo ictum solito maiorem praebebat. [[Fasciculus:Pharaoh Akhenaten.jpg|thumb|Pharao Ekhnaton]] In Aegypto, novus pharao [[Amenhotep IV|Ekhnaton]] [[monotheismus|monotheismum]] propagare coepit. In hac nova religione discum solarem [[Aton]] adorat, docetque omnes homines pares esse, neque amplius servos neque dominos in novo ordine mundi fore. Certae partes huius religionis tamen oppositionem excitant: nempe [[pacifismus]], qui [[Horenheb]] aliisque de incursione Hethaeorum et Syrorum sollicitis displicet; praeterea, novi pharaonis conatus divitias pauperibus distribuere; nec non novi dei cultus, qui detrimento deorum veterum civitatis esse putabatur. Sinuhe ad doctrinas liberales a novo rege promulgatas attrahitur, et hac de causa trepanator regius aulae Ekhnaton se adiungit. Post publicum casum praecipue violentum, Ekhnaton adversariis pertaesus ex Thebis cum Sinuhe in Aegyptum mediam fugit, ubi Akhetaton, novum caput Atoni dedicatum, aedificatur. Attamen inter Ammonem et Atonem contentiones pergunt et in bellum civile exacerbantur. Regnum Atonis in terra paulatim collabitur, et singuli aulici Ekhanaton et Akhetaton deserunt Ammonem et Thebas praeferentes. Etiam pugna finalis Thebis fit. Sinuhe pro Atone et pharaone ad extremum pugnat, sed postremo pars sacerdotii Ammonis vincit. == Notae == <references /> == Bibliographia == * Koutantou, Zoi (2021) Ταυροκαθάψια. ''YouTube'' 27 Novembris. * Rajala, Panu (2008) ''Unio mystica: Mika Waltarin elämä ja teokset'' (Finnice). WSOY. * Rajala, Panu (2026) ''Sinuhen synty'' ('De ortu Sinuhe Aegyptii'). SKS Kirjat. * Reich, Nathaniel (1924) Marriage and Divorce in Ancient Egypt. ''Museum Journal'' XV:1. * Silver, Minna (2024) ''Sinuhe egyptiläisen maailma arkeologin silmin'' (Finnice). SKS Kirjat. * Vaarala, Noora (2024) Sontakärsä japaniksi ('Sontakärsä' [''merdinasus''] Iaponice'). ''HS Teema'' 6. [[Categoria:Finniae scripta]] [[Categoria:Mythistoriae]] eclzn8ytyohuaypnxu6y6hwr96ojaa4 0 197211 3995964 3712164 2026-10-20T22:44:07Z Demetrius Talpa 81729 3995964 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas||Benzenum}}[[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|Vas benzinum continens.]] {{|res|Benzinum}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref> est umor flammabilis derivatus ex [[Petroleum|petroleo]] praecipue comburendis propellendis [[vehiculum|vehiculis]] [[machina|machinis]]que . Constitit ex [[hydrocarboneum|hydrocarbona]] sicut hexana, heptana et octana.<ref name="faq-www">{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/gasoline?s=t&ld=1171 |title=Dictionary.com |work=n.a. |publisher=© Random House, Inc. 2013. |date=26 September 2013 |accessdate=26 September 2013 }} </ref> [[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam: :2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|left|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] === Nomina in aliis reddentibus === Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} hk9vpanaw83n1drum4szuw8ic2379n2 3995965 3995964 2026-10-20T22:44:20Z Demetrius Talpa 81729 3995965 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzenum}}[[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|Vas benzinum continens.]] {{|res|Benzinum}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref> est umor flammabilis derivatus ex [[Petroleum|petroleo]] praecipue comburendis propellendis [[vehiculum|vehiculis]] [[machina|machinis]]que . Constitit ex [[hydrocarboneum|hydrocarbona]] sicut hexana, heptana et octana.<ref name="faq-www">{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/gasoline?s=t&ld=1171 |title=Dictionary.com |work=n.a. |publisher=© Random House, Inc. 2013. |date=26 September 2013 |accessdate=26 September 2013 }} </ref> [[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam: :2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|left|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] === Nomina in aliis reddentibus === Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} 30c3djio158l32f1938cq97cfwob04w 3995967 3995965 2026-10-20T22:45:19Z Demetrius Talpa 81729 3995967 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzenum}}[[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|Vas benzinum continens.]] {{|es|Benzinum}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref> est umor flammabilis derivatus ex [[Petroleum|petroleo]] praecipue comburendis propellendis [[vehiculum|vehiculis]] [[machina|machinis]]que . Constitit ex [[hydrocarboneum|hydrocarbona]] sicut hexana, heptana et octana.<ref name="faq-www">{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/gasoline?s=t&ld=1171 |title=Dictionary.com |work=n.a. |publisher=© Random House, Inc. 2013. |date=26 September 2013 |accessdate=26 September 2013 }} </ref> [[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam: :2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|left|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] === Nomina in aliis reddentibus === Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} 1avyniu0g9rz1vby221dhf34k0oghh1 3995968 3995967 2026-10-20T22:45:34Z Demetrius Talpa 81729 3995968 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzenum}}[[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|Vas benzinum continens.]] {{res|Benzinum}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref> est umor flammabilis derivatus ex [[Petroleum|petroleo]] praecipue comburendis propellendis [[vehiculum|vehiculis]] [[machina|machinis]]que . Constitit ex [[hydrocarboneum|hydrocarbona]] sicut hexana, heptana et octana.<ref name="faq-www">{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/gasoline?s=t&ld=1171 |title=Dictionary.com |work=n.a. |publisher=© Random House, Inc. 2013. |date=26 September 2013 |accessdate=26 September 2013 }} </ref> [[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam: :2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|left|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] === Nomina in aliis reddentibus === Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} 31hk6jxzw2ud01kodj529fekio6crfi 3995970 3995968 2026-10-21T00:02:25Z Grufo 64423 +Lemmata et fontes 3995970 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzenum}}[[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|Vas benzinum continens.]] {{res|Benzinum}}{{MLAL ref|gasoline|99}}{{MLAL ref|gasoline|197|.car1 gasoline, gas}}{{Bacci ref|Benzina|71}}{{DAEL ref|bencina|134}}{{TraupConv ref|gas|216}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref>{{LLHL26 ref|Benzin|315}} ({{pns|ae|f}}) seu {{res|benzina}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|benzinium}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="bacci-benzina-71" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|gasolina}}{{DAEL ref|gasolina|488}} est umor flammabilis derivatus ex [[Petroleum|petroleo]] praecipue comburendis propellendis [[vehiculum|vehiculis]] [[machina|machinis]]que . Constitit ex [[hydrocarboneum|hydrocarbona]] sicut hexana, heptana et octana.<ref name="faq-www">{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/gasoline?s=t&ld=1171 |title=Dictionary.com |work=n.a. |publisher=© Random House, Inc. 2013. |date=26 September 2013 |accessdate=26 September 2013 }} </ref> [[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam: : 2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O === Nomina in aliis reddentibus === [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} l4j0euz05vpu91qql38rx6ok6fd1rcd 3995973 3995970 2026-10-21T00:09:16Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Latinitas dolet|Latinitas dolet]]}}; minora 3995973 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzenum}} [[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|[[Vas]] benzinum continens.]] {{res|Benzinum}}{{MLAL ref|gasoline|99}}{{MLAL ref|gasoline|197|.car1 gasoline, gas}}{{Bacci ref|Benzina|71}}{{DAEL ref|bencina|134}}{{TraupConv ref|gas|216}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref>{{LLHL26 ref|Benzin|315}} ({{pns|ae|f}}) seu {{res|benzina}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|benzinium}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="bacci-benzina-71" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|gasolina}}{{DAEL ref|gasolina|488}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|umor flammabilis||en|qid=Q5457310}} ex [[Petroleum|petroleo]] derivatus, praecipue ad [[vehiculum|vehicula]] [[machina|machinas]]que, comburendo, propellendas. Ex [[hydrocarboneum|hydrocarbonis]] sicut hexanis, heptanis et octanis constitit.<ref name="faq-www">{{Opus | titulus = gasoline | contextus = Dictionary.com | tempus = 2013-09-26 | domus editoria = © Random House, Inc. 2013. | url = http://dictionary.reference.com/browse/gasoline?s=t&ld=1171 | tempus inspectionis = 2013-09-26 }}.</ref> {{Latinitas dolet|[[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam:}} : 2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O === Nomina in aliis reddentibus === [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} kx3wmjx1w67pjaq95akqol6cg859918 3995974 3995973 2026-10-21T00:09:54Z Grufo 64423 3995974 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzenum}} [[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|[[Vas]] benzinum continens.]] {{res|Benzinum}}{{MLAL ref|gasoline|99}}{{MLAL ref|gasoline|197|.car1 gasoline, gas}}{{Bacci ref|Benzina|71}}{{DAEL ref|bencina|134}}{{TraupConv ref|gas|216}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref>{{LLHL26 ref|Benzin|315}} ({{pns|ae|f}}) seu {{res|benzina}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|benzinium}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="bacci-benzina-71" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|gasolina}}{{DAEL ref|gasolina|488}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|umor flammabilis||en|qid=Q5457310}} ex [[Petroleum|petroleo]] derivatus, praecipue ad [[vehiculum|vehicula]] [[machina|machinas]]<nowiki />que, comburendo, propellendas. Ex [[hydrocarboneum|hydrocarbonis]] sicut hexanis, heptanis et octanis constitit.<ref name="faq-www">{{Opus | titulus = gasoline | contextus = Dictionary.com | tempus = 2013-09-26 | domus editoria = © Random House, Inc. 2013. | url = http://dictionary.reference.com/browse/gasoline?s=t&ld=1171 | tempus inspectionis = 2013-09-26 }}.</ref> {{Latinitas dolet|[[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam:}} : 2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O === Nomina in aliis reddentibus === [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} fr1zgrwbcel9qseq0bclhd7xreglwmh 3995975 3995974 2026-10-21T00:10:53Z Grufo 64423 3995975 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzenum}} [[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|[[Vas]] benzinum continens.]] {{res|Benzinum}}{{MLAL ref|gasoline|99}}{{MLAL ref|gasoline|197|.car1 gasoline, gas}}{{Bacci ref|Benzina|71}}{{DAEL ref|bencina|134}}{{TraupConv ref|gas|216}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref>{{LLHL26 ref|Benzin|315}} ({{pns|ae|f}}) seu {{res|benzina}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|benzinium}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="bacci-benzina-71" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|gasolina}}{{DAEL ref|gasolina|488}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|umor flammabilis||en|qid=Q5457310}} ex [[Petroleum|petroleo]] derivatus, praecipue ad [[vehiculum|vehicula]] [[machina|machinas]]<nowiki />que, combustum, propellendas. Ex [[hydrocarboneum|hydrocarbonis]] sicut hexanis, heptanis et octanis constitit.<ref name="faq-www">{{Opus | titulus = gasoline | contextus = Dictionary.com | tempus = 2013-09-26 | domus editoria = © Random House, Inc. 2013. | url = http://dictionary.reference.com/browse/gasoline?s=t&ld=1171 | tempus inspectionis = 2013-09-26 }}.</ref> {{Latinitas dolet|[[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam:}} : 2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O === Nomina in aliis reddentibus === [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} s37l8mf3pg3setxsr6ryyyg1tximeq3 3995976 3995975 2026-10-21T00:14:14Z Grufo 64423 3995976 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzenum}} [[Fasciculus:Gasoline in mason jar.jpg|right|thumb|[[Vas]] benzinum continens.]] {{res|Benzinum}}{{MLAL ref|gasoline|99}}{{MLAL ref|gasoline|197|.car1 gasoline, gas}}{{Bacci ref|Benzina|71}}{{DAEL ref|bencina|134}}{{TraupConv ref|gas|216}}<ref>Latinate {{TraupmanLatinEng3|550| sub indice "gas"}}.</ref>{{LLHL26 ref|Benzin|315}} ({{pns|ae|f}}) seu {{res|benzina}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|benzinium}}<ref name="mlal-gasoline-99" /><ref name="bacci-benzina-71" /><ref name="dael-bencina-134" /> seu {{res|gasolina}}{{DAEL ref|gasolina|488}} est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|umor flammabilis||en|qid=Q5457310}} ex [[Petroleum|petroleo]] derivatus, praecipue ad [[vehiculum|vehicula]] [[machina|machinas]]<nowiki />que, combustum, propellendas. Ex [[hydrocarboneum|hydrocarbonis]] sicut hexanis, heptanis et octanis constitit.<ref name="faq-www">{{Opus | titulus = Gasoline | contextus = Dictionary.com | tempus = 2013-09-26 | domus editoria = Random House, Inc. | url = https://www.dictionary.com/browse/gasoline | tempus inspectionis = 2026-10-21 }}.</ref> {{Latinitas dolet|[[Energia]] consecuta est ex combustione benzini conversionibus hydrocarbonibus [[aqua]]m et [[Carbonii dioxidum|dioxidum carbonii]] secundum hanc formulam:}} : 2 C₈H₁₈ + 25 O₂ → 16 CO₂ + 18 H₂O === Nomina in aliis reddentibus === [[File:Benzinepomp002.jpg|thumb|Stationes benzini structurae sunt benzinis parabilibus omnibus viatoribus vehiculis.]] Orthographiae variantes in usu sunt referendis petroleum crudum abhinc 16 saceculo. "Petrol" primus in usu fuit nomen petrolei depurati producti circa 1870 a negotiatore Anglici Carless, Capel & Leonard, illum mercanti sicut solven. <ref>"[https://web.archive.org/web/20141229034101/http://www.vintagegarage.co.uk/histories/carless%20capel%20%26%20leonard.htm Carless, Capel & Leonard]", vintagegarage.co.uk, accessed 2012-08-05</ref> Mox in [[Gallia]] verbum 'pétrole' vulgatum est effunditque aliis regionibus. In pluribus regionibus, benzinum sermonis cotidianis quondam nomen habet deriventi chemica benzene (eg [[Theodisce]] Benzin, [[Belgica|Belgice]] benzine, [[Italice]] benzina, [[Hispanice]] [[Chilia]], bencina, [[Thai]] เบนซิน bayn sin, [[Graece]] βενζίνη venzini, [[Dacoromanice]]benzină ). In [[Argentina]], [[Uraquaria]] et [[Paraquaria]] cotidiani quaedam in usu est nomine 'nafta' deriventi a chemica naphtha. == Fons == <references/> [[Categoria:Petroleum]] {{Myrias|Technologia}} kge9a32gy6iba3ktq357v7k0ej8xos6 0 220694 3995956 3761311 2026-10-20T21:03:29Z Demetrius Talpa 81729 [[Project:HotCat|HotCat]]: +[[Categoria:Insulae ligatae]] 3995956 wikitext text/x-wiki [[File:Insulae aestuosae diagramma.PNG|thumb|Insulae aestuosae [[diagramma]] aestu descendente et crescente.]] [[Imago:England-Saint-Michaels-Mount-1900-1.jpg|thumb|left|250px|[[Mons Sancti Michaelis (Cornubia)|Mons Sancti Michaelis]] in [[Cornubia]] [[Aestus (marinus)|aestu crescente]] anno [[1900]].]] '''Insula aestuosa''' est terrae portio conexa cum terra firma naturali aut artificiali [[Tumulus (litus)|tumulo]] quae [[Aestus (marinus)|aestu descendente]] emersa est et aestu crescente submersa est. Propter mystica circumiecta, multae insulae aestuosae [[Fanum|religiosi cultus]] loca fuere, talis [[Mons Sancti Michaelis]] cum [[Ordo Sancti Benedicti|Benedictina]] [[Abbatia]]. Insulae aestuosae etiam plerumque [[fortalitia]]e loca sunt propter naturalia munimina. {{NexInt}} *[[Insula ligata]] [[Categoria:Conformationes litoris et maris]] [[Categoria:Insulae]] [[Categoria:Insulae ligatae]] fj4tk4sp8tan5zbphifkpc5ui3d7pdp 0 223300 3995961 3466902 2026-10-20T21:55:48Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 5 sources and tagging 16 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3995961 wikitext text/x-wiki '''Ionathan Baxter Harrison''' (in [[Greene Comitatus (Ohium)|Greene Comitatu]] [[Ohium|Ohii]] [[5 Aprilis]] [[1835]]—[[Franklin (Nova Hantonia)|Franklin]] [[Nova Hantonia|Novae Hantoniae]] [[17 Iunii]] [[1907]]) fuit [[minister]] [[Unitarianismus|Unitarianus]] et [[diurnariorum ars|diurnalista]] qui in multis eius temporis [[iustitia socialis|causis socialibus]] implicatus est, inter quae [[abolitionismus in Civitatibus Foederatis|abolitionismus]], [[Consociatio Iurum Indianorum|iura Indianorum]]<!--Indian Rights Association-->, [[motus conservationis|cura silvarum]], et [[cultura]]lis operariorum progressus. Verisimilibus [[vita]]e quotidianae [[Civitates Foederatae|Americanae]] depictionibus innotuit, multumque valere putatur apud explicationem [[realismus litterarius|realismi litterarii]].<ref>Fryckstedt 1958.</ref> Anno [[1889]], [[Universitas Harvardiana]] ei gradum [[Artium Magister|Artium Magistri]] [[gradus honorarius|honoris causa]] concessit.<ref>Harvard University 1900:480.</ref> Inter suis fuerunt [[Gulielmus Dean Howells]], [[Carolus Eliot Norton]], et [[Fridericus Law Olmsted]].<!--PLUS IN EN:--> ==Opera selecta== ===De religione=== *Religious Condition of the West. ''Radical: A Monthly Magazine, Devoted to Religion.'' 2(1866):234 *Lessons of Methodism. ''Old and New.'' 4(1871):189 *Methods of Dealing with Social Questions. In ''Institute Essays; read before the Ministers’ Institute, October 1879, Providence R.I.,'' introductione Rev. H. W. Bellows. Bostoniae: G. H. Ellis, 249–254. [http://books.google.com/books?vid=OCLC17493232&id=yNgF5KQm1jQC&dq=%22Institute+Essays%22&as_brr=1 1880.] ===De classibus socialibus Novae Angliae et vita quotidiana=== *Certain Dangerous Tendencies in American Life. ''The Atlantic Monthly.'' Octobri 1878 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0042&byte=269382689 42(252):385–403] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *The Nationals, their Origin and their Aims. ''The Atlantic Monthly.'' Novembri 1878 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0042&byte=269500416 42(253):521–530] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Three Typical Workingmen. ''The Atlantic Monthly.'' Decembri 1878 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0042&byte=269633736 42(254):717–727] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Workingmen's Wives. ''The Atlantic Monthly.'' Ianuario 1879 [https://web.archive.org/web/20001204044900/http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0043&byte=269728520 43(255):59–71]. *The Career of a Capitalist. ''The Atlantic Monthly.'' Februario 1879 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0043&byte=269852822 43(256):129–135] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Study of a New England Factory Town. ''The Atlantic Monthly.'' Iunio 1879 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0043&byte=270367471 43(260):689–705] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Preaching. ''The Atlantic Monthly.'' Augusto 1879 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0044&byte=270606443 44(262):129–137] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Sincere Demagogy. ''The Atlantic Monthly.'' Octobri 1879 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0044&byte=270855887 44(264):488–500] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *''Certain Dangerous Tendencies in American Life, and Other Papers.'' [[1880]]. Bostoniae: Houghton, Osgood and Company. *''Notes on Industrial Conditions.'' Franklin Falls, N.H.: J. B. Harrison & Sons. [http://books.google.com/books?vid=OCLC40669119&id=DcMnig0KgoQC&dq=jonathan-baxter-harrison 1886]. *The Sale of Votes in New Hampshire. ''The Century: A Popular Quarterly.'' Novembri 1893 [https://web.archive.org/web/20010925220617/http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABP2287-0047-31 47(1):149–150]. ===De aetate post bellum in Meridie=== Studies in the South. ''The Atlantic Monthly'': *Ianuario 1882 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0049&byte=273899157 49(291):76–92] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Februario 1882 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0049&byte=274028623 49(292):179–195] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Maio 1882 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0049&byte=274379761 49(295):673–685] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Iunio, 1882 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0049&byte=274487301 49(296):740–752] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Iulio 1882 [https://web.archive.org/web/20110515014933/http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/pageviewer?frames=1&cite=http:%2F%2Fcdl.library.cornell.edu%2Fcgi-bin%2Fmoa%2Fsgml%2Fmoa-idx%3Fnotisid=ABK2934-0050&byte=274712984&coll=moa&view=50&root=%2Fmoa%2Fatla%2Fatla0050%2F&tif=00007.TIF&pagenum=99 50(297):99–110]. *Augusto 1882 [https://web.archive.org/web/20001212084400/http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0050&byte=274712797 50(298):194–205]. *Septembri 1882 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0050&byte=274840866 50(299):349–361] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Octobri 1882 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0050&byte=274955641 50(300):476–488] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Novembri 1882 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0050&byte=275062912 50(301):623–634] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Decembri 1882 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0050&byte=275175648 50(302):750–764] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. *Ianuario 1883 [http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=ABK2934-0051&byte=275285953 51(303):87–99] {{Nexus deficit|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ===De Indis Americanis=== *Education for Indians. ''Critic and Good Literature.'' 11(1887):321 *''The latest studies on Indian reservations.'' Philadelphiae: The Indian Rights Association. [http://books.google.com/books?vid=OCLC11709360&id=0-wNAAAAIAAJ&dq=jonathan-baxter-harrison 1887.] *''The colleges and the Indians, and the Indian Rights Association.'' Libellus. Philadelphiae: The Indian Rights Association. 1888. *Indians of the United States. ''Chautauquan: A Monthly Magazine Devoted to the Promotion of True Culture'' 9(1888):140, 208 ===De circumiectis naturalibus=== *''The Condition of Niagara Falls, and the Measures Needed to Preserve Them: Eight Letters Published in the New York Evening Post, the New York Tribune, and the Boston Daily Advertiser, during the Summer of 1882.'' [http://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=amrvg&fileName=vg59//amrvgvg59.db&recNum=0&itemLink=r?ammem/consrvbib:@FIELD(NUMBER(vg59))&linkText=0 Libellus.] Novi Eboraci, Cantabrigiae: J. Wilson and Son. 1882. *Forest Destruction. ''New York Times,'' 5 Augusti 5, 1888, p. 4, col. 4. *Cum Frederick Law Olmsted. ''Observations on the Treatment of Public Plantations, More Especially Relating to the Use of the Axe.'' Libellus. Bostoniae: T. R. Marvin, Printers. 1889. Reimpressus in F. L. Olmsted, Jr. et Theodora Kimball, eds., ''Forty Years of Landscape Architecture: Central Park.'' Bostoniae: MIT Press. 1973. *Abandoned Farms of New Hampshire. ''Granite Monthly'' 13(1890):153. *Conservancy of Forests by the State. ''Cosmopolitan: A Monthly Illustrated Magazine'' 13(1892):300. *White Mountain Forests. ''Garden and Forest: A Journal of Horticulture, Landscape Art and Forestry'' 6(1893): [http://memory.loc.gov/gardfor/v0000006/i0000262/p0012.tif 106]. *Our Forest Interests in Relation to the American Mind. ''The New England Magazine: An Illustrated Monthly,'' Decembri 1893 [https://web.archive.org/web/20110515014904/http://cdl.library.cornell.edu/cgi-bin/moa/moa-cgi?notisid=AFJ3026-0015-85 15(4):417-424.] ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Crimmins, Timothy J. [[1979]]. Frederick Law Olmsted and Jonathan Baxter Harrison: Two Generations of Social Critics in the American South. In ''Olmsted South: Old South Critic / New South Planner.'' Ed. Dana F. White et Victor Kramer, 37–151. Westport Connecticutae: Greenwood Press. ISBN 0313207240. *Denning, Michael. [[1996]]. ''The Cultural Front.'' Verso. ISBN 1859841708. *Fryckstedt, Olov W. [[1958]]. ''In Quest of America: A Study of Howells’ Early Development as a Novelist.'' Upsalae: Thesis. ISBN 0841441766. *Harvard University. [[1900]]. ''Quinquennial Catalogue of the Officers and Graduates of Harvard University, 1636–1900.'' Facsimile. Adamant Media Corporation. ISBN 1402163525. *Sedgwick, Ellery. [[1994]]. ''The Atlantic Monthly 1857–1909: Yankee Humanism at High Tide and Ebb.'' Amherst: University of Massachusetts Press. ISBN 0870239198. *Turner, James C. [[1999]]. ''The Liberal Education of Charles Eliot Norton.'' Baltimorse: Johns Hopkins University Press. ISBN 0801871085. {{DEFAULTSORT:Harrison, Ionathan Baxter}} [[Categoria:Nati 1835]] [[Categoria:Mortui 1907]] [[Categoria:Alumni Universitatis Harvardianae]]<!--honoris causa--> [[Categoria:Diurnarii Civitatum Foederatarum]] <!--melius: D. CF--> [[Categoria:Historia Civitatum Foederatarum]]<!--melius: H. C.F. Meridianarum--> [[Categoria:Unitariani Civitatum Foederatarum]] [[Categoria:Incolae Ohii]] [[Categoria:Incolae Novae Hantoniae]] <!-- [[Category:American environmentalists]] [[Category:American non-fiction environmental writers]] [[Category:Native Americans' rights activists]]--> bknlsr38cynv7yyiv25q308b15hq6e0 0 223947 3995966 3959242 2026-10-20T22:44:40Z Demetrius Talpa 81729 3995966 wikitext text/x-wiki {{Cave ne confundas|Benzinum}} [[Fasciculus:Benz1.png|thumb|Hic anulus chemicus benzenum est. [[Atomus|Atomi]] [[carbonium|carbonii]] hospituntur in verticibus et [[anulus|anulum]] formant.]] [[Fasciculus:Historic Benzene Formulae Kekulé (original).png|thumb|upright=0.8|left|Historica benzeni formula sicut primum proposita ab Kekulé.<ref name="August Kekulé">{{cite journal|author=Kekulé, August |title=Ueber einige Condensationsproducte des Aldehyds|journal=Liebigs Ann. Chem. |year=1872|volume=162|issue=1|pages= 77–124|doi=10.1002/jlac.18721620110}}.</ref>]] '''Benzenum''' est [[compositum chemicum]] organicum cuius formula est C₆H₆ et [[molecula]] est composita ex sex [[carbonium|carbonii]] [[atomus|atomis]] in [[anulus|anulum]] cohibitis cum singulis atomis [[hydrogenium|hydrogenii]] coniunctis ad unumquemque carbonii atomum. Quia haec molecula solum atomos carbonii hydrogeniique continet, benzenum numeratur inter [[hydrocarboneum|hydrocarbonea]]. Benzenum est naturale [[petroleum|olei crudi]] elementum et aromaticum [[hydrocarboneum]]. Est etiam structura fundamentalis plurium derivationum cum diversis coetibus lateralibus, h.e. singula vel plura [[methylum|methyla]] ([[toluenum]], [[xylenum]]), hydroxyla (phenola), vel [[aminum|aminis]] (anilinis). == Notae == <references/> {{chem-stipula}} [[Categoria:Composita organica]] [[Categoria:Mutagena]] {{Myrias|Physica}} t6lj4520yrq9aqe2lqa0zgvk0j176sx 0 238049 3995963 3986138 2026-10-20T22:33:12Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3995963 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:F.O.C. Darley and Alexander Hay Ritchie - Sherman's March to the Sea.jpg|thumb|Caelatura ab [[Alexander Hay Ritchie|Alexandro Hay Ritchie]] anno [[1868]] facta iter Shermanianum ad mare factum depingit. In [[pictura]], [[miles|milites]] [[Exercitus Unionis|Unionis]] [[ferrivia]]s asseresque [[telegraphia|telegraphicos]] destruunt, cum [[servus|servi]] [[libertas|liberati]] eos adiuvant et tuto effugiunt.]] [[Fasciculus:Savannah Campaign.png|thumb|upright=1.4|Iter Shermanianum ad [[mare]].]] [[Fasciculus:Sherman railroad destroy.jpg|thumb|upright=0.8|Copiae Shermanianae [[ferrivia]]m [[Atlanta]]e destruunt.]] [[Fasciculus:Sherman's March to the Sea - Project Gutenberg eText 21566.jpg|thumb|upright=0.8|"Sherman's March to the Sea" anno [[1865]] celebrabatur, [[verbum (generale)|verbis]] ab S. H. M. Byers compositis et [[musica]] a J. O. Rockwell condita.]] '''Iter Shermanianum ad mare,''' vel '''Expeditio Savannensis,''' fuit [[expeditio militaris]] in [[Bellum Civile Americanum|Bello Civili Americano]] per [[Georgia (CFA)|Georgiam]] a [[15 Novembris]] ad [[21 Decembris]] [[1864]] a [[Gulielmus Tecumseh Sherman|Gulielmo Tecumseh Sherman]] [[res militaris|generali maiore]] [[Exercitus Unionis]] effectum. Quod coepit cum copiae Shermanianae ex [[Proelium Atlantae|Atlanta]] [[Georgia (CFA)|Georgiae]], [[urbs|urbe]] capta, discederent die 15 Novembris et finivit die 21 Decembris, [[portus|portu]] [[Savanna (Georgia)|Savannensi]] capto. Expeditionis [[miles|milites]] non solum scopos militares, sed [[industria]]m, [[infrastructura]]m, resque familiares et privatas destruxerunt, ac [[oeconomia|publicarum opum administrationem]] et reticulata [[vectura]]e opera [[Civitates Confoederatae Americae|Confoederatiae]] magnopere disturbavit. Audacia Shermaniana, cum graviter intra fines hostium sine nexibus [[commeatus]] operabatur, inusitatissima in [[historia militaris|historia militari]] habetur.<ref>Eicher 2001: 768.</ref> ==Memoria== [[Miles|Milites]] [[Exercitus Unionis]] [[iter]] facientes multa [[carmen|carmina]] canebant, sed "[[Marching through Georgia]]" ('Iter per Georgiam faciens'), carmen ab [[Henricus Clay Work|Henrico Clay Work]] anno [[1865]] conditum, bello iam confecto, expeditionem repraesentaret: [[verbum (generale)|verba]], ex opinione militum Unionis expressa, [[servus|servos]] [[libertas|liberatos]] punitamque [[Civitates Confoederatae Americae|Confoederatia]]m vehementius dicunt. Sherman autem carmen denique aversabatur, partim quia ipse hostibus concisis gaudebat numquam, et partim quia carmen in paene omni re cui aderat propalam perficiebatur,<ref>Eicher 2001: 763.</ref> sed militibus in bellis [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] gratissimum erat. {{NexInt}} *[[Bellum totum]] *''[[The March (mythistoria)|The March]]'' (2005, E. L. Doctorow, 2005) *''[[Sherman's March (pellicula 2007)|Sherman's March]]'' (documentarium, 2007) *[[Terra adustus]]<!--Scorched earth--> *[[Theatrum Occidentale Belli Civilis Americani]]<!-- *[[Collective punishment]]--> ==Notae== <references/> ==Bibliographia== *Campbell, Jacqueline Glass. [[2003]]. ''When Sherman Marched North from the Sea: Resistance on the Confederate Home Front.'' Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 9780807856598. *Catton, Bruce. [[1965]]. ''Never Call Retreat.'' The Centennial History of the Civil War, 3. Garden City Novi Eboraci: Doubleday. ISBN 0671469908. *Eicher, David J. [[2001]]. ''The Longest Night: A Military History of the Civil War.'' Novi Eboraci: Simon & Schuster. ISBN 0684849445. *Hattaway, Herman, et Archer Jones. [[1983]]. ''How the North Won: A Military History of the Civil War.'' Urbanae: University of Illinois Press. ISBN 0252009185. *Kennett, Lee. [[1995]]. ''Marching through Georgia: The Story of Soldiers and Civilians During Sherman's Campaign.'' Novi Eboraci: HarperCollins Publishers. ISBN 0060927453. *McPherson, James M. [[1988]]. ''Battle Cry of Freedom: The Civil War Era.'' Oxford History of the United States. Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 0195038630. *Nevin, David, et editores Time-Life Books. [[1986]]. ''Sherman's March: Atlanta to the Sea.'' Alexandriae Virginiae: Time-Life Books. ISBN 0809448122. *Trudeau, Noah Andre. [[2008]]. ''Southern Storm: Sherman's March to the Sea.'' Novi Eboraci: HarperCollins. ISBN 9780060598679. ===Fontes primarii=== *[[Gulielmus Tecumseh Sherman|Sherman, William T.]] ([[1889]]) [[1990]]. [http://www.gutenberg.org/files/4361/4361-h/4361-h.htm ''Memoirs of General W. T. Sherman,'' ed. 2a.] Novi Eboraci: Library of America. ISBN 0940450658.<!--First published 1889 by D. Appleton & Co.--> *U. S. War Department. [[1880]]–[[1901]]. [https://web.archive.org/web/20151023214829/http://ebooks.library.cornell.edu/m/moawar/waro.html ''The War of the Rebellion: A Compilation of the Official Records of the Union and Confederate Armies.''] Vasingtoniae: U.S. Government Printing Office. ===Bibliographia addita=== *Davis, Stephen. [[2012]]. ''What the Yankees Did to Us: Sherman's Bombardment and Wrecking of Atlanta.'' Macon Georgiae: Mercer University Press. ISBN 0881463981. *Fowler, John D., et David B. Parker, eds. [[2011]]. ''Breaking the Heartland: The Civil War in Georgia.'' *Frank, Lisa Tendrich. [[2015]]. ''The Civilian War: Confederate Women and Union Soldiers During Sherman's March.'' LSU Press. *Glatthaar, Joseph T. [[1985]]. ''The March to the Sea and Beyond: Sherman's Troops in the Savannah and Carolinas Campaigns.'' Novi Eboraci: New York University Press. ISBN 0814730019. *Miles, Jim. [[2002]]. ''To the Sea: A History and Tour Guide of the War in the West, Sherman's March across Georgia and through the Carolinas, 1864–1865.'' Nashville Tennesiae: Cumberland House. ISBN 1581822618. *Rubin, Anne Sarah. [[2014]]. ''Through the Heart of Dixie: Sherman's March and American Memory.'' University of North Carolina Press. *Smith, David. [[2012]]. ''Sherman's March to the Sea 1864: Atlanta to Savannah.'' Osprey Publishing. *Smith, Derek. [[1997]]. ''Civil War Savannah.'' Savannae Georgiae: Frederic C. Beil. ISBN 0913720933. *Welch, Robert Christopher. [[2011]]. Forage Liberally: The Role of Agriculture in Sherman's March to the Sea. Thesis, Iowa State University. [http://lib.dr.iastate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1407&context=etd Versio interretialis.] *Whelchel, Love Henry. [[2014]]. ''Sherman's March and the Emergence of the Independent Black Church Movement: From Atlanta to the Sea to Emancipation.'' Palgrave Macmillan. ===Fontes primarii=== *[https://web.archive.org/web/20190118215538/http://ebooks.library.cornell.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=moawar&cc=moawar&idno=waro0092&q1=organization&view=image&seq=39&size=100 Savannah Campaign Union order of battle] *[https://web.archive.org/web/20190118215413/http://ebooks.library.cornell.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=moawar&cc=moawar&idno=waro0092&q1=organization&view=image&seq=895&size=100 Savannah Campaign Confederate order of battle] ==Nexus externi== *Clark, Frank Oliver. [http://sciway3.net/clark/civilwar/march.html De iter Shermanianum ad mare,] sciway3.net *[https://web.archive.org/web/20150319052938/http://www.cr.nps.gov/hps/abpp/battles/bycampgn.htm#West64 Descriptiones Expeditionis Savannensis,] www.cr.nps.gov *[https://web.archive.org/web/20080512153950/http://www.sonofthesouth.net/leefoundation/shermans-march-to-the-sea.htm ''Harper's History: March to the sea,''] www.sonofthesouth.net *[http://www.gutenberg.org/files/21566/21566-h/images/sherman.pdf Musica carminis "Sherman's March to the Sea,"] www,gutenberg.org (Propositum Gutenbergense) *[http://dlg.galileo.usg.edu/id:dlg_zlbp_zlbp Photographemata Expeditionis Shermanianae,] dlg.galileo.usg.edu<!--from negatives taken in the field, by Geo. N. Barnard, official photographer of the military div. of the Mississippi. Published/Created: New York, Press of Wynkoop & Hallenbeck, 1866. (searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [http://fax.libs.uga.edu/E476x7xB24/1f/ layered PDF] format)--> *[http://www.armyofgeorgia.com/ Societas Historica Exercitus Georgiae,] www.armyofgeorgia.com<!-- *[http://www.nps.gov/hps/abpp/CWSII/CWSIIStateReportGA.htm National Park Service report on preservation and historic boundaries at the Savannah Campaign battlefields] *[http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Article.jsp?id=h-641 New Georgia Encyclopedia article on the March] *http://www.slate.com/blogs/the_vault/2012/12/20/william_tecumseh_sherman_s_gift_for_abraham_lincoln_1864_telegram_presenting.html Photo] of Sherman's handwritten note for the telegraph, offering Savannah as a present for President Lincoln *[http://www.pritzkermilitary.org/whats_on/pritzker-military-presents/noah-andre-trudeau-southern-storm/ Noah Andre Trudeau Webcast Author Lecture] at the Pritzker Military Museum & Library, September 11, 2008. *[http://www.gpb.org/37-weeks/episodes Georgia Public Broadcasting: 37 weeks - Sherman on the March]--> [[Categoria:Bellum Civile Americanum]]<!--en:Campaigns of the American Civil War--> [[Categoria:1864]] [[Categoria:Georgia (CFA)]] <!--en:1864 in the United States--> d9mvefdxggzhozowrxjtqj4iaum7k8f 0 242553 3995883 3973341 2026-10-20T14:42:42Z Flixq 188589 3995883 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Lascaux 04.jpg|thumb|upright=0.8|[[Pictura]] in [[spelunca]], [[Lascaux]] [[Francia]], prima [[ars]] nota.]] [[Fasciculus:Sumerian 26th c Adab.jpg|thumb|upright=0.8|[[Scriptura cuneiformis]], primum [[systema scribendi]] notum.]] [[File:GENTES ORBIS TERRARUM.jpg|thumb|GENTES ORBIS TERRARUM]] '''Historia mundi''' describit '''historiam hominum''' secundum materias [[archaeologia|archaeologicas]] et [[scriptura|scriptas]] investigatas. [[Historia]] antiqua nota coepit cum [[historia scribendi|scriptura inveniretur]].<ref>Secundum David Diringer ("Writing", ''Encyclopedia Americana,'' (1986), 29: 558: "Writing gives permanence to men's knowledge and enables them to communicate over great distances. . . . The complex society of a higher civilization would be impossible without the art of writing."</ref><ref name="WebsterWH">H. Webster, (1921), [http://books.google.com/books?id=cboXAAAAIAAJ ''World history'']. Bostoniae: D.C. Heath. [http://books.google.com/books?id=cboXAAAAIAAJ&pg=PR5&pg=PA27 p. 27].</ref> Fundamenta autem [[civilizatio]]nis ad primam [[technologia]]m introductam et [[cultura]]m excogitatam retro extenduntur. [[Praehistoria]] Aevo [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] ("Primo Aevo Lapidis") incipit, quod [[Aevum Neolithicum]] ("Novum Aevum Lapidis"), et [[Revolutio Neolithica]] (inter 8000 et 5000 a.C.n.) in [[Luna fertilis|Luna fertili]] secuta sunt. Illud aevum mutationem maximi momenti in historia hominum vidit, cum homines ordinatam [[planta]]rum et [[animal]]ium tutelam inciperent.<ref>Colin Tudge, ''Neanderthals, Bandits and Farmers: How Agriculture Really Began'' (Londinii: Weidenfeld & Nicolson, 1998, ISBN 0-297-84258-7).</ref><ref>Peter Bellwood, ''First Farmers: The Origins of Agricultural Societies'' (Blackwell Publishers, 2004, ISBN 0-631-20566-7).</ref><ref>Mark Nathan Cohen, ''The Food Crisis in Prehistory: Overpopulation and the Origins of Agriculture'' (Portu Novo et Londinii: Yale University Press, 1977, ISBN 0-300-02016-3).</ref> [[Agricultura]] progrediebatur, et plurimi [[homo|homines]] [[vita]]m [[nomades|nomadicam]] reliquerunt et [[agricola (munera)|agricolae]] in [[civilizatio|coloniis perennibus]] facti sunt. Nomadismus in nonnullis locis continuabat, praecipue in [[regio]]nibus secretis ubi erant paucae [[species]] plantarum quae domari poterant.<ref>Vide Jared Diamond, ''Guns, Germs and Steel.''</ref><!-- sed the relative security and increased productivity provided by farming allowed human communities to expand into increasingly larger units, fostered by advances in [[history of transport|transportation]].--> Ubi progrediebatur, agricultura [[divisio laborum|divisionem laborum]] incitavit ut cibus inter vera reservaretur. Inde divisio laborum ortum classis otiosae institutionemque urbium effecit. == Res historicae == {{div col|3}} * [[Cultus humanus]] * [[Demographia mediaevalis]] * [[Evolutio hominis]] * [[Historia agriculturae]] * [[Historia oeconomica mundi]] * [[Historia scientiae]] * [[Historia technologiae]] * [[Historiographia]] * [[Inundatio (mythologia)]] * [[Potestas ignis]] * [[Potestates historicae]]<!-- *[[Historic recurrence]] *[[Technological singularity]] *[[Development criticism]] *[[List of millennia]]--> {{div col end}}<!-- ==Historia per tempus== *[[List of archaeological periods]] *[[List of time periods]]--> == Historia per regionem == {{div col|3}} * [[Historia Africae]] * [[Historia Asiae]] ** [[Historia Asiae Mediae]] ** [[Historia Asiae Orientalis]] ** [[Historia Asiae Meridianae]] ** [[Historia Asiae Meridiorientalis]] ** [[Historia Iaponiae]] * [[Historia Europae]] ** [[Historia Athenarum]] **[[Historia Franciae]] * [[Historia Orientis Medii]] * [[Historia Oceaniae]] ** [[Historia Australiae]] ** [[Historia Novae Zelandiae]] ** [[Historiae Insularum Pacificarum]] * [[Historia Americarum]] ** [[Historia Americae Mediae]] ** [[Historia Civilizationis Maya]] ** [[Historia Americae Australis]] ** [[Historia Americae Septentrionalis]] ** [[Historia Caribicae]] * [[Historia Antarcticae]] {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Ankerl, Guy. ''Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western'', Geneva, INUPRESS, 2000, ISBN 2-88155-004-5. * ''The Biosphere'' (A ''Scientific American'' Book), Franciscopoli: W. H. Freeman and Co., 1970, ISBN 0-7167-0945-7. <!--This book, originally a 1970 ''Scientific American'' magazine issue, covered virtually every major concern and concept that has since been debated regarding materials and energy resources, population trends and environmental degradation.--> * Blainey, Geoffery. [[2000]]. ''A Short History of the World.'' Penguin Books, Victoria. ISBN 0-670-88036-1. * Braudel, Fernand. [[1974]]. ''Capitalism and Material Life, 1400–1800.'' Novi Eboraci: HarperCollins. ISBN 0-06-010454-6. * Braudel, Fernand. [[1996]]. ''The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-20308-9. * Diamond, Jared. [[1996]]. ''Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies.'' Novi Eboraci: W. W. Norton. ISBN 0-393-03891-2. * Ebrey, Walthall, et Palais. [[2006]]. ''East Asia: A Cultural, Social, and Political History.'' Bostoniae: Houghton Mifflin Company. ISBN 0-618-13384-4. * ''Energy and Power.'' [[1971]]. A ''Scientific American'' Book. Franciscopoli: W. H. Freeman and Co. ISBN 0-7167-0938-4. * Fukuyama, Francis. [[1992]]. ''The End of History and the Last Man.'' Free Press. ISBN 0-02-910975-2. * Gombrich, Ernst H. [[2005]]. ''A Little History of the World.'' Yale University Press. * Hodgson, Marshall. [[1933]]. ''Rethinking World History: Essays on Europe, Islam, and World History.'' Cantabrigiae. * Nordhaus, William D. [[2015]]. A New Solution: The Climate Club. Recognitio Gernot Wagner et Martin L. Weitzman, ''Climate Shock: The Economic Consequences of a Hotter Planet'' (Princeton University Press), ''The New York Review of Books'' 62 (10): 36–39, 4 Iunii. * Kennedy, Paul. [[1987]]/ ''The Rise and Fall of the Great Powers: Economic Change and Military Conflict from 1500 to 2000'', Novi Eboraci: Random House. ISBN 0-394-54674-1. * Parker, G. [[1997]] ''The Times Atlas of World History.'' Londinii: Times Books. * Pomeranz, Kenneth. [[2000]]. ''The Great Divergence: China, Europe and the Making of the Modern World Economy.'' Princetoniae. * Ponting, Clive. [[2000]]. ''World History: a New Perspective.'' Londinii. * Reezs, Martin. interviewed by Erin Biba, "An Apocalypse Think Tank", ''Scientific American.'' * Spodek, Howard. [[2001]]. ''The World's History: combined volume.'' Upper Saddle River, NJ, Prentice Hall. * Trompf, G. W. [[1979]]. ''The Idea of Historical Recurrence in Western Thought, from Antiquity to the Reformation.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-03479-1. * Wells, H. G. [[1920]]. ''The Outline of History.'' [http://books.google.com/books?id=-64EAAAAYAAJ Volume One.] Novi Eboraci: MacMillan. * Weech, W. N., ed. [[1944]]. ''History of the World.'' Londinii: Odhams, Long Acre.<!-- ?vol. 312, no. 6 (June 2015), p. 26.--> * Williams, H. S. [[1904]]. ''The historians' history of the world; a comprehensive narrative of the rise and development of nations as recorded by over two thousand of the great writers of all ages.'' Novi Eboraci: The Outlook Company. * Wright, Ronald. [[2004]]. ''A Short History of Progress.'' Toronti: Anansi ISBN 0-88784-706-4. == Bibliographia addita == * Fournet, Louis-Henri. [[1986]]. ''Diagrammatic Chart of World History.'' Editions Sides. ISBN 978-2-86861-096-6. * Gonick, Larry. [[1997]]. ''The Cartoon History of the Universe.'' Vol. 1, Main Street Books, 1997, ISBN 978-0-385-26520-1, Vol. 2, Main Street Books, 1994, ISBN 978-0-385-42093-8, Volume Three, W. W. Norton & Company, 2002, ISBN 978-0-393-32403-7. * Landes, David. [[1999]]. ''The Wealth and Poverty of Nations: Why Some Are So Rich and Some So Poor.'' Novi Eboraci: W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-31888-3. * Landes, David. [[2006]]. [http://pubs.aeaweb.org/doi/pdfplus/10.1257/jep.20.2.3 "Why Europe and the West? Why Not China?"] ''Journal of Economic Perspectives'' 20: 2. * McNeill, William H. [[1963]]. ''The Rise of the West: A History of the Human Community.'' Sicagi: University of Chicago Press. == Nexus externi == * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLBDA2E52FB1EF80C9 "Crash Course World History,"] www.youtube.com * [http://science.nationalgeographic.com/science/archaeology/photos/gobekli-tepe/ Gobekli Tepe,] science.nationalgeographic.com<!--World's known first temple 15000 BC--> * Museum Britannicum. [http://www.britishmuseum.org/channel/object_stories/a_history_of_the_world.aspx ''A History of the World,''] www.britishmuseum.org * Pella, John, et Erik Ringmar. [https://web.archive.org/web/20141226114621/http://69.164.215.25/irhistory/ ''History of International Relations Open Textbook Project,''] wayback.archive.org.<!--Cambridge: Open Book, forthcoming--> <!--[[Category:Articles which contain graphical timelines]]--> {{Myrias|Historia}} [[Categoria:Cultura]] [[Categoria:Historia]] [[Categoria:Terra]] 9vx7546z5y4g0qn7vueei1jl7op3vhi 3995884 3995883 2026-10-20T14:43:54Z Flixq 188589 3995884 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Lascaux 04.jpg|thumb|upright=0.8|[[Pictura]] in [[spelunca]], [[Lascaux]] [[Francia]], prima [[ars]] nota.]] [[Fasciculus:Sumerian 26th c Adab.jpg|thumb|upright=0.8|[[Scriptura cuneiformis]], primum [[systema scribendi]] notum.]] [[File:GENTES ORBIS TERRARUM.jpg|thumb|CENTVM IMPERIA EORVMQVE LINGVAE.]] '''Historia mundi''' describit '''historiam hominum''' secundum materias [[archaeologia|archaeologicas]] et [[scriptura|scriptas]] investigatas. [[Historia]] antiqua nota coepit cum [[historia scribendi|scriptura inveniretur]].<ref>Secundum David Diringer ("Writing", ''Encyclopedia Americana,'' (1986), 29: 558: "Writing gives permanence to men's knowledge and enables them to communicate over great distances. . . . The complex society of a higher civilization would be impossible without the art of writing."</ref><ref name="WebsterWH">H. Webster, (1921), [http://books.google.com/books?id=cboXAAAAIAAJ ''World history'']. Bostoniae: D.C. Heath. [http://books.google.com/books?id=cboXAAAAIAAJ&pg=PR5&pg=PA27 p. 27].</ref> Fundamenta autem [[civilizatio]]nis ad primam [[technologia]]m introductam et [[cultura]]m excogitatam retro extenduntur. [[Praehistoria]] Aevo [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] ("Primo Aevo Lapidis") incipit, quod [[Aevum Neolithicum]] ("Novum Aevum Lapidis"), et [[Revolutio Neolithica]] (inter 8000 et 5000 a.C.n.) in [[Luna fertilis|Luna fertili]] secuta sunt. Illud aevum mutationem maximi momenti in historia hominum vidit, cum homines ordinatam [[planta]]rum et [[animal]]ium tutelam inciperent.<ref>Colin Tudge, ''Neanderthals, Bandits and Farmers: How Agriculture Really Began'' (Londinii: Weidenfeld & Nicolson, 1998, ISBN 0-297-84258-7).</ref><ref>Peter Bellwood, ''First Farmers: The Origins of Agricultural Societies'' (Blackwell Publishers, 2004, ISBN 0-631-20566-7).</ref><ref>Mark Nathan Cohen, ''The Food Crisis in Prehistory: Overpopulation and the Origins of Agriculture'' (Portu Novo et Londinii: Yale University Press, 1977, ISBN 0-300-02016-3).</ref> [[Agricultura]] progrediebatur, et plurimi [[homo|homines]] [[vita]]m [[nomades|nomadicam]] reliquerunt et [[agricola (munera)|agricolae]] in [[civilizatio|coloniis perennibus]] facti sunt. Nomadismus in nonnullis locis continuabat, praecipue in [[regio]]nibus secretis ubi erant paucae [[species]] plantarum quae domari poterant.<ref>Vide Jared Diamond, ''Guns, Germs and Steel.''</ref><!-- sed the relative security and increased productivity provided by farming allowed human communities to expand into increasingly larger units, fostered by advances in [[history of transport|transportation]].--> Ubi progrediebatur, agricultura [[divisio laborum|divisionem laborum]] incitavit ut cibus inter vera reservaretur. Inde divisio laborum ortum classis otiosae institutionemque urbium effecit. == Res historicae == {{div col|3}} * [[Cultus humanus]] * [[Demographia mediaevalis]] * [[Evolutio hominis]] * [[Historia agriculturae]] * [[Historia oeconomica mundi]] * [[Historia scientiae]] * [[Historia technologiae]] * [[Historiographia]] * [[Inundatio (mythologia)]] * [[Potestas ignis]] * [[Potestates historicae]]<!-- *[[Historic recurrence]] *[[Technological singularity]] *[[Development criticism]] *[[List of millennia]]--> {{div col end}}<!-- ==Historia per tempus== *[[List of archaeological periods]] *[[List of time periods]]--> == Historia per regionem == {{div col|3}} * [[Historia Africae]] * [[Historia Asiae]] ** [[Historia Asiae Mediae]] ** [[Historia Asiae Orientalis]] ** [[Historia Asiae Meridianae]] ** [[Historia Asiae Meridiorientalis]] ** [[Historia Iaponiae]] * [[Historia Europae]] ** [[Historia Athenarum]] **[[Historia Franciae]] * [[Historia Orientis Medii]] * [[Historia Oceaniae]] ** [[Historia Australiae]] ** [[Historia Novae Zelandiae]] ** [[Historiae Insularum Pacificarum]] * [[Historia Americarum]] ** [[Historia Americae Mediae]] ** [[Historia Civilizationis Maya]] ** [[Historia Americae Australis]] ** [[Historia Americae Septentrionalis]] ** [[Historia Caribicae]] * [[Historia Antarcticae]] {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Ankerl, Guy. ''Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western'', Geneva, INUPRESS, 2000, ISBN 2-88155-004-5. * ''The Biosphere'' (A ''Scientific American'' Book), Franciscopoli: W. H. Freeman and Co., 1970, ISBN 0-7167-0945-7. <!--This book, originally a 1970 ''Scientific American'' magazine issue, covered virtually every major concern and concept that has since been debated regarding materials and energy resources, population trends and environmental degradation.--> * Blainey, Geoffery. [[2000]]. ''A Short History of the World.'' Penguin Books, Victoria. ISBN 0-670-88036-1. * Braudel, Fernand. [[1974]]. ''Capitalism and Material Life, 1400–1800.'' Novi Eboraci: HarperCollins. ISBN 0-06-010454-6. * Braudel, Fernand. [[1996]]. ''The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-20308-9. * Diamond, Jared. [[1996]]. ''Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies.'' Novi Eboraci: W. W. Norton. ISBN 0-393-03891-2. * Ebrey, Walthall, et Palais. [[2006]]. ''East Asia: A Cultural, Social, and Political History.'' Bostoniae: Houghton Mifflin Company. ISBN 0-618-13384-4. * ''Energy and Power.'' [[1971]]. A ''Scientific American'' Book. Franciscopoli: W. H. Freeman and Co. ISBN 0-7167-0938-4. * Fukuyama, Francis. [[1992]]. ''The End of History and the Last Man.'' Free Press. ISBN 0-02-910975-2. * Gombrich, Ernst H. [[2005]]. ''A Little History of the World.'' Yale University Press. * Hodgson, Marshall. [[1933]]. ''Rethinking World History: Essays on Europe, Islam, and World History.'' Cantabrigiae. * Nordhaus, William D. [[2015]]. A New Solution: The Climate Club. Recognitio Gernot Wagner et Martin L. Weitzman, ''Climate Shock: The Economic Consequences of a Hotter Planet'' (Princeton University Press), ''The New York Review of Books'' 62 (10): 36–39, 4 Iunii. * Kennedy, Paul. [[1987]]/ ''The Rise and Fall of the Great Powers: Economic Change and Military Conflict from 1500 to 2000'', Novi Eboraci: Random House. ISBN 0-394-54674-1. * Parker, G. [[1997]] ''The Times Atlas of World History.'' Londinii: Times Books. * Pomeranz, Kenneth. [[2000]]. ''The Great Divergence: China, Europe and the Making of the Modern World Economy.'' Princetoniae. * Ponting, Clive. [[2000]]. ''World History: a New Perspective.'' Londinii. * Reezs, Martin. interviewed by Erin Biba, "An Apocalypse Think Tank", ''Scientific American.'' * Spodek, Howard. [[2001]]. ''The World's History: combined volume.'' Upper Saddle River, NJ, Prentice Hall. * Trompf, G. W. [[1979]]. ''The Idea of Historical Recurrence in Western Thought, from Antiquity to the Reformation.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-03479-1. * Wells, H. G. [[1920]]. ''The Outline of History.'' [http://books.google.com/books?id=-64EAAAAYAAJ Volume One.] Novi Eboraci: MacMillan. * Weech, W. N., ed. [[1944]]. ''History of the World.'' Londinii: Odhams, Long Acre.<!-- ?vol. 312, no. 6 (June 2015), p. 26.--> * Williams, H. S. [[1904]]. ''The historians' history of the world; a comprehensive narrative of the rise and development of nations as recorded by over two thousand of the great writers of all ages.'' Novi Eboraci: The Outlook Company. * Wright, Ronald. [[2004]]. ''A Short History of Progress.'' Toronti: Anansi ISBN 0-88784-706-4. == Bibliographia addita == * Fournet, Louis-Henri. [[1986]]. ''Diagrammatic Chart of World History.'' Editions Sides. ISBN 978-2-86861-096-6. * Gonick, Larry. [[1997]]. ''The Cartoon History of the Universe.'' Vol. 1, Main Street Books, 1997, ISBN 978-0-385-26520-1, Vol. 2, Main Street Books, 1994, ISBN 978-0-385-42093-8, Volume Three, W. W. Norton & Company, 2002, ISBN 978-0-393-32403-7. * Landes, David. [[1999]]. ''The Wealth and Poverty of Nations: Why Some Are So Rich and Some So Poor.'' Novi Eboraci: W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-31888-3. * Landes, David. [[2006]]. [http://pubs.aeaweb.org/doi/pdfplus/10.1257/jep.20.2.3 "Why Europe and the West? Why Not China?"] ''Journal of Economic Perspectives'' 20: 2. * McNeill, William H. [[1963]]. ''The Rise of the West: A History of the Human Community.'' Sicagi: University of Chicago Press. == Nexus externi == * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLBDA2E52FB1EF80C9 "Crash Course World History,"] www.youtube.com * [http://science.nationalgeographic.com/science/archaeology/photos/gobekli-tepe/ Gobekli Tepe,] science.nationalgeographic.com<!--World's known first temple 15000 BC--> * Museum Britannicum. [http://www.britishmuseum.org/channel/object_stories/a_history_of_the_world.aspx ''A History of the World,''] www.britishmuseum.org * Pella, John, et Erik Ringmar. [https://web.archive.org/web/20141226114621/http://69.164.215.25/irhistory/ ''History of International Relations Open Textbook Project,''] wayback.archive.org.<!--Cambridge: Open Book, forthcoming--> <!--[[Category:Articles which contain graphical timelines]]--> {{Myrias|Historia}} [[Categoria:Cultura]] [[Categoria:Historia]] [[Categoria:Terra]] 4y3rvuwk6i71a4b3zaz0o5qsuc6h72h 3995907 3995884 2026-10-20T16:04:42Z Grufo 64423 Mos Vicipaedianus 3995907 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Lascaux 04.jpg|thumb|upright=0.8|[[Pictura]] in [[spelunca]], [[Lascaux]] [[Francia]], prima [[ars]] nota.]] [[Fasciculus:Sumerian 26th c Adab.jpg|thumb|upright=0.8|[[Scriptura cuneiformis]], primum [[systema scribendi]] notum.]] [[File:GENTES ORBIS TERRARUM.jpg|thumb|Centum imperia eorumque linguae]] {{res|Historia mundi}} describit {{res|historiam hominum}} secundum materias [[archaeologia|archaeologicas]] et [[scriptura|scriptas]] investigatas. [[Historia]] antiqua nota coepit cum [[historia scribendi|scriptura inveniretur]].<ref>Secundum David Diringer ("Writing", ''Encyclopedia Americana,'' (1986), 29: 558: "Writing gives permanence to men's knowledge and enables them to communicate over great distances. . . . The complex society of a higher civilization would be impossible without the art of writing."</ref><ref name="WebsterWH">H. Webster, (1921), [http://books.google.com/books?id=cboXAAAAIAAJ ''World history'']. Bostoniae: D.C. Heath. [http://books.google.com/books?id=cboXAAAAIAAJ&pg=PR5&pg=PA27 p. 27].</ref> Fundamenta autem [[civilizatio]]nis ad primam [[technologia]]m introductam et [[cultura]]m excogitatam retro extenduntur. [[Praehistoria]] Aevo [[Palaeolithicum|Palaeolithico]] ("Primo Aevo Lapidis") incipit, quod [[Aevum Neolithicum]] ("Novum Aevum Lapidis"), et [[Revolutio Neolithica]] (inter 8000 et 5000 a.C.n.) in [[Luna fertilis|Luna fertili]] secuta sunt. Illud aevum mutationem maximi momenti in historia hominum vidit, cum homines ordinatam [[planta]]rum et [[animal]]ium tutelam inciperent.<ref>Colin Tudge, ''Neanderthals, Bandits and Farmers: How Agriculture Really Began'' (Londinii: Weidenfeld & Nicolson, 1998, ISBN 0-297-84258-7).</ref><ref>Peter Bellwood, ''First Farmers: The Origins of Agricultural Societies'' (Blackwell Publishers, 2004, ISBN 0-631-20566-7).</ref><ref>Mark Nathan Cohen, ''The Food Crisis in Prehistory: Overpopulation and the Origins of Agriculture'' (Portu Novo et Londinii: Yale University Press, 1977, ISBN 0-300-02016-3).</ref> [[Agricultura]] progrediebatur, et plurimi [[homo|homines]] [[vita]]m [[nomades|nomadicam]] reliquerunt et [[agricola (munera)|agricolae]] in [[civilizatio|coloniis perennibus]] facti sunt. Nomadismus in nonnullis locis continuabat, praecipue in [[regio]]nibus secretis ubi erant paucae [[species]] plantarum quae domari poterant.<ref>Vide Jared Diamond, ''Guns, Germs and Steel.''</ref><!-- sed the relative security and increased productivity provided by farming allowed human communities to expand into increasingly larger units, fostered by advances in [[history of transport|transportation]].--> Ubi progrediebatur, agricultura [[divisio laborum|divisionem laborum]] incitavit ut cibus inter vera reservaretur. Inde divisio laborum ortum classis otiosae institutionemque urbium effecit. == Res historicae == {{div col|3}} * [[Cultus humanus]] * [[Demographia mediaevalis]] * [[Evolutio hominis]] * [[Historia agriculturae]] * [[Historia oeconomica mundi]] * [[Historia scientiae]] * [[Historia technologiae]] * [[Historiographia]] * [[Inundatio (mythologia)]] * [[Potestas ignis]] * [[Potestates historicae]]<!-- *[[Historic recurrence]] *[[Technological singularity]] *[[Development criticism]] *[[List of millennia]]--> {{div col end}}<!-- ==Historia per tempus== *[[List of archaeological periods]] *[[List of time periods]]--> == Historia per regionem == {{div col|3}} * [[Historia Africae]] * [[Historia Asiae]] ** [[Historia Asiae Mediae]] ** [[Historia Asiae Orientalis]] ** [[Historia Asiae Meridianae]] ** [[Historia Asiae Meridiorientalis]] ** [[Historia Iaponiae]] * [[Historia Europae]] ** [[Historia Athenarum]] **[[Historia Franciae]] * [[Historia Orientis Medii]] * [[Historia Oceaniae]] ** [[Historia Australiae]] ** [[Historia Novae Zelandiae]] ** [[Historiae Insularum Pacificarum]] * [[Historia Americarum]] ** [[Historia Americae Mediae]] ** [[Historia Civilizationis Maya]] ** [[Historia Americae Australis]] ** [[Historia Americae Septentrionalis]] ** [[Historia Caribicae]] * [[Historia Antarcticae]] {{div col end}} == Notae == <references /> == Bibliographia == * Ankerl, Guy. ''Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western'', Geneva, INUPRESS, 2000, ISBN 2-88155-004-5. * ''The Biosphere'' (A ''Scientific American'' Book), Franciscopoli: W. H. Freeman and Co., 1970, ISBN 0-7167-0945-7. <!--This book, originally a 1970 ''Scientific American'' magazine issue, covered virtually every major concern and concept that has since been debated regarding materials and energy resources, population trends and environmental degradation.--> * Blainey, Geoffery. [[2000]]. ''A Short History of the World.'' Penguin Books, Victoria. ISBN 0-670-88036-1. * Braudel, Fernand. [[1974]]. ''Capitalism and Material Life, 1400–1800.'' Novi Eboraci: HarperCollins. ISBN 0-06-010454-6. * Braudel, Fernand. [[1996]]. ''The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-20308-9. * Diamond, Jared. [[1996]]. ''Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies.'' Novi Eboraci: W. W. Norton. ISBN 0-393-03891-2. * Ebrey, Walthall, et Palais. [[2006]]. ''East Asia: A Cultural, Social, and Political History.'' Bostoniae: Houghton Mifflin Company. ISBN 0-618-13384-4. * ''Energy and Power.'' [[1971]]. A ''Scientific American'' Book. Franciscopoli: W. H. Freeman and Co. ISBN 0-7167-0938-4. * Fukuyama, Francis. [[1992]]. ''The End of History and the Last Man.'' Free Press. ISBN 0-02-910975-2. * Gombrich, Ernst H. [[2005]]. ''A Little History of the World.'' Yale University Press. * Hodgson, Marshall. [[1933]]. ''Rethinking World History: Essays on Europe, Islam, and World History.'' Cantabrigiae. * Nordhaus, William D. [[2015]]. A New Solution: The Climate Club. Recognitio Gernot Wagner et Martin L. Weitzman, ''Climate Shock: The Economic Consequences of a Hotter Planet'' (Princeton University Press), ''The New York Review of Books'' 62 (10): 36–39, 4 Iunii. * Kennedy, Paul. [[1987]]/ ''The Rise and Fall of the Great Powers: Economic Change and Military Conflict from 1500 to 2000'', Novi Eboraci: Random House. ISBN 0-394-54674-1. * Parker, G. [[1997]] ''The Times Atlas of World History.'' Londinii: Times Books. * Pomeranz, Kenneth. [[2000]]. ''The Great Divergence: China, Europe and the Making of the Modern World Economy.'' Princetoniae. * Ponting, Clive. [[2000]]. ''World History: a New Perspective.'' Londinii. * Reezs, Martin. interviewed by Erin Biba, "An Apocalypse Think Tank", ''Scientific American.'' * Spodek, Howard. [[2001]]. ''The World's History: combined volume.'' Upper Saddle River, NJ, Prentice Hall. * Trompf, G. W. [[1979]]. ''The Idea of Historical Recurrence in Western Thought, from Antiquity to the Reformation.'' Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-03479-1. * Wells, H. G. [[1920]]. ''The Outline of History.'' [http://books.google.com/books?id=-64EAAAAYAAJ Volume One.] Novi Eboraci: MacMillan. * Weech, W. N., ed. [[1944]]. ''History of the World.'' Londinii: Odhams, Long Acre.<!-- ?vol. 312, no. 6 (June 2015), p. 26.--> * Williams, H. S. [[1904]]. ''The historians' history of the world; a comprehensive narrative of the rise and development of nations as recorded by over two thousand of the great writers of all ages.'' Novi Eboraci: The Outlook Company. * Wright, Ronald. [[2004]]. ''A Short History of Progress.'' Toronti: Anansi ISBN 0-88784-706-4. == Bibliographia addita == * Fournet, Louis-Henri. [[1986]]. ''Diagrammatic Chart of World History.'' Editions Sides. ISBN 978-2-86861-096-6. * Gonick, Larry. [[1997]]. ''The Cartoon History of the Universe.'' Vol. 1, Main Street Books, 1997, ISBN 978-0-385-26520-1, Vol. 2, Main Street Books, 1994, ISBN 978-0-385-42093-8, Volume Three, W. W. Norton & Company, 2002, ISBN 978-0-393-32403-7. * Landes, David. [[1999]]. ''The Wealth and Poverty of Nations: Why Some Are So Rich and Some So Poor.'' Novi Eboraci: W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-31888-3. * Landes, David. [[2006]]. [http://pubs.aeaweb.org/doi/pdfplus/10.1257/jep.20.2.3 "Why Europe and the West? Why Not China?"] ''Journal of Economic Perspectives'' 20: 2. * McNeill, William H. [[1963]]. ''The Rise of the West: A History of the Human Community.'' Sicagi: University of Chicago Press. == Nexus externi == * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLBDA2E52FB1EF80C9 "Crash Course World History,"] www.youtube.com * [http://science.nationalgeographic.com/science/archaeology/photos/gobekli-tepe/ Gobekli Tepe,] science.nationalgeographic.com<!--World's known first temple 15000 BC--> * Museum Britannicum. [http://www.britishmuseum.org/channel/object_stories/a_history_of_the_world.aspx ''A History of the World,''] www.britishmuseum.org * Pella, John, et Erik Ringmar. [https://web.archive.org/web/20141226114621/http://69.164.215.25/irhistory/ ''History of International Relations Open Textbook Project,''] wayback.archive.org.<!--Cambridge: Open Book, forthcoming--> <!--[[Category:Articles which contain graphical timelines]]--> {{Myrias|Historia}} [[Categoria:Cultura]] [[Categoria:Historia]] [[Categoria:Terra]] i0aehgji3zurfwzjms3t8z2fnqbmhqt 0 255548 3995937 3982186 2026-10-20T19:59:11Z InternetArchiveBot 139091 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 3995937 wikitext text/x-wiki {{L1}}[[Fasciculus:Cropduster spraying pesticides.jpg|thumb|[[Aeroplanum]] generis ''crop-duster'' insecticidam supra agrum in Civitatibus Foederatis diffundit. Qui usus in [[Unio Europaea|Unione Europaea]] prohibetur.]] [[Fasciculus:Lite-Trac Crop Sprayer.jpg|thumb|[[Lite-Trac]], [[machina]] aspergens [[rota]]rum quattuor a se propulsa, in agro pesticidam aspergit.]] [[Fasciculus:FLIT Spray Can 1.jpg|thumb|[[Flit]], [[manus|manualis]] insectidarum aspergendarum antlia magni momenti ex [[1928]].]] [[Fasciculus:Myrosinase general mechanism.png|thumb|Biosynthesis ''antifeedants'' per actionem myrosinasis.]] [[Fasciculus:Doppeldecker 01 KMJ.jpg|thumb|[[Aeroplanum]] generis ''crop-duster'' insecticidam supra agrum in Civitatibus Foederatis diffundit.]] [[Fasciculus:Warning2Pesticides.jpg|thumb|Signum de pesticidis monet: "[[Ignis]] halitus [[venenum|toxicos]] efficiet."]] {{res|Insecticida}} ({{pns|ae|m}})<ref>[[Suffixum]] ''-cida'' ([[Anglice]], [[Francice]] ''-cide'') a ''caedendo'' = Anglice 'to cut, kill'. ''Webster's Ninth New Collegiate Dictionary'' (Springfield Massachusettae: Merriam-Webster, 1985), 240. Vide etiam disputationem.</ref> est [[chemia|chemicum]] ad [[insecta]] interficienda adhibitum.<ref>{{cite web |url=http://www.iupac.org/publications/pac/2006/pdf/7811x2075.pdf |title=Glossary of Terms Relating to Pesticides |author=IUPAC |publisher=IUPAC, 2123 |year=2006}}.</ref> Inter insecticidas sunt ovicidae et [[larvicida]]e contra insectorum [[ovum|ova]] et [[larva]] proprie adhibiti. Insecticidae in [[agricultura]], [[medicina]], et [[industria]] et ab emptoribus privatis adhibentur. Insecticidae maior causa incrementi in [[agricultura]]li [[saeculum 20|saeculi vicensimi]] [[productivitas|productivitatis]] dicuntur.<ref name="EmdenPeakall1996">van Emden et Peakall 1996.</ref> Paene omnes insecticidae oecosystemata magnopere mutare possunt; multi [[homo sapiens|hominibus]] [[venenum|toxici]] sunt; nonnulli sese secundum catenam [[cibus|ciborum]] accumulant. Insecticidae describi possunt in duos greges maiores: [[insecticida systemica|insecticidas systematicas]]{{dubsig}}, quae diutine valent, et insecticidas contactiles, quae effectu diuturno carent. Praeterea, distingui possunt insecticidae [[natura]]les, sicut expressiones [[nicotinum|nicotini]], [[pyrethrum|pyrethri]], et ''[[Azadirachta indica|Azadirachtae indicae]],'' a [[planta|plantis]] contra insecta factae, insecticidae inorganicae{{dubsig}}, quae sunt [[metallum|metalla]], aut insecticidae organicae, quae sunt composita chemica organica quae plerumque contactu operantur. [[Modus actionis]], ratio per quam pesticida [[pestis|pestem]] interficit vel inertem facit, est alius modus insecticidarum describendorum. Modus actionis magnopere iuvat intellectum num insecticida [[species]] non cognatas [[venenum|venenet]], sicut [[pisces]], [[aves]], et [[mammalia]]. ==Insecticidae singulae== {{div col|2}} ===[[Organochloridum|Organochlorida]]=== *[[Aldrin]] *[[Chlordane]] *[[Chlordecone]] *[[DDT]] *[[Dieldrin]] *[[Endosulfan]] *[[Endrin]] *[[Heptachlor]] *[[Hexachlorobenzene]] *[[Lindane]] (gamma-hexachlorocyclohexane) *[[Methoxychlor]] *[[Mirex]] *[[Pentachlorophenol]] *[[Dichlorodiphenyldichloroethane|TDE]] ===[[Organophosphas|Organophosphates]] === *[[Acephate]] *[[Azinphos-methyl]] *[[Bensulide]] *[[Chlorethoxyfos]] *[[Chlorpyrifos]] *[[Chlorpyriphos-methyl]] *[[Diazinon]] *[[Dichlorvos]] (DDVP) *[[Dicrotophos]] *[[Dimethoate]] *[[Disulfoton]] *[[Ethoprop]] *[[Fenamiphos]] *[[Fenitrothion]] *[[Fenthion]] *[[Fonofos]] *[[Fosthiazate]] *[[Malathion]] *[[Methamidophos]] *[[Methidathion]] *[[Mevinphos]] *[[Monocrotophos]] *[[Naled]] *[[Omethoate]] *[[Oxydemeton-methyl]] *[[Parathion]] *[[Parathion-methyl]] *[[Phorate]] *[[Phosalone]] *[[Phosmet]] *[[Phostebupirim]] *[[Phoxim]] *[[Pirimiphos-methyl]] *[[Profenofos]] *[[Terbufos]] *[[Tetrachlorvinphos]] *[[Tribufos]] *[[Trichlorfon]]<!-- === [[Carbamate]]s === *[[Aldicarb]] *[[Bendiocarb]] *[[Carbofuran]] *[[Carbaryl]] *[[Dioxacarb]] *[[Fenobucarb]] *[[Fenoxycarb]] *[[Isoprocarb]] *[[Methomyl]] *[[2-(1-Methylpropyl)phenyl methylcarbamate]] ===[[Pyrethroid]]s=== *[[Allethrin]] *[[Bifenthrin]] *[[Cyhalothrin]] **[[Lambda-cyhalothrin]] *[[Cypermethrin]] *[[Cyfluthrin]] *[[Deltamethrin]] *[[Etofenprox]] *[[Fenvalerate]] *[[Permethrin]] *[[Phenothrin]] *[[Prallethrin]] *[[Resmethrin]] *[[Tetramethrin]] *[[Tralomethrin]] *[[Transfluthrin]] ===[[Neonicotinoid]]s=== *[[Acetamiprid]] *[[Clothianidin]] *[[Imidacloprid]] *[[Nithiazine]] *[[Thiacloprid]] *[[Thiamethoxam]] === [[Ryanoid]]s === *[[Chlorantraniliprole]] *[[Cyantraniliprole]] *[[Flubendiamide]] === Insect growth regulators === *[[Benzoylurea]]s **[[Diflubenzuron]] **[[Flufenoxuron]] *[[Cyromazine]] *[[Methoprene]] *[[Hydroprene]] *[[Tebufenozide]]--> ===Plantae=== *[[Anabasinum]] *[[Anetholum]]<!--mosquito larvae<ref name="sdcinn"/>--> *''[[Azadirachta indica]]'' (neem) *[[Caffeinum]] *''[[Derris]]'' *''[[Nicotiana rustica]]'' *''[[Origanum vulgare]]''<!--oil kills beetles ''[[Rhizopertha dominica]]''<ref> {{cite web| url=http://www.sciencedaily.com/releases/2008/05/080522072339.htm| title=Oregano Oil Works As Well As Synthetic Insecticides To Tackle Common Beetle Pest| publisher=www.sciencedaily.com.}} </ref> (bug found in stored cereal)--> *[[Pyrethrum]]<!-- *[[Annonin]] *[[Asimina]] (pawpaw tree seeds) for [[lice]] *[[Azadirachtin]] *[[Carapa]] *[[Cinnamaldehyde]] (very effective for killing mosquito larvae)<ref>{{cite web|url=http://www.wissenschaft.de/wissen/news/243037.html|title=Cornelia Dick-Pfaff: Wohlriechender Mückentod, 19.07.2004}}.</ref> *[[Cinnamon]] leaf oil (very effective for killing mosquito larvae)<ref name="sdcinn"> {{cite web| url=http://www.sciencedaily.com/releases/2004/07/040716081706.htm| title=Cinnamon Oil Kills Mosquitoes| publisher=www.sciencedaily.com.}} </ref> *[[Cinnamyl acetate]] (kills mosquito larvae)<ref name="sdcinn"/> *[[Citral]] *[[Deguelin]] *[[Derris]] ([[rotenone]]) *''[[Desmodium caudatum]]'' (leaves and roots) *[[Eugenol]] (mosquito larvae)<ref name="sdcinn"/> *[[Linalool]] *[[Myristicin]] *[[Neem]] ([[Azadirachtin]]) *''[[Peganum harmala]]'', seeds (smoke from), root *[[Polyketide]] *''[[Quassia]]'' (South American plant genus) *[[Ryanodine]] *[[Tetranortriterpenoid]] *[[Thymol]] (controls [[varroa mite]]s in [[bees|bee colonies]])<ref name=bees>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4780034.stm|title=Almond farmers seek healthy bees | work=BBC News | date=2006-03-08}}.</ref>--> ===Res biologicae=== *''[[Bacillus sphaericus]]'' *''[[Bacillus thuringiensis]]'' *''[https://web.archive.org/web/20110909110525/http://www.biocontrol.entomology.cornell.edu/pathogens/bacteria.html Bacillus thuringiensis aizawi]'' *''[[Bacillus thuringiensis israelensis]]'' *''[https://web.archive.org/web/20110909110525/http://www.biocontrol.entomology.cornell.edu/pathogens/bacteria.html Bacillus thuringiensis kurstaki]'' *''[https://web.archive.org/web/20110909110525/http://www.biocontrol.entomology.cornell.edu/pathogens/bacteria.html Bacillus thuringiensis tenebrionis]'' *''[[Lecanicillium lecanii]]''<!-- *[[Nuclear Polyhedrosis Virus|Nuclear Polyhedrosis virus]] *[[Cydia pomonella granulosis virus|Granulovirus]] *[[Spinosad]] AKA Spinosyn A *[[Spinosyn D]]--> ===Aliae res=== *[[Acidum boricum]] *[[Borax]] *[[Boratum]] *[[Diatomae]] *[[Insecticidium]] *[[Terra diatomacea]] {{div col end}} == Notae == <references/> ==Bibliographia== *McWilliams, James E. [[2008]]. ‘The Horizon Opened Up Very Greatly’: Leland O. Howard and the Transition to Chemical Insecticides in the United States, 1894–1927. ''Agricultural History'' 82:468–95. *van Emden, H. F., et David B. Peakall. [[1996]]. ''Beyond Silent Spring.'' Springer. ISBN 978041272800. [https://books.google.com/books?id=PyjFtiNFVG0C Google Books.] ==Nexus externi== {{Wiktionary|insecticide}} *InsectBuzz.com. [https://web.archive.org/web/20101211112244/http://insectbuzz.com/ Nuntia quotidiana de insectis.] *International Pesticide Application Research Centre. [https://web.archive.org/web/20150801105210/http://dropdata.org/ Situs proprius.] *National Pest Management Association. [http://www.pestworld.org/ Situs proprius.] *Patings, P. M. [https://web.archive.org/web/20120602083834/http://www.zen-garden.org/html/page_control.htm Tsubo-en Control of pests, weeds and diseases in Tsubo-en.] Lelystad Nederlandiae. zen-garden.org. *Statewide Integrated Pest Management Program, University of California Agriculture & Natural Resources. [https://web.archive.org/web/20160301034028/http://www.ipm.ucdavis.edu/GENERAL/pesticides.html Pesticide information.] *Vittum, Patricia. [[2016]]. [https://web.archive.org/web/20130903022817/http://grounds-mag.com/mag/grounds_maintenance_insecticides_work/index.html How Insecticides Work.] ''Ground Maintenance for Golf & Green Industry Professionals. *Wood, Alan. [http://www.alanwood.net/pesticides/class_insecticides.html Classificatio insecticidarum.]<!-- * Streaming online video about efforts to reduce insecticide use in rice in Bangladesh. [http://www.irri.org/videos/LITE-research.wmv on Windows Media Player], [http://www.irri.org/videos/LITE-research.rm on RealPlayer]--> {{Myrias|Technologia}} [[Categoria:Biocidae]] [[Categoria:Insecticidae|!]] k2r1qzoyu5g32konowf0qoczzq264nc 0 265902 3995935 3995078 2026-10-20T19:52:18Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995935 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:The Childhood of Zeus (Louvre) by Jakob Jordaens.jpg|thumb|right|300px|''Iuppiter infans'', [[Iacobus Jordaens|Iacobi Jordaens]];[[1640]])]] '''Amalthea''' in [[mythologia Graeca]] fuit [[nympha]] [[Creta|Cretensis]] quae [[Iuppiter|Iovem]] puerum nutrivit. [[Melissus]] enim rex [[Creta|Cretae]] duas habuit filias Amaltheam e Melissam quae Iovem caprino [[Lac|lacte]] [[Mel|melle]] nutriverunt<ref> "Melissea... Huius duas fuisse filias Amalthaeam et Melissam quae Jovem puerum caprino lacte ac melle nutriernnt" [[Lactantius]], ''Institutiones Divinae'' I, 22 </ref>. Alii dicunt nutricem eam fuisse [[Capra|capram]] Amaltheam dictam; Melissi autem filias Adrasteam et Idam faciunt. Hae nutriverunt illum lacte cuiusdam caprae, cui nomen erat Amalthea, quam Iuppiter, jam adultus, ob acceptum beneficium in [[Sidus|sidera]] cum duabus capellis eius <!-- Arato 2.--> stellis [[Auriga (constellatio)|Aurigae]] dictis, retulit. Huius alterum [[cornu]] nymphis nutricibus dedit, videlicet officii praemium, hanc adiciens façultatem, ut quid optassent id illis ex eo cornu largiter suppullularet. Ovidius paulo diversius fabulam narrat hoc pacto: {{Citatio|Nais Amalthea, Cretaea nobilis Ida, <br /> dicitur in silvis occuluisse Iovem.<br /> huic fuit haedorum mater formosa duorum,<br /> inter Dictaeos conspicienda greges,<br /> cornibus aeriis atque in sua terga recurvis,<br /> ubere, quod nutrix posset habere Iovis. <br /> lac dabat illa deo; sed fregit in arbore cornu,<br /> truncaque dimidia parte decoris erat.<br /> sustulit hoc nymphe cinxitque recentibus herbis,<br /> et plenum pomis ad Iovis ora tulit.<br /> ille ubi res caeli tenuit solioque paterno <br /> sedit, et invicto nil Iove maius erat,<br /> sidera nutricem, nutricis fertile cornu fecit, quod dominae nunc quoque nomen habet<ref> "Nais Amalthea, celebris in Ida Cretensi, dicitur abdidisse Iovem silvis. Illa habuit matrem pulcherrimam duorum haedorum insignem inter greges Dictaeos, cornibus elatis, atque reflexis in sua terga, mamma quam nutrix Iovis posset habere. Illa praebebat lac deo: verum rupit cornu in arbore; atque erat spoliata altera parte decoris. Nymphe illud sustulit, atque portavit vinctum novis herbis et plenum pomis ad ora Iovis. postquam ille ibtinuit res caeli, et sedit in solio paterno, nihilque erat maius Iove invicto, mutavit nutricem in sidus, iussit cornu nutricis fecundum esse, quod nunc obtinet nomen dominae" (paraphrasis ex editione Valpy, [https://archive.org/stream/delphinclassics110valp#page/2088/mode/2up]) </ref>.|[[Ovidius]], [[Fasti]] V, 115-127}} Rem aliter narrat [[Diodorus Siculus]] lib 4 cap 35 qui cornu Acheloi fuisse adfirmat. Strabo capram Oleniam vocat, ex urbe Oleno <ref> VIII, cap. 7, 5 [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k28214j/f341.image]</ref>. Hinc proverbium, ''Amaltheae cornu'', quo utimur, quoties adfatim omnia superesse significamus. Sic Horatius {{Citatio|Apparetque beata plena <br /> ::Copia cornu|Horatius, Carmen Saeculare, v.59}} Idem {{Citatio|:::Aurea fruges <br />Italiae pleno diffudit Copia cornu.|Horatius, Epistulae I,12,v.28 }} Ovidius tamen hoc ad Acheloum refert, <br /> {{Citatio|:::rigidum fera dextera cornu <br /> dum tenet, infregit, truncaque a fronte revellit.<br /> naides hoc, pomis et odoro flore repletum,<br /> sacrarunt; divesque meo Bona Copia cornu est.|Ovidius, Metamorphoseon libri, IX, 85}} Ciceronis amicus [[Titus Pomponius Atticus]] ei hortum amoenum [[Buthrotum|Buthroti]] dicavit quem Amaltheum appellavit<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.13.1 et 1.16.15 et 1.16.18.</ref> quod imitans Cicero et ipse Amaltheum in villa sua [[Arpinum|Arpinate]] exstruxit<ref>Ibidem I.16.18 et II.1.11.</ref>. == Notae == <references/> {{NexInt}} * [[Iuppiter]] * [[Cornu copiae]] * [[113 Amalthea]] {{Lexicon Universale}} [[Categoria:Mythologia Graeca]] 2pccm30x4xy9slk6l6euq0w4szy1prt 3995936 3995935 2026-10-20T19:53:26Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995936 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:The Childhood of Zeus (Louvre) by Jakob Jordaens.jpg|thumb|right|300px|''Iuppiter infans'', [[Iacobus Jordaens|Iacobi Jordaens]];[[1640]])]] '''Amalthea''' in [[mythologia Graeca]] fuit [[nympha]] [[Creta|Cretensis]] quae [[Iuppiter|Iovem]] puerum nutrivit. [[Melissus]] enim rex [[Creta|Cretae]] duas habuit filias Amaltheam e Melissam quae Iovem caprino [[Lac|lacte]] [[Mel|melle]] nutriverunt<ref> "Melissea... Huius duas fuisse filias Amalthaeam et Melissam quae Jovem puerum caprino lacte ac melle nutriernnt" [[Lactantius]], ''Institutiones Divinae'' I, 22 </ref>. Alii dicunt nutricem eam fuisse [[Capra|capram]] Amaltheam dictam; Melissi autem filias Adrasteam et Idam faciunt. Hae nutriverunt illum lacte cuiusdam caprae, cui nomen erat Amalthea, quam Iuppiter, jam adultus, ob acceptum beneficium in [[Sidus|sidera]] cum duabus capellis eius <!-- Arato 2.--> stellis [[Auriga (constellatio)|Aurigae]] dictis, retulit. Huius alterum [[cornu]] nymphis nutricibus dedit, videlicet officii praemium, hanc adiciens façultatem, ut quid optassent id illis ex eo cornu largiter suppullularet. Ovidius paulo diversius fabulam narrat hoc pacto: {{Citatio|Nais Amalthea, Cretaea nobilis Ida, <br /> dicitur in silvis occuluisse Iovem.<br /> huic fuit haedorum mater formosa duorum,<br /> inter Dictaeos conspicienda greges,<br /> cornibus aeriis atque in sua terga recurvis,<br /> ubere, quod nutrix posset habere Iovis. <br /> lac dabat illa deo; sed fregit in arbore cornu,<br /> truncaque dimidia parte decoris erat.<br /> sustulit hoc nymphe cinxitque recentibus herbis,<br /> et plenum pomis ad Iovis ora tulit.<br /> ille ubi res caeli tenuit solioque paterno <br /> sedit, et invicto nil Iove maius erat,<br /> sidera nutricem, nutricis fertile cornu fecit, quod dominae nunc quoque nomen habet<ref> "Nais Amalthea, celebris in Ida Cretensi, dicitur abdidisse Iovem silvis. Illa habuit matrem pulcherrimam duorum haedorum insignem inter greges Dictaeos, cornibus elatis, atque reflexis in sua terga, mamma quam nutrix Iovis posset habere. Illa praebebat lac deo: verum rupit cornu in arbore; atque erat spoliata altera parte decoris. Nymphe illud sustulit, atque portavit vinctum novis herbis et plenum pomis ad ora Iovis. postquam ille ibtinuit res caeli, et sedit in solio paterno, nihilque erat maius Iove invicto, mutavit nutricem in sidus, iussit cornu nutricis fecundum esse, quod nunc obtinet nomen dominae" (paraphrasis ex editione Valpy, [https://archive.org/stream/delphinclassics110valp#page/2088/mode/2up]) </ref>.|[[Ovidius]], [[Fasti]] V, 115-127}} Rem aliter narrat [[Diodorus Siculus]] lib 4 cap 35 qui cornu Acheloi fuisse adfirmat. Strabo capram Oleniam vocat, ex urbe Oleno <ref> VIII, cap. 7, 5 [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k28214j/f341.image]</ref>. Hinc proverbium, ''Amaltheae cornu'', quo utimur, quoties adfatim omnia superesse significamus. Sic Horatius {{Citatio|Apparetque beata plena <br /> ::Copia cornu|Horatius, Carmen Saeculare, v.59}} Idem {{Citatio|:::Aurea fruges <br />Italiae pleno diffudit Copia cornu.|Horatius, Epistulae I,12,v.28 }} Ovidius tamen hoc ad Acheloum refert, <br /> {{Citatio|:::rigidum fera dextera cornu <br /> dum tenet, infregit, truncaque a fronte revellit.<br /> naides hoc, pomis et odoro flore repletum,<br /> sacrarunt; divesque meo Bona Copia cornu est.|Ovidius, Metamorphoseon libri, IX, 85}} Ciceronis amicus [[Titus Pomponius Atticus]] ei hortum amoenum [[Buthrotum|Buthroti]] dicavit quem Amaltheum appellavit<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.13.1 et 1.16.15 et 1.16.18.</ref> quod imitans Cicero et ipse Amaltheum in villa sua [[Arpinum|Arpinate]] exstruere voluit<ref>Ibidem I.16.18 et II.1.11.</ref>. == Notae == <references/> {{NexInt}} * [[Iuppiter]] * [[Cornu copiae]] * [[113 Amalthea]] {{Lexicon Universale}} [[Categoria:Mythologia Graeca]] abj8cbtrm0sfu9ohq7qmow3halt39xz 0 292276 3995989 3919458 2026-10-21T08:38:21Z Túrelio 4719 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Leopold Löffler - Portret Kazimierza Wielkiego 1864.jpg]] → [[File:Casimir the Great by Leopold Löffler.PNG]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Casimir the Great by Leopold Löffler.PNG]] 3995989 wikitext text/x-wiki {{Disnomen}} {{Nomen|genus=Masculinum|origo=Polonica|significatio=fortasse "proclamator pacis"|imago=Casimir the Great by Leopold Löffler.PNG|capitulum=[[Casimirus III Magnus]], rex Poloniae}} {{res|Casimirus}} est praenomen masculinum, [[Polonica]] origine (vulgo ''Kazimierz''). [[Etymologia]] praenominis dubia est atque varias origines proponuntur: e [[Verbum (generale)|verba]] ''kazać'' ('proclamare'),<ref name=":0">Vide [https://www.etymonline.com/word/casimir paginam] apud ''Online Etymology Dictionary''. {{Ling|Anglice}}</ref> ''kazic'' ('destruere')<ref>''Behind the Name'', s.v. "[https://www.behindthename.com/name/casimir Casimir]". {{Ling|Anglice}}</ref> vel ''kazac'' ('ducere') atque vocabulis ''mierz'' ('magnus') aut ''mir'' ('pax'). Igitur significationes variae sunt: "proclamator pacis",<ref name=":0" /> "dux magnus"... == Qui hoc nomen habuerint == * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Sanctus Casimirus||pl|qid=Q312057}} * [[Matthias Casimirus Sarbievius]] * [[Edmundus Casimirus Szoka]] === Reges Poloniae === * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Casimirus I (rex Poloniae)|Casimirus I|pl|qid=Q53455}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Casimirus II (rex Poloniae)|Casimirus II|pl|qid=Q53456}} * [[Casimirus III (rex Poloniae)|Casimirus III]] * [[Casimirus IV Iagellonides|Casimirus IV]] == Qui hoc praenomen habuerint == * [[Casimirus Bein]] * [[Casimirus Funk]] * [[Casimirus Malewicz]] * [[Casimirus Liszynski]] * [[Casimirus Nycz]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Casimirus Petrus Périer||fr|qid=Q284683}} == Notae == <references /> [[Categoria:Nomina]] [[Categoria:Praenomina]] [[Categoria:Praenomina masculina]] qzo34x2vwei7iuhjyqq6voe9nsrmdkw 10 306845 3995837 3966344 2026-10-20T13:03:18Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Nexus impalpabilis|Nexus impalpabilis]]}} 3995837 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{1|}}}{{{2|}}} | <templatestyles src="Formula:Ancora tacita/styles.css" /><span class="ancora ostenta" id="{{anchorencode:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{{2}}}}}}}">{{Nexus impalpabilis | 1 = #{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{{2}}}}} | 2 = {{#if:{{{sup|}}}|{{{sup}}}|&#9875;}} | annotatio = Haec ancora &quot;#{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{{2}}}}}&quot; appellatur. | style = font-size: .65em; vertical-align: top; padding-left: 2px; padding-right: 2px; font-weight: normal; font-style: normal; font-stretch: normal; font-variant: normal; text-decoration: none; }}{{{2|}}}</span> | {{Error|Error: Nomen ancorae abest.}} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 640zj9fhz5gc87zq0mn8l26l5f456d8 10 306846 3995840 3891600 2026-10-20T13:12:40Z Grufo 64423 +Cat 3995840 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Utitur TemplateStyles|Formula:Ancora tacita/styles.css}} Utere hac formula sive formula {{fn|Ancora tacita}} ut nexus ad capita paginae crees. == Usus == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Gaius dixit {{Ancora ostenta|Verba Gaii}}“Noli sollicitus esse” ... Hic memoro [[#Verba Gaii|verba Gaii]].</syntaxhighlight> *: ↳ Gaius dixit {{Ancora ostenta|Verba Gaii}}“Noli sollicitus esse” ... Hic memoro [[#Verba Gaii|verba Gaii]]. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>Gaius dixit {{Ancora ostenta|Verba Gaii 2|“Noli sollicitus esse”}} ... Hic memoro [[#Verba Gaii 2|verba Gaii]].</syntaxhighlight> *: ↳ Gaius dixit {{Ancora ostenta|Verba Gaii 2|“Noli sollicitus esse”}} ... Hic memoro [[#Verba Gaii 2|verba Gaii]]. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>'''{{Ancora ostenta||Magnetar}}''' est stella neutronica extremo campo magnetico ... Hic memoro [[#Magnetar|magnetar]]. </syntaxhighlight> *: ↳ '''{{Ancora ostenta||Magnetar}}''' est stella neutronica extremo campo magnetico ... Hic memoro [[#Magnetar|magnetar]]. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Ancora ostenta|sup=❇|Nota prima|Gallia est omnis divisa in partes tres.}}</syntaxhighlight> *: ↳ {{Ancora ostenta|sup=❇|Nota prima|Gallia est omnis divisa in partes tres.}} == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula scholia (de auctoritate, Latinitate, etc.) in paginas inserit.", "params": { "1": { "label": "Nomen", "description": "Nomen ancorae – si abest argumentum ‘|2=’ adhibebitur", "example": "Annotatio prima", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "Verba ostendenda", "description": "Verba ostendenda", "example": "Gallia est omnis divisa in partes tres", "type": "content", "required": false }, "sup": { "label": "Textus superscriptus", "description": "Textus superscriptus, qui in singulo charactere consistere solet", "example": "❇", "default": "⚓", "type": "string", "required": false } } }</templatedata> == Synonyma == * {{Fn|Ostenta ancora}} == Ulteriora si cupis == * {{Fn|Ancora tacita}} * {{Fn|Titulus paragraphi}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae disputationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae nexus impalpabiles creant|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> qjsagdhmpi9pb72bcfy73us1laezp3y 10 308283 3995918 3948802 2026-10-20T17:23:57Z Grufo 64423 3995918 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Capsa lateralis | 1 = <div style="text-align: center;"><span style="display: inline-block; border-bottom: 1px solid #aaa; padding-bottom: .5em; margin-bottom: .5em; font-weight: bold;">{{#if:{{{titulus|}}}|{{{titulus|}}}|[[Vicipaedia:Compendium|Compendia]]}}</span></div> <div style="text-align: center;">{{#invoke:params| excluding_non-numeric_names| mapping_by_mixing|'''&#123;&#123;[[:Formula:$@|$@]]&#125;&#125;'''| setting|i/n|<br />|''Inveniamus!''{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{in harenario aut alibi||[[Categoria:Compendia paginae invenienda]]}}}}| all_sorted| list_values }}</div> }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 1g941ah8y5urkhev63xgmceputnk5q5 10 308321 3995919 3948803 2026-10-20T17:24:32Z Grufo 64423 3995919 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Capsa lateralis | 1 = <div style="text-align: center;"><span style="display: inline-block; border-bottom: 1px solid #aaa; padding-bottom: .5em; margin-bottom: .5em; font-weight: bold;">{{#if:{{{titulus|}}}|{{{titulus|}}}|[[Vicipaedia:Compendium|Compendia]]}}</span></div> <div style="text-align: center;">{{#invoke:params| excluding_non-numeric_names| mapping_by_mixing|'''&#123;&#123;[[:Formula:$@|subst:$@]]&#125;&#125;'''| setting|i/n|<br />|''Inveniamus!''{{#ifeq:{{{propositum|}}}|exhibitio||{{in harenario aut alibi||[[Categoria:Compendia paginae invenienda]]}}}}| all_sorted| list_values }}</div> }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> g5po8fmbw03krmqhjnpyut8j1br1042 0 308961 3995962 3854399 2026-10-20T22:07:52Z Grufo 64423 +imago 3995962 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Wikimedia-logo-meta-la.svg|thumb|[[Logotypus]]]] {{Res|MetaVici}}, vel {{Res|Meta-Vici}}, vel {{Res|Meta}} tantum, est [[situs interretialis]], formā [[vici]], ad acta institutaque [[Vicimedia|Vicimediorum]] coordinanda adhibitus (ipsa [[Vicipaedia]] Latina inclusa). Primos annos a Vicipaedia condita disputationes de instituto et animo encyclopaediae (praesertim de ratione sequenda) saepe apud ipsam Vicipaediam eveniebant, tametsi tales “metadisputationes” natura encyclopaedica careret. Insuper, nonnulli usores [[forum interretiale|forum]] cupiebant ubi non necesse esset indoli neutrali Vicipaediae se accommodare et ubi possent suas sententias de rebus in encyclopaedia tractandis libere profiteri. Ad hoc, mense [[November|Novembris]] [[2001]], auctores Vicipaediae situm interretiale MetaVici creaverunt. Hodie MetaVici est unum e tribus maioribus foris discussionis quibus scriptores Vicipaediae utuntur, una cum epistulis electronicis et paginis disputationis encyclopaediae (quae tamen ad dissertandum de commentationibus reservantur). MetaVici, primum tantummodo intra versionem Anglicam Vicipaediae circumscriptum, animo Vicipaediae ad “phasem III” ingresso, ad forum disputationis pluribus linguis, ubi omnes communitates Vicimediorum de se ipsis disceptare possunt, transmutatum est. {{NexInt}} * [[Vicipaedia]] et [[Vicipaedia Latina]] * [[Victionarium]] * [[Vicifons]] * [[Vicicitatio]] * [[Vicilibri]] * [[Vicinuntii]] * [[Vicimania]] * [[Vicimedia]] * [[Vicimedia Communia]] * [[Incubatrix Vicimediorum]] * [[MediaVici]] == Nexus externi == * [[:meta:Main Page|Pagina Prima MetaVici]] {{vsep|1.75}}{{Vicimedia}} [[Categoria:Vicimedia]] [[Categoria:Vicipaedia]] ctqf03x5ylr8f6jkk8vs72zdqqjnbb2 828 311169 3995831 3995682 2026-10-20T12:21:44Z Grufo 64423 3995831 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_sorted_key_list (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 1, 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nums[nn], nn = key, nn + 1 else words[nw], nw = key, nw + 1 end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn - 1, nw - 1 end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_param_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_param_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { transfer = 0, clone = 1, rename = 2, copy = 3, sacrifice = 4, provide = 5, spare = 7 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, shifting = true, splicing = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame, first_fn_name) local main_frame, tpipe = child_frame:getParent(), { first_fn_name } for key, val in pairs(child_frame.args) do if type(key) == 'number' and key > 0 then tpipe[key + 1] = val else tpipe[key] = val end end return { frame = main_frame, pipe = tpipe, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, fnpos = 1, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, next_fn_pos, trimmed_fname) local fname = trimmed_fname or ctx.pipe[next_fn_pos] and ctx.pipe[next_fn_pos]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[fname] == nil then if ctx.firstposonly[fname] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. fname .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end ctx.fnpos = next_fn_pos return library[fname] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, offs) local cmd if opts[offs] == nil then return offs - 1 end cmd = opts[offs]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/'):match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return offs end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), offs + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) local trarg if raw_arg ~= nil then trarg = raw_arg:match'^%s*(.*%S)' end if trarg == nil then return nil, 1, false, nil end if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, nil end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, nil end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_param_name(src[pin + 1]) tbl[tmp1], pin = src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_param_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_param_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_param_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, start_from, default_style, params) local style, shf local tmp = src[start_from + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, start_from - 1 else shf = start_from end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end tmp = style[1] local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, offs, whoami) if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local tn, flg local ptn, repl, nmax, argc = opts[offs + 1], opts[offs + 2], tonumber(opts[offs + 3]), 3 if nmax ~= nil then argc = 4 elseif opts[offs + 3] ~= nil then tn = opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' if tn == nil then argc = 4 end end if tn == nil and opts[offs + argc] ~= nil then tn = opts[offs + argc]:match'^%s*(.*%S)' end if tn ~= nil then flg = mkeywords[tn] if flg ~= nil then tn = nil end end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, offs + argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl), tn end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, offs, whoami) local tn, kwid local ptns, arg, state, nptns, idx = {}, opts[offs + 1], 0, 0, offs + 2 while arg ~= nil do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { arg, false, false } else tn = arg:match'^%s*(.*%S)' kwid = tn and mkeywords[tn] if kwid == nil or (state > 0 and kwid > 0) then break else state = kwid if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end arg, idx = opts[idx], idx + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, idx - 1, kwid == nil and tn or nil end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, offs, isp, psp) local tn, tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, offs, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] tn = tmp and tmp:match'^%s*(.*%S)' if tn == nil then break end if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tn] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tn] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tn] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tn], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tn] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tn], opts[argc], nil else break end argc, tn = argc + 1, nil until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc, tn end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local skel, canvas, idx, s_pos, e_pos = {}, {}, 1, 1, string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx], skel[idx + 1] = target:sub(s_pos, e_pos - 1), target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx, s_pos = idx + 2, e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end else key = get_param_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_param_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, ivar0, dosort, tmp = load_sort_opt(opts[offs + 2]) if ivar0 == 2 then tmp = opts[offs + 3] ~= nil and opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' end ivar0 = ivar0 + offs if tmp == 'with_flushed_glue' then ivar0 = ivar0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, ivar0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then ivar0 = ivar0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, ivar0 + 1) end if argc < ivar0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc + 1 end local cache, len if dosort then local words cache, words, len, tmp = get_sorted_key_list(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else cache, len = {}, 1 for key in pairs(tbl) do cache[len], len = key, len + 1 end len = len - 1 end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 1])] = table.concat(pmap) } return argc + 1 end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx, offs) local tbl, retval, cache, nmax = ctx.params, {}, {}, 0 for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then if key < 1 then cache[key] = val elseif key > offs then cache[key - offs] = val end if key > nmax then nmax = key end else cache[key] = val end end nmax = nmax - offs if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(cache) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tmp local tbl = ctx.params if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end elseif ctx.subset == 1 then if ctx.pins == nil then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end tmp = {} for key, val in ipairs(tbl) do tmp[key] = val end tbl = tmp end if ctx.pins ~= nil then local marker = ctx.sorttype < 1 and ctx.subset ~= -1 or nil for idx = 1, #ctx.pins do tmp = ctx.pins[idx] if tbl[tmp] ~= nil then fn(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp] = marker end end if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end end return end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_sorted_key_list(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset == -1 or ctx.pins == nil then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end return end for key, val in ipairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then flush_params(ctx, fn_seq) return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.pins == nil and ctx.sorttype < 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end return end local tseq = {} for key, val in ipairs(tbl) do tseq[key] = val end if ctx.pins ~= nil then local tmp local marker = ctx.sorttype < 1 or nil for idx = 1, #ctx.pins do tmp = ctx.pins[idx] if tseq[tmp] ~= nil then fn_seq(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp], tseq[tmp] = nil, marker elseif tbl[tmp] ~= nil then fn_oth(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp] = nil end end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_sorted_key_list(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if tseq[nums[idx]] ~= nil then fn_seq(nums[idx], tseq[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tseq) do if val ~= true then fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|pinned_until|sentinel|[parameter name 1]|[parameter -- name 2]|...|parameter name N|sentinel|pipe to library.pinned_until = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: No sentinel was provided', 0) end local tmp, bucket, curr, ncurr local sntl, idx = opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$', 2 if ctx.pin_bucket == nil then bucket, curr, ncurr = {}, {}, 0 ctx.pin_bucket, ctx.pins = bucket, curr else bucket, curr, ncurr = ctx.pin_bucket, ctx.pins, ctx.npins end while opts[offs + idx] ~= nil do tmp = opts[offs + idx]:match'^%s*(.-)%s*$' if tmp == sntl then if idx == 2 then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: No parameters to pin were provided', 0) end ctx.npins = ncurr + idx - 2 return context_iterate(ctx, offs + idx + 1) end if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end if bucket[tmp] then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Duplicate pinned parameter ‘' .. tostring(tmp) .. '’', 0) end curr[ncurr + idx - 1], bucket[tmp], idx = tmp, true, idx + 1 end error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Missing sentinel in position #' .. tostring(idx), 0) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local new_offs = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, ctx.fnpos + 1) if new_offs - ctx.fnpos < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, new_offs + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) local opts, offs, retval = ctx.pipe, ctx.fnpos, 0 if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end local tn = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if tn == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_param_name(opts[offs + 1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, offs + 3) end ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = tostring(retval) return tn == 'here' and context_iterate(ctx, offs + 3) or context_iterate(ctx, offs + 2, tn) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[ctx.fnpos + 1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local lcut = tonumber(opts[offs + 1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(opts[offs + 2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local lcut = tonumber(opts[offs + 1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(opts[offs + 2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local idx = tonumber(opts[offs + 1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, offs + 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local last = tonumber(opts[offs + 1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, offs + 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, offs + 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local tmp = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tmp[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in pairs(tmp) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, tmp = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tmp[key], tbl[key] = val, nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(tmp) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 1 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then cache[nsize], nsize = key, nsize + 1 end end table.sort(cache) for idx = math.floor((nsize - 1) / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx] ] tbl[cache[nsize - idx] ] = tmp end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tn = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tn ~= nil then sortfn = sortfunctions[tn] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, offs + 1, tn) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp1 = opts[offs + 1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[offs + 2]), offs + 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, offs + 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[offs + 2]), offs + 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end local insn = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (insn == nil or insn < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to write cannot be zero', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl if insn == nil or insn < 0 or math.floor(insn) ~= insn then return context_iterate(ctx, argc) end tmp1 = argc - offs - pos + 1 for key = pos, pos + insn - 1 do tbl[key] = opts[offs + key + tmp1] end return context_iterate(ctx, argc + insn + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = opts[offs + 2] return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_param_name(opts[offs + 1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = opts[offs + 2] end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode, argc local src, tn = get_param_name(opts[offs + 1]), opts[offs + 3] ~= nil and opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' local val = tbl[src] if tn ~= nil then mode = a_modes[tn] end if mode == nil then mode, argc = 0, offs + 3 else argc, tn = offs + 4, nil end if val == nil and mode > 1 then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local dest = get_param_name(opts[offs + 2]) local tmp = tbl[dest] == nil if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end if tmp or mode < 4 then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil then ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = nil return context_iterate(ctx, offs + 2) end local key = tonumber(opts[offs + 1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]| -- [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local tbl, newparams, opts, offs = ctx.params, {}, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_name_matching') for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1]| -- [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_name_not_matching') if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc, tn) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]| -- [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1]| -- [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die, tn = load_replace_args(ctx.pipe, ctx.fnpos, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, opts[offs + 1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, dosort, tn = load_sort_opt(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if dosort then local words, wl cache, words, len, wl = get_sorted_key_list(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else cache, len = {}, 1 for _, val in pairs(tbl) do cache[len], len = val, len + 1 end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die, tn = load_replace_args(ctx.pipe, ctx.fnpos, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_param_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_param_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mix = ctx.pipe[ctx.fnpos + 1] if mix == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local cache = {} mix = mix:match'^%s*(.-)%s*$' if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_param_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(opts, offs + 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[offs + 1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_param_name(opts[offs + 1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, repos, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '!', ':') if opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then remove_numeric_keys(opts, offs, repos - offs) return context_iterate(ctx, offs, tn) end local new_opts, cache = {}, {} parse_parameter_string(cache, opts[offs + 1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) local shift = #cache + offs - repos + 1 for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < offs then new_opts[key] = val elseif key >= repos then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val else new_opts[key + offs] = val end end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, offs + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local cache, mix_k, mix_v = {}, opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$', opts[offs + 2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_param_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' )) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' )) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if opts[offs + 3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, offs + 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, opts, offs, ncurrparent = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos, ctx.n_parents + 1 local tn = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if tn == 'new' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, offs + 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, offs + 1, tn) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_param_name(opts[offs + 1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_param_name(opts[offs + 1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_param_name(opts[offs + 1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, offs + 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, offs + 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substacks have been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substacks have been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substacks have been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2]| -- [...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx, offs + 1) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx, offs + 2) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx, offs + 1)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[ctx.fnpos + 1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2]| -- [...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local cargs = copy_table_reduced(opts, 1, offs - 1) local model, ret, nss, ccs = { title = tname, args = cargs }, {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], cargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]| -- [named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local iargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = iargs } local mfunc, ret, nss, ccs = require(model.title)[fname], {}, 0, ctx.itersep or '' if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end flush_params(ctx, function (key, val) iargs[1], iargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs, cargs = {}, 0, ctx.itersep or '', copy_table_reduced(opts, 1, offs - 1) flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], cargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, cargs) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local cargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs) local model = { title = tname, args = cargs } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local iargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs + 1) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = iargs } local mfunc, ret, nss, ccs = require(model.title)[fname], {}, 0, ctx.itersep or '' if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end flush_params(ctx, function (key, val) iargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1]| -- [append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local cargs, ret, nss, ccs = copy_table_reduced(opts, 1, offs), {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, cargs) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local bargs, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' then bargs[key] = val elseif key > offs then bargs[key - offs - 1] = val elseif key < 1 then bargs[key - 1] = val end end ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(bargs) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame, 'new') ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 2)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (child_frame) return child_frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame, fname) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) ed6uj3jkl9sb18ckis1vsieht07yb7c 10 311624 3995920 3973934 2026-10-20T17:32:46Z Grufo 64423 3995920 wikitext text/x-wiki <includeonly><table style="box-sizing: border-bo{{safesubst:<noinclude />#if:{{{color|/}}} | x; border: 1px solid {{safesubst:<noinclude />#if:{{{color|}}} | {{{color}}} | var(--border-color-base, #a2a9b1) }} | x }}; width: {{safesubst:<noinclude />#switch:{{{latitudo|}}} | maxima = 100% | parva = 50% | magna = 75% | commoda = auto | minima = auto; max-width: 50% | #default=auto; max-width: 75% }}; {{safesubst:<noinclude />#if:{{{trama|}}} | background: {{safesubst:<noinclude />Textus planus|{{{trama}}}}} | {{safesubst:<noinclude />#if:{{{pigmentum|}}} | background-color: {{{pigmentum}}} | background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa) }} }}; color: inheri{{safesubst:<noinclude />#if:{{{atramentum|/}}} | t; colo{{safesubst:<noinclude />#if:{{{atramentum|}}} | r: {{{atramentum}}} | r: var(--color-base, #202122) }} | t }}; text-align: left; margin: 1em auto 1.5em auto; border-radius: 1em; box-shadow: 8px 8px 8px rgba(0, 0, 0, .2); font-size: .95em;{{safesubst:<noinclude />#if:{{{ancora|}}} | " id="{{safesubst:<noinclude />anchorencode:{{{ancora}}}}}" | " }}><tr>{{safesubst:<noinclude />#if:{{{imago|}}} | <td style="padding: .75em .5em .75em 1em; box-sizing: content-box; background: transparent; width: 50px; text-align: center;">[[Imago:{{{imago}}}|{{safesubst:<noinclude />#if:{{{iconicitas|}}} | {{{iconicitas}}} | 50x50px }}|center{{safesubst:<noinclude />#if:{{{pittacium|}}} | {{safesubst:<noinclude />!}}alt={{!}}{{{pittacium}}} }}]]</td><td style="padding: .75em 1em .75em .5em;" | <tr><td style="padding: .75em 1em;" }}> {{{1|}}} </td></tr></table></includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> it0z2w1t4nelspo1wa5352jc1o6g712 2 319751 3995910 3995786 2026-10-20T16:17:33Z Pippobuono 54500 /* Dioecesis Valleguidonensis */ 3995910 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi et Archiepiscopi Tolosani}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi et Archiepiscopi Tolosani |titulus = Episcopi et Archiepiscopi [[Archidioecesis Tolosana|Tolosani]] |imago = [[Fasciculus:Coat of Arms of archdiocese of Toulouse.png|125px]] |super= <small>Episcopi usque ad saeculum XIV, postea archiepiscopi. Concordatus a 1801 ad 1905.</small>. |grex1=Episcopi |index1=[[Saturninus (martyr Tolosanus)|Sanctus Saturninus]] <small>(c. 250)</small> • [[Rhodanius (episcopus Tolosanus)|Rhodanius]] <small>(350-356)</small> • [[Hilarius (episcopus Tolosanus)|Sanctus Hilarius]] <small>(saec. IV)</small> • [[Sylvius (episcopus Tolosanus)|Sanctus Sylvius]] <small>(saec. IV exeunte)</small> • [[Exsuperius (episcopus Tolosanus)|Sanctus Exsuperius]] <small>(c. 405/411)</small> • [[Heraclianus (episcopus Tolosanus)|Heraclianus]] <small>(c. 506)</small> • [[Magnulfus (episcopus Tolosanus)|Magnulfus]] <small>(c. 585)</small> • [[Wiligisilus (episcopus Tolosanus)|Wiligisilus]] <small>(c. 614/627)</small> • [[Erembertus (episcopus Tolosanus)|Sanctus Erembertus]] <small>(c. 660/670)</small> • [[Germerius (episcopus Tolosanus)|Sanctus Germerius]] <small>(-691)</small> • [[Arricho (episcopus Tolosanus)|Arricho]] <small>(c. 785/788)</small> • [[Mancio (episcopus Tolosanus)|Mancio]] <small>(saeculo VIII exeunte)</small> • [[Samuel (episcopus Tolosanus)|Samuel]] <small>(c. 844)</small> • [[Salomon (episcopus Tolosanus)|Salomon]] <small>(c. 857)</small> • [[Helisachar (episcopus Tolosanus)|Helisachar]] <small>(c. 861/863)</small> • [[Bernardus (episcopus Tolosanus)|Bernardus]] <small>(c. 883/886)</small> • Armandus <small>(903-925)</small> • Hugo I <small>(926-972)</small> • Atto <small>(973-974)</small> • Isolus <small>(974-986)</small> • Attus <small>(990-1000)</small> • Raimundus <small>(1004-1010)</small> • Petrus Rogerius <small>(1018-1031)</small> • Arnaldus <small>(1031-1035)</small> • Bernardus <small>(1035-1040)</small> • Hugo II <small>(1041-1044)</small> • Arnaldus <small>(1045-1059)</small> • [[Durandus de Bretonno]] <small>(1059-1070)</small> • Izarn <small>(1071-1105)</small> • Amelius Raimundus du Puy <small>(1105-1139)</small> • Raimundus de Lautrec <small>(1140-1163)</small> • Bernardus Bonhomme <small>(1163-1164)</small> • Gerardus de Labarthe <small>(1164-1170)</small> • Hugo III <small>(1170-1175)</small> • Bertrandus de Villemur <small>(1175-1178)</small> • Gausselinus <small>(1178-1178)</small> • [[Fulcrandus (episcopus Tolosanus)|Fulcrandus]] <small> (1179-1200)</small> • [[Raimundus de Rabastens]] <small>(1203-1206)</small> • [[Fulco Tolosanus]] <small>(1206-1231) </small> • [[Raimundus de Falgario]] <small>(1232-1270)</small> • [[Bertrandus de l'Isle-Jourdain]] <small>(1270-1286)</small> • [[Hugo Mascaron]] <small>(1286-1296)</small> • [[Ludovicus Andecavensis|Sanctus Ludovicus Andecavensis]] <small>(1296-1297)</small> • [[Arnaldus Rogerius de Comminges]] <small>(1297-1298)</small> • [[Petrus de Capella]] <small>(1298-1305, eo anno cardinalis)</small> • [[Galliardus de Preyssac]] <small>(1305-1317)</small> |grex2=Archiepiscopi |index2= [[Ioannes Raimundus de Comminges]] <small>(1318-1327, eo anno cardinalis)</small> • [[Guillelmus de Laudun]] <small>(1327-1345)</small> • [[Raimundus de Canillac]] <small>(1346-1350, eo anno cardinalis)</small> • [[Stephanus Aldobrandi]] <small>(1350-1361)</small> • [[Galfridus de Vayroles]] <small>(1361-1376)</small> • [[Ioannes de Cardailhac]] <small>(1378-1390)</small> • [[Franciscus de Conzié]] <small>(1390-1391)</small> • [[Petrus de Saint Martial]] <small>(1391-1401)</small> • [[Vitalis de Castelmourou]] <small>(1401-1410)</small> • [[Dominicus de Flourence]] <small>(1410-1422)</small> • [[Dionysius du Moulin]] <small>(1423-1439)</small> • [[Petrus du Moulin]] <small>(1439-1451)</small> • [[Bernardus du Rosier]] <small>(1452-1475)</small> • [[Petrus de Lyon]] <small>(1475-1491)</small> • [[Hector de Bourbon]] <small>(1491-1502)</small> • [[Ioannes de Longueville]] <small>(1503-1533, cardinalis anno [[1533]]</small> • [[Gabriel de Gramont]] <small>(1533-1534, cardinalis a [[1530]])</small> • [[Odet de Coligny]] <small>(administrator archiepiscopatus et cardinalis, 1534-1550)</small> • [[Antonius Sanguin de Meudon]] <small>(1551-1559, cardinalis a 1539)</small> • [[Robertus de Lenoncourt|Robertus II de Lenoncourt]] <small>(1560-1562, cardinalis a 1538)</small> • [[Georgius de Armaniaco]] <small>(1562-1583, cardinalis a 1544)</small> • [[Paulus de Foix]] <small>(1583-1584)</small> • [[Franciscus de Joyeuse]] <small>(1588-1614, cardinalis a 1583)</small> • [[Ludovicus de Nogaret de La Valette d'Épernon]] <small>(1614-1628, cardinalis)</small> • [[Carolus de Montchal]] <small>(1628-1651)</small> • [[Petrus de Marca]] <small>(1654-1662)</small> • [[Carolus Franciscus d'Anglure de Bourlemont]] <small>(1664-1669)</small> • [[Petrus de Bonzi]] <small>(1672-1673, cardinalis a 1672)</small> • [[Iosephus de Montpezat de Carbon]] <small>(1675-1687)</small> • [[Ioannes Baptista Michael Colbert de Villacerf]] <small>(1693-1710)</small> • [[Renatus Franciscus de Beauvau|Renatus Franciscus de Beauvau Du Rivau]] <small>(1714-1721)</small> • [[Henricus de Nesmond]] <small>(1722-1727)</small> • [[Ioannes Ludovicus Des Balbes de Berton de Crillon]] <small>(1727-1739)</small> • [[Carolus Antonius de La Roche-Aymon]] <small>(1740-1753, cardinalis a 1771)</small> • [[Franciscus de Crussol d'Uzès|Franciscus de Crussol d'Uzès d'Amboise]] <small>(1753-1758)</small> • [[Arthurus Ricardus Dillon]] <small>(1758-1762)</small> • [[Stephanus Carolus de Loménie de Brienne]] <small>(1763-1788)</small> • [[Franciscus de Fontanges]] <small>(1788-1801)</small> • [[Claudius Franciscus Marie Primat]] <small>(1802-1816)</small> • [[Franciscus de Bovet]] <small>(1817-1820)</small> • [[Anna Antonius Iulius de Clermont-Tonnerre]] <small>(1820-1830, cardinalis a 1822)</small> • [[Paulus Theresia David d'Astros]] <small>(1830-1851, cardinalis a 1850)</small> • [[Ioannes Maria Mioland]] <small>(1851-1859)</small> • [[Florianus Iulius Felix Desprez]] <small>(1859-1895, cardinalis a 1879)</small> • [[Franciscus Desiratus Mathieu]] <small>(1896-1899, cardinalis a 1899, mortuus 1908)</small> • [[Ioannes Augustinus Germain]] <small>(1899-1928)</small> • [[Iulius Geraldus Saliège]] <small>(1928-1956, cardinalis)</small> • [[Gabriel Maria Garrone]] <small>(1956-1966, cardinalis)</small> • [[Ludovicus Ioannes Fredericus Guyot]] <small>(1966-1978, cardinalis)</small> • [[Andreas Collini]] <small>(1978-1996)</small> • [[Aemilius Marcus]] <small>(1996-2006)</small> • [[Robertus Le Gall]] <small>(2006-2001)</small> • [[Guido de Kerimel]] <small>(2021-)</small> |sub=<small>fontes : {{CathHierDiocese|toulou|Archidioecesis Tolosana}}, [[Episcopi et archiepiscopi Tolosani]] }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Tolosani|!]] </nowiki> </noinclude> [[Episcopi et archiepiscopi Tolosani]] = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Valleguidonensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Valleguidonensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Laval}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vallis Guidonis]] est. Dioecesis, anno [[1855]] condita,<ref>{{opus|url=https://diocesedelaval.fr/le-propre-du-diocese-de-laval/|titulus=Propre du diocèse de Laval}} {{ling|Francogallice}}</ref> cum territorio [[Meduana| praefecturae Meduanae]] congruit et suffraganea [[Archidioecesis Rhedonensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Cathédrale de Laval.jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Trinitas|Sanctissimae Trinitatis]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Sanctissimae Trintatis dicata, [[Vallis Guidonis|Valli Guidonis]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://diocesedelaval.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Laval|Dioecesem Valleguidonensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|laval|Dioecesis Valleguidonensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Valleguidonensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] 20zafxl8fs8ebml3mxeveicexeqx1p3 3995958 3995910 2026-10-20T21:08:27Z Pippobuono 54500 /* Formulae episcopi */ valleguidonenses 3995958 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Valleguidonenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Valleguidonenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Valleguidonensis|Valleguidonenses]] |imago = [[Fasciculus:Coat of Arms of diocese of Laval.png|125px]] |super= <small>Dioecesis erecta anno 1855, sub concordato usque ad 1905, postea sub regimine separationis.</small>. |grex1=Concordatus |index1=* [[Casimir Wicart|Casimir Alexis Joseph Wicart]] 1855-1876, retire en 1876, ({{Date|4 mars 1799}} [[Méteren]] - {{Date|8 avril 1879}} [[Laval (Mayenne)|Laval]]) * [[Jules-Denis Le Hardy du Marais|Jules-Denis-Marie-Dieudonné Le Hardy du Marais]] 1876-1886 * [[Victor Maréchal]] 16/04/1887-21/09/1887 * [[Louis Bougaud|Louis Victor Emile Bougaud]] 1887-1888 ({{Date|26 février 1824}} [[Dijon]] - {{Date|7 novembre 1888}} [[Laval (Mayenne)|Laval]]) * [[Jules Cléret]] 1889-1895 * [[Pierre Geay|Pierre Joseph Geay]] 1896-1904, « démissionné » par Rome en 1904, mort en 1919[[Saturninus (martyr Tolosanus)|Sanctus Saturninus]] <small>(c. 250)</small> • [[Rhodanius (episcopus Tolosanus)|Rhodanius]] <small>(350-356)</small> • [[Hilarius (episcopus Tolosanus)|Sanctus Hilarius]] <small>(saec. IV)</small> • [[Sylvius (episcopus Tolosanus)|Sanctus Sylvius]] <small>(saec. IV exeunte)</small> • [[Exsuperius (episcopus Tolosanus)|Sanctus Exsuperius]] <small>(c. 405/411)</small> • [[Heraclianus (episcopus Tolosanus)|Heraclianus]] <small>(c. 506)</small> • [[Magnulfus (episcopus Tolosanus)|Magnulfus]] <small>(c. 585)</small> • [[Wiligisilus (episcopus Tolosanus)|Wiligisilus]] <small>(c. 614/627)</small> • [[Erembertus (episcopus Tolosanus)|Sanctus Erembertus]] <small>(c. 660/670)</small> • [[Germerius (episcopus Tolosanus)|Sanctus Germerius]] <small>(-691)</small> • [[Arricho (episcopus Tolosanus)|Arricho]] <small>(c. 785/788)</small> • [[Mancio (episcopus Tolosanus)|Mancio]] <small>(saeculo VIII exeunte)</small> • [[Samuel (episcopus Tolosanus)|Samuel]] <small>(c. 844)</small> • [[Salomon (episcopus Tolosanus)|Salomon]] <small>(c. 857)</small> • [[Helisachar (episcopus Tolosanus)|Helisachar]] <small>(c. 861/863)</small> • [[Bernardus (episcopus Tolosanus)|Bernardus]] <small>(c. 883/886)</small> • Armandus <small>(903-925)</small> • Hugo I <small>(926-972)</small> • Atto <small>(973-974)</small> • Isolus <small>(974-986)</small> • Attus <small>(990-1000)</small> • Raimundus <small>(1004-1010)</small> • Petrus Rogerius <small>(1018-1031)</small> • Arnaldus <small>(1031-1035)</small> |grex2=Separatio |index2= * [[Eugène Grellier|Eugène Jacques Grellier]] 1906-1936, retiré en 1936, mort en 1939 * [[Joseph Marcadé|Joseph-Jean-Yves Marcadé]] 1936-1938, compromis dans une [[affaire de mœurs]] et « démissionné » en 1938, mort en 1959 * [[Paul Richaud|Paul-Marie-André Richaud]] 1938-1950, transféré à [[Liste des archevêques de Bordeaux|Bordeaux]] (1950) ({{Date|16 avril 1887}} - {{Date|5 février 1968}}) * [[Maurice Rousseau (évêque)|Maurice-Paul-Jules Rousseau]] 1950-1962, retiré en 1962, mort en 1967 * [[Charles Guilhem|Charles-Marie-Jacques Guilhem]] 1962-1969, démissionne en 1969, mort en 1975 * [[Paul Carrière|Paul-Louis Carrière]] ({{Date|30 mars 1908}} - {{Date|22 février 2008}} [[Châlons-en-Champagne]]) évêque de Laval du {{Date|11 janvier 1970}} à 1984, retiré en 1984 comme archiviste de l'évêché de [[Châlons-en-Champagne]] * [[Louis-Marie Billé]] 1984-1995, transféré à [[Archidiocèse d'Aix-en-Provence|Aix-en-Provence]] (1995) ({{Date|18 février 1938}} [[Fleury-les-Aubrais]] – {{Date|12 mars 2002}} [[Lyon]]) * [[Armand Maillard]] 1996-2007 (nommé [[Liste des archevêques de Bourges|archevêque de Bourges]] le {{Date|11 septembre 2007}}). * [[Thierry Scherrer]] 2008-2023 (nommé [[Liste des évêques de Perpignan|évêque de Perpignan]]) * [[Matthieu Dupont]] depuis 2024 [[Ioannes Raimundus de Comminges]] <small>(1318-1327, eo anno cardinalis)</small> • [[Guillelmus de Laudun]] <small>(1327-1345)</small> • [[Raimundus de Canillac]] <small>(1346-1350, eo anno cardinalis)</small> • [[Stephanus Aldobrandi]] <small>(1350-1361)</small> • [[Galfridus de Vayroles]] <small>(1361-1376)</small> • [[Ioannes de Cardailhac]] <small>(1378-1390)</small> • [[Franciscus de Conzié]] <small>(1390-1391)</small> • [[Petrus de Saint Martial]] <small>(1391-1401)</small> • [[Vitalis de Castelmourou]] <small>(1401-1410)</small> • [[Dominicus de Flourence]] <small>(1410-1422)</small> • |sub=<small>fontes : {{CathHierDiocese|lava|Dioecesis Valleguidonensis}} }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Valleguidonenses|!]] </nowiki> </noinclude> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Valleguidonensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Valleguidonensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Laval}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vallis Guidonis]] est. Dioecesis, anno [[1855]] condita,<ref>{{opus|url=https://diocesedelaval.fr/le-propre-du-diocese-de-laval/|titulus=Propre du diocèse de Laval}} {{ling|Francogallice}}</ref> cum territorio [[Meduana| praefecturae Meduanae]] congruit et suffraganea [[Archidioecesis Rhedonensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Cathédrale de Laval.jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Trinitas|Sanctissimae Trinitatis]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Sanctissimae Trintatis dicata, [[Vallis Guidonis|Valli Guidonis]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://diocesedelaval.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Laval|Dioecesem Valleguidonensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|laval|Dioecesis Valleguidonensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Valleguidonensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] 1niripqqzlohfrcrw0xk9ish2d4gj6h 3995986 3995958 2026-10-21T07:50:26Z Pippobuono 54500 /* Formulae episcopi */ 3995986 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Valleguidonenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Valleguidonenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Valleguidonensis|Valleguidonenses]] |imago = [[Fasciculus:Bistum Laval.svg|125px]] |super= <small>Dioecesis erecta anno 1855, sub concordato usque ad 1905, postea sub regimine separationis.</small>. |grex1=Concordatus |index1= [[Casimirus Wicart]] <small>(1855-1876)</small> • [[Julius Dionysius Le Hardy du Marais]] <small>(1876-1886)</small> • [[Victor Maréchal]] <small>(16/04/1887-21/09/1887</small> • [[Ludovicus Bougaud]] <small>(1887-1888)</small> • [[Julius Cléret]] <small>(1889-1895)</small> • [[Petrus Geay]] <small>(1896-1904) |grex2=Regimen separationis |index2= [[Eugenius Grellier]] <small>(1906-1936)</small> • [[Josephus Marcadé]] <small>(1936-1938)</small> • [[Paulus Richaud]] <small>(1938-1950)</small> • [[Mauricius Rousseau]] <small>(1950-1962)</small> • [[Carolus Guilhem]] <small>(1962-1969)</small> • [[Paulus Carrière]] <small>(1970-1984)</small> • [[Ludovicus Maria Billé]] <small>(1984-1995)</small> • [[Armandus Maillard]] <small>(1996-2007)</small> • [[Theodoricus Scherrer]] <small>(2008-2023)</small> • [[Matthaeus Dupont]] <small>(2024-)</small> |sub=<small>fontes : {{CathHierDiocese|lava|Dioecesis Valleguidonensis}} }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Valleguidonenses|!]] </nowiki> </noinclude> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Valleguidonensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Valleguidonensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Laval}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vallis Guidonis]] est. Dioecesis, anno [[1855]] condita,<ref>{{opus|url=https://diocesedelaval.fr/le-propre-du-diocese-de-laval/|titulus=Propre du diocèse de Laval}} {{ling|Francogallice}}</ref> cum territorio [[Meduana| praefecturae Meduanae]] congruit et suffraganea [[Archidioecesis Rhedonensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Cathédrale de Laval.jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Trinitas|Sanctissimae Trinitatis]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Sanctissimae Trintatis dicata, [[Vallis Guidonis|Valli Guidonis]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://diocesedelaval.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Laval|Dioecesem Valleguidonensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|laval|Dioecesis Valleguidonensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Valleguidonensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] kcvg3fuugp2hluvbkwe36yik7qxohur 3995987 3995986 2026-10-21T07:52:03Z Pippobuono 54500 /* Dioecesis Valleguidonensis */ vapincensis 3995987 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Valleguidonenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Valleguidonenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Valleguidonensis|Valleguidonenses]] |imago = [[Fasciculus:Bistum Laval.svg|125px]] |super= <small>Dioecesis erecta anno 1855, sub concordato usque ad 1905, postea sub regimine separationis.</small>. |grex1=Concordatus |index1= [[Casimirus Wicart]] <small>(1855-1876)</small> • [[Julius Dionysius Le Hardy du Marais]] <small>(1876-1886)</small> • [[Victor Maréchal]] <small>(16/04/1887-21/09/1887</small> • [[Ludovicus Bougaud]] <small>(1887-1888)</small> • [[Julius Cléret]] <small>(1889-1895)</small> • [[Petrus Geay]] <small>(1896-1904) |grex2=Regimen separationis |index2= [[Eugenius Grellier]] <small>(1906-1936)</small> • [[Josephus Marcadé]] <small>(1936-1938)</small> • [[Paulus Richaud]] <small>(1938-1950)</small> • [[Mauricius Rousseau]] <small>(1950-1962)</small> • [[Carolus Guilhem]] <small>(1962-1969)</small> • [[Paulus Carrière]] <small>(1970-1984)</small> • [[Ludovicus Maria Billé]] <small>(1984-1995)</small> • [[Armandus Maillard]] <small>(1996-2007)</small> • [[Theodoricus Scherrer]] <small>(2008-2023)</small> • [[Matthaeus Dupont]] <small>(2024-)</small> |sub=<small>fontes : {{CathHierDiocese|lava|Dioecesis Valleguidonensis}} }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Valleguidonenses|!]] </nowiki> </noinclude> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Vapincensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Vapincensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Gap}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vallis Guidonis]] est. Dioecesis, anno [[1855]] condita,<ref>{{opus|url=https://diocesedelaval.fr/le-propre-du-diocese-de-laval/|titulus=Propre du diocèse de Laval}} {{ling|Francogallice}}</ref> cum territorio [[Meduana| praefecturae Meduanae]] congruit et suffraganea [[Archidioecesis Rhedonensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Cathédrale de Laval.jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Trinitas|Sanctissimae Trinitatis]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Sanctissimae Trintatis dicata, [[Vallis Guidonis|Valli Guidonis]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://diocesedelaval.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Laval|Dioecesem Vapincensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|gap|Dioecesis Vapincensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Vapincensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] 7lm9njz1x0f6gunadyw9rdudmu42iw9 3995988 3995987 2026-10-21T07:53:09Z Pippobuono 54500 /* Nexus externi */ particularia 3995988 wikitext text/x-wiki = Utilia = == Ad civitates == <nowiki>{{Capsa urbis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>{{Capsa subdivisionis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>[[ecclesia (aedificium)|ecclesia]]</nowiki> <nowiki>{{Fontes geographici}}</nowiki> == Ad homines == <nowiki>{{Capsa hominis Vicidatorum}}</nowiki> <nowiki>* {{CathHierBishop|}}</nowiki> <nowiki>{{Archiepiscopi Friburgenses}}</nowiki> <nowiki>{{Fontes biographici}}</nowiki> = Formulae episcopi = {{Episcopi Valleguidonenses}} {{Capsa navigationis |formula = Episcopi Valleguidonenses |titulus = Episcopi [[Dioecesis Valleguidonensis|Valleguidonenses]] |imago = [[Fasciculus:Bistum Laval.svg|125px]] |super= <small>Dioecesis erecta anno 1855, sub concordato usque ad 1905, postea sub regimine separationis.</small>. |grex1=Concordatus |index1= [[Casimirus Wicart]] <small>(1855-1876)</small> • [[Julius Dionysius Le Hardy du Marais]] <small>(1876-1886)</small> • [[Victor Maréchal]] <small>(16/04/1887-21/09/1887</small> • [[Ludovicus Bougaud]] <small>(1887-1888)</small> • [[Julius Cléret]] <small>(1889-1895)</small> • [[Petrus Geay]] <small>(1896-1904) |grex2=Regimen separationis |index2= [[Eugenius Grellier]] <small>(1906-1936)</small> • [[Josephus Marcadé]] <small>(1936-1938)</small> • [[Paulus Richaud]] <small>(1938-1950)</small> • [[Mauricius Rousseau]] <small>(1950-1962)</small> • [[Carolus Guilhem]] <small>(1962-1969)</small> • [[Paulus Carrière]] <small>(1970-1984)</small> • [[Ludovicus Maria Billé]] <small>(1984-1995)</small> • [[Armandus Maillard]] <small>(1996-2007)</small> • [[Theodoricus Scherrer]] <small>(2008-2023)</small> • [[Matthaeus Dupont]] <small>(2024-)</small> |sub=<small>fontes : {{CathHierDiocese|lava|Dioecesis Valleguidonensis}} }}<noinclude> <no wiki>[[:Categoria:Episcopi Valleguidonenses|!]] </nowiki> </noinclude> = [[Sanctus Iulianus]] = <nowiki>{{discretiva}}</nowiki> == Sancti == == Toponyma == === Francia === === Italia === == Notae et Fontes == <references /> [[:Categoria:Sancti|Iulianus]] = [[Dioecesis Vapincensis]] = {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Vapincensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Gap}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vallis Guidonis]] est. Dioecesis, anno [[1855]] condita,<ref>{{opus|url=https://diocesedelaval.fr/le-propre-du-diocese-de-laval/|titulus=Propre du diocèse de Laval}} {{ling|Francogallice}}</ref> cum territorio [[Meduana| praefecturae Meduanae]] congruit et suffraganea [[Archidioecesis Rhedonensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Cathédrale de Laval.jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Trinitas|Sanctissimae Trinitatis]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Sanctissimae Trintatis dicata, [[Vallis Guidonis|Valli Guidonis]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://www.diocesedegap.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Laval|Dioecesem Vapincensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|gapf|Dioecesis Vapincensis}} <!--{{RC-stipula}}--> {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[:Categoria:Dioecesis Vapincensis]] = Ad formulam = {{Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae}} {{Capsa navigationis | titulus = [[dioecesis|Dioeceses]] et ''archidioeceses'' [[ecclesia Catholica Romana|catholicae]] [[Polonia]]e | formula = Dioeceses archidioeceses catholicae Poloniae | Imago = [[Fasciculus:CatholicDiocesesPoland2004.svg|100px|Dioeceses Poloniae]] | corpus = ''[[Archidioecesis Bialostocensis|Bialostocensis]]'' . [[Dioecesis Bielscensis-Zyviecensis|Bielscensis-Zyviecensis]] . [[Dioecesis Bydgostiensis|Bydgostiensis]] . [[Dioecesis Calissiensis|Calissiensis]] . [[Dioecesis Coslinensis-Colubregana|Coslinensis-Colubregana]] . ''[[Archidioecesis Cracoviensis|Cracoviensis]]'' . ''[[Archidioecesis Czestochoviensis|Czestochoviensis]]'' . [[Dioecesis Drohiczinensis|Drohiczinensis]] . [[Dioecesis Elbingensis|Elbingensis]] . ''[[Archidioecesis Gedanensis|Gedanensis]]'' . [[Dioecesis Glivicensis|Glivicensis]] . ''[[Archidioecesis Gnesnensis|Gnesnensis]]'' . ''[[Archidioecesis Katovicensis|Katovicensis]]'' . [[Dioecesis Kielcensis|Kielcensis]] . [[Dioecesis Legnicensis|Legnicensis]] . [[Dioecesis Liccanensis]] . ''[[Archidioecesis Lodziensis|Lodziensis]]'' . [[Dioecesis Lomzensis|Lomzensis]] . [[Dioecesis Lovicensis|Lovicensis]] . ''[[Archidioecesis Lublinensis|Lublinensis]]'' . [[Dioecesis Opoliensis|Opoliensis]] . [[Dioecesis Pelplinensis|Pelplinensis]] . [[Dioecesis Plocensis|Plocensis]] . ''[[Archidioecesis Posnaniensis|Posnaniensis]]'' . ''[[Archidioecesis Premisliensis Latinorum|Premisliensis Latinorum]]'' . [[Dioecesis Radomensis|Radomensis]] . [[Dioecesis Rzeszoviensis|Rzeszoviensis]] . [[Dioecesis Sandomiriensis|Sandomiriensis]] . ''[[Archidioecesis Sedinensis-Caminensis|Sedinensis-Caminensis]]'' . [[Dioecesis Siedlecensis|Siedlecensis]] . [[Dioecesis Sosnoviensis|Sosnoviensis]] . [[Dioecesis Suidniciensis|Suidniciensis]] . [[Dioecesis Tarnoviensis|Tarnoviensis]] . [[Dioecesis Thoruniensis|Thoruniensis]] . ''[[Archidioecesis Varmiensis|Varmiensis]]'' . ''[[Archidioecesis Varsaviensis]]'' . [[Dioecesis Varsaviensis-Pragensis]] . [[Dioecesis Viridimontanensis-Gorzoviensis|Viridimontanensis-Gorzoviensis]] . [[Dioecesis Vladislaviensis|Vladislaviensis]] . ''[[Archidioecesis Vratislaviensis]]'' . [[Dioecesis Zamosciensis-Lubaczoviensis|Zamosciensis-Lubaczoviensis]] . [[Ordinariatus Militaris Poloniae]] }} <noinclude> == Vide etiam == * [[Dioeceses Ecclesiae Catholicae]] <!--[[Categoria:Formulae Poloniam spectantes]] [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Polonia|!]] [[Categoria:Formulae navigationis hierarchiae Catholicae]]--> </noinclude> = [[Wendelinus (Sanctus)]] = Wendelinus (Theodisce Wendelin) est sanctus [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]], die [[21 Octobris]] veneratus, qui in [[Religio Christiana|Christianisatione]] [[Rhenania et Palatinatus|Rhenaniae et Palatinatus]] et praesertim septentrionalis [[Saravia]]e participavit. Persona virtuosa, popularis et agricola, originis [[Scotia|Scoticae]] vel [[Hibernia|Hibernicae]], nobilis et divitis stirpis, nihilominus [[eremita]], [[peregrinus]], agricola, pastor, deinde [[monachus]] factus est, antequam munus abbatis [[Abbatia Theulegii|Abbatiae]] [[Theulegium|Theulegii]] occupavit. Sanctus Wendelinus patronus pastorum, segetum et pecorum, et postea omnium animalium domesticorum (vaccarum, gallinorum, canum, felium, etc.) est. cf fr.wikipedia Secundum fabulam, Sanctus Vandalinus filius erat Frochardi et Evelinae regiorum coniugum Scotorum. Iuvenis, coronam et voluptates mundi repudiavit et Deo in paupertate et obscuritate servire constituit. Romam aliaque loca peregrinationis ut peregrinus visitavit, deinde aliquamdiu ut eremita in regione Westrich Episcopatus Trevirensis vixit, domino manerii serviens, primum ut subulcus, deinde ut pastor boum, et denique ut pastor ovium. Postea, abbas Monasterii Tholey electus et a Severino Episcopo Trevirensi anno 517 consecratus est. Anno 607 mortuus est et prope casam ubi antea ut eremita vixerat sepultus est. Oppidum Sancti Wendel ibi conditum est propter multas peregrinationes saeculi XIV. In calendariis, Sanctus Wendelinus diebus XX, XXI, vel XXII Octobris celebratur. Patronus pastorum et gregum veneratur. Vitae antiquissimae quas Bollandistis notae sunt ad saeculum XV pertinent. Utrum fundamentum historicum habeant vehementer dubium est. == Fontes == Acta Sanctorum. Oct. T. IX, p. 342–351. – Stadler, Heiligen- Lex. V, 776. – (Stramberg,) Rhein. Antiquarius, 2. Abth., 2. Bd., S. 481 bis 491. cf. ADB:Wendelinus der Heilige de.wikisource.org <!--{{lifetime|554|617|Wendelinus}}--> [[:Categoria:Sanctus catholicus]] 0mwf8uv5ug5esmohiduckkacp90z6kg 0 321144 3995915 3922108 2026-10-20T16:39:18Z Grufo 64423 Minuta 3995915 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Wikidata-logo-la.svg|thumb|[[Logotypus]] Vicidatorum]] {{res|Vicidata}} ({{pns|orum|n}}), vulgo ''Wikidata'', sunt index [[homo|humanae]] [[scientia|sapientiae]] quo omnes per [[situs interretialis|situm interretialem]] [[organizatio]]ne [[Vicimedia|Vicimedia]] sustentum, collaborare possunt. Multae notiones in commentationibus [[Vicipaedia Latina|Vicipaediae Latinae]] inventae, velut nomina paginarum aliis linguis, nomen nativum hominum, et cetera, e Vicidatis oriuntur. Quum omnes Vicipaediae ad singulum situm referantur, Vicidata sunt [[Vicimedia Communia|Vicimediis Communibus]] usu similia: nam item ut Vicimedia Communia singulum situm praebent ubi [[fasciculus informaticus|fasciculi informatici]] stipantur, ita Vicidata singulo sito multilingui servantur. Hic a grege investigatorum qui apud ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Wikimedia Deutschland||de|qid=Q8288}}'' opera dabant excogitatus est, qui die [[30 Octobris]] [[2012]] patentem accessum nuntiaverunt.<ref>{{Opus | cognomen auctricis = Pintscher | nomen auctricis = Lydia | titulus = wikidata.org is live (with some caveats) | tempus = 2012-10-30 15:19 | tempus usque ad = minutum | url = https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/4JTRFC46TGBDJZ6WO5VM2LZZFJUTD2DY/ }}.</ref> Vicidata sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|publicum dominium|publici dominii|en|qid=Q19652}} (sub [[licentia]] {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Licentia CC0|CC0|fr|qid=Q6938433}});<ref>[[:d:Wikidata:Data access|Wikidata:Data access]] {{ling|Anglice}}.</ref> in hoc a [[Vicipaedia]]—quae praesto est sub licentia ''[[copyleft]]''—differunt. == Notae == <references /> {{NexInt}} * [[Data]] * [[Vicimedia]] * [[MetaVici]] * [[Vicimedia Communia]] * [[Vicipaedia Latina]] * [[Vicipaedia]] == Nexus externi == {{CommuniaCat|Wikidata|Vicidata}} * [[:d:Wikidata:Main Page|Pagina prima Vicidatorum]] * ''[[:meta:Wikidata|De Vicidatis]]'' apud [[MetaVici]] {{ling|Anglice}} {{Vicimedia}} [[Categoria:Vicimedia|!]] iqiqt2osrx5sr6kw8aka2nrlwz8nxyo 5 321476 3995977 3992249 2026-10-21T00:25:19Z Grufo 64423 /* 2026 */ Quae erit pagina mensis Novembris? 3995977 wikitext text/x-wiki {{Mone si pagina mensis abest}}{{Hic sunt tabularia disputationum}} {{Compendia paginae|VP:Pam}} {{Videatur etiam|Disputatio Formulae:PaginaMensis}} Veteres disputationes: {{Specialis:Praefixa/Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis/Tabularium}} == 2026 == {{Quaestio nondum absoluta}} * Ianuarius → '''[[Divina Sapientia]]''' *: Videatur {{Nexus ad caput|Disputatio Vicipaediae:Pagina mensis/Tabularium 6|2025}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:42, 21 Novembris 2025 (UTC) * Februarius → '''[[Spatii temporisque tractio]]''' *:Paginam a me scriptam propono. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:42, 21 Novembris 2025 (UTC) *:Docta est pagina, promovenda est. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 19:32, 22 Novembris 2025 (UTC) * Martius → '''[[Ion (Plato)]]''' ** Bona est pagina et mensis Martius adest! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:42, 28 Februarii 2026 (UTC) * Aprilis → '''[[Plotina]]''' * Maius → '''[[Tannhauser (fabula melica)]]''' * Iuinius → '''[[Proelium Castelli Sumter]]''' * Iulius → '''[[Georgius Clemenceau]]''' * Augustus → '''[[Amphitryon]]''' * September → '''[[Principium Machianum]]''' * October → '''??''' * November → '''??''' * December → '''??''' Oportet alias paginas eligere. Hic indices nos iuvare possunt: * [[Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Anno 2019 promotae]] * [[Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Anno 2020 promotae]] * [[Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Anno 2021 promotae]] * [[Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Anno 2022 promotae]] * [[Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Anno 2023 promotae]] * [[Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Anno 2024 promotae]] * [[Vicipaedia:Index paginarum cottidianarum/Anno 2025 promotae]] --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 03:24, 21 Decembris 2025 (UTC) : Paginae fortasse possibiles: :* [[Amphitryon]] ? :* [[Nicolaus Antonius Manfroce]] ? :* [[Plotina]] ? :* [[Villa Comoedia et villa Tragoedia]] ? :* [[Templum Apollinis in Palatio]] ? :* [[Oratio funebris]] ? :* [[Blue Velvet (pellicula 1986)]] ? :* [[Consus]] ? :* [[Punctulum rubrum (galaxiarum genus)]] ? :* [[Ion (Plato)]] ? :* [[Quinarius]] ? :* [[Alcmene]] ? :* [[Narcissus (mythologia)]] ? :* [[Lucius Antonius]] ? :* [[Orationes Strateburgenses]] ? : --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 14:12, 22 Decembris 2025 (UTC) :: Multas paginas haud malas proponis, nescio, an omnes idoneae sint. Fortasse longiores primae eligendae sunt. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:53, 25 Februarii 2026 (UTC) ::: Bene dicis, [[Usor:Demetrius Talpa|Demetri]]. Hic sunt eaedem paginae secundum magnitudinem ordinatae (index sponte se renovat): ::: {{Index paginarum secundum magnitudinem ordinatus | Amphitryon | Nicolaus Antonius Manfroce | Plotina | Villa Comoedia et villa Tragoedia | Templum Apollinis in Palatio | Oratio funebris | Blue Velvet (pellicula 1986) | Consus | Punctulum rubrum (galaxiarum genus) | Ion (Plato) | Quinarius | Alcmene | Narcissus (mythologia) | Lucius Antonius | Orationes Strateburgenses | Principium Machianum | Lohengrin (drama musicum) | Navis Batava volans | Der fliegende Holländer (melodrama) }} ::: Properemus! Mensis Martius adest! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:37, 26 Februarii 2026 (UTC) {{Ast}} Iterum hic. Commentationem de [[Plotina]], nemini obstante, paginam mensis Aprilis 2026 eligam. Sed si aliam paginam proponere vultis, quaeso, ferte hic vestras sententias! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 02:31, 31 Martii 2026 (UTC) {{Ast}} Quae erit pagina mensis Maii? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 06:32, 28 Aprilis 2026 (UTC) : Paginam “[[Tannhauser (fabula melica)]]” feci paginam mensis Maii 2026. Attamen, quaeso, adiuvate ad alias paginas eligendas. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:13, 1 Maii 2026 (UTC) {{Ast}} Salvete!! Ad mensem Iunium [[Proelium Castelli Sumter]] propono, paginam iamdudum ab [[Usor:IacobusAmor|IacoboAmore]] creatam. [[Usor:Andrew Dalby|Andrew Dalby]] ([[Disputatio Usoris:Andrew Dalby|disputatio]]) 14:51, 28 Maii 2026 (UTC) : Pagina mihi videtur optime inventa. Et propono etiam alios menses nunc statuere. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 18:23, 28 Maii 2026 (UTC) {{Ast}} {{Accepta|Vicipaedia:Taberna|Pagina mensis Iulii 2026 abest|Locus opportunior --[[Usor:Grufo|Grufo]]}} Amici, pagina mensis Iulii abest! Quaeso, proponite hic paginam huius mensis! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 01:25, 1 Iulii 2026 (UTC) :Panda Mystique nuper longos commentarios scripsit quorum latininas satis bona videtur (e.g. [[Georgius Clemenceau|Georgius Clémenceau]]). Certe nomina gentilitia moderna declinat, quod non me offendit, sed usui Vicipaedianorum contrarium est: hoc peccatum veniale aestimandum est. Fontes quoque satis probabiles videntur. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 08:40, 1 Iulii 2026 (UTC) :Sic, bona est de Clémenceau pagina. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:18, 1 Iulii 2026 (UTC) :: Evax! [[Georgius Clemenceau]] factus est [[Formula:PaginaMensis/Iulii 2026|pagina mensis Iulii 2026]]. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:23, 2 Iulii 2026 (UTC) {{Ast}} Pagina mensis Augusti: fortasse [[Amphitryon]]? [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 15:21, 16 Iulii 2026 (UTC) : Facta est! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 22:24, 31 Iulii 2026 (UTC) {{Ast}} Iam est September! Commentationem a me creatam proponere velim: “[[Principium Machianum]]”. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 12:20, 1 Septembris 2026 (UTC) :OK. Hoc mense honos tuus erit. Nec immerito. [[Usor:Marcus Terentius Bibliophilus|Marcus Terentius Bibliophilus]] ([[Disputatio Usoris:Marcus Terentius Bibliophilus|disputatio]]) 13:32, 1 Septembris 2026 (UTC) :: Evax! Factum est! :-) P.S. Nos hortor ut paginam mensis Octobris iam eligamus! --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 21:10, 1 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} [[Quintus Aurelius Symmachus|Paginam de Quinto Aurelio Symmacho]] propono paginam mensis Octobris 2026. --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 20:46, 4 Septembris 2026 (UTC) :Bene est, mea quidem sententia. [[Usor:Amahoney|A. Mahoney]] ([[Disputatio Usoris:Amahoney|disputatio]]) 12:21, 30 Septembris 2026 (UTC) :: {{Factum est}} --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 16:44, 30 Septembris 2026 (UTC) {{Ast}} Quae erit pagina mensis Novembris? --[[Usor:Grufo|Grufo]] ([[Disputatio Usoris:Grufo|disputatio]]) 00:25, 21 Octobris 2026 (UTC) 6vi1vd5ygm3q151glqhaiuunsdjfz2b 0 324046 3995833 3995794 2026-10-20T12:44:48Z Grufo 64423 Mendam correxi; minora 3995833 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Ecce torpet probitas}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero III reperitur. Hoc opus, de morum corruptela et de virtutum interitu lamentatur, praecipue avaritiam saeculi reprehendens.<ref name="de-avaritia-1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1–25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}</ref> == Textus == {{Versus numerati| {{@*@.|1.}}Ecce torpet probitas, virtus sepelitur; fit iam parca largitas, parcitas largitur; verum dicit falsitas, veritas mentitur. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad res illicitas licite recedunt. {{@*@.|2.}}Regnat avaritia, regnant et avari; mente quivis anxia nititur ditari, cum sit summa gloria censu gloriari. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad prava quelibet impie recedunt. {{@*@.|3.}}Multum habet oneris do das dedi dare; verbum hoc pre ceteris norunt ignorare divites, quos poteris mari comparare. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et in rerum numeris numeros excedunt. {{@*@.|4.}}Cunctis est equaliter insita cupido; perit fides turpiter, nullus fidus fido, nec Iunoni Iupiter nec Enee Dido. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad mala devia licite recedunt. {{@*@.|5.}}Si recte discernere velis, non est vita, quod sic vivit temere gens hec imperita; non est enim vivere, si quis vivit ita. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et fidem in opere quolibet excedunt.<ref name="de-avaritia-1-25" /> }} == Descriptio == Carmini argumentum est vehemens vituperatio contra ethicam dissolutionem. Auctor queritur probitatem torpere et virtutem quasi sepultam esse. Dominatur in mundo avaritia, quae radix omnium malorum habetur. Veritas in mendacium vertitur et iura passim violantur. Notabilis est satira contra divites, qui verbum "dare" coniugare nesciunt et mari insatiabili comparantur.<ref name="de-avaritia-1-25" /> == Investigatio critica == In hoc carmine, quod [[Gualterus de Castellione]] circa annum [[1170]] composuit, argumentum de ''tristitia temporis'' tractatur. Auctor deplorat christianas virtutes prorsus evanuisse in societate quae, caritate posthabita, ad solam divitiarum cupiditatem inclinatur.<ref name="rossi-2006-pp-233-234">{{qc|Rossi, 2006}}, pp. 233-234.</ref> Textus peculiarem usum praebet metaphorarum e re grammatica sumptarum, sicut patet in ludo verborum circa verbum "dandi". Hic loquendi modus, iam aetate [[Antiquitas Posterior|antiquitatis posterioris]] ortus, in litteris Latinis medii aevi et in scholis late diffusus est (ut videri licet etiam in carmine 219, 8).<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> Imago divitum mari comparatorum ex traditione biblica hauritur, ubi coalescunt sententiae [[Liber Ecclesiastes|Ecclesiastae]]: primum enim dicitur omnia flumina in mare intrare nec tamen mare redundare (1, 7), deinde avarum numquam pecunia satiari (5, 9). Talis similitudo saeculo XIII pervulgata erat, sicut demonstrant ''Distinctiones monasticae et morales'', ubi cor avari mari adaequatur quia utrumque expleri nequit.<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> Deinde prophetae [[Ieremias|Hieremiae]] verba resonant (7, 28) ad designandam fidem quae periit et de ore hominum ablata est. Ad hanc rerum conversionem demonstrandam, Gualterus ad schema rhetoricum quod {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|adynaton||en|qid=Q380217}} dicitur confugit, asseverans nec [[Iuppiter]] [[Iuno|Iunoni]] amplius fidem servare. Hoc in loco auctor non ad mythographorum fabulas de Iovis amoribus illicitis respicit, sed ad illam [[Martianus Capella|Martiani Capellae]] figuram ''Iovis uxorii'', qui custos et exemplar habetur coniugalis foederis.<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> == Investigatio palaeographica musica == [[Carmina Burana]] tria, cuius initium est ''Ecce torpet probitas'', in pluribus codicibus manu scriptis servantur, inter quos praecipue [[Bayerische Staatsbibliothek|Monacensis]] Clm 4660, Cantabrigiensis Ff.1.17.1, Oxoniensis Bodleianus Add. a 44 et Audomarensis 351 numerantur. Ex parte palaeographica, haec {{barbarice|lingua=it|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|canzone||fr|qid=Q873000}}}} strofica cum repercussione (vulgo ''refrain'') diversas praebet lectiones notationis quae evolutionem graphiae musicae saeculi XIII testantur. In codice Cantabrigiensi (C), folia quae carmen continent olim contigua fuisse videntur, ubi notatio amensuralis, ut in editione Gillingham demonstratur, cursum melodiae lineis carentem vel rudi modo dispositam sequitur. Investigatio paleographica in ultimo versu strophae, scilicet ''Veritas mentitur'', discrepantiam altitudinis prodit; conicitur enim hunc versum tertia superiore parte scriptum esse, quod structuram melodicam typi αββ suggerit. Haec dispositio graphica, licet insolita, mutationem vel expansionem melodiae praeexistentis indicare potest, ubi ductus calami in membranis ad usum practicum cantorum accommodatur.<ref name="examen-apium-cb-3">{{Opus | cognomen 1 = Rossi | nomen 1 = F. | titulus = Ecce torpet probitas, cb 3 | contextus = Carmina Burana: ricerche sulla musica | domus editoria = Examen apium | url = https://www.examenapium.it/carmina/0-eds/003ecce.html | tempus inspectionis = 2026-03-29 }}.</ref> Insuper, differentiae inter codices non solum ad textum verborum pertinent, sed etiam ad dispositionem neumarum in seriebus syllabicis. Dum codex Monacensis (B) lectionem "vincit" pro "dicit" praebet, fontes musici sicut Lipphardt et Scharler diversas interpretationes rhythmicas ex eadem rudi graphia extraxerunt, inter quas systemata mensurata et amensurata confligunt. Refrain in codice Oxoniensi (O) variabilitatem palaeographicam maxime ostendit, quia textus repercussionis ad unamquamque stropham mutatur, scribae igitur necesse fuit spatia musicae apte disponere ut novis verbis locus daretur. Hae varietates scriptionis demonstrant quomodo praxis canendi et traditio manu scripta in eodem corpore carminum saeculo XIII ineunte coaluerint.<ref name="examen-apium-cb-3" /> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen redactoris = Rossi | nomen redactoris = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | annus primae editionis = 1989 | editio = 8 | locus = [[Mediolanum|Mediolani]] | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 | lingua = it }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Lingua macaronica]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] jwj02xigi44y9i0m409jkr0bftxw1w5 3995834 3995833 2026-10-20T12:46:35Z Grufo 64423 3995834 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Ecce torpet probitas}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero III reperitur. Hoc opus, de morum corruptela et de virtutum interitu lamentatur, praecipue avaritiam saeculi reprehendens.<ref name="de-avaritia-1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1–25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}</ref> == Textus == {{Versus numerati| {{@*@.|1.}}Ecce torpet probitas, virtus sepelitur; fit iam parca largitas, parcitas largitur; verum dicit falsitas, veritas mentitur. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad res illicitas licite recedunt. {{@*@.|2.}}Regnat avaritia, regnant et avari; mente quivis anxia nititur ditari, cum sit summa gloria censu gloriari. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad prava quelibet impie recedunt. {{@*@.|3.}}Multum habet oneris do das dedi dare; verbum hoc pre ceteris norunt ignorare divites, quos poteris mari comparare. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et in rerum numeris numeros excedunt. {{@*@.|4.}}Cunctis est equaliter insita cupido; perit fides turpiter, nullus fidus fido, nec Iunoni Iupiter nec Enee Dido. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad mala devia licite recedunt. {{@*@.|5.}}Si recte discernere velis, non est vita, quod sic vivit temere gens hec imperita; non est enim vivere, si quis vivit ita. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et fidem in opere quolibet excedunt.<ref name="de-avaritia-1-25" /> }} == Descriptio == Carmini argumentum est vehemens vituperatio contra ethicam dissolutionem. Auctor queritur probitatem torpere et virtutem quasi sepultam esse. Dominatur in mundo avaritia, quae radix omnium malorum habetur. Veritas in mendacium vertitur et iura passim violantur. Notabilis est satira contra divites, qui verbum "dare" coniugare nesciunt et mari insatiabili comparantur.<ref name="de-avaritia-1-25" /> == Investigatio critica == In hoc carmine, quod [[Gualterus de Castellione]] circa annum [[1170]] composuit, argumentum de ''tristitia temporis'' tractatur. Auctor deplorat christianas virtutes prorsus evanuisse in societate quae, caritate posthabita, ad solam divitiarum cupiditatem inclinatur.<ref name="rossi-2006-pp-233-234">{{qc|Rossi, 2006}}, pp. 233–234.</ref> Textus peculiarem usum praebet metaphorarum e re grammatica sumptarum, sicut patet in ludo verborum circa verbum "dandi". Hic loquendi modus, iam aetate [[Antiquitas Posterior|antiquitatis posterioris]] ortus, in litteris Latinis medii aevi et in scholis late diffusus est (ut videri licet etiam in carmine 219, 8).<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> Imago divitum mari comparatorum ex traditione biblica hauritur, ubi coalescunt sententiae [[Liber Ecclesiastes|Ecclesiastae]]: primum enim dicitur omnia flumina in mare intrare nec tamen mare redundare (1, 7), deinde avarum numquam pecunia satiari (5, 9). Talis similitudo saeculo XIII pervulgata erat, sicut demonstrant ''Distinctiones monasticae et morales'', ubi cor avari mari adaequatur quia utrumque expleri nequit.<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> Deinde prophetae [[Ieremias|Hieremiae]] verba resonant (7, 28) ad designandam fidem quae periit et de ore hominum ablata est. Ad hanc rerum conversionem demonstrandam, Gualterus ad schema rhetoricum quod {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|adynaton||en|qid=Q380217}} dicitur confugit, asseverans nec [[Iuppiter]] [[Iuno|Iunoni]] amplius fidem servare. Hoc in loco auctor non ad mythographorum fabulas de Iovis amoribus illicitis respicit, sed ad illam [[Martianus Capella|Martiani Capellae]] figuram ''Iovis uxorii'', qui custos et exemplar habetur coniugalis foederis.<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> == Investigatio palaeographica musica == [[Carmina Burana]] tria, cuius initium est ''Ecce torpet probitas'', in pluribus codicibus manu scriptis servantur, inter quos praecipue [[Bayerische Staatsbibliothek|Monacensis]] Clm 4660, Cantabrigiensis Ff.1.17.1, Oxoniensis Bodleianus Add. a 44 et Audomarensis 351 numerantur. Ex parte palaeographica, haec {{barbarice|lingua=it|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|canzone||fr|qid=Q873000}}}} strofica cum repercussione (vulgo ''refrain'') diversas praebet lectiones notationis quae evolutionem graphiae musicae saeculi XIII testantur. In codice Cantabrigiensi (C), folia quae carmen continent olim contigua fuisse videntur, ubi notatio amensuralis, ut in editione Gillingham demonstratur, cursum melodiae lineis carentem vel rudi modo dispositam sequitur. Investigatio paleographica in ultimo versu strophae, scilicet ''Veritas mentitur'', discrepantiam altitudinis prodit; conicitur enim hunc versum tertia superiore parte scriptum esse, quod structuram melodicam typi αββ suggerit. Haec dispositio graphica, licet insolita, mutationem vel expansionem melodiae praeexistentis indicare potest, ubi ductus calami in membranis ad usum practicum cantorum accommodatur.<ref name="examen-apium-cb-3">{{Opus | cognomen 1 = Rossi | nomen 1 = F. | titulus = Ecce torpet probitas, cb 3 | contextus = Carmina Burana: ricerche sulla musica | domus editoria = Examen apium | url = https://www.examenapium.it/carmina/0-eds/003ecce.html | tempus inspectionis = 2026-03-29 }}.</ref> Insuper, differentiae inter codices non solum ad textum verborum pertinent, sed etiam ad dispositionem neumarum in seriebus syllabicis. Dum codex Monacensis (B) lectionem "vincit" pro "dicit" praebet, fontes musici sicut Lipphardt et Scharler diversas interpretationes rhythmicas ex eadem rudi graphia extraxerunt, inter quas systemata mensurata et amensurata confligunt. Refrain in codice Oxoniensi (O) variabilitatem palaeographicam maxime ostendit, quia textus repercussionis ad unamquamque stropham mutatur, scribae igitur necesse fuit spatia musicae apte disponere ut novis verbis locus daretur. Hae varietates scriptionis demonstrant quomodo praxis canendi et traditio manu scripta in eodem corpore carminum saeculo XIII ineunte coaluerint.<ref name="examen-apium-cb-3" /> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen redactoris = Rossi | nomen redactoris = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | annus primae editionis = 1989 | editio = 8 | locus = [[Mediolanum|Mediolani]] | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 | lingua = it }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Lingua macaronica]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] pw3sraw4njzavb5as7w3g8wodgqiz7a 3995835 3995834 2026-10-20T12:48:32Z Grufo 64423 3995835 wikitext text/x-wiki {{Titulus ad litteram}} {{Pagina principalis|Index Carminum Buranorum}} {{Carmen Carminum Buranorum | titulus = | imago = | descriptio = | categoria = | numerus = | auctor = | argumenta = | tempus = | lingua = | contextus = | praecedens = | sequens = }} {{lores|Ecce torpet probitas}} est initium [[carmen|carminis]] a [[Goliardia|discipulis vagantibus]] [[Latinitas medii aevi|Latine]] scripti, quod in codice [[Carmina Burana|Carminum Buranorum]] sub numero III reperitur. Hoc opus, de morum corruptela et de virtutum interitu lamentatur, praecipue avaritiam saeculi reprehendens.<ref name="de-avaritia-1-25">{{Opus | titulus = De avaritia 1–25 | url = https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost13/CarminaBurana/bur_cmo1.html }}.</ref> == Textus == {{Versus numerati| {{@*@.|1.}}Ecce torpet probitas, virtus sepelitur; fit iam parca largitas, parcitas largitur; verum dicit falsitas, veritas mentitur. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad res illicitas licite recedunt. {{@*@.|2.}}Regnat avaritia, regnant et avari; mente quivis anxia nititur ditari, cum sit summa gloria censu gloriari. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad prava quelibet impie recedunt. {{@*@.|3.}}Multum habet oneris do das dedi dare; verbum hoc pre ceteris norunt ignorare divites, quos poteris mari comparare. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et in rerum numeris numeros excedunt. {{@*@.|4.}}Cunctis est equaliter insita cupido; perit fides turpiter, nullus fidus fido, nec Iunoni Iupiter nec Enee Dido. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et ad mala devia licite recedunt. {{@*@.|5.}}Si recte discernere velis, non est vita, quod sic vivit temere gens hec imperita; non est enim vivere, si quis vivit ita. {{@*@.|(Refl.)}}Omnes iura ledunt et fidem in opere quolibet excedunt.<ref name="de-avaritia-1-25" /> }} == Descriptio == Carmini argumentum est vehemens vituperatio contra ethicam dissolutionem. Auctor queritur probitatem torpere et virtutem quasi sepultam esse. Dominatur in mundo avaritia, quae radix omnium malorum habetur. Veritas in mendacium vertitur et iura passim violantur. Notabilis est satira contra divites, qui verbum "dare" coniugare nesciunt et mari insatiabili comparantur.<ref name="de-avaritia-1-25" /> == Investigatio critica == In hoc carmine, quod [[Gualterus de Castellione]] circa annum [[1170]] composuit, argumentum de ''tristitia temporis'' tractatur. Auctor deplorat christianas virtutes prorsus evanuisse in societate quae, caritate posthabita, ad solam divitiarum cupiditatem inclinatur.<ref name="rossi-2006-pp-233-234">{{qc|Rossi, 2006}}, pp. 233–234.</ref> Textus peculiarem usum praebet metaphorarum e re grammatica sumptarum, sicut patet in ludo verborum circa verbum "dandi". Hic loquendi modus, iam aetate [[Antiquitas Posterior|antiquitatis posterioris]] ortus, in litteris Latinis medii aevi et in scholis late diffusus est (ut videri licet etiam in carmine 219, 8).<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> Imago divitum mari comparatorum ex traditione biblica hauritur, ubi coalescunt sententiae [[Liber Ecclesiastes|Ecclesiastae]]: primum enim dicitur omnia flumina in mare intrare nec tamen mare redundare (1, 7), deinde avarum numquam pecunia satiari (5, 9). Talis similitudo saeculo XIII pervulgata erat, sicut demonstrant ''Distinctiones monasticae et morales'', ubi cor avari mari adaequatur quia utrumque expleri nequit.<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> Deinde prophetae [[Ieremias|Hieremiae]] verba resonant (7, 28) ad designandam fidem quae periit et de ore hominum ablata est. Ad hanc rerum conversionem demonstrandam, Gualterus ad schema rhetoricum quod {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|adynaton||en|qid=Q380217}} dicitur confugit, asseverans nec [[Iuppiter]] [[Iuno|Iunoni]] amplius fidem servare. Hoc in loco auctor non ad mythographorum fabulas de Iovis amoribus illicitis respicit, sed ad illam [[Martianus Capella|Martiani Capellae]] figuram ''Iovis uxorii'', qui custos et exemplar habetur coniugalis foederis.<ref name="rossi-2006-pp-233-234" /> == Investigatio palaeographica musica == [[Carmina Burana]] tria, cuius initium est ''Ecce torpet probitas'', in pluribus codicibus manu scriptis servantur, inter quos praecipue [[Bayerische Staatsbibliothek|Monacensis]] Clm 4660, Cantabrigiensis Ff.1.17.1, Oxoniensis Bodleianus Add. a 44 et Audomarensis 351 numerantur. Ex parte palaeographica, haec {{barbarice|lingua=it|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|canzone||fr|qid=Q873000}}}} strofica cum repercussione (vulgo ''refrain'') diversas praebet lectiones notationis quae evolutionem graphiae musicae saeculi XIII testantur. In codice Cantabrigiensi (C), folia quae carmen continent olim contigua fuisse videntur, ubi notatio amensuralis, ut in editione Gillingham demonstratur, cursum melodiae lineis carentem vel rudi modo dispositam sequitur. Investigatio paleographica in ultimo versu strophae, scilicet ''Veritas mentitur'', discrepantiam altitudinis prodit; conicitur enim hunc versum tertia superiore parte scriptum esse, quod structuram melodicam typi αββ suggerit. Haec dispositio graphica, licet insolita, mutationem vel expansionem melodiae praeexistentis indicare potest, ubi ductus calami in membranis ad usum practicum cantorum accommodatur.<ref name="examen-apium-cb-3">{{Opus | cognomen 1 = Rossi | nomen 1 = F. | titulus = Ecce torpet probitas, cb 3 | contextus = Carmina Burana: ricerche sulla musica | domus editoria = Examen apium | url = https://www.examenapium.it/carmina/0-eds/003ecce.html | tempus inspectionis = 2026-03-29 }}.</ref> Insuper, differentiae inter codices non solum ad textum verborum pertinent, sed etiam ad dispositionem neumarum in seriebus syllabicis. Dum codex Monacensis (B) lectionem "vincit" pro "dicit" praebet, fontes musici sicut Lipphardt et Scharler diversas interpretationes rhythmicas ex eadem rudi graphia extraxerunt, inter quas systemata mensurata et amensurata confligunt. Refrain in codice Oxoniensi (O) variabilitatem palaeographicam maxime ostendit, quia textus repercussionis ad unamquamque stropham mutatur, scribae igitur necesse fuit spatia musicae apte disponere ut novis verbis locus daretur. Hae varietates scriptionis demonstrant quomodo praxis canendi et traditio manu scripta in eodem corpore carminum saeculo XIII ineunte coaluerint.<ref name="examen-apium-cb-3" /> == Notae == <references /> == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Rossi, 2006 | c = {{Opus | cognomen redactoris = Rossi | nomen redactoris = Petrus Victorius | titulus = Carmina Burana. Testo latino a fronte | annus = 2006 | annus primae editionis = 1989 | editio = 8 | locus = [[Mediolanum|Mediolani]] | domus editoria = Tascabili Bompiani | isbn = 88-452-5307-4 | lingua = it }} }} {{Carmina Burana}} [[Categoria:Index Carminum Buranorum]] [[Categoria:Lingua macaronica]] [[Categoria:Litterae Latinae mediaevales]] gsdx4a371tra7z4frdhlmhqtfl4rgcg 0 324457 3995852 3958658 2026-10-20T13:30:58Z Grufo 64423 3995852 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Topological space examples.svg|thumb|Exempla spatiorum topologicorum.]] {{res|Spatium topologicum}} in [[mathematica]] est structura fundamentalis atque obiectum praecipuum [[topologia]]e, quod summatim dicitur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium mathematicum||en|qid=Q472971}}, in quo notio “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitatis|en|qid=Q2478475}}” inter puncta intellegitur. Haec notio quam maxime generaliter atque quam minime restricte exprimitur, neque per vicinitatem numericam necessario mensuratur.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Velut non quantitativa notio ut in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatiis metricis|spatium metricum|en|qid=Q180953}}, sed [[qualitas|qualitativa]]. Vide clarificationes huius notionis per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Axiomata Kuratovii (topologia)|axiomata Kuratovii|en|qid=Q10286397}} et per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitates|en|qid=Q2478475}}, quae clarificationes etiam tractata sunt infra.|2=Q180953|3=Q10286397|4=Q2478475}} Quod spatium topologicum proprie distinguit est eius forma et relatio inter partes, non proprietates metricae. Tale spatium est [[classis (mathematica)|classis]] cuius elementa [[punctus|puncta]] appellantur et cui est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia (systema classium)|structura topologica|en|qid=Q18786106}}. Ibi non iam requiritur vicinitatem certam inter puncta definire, sed potius quandam classem subclassium, quae ''apertae'' appellantur, ex quibus omnis notio vicinitatis deducitur.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Formaliter, spatium topologicum definitur esse par ordinatum <math>(X,\mathcal{O})</math>, in quo <math>X</math> sibi vult classem punctorum et <math>\mathcal{O}</math> sibi vult {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia (systema classium)|topologiam|en|qid=Q18786106}} super <math>X</math>, {{*ie}} classis quarumdam subclassium <math>X</math> (''apertae'' appellatarum), quae clausa est sub intersectionibus finitis et unionibus tam finitis quam infinitis—{{*ie}} apertae sunt omnes uniones omnesque finitas intersectiones classium apertarum. {{*Cfr}} {{qc|Dixmier, 2008}}, pp. 4–5. Etenim {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitates|en|qid=Q2478475}} puncti <math>x</math> definiuntur esse superclasses apertarum classium quae ipsum <math>x</math> continent.|2=Q18786106|3=Q2478475}} Ex his apertis subclassibus conceptūs fundamentales definiuntur, exempli gratia {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|convergentia||it|qid=Q1287023}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|continuitas functionum||en|qid=Q170058}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Limes (topologia)|limes|en|qid=Q875399}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|conexio (mathematica)|conexio|en|qid=Q31924}}, atque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|homeomorphismus||en|qid=Q202906}}, qui est quasi aequivalentia topologica inter spatia. Topologia super classem <math>X</math> est collectio apertarum subclassium eius, quae his condicionibus satisfaciunt: * Classis vacua ipsaque classis <math>X</math> sunt apertae. * Unio cuiuslibet familiae classium apertarum est aperta. * Intersectio finita classium apertarum est aperta. Par <math>(X, \tau)</math>—ubi <math>\tau</math> est talis collectio—dicitur spatium topologicum. Per hanc structuram notiones [[analysis mathematica|analyticae]] et [[geometria|geometricae]] fundamentales definiri possunt, velut: * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Limes (topologia)|Limes|en|qid=Q875399}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Convergentia||it|qid=Q1287023}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Continuitas||en|qid=Q170058}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Interioritas (topologia)|Interioritas|en|qid=Q862761}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Clausura||en|qid=Q320346}} Hae notiones non iam e vicinitate, sed tantumodo e structura topologica pendent. Quam ob rem spatia topologica maiorem generalitatem quam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium metricum|spatia metrica|en|qid=Q180953}} praebent, nam omne spatium metricum naturaliter structuram topologicam inducit, etiamsi non omne spatium topologicum ex aliqua metrica oritur. Hanc propter generalitatem, topologia facta est instrumentum perutile in variis partibus mathematicae, inter quas numerantur [[analysis mathematica]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|geometria algebraica||en|qid=Q180969}}, et [[topologia algebraica]]. Praeterea, quod in hoc genere studii maxime spectatur non sunt lineamenta quae sub deformationibus metricis mutantur, sed illa quae, etiam si spatium continuo modo flectatur modo extendatur, invariata permanent; quae idcirco ''invariabilia topologica'' vocantur. == Definitiones == Spatia topologica per plures {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Definitio|definitiones|en|qid=Q101072}} aequipollentes definiri solent. Hic quinta exponimus definitionum: per apertas classes, clausas classes, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Basis (topologia)|basim|en|qid=Q810214}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|clausura|clausuram|en|qid=Q320346}}, et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitates|en|qid=Q2478475}}. Saepe prima definitio (apertarum classium), infra, adhibetur.<ref>{{qc|Dixmier, 1984}}, pp. 4–5; {{qc|Viro et al., 2008}}, p. 11.</ref> Omnes hae definitiones statuunt spatium topologicum esse classem punctorum (hic <math>X</math> appellatam) sub structura topologica. Modus tantum huius structurae topologiae definiendae differt. === Definitio structurae topologicae per apertas classes === Haec definitio, quam adhibere consuetius est mathematicis, structuram topologicam super <math>X</math> definit classem <math>\tau</math> ''apertarum subclassium <math>X</math>'', ubi ''apertae classes'' definiuntur tria per axiomata: * Classis vacua ipsaque classis <math>X</math> sunt apertae. * Unio cuiuslibet familiae classium apertarum est aperta. * Intersectio finita classium apertarum est aperta. <math>\tau</math> etiam appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia (systema classium)|''topologia''|en|qid=Q18786106}}. === Definitio structurae topologicae per clausas classes === Clausae classes sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Complementum (theoria classium)|complementa|en|qid=Q242767}} (in <math>X</math>) apertarum classium. Ergo similiter tria per axiomata possunt definiri: * Classis vacua ipsaque classis <math>X</math> sunt clausae. * Intersectio cuiuslibet familiae classium clausarum est clausa. * Unio finita classium clausarum est clausa. === Definitio structurae topologicae per basicas apertas classes === Haec definitio difficilior est definitionibus primā secundāque, sed aliquando esse utilior eis invenitur. Structura topologica super <math>X</math> per classem <math>\mathcal{B} \subseteq \mathcal{P}(\mathcal{P}(X))</math>—quae appellatur ''basis'' (et elementa eius ''apertae classes basicae'' appellantur)—definitur. Basis duobus axiomatibus constringitur: * Omnia puncta cuidam basicae apertae classi insunt (aequivalenter: unio basicarum apertarum classium est tota classis <math>X</math>). * Intersectio <math>A \cap B</math> (ubi <math>A</math> et <math>B</math> sunt basicae apertae classes) est unio aliarum basicarum apertarum classium. Uniones basicarum apertarum classium dicuntur esse ''apertae'', et hoc modo aequipollentia inter hanc et primam definitionem probari potest. === Definitio structurae topologicae per axiomata Kuratovii === Aliquando structura topologica etiam per ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|clausuram||en|qid=Q320346}}'' definitur. Clausura <math>\mathbf{cl}: \mathcal{P}(X) \rightarrow \mathcal{P}(X)</math> est functio a subclassibus <math>X</math> ad subclasses <math>X</math> agens quae quattuor axiomatibus sequentibus oboedit, ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|axiomata Kuratovii|axiomatibus Kuratovii|en|qid=Q10286397}}'' appellatis: * <math>\mathbf{cl} (\emptyset) = \emptyset</math> * <math>A \subseteq \mathbf{cl} (A)</math> * <math>\mathbf{cl} (\mathbf{cl} (A)) = \mathbf{cl} (A)</math> * <math>\mathbf{cl} (A \cup B) = \mathbf{cl} (A) \cup \mathbf{cl} (B)</math> Clausura <math>\mathbf{cl}(A)</math> classis <math>A</math> est minima superclassis clausa <math>A</math>; atque clausa classis est classis quae sua clausura est. Hoc modo aequipollentia inter hanc et secundam definitionem structurae topologicae probari potest. === Definitio structurae topologicae per vicinitates === Structura topologia etiam per functionem ''<math>\mathcal{V}</math>'' a punctis <math>X</math> ad classes subclassium <math>X</math> agentem potest definiri. Elementa classis <math>\mathcal{V}(x)</math> appellantur ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitates|en|qid=Q2478475}}'' puncti <math>x</math>. Oportet vicinitates tribus axiomatibus oboedire: * Superclassis vicinitatis est vicinitas; * Intersectio duarum vicinitatum est vicinitas; * Omni puncto est dumtaxat una vicinitas. Vicinitas puncti <math>x</math> est classis apertam classem continens quae ipsum punctum <math>x</math> continet; atque aperta classis est vicinitas omnium elementorum suorum. Hoc modo aequipollentia inter hanc et primam definitionem structurae topologicae probari potest. == Conceptūs == Si <math>\mathcal{O}_1 \subset \mathcal{O}_2</math> sunt topologiae super eandem classem <math>X</math> punctorum, <math>\mathcal{O}_1 </math> dicitur {{idioma|infirmior}} et <math>\mathcal{O}_2</math> dicitur {{idioma|subtilior}}. Tales appellationes ex hoc oriuntur, quod topologia subtilior plures distinctiones inter puncta efficit quam infirmior. {{Ancora ostenta|Continuitas|Tabula <math>f: A \rightarrow B</math> inter spatia topologica dicitur {{idioma|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tabula continua|''continua''|en|qid=Q170058}}}} si cuiuslibet classis apertae <math>O</math> in <math>B</math> {{idioma|imago inversa}}<ref>Seu {{idioma|praeimago}}.</ref> per <math>f^{-1}(O)</math> aperta est in <math>A</math>.}} Duae topologiae dicuntur inter se aequivalentes si exstat tabula continua <math>f: A \rightarrow B</math> quae conversionem quoque continuam <math>f^{-1}: B \rightarrow A</math> admittit; talis functio appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|homoeomorphismus||en|qid=Q202906}} <math>A</math> inter <math>B</math> (vel ab <math>A</math> in <math>B</math>). == Operationes super spatia topologica == Ut in [[theoria classium]] definiuntur uniones, intersectiones, producta (Cartesiana), {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Partitio (theoria classium)|partitiones|en|qid=Q3966112}}, aliaeque operationes super classes, et in [[theoria gregum]] partitiones, producta, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Productum amalgamatum gregum|coproducta|en|qid=Q1454165}}, et cetera definiuntur, sic similes quoque operationes definiuntur in [[Topologia classium punctorum|theoria spatiorum topologicorum]]. * Productum <math>\Pi_{i \in I} X_i</math> (ubi <math>X_i</math> sunt spatia topologica) est productum classium secundum [[theoria classium|theoriam classium]], cui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topologia producti||en|qid=Q1070472}} imponitur. Producti topologia statuit aperta esse omnia producta <math>\Pi_{i \in I} O_i</math> in quibus singula <math>O_i \subseteq X_i</math> sunt aperta atque, omnibus indicibus praeter finitissime multos, <math>O_i = X_i</math>.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Sine hac condicione definivissemus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topologia capsae|capsae topologiam|en|qid=Q4951625}}, non {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topologia producti|producti topologiam|en|qid=Q1070472}}.|2=Q4951625|3=Q1070472}}. Etiam statuit apertas esse omnes uniones horum productorum. * Qualis casus specialis huius definitionis, productum <math>X \times Y</math> duorum spatiorum topologicorum est classis <math>X \times Y</math>, topologiā ubi apertae sunt omnes uniones classium <math>O_1^{\in \mathcal{P}(X)} \times O_2^{\in \mathcal{P}(Y)}</math>—ubi <math>O_1</math> aperta est in <math>X</math> et <math>O_2</math> in <math>Y</math>. * Coproductum <math>\amalg_{i \in I} X_i</math> (ubi <math>X_i</math> sunt spatia topologica) est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seiuncta unio||en|qid=Q842620}} <math>\amalg_{i \in I} X_i</math> spatiorum <math>X_i</math> (secundum theoriam classium), topologiā ubi apertae sunt uniones apertarum subclassium <math>X_i</math>. * Si <math>\sim</math> est [[relatio aequivalentiae]] super spatium topologicum <math>X</math>, {{idioma|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium partiens||en|qid=Q1139111}}}} <math>X</math> sub relatione <math>\sim</math> est classis <math>X / \sim</math> cui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topologia partitionis||en|qid=Q77981916}} datur. Huius topologiae definitio est haec: classis <math>U \subseteq X / \sim</math> aperta est si et solum si eius praeimago per proiectionem canonicam <math>\pi: X \rightarrow X / \sim</math> aperta est in <math>X</math>. {{NexInt}} * [[Continuitas (mathematica)|Continuitas]] * [[Mathematica discreta]] * [[Theoria classium]] * [[Topologia]] * [[Topologia classium punctorum]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia (systema classium)||en|qid=Q18786106}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Dixmier, 2008 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Dixmier | nomen auctoris = Iacobus | titulus = General Topology | annus = 1984 | domus editoria = Springer-Verlag | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]], [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga|Heidelbergae]], [[Tokium|Tokii]] | isbn = 0-387-90972-9 }} }} * {{Opus | cognomen auctoris 1 = Viro | nomen auctoris 1 = Oleg Yanovich | cognomen auctoris 2 = Ivanov | nomen auctoris 2 = Oleg Aleksandrovich | cognomen auctoris 3 = Kharlamov | nomen auctoris 3 = Viatcheslav Mikhaĭlovich | cognomen auctoris 4 = Netsvetaev | nomen auctoris 4 = Nikita Yur’evich | nomenclatura = compendiaria | titulus = Elementary Topology Problem Textbook | annus = 2008 | isbn = 9780821845066 | url = https://www.math.stonybrook.edu/~oleg/easymath/topoman/eng-book-nopfs.pdf }} * {{Ecce citatio | id = Stacks | c = {{Opus | nomen = The | cognomen = Stacks Project Authors | titulus = The Stacks Project | url = https://stacks.math.columbia.edu | annus = 2026 }} }} ==Notae== <references/> [[Categoria:Topologia]] {{Myrias|Mathematica}} 5zustgkeztnob2nogt9s2gwhpaeh9yi 3995853 3995852 2026-10-20T13:31:50Z Grufo 64423 3995853 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Topological space examples.svg|thumb|Exempla spatiorum topologicorum.]] {{res|Spatium topologicum}} in [[mathematica]] est structura fundamentalis atque obiectum praecipuum [[topologia]]e, quod summatim dicitur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium mathematicum||en|qid=Q472971}}, in quo notio “{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitatis|en|qid=Q2478475}}” inter puncta intellegitur. Haec notio quam maxime generaliter atque quam minime restricte exprimitur, neque per vicinitatem numericam necessario mensuratur.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Velut non quantitativa notio ut in {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatiis metricis|spatium metricum|en|qid=Q180953}}, sed [[qualitas|qualitativa]]. Vide clarificationes huius notionis per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Axiomata Kuratovii (topologia)|axiomata Kuratovii|en|qid=Q10286397}} et per {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitates|en|qid=Q2478475}}, quae clarificationes etiam tractata sunt infra.|2=Q180953|3=Q10286397|4=Q2478475}} Quod spatium topologicum proprie distinguit est eius forma et relatio inter partes, non proprietates metricae. Tale spatium est [[classis (mathematica)|classis]] cuius elementa [[punctus|puncta]] appellantur et cui est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia (systema classium)|structura topologica|en|qid=Q18786106}}. Ibi non iam requiritur vicinitatem certam inter puncta definire, sed potius quandam classem subclassium, quae ''apertae'' appellantur, ex quibus omnis notio vicinitatis deducitur.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Formaliter, spatium topologicum definitur esse par ordinatum <math>(X,\mathcal{O})</math>, in quo <math>X</math> sibi vult classem punctorum et <math>\mathcal{O}</math> sibi vult {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia (systema classium)|topologiam|en|qid=Q18786106}} super <math>X</math>, {{*ie}} classis quarumdam subclassium <math>X</math> (''apertae'' appellatarum), quae clausa est sub intersectionibus finitis et unionibus tam finitis quam infinitis—{{*ie}} apertae sunt omnes uniones omnesque finitas intersectiones classium apertarum. {{*Cfr}} {{qc|Dixmier, 2008}}, pp. 4–5. Etenim {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitates|en|qid=Q2478475}} puncti <math>x</math> definiuntur esse superclasses apertarum classium quae ipsum <math>x</math> continent.|2=Q18786106|3=Q2478475}} Ex his apertis subclassibus conceptūs fundamentales definiuntur, exempli gratia {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|convergentia||it|qid=Q1287023}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|continuitas functionum||en|qid=Q170058}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Limes (topologia)|limes|en|qid=Q875399}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|conexio (mathematica)|conexio|en|qid=Q31924}}, atque {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|homeomorphismus||en|qid=Q202906}}, qui est quasi aequivalentia topologica inter spatia. Topologia super classem <math>X</math> est collectio apertarum subclassium eius, quae his condicionibus satisfaciunt: * Classis vacua ipsaque classis <math>X</math> sunt apertae. * Unio cuiuslibet familiae classium apertarum est aperta. * Intersectio finita classium apertarum est aperta. Par <math>(X, \tau)</math>—ubi <math>\tau</math> est talis collectio—dicitur spatium topologicum. Per hanc structuram notiones [[analysis mathematica|analyticae]] et [[geometria|geometricae]] fundamentales definiri possunt, velut: * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Limes (topologia)|Limes|en|qid=Q875399}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Convergentia||it|qid=Q1287023}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Continuitas||en|qid=Q170058}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Interioritas (topologia)|Interioritas|en|qid=Q862761}} * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Clausura||en|qid=Q320346}} Hae notiones non iam e vicinitate, sed tantumodo e structura topologica pendent. Quam ob rem spatia topologica maiorem generalitatem quam {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium metricum|spatia metrica|en|qid=Q180953}} praebent, nam omne spatium metricum naturaliter structuram topologicam inducit, etiamsi non omne spatium topologicum ex aliqua metrica oritur. Hanc propter generalitatem, topologia facta est instrumentum perutile in variis partibus mathematicae, inter quas numerantur [[analysis mathematica]], {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|geometria algebraica||en|qid=Q180969}}, et [[topologia algebraica]]. Praeterea, quod in hoc genere studii maxime spectatur non sunt lineamenta quae sub deformationibus metricis mutantur, sed illa quae, etiam si spatium continuo modo flectatur modo extendatur, invariata permanent; quae idcirco ''invariabilia topologica'' vocantur. == Definitiones == Spatia topologica per plures {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Definitio|definitiones|en|qid=Q101072}} aequipollentes definiri solent. Hic quinta exponimus definitionum: per apertas classes, clausas classes, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Basis (topologia)|basim|en|qid=Q810214}}, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|clausura|clausuram|en|qid=Q320346}}, et {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitates|en|qid=Q2478475}}. Saepe prima definitio (apertarum classium), infra, adhibetur.<ref>{{qc|Dixmier, 1984}}, pp. 4–5; {{qc|Viro et al., 2008}}, p. 11.</ref> Omnes hae definitiones statuunt spatium topologicum esse classem punctorum (hic <math>X</math> appellatam) sub structura topologica. Modus tantum huius structurae topologiae definiendae differt. === Definitio structurae topologicae per apertas classes === Haec definitio, quam adhibere consuetius est mathematicis, structuram topologicam super <math>X</math> definit classem <math>\tau</math> ''apertarum subclassium <math>X</math>'', ubi ''apertae classes'' definiuntur tria per axiomata: * Classis vacua ipsaque classis <math>X</math> sunt apertae. * Unio cuiuslibet familiae classium apertarum est aperta. * Intersectio finita classium apertarum est aperta. <math>\tau</math> etiam appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia (systema classium)|''topologia''|en|qid=Q18786106}}. === Definitio structurae topologicae per clausas classes === Clausae classes sunt {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Complementum (theoria classium)|complementa|en|qid=Q242767}} (in <math>X</math>) apertarum classium. Ergo similiter tria per axiomata possunt definiri: * Classis vacua ipsaque classis <math>X</math> sunt clausae. * Intersectio cuiuslibet familiae classium clausarum est clausa. * Unio finita classium clausarum est clausa. === Definitio structurae topologicae per basicas apertas classes === Haec definitio difficilior est definitionibus primā secundāque, sed aliquando esse utilior eis invenitur. Structura topologica super <math>X</math> per classem <math>\mathcal{B} \subseteq \mathcal{P}(\mathcal{P}(X))</math>—quae appellatur ''basis'' (et elementa eius ''apertae classes basicae'' appellantur)—definitur. Basis duobus axiomatibus constringitur: * Omnia puncta cuidam basicae apertae classi insunt (aequivalenter: unio basicarum apertarum classium est tota classis <math>X</math>). * Intersectio <math>A \cap B</math> (ubi <math>A</math> et <math>B</math> sunt basicae apertae classes) est unio aliarum basicarum apertarum classium. Uniones basicarum apertarum classium dicuntur esse ''apertae'', et hoc modo aequipollentia inter hanc et primam definitionem probari potest. === Definitio structurae topologicae per axiomata Kuratovii === Aliquando structura topologica etiam per ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|clausuram||en|qid=Q320346}}'' definitur. Clausura <math>\mathbf{cl}: \mathcal{P}(X) \rightarrow \mathcal{P}(X)</math> est functio a subclassibus <math>X</math> ad subclasses <math>X</math> agens quae quattuor axiomatibus sequentibus oboedit, ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|axiomata Kuratovii|axiomatibus Kuratovii|en|qid=Q10286397}}'' appellatis: * <math>\mathbf{cl} (\emptyset) = \emptyset</math> * <math>A \subseteq \mathbf{cl} (A)</math> * <math>\mathbf{cl} (\mathbf{cl} (A)) = \mathbf{cl} (A)</math> * <math>\mathbf{cl} (A \cup B) = \mathbf{cl} (A) \cup \mathbf{cl} (B)</math> Clausura <math>\mathbf{cl}(A)</math> classis <math>A</math> est minima superclassis clausa <math>A</math>; atque clausa classis est classis quae sua clausura est. Hoc modo aequipollentia inter hanc et secundam definitionem structurae topologicae probari potest. === Definitio structurae topologicae per vicinitates === Structura topologia etiam per functionem ''<math>\mathcal{V}</math>'' a punctis <math>X</math> ad classes subclassium <math>X</math> agentem potest definiri. Elementa classis <math>\mathcal{V}(x)</math> appellantur ''{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Vicinitas (topologia)|vicinitates|en|qid=Q2478475}}'' puncti <math>x</math>. Oportet vicinitates tribus axiomatibus oboedire: * Superclassis vicinitatis est vicinitas; * Intersectio duarum vicinitatum est vicinitas; * Omni puncto est dumtaxat una vicinitas. Vicinitas puncti <math>x</math> est classis apertam classem continens quae ipsum punctum <math>x</math> continet; atque aperta classis est vicinitas omnium elementorum suorum. Hoc modo aequipollentia inter hanc et primam definitionem structurae topologicae probari potest. == Conceptūs == Si <math>\mathcal{O}_1 \subset \mathcal{O}_2</math> sunt topologiae super eandem classem <math>X</math> punctorum, <math>\mathcal{O}_1 </math> dicitur {{idioma|infirmior}} et <math>\mathcal{O}_2</math> dicitur {{idioma|subtilior}}. Tales appellationes ex hoc oriuntur, quod topologia subtilior plures distinctiones inter puncta efficit quam infirmior. {{Ancora ostenta|Continuitas|Tabula <math>f: A \rightarrow B</math> inter spatia topologica dicitur {{idioma|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Tabula continua|''continua''|en|qid=Q170058}}}} si cuiuslibet classis apertae <math>O</math> in <math>B</math> {{idioma|imago inversa}}<ref>Seu {{idioma|praeimago}}.</ref> per <math>f^{-1}(O)</math> aperta est in <math>A</math>.}} Duae topologiae dicuntur inter se aequivalentes si exstat tabula continua <math>f: A \rightarrow B</math> quae conversionem quoque continuam <math>f^{-1}: B \rightarrow A</math> admittit; talis functio appellatur {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|homoeomorphismus||en|qid=Q202906}} <math>A</math> inter <math>B</math> (vel ab <math>A</math> in <math>B</math>). == Operationes super spatia topologica == Ut in [[theoria classium]] definiuntur uniones, intersectiones, producta (Cartesiana), {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Partitio (theoria classium)|partitiones|en|qid=Q3966112}}, aliaeque operationes super classes, et in [[theoria gregum]] partitiones, producta, {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Productum amalgamatum gregum|coproducta|en|qid=Q1454165}}, et cetera definiuntur, sic similes quoque operationes definiuntur in [[Topologia classium punctorum|theoria spatiorum topologicorum]]. * Productum <math>\Pi_{i \in I} X_i</math> (ubi <math>X_i</math> sunt spatia topologica) est productum classium secundum [[theoria classium|theoriam classium]], cui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topologia producti||en|qid=Q1070472}} imponitur. Producti topologia statuit aperta esse omnia producta <math>\Pi_{i \in I} O_i</math> in quibus singula <math>O_i \subseteq X_i</math> sunt aperta atque, omnibus indicibus praeter finitissime multos, <math>O_i = X_i</math>.{{safesubst:Annotatio cum paginis creandis|1=Sine hac condicione definivissemus {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topologia capsae|capsae topologiam|en|qid=Q4951625}}, non {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topologia producti|producti topologiam|en|qid=Q1070472}}.|2=Q4951625|3=Q1070472}}. Etiam statuit apertas esse omnes uniones horum productorum. * Qualis casus specialis huius definitionis, productum <math>X \times Y</math> duorum spatiorum topologicorum est classis <math>X \times Y</math>, topologiā ubi apertae sunt omnes uniones classium <math>O_1^{\in \mathcal{P}(X)} \times O_2^{\in \mathcal{P}(Y)}</math>—ubi <math>O_1</math> aperta est in <math>X</math> et <math>O_2</math> in <math>Y</math>. * Coproductum <math>\amalg_{i \in I} X_i</math> (ubi <math>X_i</math> sunt spatia topologica) est {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|seiuncta unio||en|qid=Q842620}} <math>\amalg_{i \in I} X_i</math> spatiorum <math>X_i</math> (secundum theoriam classium), topologiā ubi apertae sunt uniones apertarum subclassium <math>X_i</math>. * Si <math>\sim</math> est [[relatio aequivalentiae]] super spatium topologicum <math>X</math>, {{idioma|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|spatium partiens||en|qid=Q1139111}}}} <math>X</math> sub relatione <math>\sim</math> est classis <math>X / \sim</math> cui {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|topologia partitionis||en|qid=Q77981916}} datur. Huius topologiae definitio est haec: classis <math>U \subseteq X / \sim</math> aperta est si et solum si eius praeimago per proiectionem canonicam <math>\pi: X \rightarrow X / \sim</math> aperta est in <math>X</math>. {{NexInt}} * [[Continuitas (mathematica)|Continuitas]] * [[Mathematica discreta]] * [[Theoria classium]] * [[Topologia]] * [[Topologia classium punctorum]] * {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Topologia (systema classium)|<>|en|qid=Q18786106}} == Bibliographia == * {{Ecce citatio | id = Dixmier, 2008 | c = {{Opus | cognomen auctoris = Dixmier | nomen auctoris = Iacobus | titulus = General Topology | annus = 1984 | domus editoria = Springer-Verlag | locus = [[Novum Eboracum|Novi Eboraci]], [[Berolinum|Berolini]], [[Heidelberga|Heidelbergae]], [[Tokium|Tokii]] | isbn = 0-387-90972-9 }} }} * {{Opus | cognomen auctoris 1 = Viro | nomen auctoris 1 = Oleg Yanovich | cognomen auctoris 2 = Ivanov | nomen auctoris 2 = Oleg Aleksandrovich | cognomen auctoris 3 = Kharlamov | nomen auctoris 3 = Viatcheslav Mikhaĭlovich | cognomen auctoris 4 = Netsvetaev | nomen auctoris 4 = Nikita Yur’evich | nomenclatura = compendiaria | titulus = Elementary Topology Problem Textbook | annus = 2008 | isbn = 9780821845066 | url = https://www.math.stonybrook.edu/~oleg/easymath/topoman/eng-book-nopfs.pdf }} * {{Ecce citatio | id = Stacks | c = {{Opus | nomen = The | cognomen = Stacks Project Authors | titulus = The Stacks Project | url = https://stacks.math.columbia.edu | annus = 2026 }} }} ==Notae== <references/> [[Categoria:Topologia]] {{Myrias|Mathematica}} 1vb0kq8dc5dv02fraq3yllopkz6ygn8 10 325510 3995868 3971588 2026-10-20T14:04:53Z Grufo 64423 Mendam correxi 3995868 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />Si in substitutione | 1 = {{Nota typographica{{safesubst:<noinclude />#invoke:params|setting|hi/p|{{safesubst:<noinclude />!}}|{{safesubst:<noinclude />=}}|all_sorted|list_maybe_with_names}}}} | 2 = {{#if:{{{1|}}} | <templatestyles src="Formula:Nota typographica/styles.css" /><span class="nota-typographic{{#if:{{{class|}}} | a {{{class}}} | a }}" data-nota="{{Textus planus|{{{1}}}}}{{#if:{{{style|}}} | " style="{{Textus planus|{{{style}}}}}] }}{{#if:{{{ancora|}}} | " id="{{anchorencode:{{{ancora}}}}}] }}{{#if:{{{lingua|}}} | " lang="{{Textus planus|{{{lingua}}}}}] }}{{#if:{{{annotatio|}}} | " title="{{Textus planus|{{{annotatio}}}}}] }}"></span> | {{Error|Nota typographica abest.}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> dzwxbfva6fsj8kn2gv1hbrn0wy7mddf 3995870 3995868 2026-10-20T14:06:03Z Grufo 64423 3995870 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />Si in substitutione | 1 = {{Nota typographica{{safesubst:<noinclude />#invoke:params|setting|hi/p|{{safesubst:<noinclude />!}}|{{safesubst:<noinclude />=}}|all_sorted|list_maybe_with_names}}}} | 2 = {{#if:{{{1|}}} | <templatestyles src="Formula:Nota typographica/styles.css" /><span class="nota-typographic{{#if:{{{class|}}} | a {{{class}}} | a }}" data-nota="{{Textus planus|{{{1}}}}}{{#if:{{{style|}}} | " style="{{Textus planus|{{{style}}}}} }}{{#if:{{{ancora|}}} | " id="{{anchorencode:{{{ancora}}}}} }}{{#if:{{{lingua|}}} | " lang="{{Textus planus|{{{lingua}}}}} }}{{#if:{{{annotatio|}}} | " title="{{Textus planus|{{{annotatio}}}}} }}"></span> | {{Error|Nota typographica abest.}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> p1c8yx1vtg72gwlakym9t0ek1epk5bp 10 325512 3995844 3995795 2026-10-20T13:16:48Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Nexus impalpabilis|Nexus impalpabilis]]}} 3995844 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Metaformula quoque|Formulae quae textum impalpabilem creant}} {{Vicitextus concors | Nexus impalpabilis | Nota typographica }} {{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Nota typographica/styles.css}} {{Lua|Modulus:Params}} {{Compendia formulae|@*@}} Haec formula textum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) ostendit. Hic perutilis est casu signorum typographicorum ({{*eg}} numerationes, glypha typographica, et cetera). == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{@*@|Gallia}} est omnis divisa in partes tres.</syntaxhighlight> *: ↳ {{@*@|Gallia}} est omnis divisa in partes tres. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{@*@|style=margin-right: .5em;|2.}}Lorem ipsum.</syntaxhighlight> *: ↳ {{@*@|style=margin-right: .5em;|2.}}Lorem ipsum. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula textum impalpabilem ostendit.", "params": { "1": { "label": "Nota", "description": "Nota typographica ostendenda", "type": "string", "required": true, "example": "2." }, "annotatio": { "label": "Annotatio", "description": "Attributio HTML ‘title’", "type": "string", "required": false, "example": "Lorem ipsum" }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "type": "string", "required": false, "example": "lorem-ipsum" }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "type": "string", "required": false, "example": "emph" }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "type": "string", "required": false, "example": "font-style: inherit; font-weight: bold;" }, "lingua": { "label": "Tessera linguae", "description": "Attributio HTML ‘lang’", "type": "string", "required": false, "example": "en-GB" } } }</templatedata> == Synonyma == * {{Fn|@*@}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Nota typographica media}} * {{Fn|Nota typographica sinistra}} * {{Fn|Nota typographica dextra}} * {{Fn|Nexus impalpabilis}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 5hf6wciki1vpziposu65tn4xtwvh5cs 828 325925 3995832 3995685 2026-10-20T12:30:37Z Grufo 64423 Modulum redintegravi 3995832 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_sorted_key_list (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 1, 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nums[nn], nn = key, nn + 1 else words[nw], nw = key, nw + 1 end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn - 1, nw - 1 end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_param_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_param_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { transfer = 0, clone = 1, rename = 2, copy = 3, sacrifice = 4, provide = 5, spare = 7 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, shifting = true, splicing = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame, first_fn_name) local main_frame, tpipe = child_frame:getParent(), { first_fn_name } for key, val in pairs(child_frame.args) do if type(key) == 'number' and key > 0 then tpipe[key + 1] = val else tpipe[key] = val end end return { frame = main_frame, pipe = tpipe, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, fnpos = 1, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, next_fn_pos, trimmed_fname) local fname = trimmed_fname or ctx.pipe[next_fn_pos] and ctx.pipe[next_fn_pos]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[fname] == nil then if ctx.firstposonly[fname] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. fname .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end ctx.fnpos = next_fn_pos return library[fname] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, offs) local cmd if opts[offs] == nil then return offs - 1 end cmd = opts[offs]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/'):match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return offs end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), offs + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) local trarg if raw_arg ~= nil then trarg = raw_arg:match'^%s*(.*%S)' end if trarg == nil then return nil, 1, false, nil end if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, nil end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, nil end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_param_name(src[pin + 1]) tbl[tmp1], pin = src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_param_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_param_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_param_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, start_from, default_style, params) local style, shf local tmp = src[start_from + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, start_from - 1 else shf = start_from end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end tmp = style[1] local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, offs, whoami) if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local tn, flg local ptn, repl, nmax, argc = opts[offs + 1], opts[offs + 2], tonumber(opts[offs + 3]), 3 if nmax ~= nil then argc = 4 elseif opts[offs + 3] ~= nil then tn = opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' if tn == nil then argc = 4 end end if tn == nil and opts[offs + argc] ~= nil then tn = opts[offs + argc]:match'^%s*(.*%S)' end if tn ~= nil then flg = mkeywords[tn] if flg ~= nil then tn = nil end end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, offs + argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl), tn end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, offs, whoami) local tn, kwid local ptns, arg, state, nptns, idx = {}, opts[offs + 1], 0, 0, offs + 2 while arg ~= nil do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { arg, false, false } else tn = arg:match'^%s*(.*%S)' kwid = tn and mkeywords[tn] if kwid == nil or (state > 0 and kwid > 0) then break else state = kwid if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end arg, idx = opts[idx], idx + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, idx - 1, kwid == nil and tn or nil end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, offs, isp, psp) local tn, tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, offs, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] tn = tmp and tmp:match'^%s*(.*%S)' if tn == nil then break end if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tn] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tn] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tn] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tn], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tn] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tn], opts[argc], nil else break end argc, tn = argc + 1, nil until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc, tn end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local skel, canvas, idx, s_pos, e_pos = {}, {}, 1, 1, string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx], skel[idx + 1] = target:sub(s_pos, e_pos - 1), target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx, s_pos = idx + 2, e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end else key = get_param_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_param_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, ivar0, dosort, tmp = load_sort_opt(opts[offs + 2]) if ivar0 == 2 then tmp = opts[offs + 3] ~= nil and opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' end ivar0 = ivar0 + offs if tmp == 'with_flushed_glue' then ivar0 = ivar0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, ivar0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then ivar0 = ivar0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, ivar0 + 1) end if argc < ivar0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc + 1 end local cache, len if dosort then local words cache, words, len, tmp = get_sorted_key_list(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else cache, len = {}, 1 for key in pairs(tbl) do cache[len], len = key, len + 1 end len = len - 1 end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 1])] = table.concat(pmap) } return argc + 1 end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx, offs) local tbl, retval, cache, nmax = ctx.params, {}, {}, 0 for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then if key < 1 then cache[key] = val elseif key > offs then cache[key - offs] = val end if key > nmax then nmax = key end else cache[key] = val end end nmax = nmax - offs if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(cache) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tmp local tbl = ctx.params if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end elseif ctx.subset == 1 then if ctx.pins == nil then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end tmp = {} for key, val in ipairs(tbl) do tmp[key] = val end tbl = tmp end if ctx.pins ~= nil then local marker = ctx.sorttype < 1 and ctx.subset ~= -1 or nil for idx = 1, #ctx.pins do tmp = ctx.pins[idx] if tbl[tmp] ~= nil then fn(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp] = marker end end if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end end return end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_sorted_key_list(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset == -1 or ctx.pins == nil then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end return end for key, val in ipairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do if val ~= true then fn(key, val) end end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then flush_params(ctx, fn_seq) return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.pins == nil and ctx.sorttype < 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end return end local tseq = {} for key, val in ipairs(tbl) do tseq[key] = val end if ctx.pins ~= nil then local tmp local marker = ctx.sorttype < 1 or nil for idx = 1, #ctx.pins do tmp = ctx.pins[idx] if tseq[tmp] ~= nil then fn_seq(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp], tseq[tmp] = nil, marker elseif tbl[tmp] ~= nil then fn_oth(tmp, tbl[tmp]) tbl[tmp] = nil end end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_sorted_key_list(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if tseq[nums[idx]] ~= nil then fn_seq(nums[idx], tseq[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tseq) do if val ~= true then fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|pinned_until|sentinel|[parameter name 1]|[parameter -- name 2]|...|parameter name N|sentinel|pipe to library.pinned_until = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: No sentinel was provided', 0) end local tmp, bucket, curr, ncurr local sntl, idx = opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$', 2 if ctx.pin_bucket == nil then bucket, curr, ncurr = {}, {}, 0 ctx.pin_bucket, ctx.pins = bucket, curr else bucket, curr, ncurr = ctx.pin_bucket, ctx.pins, ctx.npins end while opts[offs + idx] ~= nil do tmp = opts[offs + idx]:match'^%s*(.-)%s*$' if tmp == sntl then if idx == 2 then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: No parameters to pin were provided', 0) end ctx.npins = ncurr + idx - 2 return context_iterate(ctx, offs + idx + 1) end if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end if bucket[tmp] then error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Duplicate pinned parameter ‘' .. tostring(tmp) .. '’', 0) end curr[ncurr + idx - 1], bucket[tmp], idx = tmp, true, idx + 1 end error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Missing sentinel in position #' .. tostring(idx), 0) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local new_offs = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, ctx.fnpos + 1) if new_offs - ctx.fnpos < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, new_offs + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) local opts, offs, retval = ctx.pipe, ctx.fnpos, 0 if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end local tn = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if tn == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_param_name(opts[offs + 1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, offs + 3) end ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = tostring(retval) return tn == 'here' and context_iterate(ctx, offs + 3) or context_iterate(ctx, offs + 2, tn) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[ctx.fnpos + 1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local lcut = tonumber(opts[offs + 1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(opts[offs + 2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local lcut = tonumber(opts[offs + 1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(opts[offs + 2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local idx = tonumber(opts[offs + 1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, offs + 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local last = tonumber(opts[offs + 1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, offs + 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, offs + 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local tmp = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tmp[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in pairs(tmp) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, tmp = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tmp[key], tbl[key] = val, nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(tmp) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 1 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then cache[nsize], nsize = key, nsize + 1 end end table.sort(cache) for idx = math.floor((nsize - 1) / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx] ] tbl[cache[nsize - idx] ] = tmp end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tn = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tn ~= nil then sortfn = sortfunctions[tn] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, offs + 1, tn) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp1 = opts[offs + 1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[offs + 2]), offs + 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, offs + 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[offs + 2]), offs + 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end local insn = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (insn == nil or insn < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to write cannot be zero', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl if insn == nil or insn < 0 or math.floor(insn) ~= insn then return context_iterate(ctx, argc) end tmp1 = argc - offs - pos + 1 for key = pos, pos + insn - 1 do tbl[key] = opts[offs + key + tmp1] end return context_iterate(ctx, argc + insn + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = opts[offs + 2] return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_param_name(opts[offs + 1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = opts[offs + 2] end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode, argc local src, tn = get_param_name(opts[offs + 1]), opts[offs + 3] ~= nil and opts[offs + 3]:match'^%s*(.*%S)' local val = tbl[src] if tn ~= nil then mode = a_modes[tn] end if mode == nil then mode, argc = 0, offs + 3 else argc, tn = offs + 4, nil end if val == nil and mode > 1 then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local dest = get_param_name(opts[offs + 2]) local tmp = tbl[dest] == nil if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end if tmp or mode < 4 then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(opts[offs + 2]) if len == nil then ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = nil return context_iterate(ctx, offs + 2) end local key = tonumber(opts[offs + 1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]| -- [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local tbl, newparams, opts, offs = ctx.params, {}, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_name_matching') for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1]| -- [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_name_not_matching') if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc, tn) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]| -- [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1]| -- [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos local targets, nptns, argc, tn = load_pattern_args(opts, offs, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die, tn = load_replace_args(ctx.pipe, ctx.fnpos, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, opts[offs + 1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, offs + 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, dosort, tn = load_sort_opt(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if dosort then local words, wl cache, words, len, wl = get_sorted_key_list(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else cache, len = {}, 1 for _, val in pairs(tbl) do cache[len], len = val, len + 1 end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die, tn = load_replace_args(ctx.pipe, ctx.fnpos, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc, tn) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_param_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_param_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mix = ctx.pipe[ctx.fnpos + 1] if mix == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local cache = {} mix = mix:match'^%s*(.-)%s*$' if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_param_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(opts, offs + 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[offs + 1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_param_name(opts[offs + 1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc, tn) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, repos, tn = load_parse_opts(opts, offs + 2, '!', ':') if opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then remove_numeric_keys(opts, offs, repos - offs) return context_iterate(ctx, offs, tn) end local new_opts, cache = {}, {} parse_parameter_string(cache, opts[offs + 1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) local shift = #cache + offs - repos + 1 for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < offs then new_opts[key] = val elseif key >= repos then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val else new_opts[key + offs] = val end end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, offs + 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local cache, mix_k, mix_v = {}, opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$', opts[offs + 2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_param_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_param_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' )) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' )) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if opts[offs + 3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, offs + 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if opts[offs + 2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, offs + 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, opts, offs, ncurrparent = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos, ctx.n_parents + 1 local tn = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if tn == 'new' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, offs + 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, offs + 1, tn) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_param_name(opts[offs + 1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_param_name(opts[offs + 1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_param_name(opts[offs + 1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, offs + 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, offs + 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substacks have been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substacks have been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substacks have been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2]| -- [...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx, offs + 1) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx, offs + 2) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx, offs + 1)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos if opts[offs + 1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[ctx.fnpos + 1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2]| -- [...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local cargs = copy_table_reduced(opts, 1, offs - 1) local model, ret, nss, ccs = { title = tname, args = cargs }, {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], cargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]| -- [named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local iargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = iargs } local mfunc, ret, nss, ccs = require(model.title)[fname], {}, 0, ctx.itersep or '' if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end flush_params(ctx, function (key, val) iargs[1], iargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs, cargs = {}, 0, ctx.itersep or '', copy_table_reduced(opts, 1, offs - 1) flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], cargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, cargs) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local cargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs) local model = { title = tname, args = cargs } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local mname = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end local fname = opts[offs + 2] and opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local iargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs + 1) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = iargs } local mfunc, ret, nss, ccs = require(model.title)[fname], {}, 0, ctx.itersep or '' if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end flush_params(ctx, function (key, val) iargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1]| -- [append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local magic = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local cargs, ret, nss, ccs = copy_table_reduced(opts, 1, offs), {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) cargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, cargs) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos local tmp = opts[offs + 1] and opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local bargs, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' then bargs[key] = val elseif key > offs then bargs[key - offs - 1] = val elseif key < 1 then bargs[key - 1] = val end end ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(bargs) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame, 'new') ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 2)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (child_frame) return child_frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame, fname) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) ed6uj3jkl9sb18ckis1vsieht07yb7c 10 326656 3995863 3993426 2026-10-20T13:59:36Z Grufo 64423 ‘|relictio ...=’ → ‘|desuetudo ...=’; ‘|imitans ...=’ → ‘|hereditans ...=’ 3995863 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#tag:templatedata|{{safesubst:<noinclude />#invoke:params| discarding|discrimen| with_value_not_matching||strict| renaming_by_replacing|%s+(%d+)$|%1| with_name_matching |summarium|strict|or |dispositio|strict|or |ordo|strict|or |^nomen%d+$|or |^descriptio%d+$|or |^synonyma%d+$|or |^hereditans%d+$|or |^titulus%d+$|or |^forma%d+$|or |^omissio%d+$|or |^exordium%d+$|or |^exemplum%d+$|or |^suasiones%d+$|or |^praesentia%d+$|or |^desuetudo%d+$| mapping_by_replacing|["\]|\%0| entering_substack| with_name_matching|.%-?%d+$| detaching_substack| grouping_by_calling|De formula adhibenda/argumentum| combining_values|params|naturally|h/i/f|{ |, | }| leaving_substack| renaming_by_replacing|summarium|description|strict| renaming_by_replacing|dispositio|format|strict| entering_substack|new| pulling|format| detaching_substack| with_value_matching|verticalis|strict|or|horizontalis|strict| mapping_by_replacing|verticalis|block|1|strict| mapping_by_replacing|horizontalis|inline|1|strict| merging_substack| entering_substack|new| pulling|ordo| detaching_substack| reinterpreting|ordo|trim_all|setter_string||splitter_string|{{{discrimen|,}}}| combining_values|paramOrder|h/i/f|[ "|", "|" ]| with_value_not_matching|^%s*$| leaving_substack| mapping_by_mixing|"$@"| flushing| flushing| setting|h/i/p/f|{ "|, "|": | }| pinned_until|-.-| description|format|params|paramOrder|-.-| all_sorted| list }}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 6s78tqkuvlh7ldmqhgy5l817o78pcxu 3995874 3995863 2026-10-20T14:11:28Z Grufo 64423 ‘|hereditans ...=’ → ‘|hereditas ...=’ 3995874 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#tag:templatedata|{{safesubst:<noinclude />#invoke:params| discarding|discrimen| with_value_not_matching||strict| renaming_by_replacing|%s+(%d+)$|%1| with_name_matching |summarium|strict|or |dispositio|strict|or |ordo|strict|or |^nomen%d+$|or |^descriptio%d+$|or |^synonyma%d+$|or |^hereditas%d+$|or |^titulus%d+$|or |^forma%d+$|or |^omissio%d+$|or |^exordium%d+$|or |^exemplum%d+$|or |^suasiones%d+$|or |^praesentia%d+$|or |^desuetudo%d+$| mapping_by_replacing|["\]|\%0| entering_substack| with_name_matching|.%-?%d+$| detaching_substack| grouping_by_calling|De formula adhibenda/argumentum| combining_values|params|naturally|h/i/f|{ |, | }| leaving_substack| renaming_by_replacing|summarium|description|strict| renaming_by_replacing|dispositio|format|strict| entering_substack|new| pulling|format| detaching_substack| with_value_matching|verticalis|strict|or|horizontalis|strict| mapping_by_replacing|verticalis|block|1|strict| mapping_by_replacing|horizontalis|inline|1|strict| merging_substack| entering_substack|new| pulling|ordo| detaching_substack| reinterpreting|ordo|trim_all|setter_string||splitter_string|{{{discrimen|,}}}| combining_values|paramOrder|h/i/f|[ "|", "|" ]| with_value_not_matching|^%s*$| leaving_substack| mapping_by_mixing|"$@"| flushing| flushing| setting|h/i/p/f|{ "|, "|": | }| pinned_until|-.-| description|format|params|paramOrder|-.-| all_sorted| list }}}}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> h40zboxsh40cxnindojipa109utpkcu 10 326657 3995862 3993425 2026-10-20T13:59:33Z Grufo 64423 ‘|relictio ...=’ → ‘|desuetudo ...=’; ‘|imitans ...=’ → ‘|hereditans ...=’ 3995862 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#invoke:params| imposing|{{safesubst:<noinclude />#if:{{{forma|}}}|type|forma}}|{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{forma|}}} | ignota = unknown | textualis = string | vicitextualis = content | fracta = unbalanced-wikitext | titularis = wiki-page-name | fascicularis = wiki-file-name | formularis = wiki-template-name | usoria = wiki-user-name | numeralis = number | booleana = boolean | temporalis = date | internexualis = url | #default = {{{forma|}}} }}| discarding|nomen| discarding|discrimen| discarding|praesentia| discarding|forma| purging|0|1| reassigning|hereditans|inherits|rename| reassigning|titulus|label|rename| reassigning|descriptio|description|rename| reassigning|omissio|default|rename| reassigning|exordium|autovalue|rename| reassigning|exemplum|example|rename| reassigning|desuetudo|deprecated|rename| entering_substack|new| pulling|synonyma| detaching_substack| reinterpreting|synonyma|trim_all|setter_string||splitter_string|{{{discrimen|,}}}| combining_values|aliases|h/i/f|[ "|", "|" ]| with_value_not_matching|^%s*$| leaving_substack| entering_substack|new| pulling|suasiones| detaching_substack| reinterpreting|suasiones|trim_all|setter_string||splitter_string|{{{discrimen|,}}}| combining_values|suggestedvalues|h/i/f|[ "|", "|" ]| with_value_not_matching|^%s*$| leaving_substack| mapping_by_mixing|"$@"| imposing|{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{praesentia|}}}|suasa | suggested | required }}|{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{praesentia|}}} | necessaria | suasa = true | #default = false }}| providing|required|false| flushing| flushing| setting|h/i/p/f|"{{{nomen|{{{0}}}}}}": { "|, "|": | }| pinned_until|-.-| aliases|deprecated|label|description|inherits|type|required|suggested|default|autovalue|example|suggestedvalues|-.-| all_sorted| list }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio formulae machinariae}}</noinclude> mip2dnbx6d7fq3ritc669aeu3uy3g5h 3995873 3995862 2026-10-20T14:11:24Z Grufo 64423 ‘|hereditans ...=’ → ‘|hereditas ...=’ 3995873 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />#invoke:params| imposing|{{safesubst:<noinclude />#if:{{{forma|}}}|type|forma}}|{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{forma|}}} | ignota = unknown | textualis = string | vicitextualis = content | fracta = unbalanced-wikitext | titularis = wiki-page-name | fascicularis = wiki-file-name | formularis = wiki-template-name | usoria = wiki-user-name | numeralis = number | booleana = boolean | temporalis = date | internexualis = url | #default = {{{forma|}}} }}| discarding|nomen| discarding|discrimen| discarding|praesentia| discarding|forma| purging|0|1| reassigning|hereditas|inherits|rename| reassigning|titulus|label|rename| reassigning|descriptio|description|rename| reassigning|omissio|default|rename| reassigning|exordium|autovalue|rename| reassigning|exemplum|example|rename| reassigning|desuetudo|deprecated|rename| entering_substack|new| pulling|synonyma| detaching_substack| reinterpreting|synonyma|trim_all|setter_string||splitter_string|{{{discrimen|,}}}| combining_values|aliases|h/i/f|[ "|", "|" ]| with_value_not_matching|^%s*$| leaving_substack| entering_substack|new| pulling|suasiones| detaching_substack| reinterpreting|suasiones|trim_all|setter_string||splitter_string|{{{discrimen|,}}}| combining_values|suggestedvalues|h/i/f|[ "|", "|" ]| with_value_not_matching|^%s*$| leaving_substack| mapping_by_mixing|"$@"| imposing|{{safesubst:<noinclude />#ifeq:{{{praesentia|}}}|suasa | suggested | required }}|{{safesubst:<noinclude />#switch:{{{praesentia|}}} | necessaria | suasa = true | #default = false }}| providing|required|false| flushing| flushing| setting|h/i/p/f|"{{{nomen|{{{0}}}}}}": { "|, "|": | }| pinned_until|-.-| aliases|deprecated|label|description|inherits|type|required|suggested|default|autovalue|example|suggestedvalues|-.-| all_sorted| list }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio formulae machinariae}}</noinclude> 9cwful0vc7nbb985or3zk2hfdprypez 10 326658 3995864 3993428 2026-10-20T14:00:16Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3995864 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Formula transitoria}} {{Lua|Params}} Formula <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{De formula adhibenda}}</syntaxhighlight> elementum MediaViciale <code>&lt;'''[[:mw:Help:TemplateData|templatedata]]'''&gt;...&lt;/'''templatedata'''&gt;</code>, ex argumentis formulariis constructum, documentationi cuiusvis formulae modulive addit. Suadetur (etiamsi non est necessarium) ut, quum tandem documentatio statum stabilem attingit, eius [[Auxilium:Transclusio|transclusio]] in [[Auxilium:Substitutio|substitutionem]] mutetur (<syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:De formula adhibenda|...}}</syntaxhighlight>), ad [[:mw:Help:TemplateData|scriptorium electronicum formularum]] accommodandum. == De usu == Sequens vicitextus (videatur [[Formula:Voco#De argumentis|Formula:Voco §&nbsp;De argumentis]]) <syntaxhighlight lang="wikitext">{{De formula adhibenda | summarium = Haec formula usores vocat. | dispositio = horizontalis | titulus 1 = Usor 1 | descriptio 1 = Primus usor vocatus | forma 1 = textualis | praesentia 1 = necessaria | exemplum 1 = UsorExemplaris1 | titulus 2 = Usor 2 | descriptio 2 = Secundus usor vocatus | forma 2 = textualis | praesentia 2 = voluntaria | exemplum 2 = UsorExemplaris2 | titulus 3 = Usor 3 | descriptio 3 = Tertius usor vocatus | forma 3 = textualis | praesentia 3 = voluntaria | exemplum 3 = UsorExemplaris3 | titulus 4 = Usor 4 | descriptio 4 = Quartus usor vocatus | forma 4 = textualis | praesentia 4 = voluntaria | exemplum 4 = UsorExemplaris4 | titulus 5 = Usor 5 | descriptio 5 = Et cetera | forma 5 = textualis | praesentia 5 = voluntaria | exemplum 5 = UsorExemplaris5 | nomen 6 = ip | titulus 6 = Interpunctum | descriptio 6 = Interpunctum inter nomina | forma 6 = vicitextualis | omissio 6 = , <nowiki /> | praesentia 6 = voluntaria | nomen 7 = pf | titulus 7 = Praefixum | descriptio 7 = Praefixum primi nominis | forma 7 = vicitextualis | omissio 7 = @ | praesentia 7 = voluntaria | ordo = 1, 2, 3, 4, 5, ip, pf }}</syntaxhighlight> sequentem vicitextum efficiet: <syntaxhighlight lang="wikitext"><templatedata>{ "description": "Haec formula usores vocat.", "format": "inline", "params": { "1": { "label": "Usor 1", "description": "Primus usor vocatus", "type": "string", "required": true, "example": "UsorExemplaris1" }, "2": { "label": "Usor 2", "description": "Secundus usor vocatus", "type": "string", "required": false, "example": "UsorExemplaris2" }, "3": { "label": "Usor 3", "description": "Tertius usor vocatus", "type": "string", "required": false, "example": "UsorExemplaris3" }, "4": { "label": "Usor 4", "description": "Quartus usor vocatus", "type": "string", "required": false, "example": "UsorExemplaris4" }, "5": { "label": "Usor 5", "description": "Et cetera", "type": "string", "required": false, "example": "UsorExemplaris5" }, "ip": { "label": "Interpunctum", "description": "Interpunctum inter nomina", "type": "content", "required": false, "default": ", '\"`UNIQ--nowiki-00000003-QINU`\"'" }, "pf": { "label": "Praefixum", "description": "Praefixum primi nominis", "type": "content", "required": false, "default": "@" } }, "paramOrder": [ "1", "2", "3", "4", "5", "ip", "pf" ] }</templatedata></syntaxhighlight> Argumenta {{para|ordo}}, {{para|suasiones N}}, et {{para|synonyma N}}, quae indices continent, commate separari solent; aliud tamen discrimen per peculiare argumentum {{para|discrimen}} definire licet ({{*eg}}: {{para|discrimen|///}}). == De argumentis == Haec documentatio per ipsam formulam {{Fn|De formula adhibenda}} creata est. {{Ast}} {{De formula adhibenda | summarium = Haec formula, sua argumenta legens, elementum MediaViciale ‘<nowiki><templatedata>...</templatedata></nowiki>’ construit. | dispositio = verticalis | nomen 1 = summarium | titulus 1 = Descriptio formulae | descriptio 1 = Argumentum ‘{{!}}descriptio=’ describit quid formula efficiat. Quamquam sit voluntarium, magnopere commendatur. | forma 1 = textualis | praesentia 1 = suasa | nomen 2 = dispositio | titulus 2 = Dispositio formulae | descriptio 2 = Argumentum ‘{{!}}dispositio=’ describit quomodo vicitextus formulae disponatur. Norma ‘horizontalis’ (‘inline’) aut ‘verticalis’ (‘block’), necnon series symbolorum vicitextualium ad dispositionem propriam creandam adhiberi potest. | forma 2 = textualis | exemplum 2 = verticalis | nomen 3 = ordo | titulus 3 = Ordo argumentorum | descriptio 3 = Argumentum ‘{{!}}ordo=’, si placet, indicem argumentorum continere potest qui efficitur ut, quotienscumque formula per scriptorium electronicum additur, argumenta quodam ordine proponantur. Argumenta commate separari solent; aliud tamen discrimen, si placet, per argumentum ‘{{!}}discrimen=’ praeberi potest. | forma 3 = textualis | exemplum 3 = 1, 2, 3, 4, 5, ip, pf | nomen 4 = discrimen | titulus 4 = Discrimen indicum | descriptio 4 = Argumenta ‘{{!}}ordo=’, ‘{{!}}suasiones N=’, et ‘{{!}}synonyma N=’, quae indices continent, commate separari solent; aliud tamen discrimen per hoc argumentum definire licet. | forma 4 = textualis | exemplum 4 = /// | nomen 5 = nomen 1 | titulus 5 = Nomen primi argumenti | descriptio 5 = Nomen primi argumenti. Quum omittitur, suffixum numerale legetur quod hoc argumentum comitat (‘1’). | forma 5 = textualis | omissio 5 = 1 | nomen 6 = titulus 1 | titulus 6 = Titulus primi argumenti | descriptio 6 = Titulus primi argumenti. | forma 6 = textualis | praesentia 6 = suasa | nomen 7 = descriptio 1 | titulus 7 = Descriptio primi argumenti | descriptio 7 = Descriptio primi argumenti. | forma 7 = textualis | praesentia 7 = suasa | nomen 8 = synonyma 1 | titulus 8 = Synonyma primi argumenti | descriptio 8 = Synonyma primi argumenti. Synonyma commate separari solent; aliud tamen discrimen, si placet, per argumentum ‘{{!}}discrimen=’ praeberi potest. | forma 8 = textualis | nomen 9 = hereditans 1 | titulus 9 = Hereditas primi argumenti | descriptio 9 = Hoc argumentum, quod ad libitum adhiberi potest, significat primum argumentum omnia indicia de usu ab alio argumento mutuari. Quae tamen mutari possunt novis indicis de usu praebendis. | forma 9 = textualis | nomen 10 = forma 1 | titulus 10 = Forma primi argumenti | descriptio 10 = Hae formae praeberi possunt: ‘ignota’ (‘unknown’), ‘textualis’ (‘string’), ‘vicitextualis’ (‘content’), ‘fracta’ (‘unbalanced-wikitext’), ‘titularis’ (‘wiki-page-name’), ‘fascicularis’ (‘wiki-file-name’), ‘formularis’ (‘wiki-template-name’), ‘usoria’ (‘wiki-user-name’), ‘numeralis’ (‘number’), ‘booleana’ (‘boolean’), ‘temporalis’ (‘date’), ‘internexualis’ (‘url’). | forma 10 = textualis | praesentia 10 = suasa | nomen 11 = omissio 1 | titulus 11 = Valor primi argumenti omissi | descriptio 11 = Nisi usor praebet, nonnulla argumenta valores quosdam, sua sponte, sumunt. ‘Omissio 1’ talem valorem spontaneum primi argumenti indicat. | forma 11 = textualis | nomen 12 = exordium 1 | titulus 12 = Exordium primi argumenti | descriptio 12 = Primo argumento quoddam ‘{{!}}exordium 1=’ attribui potest: quotienscumque formula paginae additur, talis valor in area scriptorii electronici qua argumentum inscribitur primitus apparet. Exempli gratia, quum multae formulae de paginis poliendis tempus requirant quando formula adhibita sit, si ‘{{!}}exordium 1=’ esset <nowiki>{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}</nowiki>, mensis et annus quo formula adhibita est ipso facto exscriberentur. | forma 12 = textualis | exemplum 12 = <<nowiki />nowiki><nowiki>{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}</nowiki><<nowiki />/nowiki> | nomen 13 = exemplum 1 | titulus 13 = Valor exemplaris primi argumenti | descriptio 13 = Argumentum ‘exemplum 1’ usorem docet quomodo primum argumentum recte impleatur. Ne confundatur cum ‘{{!}}praesentia 1=suasa’—de quo plura in eiusdem argumenti descriptione reperies. | forma 13 = textualis | nomen 14 = suasiones 1 | titulus 14 = Valores primi argumenti suasi | descriptio 14 = Argumentum ‘{{!}}suasiones 1=’ quandam seriem valorum praebet quos scriptorium electronicum suadere potest. Valores commendati proponi possunt si ‘{{!}}forma 1=’ una ex his est: ‘vicitextualis’, ‘linearis’, ‘textualis’, ‘numeralis’, ‘ignota’, ‘fracta’. Cetera genera (‘fascicularis’, ‘titularis’, ‘formularis’, ‘usoria’, ‘temporalis’, ‘booleana’, ‘internexualis’) hactenus non admittuntur. Suasiones commate separari solent; aliud tamen discrimen, si placet, per argumentum ‘{{!}}discrimen=’ praeberi potest. | forma 14 = textualis | nomen 15 = praesentia 1 | titulus 15 = Praesentia primi argumenti | descriptio 15 = ‘{{!}}praesentia 1=’ esse potest ‘necessaria’, aut ‘suasa’, aut ‘voluntaria’. Quum argumentum omittitur, ‘voluntaria’ legetur. ‘{{!}}praesentia 1=necessaria’ significat primum argumentum necessario praebendum esse. Si autem ‘{{!}}praesentia 1=suasa’ scribitur, primum argumentum necessarium non est, sed usori magnopere commendatur. | forma 15 = textualis | nomen 16 = desuetudo 1 | titulus 16 = De usu primi argumenti desinendo | descriptio 16 = Argumentum ‘{{!}}desuetudo 1=’ esse potest ‘true’, aut ‘false’, aut verba quae indicent quid usori potius faciendum sit. Si omittitur, ‘false’ legetur. In summa, ‘{{!}}desuetudo 1=’ indicat primum argumentum non iam adhibendum esse, etiamsi interim servatur. Hoc fieri potest, verbi gratia, quum usus formulae novam syntaxim paulatim adoptat. | forma 16 = textualis | ordo = summarium, dispositio, ordo, discrimen, nomen 1, titulus 1, descriptio 1, synonyma 1, hereditans 1, forma 1, omissio 1, exordium 1, exemplum 1, suasiones 1, praesentia 1, desuetudo 1 }} == Subformulae auxiliares == * {{Fn|De formula adhibenda/argumentum}} == Ulteriora si cupis == * [[:mw:Help:TemplateData]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae documentationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae variadicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 21ssl2uvlj0dhs8fi22tis1moriwvew 3995875 3995864 2026-10-20T14:11:49Z Grufo 64423 Documentationem redintegravi 3995875 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula substituibilis|...}} {{Formula transitoria}} {{Lua|Params}} Formula <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{De formula adhibenda}}</syntaxhighlight> elementum MediaViciale <code>&lt;'''[[:mw:Help:TemplateData|templatedata]]'''&gt;...&lt;/'''templatedata'''&gt;</code>, ex argumentis formulariis constructum, documentationi cuiusvis formulae modulive addit. Suadetur (etiamsi non est necessarium) ut, quum tandem documentatio statum stabilem attingit, eius [[Auxilium:Transclusio|transclusio]] in [[Auxilium:Substitutio|substitutionem]] mutetur (<syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{subst:De formula adhibenda|...}}</syntaxhighlight>), ad [[:mw:Help:TemplateData|scriptorium electronicum formularum]] accommodandum. == De usu == Sequens vicitextus (videatur [[Formula:Voco#De argumentis|Formula:Voco §&nbsp;De argumentis]]) <syntaxhighlight lang="wikitext">{{De formula adhibenda | summarium = Haec formula usores vocat. | dispositio = horizontalis | titulus 1 = Usor 1 | descriptio 1 = Primus usor vocatus | forma 1 = textualis | praesentia 1 = necessaria | exemplum 1 = UsorExemplaris1 | titulus 2 = Usor 2 | descriptio 2 = Secundus usor vocatus | forma 2 = textualis | praesentia 2 = voluntaria | exemplum 2 = UsorExemplaris2 | titulus 3 = Usor 3 | descriptio 3 = Tertius usor vocatus | forma 3 = textualis | praesentia 3 = voluntaria | exemplum 3 = UsorExemplaris3 | titulus 4 = Usor 4 | descriptio 4 = Quartus usor vocatus | forma 4 = textualis | praesentia 4 = voluntaria | exemplum 4 = UsorExemplaris4 | titulus 5 = Usor 5 | descriptio 5 = Et cetera | forma 5 = textualis | praesentia 5 = voluntaria | exemplum 5 = UsorExemplaris5 | nomen 6 = ip | titulus 6 = Interpunctum | descriptio 6 = Interpunctum inter nomina | forma 6 = vicitextualis | omissio 6 = , <nowiki /> | praesentia 6 = voluntaria | nomen 7 = pf | titulus 7 = Praefixum | descriptio 7 = Praefixum primi nominis | forma 7 = vicitextualis | omissio 7 = @ | praesentia 7 = voluntaria | ordo = 1, 2, 3, 4, 5, ip, pf }}</syntaxhighlight> sequentem vicitextum efficiet: <syntaxhighlight lang="wikitext"><templatedata>{ "description": "Haec formula usores vocat.", "format": "inline", "params": { "1": { "label": "Usor 1", "description": "Primus usor vocatus", "type": "string", "required": true, "example": "UsorExemplaris1" }, "2": { "label": "Usor 2", "description": "Secundus usor vocatus", "type": "string", "required": false, "example": "UsorExemplaris2" }, "3": { "label": "Usor 3", "description": "Tertius usor vocatus", "type": "string", "required": false, "example": "UsorExemplaris3" }, "4": { "label": "Usor 4", "description": "Quartus usor vocatus", "type": "string", "required": false, "example": "UsorExemplaris4" }, "5": { "label": "Usor 5", "description": "Et cetera", "type": "string", "required": false, "example": "UsorExemplaris5" }, "ip": { "label": "Interpunctum", "description": "Interpunctum inter nomina", "type": "content", "required": false, "default": ", '\"`UNIQ--nowiki-00000003-QINU`\"'" }, "pf": { "label": "Praefixum", "description": "Praefixum primi nominis", "type": "content", "required": false, "default": "@" } }, "paramOrder": [ "1", "2", "3", "4", "5", "ip", "pf" ] }</templatedata></syntaxhighlight> Argumenta {{para|ordo}}, {{para|suasiones N}}, et {{para|synonyma N}}, quae indices continent, commate separari solent; aliud tamen discrimen per peculiare argumentum {{para|discrimen}} definire licet ({{*eg}}: {{para|discrimen|///}}). == De argumentis == Haec documentatio per ipsam formulam {{Fn|De formula adhibenda}} creata est. {{Ast}} {{De formula adhibenda | summarium = Haec formula, sua argumenta legens, elementum MediaViciale ‘<nowiki><templatedata>...</templatedata></nowiki>’ construit. | dispositio = verticalis | nomen 1 = summarium | titulus 1 = Descriptio formulae | descriptio 1 = Argumentum ‘{{!}}descriptio=’ describit quid formula efficiat. Quamquam sit voluntarium, magnopere commendatur. | forma 1 = textualis | praesentia 1 = suasa | nomen 2 = dispositio | titulus 2 = Dispositio formulae | descriptio 2 = Argumentum ‘{{!}}dispositio=’ describit quomodo vicitextus formulae disponatur. Norma ‘horizontalis’ (‘inline’) aut ‘verticalis’ (‘block’), necnon series symbolorum vicitextualium ad dispositionem propriam creandam adhiberi potest. | forma 2 = textualis | exemplum 2 = verticalis | nomen 3 = ordo | titulus 3 = Ordo argumentorum | descriptio 3 = Argumentum ‘{{!}}ordo=’, si placet, indicem argumentorum continere potest qui efficitur ut, quotienscumque formula per scriptorium electronicum additur, argumenta quodam ordine proponantur. Argumenta commate separari solent; aliud tamen discrimen, si placet, per argumentum ‘{{!}}discrimen=’ praeberi potest. | forma 3 = textualis | exemplum 3 = 1, 2, 3, 4, 5, ip, pf | nomen 4 = discrimen | titulus 4 = Discrimen indicum | descriptio 4 = Argumenta ‘{{!}}ordo=’, ‘{{!}}suasiones N=’, et ‘{{!}}synonyma N=’, quae indices continent, commate separari solent; aliud tamen discrimen per hoc argumentum definire licet. | forma 4 = textualis | exemplum 4 = /// | nomen 5 = nomen 1 | titulus 5 = Nomen primi argumenti | descriptio 5 = Nomen primi argumenti. Quum omittitur, suffixum numerale legetur quod hoc argumentum comitat (‘1’). | forma 5 = textualis | omissio 5 = 1 | nomen 6 = titulus 1 | titulus 6 = Titulus primi argumenti | descriptio 6 = Titulus primi argumenti. | forma 6 = textualis | praesentia 6 = suasa | nomen 7 = descriptio 1 | titulus 7 = Descriptio primi argumenti | descriptio 7 = Descriptio primi argumenti. | forma 7 = textualis | praesentia 7 = suasa | nomen 8 = synonyma 1 | titulus 8 = Synonyma primi argumenti | descriptio 8 = Synonyma primi argumenti. Synonyma commate separari solent; aliud tamen discrimen, si placet, per argumentum ‘{{!}}discrimen=’ praeberi potest. | forma 8 = textualis | nomen 9 = hereditas 1 | titulus 9 = Hereditas primi argumenti | descriptio 9 = Hoc argumentum, quod ad libitum adhiberi potest, significat primum argumentum omnia indicia de usu ab alio argumento mutuari. Quae tamen mutari possunt novis indicis de usu praebendis. | forma 9 = textualis | nomen 10 = forma 1 | titulus 10 = Forma primi argumenti | descriptio 10 = Hae formae praeberi possunt: ‘ignota’ (‘unknown’), ‘textualis’ (‘string’), ‘vicitextualis’ (‘content’), ‘fracta’ (‘unbalanced-wikitext’), ‘titularis’ (‘wiki-page-name’), ‘fascicularis’ (‘wiki-file-name’), ‘formularis’ (‘wiki-template-name’), ‘usoria’ (‘wiki-user-name’), ‘numeralis’ (‘number’), ‘booleana’ (‘boolean’), ‘temporalis’ (‘date’), ‘internexualis’ (‘url’). | forma 10 = textualis | praesentia 10 = suasa | nomen 11 = omissio 1 | titulus 11 = Valor primi argumenti omissi | descriptio 11 = Nisi usor praebet, nonnulla argumenta valores quosdam, sua sponte, sumunt. ‘Omissio 1’ talem valorem spontaneum primi argumenti indicat. | forma 11 = textualis | nomen 12 = exordium 1 | titulus 12 = Exordium primi argumenti | descriptio 12 = Primo argumento quoddam ‘{{!}}exordium 1=’ attribui potest: quotienscumque formula paginae additur, talis valor in area scriptorii electronici qua argumentum inscribitur primitus apparet. Exempli gratia, quum multae formulae de paginis poliendis tempus requirant quando formula adhibita sit, si ‘{{!}}exordium 1=’ esset <nowiki>{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}</nowiki>, mensis et annus quo formula adhibita est ipso facto exscriberentur. | forma 12 = textualis | exemplum 12 = <<nowiki />nowiki><nowiki>{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}</nowiki><<nowiki />/nowiki> | nomen 13 = exemplum 1 | titulus 13 = Valor exemplaris primi argumenti | descriptio 13 = Argumentum ‘exemplum 1’ usorem docet quomodo primum argumentum recte impleatur. Ne confundatur cum ‘{{!}}praesentia 1=suasa’—de quo plura in eiusdem argumenti descriptione reperies. | forma 13 = textualis | nomen 14 = suasiones 1 | titulus 14 = Valores primi argumenti suasi | descriptio 14 = Argumentum ‘{{!}}suasiones 1=’ quandam seriem valorum praebet quos scriptorium electronicum suadere potest. Valores commendati proponi possunt si ‘{{!}}forma 1=’ una ex his est: ‘vicitextualis’, ‘linearis’, ‘textualis’, ‘numeralis’, ‘ignota’, ‘fracta’. Cetera genera (‘fascicularis’, ‘titularis’, ‘formularis’, ‘usoria’, ‘temporalis’, ‘booleana’, ‘internexualis’) hactenus non admittuntur. Suasiones commate separari solent; aliud tamen discrimen, si placet, per argumentum ‘{{!}}discrimen=’ praeberi potest. | forma 14 = textualis | nomen 15 = praesentia 1 | titulus 15 = Praesentia primi argumenti | descriptio 15 = ‘{{!}}praesentia 1=’ esse potest ‘necessaria’, aut ‘suasa’, aut ‘voluntaria’. Quum argumentum omittitur, ‘voluntaria’ legetur. ‘{{!}}praesentia 1=necessaria’ significat primum argumentum necessario praebendum esse. Si autem ‘{{!}}praesentia 1=suasa’ scribitur, primum argumentum necessarium non est, sed usori magnopere commendatur. | forma 15 = textualis | nomen 16 = desuetudo 1 | titulus 16 = De usu primi argumenti desinendo | descriptio 16 = Argumentum ‘{{!}}desuetudo 1=’ esse potest ‘true’, aut ‘false’, aut verba quae indicent quid usori potius faciendum sit. Si omittitur, ‘false’ legetur. In summa, ‘{{!}}desuetudo 1=’ indicat primum argumentum non iam adhibendum esse, etiamsi interim servatur. Hoc fieri potest, verbi gratia, quum usus formulae novam syntaxim paulatim adoptat. | forma 16 = textualis | ordo = summarium, dispositio, ordo, discrimen, nomen 1, titulus 1, descriptio 1, synonyma 1, hereditas 1, forma 1, omissio 1, exordium 1, exemplum 1, suasiones 1, praesentia 1, desuetudo 1 }} == Subformulae auxiliares == * {{Fn|De formula adhibenda/argumentum}} == Ulteriora si cupis == * [[:mw:Help:TemplateData]] <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae seorsos versus creant|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae documentationis|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae variadicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> thlozfwk5fjafzopp1ek84jtt25em2m 0 328816 3995851 3992858 2026-10-20T13:25:16Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995851 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Sclera.PNG|thumb|Sclera in structura oculi.]] '''Sclera'''<ref>Fons nominis Latini apud [https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/sclere-1557868976# IMAIOS]</ref>, olim '''tunica albuginea oculi''', est membrana dura (Graece σκληρός 'durus') et opaca e [[Textus conexivus|textu coniunctivo denso]] [[Tendo|tendinibus]] simili<ref>Ghada Atta et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0940960221001849 Is the human sclera a tendon-like tissue? A structural and functional comparison]", ''Annals of Anatomy - Anatomischer Anzeiger'', 2022: 151858. </ref> cum paucis [[Vas sanguineum|vasis sanguineis]] quae bulbum [[oculus|oculi]] cingit, nisi quod in parte anteriore locum [[cornea|corneae]] pellucidae dat. Sclera simul oculum interiorem protegit et formam bulbi constantem retinet. Insuper ligationis puncta [[Nervus oculomotorius|nervis oculomotoriis]] praebet. Sclera (quattuor partes) et [[cornea]] (quinta pars) tunicam extimam oculi etiam fibrosam dictam formant. Foramen in postica parte relinquit quod transitum [[Nervus opticus|nervi optici]] permittat et ubi cum [[Dura mater|dura matre]] coalescit. Per idem foramen transeunt ramus [[Arteria ophthalmica|arteriae]] et [[vena]]e ophthalmicae. Apud homines, sclera [[color]]e albo et lucido insignis in oculo circa [[iris (anatomia)|iridem]] conspicua est ubi iam [[Tunica coniunctiva|coniunctiva]] tegitur, membrana pellucida quae etiam [[Palpebra|palpebras]] interiores tegit. Apud alia [[animalia]] (etiam [[primates]]) sclera saepe fusca est. [[Lentes inserticiae]] rigidae quae in sclera ponuntur 'sclerales' appellantur<ref>[https://labocontact.fr/actualites/lentilles-sclerales-avantages-inconvenients/ Labocontact]</ref> ut a lentibus communioribus quae in cornea ponuntur distinguantur. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == [[Fasciculus:Closeup of goat eye.jpg|thumb|upright=0.8|[[Capra (genus)|Caprae]] oculus albo caret quia eius sclera fusca est.]] *Craig Boote et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1350946219300497 Scleral structure and biomechanics]", ''Progress in Retinal and Eye Research'', 2020: 100773 *Ahmed Elsheikh et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0014483510000576n Regional variation in the biomechanical properties of the human sclera]", ''Experimental Eye Research'', 2010: 624-633 *Yan Huo et alii, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S001448352500154X Analysis of the sclera elasticity properties and comparison with corneal biomechanics properties in vivo and in vitro]", ''Experimental Eye Research'', 2025: 110383 == Nexus externi == *[[Vicimedia Communia|Vicimedia communia]] plura habent quae ad [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Disorders_of_sclera scleram pathologicam] pertinent * [https://fr.scribd.com/presentation/859918036/SCLERE-anatomie scribd] [https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/sclere-1557868976# imaios] [[Categoria:Anatomia]] [[Categoria:Oculus]] 2pzindnfa61f6i0g28rta180t537dxi 0 329026 3995959 3991791 2026-10-20T21:15:45Z Pippobuono 54500 spatium 3995959 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Sagiensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Séez}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Civitas Sagiensis|Civitatis Sagiensis]] est. Dioecesis, [[saeculum 5|saeculo quinto]] condita,<ref name=histoire>Secundum {{opus|url=https://www.orne.catholique.fr/diocese/histoire-et-presentation/|titulus=Histoire et présentation|domus editoria=orne.catholique.fr}} {{ling|Francogallice}}; {{CathHierDiocese|sees|Dioecesis Sagiensis}} dioecesim ortam esse saeculo III dicit.</ref> cum territorio [[Olina (praefectura Franciae)| praefecturae Olinae]] congruit. Diocesis suffraganea [[Archidioecesis Rothomagensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Sées cathedral.jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Maria (mater Iesu)|Nostrae Dominae]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Nostrae Dominae dicata, [[Civitas Sagiensis|Civitate Sagiense]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://www.orne.catholique.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Séez|Dioecesem Sagiensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|sees|Dioecesis Sagiensis}} {{RC-stipula}} {{Episcopi Sagienses}} {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[Categoria:Dioecesis Sagiensis]] 3xqz7glcm2xk4rtv8tmceljpmj6buyb 0 329489 3995911 3995640 2026-10-20T16:23:32Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Fontes */ 3995911 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Grenzstein Tiber CIL 06-31540e.jpg|thumb|Terminus prope Tiberim inventus ubi nomina amborum consulum anni 55 leguntur.]] {{res|Marcus Valerius Messalla Niger}} (natus circa [[104 a.C.n.]], mortuus ante [[46 a.C.n.]]) fuit [[senator Romanus]] qui [[consul|consulatum]] anno [[61 a.C.n.]] una cum [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marco Pupio Pisone]] gessit ac deinde usque ad [[censor|censuram]] pervenit. Nec inter [[optimates]] nec inter [[populares]] numerari potest. == De gente == Nobilissima familia Valeriorum Messallarum, Marci filius Mani nepos, Messalla Niger duos claros filios habuit: [[Marcus Valerius Messalla Corvinus (consul 31 a.C.n.)|Messallam Covinum]] et Messallam Potitum. == De cursu honorum == Messalla Niger (ita appellatus ut a Messalla Rufo distinguatur) fuit [[pontifex]], fortasse a [[Sylla]] in collegium adlectus. Anno [[80 a.C.n.|80]] Ciceronem adiuvit in Sexto Roscio Amerino defendendo<ref>''[[Pro Roscio Amerino]]'' 149</ref>. Eius posterior cursus per inscriptionem notus est: bis [[tribunus militum]], [[quaestor]], [[praetor|praetor urbanus]] ([[64 a.C.n.]])<ref>{{CIL|6|3826}}</ref>. Anno [[70 a.C.n.]] a censoribus ignota de causa nota perstrictus erat<ref>[[Valerius Maximus]] II.9.9.</ref> (e senatu expulsus?) et [[ cursus honorum|novum cursum]] inchoare debuit. * Anno 61 consul cum [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marco Pupio]] ad severitatem erga Publium Clodium hortabatur<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.13.3: ''Messalla vehementer adhuc agit severe''.</ref> in scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|pollutorum Bonae Deae sacrorum]]. Itaque bonus consul cum a ceteris [[Optimates|optimatibus]] tum a Cicerone iudicabatur: ''et in me perhonorificus et partium studiosus ac defensor bonarum''<ref>''Ad Atticum'' I.13.2</ref>. * Anno 59 ''quinquevir agris dandis adsignandis iudicandis'' ex lege agraria consulis [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] designatus est, hoc est popularium consiliorumparticeps fuit. * Anno 55 cum [[Publius Servilius Vatia Isauricus|Vatia Isaurico]] censor fuit<ref>{{CIL|6|31540e}}</ref>. Tum praecipue de [[Tiberis]] inundationibus cavit. * Anno 54 defendit [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] una cum Clodio, Cicerone, Hortensio etc.<ref>[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] </ref> * Ter [[interrex]] fuit (verisimiliter 55, 53, 52) illis annis cum [[comitia]] consularia turbata republica haberi non potuerant. Anno [[46 a.C.n.]] Cicero eum ut mortuum in ''[[Brutus (Cicero)|Bruto]]''<ref>Par. 246.</ref> suo honorifice memorabat. == Notae == <references /> == Fontes == *{{CIL|6|3826}} {{CIL|6|31540e}} *[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum]]'' I.13 ** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 246 ** ''[[Pro Sulla]]'' 20 *[[Valerius Maximus]] II.9.9 == Plura legere si cupis == *Richard J. Evans, "[https://www.jstor.org/stable/24591849 A note on the consuls from 69 to 60 a.C.n.]", ''Acta Classica'', 1988: 97-105 == Nexus externi == * [https://de.wikisource.org/wiki/RE:Valerius_266 Valerius 266] apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]] {{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Valerius Messalla Niger, Marcus}} [[Categoria:Censores]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Valeria|Messalla Niger, Marcus]] [[Categoria:Senatores]] cuydp8xjz6y37oybka1qsj6wyfa5i9j 3995912 3995911 2026-10-20T16:30:50Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3995912 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Grenzstein Tiber CIL 06-31540e.jpg|thumb|Terminus prope Tiberim inventus ubi nomina amborum consulum anni 55 leguntur.]] {{res|Marcus Valerius Messalla Niger}} (natus circa [[104 a.C.n.]], mortuus ante [[46 a.C.n.]]) fuit [[senator Romanus]] qui [[consul|consulatum]] anno [[61 a.C.n.]] una cum [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marco Pupio Pisone]] gessit ac deinde usque ad [[censor|censuram]] pervenit. Nec inter [[optimates]] nec inter [[populares]] numerari potest. == De gente == Nobilissima familia Valeriorum Messallarum, Marci filius Mani nepos, Messalla Niger duos claros filios habuit: [[Marcus Valerius Messalla Corvinus (consul 31 a.C.n.)|Messallam Covinum]] et Messallam Potitum. == De cursu honorum == Messalla Niger (ita appellatus ut a Messalla Rufo distinguatur) fuit [[pontifex]], fortasse a [[Sylla]] in collegium adlectus. Anno [[80 a.C.n.|80]] Ciceronem adiuvit in Sexto Roscio Amerino defendendo<ref>''[[Pro Roscio Amerino]]'' 149</ref>. Eius posterior cursus per inscriptionem notus est: bis [[tribunus militum]], [[quaestor]], [[praetor|praetor urbanus]] ([[64 a.C.n.]])<ref>{{CIL|6|3826}}</ref>. Anno [[70 a.C.n.]] a censoribus ignota de causa nota perstrictus erat<ref>[[Valerius Maximus]] II.9.9.</ref> (e senatu expulsus?) et [[ cursus honorum|novum cursum]] inchoare debuit. * Anno 61 consul cum [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marco Pupio]] ad severitatem erga Publium Clodium hortabatur<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.13.3: ''Messalla vehementer adhuc agit severe''.</ref> in scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|pollutorum Bonae Deae sacrorum]]. Itaque bonus consul cum a ceteris [[Optimates|optimatibus]] tum a Cicerone iudicabatur: ''et in me perhonorificus et partium studiosus ac defensor bonarum''<ref>''Ad Atticum'' I.13.2</ref>. * Anno 59 ''quinquevir agris dandis adsignandis iudicandis'' ex lege agraria consulis [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] designatus est, hoc est popularium consiliorumparticeps fuit. * Anno 55 cum [[Publius Servilius Vatia Isauricus|Vatia Isaurico]] censor fuit<ref>{{CIL|6|31540e}}</ref>. Tum praecipue alveum [[Tiberis]] curavit inundationes futuras cavit. * Anno 54 defendit [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] una cum Clodio, Cicerone, Hortensio etc.<ref>[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] </ref> * Ter [[interrex]] fuit (verisimiliter 55, 53, 52) illis annis cum [[comitia]] consularia turbata republica haberi non potuerant. Anno [[46 a.C.n.]] Cicero eum ut mortuum in ''[[Brutus (Cicero)|Bruto]]''<ref>Par. 246.</ref> suo honorifice memorabat. == Notae == <references /> == Fontes == *{{CIL|6|3826}} {{CIL|6|31540e}} *[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum]]'' I.13 ** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 246 ** ''[[Pro Sulla]]'' 20 *[[Valerius Maximus]] II.9.9 == Plura legere si cupis == *Richard J. Evans, "[https://www.jstor.org/stable/24591849 A note on the consuls from 69 to 60 a.C.n.]", ''Acta Classica'', 1988: 97-105 == Nexus externi == * [https://de.wikisource.org/wiki/RE:Valerius_266 Valerius 266] apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]] {{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Valerius Messalla Niger, Marcus}} [[Categoria:Censores]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Valeria|Messalla Niger, Marcus]] [[Categoria:Senatores]] kcy3i9kkkblw9anvslt8fodmr5tfpvu 3995913 3995912 2026-10-20T16:31:24Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De cursu honorum */ 3995913 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Grenzstein Tiber CIL 06-31540e.jpg|thumb|Terminus prope Tiberim inventus ubi nomina amborum consulum anni 55 leguntur.]] {{res|Marcus Valerius Messalla Niger}} (natus circa [[104 a.C.n.]], mortuus ante [[46 a.C.n.]]) fuit [[senator Romanus]] qui [[consul|consulatum]] anno [[61 a.C.n.]] una cum [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marco Pupio Pisone]] gessit ac deinde usque ad [[censor|censuram]] pervenit. Nec inter [[optimates]] nec inter [[populares]] numerari potest. == De gente == Nobilissima familia Valeriorum Messallarum, Marci filius Mani nepos, Messalla Niger duos claros filios habuit: [[Marcus Valerius Messalla Corvinus (consul 31 a.C.n.)|Messallam Covinum]] et Messallam Potitum. == De cursu honorum == Messalla Niger (ita appellatus ut a Messalla Rufo distinguatur) fuit [[pontifex]], fortasse a [[Sylla]] in collegium adlectus. Anno [[80 a.C.n.|80]] Ciceronem adiuvit in Sexto Roscio Amerino defendendo<ref>''[[Pro Roscio Amerino]]'' 149</ref>. Eius posterior cursus per inscriptionem notus est: bis [[tribunus militum]], [[quaestor]], [[praetor|praetor urbanus]] ([[64 a.C.n.]])<ref>{{CIL|6|3826}}</ref>. Anno [[70 a.C.n.]] a censoribus ignota de causa nota perstrictus erat<ref>[[Valerius Maximus]] II.9.9.</ref> (e senatu expulsus?) et [[ cursus honorum|novum cursum]] inchoare debuit. * Anno 61 consul cum [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marco Pupio]] ad severitatem erga Publium Clodium hortabatur<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.13.3: ''Messalla vehementer adhuc agit severe''.</ref> in scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|pollutorum Bonae Deae sacrorum]]. Itaque bonus consul cum a ceteris [[Optimates|optimatibus]] tum a Cicerone iudicabatur: ''et in me perhonorificus et partium studiosus ac defensor bonarum''<ref>''Ad Atticum'' I.13.2</ref>. * Anno 59 ''quinquevir agris dandis adsignandis iudicandis'' ex lege agraria consulis [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] designatus est, hoc est popularium consiliorumparticeps fuit. * Anno 55 cum [[Publius Servilius Vatia Isauricus|Vatia Isaurico]] censor fuit<ref>{{CIL|6|31540e}}</ref>. Tum praecipue alveum [[Tiberis]] curavit et inundationes futuras cavit. * Anno 54 defendit [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] una cum Clodio, Cicerone, Hortensio etc.<ref>[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] </ref> * Ter [[interrex]] fuit (verisimiliter 55, 53, 52) illis annis cum [[comitia]] consularia turbata republica haberi non potuerant. Anno [[46 a.C.n.]] Cicero eum ut mortuum in ''[[Brutus (Cicero)|Bruto]]''<ref>Par. 246.</ref> suo honorifice memorabat. == Notae == <references /> == Fontes == *{{CIL|6|3826}} {{CIL|6|31540e}} *[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum]]'' I.13 ** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 246 ** ''[[Pro Sulla]]'' 20 *[[Valerius Maximus]] II.9.9 == Plura legere si cupis == *Richard J. Evans, "[https://www.jstor.org/stable/24591849 A note on the consuls from 69 to 60 a.C.n.]", ''Acta Classica'', 1988: 97-105 == Nexus externi == * [https://de.wikisource.org/wiki/RE:Valerius_266 Valerius 266] apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]] {{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Valerius Messalla Niger, Marcus}} [[Categoria:Censores]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Valeria|Messalla Niger, Marcus]] [[Categoria:Senatores]] fjt5013anh00044q6w4lvcts7wj8kc0 3995914 3995913 2026-10-20T16:31:55Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* De gente */ 3995914 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Grenzstein Tiber CIL 06-31540e.jpg|thumb|Terminus prope Tiberim inventus ubi nomina amborum consulum anni 55 leguntur.]] {{res|Marcus Valerius Messalla Niger}} (natus circa [[104 a.C.n.]], mortuus ante [[46 a.C.n.]]) fuit [[senator Romanus]] qui [[consul|consulatum]] anno [[61 a.C.n.]] una cum [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marco Pupio Pisone]] gessit ac deinde usque ad [[censor|censuram]] pervenit. Nec inter [[optimates]] nec inter [[populares]] numerari potest. == De gente == Nobilissima familia Valeriorum Messallarum, Marci filius Mani nepos, Messalla Niger duos claros filios habuit: [[Marcus Valerius Messalla Corvinus (consul 31 a.C.n.)|Messallam Corvinum]] et Messallam Potitum. == De cursu honorum == Messalla Niger (ita appellatus ut a Messalla Rufo distinguatur) fuit [[pontifex]], fortasse a [[Sylla]] in collegium adlectus. Anno [[80 a.C.n.|80]] Ciceronem adiuvit in Sexto Roscio Amerino defendendo<ref>''[[Pro Roscio Amerino]]'' 149</ref>. Eius posterior cursus per inscriptionem notus est: bis [[tribunus militum]], [[quaestor]], [[praetor|praetor urbanus]] ([[64 a.C.n.]])<ref>{{CIL|6|3826}}</ref>. Anno [[70 a.C.n.]] a censoribus ignota de causa nota perstrictus erat<ref>[[Valerius Maximus]] II.9.9.</ref> (e senatu expulsus?) et [[ cursus honorum|novum cursum]] inchoare debuit. * Anno 61 consul cum [[Marcus Pupius Piso Frugi Calpurnianus|Marco Pupio]] ad severitatem erga Publium Clodium hortabatur<ref>''[[Epistulae ad Atticum|Ad Atticum]]'' I.13.3: ''Messalla vehementer adhuc agit severe''.</ref> in scandalo [[Sacra Bonae Deae (62 a.C.n.)|pollutorum Bonae Deae sacrorum]]. Itaque bonus consul cum a ceteris [[Optimates|optimatibus]] tum a Cicerone iudicabatur: ''et in me perhonorificus et partium studiosus ac defensor bonarum''<ref>''Ad Atticum'' I.13.2</ref>. * Anno 59 ''quinquevir agris dandis adsignandis iudicandis'' ex lege agraria consulis [[Gaius Iulius Caesar|Gai Iulii Caesaris]] designatus est, hoc est popularium consiliorumparticeps fuit. * Anno 55 cum [[Publius Servilius Vatia Isauricus|Vatia Isaurico]] censor fuit<ref>{{CIL|6|31540e}}</ref>. Tum praecipue alveum [[Tiberis]] curavit et inundationes futuras cavit. * Anno 54 defendit [[Marcus Aemilius Scaurus (iunior)|Marcum Aemilium Scaurum]] una cum Clodio, Cicerone, Hortensio etc.<ref>[[Asconius]], ad ''Pro M. Scauro'', argumentum. [https://www.thelatinlibrary.com/asconius.html Textus] </ref> * Ter [[interrex]] fuit (verisimiliter 55, 53, 52) illis annis cum [[comitia]] consularia turbata republica haberi non potuerant. Anno [[46 a.C.n.]] Cicero eum ut mortuum in ''[[Brutus (Cicero)|Bruto]]''<ref>Par. 246.</ref> suo honorifice memorabat. == Notae == <references /> == Fontes == *{{CIL|6|3826}} {{CIL|6|31540e}} *[[Cicero]], ''[[Epistulae ad Atticum]]'' I.13 ** ''[[Brutus (Cicero)|Brutus]]'' 246 ** ''[[Pro Sulla]]'' 20 *[[Valerius Maximus]] II.9.9 == Plura legere si cupis == *Richard J. Evans, "[https://www.jstor.org/stable/24591849 A note on the consuls from 69 to 60 a.C.n.]", ''Acta Classica'', 1988: 97-105 == Nexus externi == * [https://de.wikisource.org/wiki/RE:Valerius_266 Valerius 266] apud [[Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft]] {{Lifetime|saeculo 2 a.C.n.|saeculo 1 a.C.n.|Valerius Messalla Niger, Marcus}} [[Categoria:Censores]] [[Categoria:Consules]] [[Categoria:Gens Valeria|Messalla Niger, Marcus]] [[Categoria:Senatores]] kon8x1tyl8o1mgc1v1z5uz1hlka8779 10 329519 3995845 3995830 2026-10-20T13:17:11Z Grufo 64423 +Cat 3995845 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} Formulae {{Fn|Nota typographica media}} seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{.@*@.}}</syntaxhighlight>, {{Fn|Nota typographica sinistra}} seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{@*@.}}</syntaxhighlight>, et {{Fn|Nota typographica dextra}} seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{.@*@}}</syntaxhighlight> sunt viae breves ad hunc vicitextum (vel similem alium) scribendum: <code>{{Fnp|Nota typographica|style{{=}}margin: 0 .5em;|...}}</code>. == De usu == === {{[[Formula:Nota typographica media|Nota typographica media]]}} === {{Formula delegata|Nota typographica | procurata = style -> <nowiki>margin: 0 {{#if:{{{sp|}}}|{{{sp}}}|.5em}}; {{{style|}}}</nowiki> }} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|.@*@.}} Haec formula adhibetur ad textum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) '''in medium versum''' inserendum. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{.@*@.|Lorem ipsum}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{.@*@.|Lorem ipsum}}YYY * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{.@*@.|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{.@*@.|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY === {{[[Formula:Nota typographica sinistra|Nota typographica sinistra]]}} === {{Formula delegata|Nota typographica | procurata = style -> <nowiki>margin: 0 {{#if:{{{sp|}}}|{{{sp}}}|.5em}} 0 0; {{{style|}}}</nowiki> }} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|@*@.}} Haec formula adhibetur ad textum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) '''ad initium versūs''' inserendum. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{@*@.|Lorem ipsum}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{@*@.|Lorem ipsum}}YYY * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{@*@.|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{@*@.|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY === {{[[Formula:Nota typographica dextra|Nota typographica dextra]]}} === {{Formula delegata|Nota typographica | procurata = style -> <nowiki>margin: 0 0 0 {{#if:{{{sp|}}}|{{{sp}}}|.5em}}; {{{style|}}}</nowiki> }} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|.@*@}} Haec formula adhibetur ad textum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) '''ad finem versūs''' inserendum. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{.@*@|Lorem ipsum}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{.@*@|Lorem ipsum}}YYY * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{.@*@|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{.@*@|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY ==== Synonyma ==== * {{Fn|Nota typographica dextera}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Nota typographica}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae textum impalpabilem creant|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 5ril9pmc14egaxiq26cdr8pcgcljal1 3995846 3995845 2026-10-20T13:17:53Z Grufo 64423 /* Ulteriora si cupis */ 3995846 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} Formulae {{Fn|Nota typographica media}} seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{.@*@.}}</syntaxhighlight>, {{Fn|Nota typographica sinistra}} seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{@*@.}}</syntaxhighlight>, et {{Fn|Nota typographica dextra}} seu <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{.@*@}}</syntaxhighlight> sunt viae breves ad hunc vicitextum (vel similem alium) scribendum: <code>{{Fnp|Nota typographica|style{{=}}margin: 0 .5em;|...}}</code>. == De usu == === {{[[Formula:Nota typographica media|Nota typographica media]]}} === {{Formula delegata|Nota typographica | procurata = style -> <nowiki>margin: 0 {{#if:{{{sp|}}}|{{{sp}}}|.5em}}; {{{style|}}}</nowiki> }} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|.@*@.}} Haec formula adhibetur ad textum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) '''in medium versum''' inserendum. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{.@*@.|Lorem ipsum}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{.@*@.|Lorem ipsum}}YYY * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{.@*@.|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{.@*@.|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY === {{[[Formula:Nota typographica sinistra|Nota typographica sinistra]]}} === {{Formula delegata|Nota typographica | procurata = style -> <nowiki>margin: 0 {{#if:{{{sp|}}}|{{{sp}}}|.5em}} 0 0; {{{style|}}}</nowiki> }} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|@*@.}} Haec formula adhibetur ad textum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) '''ad initium versūs''' inserendum. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{@*@.|Lorem ipsum}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{@*@.|Lorem ipsum}}YYY * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{@*@.|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{@*@.|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY === {{[[Formula:Nota typographica dextra|Nota typographica dextra]]}} === {{Formula delegata|Nota typographica | procurata = style -> <nowiki>margin: 0 0 0 {{#if:{{{sp|}}}|{{{sp}}}|.5em}}; {{{style|}}}</nowiki> }} {{Lua|Params}} {{Compendia formulae|.@*@}} Haec formula adhibetur ad textum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) '''ad finem versūs''' inserendum. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{.@*@|Lorem ipsum}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{.@*@|Lorem ipsum}}YYY * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>XXX{{.@*@|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY</syntaxhighlight> *: ↳ XXX{{.@*@|Lorem ipsum|sp=2em}}YYY ==== Synonyma ==== * {{Fn|Nota typographica dextera}} == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Nota typographica}} * {{Fn|Nexus impalpabilis}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae textum impalpabilem creant|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> qn55a152m505wviea75qwli19f0wfc6 10 329520 3995836 2026-10-20T12:55:50Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3995836 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />Si in substitutione | 1 = {{Nexus impalpabilis{{safesubst:<noinclude />#invoke:params|setting|hi/p|{{safesubst:<noinclude />!}}|{{safesubst:<noinclude />=}}|all_sorted|list_maybe_with_names}}}} | 2 = {{#if:{{{1|}}} | <templatestyles src="Formula:Nota typographica/styles.css" />[[{{{1}}}|<span class="nota-typographic{{#if:{{{class|}}} | a {{{class}}} | a }}" data-nota="{{Textus planus|{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{style|}}} | " style="{{Textus planus|{{{style}}}}}] }}{{#if:{{{ancora|}}} | " id="{{Textus planus|{{{ancora}}}}}] }}{{#if:{{{lingua|}}} | " lang="{{Textus planus|{{{lingua}}}}}] }}{{#if:{{{annotatio|}}} | " title="{{Textus planus|{{{annotatio}}}}}] }}"></span>]] | {{Error|Nexus abest.}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 6i4yr32m2qn027kh9n5o1udpmec5al3 3995867 3995836 2026-10-20T14:04:34Z Grufo 64423 Mendam correxi 3995867 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />Si in substitutione | 1 = {{Nexus impalpabilis{{safesubst:<noinclude />#invoke:params|setting|hi/p|{{safesubst:<noinclude />!}}|{{safesubst:<noinclude />=}}|all_sorted|list_maybe_with_names}}}} | 2 = {{#if:{{{1|}}} | <templatestyles src="Formula:Nota typographica/styles.css" />[[{{{1}}}|<span class="nota-typographic{{#if:{{{class|}}} | a {{{class}}} | a }}" data-nota="{{Textus planus|{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{style|}}} | " style="{{Textus planus|{{{style}}}}}] }}{{#if:{{{ancora|}}} | " id="{{anchorencode:{{{ancora}}}}}] }}{{#if:{{{lingua|}}} | " lang="{{Textus planus|{{{lingua}}}}}] }}{{#if:{{{annotatio|}}} | " title="{{Textus planus|{{{annotatio}}}}}] }}"></span>]] | {{Error|Nexus abest.}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 9e0l39ls3njgio3vst6qu7muq23w5ba 3995869 3995867 2026-10-20T14:05:47Z Grufo 64423 3995869 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:<noinclude />Si in substitutione | 1 = {{Nexus impalpabilis{{safesubst:<noinclude />#invoke:params|setting|hi/p|{{safesubst:<noinclude />!}}|{{safesubst:<noinclude />=}}|all_sorted|list_maybe_with_names}}}} | 2 = {{#if:{{{1|}}} | <templatestyles src="Formula:Nota typographica/styles.css" />[[{{{1}}}|<span class="nota-typographic{{#if:{{{class|}}} | a {{{class}}} | a }}" data-nota="{{Textus planus|{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{style|}}} | " style="{{Textus planus|{{{style}}}}} }}{{#if:{{{ancora|}}} | " id="{{anchorencode:{{{ancora}}}}} }}{{#if:{{{lingua|}}} | " lang="{{Textus planus|{{{lingua}}}}} }}{{#if:{{{annotatio|}}} | " title="{{Textus planus|{{{annotatio}}}}} }}"></span>]] | {{Error|Nexus abest.}} }} }}</includeonly><noinclude>{{Documentatio}}</noinclude> 5ywf1ocim6xva8cr3iynnsklln7d7i7 10 329521 3995839 2026-10-20T13:12:21Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3995839 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Nota typographica/styles.css}} {{Vicitextus concors | Nexus impalpabilis | Nota typographica }} {{Lua|Modulus:Params}} Haec formula nexum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) creat. Hic perutilis est casu signorum typographicorum nexualium (plerumque [[Formula:Ancora ostenta|ancorae]]). == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nexus impalpabilis|#Gallia|Gallia}} est omnis divisa in partes tres.</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nexus impalpabilis|#Gallia|Gallia}} est omnis divisa in partes tres. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nexus impalpabilis|style=margin-right: .5em;|#sectio-2|2.}}Lorem ipsum.</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nexus impalpabilis|style=margin-right: .5em;|#sectio-2|2.}}Lorem ipsum. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula nexum impalpabilem creat.", "params": { "1": { "label": "Nexus", "description": "Nexus impalpabilis", "type": "string", "required": true, "example": "sectio-2" }, "2": { "label": "Verba ostendenda", "description": "Verba ostendenda", "type": "string", "required": false, "default": "{{{1}}}", "example": "2." }, "annotatio": { "label": "Annotatio", "description": "Attributio HTML ‘title’", "type": "string", "required": false, "example": "Lorem ipsum" }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "type": "string", "required": false, "example": "lorem-ipsum" }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "type": "string", "required": false, "example": "emph" }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "type": "string", "required": false, "example": "font-style: inherit; font-weight: bold;" }, "lingua": { "label": "Tessera linguae", "description": "Attributio HTML ‘lang’", "type": "string", "required": false, "example": "en-GB" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Nota typographica}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae quae nexus impalpabiles creant|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> jual9jcuif8mulwaf43ld7pe8z82ypp 3995842 3995839 2026-10-20T13:13:26Z Grufo 64423 3995842 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Nota typographica/styles.css}} {{Vicitextus concors | Nexus impalpabilis | Nota typographica }} {{Metaformula quoque|Formulae quae nexus impalpabiles creant}} {{Lua|Modulus:Params}} Haec formula nexum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) creat. Hic perutilis est casu signorum typographicorum nexualium (plerumque [[Formula:Ancora ostenta|ancorae]]). == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nexus impalpabilis|#Gallia|Gallia}} est omnis divisa in partes tres.</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nexus impalpabilis|#Gallia|Gallia}} est omnis divisa in partes tres. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nexus impalpabilis|style=margin-right: .5em;|#sectio-2|2.}}Lorem ipsum.</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nexus impalpabilis|style=margin-right: .5em;|#sectio-2|2.}}Lorem ipsum. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula nexum impalpabilem creat.", "params": { "1": { "label": "Nexus", "description": "Nexus impalpabilis", "type": "string", "required": true, "example": "sectio-2" }, "2": { "label": "Verba ostendenda", "description": "Verba ostendenda", "type": "string", "required": false, "default": "{{{1}}}", "example": "2." }, "annotatio": { "label": "Annotatio", "description": "Attributio HTML ‘title’", "type": "string", "required": false, "example": "Lorem ipsum" }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "type": "string", "required": false, "example": "lorem-ipsum" }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "type": "string", "required": false, "example": "emph" }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "type": "string", "required": false, "example": "font-style: inherit; font-weight: bold;" }, "lingua": { "label": "Tessera linguae", "description": "Attributio HTML ‘lang’", "type": "string", "required": false, "example": "en-GB" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Nota typographica}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 9yrizp77yu7qvaqde4aob98t3vpkxg5 3995843 3995842 2026-10-20T13:15:31Z Grufo 64423 3995843 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Metaformula quoque|Formulae quae nexus impalpabiles creant}} {{Vicitextus concors | Nexus impalpabilis | Nota typographica }} {{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Nota typographica/styles.css}} {{Lua|Modulus:Params}} Haec formula nexum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) creat. Hic perutilis est casu signorum typographicorum nexualium (plerumque [[Formula:Ancora ostenta|ancorae]]). == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nexus impalpabilis|#Gallia|Gallia}} est omnis divisa in partes tres.</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nexus impalpabilis|#Gallia|Gallia}} est omnis divisa in partes tres. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nexus impalpabilis|style=margin-right: .5em;|#sectio-2|2.}}Lorem ipsum.</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nexus impalpabilis|style=margin-right: .5em;|#sectio-2|2.}}Lorem ipsum. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula nexum impalpabilem creat.", "params": { "1": { "label": "Nexus", "description": "Nexus impalpabilis", "type": "string", "required": true, "example": "sectio-2" }, "2": { "label": "Verba ostendenda", "description": "Verba ostendenda", "type": "string", "required": false, "default": "{{{1}}}", "example": "2." }, "annotatio": { "label": "Annotatio", "description": "Attributio HTML ‘title’", "type": "string", "required": false, "example": "Lorem ipsum" }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "type": "string", "required": false, "example": "lorem-ipsum" }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "type": "string", "required": false, "example": "emph" }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "type": "string", "required": false, "example": "font-style: inherit; font-weight: bold;" }, "lingua": { "label": "Tessera linguae", "description": "Attributio HTML ‘lang’", "type": "string", "required": false, "example": "en-GB" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Nota typographica}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 0vq2g3rz1a392dkg0yrjb8pgvxo1u2y 3995847 3995843 2026-10-20T13:18:29Z Grufo 64423 3995847 wikitext text/x-wiki {{Subpagina documentationis}} {{Formula numquam substituenda|...}} {{Metaformula quoque|Formulae quae nexus impalpabiles creant}} {{Vicitextus concors | Nexus impalpabilis | Nota typographica }} {{Hic TemplateStyles adhibentur|Formula:Nota typographica/styles.css}} {{Lua|Modulus:Params}} Haec formula nexum impalpabilem ({{*ie}} qui per [[mus (computatralis)|murem computatralem]] seligi non potest) creat. Hic perutilis est casu signorum typographicorum nexualium (plerumque [[Formula:Ancora ostenta|ancorae]]). == De usu == * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nexus impalpabilis|#Gallia|Gallia}} est omnis divisa in partes tres.</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nexus impalpabilis|#Gallia|Gallia}} est omnis divisa in partes tres. * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Nexus impalpabilis|style=margin-right: .5em;|#sectio-2|2.}}Lorem ipsum.</syntaxhighlight> *: ↳ {{Nexus impalpabilis|style=margin-right: .5em;|#sectio-2|2.}}Lorem ipsum. == De argumentis == <templatedata>{ "description": "Haec formula nexum impalpabilem creat.", "params": { "1": { "label": "Nexus", "description": "Nexus impalpabilis", "type": "string", "required": true, "example": "sectio-2" }, "2": { "label": "Verba ostendenda", "description": "Verba ostendenda", "type": "string", "required": false, "default": "{{{1}}}", "example": "2." }, "annotatio": { "label": "Annotatio", "description": "Attributio HTML ‘title’", "type": "string", "required": false, "example": "Lorem ipsum" }, "ancora": { "label": "Ancora", "description": "Attributio HTML ‘id’", "type": "string", "required": false, "example": "lorem-ipsum" }, "class": { "label": "Classis HTML", "description": "Attributio HTML ‘class’", "type": "string", "required": false, "example": "emph" }, "style": { "label": "CSS", "description": "Attributio HTML ‘style’", "type": "string", "required": false, "example": "font-style: inherit; font-weight: bold;" }, "lingua": { "label": "Tessera linguae", "description": "Attributio HTML ‘lang’", "type": "string", "required": false, "example": "en-GB" } } }</templatedata> == Ulteriora si cupis == * [[:Categoria:Formulae nexuales]] * [[:Categoria:Formulae typographicae]] * {{Fn|Nota typographica}} <includeonly>{{in harenario aut alibi|| <!-- Categorias sub hac linea adde --> [[Categoria:Formulae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae intra versum accommodandae|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae nexuales|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Formulae typographicae|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 656lxu3nglel30a3tx2iqsjycwm3cri 14 329522 3995848 2026-10-20T13:20:28Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3995848 wikitext text/x-wiki {{Categoria formularum}} {{Videatur etiam|Categoria:Formulae quae textum impalpabilem creant}} [[Categoria:Formulae typographicae]] [[Categoria:Formulae nexuales]] 9a8ork6f1mx7gr3twev7qe0pmzhu5kf 14 329523 3995849 2026-10-20T13:20:54Z Grufo 64423 Prima adumbratio 3995849 wikitext text/x-wiki {{Categoria formularum}} {{Videatur etiam|Categoria:Formulae quae nexus impalpabiles creant}} [[Categoria:Formulae typographicae]] 09gp9mqa4lu1uen0pgdbromt8jfn2sx 0 329524 3995855 2026-10-20T13:42:06Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 Paginam instituit, scribens ''''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve m...' 3995855 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. [[Categoria:Oculus]] ryhi1wa2at8p1q1fj4ez4rcglxmvf5a 3995856 3995855 2026-10-20T13:42:50Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995856 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> [[Categoria:Oculus]] bucwjm0qsbzfbetyakc3qp87g8uq8k7 3995857 3995856 2026-10-20T13:44:49Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995857 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> [[Categoria:Oculus]] eedzih8qbu6vxwaodxv0a5eiinshzj0 3995858 3995857 2026-10-20T13:47:25Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995858 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Nexus externi == * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] [[Categoria:Oculus]] k4da8lfi4p0uas2jij17ox1qq1ime4g 3995859 3995858 2026-10-20T13:51:38Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externi */ 3995859 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Nexus externi == * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] jyjfqktnimkg2p7k84m7vgnvwkytydd 3995860 3995859 2026-10-20T13:55:56Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995860 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 == Nexus externi == * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] 19sla6jezip1dy8dbtho750b3v8xy9e 3995861 3995860 2026-10-20T13:59:01Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3995861 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 == Nexus externi == * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] mlepkxc59jpsn60mzdgfajguk1ntfad 3995865 3995861 2026-10-20T14:01:50Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3995865 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 == Nexus externi == * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] c2f0j5sxxx03cto6tdce790m9d5kbig 3995866 3995865 2026-10-20T14:04:20Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3995866 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctiveSuspicious conjunctival lesions]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] qdo6d7nu0lx02miil2m98ked7q8cser 3995871 3995866 2026-10-20T14:06:46Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Nexus externi */ 3995871 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctiveSuspicious conjunctival lesions]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] qld7zf5o1pkaltv3j71192iinudna02 3995872 3995871 2026-10-20T14:10:05Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3995872 wikitext text/x-wiki '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctiveSuspicious conjunctival lesions]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] 31mzb1m1m58jns9tzzzms06qpcjj9q2 3995876 3995872 2026-10-20T14:12:02Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995876 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Conjuctival capillary network.jpg|thumb|Capillaria tunicae coniunctivae]] '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctiveSuspicious conjunctival lesions]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] rgj1slotx9usxolneep1h6mrpn19ovs 3995877 3995876 2026-10-20T14:12:25Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995877 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Conjuctival capillary network.jpg|thumb|[[Capillare|Capillaria]] tunicae coniunctivae]] '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctiveSuspicious conjunctival lesions]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] 5nu9myqki4jxvo2bo2rwwjvukivnn5h 3995878 3995877 2026-10-20T14:14:39Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 /* Plura legere si cupis */ 3995878 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Conjuctival capillary network.jpg|thumb|[[Capillare|Capillaria]] tunicae coniunctivae]] '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''coniunctiva''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] r3al3ximxqymgxghjk3w8ftxexlyojt 3995879 3995878 2026-10-20T14:21:33Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995879 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Conjuctival capillary network.jpg|thumb|[[Capillare|Capillaria]] tunicae coniunctivae]] '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''[[Coniunctiva|coniunctiva]]''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] p01uvqczbmsl1hpt6u2twk4wx5q5gga 3995881 3995879 2026-10-20T14:36:15Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995881 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Conjuctival capillary network.jpg|thumb|[[Capillare|Capillaria]] tunicae coniunctivae]] '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''[[Coniunctiva|coniunctiva]]''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Iunctio inter partem palpebralem et ocularem [[Fornix coniunctiva|fornix coniunctiva]] dicitur: laxa est ita ut motus non impediat. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] bp3eaff4e9ccayh54bnysl6axgpej7h 3995882 3995881 2026-10-20T14:38:06Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995882 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Conjuctival capillary network.jpg|thumb|[[Capillare|Capillaria]] tunicae coniunctivae]] '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''[[Coniunctiva|coniunctiva]]''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis opaca et multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Iunctio inter partem palpebralem et ocularem [[Fornix coniunctiva|fornix coniunctiva]] dicitur: laxa et mollis est ita ut motus non impediat. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] h9w2551wvr2u821y3n0k4kc0pgl0f8x 3995891 3995882 2026-10-20T15:16:50Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995891 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Conjuctival capillary network.jpg|thumb|[[Capillare|Capillaria]] tunicae coniunctivae]] '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''[[Coniunctiva|coniunctiva]]''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Iunctio inter partem palpebralem et ocularem [[Fornix coniunctiva|fornix coniunctiva]] dicitur: laxa et mollis est ita ut motus non impediat. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] cb9xn1qw9p2mx9f1vpuuhhymyy6pkb3 3995893 3995891 2026-10-20T15:19:25Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 3995893 wikitext text/x-wiki [[Fasciculus:Conjuctival capillary network.jpg|thumb|[[Capillare|Capillaria]] tunicae coniunctivae]] '''Tunica coniunctiva'''<ref>[https://www.imaios.com/fr/e-anatomy/structures-anatomiques/conjonctive-1557867732#from=2 Fons nominis Latini] apud IMAIOS</ref> vel brevius '''[[Coniunctiva|coniunctiva]]''' (olim '''tunica adnata''' appellata) est membrana [[mucosa]] quae [[Palpebra|palpebram]] interiorem et partem [[Sclera|sclerae]] visibilem (album oculi) protegit et lubricat. Nam [[Mucus|mucum]] secernit qui impedit ne palpebra et superficies oculi anterioris cohaereant neve motu suo invicem confricent. Pars palpebralis multis [[Vas sanguineum|vasculis sanguineis]] irrigata est, pars ocularis (''tunica conjunctiva bulbi oculi'') pellucida et tenuis pauciora vasa habet quae tamen visibilia sunt. Iunctio inter partem palpebralem et ocularem [[Fornix coniunctiva|fornix coniunctiva]] dicitur: laxa et mollis est ita ut motus non impediat. Irritatio et [[inflammatio]] coniunctivae [[Coniunctivitis|coniunctivitis]] dicitur: ruborem et dolorem adfert. == Notae == <references /> == Plura legere si cupis == *Amir A Azari, Amir Arabi. "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7431717/ Conjunctivitis: A Systematic Review]", ''Journal of Ophthalmic and Vision Research'', 2020: 372–395 *J.-L Fauquert, L Helleboid. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745703001990 Les conjonctivites allergiques chroniques : quelques notions sur le diagnostic et le traitement]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2003: 397-400 *J.-L. Fauquert, L. Jouaville, F. Chiambaretta. "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0335745707000329 Exploration des conjonctivites allergiques : comment explorer ?]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2007: 224-227 *L. Helleboid, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S033574570180023X Érythèmes conjonctivaux non allergiques]", ''Revue Française d'Allergologie et d'Immunologie Clinique'', 2001: 60-65 * C. Levy-Gabriel, "[https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0181551209004215 Taches suspectes de la conjonctive]", ''Journal Français d'Ophtalmologie'', 2010: 125-130 == Nexus externi == *[https://anatomie-fmpm.uca.ma/wp-content/uploads/2022/09/ANATOMIE-DE-LA-CONJONCTIVE.pdf UCA] (anatomia) * [https://ophtalmologie.pro/affections-conjonctive/ De coniunctivae pathologia] * [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/conjunctiva Gross anatomy] [[Categoria:Oculus]] 6820gkenifh7yvv348x4u3a4idkc5j3 0 329525 3995880 2026-10-20T14:21:59Z Marcus Terentius Bibliophilus 2059 Redirigens ad [[Tunica coniunctiva]] 3995880 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tunica coniunctiva]] 2zykjjw2m6jokvpffw5i0nwmy1m9ij4 0 329526 3995898 2026-10-20T15:49:15Z Demetrius Talpa 81729 nova 3995898 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ethelwolfus Lindisfarnensis}} (vel '''Aethelwulfus, Aedilvulfus, Aethelwulfius''' etc.; ut ipse Latine vertit, '''Lupus Clarus'''), qui saeculo IX ineunte floruit, fuit monachus [[Anglia|Anglicus]] et poeta Latinus, qui carmen {{op|De abbatibus}} in 890 [[hexameter|hexametris]] inter annos 803 et 821 composuit. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Egbertus Lindisfarnensis|Egberto Lindisfarnensi|en|qid=Q1296962}} carmen dedicatum est. Ab abbatia condita historia eius narratur; sex abbates primi et in parte ultima duae visiones Ethelwolfi describuntur. [[Publius Vergilius Maro|Vergilium]], [[Cyprianus Gallus|Cyprianus Gallum]], [[Aldhelmus|Aldhelmum]], [[Alcuinus|Alcuinum]], [[Beda|Bedam]] poeta imitatur. ==De Ethelwolfo== * Campbell, Alistair (1967). Æthelwulf: De Abbatibus. Oxniae (editio et versio Anglica) * Snook, Ben, ''Aethilwulf: gidda gemyndig?'', in: Anglo-Saxon 1 (2007), 181-200. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} {{Lifetime|saeculo 8|saeculo 9}} [[Categoria:Poetae Latini Britanniae]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] rpa60d4ub8ccs4kj58s5h3k2nbvbbfi 3995901 3995898 2026-10-20T15:51:29Z Demetrius Talpa 81729 3995901 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ethelwolfus Lindisfarnensis}} (vel '''Aethelwulfus, Aedilvulfus, Aethelwulfius''' etc.; ut ipse Latine vertit, '''Lupus Clarus'''), qui saeculo IX ineunte floruit, fuit monachus [[Anglia|Anglicus]] et poeta Latinus, qui carmen {{op|De abbatibus}} in 890 [[hexameter|hexametris]] inter annos 803 et 821 composuit. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Egbertus Lindisfarnensis|Egberto Lindisfarnensi|en|qid=Q1296962}} carmen dedicatum est. Ab abbatia condita historia eius narratur; sex abbates primi et in parte ultima duae visiones Ethelwolfi describuntur. [[Publius Vergilius Maro|Vergilium]], [[Cyprianus Gallus|Cyprianum Gallum]], [[Aldhelmus|Aldhelmum]], [[Alcuinus|Alcuinum]], [[Beda|Bedam]] poeta imitatur. ==De Ethelwolfo== * Campbell, Alistair (1967). Æthelwulf: De Abbatibus. Oxniae (editio et versio Anglica) * Snook, Ben, ''Aethilwulf: gidda gemyndig?'', in: Anglo-Saxon 1 (2007), 181-200. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [[:s:la:Carmen (Ethelwolfus)|''De abbatibus'']] in ''Vicifonte'' {{Lifetime|saeculo 8|saeculo 9}} [[Categoria:Poetae Latini Britanniae]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] ljns5sc69bxwm4k3ufebmwd4pjt7dkf 3995904 3995901 2026-10-20T15:53:22Z Grufo 64423 +{{[[Formula:Nexus ad paginam creandam creatamve|subst:pcc]]}} 3995904 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ethelwolfus Lindisfarnensis}} (vel '''Aethelwulfus, Aedilvulfus, Aethelwulfius''' etc.; ut ipse Latine vertit, '''Lupus Clarus'''), qui saeculo IX ineunte floruit, fuit monachus [[Anglia|Anglicus]] et poeta Latinus, qui carmen {{op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|De abbatibus||en|qid=Q5244877}}}} in 890 [[hexameter|hexametris]] inter annos 803 et 821 composuit. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Egbertus Lindisfarnensis|Egberto Lindisfarnensi|en|qid=Q1296962}} carmen dedicatum est. Ab abbatia condita historia eius narratur; sex abbates primi et in parte ultima duae visiones Ethelwolfi describuntur. [[Publius Vergilius Maro|Vergilium]], [[Cyprianus Gallus|Cyprianum Gallum]], [[Aldhelmus|Aldhelmum]], [[Alcuinus|Alcuinum]], [[Beda|Bedam]] poeta imitatur. ==De Ethelwolfo== * Campbell, Alistair (1967). Æthelwulf: De Abbatibus. Oxniae (editio et versio Anglica) * Snook, Ben, ''Aethilwulf: gidda gemyndig?'', in: Anglo-Saxon 1 (2007), 181-200. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [[:s:la:Carmen (Ethelwolfus)|''De abbatibus'']] in ''Vicifonte'' {{Anni vitae|saeculo 8|saeculo 9}} [[Categoria:Poetae Latini Britanniae]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] aoz4uin6kn96tu90j3tgtjbmxz90o8q 3995953 3995904 2026-10-20T20:59:27Z Demetrius Talpa 81729 3995953 wikitext text/x-wiki {{Capsa hominis Vicidatorum}} {{res|Ethelwolfus Lindisfarnensis}} (vel '''Aethelwulfus, Aedilvulfus, Aethelwulfius''' etc.; ut ipse Latine vertit, '''Lupus Clarus'''), qui saeculo IX ineunte floruit, fuit monachus [[Anglia|Anglicus]] et poeta Latinus, qui carmen {{op|{{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|De abbatibus||en|qid=Q5244877}}}} in 890 [[hexameter|hexametris]] inter annos 803 et 821 composuit. {{safesubst:Nexus ad paginam creandam creatamve|Egbertus Lindisfarnensis|Egberto|en|qid=Q1296962}} episcopo [[Lindisfarna]]e carmen dedicatum est. Ab abbatia condita historia eius narratur; sex abbates primi et in parte ultima duae visiones Ethelwolfi describuntur. [[Publius Vergilius Maro|Vergilium]], [[Cyprianus Gallus|Cyprianum Gallum]], [[Aldhelmus|Aldhelmum]], [[Alcuinus|Alcuinum]], [[Beda|Bedam]] poeta imitatur. ==De Ethelwolfo== * Campbell, Alistair (1967). Æthelwulf: De Abbatibus. Oxniae (editio et versio Anglica) * Snook, Ben, ''Aethilwulf: gidda gemyndig?'', in: Anglo-Saxon 1 (2007), 181-200. ==Nexus externi== {{fontes biographici}} * [[:s:la:Carmen (Ethelwolfus)|''De abbatibus'']] in ''Vicifonte'' {{Anni vitae|saeculo 8|saeculo 9}} [[Categoria:Poetae Latini Britanniae]] [[Categoria:Auctores Latini mediaevales]] 81ramd75o1n3cjp4xqmxtxjvip3hwtf 0 329527 3995924 2026-10-20T18:24:01Z Demetrius Talpa 81729 nova 3995924 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Havaii (civitas)]] tlvei1yj4iqjasc8wpnv80zj7jqizfx 0 329528 3995950 2026-10-20T20:54:01Z Pippobuono 54500 creatio e francica documentatione 3995950 wikitext text/x-wiki {{Capsa subdivisionis Vicidatorum}} {{res|Dioecesis Valleguidonensis}} ([[Francogallice]] {{barbarice|lingua=fr|Diocèse de Laval}}) est [[dioecesis]] [[Ecclesia Catholica Romana|Ecclesiae Catholicae Romanae]] [[Ecclesia Latina|Latinae]] in [[Francia]] sita, cuius sedes [[Vallis Guidonis]] est. Dioecesis, anno [[1855]] condita,<ref>{{opus|url=https://diocesedelaval.fr/le-propre-du-diocese-de-laval/|titulus=Propre du diocèse de Laval}} {{ling|Francogallice}}</ref> cum territorio [[Meduana| praefecturae Meduanae]] congruit et suffraganea [[Archidioecesis Rhedonensis]] est. == Ecclesia cathedralis == [[Fasciculus:Cathédrale de Laval.jpg|thumb|upright=0.7|Ecclesia cathedralis [[Trinitas|Sanctissimae Trinitatis]] dicata.]] [[Ecclesia cathedralis]] Sanctissimae Trintatis dicata, [[Vallis Guidonis|Valli Guidonis]] sita est. == Notae == <references /> == Nexus externi == * {{Opus|url=https://diocesedelaval.fr/|titulus=Situs officialis}} {{ling|Francogallice}} {{CommuniaCat|Roman Catholic Diocese of Laval|Dioecesem Valleguidonensem}} {{Fontes geographici}} * {{CathHierDiocese|laval|Dioecesis Valleguidonensis}} {{RC-stipula}} {{Dioeceses archidioeceses catholicae Franciae}} [[Categoria:Dioecesis Valleguidonensis]] sgx050n3xpzn2awoq7qxydh5s6wnz1j 1 329529 3995951 2026-10-20T20:55:19Z Pippobuono 54500 attributio 3995951 wikitext text/x-wiki {{attributio|fr|Diocèse de Laval|240117327}} 5r4jzeyyhuim1tgwensnipq1wgiv98r 14 329530 3995952 2026-10-20T20:59:05Z Pippobuono 54500 creatio 3995952 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Dioeceses Ecclesiae Catholicae in Francia|Valleguidonensis]] [[Categoria:Meduana (praefectura Franciae)]] [[Categoria:Archidioecesis Rhedonensis]] cccy402rhtcfaa2ozo3h6ailn6b2xgy 0 329531 3995971 2026-10-21T00:03:09Z Grufo 64423 Redirectionem ad “[[Benzinum]]” creavi 3995971 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Benzinum]] 7cj4vtjvxtno53lcjhrt05lsbj2jra1 0 329532 3995972 2026-10-21T00:03:23Z Grufo 64423 Redirectionem ad “[[Benzinum]]” creavi 3995972 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Benzinum]] 7cj4vtjvxtno53lcjhrt05lsbj2jra1