Vicilibri lawikibooks https://la.wikibooks.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicilibri Disputatio Vicilibrorum Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 3607 10718 2026-06-08T05:19:25Z PandaMystique 2967 Paginam instituit, scribens '== A == * [[Lexicon philosophicum/Anima|Anima]] (gr. ψυχή) * [[Lexicon philosophicum/Animus|Animus]] * [[Lexicon philosophicum/Appetitus|Appetitus]] (gr. ὁρμή) * [[Lexicon philosophicum/Assensio|Assensio]] (gr. συγκατάθεσις) == B == * [[Lexicon philosophicum/Bonum|Bonum]] (gr. ἀγαθόν) == C == * [[Lexicon philosophicum/Causa|Causa]] (gr. αἰτία) * [[Lexicon philosophicum/Comprehensio|Comprehensio]] (gr. κατάληψις) ==...' 10718 wikitext text/x-wiki == A == * [[Lexicon philosophicum/Anima|Anima]] (gr. ψυχή) * [[Lexicon philosophicum/Animus|Animus]] * [[Lexicon philosophicum/Appetitus|Appetitus]] (gr. ὁρμή) * [[Lexicon philosophicum/Assensio|Assensio]] (gr. συγκατάθεσις) == B == * [[Lexicon philosophicum/Bonum|Bonum]] (gr. ἀγαθόν) == C == * [[Lexicon philosophicum/Causa|Causa]] (gr. αἰτία) * [[Lexicon philosophicum/Comprehensio|Comprehensio]] (gr. κατάληψις) == E == * [[Lexicon philosophicum/Essentia|Essentia]] (gr. οὐσία) == F == * [[Lexicon philosophicum/Fatum|Fatum]] (gr. εἱμαρμένη) * [[Lexicon philosophicum/Finis|Finis]] (gr. τέλος) == H == * [[Lexicon philosophicum/Honestum|Honestum]] (gr. καλόν) == O == * [[Lexicon philosophicum/Officium|Officium]] (gr. καθῆκον) == P == * [[Lexicon philosophicum/Perturbatio|Perturbatio]] (gr. πάθος) * [[Lexicon philosophicum/Praeposita|Praeposita]] (gr. προηγμένα) * [[Lexicon philosophicum/Probabile|Probabile]] (gr. πιθανόν) * [[Lexicon philosophicum/Providentia|Providentia]] (gr. πρόνοια) == Q == * [[Lexicon philosophicum/Qualitas|Qualitas]] (gr. ποιότης) == R == * [[Lexicon philosophicum/Ratio|Ratio]] (gr. λόγος) == V == * [[Lexicon philosophicum/Virtus|Virtus]] (gr. ἀρετή) * [[Lexicon philosophicum/Visum|Visum]] (gr. φαντασία) * [[Lexicon philosophicum/Voluptas|Voluptas]] (gr. ἡδονή) [[Categoria:Libri]] e2qfwzl3xs2kq22yyhhpd1sb9apublv 10719 10718 2026-06-08T05:20:25Z PandaMystique 2967 10719 wikitext text/x-wiki == A == * [[Lexicon philosophicum/Anima|Anima]] (gr. ψυχή) * [[Lexicon philosophicum/Animus|Animus]] * [[Lexicon philosophicum/Appetitus|Appetitus]] (gr. ὁρμή) * [[Lexicon philosophicum/Assensio|Assensio]] (gr. συγκατάθεσις) == B == * [[Lexicon philosophicum/Bonum|Bonum]] (gr. ἀγαθόν) == C == * [[Lexicon philosophicum/Causa|Causa]] (gr. αἰτία) * [[Lexicon philosophicum/Comprehensio|Comprehensio]] (gr. κατάληψις) == E == * [[Lexicon philosophicum/Essentia|Essentia]] (gr. οὐσία) == F == * [[Lexicon philosophicum/Fatum|Fatum]] (gr. εἱμαρμένη) * [[Lexicon philosophicum/Finis|Finis]] (gr. τέλος) == H == * [[Lexicon philosophicum/Honestum|Honestum]] (gr. καλόν) == O == * [[Lexicon philosophicum/Officium|Officium]] (gr. καθῆκον) == P == * [[Lexicon philosophicum/Perturbatio|Perturbatio]] (gr. πάθος) * [[Lexicon philosophicum/Praeposita|Praeposita]] (gr. προηγμένα) * [[Lexicon philosophicum/Probabile|Probabile]] (gr. πιθανόν) * [[Lexicon philosophicum/Providentia|Providentia]] (gr. πρόνοια) == Q == * [[Lexicon philosophicum/Qualitas|Qualitas]] (gr. ποιότης) == R == * [[Lexicon philosophicum/Ratio|Ratio]] (gr. λόγος) == V == * [[Lexicon philosophicum/Virtus|Virtus]] (gr. ἀρετή) * [[Lexicon philosophicum/Visum|Visum]] (gr. φαντασία) * [[Lexicon philosophicum/Voluptas|Voluptas]] (gr. ἡδονή) [[Categoria:Lexicon philosophicum]] a47dyevc4spkft2vzfhch5mfyke54pa 10722 10719 2026-06-08T05:21:09Z PandaMystique 2967 10722 wikitext text/x-wiki == A == * [[Lexicon philosophicum/Anima|Anima]] (gr. ψυχή) * [[Lexicon philosophicum/Animus|Animus]] * [[Lexicon philosophicum/Appetitus|Appetitus]] (gr. ὁρμή) * [[Lexicon philosophicum/Assensio|Assensio]] (gr. συγκατάθεσις) == B == * [[Lexicon philosophicum/Bonum|Bonum]] (gr. ἀγαθόν) == C == * [[Lexicon philosophicum/Causa|Causa]] (gr. αἰτία) * [[Lexicon philosophicum/Comprehensio|Comprehensio]] (gr. κατάληψις) == E == * [[Lexicon philosophicum/Essentia|Essentia]] (gr. οὐσία) == F == * [[Lexicon philosophicum/Fatum|Fatum]] (gr. εἱμαρμένη) * [[Lexicon philosophicum/Finis|Finis]] (gr. τέλος) == H == * [[Lexicon philosophicum/Honestum|Honestum]] (gr. καλόν) == O == * [[Lexicon philosophicum/Officium|Officium]] (gr. καθῆκον) == P == * [[Lexicon philosophicum/Perturbatio|Perturbatio]] (gr. πάθος) * [[Lexicon philosophicum/Praeposita|Praeposita]] (gr. προηγμένα) * [[Lexicon philosophicum/Probabile|Probabile]] (gr. πιθανόν) * [[Lexicon philosophicum/Providentia|Providentia]] (gr. πρόνοια) == Q == * [[Lexicon philosophicum/Qualitas|Qualitas]] (gr. ποιότης) == R == * [[Lexicon philosophicum/Ratio|Ratio]] (gr. λόγος) == V == * [[Lexicon philosophicum/Virtus|Virtus]] (gr. ἀρετή) * [[Lexicon philosophicum/Visum|Visum]] (gr. φαντασία) * [[Lexicon philosophicum/Voluptas|Voluptas]] (gr. ἡδονή) [[Categoria:Lexicon philosophicum|*]] d9qcd0qeesjoztouz7k24wcwoqmm8vg 10723 10722 2026-06-08T05:22:04Z PandaMystique 2967 10723 wikitext text/x-wiki == A == * [[Lexicon philosophicum/Anima|Anima]] (gr. ψυχή) * [[Lexicon philosophicum/Animus|Animus]] * [[Lexicon philosophicum/Appetitus|Appetitus]] (gr. ὁρμή) * [[Lexicon philosophicum/Assensio|Assensio]] (gr. συγκατάθεσις) == B == * [[Lexicon philosophicum/Bonum|Bonum]] (gr. ἀγαθόν) == C == * [[Lexicon philosophicum/Causa|Causa]] (gr. αἰτία) * [[Lexicon philosophicum/Comprehensio|Comprehensio]] (gr. κατάληψις) == E == * [[Lexicon philosophicum/Essentia|Essentia]] (gr. οὐσία) == F == * [[Lexicon philosophicum/Fatum|Fatum]] (gr. εἱμαρμένη) * [[Lexicon philosophicum/Finis|Finis]] (gr. τέλος) == H == * [[Lexicon philosophicum/Honestum|Honestum]] (gr. καλόν) == O == * [[Lexicon philosophicum/Officium|Officium]] (gr. καθῆκον) == P == * [[Lexicon philosophicum/Perturbatio|Perturbatio]] (gr. πάθος) * [[Lexicon philosophicum/Praeposita|Praeposita]] (gr. προηγμένα) * [[Lexicon philosophicum/Probabile|Probabile]] (gr. πιθανόν) * [[Lexicon philosophicum/Providentia|Providentia]] (gr. πρόνοια) == Q == * [[Lexicon philosophicum/Qualitas|Qualitas]] (gr. ποιότης) == R == * [[Lexicon philosophicum/Ratio|Ratio]] (gr. λόγος) == V == * [[Lexicon philosophicum/Virtus|Virtus]] (gr. ἀρετή) * [[Lexicon philosophicum/Visum|Visum]] (gr. φαντασία) * [[Lexicon philosophicum/Voluptas|Voluptas]] (gr. ἡδονή) [[Categoria:Lexicon philosophicum|*]] [[fr:Dictionnaire de philosophie]] gd8nbtr4cloe2kh6t6anrpqrkst62ud 10724 10723 2026-06-08T05:40:07Z PandaMystique 2967 /* A */ 10724 wikitext text/x-wiki == A == * [[Lexicon philosophicum/Abductio|Abductio]] * [[Lexicon philosophicum/Anima|Anima]] (gr. ψυχή) * [[Lexicon philosophicum/Animus|Animus]] * [[Lexicon philosophicum/Appetitus|Appetitus]] (gr. ὁρμή) * [[Lexicon philosophicum/Assensio|Assensio]] (gr. συγκατάθεσις) == B == * [[Lexicon philosophicum/Bonum|Bonum]] (gr. ἀγαθόν) == C == * [[Lexicon philosophicum/Causa|Causa]] (gr. αἰτία) * [[Lexicon philosophicum/Comprehensio|Comprehensio]] (gr. κατάληψις) == E == * [[Lexicon philosophicum/Essentia|Essentia]] (gr. οὐσία) == F == * [[Lexicon philosophicum/Fatum|Fatum]] (gr. εἱμαρμένη) * [[Lexicon philosophicum/Finis|Finis]] (gr. τέλος) == H == * [[Lexicon philosophicum/Honestum|Honestum]] (gr. καλόν) == O == * [[Lexicon philosophicum/Officium|Officium]] (gr. καθῆκον) == P == * [[Lexicon philosophicum/Perturbatio|Perturbatio]] (gr. πάθος) * [[Lexicon philosophicum/Praeposita|Praeposita]] (gr. προηγμένα) * [[Lexicon philosophicum/Probabile|Probabile]] (gr. πιθανόν) * [[Lexicon philosophicum/Providentia|Providentia]] (gr. πρόνοια) == Q == * [[Lexicon philosophicum/Qualitas|Qualitas]] (gr. ποιότης) == R == * [[Lexicon philosophicum/Ratio|Ratio]] (gr. λόγος) == V == * [[Lexicon philosophicum/Virtus|Virtus]] (gr. ἀρετή) * [[Lexicon philosophicum/Visum|Visum]] (gr. φαντασία) * [[Lexicon philosophicum/Voluptas|Voluptas]] (gr. ἡδονή) [[Categoria:Lexicon philosophicum|*]] [[fr:Dictionnaire de philosophie]] r48gr7mzshprvr3yl8kmmfwre367iu8 14 3608 10720 2026-06-08T05:20:43Z PandaMystique 2967 Paginam instituit, scribens '[[Categoria:Libri|*]]' 10720 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Libri|*]] 8wxnwxt6xabpb67xhaldzy5kcklfpk5 10721 10720 2026-06-08T05:20:57Z PandaMystique 2967 10721 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Libri]] hsle0pgtaydylqyu7nb9djhi11ly7cr 0 3609 10725 2026-06-08T05:42:21Z PandaMystique 2967 Paginam instituit, scribens ''''Abductio''' est genus ratiocinandi quod philosophus logicusque Americanus Carolus Sanders Peirce (1839–1914) hoc nomine primus excogitavit et explicavit. In operibus huius viri, qui pragmatismum (philosophiam pragmaticam) condidit, hoc ratiocinationis genus magni momenti est ad viam inveniendi in scientiis explicandam. Confusio quaedam crebra statim tollenda est. Peirce abductionem putat esse viam qua novae coniecturae gignuntur, cum aliquid mirum occurri...' 10725 wikitext text/x-wiki '''Abductio''' est genus ratiocinandi quod philosophus logicusque Americanus Carolus Sanders Peirce (1839–1914) hoc nomine primus excogitavit et explicavit. In operibus huius viri, qui pragmatismum (philosophiam pragmaticam) condidit, hoc ratiocinationis genus magni momenti est ad viam inveniendi in scientiis explicandam. Confusio quaedam crebra statim tollenda est. Peirce abductionem putat esse viam qua novae coniecturae gignuntur, cum aliquid mirum occurrit; at philosophi nostrae aetatis hoc verbum saepe adhibent (vel illud "ratiocinatio ad optimam explicationem", Anglice IBE) ut viam significent qua coniectura firmissima eligitur aut comprobatur. Quamquam haec duo inter se cohaerent, non plane eadem sunt: prius illud vim res novas fingendi extollit, posterius autem regulas illas spectat quibus inter doctrinas optima eligitur. rj56c6vhwyrvlxjlb8x7n2qyke4d5nb 10726 10725 2026-06-08T05:42:50Z PandaMystique 2967 10726 wikitext text/x-wiki '''Abductio''' est genus ratiocinandi quod philosophus logicusque Americanus Carolus Sanders Peirce (1839–1914) hoc nomine primus excogitavit et explicavit. In operibus huius viri, qui pragmatismum (philosophiam pragmaticam) condidit, hoc ratiocinationis genus magni momenti est ad viam inveniendi in scientiis explicandam. Confusio quaedam crebra statim tollenda est. Peirce abductionem putat esse viam qua novae coniecturae gignuntur, cum aliquid mirum occurrit; at philosophi nostrae aetatis hoc verbum saepe adhibent (vel illud "ratiocinatio ad optimam explicationem", Anglice IBE) ut viam significent qua coniectura firmissima eligitur aut comprobatur. Quamquam haec duo inter se cohaerent, non plane eadem sunt: prius illud vim res novas fingendi extollit, posterius autem regulas illas spectat quibus inter doctrinas optima eligitur. [[Categoria:Lexicon philosophicum]] e7fi2h8t4xafogc9fpch92wf9ovlko0 10727 10726 2026-06-08T05:43:16Z PandaMystique 2967 10727 wikitext text/x-wiki '''Abductio''' est genus ratiocinandi quod philosophus logicusque Americanus Carolus Sanders Peirce (1839–1914) hoc nomine primus excogitavit et explicavit. In operibus huius viri, qui pragmatismum (philosophiam pragmaticam) condidit, hoc ratiocinationis genus magni momenti est ad viam inveniendi in scientiis explicandam. Confusio quaedam crebra statim tollenda est. Peirce abductionem putat esse viam qua novae coniecturae gignuntur, cum aliquid mirum occurrit; at philosophi nostrae aetatis hoc verbum saepe adhibent (vel illud "ratiocinatio ad optimam explicationem", Anglice IBE) ut viam significent qua coniectura firmissima eligitur aut comprobatur. Quamquam haec duo inter se cohaerent, non plane eadem sunt: prius illud vim res novas fingendi extollit, posterius autem regulas illas spectat quibus inter doctrinas optima eligitur. [[Categoria:Lexicon philosophicum|Abductio]] 16mezu5mnon0zhj60u6lgh7cf4hjfza 10728 10727 2026-06-08T05:48:20Z PandaMystique 2967 10728 wikitext text/x-wiki '''Abductio''' est genus ratiocinandi quod philosophus logicusque Americanus Carolus Sanders Peirce (1839–1914) hoc nomine primus excogitavit et explicavit. In operibus huius viri, qui pragmatismum (philosophiam pragmaticam) condidit, hoc ratiocinationis genus magni momenti est ad viam inveniendi in scientiis explicandam. Confusio quaedam crebra statim tollenda est. Peirce abductionem putat esse viam qua novae coniecturae gignuntur, cum aliquid mirum occurrit; at philosophi nostrae aetatis hoc verbum saepe adhibent (vel illud "ratiocinatio ad optimam explicationem", Anglice IBE) ut viam significent qua coniectura firmissima eligitur aut comprobatur. Quamquam haec duo inter se cohaerent, non plane eadem sunt: prius illud vim res novas fingendi extollit, posterius autem regulas illas spectat quibus inter doctrinas optima eligitur. [[Categoria:Lexicon philosophicum|Abductio]] [[fr:Dictionnaire de philosophie/Abduction]] 8yff5w69w0tllmgp22gxidqbt5e277k 10729 10728 2026-06-08T11:29:09Z PandaMystique 2967 10729 wikitext text/x-wiki '''Abductio''' est genus ratiocinandi cuius notionem philosophus Americanus atque [[Logica|logicae]] peritus [[Carolus Sanders Peirce]] (1839-1914) in logicam recentiorem induxit atque diligenter explicavit. In operibus huius viri, qui [[Pragmatismus|pragmatismum]] condidit, hoc ratiocinationis genus magni momenti est ad methodum inventionis scientificae intellegendam.<ref>Charles Sanders Peirce, « The Fixation of Belief », ''Popular Science Monthly'', vol. 12, Nov. 1877, p. 1-15.</ref> Ambiguitas quaedam crebro occurrens statim tollenda est. Peirce abductionem existimat esse viam qua novae [[Coniectura|coniecturae]] oriuntur, cum aliquid mirum occurrit; philosophi autem recentiores hoc verbum, vel etiam locutionem « ratiocinatio ad optimam explicationem » (Anglice ''inference to the best explanation'', IBE), saepe adhibent ut significent rationem qua coniectura probabilissima eligitur aut confirmatur. Quamquam haec duo inter se cohaerent, non plane eadem sunt: prius illud vim novas coniecturas fingendi extollit, posterius autem regulas spectat quibus inter doctrinas optima eligitur. [[Categoria:Lexicon philosophicum|Abductio]] [[fr:Dictionnaire de philosophie/Abduction]] 0zxb1iseil62ntkrfb0wljxbfiyy7p4 10730 10729 2026-06-08T11:39:14Z PandaMystique 2967 10730 wikitext text/x-wiki '''Abductio''' est genus ratiocinandi cuius notionem philosophus Americanus atque logicae peritus Carolus Sanders Peirce (1839-1914) in logicam recentiorem induxit atque diligenter explicavit. In operibus huius viri, qui pragmatismum condidit, hoc ratiocinationis genus magni momenti est ad methodum inventionis scientificae intellegendam.<ref>Charles Sanders Peirce, « The Fixation of Belief », ''Popular Science Monthly'', vol. 12, Nov. 1877, p. 1-15.</ref> Ambiguitas quaedam crebro occurrens statim tollenda est. Peirce abductionem existimat esse viam qua novae coniecturae oriuntur, cum aliquid mirum occurrit; philosophi autem recentiores hoc verbum, vel etiam locutionem « ratiocinatio ad optimam explicationem » (Anglice ''inference to the best explanation'', IBE), saepe adhibent ut significent rationem qua coniectura probabilissima eligitur aut confirmatur. Quamquam haec duo inter se cohaerent, non plane eadem sunt: prius illud vim novas coniecturas fingendi extollit, posterius autem regulas spectat quibus inter doctrinas optima eligitur. == Definitio et natura == Abductio illam viam significat qua mens, aliquo facto nondum explicato oblato, coniecturam fingit quae id explicare possit. Peirce eam tali forma describit:<ref>Charles Sanders Peirce, ''Collected Papers'', vol. 5, Cambridge (Massachusetts), Harvard University Press, 1934, § 5.189.</ref> <blockquote>Factum mirum ''B'' animadvertitur; sed si ''A'' verum esset, ''B'' inde sequeretur; ergo causa est cur suspicemur ''A'' verum esse.</blockquote> Hoc ratiocinandi genus ab effectu observato ad causam, quae esse possit, ascendit. Aliter ac sensus, qui res praesentes percipit, abductio aliquid infert diversum ab eo quod observatur, saepe rem quae oculis ipsis cerni non potest.<ref>Stathis Psillos, « Peirce on Abduction », in Dov M. Gabbay et John Woods (ed.), ''Handbook of the History of Logic'', vol. 10 : ''Inductive Logic'', Amsterdam, Elsevier, 2011, p. 119-152.</ref> Hoc agit medicus, cum ex signis morbum dignoscit, vel is qui scelus investigat, cum ex variis indiciis colligit quomodo factum sit. == Notae == <references /> [[Categoria:Lexicon philosophicum|Abductio]] [[fr:Dictionnaire de philosophie/Abduction]] 7gd55gcnlx687iz2687c7xnk239nbpw