Wikisource
lawikisource
https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
Media
Specialis
Disputatio
Usor
Disputatio Usoris
Vicifons
Disputatio Vicifontis
Fasciculus
Disputatio Fasciculi
MediaWiki
Disputatio MediaWiki
Formula
Disputatio Formulae
Auxilium
Disputatio Auxilii
Categoria
Disputatio Categoriae
Scriptor
Disputatio Scriptoris
Pagina
Disputatio Paginae
Liber
Disputatio Libri
TimedText
TimedText talk
Modulus
Disputatio Moduli
Event
Event talk
Vicifons:Scriptorium
4
1852
268111
267542
2026-05-31T21:06:15Z
Trooper57
22870
/* Formula:FI */ nova pars
268111
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
<!--- __NOTOC__ --->[[Categoria:Vicifons|Scriptorium]]
{{Intraincepti
|w= Vicipaedia:Taberna
|q= Vicicitatio:Taberna
|commons: <!-- Communia -->
|b= Vicilibri:Porta Communis
|wikt= Victionarium:Taberna
|m= <!-- Meta -->
|wikispecies= <!-- Vicispecies -->
|n= <!-- Vicinuntii -->
}}
<div class="toccolours" style="text-align:center; font-size:14pt; background:#eef; color:navy; ">
Hac pagina scriptorium Vicifontis est.<br />
<small><small>Nunc iam sunt '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' paginae. Hodie '''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}'''.</small></small>
</div>
<br />
{{center|
'''(DE)''' Neue Nachrichten dürfen auf Latein, Französisch, Englisch oder Italienisch gestellt werden.<br />
'''(EN)''' You can write a new message in Latin, French, English or Italian.<br />
'''(FR)''' Vous pouvez écrire en latin, en français, en italien ou en anglais.<br />
'''(IT)''' Potete scrivere in latino, italiano, francese o inglese.<br />
'''(ALIAE)''' ''Aliis linguis uti potes, sed noli iubere nos facile eas intellegere''
}}
<br />
<div style="margin: 0 0em; border: 1px dashed blue; padding: 3px; text-align: center; background: #eef">
'''[http://la.wikisource.org/w/index.php?title=Vicifons:Scriptorium&action=edit§ion=new Quaestio nova]'''
<br />
''Ut sententias antiquiores legas vide [[Vicifons:Scriptorium/Vetera]]''
</div>
<br />
{| class="WSerieV" id="WBistro" cellpadding="0" cellspacing="0" style="padding: 0.3em; float:right; margin-left: 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background:#fff0ff; text-align:center"
|[[Image:Forum-de-César.jpg|right|210px]]
|-
|style="padding: 0.5em; font-family: sans-serif"| '''Scriptorium Vicifontis'''<br/>
----
|-
|style="padding: 0.3em; font-family: sans-serif; background-color: #e4e4c9; border: 1px solid #c0c0c0"|'''Alia scriptoria'''
|-
|style="padding: 0.3em; line-height: 1.5em"|
'''[[w:la:Vicipaedia:Taberna|Vicipaedia:Taberna]]'''<br />
'''[[q:la:Vicicitatio:Taberna|Vicicitatio:Taberna]]'''<br />
'''[[wikt:la:Victionarium:Taberna|Victionarium:Taberna]]'''<br />
|}
<!--
Interwiki liks moved to the top of the discussion since button "Quaestio nova"
appends new entries to physical end of this page
-->
<!-- Interwiki links -->
[[mul:Wikisource:Scriptorium]]
<!-- Interwiki links -->
__TOC__
== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].
We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[User:Barbaking]] (bureaucrat, administrator)
These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.
However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Usor:EPIC|EPIC]] ([[Disputatio Usoris:EPIC|disputatio]]) 22:22, 22 Februarii 2025 (UTC)
== Request for updating the text of the Clementine Bible ==
Two months ago, at [[Disputatio:Vulgata Clementina#The Clementine Vulgate Project dead?]] I noted that the links related to ''The Clementine Vulgate Project'', the main source used for the text of the [[Vulgata Clementina]], were dead.
Fortunately, the list of changes made since the import of on Wikisource can be found [https://web.archive.org/web/20240122025223/https://vulsearch.sourceforge.net/clemtext.rss here]. There is also [https://bitbucket.org/clementinetextproject/text/downloads/ a repository] (although I am not sure if it is up to date).
I have no experience in programming or making imports. So, could someone please update the text of [[Vulgata Clementina]] of Wikisource to use the latest version of ''The Clementine Vulgate Project''? [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 10:01, 23 Februarii 2025 (UTC)
:@[[Usor:Ser be etre shi|Ser be etre shi]] Are you able to help with this? Ping in case so. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:27, 3 Iulii 2025 (UTC)
:@[[Usor:Veverve|Veverve]] Just checking these look like quite a small number of changes, is that right? It may be easiest to do these manually. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:38, 24 Octobris 2025 (UTC)
::{{ping|JimKillock}} well, my Latin is almost nonexistent, so I cannot do it myself sadly. [[Usor:Veverve|Veverve]] ([[Disputatio Usoris:Veverve|disputatio]]) 18:21, 24 Octobris 2025 (UTC)
== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 Martii 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.
Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.
A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation.
'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''
*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.
''Other effects'':
*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.
This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.
'''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:15, 14 Martii 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=28307742 -->
== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.
Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:05, 4 Aprilis 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 -->
== Wikidata and Sister Projects: An online community event ==
''(Apologies for posting in English)''
Hello everyone, I am excited to share news of an upcoming online event called '''[[d:Event:Wikidata_and_Sister_Projects|Wikidata and Sister Projects]]''' celebrating the different ways Wikidata can be used to support or enhance with another Wikimedia project. The event takes place over 4 days between '''May 29 - June 1st, 2025'''.
We would like to invite speakers to present at this community event, to hear success stories, challenges, showcase tools or projects you may be working on, where Wikidata has been involved in Wikipedia, Commons, WikiSource and all other WM projects.
If you are interested in attending, please [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register here]].
If you would like to speak at the event, please fill out this Session Proposal template on the [[d:Event_talk:Wikidata_and_Sister_Projects|event talk page]], where you can also ask any questions you may have.
I hope to see you at the event, in the audience or as a speaker, - [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 09:19, 11 Aprilis 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Send_List&oldid=28525705 -->
== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 Aprilis 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.
In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" />
</div>
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 Aprilis 2025 (UTC)</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== Toggling special characters such as ſ (long s) ==
On EN wikisource, they have a template <nowiki>{{longs}}</nowiki> to produce ''ſ'' on the transcription page, and by default, ''s'' on the ebook page. users on EN WS can toggle these on and off.
In this book, [[:la:Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']], there are a number of unusual characters that could do with toggling: ''ſ (s); ß (ss); ẽ (en / em) ũ (un / um) æ (ae) ę (ae) õ (on / om) ã (an / am) œ (oe)''. ([[:formula:ls]] already exists here for ſ, and some other characters semi-implemented at [[:Categoria:Formulae litterarum]] but the toggling is not switched on.)
In order to implement this:
(1) What would LA WiCategoria:Formulae litterarumkisource need to enable for user toggling of special characters?
(2) Who would I contact (assuming this is an admin task)? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:06, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:It looks like it would need this installing, as a start: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js|MediaWiki:Gadget-Visibility.js]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:13, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:{{ping|OrbiliusMagister}} as the only active magister! --[[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:16, 29 Aprilis 2025 (UTC)
:{{ping|SZC 03}} in case you have an opinion (you made changes at the De Pricipia transcription project which we could implement better with this toggle feature). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:31, 30 Aprilis 2025 (UTC)
::I would like to point out that not all of the listed characters are of the same kind:
::* ſ is a variant of s;
::* ß, æ and œ are [[:w:en:Ligature (writing)|ligatures]] of ſs, ae and oe respectively ([[:w:en:E caudata|ę]] can represent both ae or oe);
::* ã, ẽ, õ, ũ are used to indicate [[:w:en:Scribal abbreviation|abbreviations]].
::Personally I think it would be somewhat useful to implement the toggle feature only for æ and œ, since of all the ligatures they are the only ones that carry some meaning (that ae or oe in that word is a diphthong) and the only ones that easily show up in search results and correctly displayed in web-browsers.
::Note that both English and Italian wikisources in their transcription guidelines take in consideration the ability of both modern readers and search engines to correctly interpret the character shown (see [[:en:Wikisource:Style guide/Orthography]] and [[:it:Wikisource:Convenzioni di trascrizione]]). Though it would be useful to write rules specific to the Latin wikisource.
::I hope these considerations were of any help. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 07:58, 3 Maii 2025 (UTC)
::In regards to the [[Liber:Nicolaus Machiavellus De Principe.pdf|''De principe'']] it would be appropriate to encode the text in a way that we do not lose your work of accurately transcribing the above characters, while still showing to the end user a normalized form. My edit was trying to achieve this with the templates currently in wikisource.
::From a technical standpoint, it would be useful to have a general template not specific to any character that could be used both in ''ad hoc'' situations, and in creating other templates.
::Also if such a template is created for abbreviations it should behave differently from the long s and ligatures, since 1) the text displayed is context dependent, and 2) it is common use in diplomatic transcriptions to show the abbreviated characters in parentheses (so I were taught in paleography class).
::To give an example of point 2 from the text ([[Pagina:Nicolaus_Machiavellus_De_Principe.pdf/69|page 45]], line 11):
::Original text: Iãq́ꝫ
::Diplomatic transcription: Ia(m)q(ue)
::Standard transcription: Iamque
::I’m sorry for the lengthy comments. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:02, 3 Maii 2025 (UTC)
:::I agree something adhoc would be helpful. The template would need to specify
:::* the text as-is and
:::* the modernised version
:::and hopefully there would be a system to pick up which to display.
:::In terms of the display: this could be the js system, perhaps adapted, that we have on en.ws, or possibly it could be an adjustment to the page templates set up, to allow two different books, or sets of pages, to be presented. This would have the advantage that exports would facilitate both (IDK but suspect that exports support the default rather than user choice). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 15:48, 3 Maii 2025 (UTC)
:::I have set out this information in a [[Usor:JimKillock/Orthography|table]] including information about dictionary lookups and likely search engine issues. In short, from a user perspective, all the characters can be problematic, but æ and œ work within Alpheios for dictionary lookups, so are a bit more tolerable than the others from a default perspective. However I think it is useful tobe able to see and use the originals for some people, eg those practicing reading Renaissance scans etc; or researchers or academics looking to use source texts. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:09, 3 Maii 2025 (UTC)
:{{ping|Alex brollo}}, {{ping|VIGNERON}}, {{ping|Candalua}} in case you can help. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:38, 30 Aprilis 2025 (UTC)
::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]] Interesting question. I'll take a look to the ensource template to understand how it works (I hope it is not based on javascript). [[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 06:18, 1 Maii 2025 (UTC)
:::I’m afraid it is based on javascript: [[:en:MediaWiki:Gadget-Visibility.js]]
:::To see the button you have to enable the [[:en:Help:Gadget-Visibility|Visibility gadget]]. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 11:12, 3 Maii 2025 (UTC)
:::@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] checking in whether we can implement this, or find another solution. I am holding off further changes until I know how to proceed - but I am sure there should be a way to do this! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:40, 19 Maii 2025 (UTC)
:::Noting this question comes up again at [[:Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]] (I have [[Disputatio Libri:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|left a note there]]). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:08, 15 Iunii 2025 (UTC)
::::OK, I have developed templates as this is holding up other people's work. I have based each template on the existing [[:formula:ls]], and avoid duplicating those that already exist using the same method at [[:Categoria:Formulae litterarum]]. Meantime if anyone has further thoughts about using Visibility Gadget or going another way, I would be very grateful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:02, 17 Iunii 2025 (UTC)
:::::@[[Usor:SZC 03|SZC 03]] I have made a very basic template for flexible character switching at [[Formula:Scr]]; this returns the first entry on the book page, and the second in main space, eg <nowiki>{{scr|qꝫ|que}}</nowiki> would work the same as <nowiki>{{que}}</nowiki>.
:::::However there is advice on ENWS not to use characters but use HTML entities for CSS reasons, so it is probably better for users to use specific templates. For example, I also created <nowiki>{{po}}</nowiki> which allows a user to decide what it might best represent, eg <nowiki>{{po|;}} or {{po|?}}</nowiki>.
:::::In general, using set templates like <nowiki>{{que}}, {{em}}, {{um}}, {{etc}}</nowiki> is much easier for proofing, so I think I will continue to add these where it seems useful. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:29, 24 Iunii 2025 (UTC)
::::::Hi folks, so that you know, I have made something of a workaround to be able to enable these features, which works well enough for me. I will perhaps add some guidance somewhere. What I have done:
::::::# Installed the font Garamontio, as it has the qꝫ character, and all the possible ligatures
::::::# Created custom css to apply Garamontio to Wikisource as a whole; at [[Usor:JimKillock/common.css]]; and
::::::# Created (vibecoded) custom javascript at [[Usor:JimKillock/common.js]]
::::::The second script looks for the various spans with the css style typographic-long-s, and replaces the characters as appropriate. This seems to work surprisingly well, Garamontio does all of the discretionary ligatures etc, and is a very well designed font (fork of EB Garamond, with some extra touches useful here). The issue is of course that this applies to the whole of Latin Wikisource all of the time. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:35, 25 Iunii 2025 (UTC)
:::::::@[[Usor:JimKillock|JimKillock]], reading this I wanted to tell you that you could apply styles to a index page, but I see you have already figured it out. Kudos on your progress. [[Usor:SZC 03|SZC 03]] ([[Disputatio Usoris:SZC 03|disputatio]]) 09:56, 9 Iulii 2025 (UTC)
::::::::Thanks @[[Usor:SZC 03|SZC 03]]; my list of scribal transformations has got quite long tho. And I need to check on the possible logic of it, some needs to hide and unhide, rather than search and replace. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:27, 11 Iulii 2025 (UTC)
== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==
''(Apologies for posting in English)''
Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.
As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].
After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.
The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.
If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].
Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 Maii 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].
You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.
If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|disputatio]])</bdi> 22:08, 15 Maii 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''
Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too.
We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.
You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:27, 22 Maii 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.
The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].
Here are the key planned dates:
* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated
Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].
'''Call for Questions'''
In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]
'''Election Volunteers'''
Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]
Thank you!
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter
[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024
[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles
[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ
[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates
Best regards,
Victoria Doronina
Board Liaison to the Elections Committee
Governance Committee<section end="announcement-content" />
</div>
[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 03:08, 28 Maii 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== Administrator backlog? ==
Hi there,
I am noticing a lot of pages that say that the current version is not checked; and versions I have amended are not (apparently) displayed because they need approval. Am I right in assuming this is due to a lack of (active) administrator time? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 10:53, 30 Maii 2025 (UTC)
:Relatedly @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] / @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] / other admins, [[Colloquia familiaria]] has an old index page and other old sub pages which could do with changes being approved. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 11:58, 12 Iunii 2025 (UTC)
::Ping on this, some of the sub pages are quite broken. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:42, 28 Iunii 2025 (UTC)
:I have tried to fix the lack of text in ePub export for [[Noctes Atticae]].
:Unfortunately, it seems that all my submissions require approval (last approval seems to have taken place more than five years ago).
:Is there any way to have <code>class="ws-export"</code> to the second <code><table></code> from [[Noctes Atticae]]?
:Many thanks for your help, [[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 19:09, 15 Augusti 2025 (UTC)
== Vote now in the 2025 U4C Election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}
Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 Iunii 2025 (UTC) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 -->
== Mnemonics Book in Latin ==
Dear all,
Over the past month, with the help of others, I’ve been compiling a list of older and often overlooked books on mnemonic techniques available on [[:en:Portal:Mnemonics|Wikisource English]]. Many of these works—some dating back decades or even centuries—offer fascinating insights into how memory has been understood, trained, and improved across different cultures and time periods.
I've recently added a new section to the portal: "Multilingual Works on Mnemonic Techniques." This is in part because several of the English-language texts reference related works in other languages, particularly Latin.
Unfortunately, many of these referenced works are written in Classical Latin, and my ability to work with them is quite limited—I’ve done what I can, but they remain largely inaccessible to me.
If anyone has expertise in Classical Latin and might be willing to help with these texts, your assistance would be greatly appreciated.
* ''[[:la:Foenix|Foenix]] by [[w:en:Peter of Ravenna|Peter of Ravenna]]'' (1491)
* ''[[:la:Congestorium Artificiose Memorie|Congestorium Artificiose Memorie]]'' by Johann Horst von Romberch (1533)
[[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032259.jpg|150px]][[File:Johann Romberch, Congestorium artificiose... Wellcome L0032269.jpg|150px]]
Here is a discussion form on it
https://forum.artofmemory.com/t/johannes-romberchs-congestorium-artificiose-memorie/30174
Warm regards [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 23:15, 13 Iunii 2025 (UTC)
:Hi there, I could help proofing texts you have prepared perhaps? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:57, 14 Iunii 2025 (UTC)
:: Thanks for offering—I’d really appreciate your help with proofreading.
:: We have two books. Which one would you like to start with?
::*[[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf]]
::*[[Liber:Congestorium artificiose memorie ... - V.P.F. Joa(n)nis Romberch de Kyrspe. Regularis obseruantie predicatorie- (IA hin-wel-all-00002875-001).pdf]]
::[[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 21:49, 14 Iunii 2025 (UTC)
:::I can do the pages you have put into the first, as a start for you. BTW the transcribed text does not always look like it originated from the source. It is very correct, but some has different orthography and missed certain parts. That is fine of course if we are correcting to the original. (PS: you might want to create a user account so that you can be notified of replies, hide your IP address, etc). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:57, 15 Iunii 2025 (UTC)
:::I had a go at the first page or two; some of the orthography was removed while other parts were kept. I kept all of it as a first go. See the discussion above about how we treat orthography, hopefully we can address this with templates. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:11, 15 Iunii 2025 (UTC)
::::I'm using Google OCR and some AI tools to pull out text and sometimes translate it into English so I can understand it. If anyone could help me proofread or check it, I’d be super grateful! [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 00:50, 17 Iunii 2025 (UTC)
:::::I have added all the templates we need for the special characters / orthography, I will start doing the pages with those. The end result will be that on the main space ebook pages, the chars will toggle on and off, at least once that is properly implemented. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:25, 17 Iunii 2025 (UTC)
::::::Noted, sounds good. I’ll try adding to the other pages next time. [[Specialis:Conlationes/82.167.147.5|82.167.147.5]] 22:10, 17 Iunii 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>
Hello all,
The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.
This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]
Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.
Best regards,
Abhishek Suryawanshi<br />
Chair of the Elections Committee
On behalf of the Elections Committee and Governance Committee
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.
[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" />
</div>
[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:44, 17 Iunii 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 -->
== [[De Principe]] ==
Si vis, quaeso, me adiuva ut liber novus ''[[De Principe]]'' correctus sit et erroribus liber. Nuper completus, ab aliquo alio corrigendus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:14, 27 Iunii 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Dear Wikimedia Community,
The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].
A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.
Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.
Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.
Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.
Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.
=== Wikispore ===
The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.
After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support.
We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.
As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.
Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.
=== Wikinews ===
We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.
Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.
While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>].
[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.
Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.
SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.
'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.
=== Feedback and next steps ===
We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.
I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions.
<section end="message"/>
</div>
-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 Iunii 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 -->
== Latin incunabula and other early books ==
Expanding a bit on what I mentioned above, re character toggling, and also working on the books [[Foenix]] and [[Congestorium Artificiosae Memoriae]]
* the Transkribus Latin Incunabula scan does a great job on the heavy gothic style print
* I will see how it does with more Garamond-style texts, in case it works with these
* I have developed a fairly full set of templates for scribal characters, see [[:Categoria:Formulae litterarum]]
* I am thinking about using a bot to wholesale search and replace long s, and other scribal characters mapped there
Between these things, the work to transcribe and correct early printed Latin books should be very much reduced. If anyone feels like helping test this out, do give me shout. Meantime I will run tests on Congestorium Artificiosae Memoriae to check how well the bot system works. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:50, 1 Iulii 2025 (UTC)
:The folks at Wikisource helped create a JS solution for this, see [[Usor:JimKillock/incunabula.js]]. The script does a search and replace for what is needed, on the '''first save of a new book page'''; these are the settings for the Incunabula style section of [[Liber:Foenix. Domini Petri Ravennatis memoriae magistri - (Petrus) (IA hin-wel-all-00002799-001).pdf|this scan, p 52 onwards]] for [[Congestorium Artificiose Memorie]]. It seems to work very well and is extremely labour saving! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 22:59, 1 Iulii 2025 (UTC)
== Navigation and validation ==
Hi there,
I would like to do some work on navigation, to provide some "portal" pages similar to EN Wikisource. For example, this would help with learner texts a lot 9I often get asked how to find these texts, I point to the category pages, but these are very basic.
I would also like to know what we should do about page validation. Some really necessary changes are currently languishing in the backlog. This is an admin only task: should we asking for more administrators, or is this something existing admins here can take on? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 14:08, 13 Iulii 2025 (UTC)
:Hi {{U|JimKillock}} good idea, don't hesitate to start and/or ask for help. That said, I'm not sure to see why this is an admin task (even if, yes, the underlying point is true, we need more admins). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:31, 2 Septembris 2025 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think the Portal namespace and some modules need setting up which require admin permissions, I will dig a bit further and come back to you. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 20:01, 2 Septembris 2025 (UTC)
== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==
''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''
Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.
The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]
These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.
Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.
Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].
Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 12:46, 14 Iulii 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 -->
== <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Hello everyone,
''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''
The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''.
This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.
The three main features of this extension are:
* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
* '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
* '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.
'''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.
The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])
If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.
Thank you! <section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|disputatio]]) 15:40, 31 Iulii 2025 (UTC)</bdi>
<!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&oldid=29066664 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="body"/>
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.
Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate.
'''Why we are building temporary accounts'''
Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect.
Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.
'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.
'''What does this mean for different groups of users?'''
'''For logged-out editors'''
* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.
'''For community members interacting with logged-out editors'''
* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.
'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''
* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.
'''Our requests for you, and next steps'''
* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.
To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:36, 26 Augusti 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 -->
== All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae ==
I was looking for templates/formulae by looking at <nowiki>[[Categoria:Formulae]]</nowiki>
All pages in [[Liber:Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679.djvu]] are in <nowiki>[[Categoria:Formulae]]</nowiki>
Many (all?) pages in [[Liber:Gallia Christiana, 1715, T1.djvu]] are in <nowiki>[[Categoria:Formulae]]</nowiki>, like article [[Gallia Christiana 1715 01/Epistola2]]
These all use [[Formula:Sidenotes begin]]. There is one "[https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&oldid=79709&diff=cur pending change]" on this template. But that change puts the category outside the noinclude.
::<nowiki></noinclude></nowiki>
::<nowiki>[[Categoria:Formulae]]</nowiki>
Please either reject the change or move the categoria line. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 04:17, 31 Augusti 2025 (UTC)
:Hi @[[Usor:Shenme|Shenme]], I don't think anyone from the admins is monitoring or actioning pending changes currently. (see discussions re admin queues above.) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 05:29, 31 Augusti 2025 (UTC)
::{{ping|Shenme}} {{done}} I excluded the categories. {{ping|JimKillock}} no blame but be careful next time, categories should always be excluded. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:28, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::{{ping|VIGNERON}} It wasn't @JimKillock who made [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Formula:Sidenotes_begin&diff=next&oldid=79709 the problematic change], but someone else [[Usor:Ceciliawolf]]. I noticed the problem, he included the problem a list that got your attention. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 02:46, 3 Septembris 2025 (UTC)
::::{{ping|Shenme}} yes, but [[Special:Diff/236794]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 06:57, 3 Septembris 2025 (UTC)
== Request for admin status ==
Hi all, given that we have quite a lot of admin requests (mostly relating to "pending" changes), I would like to request administrator status so that some of these can be cleared. If anyone else wants to step up to help out, that would also be welcome. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:23, 1 Septembris 2025 (UTC)
:Ping to @[[Usor:Shenme|Shenme]], @[[Usor:Ousia|Ousia]] @[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]]:, @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]:, @[[Usor:Candalua|Candalua]]: in case you feel able to support my request. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:57, 2 Septembris 2025 (UTC)
::Hi {{U|JimKillock}},
::I apparently missed it, where do we have « a lot of admin requests » ?
::That said, one more admin is always good, so create the request and I'll support it.
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:34, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::Hi @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]],
:::Thank you! On the admin requests, on this page, here are these
:::* [[#All pages in Athanasius Kircher - Turris Babel - 1679 are in Categoria:Formulae]]
:::* [[#It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace]] (which you have replied to)
:::* [[#Navigation and validation]]
:::* [[#Administrator backlog?]]
:::* [[#Toggling special characters such as ſ (long s)]] (altho this has been worked around and may not be needed)
:::Most of these relate to the ''Pending changes'' backlog in various ways; two are requests for new features / modules to be ported across. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:01, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::{{ping|JimKillock}} thanks, I see. It doesn't look like a lot to me, I'll try to deal with it today. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:27, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::::Thank you @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] :) You could also take a look at the pending changes on [[Formula:Pagina_prima/Novae_Aetatis]] and [[Moriae encomium]]. The really big job is going through [[Specialis:PendingChanges|pending changes]] altogether - I understand there is a five year backlog. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 09:36, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::::I see... I had a quick look and all changes seem good. Do we even need this extension on Wikisource? Also, if we keep it, I guess we need more reviewers rather than admins (more admins would be useful too, but that's a separate point). Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 10:35, 2 Septembris 2025 (UTC)
::Of course, the request needs to be supported; without active administrators it is very inconvenient. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:21, 3 Septembris 2025 (UTC)
::What do you need us to do? BTW, it would be great to know why edits require administrator approvals. Sorry, but I‘m afraid this makes contributing almost pointless. Many thanks for your help, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 14:15, 3 Septembris 2025 (UTC)
:::So there are two reasons it would be helpful for me to be an admin; one is if we carry on with the approval system (it looks like we will not) and the other is around updating or adding certain components, modules for example. There may be other tasks I am not aware of that I could help with, but these are the ones I know about. Implementing Portal pages for example needs some work by an admin AIUI.
:::@[[Usor:Ousia|Ousia]] your question re edits needing approval is [[#Do_we_need_to_approve_changes_to_pages|addressed below, here]].
:::In terms of what you / others need to do, it seems that if there is a consensus to allow me administrator permissions, then a bueaucrat user would implement it (I mistakenly opening a request at meta, and they referred me back here); so we just need to have your views, yes, no, maybe, etc. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:01, 3 Septembris 2025 (UTC)
::::The page [[Vicifons:Magistratus]], intended for promotion, seems to be protected; I couldn't edit it (''petitio grapheocrat'''ae''''') and add a category ([[:Categoria:Usores]]). [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:23, 3 Septembris 2025 (UTC)
:::::Thanks, it seems editable now so I [[Vicifons:Magistratus#Petitio_magistratus|added my request there]], if anyone wants to support it. Regarding ''grapheocrates -ae'', how is this declined? Is it otherwise treated as a masculine first declension? Thinking it ought to be added to Wiktionary as it is missing from there. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 17:00, 4 Septembris 2025 (UTC)
::::::This is [https://archive.org/details/calepinusnovus2002/calepinusnovus2002-french-latin/page/n23/mode/1up?q=grapheocrates from Licoppe and Eichenseer]. Yes, this can be added to Wiktionary, I have no experience editing there. Thanks for the corrections, today the system let me in, but yesterday for some unknown reason it didn’t let me in. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 20:53, 4 Septembris 2025 (UTC)
:::::::Thank you and no problem. I can add to Wiktionary I hope; is the plural therefore ''grapheocratae''; and is the singular ''grapheocrates'' or ''grapheocrata''? [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:14, 5 Septembris 2025 (UTC)
::::::::Yes, of course. They took the Modern Greek word γραφειοκράτης. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 21:41, 5 Septembris 2025 (UTC)
:::::::::Great, after a bit of struggle that is at [[:en:wiktionary:grapheocrates]] and [[:la:wiktionary:grapheocrates]] [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:43, 7 Septembris 2025 (UTC)
== It would be nice to have automatic headers for the Liber: namespace ==
It would require someone with interface admin status to create [[MediaWiki:Proofreadpage index data config.json]] to replace the current index form parameters ([[MediaWiki:Proofreadpage index attributes|very old system]]) with special care to not mass delete information by unadvertedly changing some parameter's name. [https://en.wikisource.org/wiki/MediaWiki:Proofreadpage_index_data_config.json Example from the English Wikisource]. If someone wants to help, please contact me. Regards! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 02:10, 2 Septembris 2025 (UTC)
:Hi @[[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]], potentially - if I have admin status :) [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 06:54, 2 Septembris 2025 (UTC)
::{{ping|Ignacio Rodríguez}} I did a test (by copy-pasting the English page), it works, so no need to be interface admin, being admin is enough.
::I only half understand that paramater page, could you give me the actual content expected ?
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:38, 2 Septembris 2025 (UTC)
:::I don't remember all the details but I worked on that page in the Spanish Wikisource almost a decade ago. I'll make a mockup in the talk page, but I can't promise to get all the Latin words right. For ease, parameter names and help tooltips will be in English internally, but they will show in Latin in the form. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:56, 2 Septembris 2025 (UTC)
::::This was added and it now works perfectly. Thanks! [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 16:25, 5 Septembris 2025 (UTC)
== Do we need to approve changes to pages ==
Hi all,
Moving the discussion regarding the backlog at [[Specialis:PendingChanges]]: @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] asks whether we need to have this feature. I suspect it was switched on because of spam, vandalism, or some other similar issue. Without it we might need to be keeping an eye on recent changes. I am not sure how the proteccted changes permissions works, or whether permissions to make approvals to changes can be delegated more widely. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 19:56, 2 Septembris 2025 (UTC)
:Changes to pages affecting project *function* must be controlled. But it seems that Pending Changes doesn't actually stop changes to something like a template/formula from having effect? See my report about <nowiki>Formula:Sidenotes begin</nowiki> above.
:And checking a couple of the other initial items in [[Specialis:PendingChanges]], it seems that all pending changes are actually immediately applied to active, visible pages.
:So Pending Changes <u>does not prevent damage</u> to the project. It is <u>merely a tracking and notification method?</u>
:That can be useful, but requires a set of people to be change reviewers. And changes to subject matter would seem to require reviewers knowledgeable about the subject?
:And when changes affect *function*, like templates, who can review and approve those? I'd think only admins.
:The link to monitoring Recent Changes is undeniable. I monitor Recent Changes often at Spanish Wikisource because I've seen the random damage people can do. That is the only way to react quickly to damage. (?) But then that assumes people are checking lists frequently, at least daily.
:Neither Pending Changes or monitoring Recent Changes prevent damage. They can be only part of a solution to damage. I don't know what to think about Pending Changes ''in isolation''. [[Usor:Shenme|Shenme]] ([[Disputatio Usoris:Shenme|disputatio]]) 03:48, 3 Septembris 2025 (UTC)
::{{ping|JimKillock|Shenme}} I've got mainly two points :
::* vandlism is low to inexistant on la.ws (and it's already low on most Wikisources), making this extension useless and even problematic. Because it doesn't prevent changes but it prevents them to be effective.
::** Apparently the reason to install is [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_VII#protection_of_completed_works_-_Flagged_Revisions_as_an_alternative?]]
::* this extension is actually caleld [[mw:Extension:FlaggedRevs]] and it's deprecated for years (see [[Vicifons:Scriptorium/Vetera_XI#Futrue_of_FlaggedRevs_(Pending_Changes)_extension]] or the warning on the extension itself « Flagged Revisions is complex, poorly documented, very clunky, and not recommended for production use »). Also, people on Wikisource don't seem to really master or even using it (including the reviewers rights). Maybe it's aan opportunity to list exactly what we need and find a new extension that fit these needs.
::In the end, I see a lot of cons and only a few pros...
::Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 07:35, 3 Septembris 2025 (UTC)
:I haven't seen any vandalism here in years. But if you fix the errors, the "Pending Changes" status means that the fixes will only be visible to registered users. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 12:10, 3 Septembris 2025 (UTC)
:{{ping|JimKillock|Shenme}} many thanks for your replies. I must admit that I’m an occasional Wikisource (or even Wikipedia contributor). I essentially (or exclusively) contribute corrections.
:Some days ago, I wanted to download an ePub file for the [[Noctes Atticae]] (to do some regexp searches), but the export was wrong. I tried to modify the code (which I have done successfully for the Greek Wikisource many times) and I found out that I needed a ''nihil obstat'' (I’m afraid this would be way to name it).
:Of course, I’m the least interested in vandalism (either contributing it myself, or being any collaborative project being infested/polluted by it). But I think there should be a way of distinguishing between vandalism and non-hardcore (or occasional) contributors.
:I don’t know any perfect system, but it should be worth considering a mixed approach. Approval could be required for: already flagged users (for vandalism) and recent users (how about a five-year publishing embargo?).
:Only to mention a case, my [https://el.wikisource.org/w/index.php?title=Συμπόσιον_(Πλάτων)&diff=prev&oldid=49677 first contribution to the Greek Wiksource] was in 2012. I don’t know for how long I have been registered in Wikimedia (I guess this was before 2010).
:This isn’t about myself, the issue here is that Wikisource needs contributions to even exist (not to mention for its growth). If no regular user is allowed to contribute without approval, cooperation is basically non-existing.
:Even with approval, the reply times are incredibly slow (because of the system). It is not that attention spans are getting shorter, time is the most scarce resource we all are (and I don’t have weeks or months to see whether I’m allowed to have [[Noctes Atticae]] as ePub).
:Sorry, the sentence in parentheses isn’t a complaint. Please, do as you please, but my contribution is: consider that you might be making contributions way harder, project growth way slower and administrators’ roles way more complicated (probably, than they could and should be).
:Many thanks for your help and your project, --[[Usor:Ousia|Ousia]] ([[Disputatio Usoris:Ousia|disputatio]]) 17:15, 4 Septembris 2025 (UTC)
::@[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] I think there is consensus we can switch this off. Let me know if I can help in any way if you think it's time to switch it off. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 18:25, 4 Octobris 2025 (UTC)
:::{{ping|JimKillock}} thanks for the reminder and agreed for removal, so I created a task on Phabricator here : [[Phab:T406424]]. Cheers, [[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] ([[Disputatio Usoris:VIGNERON|disputatio]]) 09:42, 5 Octobris 2025 (UTC)
::::Thanks for filing this @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]] , the Wikimedia tech team seem to have finished their work on this now! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:16, 18 Octobris 2025 (UTC)
== Index page error "Error: Invalid interval" ==
I am getting an error: at [[:Liber:Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi.pdf]] "Error: Invalid interval" for the paginae listing; even when set to <code><nowiki><pagelist 1=1 /></nowiki></code>. Any clues appreciated! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 16:48, 5 Septembris 2025 (UTC)
:This might be the infamous "0x0 bug" that has plagued Wikisource for two? three? years. Normally it resolves doing a purge in both the file page in Commons and in the local Wikisource. [[Usor:Ignacio Rodríguez|Ignacio Rodríguez]] ([[Disputatio Usoris:Ignacio Rodríguez|disputatio]]) 19:34, 5 Septembris 2025 (UTC)
::Thanks, that seems to b working now. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 07:53, 6 Septembris 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.
Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.
A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation.
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.
'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''
*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.
''Other effects'':
*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.
This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.
'''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 15:42, 18 Septembris 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Hello all,
The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.
To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].
Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].
When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].
'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''
Best regards,
Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" />
</div>
[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 04:49, 9 Octobris 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 -->
== Quaestio de Archibaldi Pitcarnii scriptoris operum recensione ==
Quaeso ut videatis [[:en:Author talk:Archibald Pitcairne|Author talk:Archibald Pitcairne]] pro indicio operum Archibaldi Pitcarnii auctoris. Haec opera olim sub pagina Anglica erant posita, sed propter Latinam linguam sublata sunt. Possumusne paginam [[Scriptor:Archibaldus Pitcarnius]](?) creare et haec ibi recensere? [[Specialis:Conlationes/~2025-27371-40|~2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:~2025-27371-40|talk]]) 20:45, 19 Octobris 2025 (UTC)
:Libenter tibi pagina scriptoris addetur, ut opera transcriptioni adiungantur! [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:36, 20 Octobris 2025 (UTC)
::Gratias ago! Nota quaeso quod, ubi pagina creata erit, eam etiam in Vicidata addendam esse, sicut Anglica pagina [[:en:Author:Archibald Pitcairne]]. --[[Specialis:Conlationes/~2025-27371-40|~2025-27371-40]] ([[Disputatio Usoris:~2025-27371-40|talk]]) 08:50, 20 Octobris 2025 (UTC)
:::Certe, nexus Vicidata ad alias paginas de Archibaldo creandus est. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:07, 20 Octobris 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function1"/>
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).
There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function1"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 Octobris 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 -->
== Missal transcription: ℣ and ℟ , and ✠ ==
Hi there, @[[Usor:Laura1822|Laura1822]] is transcribing [[Liber:Missale Romanum 1862.djvu]], and needs the characters ℣ and ℟ , and ✠ to display for users, when these are in mainspace. We think it may be necessary to use a special / embedded font to do this, as I think was meant for <nowiki>{{blackletter}}</nowiki> ({{blackletter|exempli gratia}}; see [[Formula:Blackletter/styles.css]], although this does not seem to be calling a font at the moment). Does anyone have any advice about how we would add a webfont to LAWS's CSS, particularly for ℣ and ℟ ; or if there is a way to use an existing webfont with these characters that might be available to us? (Or if there is some other workable solution). [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:58, 24 Octobris 2025 (UTC)
== Vandalismus ==
Vidi nuper nonnihil vandalismi, qualis in [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=Veni,_Veni_Emmanuel!&curid=12961&diff=244803&oldid=244791 hoc] et [https://la.wikisource.org/w/index.php?title=The_Old_Testament_(Vulgate)/Hieremias_propheta&action=history illo] apparuit. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 12:02, 24 Octobris 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers.
Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]
Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.
For the Committee Support team,
<section end="announcement-content" />
</div>
-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 Octobris 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function2"/>
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function2"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:23, 20 Novembris 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 -->
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Ianuarii 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" />
</div>
21:02, 19 Ianuarii 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== Ad magistratus ==
Magistratus venerabiles, potestisne in [[MediaWiki:Edittools|capsam insertionis]] addere haec: <nowiki><poem>+</poem></nowiki> et <nowiki>{{Versus|+}}</nowiki>? — Dear admins, сan you add to the [[MediaWiki:Edittools|quick insert toolbar]] <nowiki><poem>+</poem></nowiki> et <nowiki>{{Versus|+}}</nowiki>? [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 07:09, 3 Februarii 2026 (UTC)
:@[[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]]: done, sorry for the delay. If you need anything else, please ping me, as I don't normally follow the Scriptorium. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:09, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::Gratias ago maximas! [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 08:51, 17 Aprilis 2026 (UTC)
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 17:11, 3 Aprilis 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==
Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you.
* '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]]
* '''Bot operator''': [[commons:User:Schlurcher]]
* '''Bot task''': Automatically convert links from <code>http://</code> to <code>https://</code> (secure protocol migration)
* '''Technical details''': Please see [[meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects''': [[meta:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 07:53, 7 Aprilis 2026 (UTC)
:@[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]], @[[Usor:Candalua|Candalua]], @[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]], @[[Usor:VIGNERON|VIGNERON]]. Please let me know if Bot status can be granted. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 06:48, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]]: fine for me, if there are no objections I'll grant it. [[Usor:Candalua|Candalua]] ([[Disputatio Usoris:Candalua|disputatio]]) 07:03, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] OK for me too. --[[Usor:Alex brollo|Alex brollo]] ([[Disputatio Usoris:Alex brollo|disputatio]]) 11:41, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::@[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] Fine for me too. This checked conversions from http to https are important. [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:06, 17 Aprilis 2026 (UTC)
:::{{Done}} Right granted. @[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]], would you tell us something about you second bot called [[Usor:SchlurcherBotT|SchlurcherBotT]], please? - [[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] ([[Disputatio Usoris:OrbiliusMagister|disputatio]]) 15:28, 17 Aprilis 2026 (UTC)
::::@[[Usor:OrbiliusMagister|OrbiliusMagister]] Thanks for granting the flag. SchlurcherBotT is my secondary Bot account on Commons to test new functionality within the scope of the tasks approved of SchlurcherBot. It's approved for that on Commons. As I'm editing on Commons with >100 edits per minute on a continuous basis, it's basically impossible for me to track selected edits otherwise. I'm not intending to use that secondary account outside of Commons. --[[Usor:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Disputatio Usoris:Schlurcher|disputatio]]) 16:14, 17 Aprilis 2026 (UTC)
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Usor:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Disputatio Usoris:MediaWiki message delivery|disputatio]]) 00:58, 26 Aprilis 2026 (UTC)
</bdi>
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
== Proofing [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]] ==
If anyone would like to help to do a second proof of [[Liber:PRAETORIUS, Michael - Syntagma musicum 1.djvu]], that would be very welcome! I am helping with this as well. [[Usor:JimKillock|JimKillock]] ([[Disputatio Usoris:JimKillock|disputatio]]) 08:01, 12 Maii 2026 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 Maii 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Formula:FI ==
{{tl|FI}} is currently broken and ignores the {{para|width}} param. All images are set to the default size, which is usually very large, like in [[Lirica (Ariosto)]]. [[Usor:Trooper57|Trooper57]] ([[Disputatio Usoris:Trooper57|disputatio]]) 21:06, 31 Maii 2026 (UTC)
nwg7w71eo2486k6eejq44w8tv9qcufo
Ianua nunc pellitur
0
6620
268103
192335
2026-05-31T16:46:47Z
Demetrius Talpa
13304
268103
wikitext
text/x-wiki
{{titulus2
|Scriptor=
|OperaeTitulus=Ianua nunc pellitur
|OperaeWikiPagina=
|Annus=
|SubTitulus= Carmen in honorem sancti Nicolai
|Genera=Carmina
|Interpres=Auctor incertus
|AnnusInterpretationis = Saeculo XX?
|LinguaNativa=Nederlandica
|Editio=nulla
|Fons=
}}
<poem>
Ianua nunc pellitur
Leniter, fortiter
Ecce pellit ianuam
Quisnam is sit?
"Noli perturbari
Eri sum benigni
Etiamsi nigratus sum
Bene volo
"Misit memet Sanctus
Ille Nicolaus
Tibi, mi dominule,
Dulcia sunt
"Esses si improbus
Cavisti iam probus
Itaque mittit Sanctus
Dulcissima"
</poem>
[[nl:Daar wordt aan de deur geklopt]]
7juy3t7ul7jakp2xhf8z5ffa5d393y9
268133
268103
2026-06-01T08:03:04Z
Demetrius Talpa
13304
268133
wikitext
text/x-wiki
{{titulus2
|Scriptor=
|OperaeTitulus=Ianua nunc pellitur
|OperaeWikiPagina=
|Annus=
|SubTitulus= Carmen in honorem sancti Nicolai
|Genera=Carmina
|Interpres=Auctor incertus
|AnnusInterpretationis = Saeculo XX?
|LinguaNativa=Batava
|Editio=nulla
|Fons=
}}
<poem>
Ianua nunc pellitur
Leniter, fortiter
Ecce pellit ianuam
Quisnam is sit?
"Noli perturbari
Eri sum benigni
Etiamsi nigratus sum
Bene volo
"Misit memet Sanctus
Ille Nicolaus
Tibi, mi dominule,
Dulcia sunt
"Esses si improbus
Cavisti iam probus
Itaque mittit Sanctus
Dulcissima"
</poem>
[[nl:Daar wordt aan de deur geklopt]]
qldqvdcmdt0e448te51usir6siuqpnm
Disputatio:Ianua nunc pellitur
1
8057
268108
191892
2026-05-31T17:19:22Z
Demetrius Talpa
13304
268108
wikitext
text/x-wiki
==Let's begin with this==
Er... we must write an alert message for this kind of text, something like "unsourced texts are not welcome".
This text is not ''infectus'' (i.e. unfinished), but
*with a wrong title ([[:w:en:Gimme Hope Jo'anna|Gimme Hope ''Iuana'']]...)
*with a lot of typos making me suspect a fake Latin text (pelitur should be ''pellitur'', a second time ''ianua'' is spelled ''iauna'' -estonian or latvian?-)
*No other occurrence according to Google
either we decide that the evidence of the source for new text is the contributor's duty, or we'll be pursuing sources and gathering trash until we won't be able to cope with it.
What about this?
On it.source I delete unsourced text within a week, but we have templates to warn users and IP's. - '''[[:it:utente:OrbiliusMagister|<span style="color:orange;">ε</span><span style="color:blue;">Δ</span>]][[:it:Discussioni utente:OrbiliusMagister|<span style="color:brown;">ω</span>]]''' 14:49, 10 Iulii 2008 (UTC)
: Versio est Latina carminis Batavi ''Daar wordt op de deur geklopt'', a quo et quando facta, nescio. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 18:33, 17 Novembris 2022 (UTC)
: [[Usor:Demetrius_Talpa/harēnārium#sinterklaas|Cetera carmina sancto Nicolao]]. [[Usor:Demetrius Talpa|Demetrius Talpa]] ([[Disputatio Usoris:Demetrius Talpa|disputatio]]) 17:19, 31 Maii 2026 (UTC)
ikibe5ypd5kn8b1sp1xoenrrhl1y4qi
Usor:Demetrius Talpa/harēnārium
2
28196
268099
268081
2026-05-31T16:17:57Z
Demetrius Talpa
13304
/* sinterklaas */
268099
wikitext
text/x-wiki
<p style="background-image:linear-gradient(90deg,black,blue,green);padding-bottom:3px;position:fixed;width:100%;top:0;left:0;margin:0;z-index:1"></p>[[Fasciculus:Rhomboederstumpf SketchUp massiv.svg|right|80px|Polyhedron Dureri]]
===versiones===
{| class="wikitable"
|zu beiden händen, da||dextra atque sinistra, eo
|-
|wo die Sterne mir wuchsen, fern||quo stellae mihi creverunt, procul
|-
|allen Himmeln, nah||caelis omnibus, prope
|-
|allen Himmeln:||caela omnia:
|-
|Wie||Ut
|-
|wacht es sich da! Wie||vigilatur eo! Ut
|-
|tut sich die Welt uns auf, mitten||mundus nobis aperitur, in medio
|-
|durch uns!||per nos!
|-
| ||
|-
|Du bist,||es
|-
|wo dein Aug ist, du bist||quo oculus est tuus, es
|-
|oben, bist||supra, es
|-
|unten, ich||infra, in-
|-
|finde hinaus.||venio extrorsum.
|-
| ||
|-
|O diese wandernde leere||О istum vagans vacuum
|-
|gastliche Mitte. Getrennt,||hospitale medium! Seiunctus
|-
|fall ich dir zu, fällst||cado ad te, cadis
|-
|du mir zu, einander||ad me, invicem
|-
|entfallen, sehn wir||excidimus, desideramus
|-
|hindurch:||trans:
|-
| ||
|-
|Das||i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nobis
|-
|verloren, das||captum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nostrum
|-
|vergessen, das||oblitum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns — — ||est nos — —
|}
{| class="wikitable"
|erblindete schon heut:||caeci tamen fiatis hodie:
|-
|auch die Ewigkeit steht voller Augen —||etiam aeternitas plena oculorum stat —
|-
|darin||ibi
|-
|ertrinkt, was den Bildern hinweghalf||demergitur, quod imagines conficere
|-
|uber den Weg, den sie kamen,||iter, quo adierunt, adiuvit,
|-
|darin||ibi
|-
|erlischt, was auch dich aus der Sprache||exstinguitur, quod etiam te e sermone
|-
|fortnahm mit einer Geste,||uno eripuit gestu,
|-
|die du geschehn ließt wie||quem fieri permisisti, ut
|-
|den Tanz zweier Worte aus lauter||duorum verborum choreae e liquido
|-
|Herbst und Seide und Nichts||autumno et serico et nihilo
|}
{| class="wikitable"
| valign="top" |<poem>
Der Stein.
Der Stein in der Luft, dem ich folgte.
Dein Aug, so blind wie der Stein.
Wir waren
Hände,
wir schöpfen die Finsternis leer, wir fanden
das Wort, das den Sommer heraufkam:
Blume.
Blume - ein Blindenwort.
Dein Aug und mein Aug:
sie sorgen
für Wasser.
Wachstum.
Herzwand um Herzwand
blättert hinzu.
Ein Wort noch, wie dies, und die Hämmer
schwingen im Freien.
</poem>
| valign="top" |<poem>
Saxum.
Saxum in aere, quod sequebar.
Oculus tuus, caecus ut saxum.
Manus
Fuimus,
Tenebras usque ad fundum exhausimus, invenimus
Verbum, quod aestatem attulit:
Flos.
Flos est verbum caecum.
Oculus tuus et oculus meus:
Curant
Aquam.
Augmen.
Pericardium pericardio
ut folio circumdatur.
Etiam unum verbum, ut haec, et mallei
sub caelo aperto coruscant.
</poem>
|}
{| class="wikitable"
|ВЕРШИНЫ БЕРЕЗ — С ДЕТСТВА И ДО СИХ ПОР||SVMMIS IN BETVLIS — AB INFANTIA VSQVE ADHVC
|-
| ||
|-
|будто||an
|-
|все то же:||semper idem est:
|-
| ||
|-
|о||o quam
|-
|затихание — после||silescitur — post
|-
|шепота||susurrum
|-
|взгляда||uisumque
|-
|и слуха —||auditumque —
|-
|(и я забывал это было всю жизнь забывал колыбельную голосом бывшую чтобы всю жизнь вспоминать колыбельную будто безмолвно-первичную духом меня изначально раскрывшую шириться мне обещая свободно без края) —||(atque obliuiscebar per totam uitam hoc erat lallum obliuiscebar quod uox fuerat ut per totam uitam lallum reminiscerer ceu spiritu taciturne principale quod me ab origine aperuisset solutam sine limite pollicens latitudinem) —
|-
| ||
|-
|о ||о
|-
|затиханье — (давно уже нет никого):||silescitur — (nemo iamdudum hic est):
|-
| ||
|-
|воздух — в вершинах:||aer — summis in:
|-
| ||
|-
|берез||betulis
|}
<hr>
===colores equorum===
<small>Symeon</small>:
*буланый gilvus
*вороной niger / ater
*воронорыжий pili e rubro atri
*воронопегий maculis nigris
*вороночалый maculis incanis / ravis
*игрений rufus iuba et cauda albicante
*гнедой badio colore
*каурый ''abest''
*пегий maculosus / maculatus / maculis albis
*соловый colore isabellae / melino
*саврасый badio in helvolum transeunte colore, cum iuba et cauda nigra
*чалый griseo colore inter alios mixto
*чубарый tigridis instar varius
<hr>
===sinterklaas===
''Leonis Nellissen collectio, http://www.stilus.nl/liedjes/index.htm''
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht'''
Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht
want we zitten allemaal even recht
Misschien heeft u wel even tijd
voordat u weer naar Spanje rijdt
Sinterklaasje, kom maar even bij ons aan
en laat uw paardje maar buiten staan
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte Nicola(e), intra cum famulo
nam omnes sedemus eleganter
Forsan tibi momentum sit
antequam reveheris in Hispaniam
Sancte Nicolae, ad nos venias paulisper
maneat foras equus parvus
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> ἧ<u>κε</u> με<u>τὰ</u> δού<u>λου</u>·
ἵζο<u>μεν</u> γὰρ <u>πάν</u>τες ὀρ<u>θῶς</u> αὐ<u>τοῦ</u>.
Ὀ<u>λί</u>γον <u>χρό</u>νον <u>ἔ</u>χοις <u>ἄν</u>,
πρὶν <u>πά</u>λιν <u>εἰς</u> Ἱσ<u>πα</u>νί<u>αν</u>.
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> νῦν <u>πρὸς</u> ἡ<u>μᾶς</u> ἧ<u>κε</u>,
ἀλ<u>λὰ</u> τὸν <u>ἵπ</u>πον ἔ<u>ξω</u> λί<u>πε</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne'''
Sinterklaasje bonne, bonne, bonne
Gooi wat in de regen-regentonne
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte, sancte, bona, bona, bona
Pone dona solea in mea
Dona et in caliga
Magna mea gratia
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Ἤδη, ἤδη, καλέ, καλέ, καλέ
Δῶρα αὐτόθι τίθει κάλλιστα
Δῶρα αὐτόθι τίθει
ἡσθησόμεθα μέρει
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:4250px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie ginds komt de stoomboot'''
Zie ginds komt de stoomboot
uit Spanje weer aan
Hij brengt ons Sint Nicolaas
ik zie hem al staan
Hoe huppelt zijn paardje
het dek op en neer
Hoe waaien de wimpels
al heen en al weer
Zijn knecht staat te lachen
en roept ons reeds toe
Wie zoet is, krijgt lekkers
wie stout is, de roe
O lieve Sint Nicolaas
denk ook eens aan mij
en rijd dan niet stilletjes
mijn huisje voorbij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
Vaporea navis ex Hispania
Nostrum petit portum, portans omnia
Quae bonus Sanctus nobis dare amat
Speramus ut mox dona distribuat
Petrus comes ridet albis dentibus
In manu sinistra est fasciculus
In altera tenet profundum saccum
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
En illic vaporans ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum iam flavum vento fluitat
Comes Petrus carus ridens exclamat
Impigro ille bona, pravo virgam dat
Sancte Nicolae, preces exaudi
Noli domum meam clam praetervehi
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Iam navis adventat ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum episcopale vento fluitat
Petrus iam os suum ridens distorquet
Ostenditque saccum, qui nobis feret
Multa oblectamenta, multas bonas res
Salve, Nicolae, gratus venies
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Procul advenit navis vaporea
portans Nicolaum ex Iberia
equo exsultante constrata crepant
vexilla festiva vento vento fluitant.
Minister ridens exclamat: ‘crustula
probis pueris, improbis ferula’.
Nicolae care, mei memor sis
nec tacitus domum praeterveharis.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid, ut agitentur Vexilla ventis!
Comes ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI
Iam navis Hispana nunc appropinquat.
Advehit Niclaum; in constrato stat.
Ex equo salutat, nobisque arridet,
vexilla versantur, suavilla habet.
Comesque exsultat, iam nos appellat:
qui paret, donatur, qui non, poenas dat.
O care Niclae, ad me perveni,
noli meam casam clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Huc adest navigium ex Hispania
Portat Nicolaum stantem in prora
Caballus exsultat in navis strato
Vexillum fluitat ultro et citro
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
vide ut iam navis illinc redeat
sanctum fert Hispanam proram occupat
iam equulus saltat nunc it, nunc redit
quam flantur vexilla iam ventus strepit
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX.
Adventat iam navis ex Hispania
vehens Nicolaum stantem in prora.
Equus eius albus lascive exsultat.
Vexillum iam flavum vento fluitat.
Comes Petrus carus ridens exclamat:
impigro ille bona, virgam pravo dat.
Sancte Nicolae, preces exaudi:
domum meam noli clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
En hic venit navis e mari rursus.
Fert Niclaum nobis, stantem videmus.
Ut saltat caballus istuc et tunc huc,
ut volant iam pannae alio et illuc.
Stat comes in prora promittens multam:
bonis quidem dulcia, sed malis virgam.
O Sancte amice, o veni ad me
nec casam meam praeteri tacite.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
En navis vaporans ex Hispania.
Adfert Nicolaum, qui stat in prora.
Caballus exsultat super constratum.
Vexilla moventur sursum deorsum.
Ridet eius comes et clamat nobis:
malis verbera erunt, iucunda bonis.
Care Nicolae, mei memento
et noli transvehi, sed sis in domo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
En navis Hispana iam iamqu' adventat
vehit nobis Sanctum in prora iam stat.
Quam laetus caballus in transtris saltat
huc illuc vexilla ventum nobis flat.
Astat Petrus ridens clamatque nobis.
Bonis nunc est suave sed non improbis.
Ad me veni, Sancte, qui pueros amas
et casam ne meam clam praetereas!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1
Θεᾶσθε τὸ πλοῖον
ἐξ Ἰβηριᾶς.
Φέρει Νικόλαον·
οὐ νὶν ἑώρας;
Φαιδρῶς σκιρτᾷ ἵππος
ἐπὶ τῷ πλοίῳ.
Κινεῖται σημεῖα
πολὺ γ΄ ἀνέμῳ.
Γελᾷ δ΄ὁ οἰκέτης,
ἡμᾶς προσφωνεῖ·
΄Χρηστὸς πράξει καλῶς,
κακὸς ἐκτείσει !΄
Ὦ φίλε Νικόλαε,
μή μου γ΄ ἐπιλαθοῦ,
μὴ σῖγα παρέλαυνε
παρ΄ οἰκίαν μου!
<small>''(vertaling gemaakt in december 2013 door Stephan van Doren, classicus te Tilburg)''</small>
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:8150px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas kapoentje'''
Sinterklaas kapoentje
Gooi wat in mijn schoentje
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Cappo Nicolae
Oro, quiddam iace
Mihi in caligulas
Ago tibi gratias
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:8150px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie de maan schijnt door de bomen'''
Zie de maan schijnt door de bomen
Makkers staakt uw wild geraas
’t Heerlijk avondje is gekomen
’t Avondje van Sinterklaas
Vol verwachting klopt ons hart
Wie de koek krijgt, wie de gard
O, wat pret zal ’t zijn te spelen
Met die bonte harlekijn
Eerlijk zullen w’ alles delen
Suikergoed en marsepein
Maar o wee wat bitt’re smart
Kregen wij voor koek een gard
Maar ik vrees niet dat wij klagen
Vader, moeder zijn zo goed
Waren w’ook niet alle dagen
Vele waren wij toch zoet
Ban dus vrij de vrees van ‘t hart
‘k Wed, er ligt geen enk’le gard
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En, per frondem lucet luna,
sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina,
iam venit Nicolaii.
Corda spe pulsant magna,
cui libum, cui ferula
Gaudeamus nunc ludentes,
harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes,
dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia:
Non libum, sed ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Lucet luna per arbusta.
Procul turbae sint ferae.
Hora nempe adest augusta.
Nicolae feriae.
Omnium cor palpitat
Libum an virga ferat.
Bona fide dividemus
Sparsa mox bellaria,
Neque inter nos contendimus
Picta cui sit pupula.
Nam quis nostrum non gemit
Virga si cui data sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Luna lucet per arbores
Iam clamorem mittite
Venit vesper ille bonus
Nicolae vesper est
Quaeque palpitant corda
Cui sit crustum, cui virga
Valde mox nos delectabit,
ille sannio varius.
Omn'inter nos partiemur,
dulc'et martis panem.
Sed dolori maximo,
erit virga pro crusto.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Ecce luna per arbores
Comites silete nunc
Venit tandem vesper sacer
Amici Nicolae
Nostrum cor iam palpitat
Cui fasces Petrus dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Ecce luna per arbores
Ne clametis comites
Advenit iam vesper bonus
Nicolae vesperculus
Plenum spei cor pulsat
Cui placentam an virgam dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI.
Ecce luna per arbusta:
ne tumultuemini!
Vesper dulcis nunc advenit,
vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
quem donet, quem puniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Ecce, luna clara lucet
pueri, quiescite!
Nicolaas vir sanctus venit
laeti nunc attendite!
palpitat iam cor meum
poena sit an praemium.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
Per arbores luna lucet,
finem facte strepitus;
venit vespera hilaris
vespera Nicolai!
Plena spei sunt corda,
utrum crusta an ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX
Lucet luna per arbusta,
comites, silentium!
Venit vespera venusta,
Niclai crepusculum!
Corque nostrum palpitat,
quemnam probet, quem premat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
Ecce luna per arbores;
sodales silentium!
Venit vesper dulcies ille
vesper Sancti Nicolai.
Cor nostrum percutitur,
cui sint fasces, cuique non.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
Vide lunam per arbores
Ne strepatis pueri.
Venit versperclus beatus,
Vesperclus Nicolai.
Pulsant corda plena spe
Cui detur, cui ne!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
Ecce luna, io! Per ramos,
Finiamus strepitum.
Vesper nunc est iam divinus,
Vesper est Nicolai.
Plenum spei cor micat,
Liba an virga obveniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIII
Luna splendet per arbores;
Sanctum sit silentium!
Vesper est, quo exspectamus
Nicolaum Dominum.
Palpitans cor rogitat,
Dona det an puniat.
Quantum gaudium praebebit
pupa haec ludentibus!
Sine rixa dividemus
crustula cum dulcibus.
Sed, o rem horribilem,
virgam si acciperem.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIV
Ecce, lunam per arbores,
sociii, tacete nunc!
Vespera amoena venit,
vespera Nicolai!
Plena spei corda sunt:
dabit virgam an libum.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XV
En per silvam lucet luna.
Nunc finite strepitum!
Vesper voluptate summa
Facit Sancti reditum.
Nostra mens est trepida,
dulcia dentur an virga.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVI
Lucet luna per arbusta,
nunc tacete pueri!
Venit vespera venusta,
Vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
libum an virgam ferat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVII.
Luna splendet in arbusto,
mitte, comes, strepitum.
Vesper dulcis appetivit,
Santi Nicolaidum.
Anxia cor spe salit,
cui libum, cui virga sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVIII.
clara lucet, ecce, luna
audiatur nulla vox.
nox advenit speciosa
Nicolai sacra nox.
trepidans cor rogitat
quidnam quemque maneat.
et cum Macco colorato
quae habebo gaudia.
dividemus sine dolo
bella et cuppedia.
sed quid si, me miserum,
manet nos supplicium.
sed non erit quod queramur
pater mater sunt boni.
ut non semper videamur
saepe sumus integri.
requiesci nunc potest
poena non timenda est
<small>''VARIA
alternatieve regel 2: strepitum omittite''</small>
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη·
ἅλις, φίλοι, θορύβου!
ἦλθεν ἑσπέρα ἡ κλεινή,
ἑσπέρα Νικολάου!
πάλλεται καρδία δή·
τίνι πέμμα, τίνι μή.
ἕξει τὸ μέρος ἕκαστος,
τρωκτέα καὶ ἁπαλά·
ποικίλος ὁ Νευρόσπαστος
παίξεται πηδήματα·
ἀλλ’, αἰαῖ, οἷον πάθος
ῥαπὶς ἀντὶ πέμματος!
ἀλλ’ οὐ μὴ νῦν αἰάζωμεν·
χρηστοὶ πάππα καὶ μάμμα·
πάντ’ εἰ μὴ καλῶς ἐδρῶμεν,
πλεῖστά γ’ ἦν ἐπαινετά.
μὴ φοβοῦ, παῖ, ῥαπίδος
οὐδεὶς ἔσται ἄξιος!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
2.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
λήξατε τοῦ θορύβου
ἡ καλὴ ἑσπέρα ἥκει
ἁγίου Νικολάου
ἡμῖν ἦτορ πάλλεται
τίνι πέμμα βάλλεται.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
3.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
νῦν παύσασθε θορύβου
ἧκ’ ἡ ἑσπέρα ἡ καλὴ
ἑσπέρα Νικολάου
πλέων ἦτορ ἐλπίδος
τίς εὐδαίμων, τίς κακός.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
4.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
παῖδες, σχέσθε θορύβου!
ἥκει ἡ ἑσπέρα ἡδεῖα,
ἑσπέρα Νικολάου.
πάλλεται καρδία δή,
τίνι πέμμα, τίνι μή.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
5.
διὰ δένδρων, εἰσορᾶτε,
ἡ σελήνη φαίνεται·
Νικολάου, σιωπᾶτε,
ἑσπέρα προσέρχεται.
ἐλπίζουσι κῆρ ἀεὶ
πέμμ’ ἢ ῥάβδον τίς ἕξει.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
6.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων
παῖδες παύσασθε τῆς κραυγῆς
ἑσπέρα γὰρ ἧκεν ἡμῖν
ἁγίου Νικολάου
τῇ ἐλπίδι κῆρ τρομεῖ
τίνι πλακοῦς ἢ κακόν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
7.
ἡ σελήνη διὰ δένδρων
φαίνεται, σιγᾶτε οὖν
ἥκει γὰρ ἑσπέρα λαμπρὰ
ἁγίου Νικολάου
μεστὸν ὁρᾶτε δώρων
σάκκον καλῶν καὶ λαμπρῶν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
8.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων.
φίλε, τῆς βοῆς παύου.
ἑσπέρα ἡδεῖα ἦλθεν,
ἑσπέρα Νικολάου.
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zachtjes gaan de paardenvoetjes'''
Zachtjes gaan de paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Is het paard van Sinterklaasje
Trippel, trappel, trippel, trap
’t Schimmeltje draagt met gemak
Sinterklaasje over ‘t dak
’k Hoor de vlugge paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
In mijn lekker warme bedje
Trippel, trappel, trippel, trap
En ik droom van Sinterklaas
En zijn goede Pieterbaas
’t Paardje kan de weg wel vinden
Trippel, trappel, trippel, trap
In het held’re maneschijntje
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Paardje is nog lang niet moe
Maar ik moet naar bedje toe
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sonitus fit ungularum
Dulciter tectum quatit
Equus Sancti Nicolae
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
Portat in fastigium
Rapidarum ungularum
Sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco
Recubans in lectulo
Sanctus ille cum Petro
Apparet in somnio
Nullus error equum fallit
Bene scit nam, quo eat
Luna vias illustrante
Numquam ille dubitat
Fatigari non potest
Sed heu! mihi hora est
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Oh kom er eens kijken'''
Oh kom er eens kijken
wat ik in mijn schoentje vind
alles gekregen van die goede Sint:
een pop met vlechten in het haar.
een snoezig jurkje kant en klaar,
twee kaatsenballen in een net
een letter van banket.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Venite spectare,
quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
O! Veni et vide
Quae mi sint in calceo!
Omnia accepta ab episcopo!
Comptis orinibus pupulam,
Vestem pulchram et nitidam,
Sphaeras in reti duas
Et tostas litteras!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Io spectate,
quid inveni in calceo,
mihi donatum a sancto viro:
pupillam comptis crinibus
et stolam arte consertam
tum duas pilas in rete
et litteram placentae!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Vestés plurímae pretíosae,
specúla, gémmae, margáritae,
elévatór delapsí vultus,
marítus dívitissímus!
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Appáratús computábilis,
procúl-parlátor, quam hábilis,
in hórto bálnea ád nandum
et automobíle propríum!
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio serena)
Sinterklaas is jarig
ik zet mijn schoentje klaar
’licht dat hij het vol doet,
met, ja, wist ik het maar.
Hier zet ik wat water,
daar wat hooi voor het paard,
want dat trouwe beestje
is dat heus wel waard.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Dei Nicolai
calceum paro;
farciatur donis
mihi nescio.
Aliquid avenae
et faeni pono
equo tam fideli,
bene merito
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Natalis est Sancti,
calceum posui.
Pleri eum volo
aliquo ignoti.
Hic equo avenam
stipulamque pono.
Nam caballus fidus
dignus est hoc cibo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio nigra)
Sinterklaas is jarig
zet hem op de pot
o wat zal hij stinken
doe de deur op slot
De goede Piet kwam kijken
met een stuk papier
en hij zei heel zachtjes:
"O, wat stinkt het hier!"
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Natalis est Sancti,
faecem nunc faciat.
Quem odorem sparget,
porta non pateat.
Petrus carus portat
magnam chartae partem
ac secum susurrat:
“Amittam nasonem!”
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Daar wordt aan de deur geklopt'''
Daar wordt aan de deur geklopt,
zacht geklopt, hard geklopt.
Daar wordt aan de deur geklopt.
Wie zou dat zijn ?
Wees maar gerust mijn kind.
Ik ben een goede vrind.
Ook als ik soms straffen moet,
’k Meen het toch goed.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Ianua nunc pellitur
fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur
quis aderit?
Marce, metus fini
amicus sum tibi.
Ianua pellitur
quis aderit?
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Ianua nunc pellitur
Fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur,
Quis aderit?
Parce metu, fili,
Sum amicus tibi,
Nonnumquam punio
Sed corde bono!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III
Ianua hic tunditur
molliter, fortiter.
Ianua hic tunditur,
quicumque sit.
Corda, liberi, sursum,
bonus amicus sum.
Nonnumquam punio
Sed corde bono.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
τίς πατάσσει ἐν πύλῃ,
ἐν πύλῃ, ἐν πύλῃ;
τίς πατάσσων ἐν πύλῃ ἐστὶν ἐκεῖ;
ὦ φίλε, μὴ τάρβει,
καλὸς φίλος μου εἶ.
ἔχων λυπηρὸν ῥάβδον
καὶ ὥς σ’ ἀγαπῶ.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor wie klopt daar kinderen'''
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie tikt daar zachtjes tegen ‘t raam
’t Is een vreemd’ling zeker
Die verdwaald is zeker
’k Zal hem gauw eens vragen naar zijn naam
Sint Nicolaas, Sint Nicolaas
Brengt ons vanavond een bezoek
En strooit dan wat lekkers
In d’ één of andere hoek
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat nostram ianuam?
Certe barbarus est,
qui erravit certe.
Nomen eius modo perquiram.
Nicolae, Nicolae,
visita nos hoc vespero,
et fer nobis dulcia,
in angul’aliquo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Quisnam pulsat - audi -
protinus tam leve,
fenestram nostram leve pulsat?
Advena pro certo,
peregrinus quidam:
aperi iam, nomen tum roga.
Nicolae, Nicolae,
nos vesperi sis visita
et bona disperge
per angulos tua.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Quisnam pulsat, pueri,
quisnam hanc fenestram tetigit?
Peregrinus, scilicet,
qui hic errat, scilicet,
aperit(e) et nomen rogemus:
Nicolaus, Nicolaus
convenit nos hoc vespero
et dulcia dispergit
in domus angulos.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
Quis hic pulsat, liberi?
Quis hic pulsat, liberi?
Molliter pulsat hic fenestram.
Non est notus iste,
peregrinus certe,
nomen eius breviter petam.
Sanct’ Nicola’, Sanct’ Nicola’,
non praeteri hac in vespera
et sparge dulcia
per tectum aliqua.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor de wind waait door de bomen'''
Hoor de wind waait door de bomen
Hier in huis zelfs waait de wind
Zou de goede Sint wel komen
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt.
Ja hij rijdt in donk’re nachten
Op zijn paardje, o zo snel
Als hij wist hoe w’ hem verwachten
Ja gewis dan kwam hij wel
Ja gewis dan kwam hij wel
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Flat tempestas per arbores
quoque domi ventus flat.
Veniatne Vir Sanctus, cum
tempus tam malum putat.
Equo vehitur per noctem
obscuram celeriter.
Si nosset, ut exspectemus
veniret velociter.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hij komt, hij komt'''
Hij komt, hij komt, de lieve goede Sint,
Mijn beste vrind, uw beste vrind
De vrind van ieder kind!
Mijn hartje klopt, mijn hartje klopt zo blij
Wat brengt hij mij, en wat brengt hij u
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Venit, venit, venit Nicolaus
amicus omnium puerorum
longe optimus. Palpitat cor,
palpitat cor laete rogitans, quid
ferat ad te, et quid ferat ad me.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Goede Piet ging uit fietsen'''
Goede Piet ging uit fietsen,
toen knapte zijn band.
Toen moest hij gaan lopen,
met de fiets aan zijn hand.
Hij kwam in 'n dorpje,
en zei tegen de smid:
'k Geloof dat er in mijn achterband
een pepernootje zit.
De smid moest toen lachen
en plakte zijn band.
Toen kon Piet weer fietsen
door heel Nederland.
Och jongens en meisjes
let nu toch eens op!
Misschien zie je Piet wel fietsen
met Sint achterop.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Petrus carus in rotis.
Heu subito: pang pang!
Tunc pedibus ibat
per totam terram.
Ad villam perveniens
ferrario dixit:
“In posteriore rota
nux piperis mi sit.”
Ferrarius ridens
damnum refecit.
Nunc rursus in rotis
Petrus circumit.
Pueri, puellae,
attenti sitis.
Sit post Petrum Sanctus
sedens in rotis.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Dag Sinterklaasje'''
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
daag, beste Piet.
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
luister naar ons welkomslied.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Vale Nicolae, vale, vale.
Vale, vale, care Petre.
Vale Nicolae, vale, vale.
Em cantum valedicentem.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Ad Sanctum Nicolaum'''
Nicolai solemnia
Canit praesens familia:
Ille puer amabilis,
In omnibus laudabilis
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Quarta et sexta Feria
Semel sugebat ubera:
Iam in aetate tenera
Usus est abstinentia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Qui vagitus infantiæ
Decoravit mirifice,
Dans virtutis primordia,
Inter ortus crepundia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Exultet aula coelica,
Laetetur mundi machina,
Dum refert solis orbita
Nicolai solemnia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Benedicamus Domino,
Qui regnat in altissimo:
Deo dicamus gratias.
Qui finis est et charitas.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Op het feest van Sinterklaas
zingt de familie die aanwezig is:
de bekende beminnelijke jongen
verdient in alles lof.
Wees blij, wees blij, wees blij, wees blij,
wees blij, vader Nicolaas.
Op woens- en vrijdagen
zoog hij altijd éénmaal aan de borst:
al op jonge leeftijd
hield hij zich aan onthouding.
Wees blij, enzovoorts.
En hij versierde zijn
kindergekrijs verbazingwekkend:
hij liet het begin van zijn aanleg zien,
na zijn geboorte, tussen de rammelaars.
Wees blij, enzovoorts.
Laat het hemelse paleis juichen,
laat de schepping zich verheugen,
wanneer de baan van de zon
het feest van Sinterklaas terugbrengt.
Wees blij, enzovoorts.
Laten wij de Heer prijzen,
die heerst in het allerhoogste,
laten wij God danken,
die de voltooiïng en de naastenliefde is.
Wees blij, enzovoorts.
<small>''Uit: Het prieel der gheestelicker melodiie, Antwerpen 1617, pagina 279-281, met notenbalk https://www.dbnl.org/tekst/_pri008prie01_01/_pri008prie01_01_0144.php''</small>
</poem>
|}
<hr>
<poem>
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid(e), ut agitentur Vexilla ventis!
Servus ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
''Zie de maan schijnt door de bomen'':
En per frondem lucet luna, sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina, iam venit Nicolaii(?) l.
Corda spe pulsant magna, cui libum, cui ferula (2x)
Gaudeamus nunc ludentes, harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes, dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia: Non libum, sed ferula (2x)
''Oh kom er eens kijken'':
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
''Paard van sinterklaas:''
Sonitus est ungularum...
Dulciter tectum quatit
equus Sancti Nicolai....
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
portat in fastigium (2x)
Rapidarum ungularum...
sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco....
Recubans in lectulo,
sanctus ille cum nigro,
apparet in somnio (2x)
Nullus error equum fallit:
Bene scit nam, quo eat.
Luna vias illustrante...
Numquam ille dubitat
Fatigati non potest,
sed heu! Mihi hora est (2x)
</poem>
<hr>
===varia===
[[File:Река Струма край Боснек.jpg|thumb|100px|in Strymone caesio, horam leti providens, non te dulcius ultimum canit]]
<small>'''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{#time:xrY}}'''</small></p>
alc Alt+Q sapph Alt+W el Alt+F
<small>bangitur schmangitur gubernaculum frangitur (аля улю пизда рулю)<br>
Praetereant nos dolorum omnium maximi, qui sunt dominorum ira et dominorum amor.<br>
mons quae ad Mahometum non it, ad ficum eat<br>
absunt athei in convallationibus<br>
Feles nigra in aede obscura difficilis est quaesitu, praesertim cum ibi abest<ref>Aedes, ut Buddha docet, etiam abest, necnon qui quaerit. Sed quaerendum est.</ref>.<br>
Feles quaerebatur, Leo (XIV) invenitur. <br>
iter noster ut sagitta libertatis Tartaricae primigeniae pectus nobis transfixit <br>
corde fracto nihil incolumius
<references /></small>
{| class="wikitable"
|-
|Τῶν δ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ <br>
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων <br>
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα <br>
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι <br>
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών, <br>
||iam uariae pelagi uolucres et quae Asia circum <br>
dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri— <br>
certatim largos umeris infundere rores, <br>
nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas <br>
et studio incassum uideas gestire lauandi. <br>
|}
[https://books.google.ru/books?id=5GsIlHMqv7sC&pg=PA212&lpg=PA212&dq=Strophe+ambrosienne&source=bl&ots=metIb7c6-H&sig=w1B0OjNqvKLSBZC7wosxE6e7DFw&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjjlLWekO7fAhUKiaYKHT2AAjEQ6AEwA3oECAYQAQ#v=onepage&q=Strophe%20ambrosienne&f=false iambiques] <br>
[https://books.google.ru/books?id=3AJxYd689XUC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=Stropha+Ambrosiana&source=bl&ots=FVIGG9TicX&sig=fNgPFgmDGbjnRFlFEFtd501-wEE&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjah-SIju7fAhWFFSwKHakoCp4Q6AEwAXoECAUQAQ#v=onepage&q=Stropha%20Ambrosiana&f=false strophe ambrosienne] iambo-trochaïques
+ quaelibet Schuch [[:s:la:Specialis:Gregum_usorum_potestates|p]]
<hr>
<small>[[Vicifons:Magistratus|mg nostri]] <br>[https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Specialis:Paginam_restituere&target=Disputatio%3ARésumé+antigone×tamp=20250402070153 ''écoutez de la musique sinon la musique vous écoutera'']</small>
[[Poemata_(Broukhusius)#I._Effigies_Sophiae_magnae_Moscovitarum_Ducis.|quid Broukhusio?]]
[[Imago:Loading icon cropped.gif|center|ne credas, haec est imago vana]]
6p1k4kzmxlkjdnfglk8gey51krjgfp0
268100
268099
2026-05-31T16:26:52Z
Demetrius Talpa
13304
/* sinterklaas */
268100
wikitext
text/x-wiki
<p style="background-image:linear-gradient(90deg,black,blue,green);padding-bottom:3px;position:fixed;width:100%;top:0;left:0;margin:0;z-index:1"></p>[[Fasciculus:Rhomboederstumpf SketchUp massiv.svg|right|80px|Polyhedron Dureri]]
===versiones===
{| class="wikitable"
|zu beiden händen, da||dextra atque sinistra, eo
|-
|wo die Sterne mir wuchsen, fern||quo stellae mihi creverunt, procul
|-
|allen Himmeln, nah||caelis omnibus, prope
|-
|allen Himmeln:||caela omnia:
|-
|Wie||Ut
|-
|wacht es sich da! Wie||vigilatur eo! Ut
|-
|tut sich die Welt uns auf, mitten||mundus nobis aperitur, in medio
|-
|durch uns!||per nos!
|-
| ||
|-
|Du bist,||es
|-
|wo dein Aug ist, du bist||quo oculus est tuus, es
|-
|oben, bist||supra, es
|-
|unten, ich||infra, in-
|-
|finde hinaus.||venio extrorsum.
|-
| ||
|-
|O diese wandernde leere||О istum vagans vacuum
|-
|gastliche Mitte. Getrennt,||hospitale medium! Seiunctus
|-
|fall ich dir zu, fällst||cado ad te, cadis
|-
|du mir zu, einander||ad me, invicem
|-
|entfallen, sehn wir||excidimus, desideramus
|-
|hindurch:||trans:
|-
| ||
|-
|Das||i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nobis
|-
|verloren, das||captum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nostrum
|-
|vergessen, das||oblitum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns — — ||est nos — —
|}
{| class="wikitable"
|erblindete schon heut:||caeci tamen fiatis hodie:
|-
|auch die Ewigkeit steht voller Augen —||etiam aeternitas plena oculorum stat —
|-
|darin||ibi
|-
|ertrinkt, was den Bildern hinweghalf||demergitur, quod imagines conficere
|-
|uber den Weg, den sie kamen,||iter, quo adierunt, adiuvit,
|-
|darin||ibi
|-
|erlischt, was auch dich aus der Sprache||exstinguitur, quod etiam te e sermone
|-
|fortnahm mit einer Geste,||uno eripuit gestu,
|-
|die du geschehn ließt wie||quem fieri permisisti, ut
|-
|den Tanz zweier Worte aus lauter||duorum verborum choreae e liquido
|-
|Herbst und Seide und Nichts||autumno et serico et nihilo
|}
{| class="wikitable"
| valign="top" |<poem>
Der Stein.
Der Stein in der Luft, dem ich folgte.
Dein Aug, so blind wie der Stein.
Wir waren
Hände,
wir schöpfen die Finsternis leer, wir fanden
das Wort, das den Sommer heraufkam:
Blume.
Blume - ein Blindenwort.
Dein Aug und mein Aug:
sie sorgen
für Wasser.
Wachstum.
Herzwand um Herzwand
blättert hinzu.
Ein Wort noch, wie dies, und die Hämmer
schwingen im Freien.
</poem>
| valign="top" |<poem>
Saxum.
Saxum in aere, quod sequebar.
Oculus tuus, caecus ut saxum.
Manus
Fuimus,
Tenebras usque ad fundum exhausimus, invenimus
Verbum, quod aestatem attulit:
Flos.
Flos est verbum caecum.
Oculus tuus et oculus meus:
Curant
Aquam.
Augmen.
Pericardium pericardio
ut folio circumdatur.
Etiam unum verbum, ut haec, et mallei
sub caelo aperto coruscant.
</poem>
|}
{| class="wikitable"
|ВЕРШИНЫ БЕРЕЗ — С ДЕТСТВА И ДО СИХ ПОР||SVMMIS IN BETVLIS — AB INFANTIA VSQVE ADHVC
|-
| ||
|-
|будто||an
|-
|все то же:||semper idem est:
|-
| ||
|-
|о||o quam
|-
|затихание — после||silescitur — post
|-
|шепота||susurrum
|-
|взгляда||uisumque
|-
|и слуха —||auditumque —
|-
|(и я забывал это было всю жизнь забывал колыбельную голосом бывшую чтобы всю жизнь вспоминать колыбельную будто безмолвно-первичную духом меня изначально раскрывшую шириться мне обещая свободно без края) —||(atque obliuiscebar per totam uitam hoc erat lallum obliuiscebar quod uox fuerat ut per totam uitam lallum reminiscerer ceu spiritu taciturne principale quod me ab origine aperuisset solutam sine limite pollicens latitudinem) —
|-
| ||
|-
|о ||о
|-
|затиханье — (давно уже нет никого):||silescitur — (nemo iamdudum hic est):
|-
| ||
|-
|воздух — в вершинах:||aer — summis in:
|-
| ||
|-
|берез||betulis
|}
<hr>
===colores equorum===
<small>Symeon</small>:
*буланый gilvus
*вороной niger / ater
*воронорыжий pili e rubro atri
*воронопегий maculis nigris
*вороночалый maculis incanis / ravis
*игрений rufus iuba et cauda albicante
*гнедой badio colore
*каурый ''abest''
*пегий maculosus / maculatus / maculis albis
*соловый colore isabellae / melino
*саврасый badio in helvolum transeunte colore, cum iuba et cauda nigra
*чалый griseo colore inter alios mixto
*чубарый tigridis instar varius
<hr>
===sinterklaas===
''Leonis Nellissen collectio, http://www.stilus.nl/liedjes/index.htm''
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht'''
Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht
want we zitten allemaal even recht
Misschien heeft u wel even tijd
voordat u weer naar Spanje rijdt
Sinterklaasje, kom maar even bij ons aan
en laat uw paardje maar buiten staan
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte Nicola(e), intra cum famulo
nam omnes sedemus eleganter
Forsan tibi momentum sit
antequam reveheris in Hispaniam
Sancte Nicolae, ad nos venias paulisper
maneat foras equus parvus
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> ἧ<u>κε</u> με<u>τὰ</u> δού<u>λου</u>·
ἵζο<u>μεν</u> γὰρ <u>πάν</u>τες ὀρ<u>θῶς</u> αὐ<u>τοῦ</u>.
Ὀ<u>λί</u>γον <u>χρό</u>νον <u>ἔ</u>χοις <u>ἄν</u>,
πρὶν <u>πά</u>λιν <u>εἰς</u> Ἱσ<u>πα</u>νί<u>αν</u>.
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> νῦν <u>πρὸς</u> ἡ<u>μᾶς</u> ἧ<u>κε</u>,
ἀλ<u>λὰ</u> τὸν <u>ἵπ</u>πον ἔ<u>ξω</u> λί<u>πε</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne'''
Sinterklaasje bonne, bonne, bonne
Gooi wat in de regen-regentonne
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte, sancte, bona, bona, bona
Pone dona solea in mea
Dona et in caliga
Magna mea gratia
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Ἤδη, ἤδη, καλέ, καλέ, καλέ
Δῶρα αὐτόθι τίθει κάλλιστα
Δῶρα αὐτόθι τίθει
ἡσθησόμεθα μέρει
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:4250px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie ginds komt de stoomboot'''
Zie ginds komt de stoomboot
uit Spanje weer aan
Hij brengt ons Sint Nicolaas
ik zie hem al staan
Hoe huppelt zijn paardje
het dek op en neer
Hoe waaien de wimpels
al heen en al weer
Zijn knecht staat te lachen
en roept ons reeds toe
Wie zoet is, krijgt lekkers
wie stout is, de roe
O lieve Sint Nicolaas
denk ook eens aan mij
en rijd dan niet stilletjes
mijn huisje voorbij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
Vaporea navis ex Hispania
Nostrum petit portum, portans omnia
Quae bonus Sanctus nobis dare amat
Speramus ut mox dona distribuat
Petrus comes ridet albis dentibus
In manu sinistra est fasciculus
In altera tenet profundum saccum
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
En illic vaporans ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum iam flavum vento fluitat
Comes Petrus carus ridens exclamat
Impigro ille bona, pravo virgam dat
Sancte Nicolae, preces exaudi
Noli domum meam clam praetervehi
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Iam navis adventat ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum episcopale vento fluitat
Petrus iam os suum ridens distorquet
Ostenditque saccum, qui nobis feret
Multa oblectamenta, multas bonas res
Salve, Nicolae, gratus venies
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Procul advenit navis vaporea
portans Nicolaum ex Iberia
equo exsultante constrata crepant
vexilla festiva vento vento fluitant.
Minister ridens exclamat: ‘crustula
probis pueris, improbis ferula’.
Nicolae care, mei memor sis
nec tacitus domum praeterveharis.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid, ut agitentur Vexilla ventis!
Comes ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI
Iam navis Hispana nunc appropinquat.
Advehit Niclaum; in constrato stat.
Ex equo salutat, nobisque arridet,
vexilla versantur, suavilla habet.
Comesque exsultat, iam nos appellat:
qui paret, donatur, qui non, poenas dat.
O care Niclae, ad me perveni,
noli meam casam clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Huc adest navigium ex Hispania
Portat Nicolaum stantem in prora
Caballus exsultat in navis strato
Vexillum fluitat ultro et citro
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
vide ut iam navis illinc redeat
sanctum fert Hispanam proram occupat
iam equulus saltat nunc it, nunc redit
quam flantur vexilla iam ventus strepit
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX.
Adventat iam navis ex Hispania
vehens Nicolaum stantem in prora.
Equus eius albus lascive exsultat.
Vexillum iam flavum vento fluitat.
Comes Petrus carus ridens exclamat:
impigro ille bona, virgam pravo dat.
Sancte Nicolae, preces exaudi:
domum meam noli clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
En hic venit navis e mari rursus.
Fert Niclaum nobis, stantem videmus.
Ut saltat caballus istuc et tunc huc,
ut volant iam pannae alio et illuc.
Stat comes in prora promittens multam:
bonis quidem dulcia, sed malis virgam.
O Sancte amice, o veni ad me
nec casam meam praeteri tacite.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
En navis vaporans ex Hispania.
Adfert Nicolaum, qui stat in prora.
Caballus exsultat super constratum.
Vexilla moventur sursum deorsum.
Ridet eius comes et clamat nobis:
malis verbera erunt, iucunda bonis.
Care Nicolae, mei memento
et noli transvehi, sed sis in domo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
En navis Hispana iam iamqu' adventat
vehit nobis Sanctum in prora iam stat.
Quam laetus caballus in transtris saltat
huc illuc vexilla ventum nobis flat.
Astat Petrus ridens clamatque nobis.
Bonis nunc est suave sed non improbis.
Ad me veni, Sancte, qui pueros amas
et casam ne meam clam praetereas!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1
Θεᾶσθε τὸ πλοῖον
ἐξ Ἰβηριᾶς.
Φέρει Νικόλαον·
οὐ νὶν ἑώρας;
Φαιδρῶς σκιρτᾷ ἵππος
ἐπὶ τῷ πλοίῳ.
Κινεῖται σημεῖα
πολὺ γ΄ ἀνέμῳ.
Γελᾷ δ΄ὁ οἰκέτης,
ἡμᾶς προσφωνεῖ·
΄Χρηστὸς πράξει καλῶς,
κακὸς ἐκτείσει !΄
Ὦ φίλε Νικόλαε,
μή μου γ΄ ἐπιλαθοῦ,
μὴ σῖγα παρέλαυνε
παρ΄ οἰκίαν μου!
<small>''(vertaling gemaakt in december 2013 door Stephan van Doren, classicus te Tilburg)''</small>
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas kapoentje'''
Sinterklaas kapoentje
Gooi wat in mijn schoentje
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Cappo Nicolae
Oro, quiddam iace
Mihi in caligulas
Ago tibi gratias
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:8150px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie de maan schijnt door de bomen'''
Zie de maan schijnt door de bomen
Makkers staakt uw wild geraas
’t Heerlijk avondje is gekomen
’t Avondje van Sinterklaas
Vol verwachting klopt ons hart
Wie de koek krijgt, wie de gard
O, wat pret zal ’t zijn te spelen
Met die bonte harlekijn
Eerlijk zullen w’ alles delen
Suikergoed en marsepein
Maar o wee wat bitt’re smart
Kregen wij voor koek een gard
Maar ik vrees niet dat wij klagen
Vader, moeder zijn zo goed
Waren w’ook niet alle dagen
Vele waren wij toch zoet
Ban dus vrij de vrees van ‘t hart
‘k Wed, er ligt geen enk’le gard
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En, per frondem lucet luna,
sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina,
iam venit Nicolaii.
Corda spe pulsant magna,
cui libum, cui ferula
Gaudeamus nunc ludentes,
harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes,
dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia:
Non libum, sed ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Lucet luna per arbusta.
Procul turbae sint ferae.
Hora nempe adest augusta.
Nicolae feriae.
Omnium cor palpitat
Libum an virga ferat.
Bona fide dividemus
Sparsa mox bellaria,
Neque inter nos contendimus
Picta cui sit pupula.
Nam quis nostrum non gemit
Virga si cui data sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Luna lucet per arbores
Iam clamorem mittite
Venit vesper ille bonus
Nicolae vesper est
Quaeque palpitant corda
Cui sit crustum, cui virga
Valde mox nos delectabit,
ille sannio varius.
Omn'inter nos partiemur,
dulc'et martis panem.
Sed dolori maximo,
erit virga pro crusto.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Ecce luna per arbores
Comites silete nunc
Venit tandem vesper sacer
Amici Nicolae
Nostrum cor iam palpitat
Cui fasces Petrus dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Ecce luna per arbores
Ne clametis comites
Advenit iam vesper bonus
Nicolae vesperculus
Plenum spei cor pulsat
Cui placentam an virgam dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI.
Ecce luna per arbusta:
ne tumultuemini!
Vesper dulcis nunc advenit,
vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
quem donet, quem puniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Ecce, luna clara lucet
pueri, quiescite!
Nicolaas vir sanctus venit
laeti nunc attendite!
palpitat iam cor meum
poena sit an praemium.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
Per arbores luna lucet,
finem facte strepitus;
venit vespera hilaris
vespera Nicolai!
Plena spei sunt corda,
utrum crusta an ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX
Lucet luna per arbusta,
comites, silentium!
Venit vespera venusta,
Niclai crepusculum!
Corque nostrum palpitat,
quemnam probet, quem premat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
Ecce luna per arbores;
sodales silentium!
Venit vesper dulcies ille
vesper Sancti Nicolai.
Cor nostrum percutitur,
cui sint fasces, cuique non.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
Vide lunam per arbores
Ne strepatis pueri.
Venit versperclus beatus,
Vesperclus Nicolai.
Pulsant corda plena spe
Cui detur, cui ne!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
Ecce luna, io! Per ramos,
Finiamus strepitum.
Vesper nunc est iam divinus,
Vesper est Nicolai.
Plenum spei cor micat,
Liba an virga obveniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIII
Luna splendet per arbores;
Sanctum sit silentium!
Vesper est, quo exspectamus
Nicolaum Dominum.
Palpitans cor rogitat,
Dona det an puniat.
Quantum gaudium praebebit
pupa haec ludentibus!
Sine rixa dividemus
crustula cum dulcibus.
Sed, o rem horribilem,
virgam si acciperem.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIV
Ecce, lunam per arbores,
sociii, tacete nunc!
Vespera amoena venit,
vespera Nicolai!
Plena spei corda sunt:
dabit virgam an libum.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XV
En per silvam lucet luna.
Nunc finite strepitum!
Vesper voluptate summa
Facit Sancti reditum.
Nostra mens est trepida,
dulcia dentur an virga.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVI
Lucet luna per arbusta,
nunc tacete pueri!
Venit vespera venusta,
Vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
libum an virgam ferat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVII.
Luna splendet in arbusto,
mitte, comes, strepitum.
Vesper dulcis appetivit,
Santi Nicolaidum.
Anxia cor spe salit,
cui libum, cui virga sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVIII.
clara lucet, ecce, luna
audiatur nulla vox.
nox advenit speciosa
Nicolai sacra nox.
trepidans cor rogitat
quidnam quemque maneat.
et cum Macco colorato
quae habebo gaudia.
dividemus sine dolo
bella et cuppedia.
sed quid si, me miserum,
manet nos supplicium.
sed non erit quod queramur
pater mater sunt boni.
ut non semper videamur
saepe sumus integri.
requiesci nunc potest
poena non timenda est
<small>''VARIA
alternatieve regel 2: strepitum omittite''</small>
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη·
ἅλις, φίλοι, θορύβου!
ἦλθεν ἑσπέρα ἡ κλεινή,
ἑσπέρα Νικολάου!
πάλλεται καρδία δή·
τίνι πέμμα, τίνι μή.
ἕξει τὸ μέρος ἕκαστος,
τρωκτέα καὶ ἁπαλά·
ποικίλος ὁ Νευρόσπαστος
παίξεται πηδήματα·
ἀλλ’, αἰαῖ, οἷον πάθος
ῥαπὶς ἀντὶ πέμματος!
ἀλλ’ οὐ μὴ νῦν αἰάζωμεν·
χρηστοὶ πάππα καὶ μάμμα·
πάντ’ εἰ μὴ καλῶς ἐδρῶμεν,
πλεῖστά γ’ ἦν ἐπαινετά.
μὴ φοβοῦ, παῖ, ῥαπίδος
οὐδεὶς ἔσται ἄξιος!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
2.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
λήξατε τοῦ θορύβου
ἡ καλὴ ἑσπέρα ἥκει
ἁγίου Νικολάου
ἡμῖν ἦτορ πάλλεται
τίνι πέμμα βάλλεται.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
3.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
νῦν παύσασθε θορύβου
ἧκ’ ἡ ἑσπέρα ἡ καλὴ
ἑσπέρα Νικολάου
πλέων ἦτορ ἐλπίδος
τίς εὐδαίμων, τίς κακός.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
4.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
παῖδες, σχέσθε θορύβου!
ἥκει ἡ ἑσπέρα ἡδεῖα,
ἑσπέρα Νικολάου.
πάλλεται καρδία δή,
τίνι πέμμα, τίνι μή.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
5.
διὰ δένδρων, εἰσορᾶτε,
ἡ σελήνη φαίνεται·
Νικολάου, σιωπᾶτε,
ἑσπέρα προσέρχεται.
ἐλπίζουσι κῆρ ἀεὶ
πέμμ’ ἢ ῥάβδον τίς ἕξει.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
6.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων
παῖδες παύσασθε τῆς κραυγῆς
ἑσπέρα γὰρ ἧκεν ἡμῖν
ἁγίου Νικολάου
τῇ ἐλπίδι κῆρ τρομεῖ
τίνι πλακοῦς ἢ κακόν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
7.
ἡ σελήνη διὰ δένδρων
φαίνεται, σιγᾶτε οὖν
ἥκει γὰρ ἑσπέρα λαμπρὰ
ἁγίου Νικολάου
μεστὸν ὁρᾶτε δώρων
σάκκον καλῶν καὶ λαμπρῶν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
8.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων.
φίλε, τῆς βοῆς παύου.
ἑσπέρα ἡδεῖα ἦλθεν,
ἑσπέρα Νικολάου.
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zachtjes gaan de paardenvoetjes'''
Zachtjes gaan de paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Is het paard van Sinterklaasje
Trippel, trappel, trippel, trap
’t Schimmeltje draagt met gemak
Sinterklaasje over ‘t dak
’k Hoor de vlugge paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
In mijn lekker warme bedje
Trippel, trappel, trippel, trap
En ik droom van Sinterklaas
En zijn goede Pieterbaas
’t Paardje kan de weg wel vinden
Trippel, trappel, trippel, trap
In het held’re maneschijntje
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Paardje is nog lang niet moe
Maar ik moet naar bedje toe
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sonitus fit ungularum
Dulciter tectum quatit
Equus Sancti Nicolae
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
Portat in fastigium
Rapidarum ungularum
Sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco
Recubans in lectulo
Sanctus ille cum Petro
Apparet in somnio
Nullus error equum fallit
Bene scit nam, quo eat
Luna vias illustrante
Numquam ille dubitat
Fatigari non potest
Sed heu! mihi hora est
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Oh kom er eens kijken'''
Oh kom er eens kijken
wat ik in mijn schoentje vind
alles gekregen van die goede Sint:
een pop met vlechten in het haar.
een snoezig jurkje kant en klaar,
twee kaatsenballen in een net
een letter van banket.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Venite spectare,
quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
O! Veni et vide
Quae mi sint in calceo!
Omnia accepta ab episcopo!
Comptis orinibus pupulam,
Vestem pulchram et nitidam,
Sphaeras in reti duas
Et tostas litteras!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Io spectate,
quid inveni in calceo,
mihi donatum a sancto viro:
pupillam comptis crinibus
et stolam arte consertam
tum duas pilas in rete
et litteram placentae!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Vestés plurímae pretíosae,
specúla, gémmae, margáritae,
elévatór delapsí vultus,
marítus dívitissímus!
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Appáratús computábilis,
procúl-parlátor, quam hábilis,
in hórto bálnea ád nandum
et automobíle propríum!
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio serena)
Sinterklaas is jarig
ik zet mijn schoentje klaar
’licht dat hij het vol doet,
met, ja, wist ik het maar.
Hier zet ik wat water,
daar wat hooi voor het paard,
want dat trouwe beestje
is dat heus wel waard.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Dei Nicolai
calceum paro;
farciatur donis
mihi nescio.
Aliquid avenae
et faeni pono
equo tam fideli,
bene merito
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Natalis est Sancti,
calceum posui.
Pleri eum volo
aliquo ignoti.
Hic equo avenam
stipulamque pono.
Nam caballus fidus
dignus est hoc cibo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio nigra)
Sinterklaas is jarig
zet hem op de pot
o wat zal hij stinken
doe de deur op slot
De goede Piet kwam kijken
met een stuk papier
en hij zei heel zachtjes:
"O, wat stinkt het hier!"
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Natalis est Sancti,
faecem nunc faciat.
Quem odorem sparget,
porta non pateat.
Petrus carus portat
magnam chartae partem
ac secum susurrat:
“Amittam nasonem!”
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Daar wordt aan de deur geklopt'''
Daar wordt aan de deur geklopt,
zacht geklopt, hard geklopt.
Daar wordt aan de deur geklopt.
Wie zou dat zijn ?
Wees maar gerust mijn kind.
Ik ben een goede vrind.
Ook als ik soms straffen moet,
’k Meen het toch goed.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Ianua nunc pellitur
fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur
quis aderit?
Marce, metus fini
amicus sum tibi.
Ianua pellitur
quis aderit?
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Ianua nunc pellitur
Fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur,
Quis aderit?
Parce metu, fili,
Sum amicus tibi,
Nonnumquam punio
Sed corde bono!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III
Ianua hic tunditur
molliter, fortiter.
Ianua hic tunditur,
quicumque sit.
Corda, liberi, sursum,
bonus amicus sum.
Nonnumquam punio
Sed corde bono.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
τίς πατάσσει ἐν πύλῃ,
ἐν πύλῃ, ἐν πύλῃ;
τίς πατάσσων ἐν πύλῃ ἐστὶν ἐκεῖ;
ὦ φίλε, μὴ τάρβει,
καλὸς φίλος μου εἶ.
ἔχων λυπηρὸν ῥάβδον
καὶ ὥς σ’ ἀγαπῶ.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor wie klopt daar kinderen'''
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie tikt daar zachtjes tegen ‘t raam
’t Is een vreemd’ling zeker
Die verdwaald is zeker
’k Zal hem gauw eens vragen naar zijn naam
Sint Nicolaas, Sint Nicolaas
Brengt ons vanavond een bezoek
En strooit dan wat lekkers
In d’ één of andere hoek
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat nostram ianuam?
Certe barbarus est,
qui erravit certe.
Nomen eius modo perquiram.
Nicolae, Nicolae,
visita nos hoc vespero,
et fer nobis dulcia,
in angul’aliquo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Quisnam pulsat - audi -
protinus tam leve,
fenestram nostram leve pulsat?
Advena pro certo,
peregrinus quidam:
aperi iam, nomen tum roga.
Nicolae, Nicolae,
nos vesperi sis visita
et bona disperge
per angulos tua.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Quisnam pulsat, pueri,
quisnam hanc fenestram tetigit?
Peregrinus, scilicet,
qui hic errat, scilicet,
aperit(e) et nomen rogemus:
Nicolaus, Nicolaus
convenit nos hoc vespero
et dulcia dispergit
in domus angulos.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
Quis hic pulsat, liberi?
Quis hic pulsat, liberi?
Molliter pulsat hic fenestram.
Non est notus iste,
peregrinus certe,
nomen eius breviter petam.
Sanct’ Nicola’, Sanct’ Nicola’,
non praeteri hac in vespera
et sparge dulcia
per tectum aliqua.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor de wind waait door de bomen'''
Hoor de wind waait door de bomen
Hier in huis zelfs waait de wind
Zou de goede Sint wel komen
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt.
Ja hij rijdt in donk’re nachten
Op zijn paardje, o zo snel
Als hij wist hoe w’ hem verwachten
Ja gewis dan kwam hij wel
Ja gewis dan kwam hij wel
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Flat tempestas per arbores
quoque domi ventus flat.
Veniatne Vir Sanctus, cum
tempus tam malum putat.
Equo vehitur per noctem
obscuram celeriter.
Si nosset, ut exspectemus
veniret velociter.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hij komt, hij komt'''
Hij komt, hij komt, de lieve goede Sint,
Mijn beste vrind, uw beste vrind
De vrind van ieder kind!
Mijn hartje klopt, mijn hartje klopt zo blij
Wat brengt hij mij, en wat brengt hij u
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Venit, venit, venit Nicolaus
amicus omnium puerorum
longe optimus. Palpitat cor,
palpitat cor laete rogitans, quid
ferat ad te, et quid ferat ad me.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Goede Piet ging uit fietsen'''
Goede Piet ging uit fietsen,
toen knapte zijn band.
Toen moest hij gaan lopen,
met de fiets aan zijn hand.
Hij kwam in 'n dorpje,
en zei tegen de smid:
'k Geloof dat er in mijn achterband
een pepernootje zit.
De smid moest toen lachen
en plakte zijn band.
Toen kon Piet weer fietsen
door heel Nederland.
Och jongens en meisjes
let nu toch eens op!
Misschien zie je Piet wel fietsen
met Sint achterop.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Petrus carus in rotis.
Heu subito: pang pang!
Tunc pedibus ibat
per totam terram.
Ad villam perveniens
ferrario dixit:
“In posteriore rota
nux piperis mi sit.”
Ferrarius ridens
damnum refecit.
Nunc rursus in rotis
Petrus circumit.
Pueri, puellae,
attenti sitis.
Sit post Petrum Sanctus
sedens in rotis.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Dag Sinterklaasje'''
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
daag, beste Piet.
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
luister naar ons welkomslied.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Vale Nicolae, vale, vale.
Vale, vale, care Petre.
Vale Nicolae, vale, vale.
Em cantum valedicentem.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Ad Sanctum Nicolaum'''
Nicolai solemnia
Canit praesens familia:
Ille puer amabilis,
In omnibus laudabilis
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Quarta et sexta Feria
Semel sugebat ubera:
Iam in aetate tenera
Usus est abstinentia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Qui vagitus infantiæ
Decoravit mirifice,
Dans virtutis primordia,
Inter ortus crepundia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Exultet aula coelica,
Laetetur mundi machina,
Dum refert solis orbita
Nicolai solemnia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Benedicamus Domino,
Qui regnat in altissimo:
Deo dicamus gratias.
Qui finis est et charitas.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Op het feest van Sinterklaas
zingt de familie die aanwezig is:
de bekende beminnelijke jongen
verdient in alles lof.
Wees blij, wees blij, wees blij, wees blij,
wees blij, vader Nicolaas.
Op woens- en vrijdagen
zoog hij altijd éénmaal aan de borst:
al op jonge leeftijd
hield hij zich aan onthouding.
Wees blij, enzovoorts.
En hij versierde zijn
kindergekrijs verbazingwekkend:
hij liet het begin van zijn aanleg zien,
na zijn geboorte, tussen de rammelaars.
Wees blij, enzovoorts.
Laat het hemelse paleis juichen,
laat de schepping zich verheugen,
wanneer de baan van de zon
het feest van Sinterklaas terugbrengt.
Wees blij, enzovoorts.
Laten wij de Heer prijzen,
die heerst in het allerhoogste,
laten wij God danken,
die de voltooiïng en de naastenliefde is.
Wees blij, enzovoorts.
<small>''Uit: Het prieel der gheestelicker melodiie, Antwerpen 1617, pagina 279-281, met notenbalk https://www.dbnl.org/tekst/_pri008prie01_01/_pri008prie01_01_0144.php''</small>
</poem>
|}
<hr>
<poem>
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid(e), ut agitentur Vexilla ventis!
Servus ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
''Zie de maan schijnt door de bomen'':
En per frondem lucet luna, sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina, iam venit Nicolaii(?) l.
Corda spe pulsant magna, cui libum, cui ferula (2x)
Gaudeamus nunc ludentes, harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes, dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia: Non libum, sed ferula (2x)
''Oh kom er eens kijken'':
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
''Paard van sinterklaas:''
Sonitus est ungularum...
Dulciter tectum quatit
equus Sancti Nicolai....
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
portat in fastigium (2x)
Rapidarum ungularum...
sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco....
Recubans in lectulo,
sanctus ille cum nigro,
apparet in somnio (2x)
Nullus error equum fallit:
Bene scit nam, quo eat.
Luna vias illustrante...
Numquam ille dubitat
Fatigati non potest,
sed heu! Mihi hora est (2x)
</poem>
<hr>
===varia===
[[File:Река Струма край Боснек.jpg|thumb|100px|in Strymone caesio, horam leti providens, non te dulcius ultimum canit]]
<small>'''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{#time:xrY}}'''</small></p>
alc Alt+Q sapph Alt+W el Alt+F
<small>bangitur schmangitur gubernaculum frangitur (аля улю пизда рулю)<br>
Praetereant nos dolorum omnium maximi, qui sunt dominorum ira et dominorum amor.<br>
mons quae ad Mahometum non it, ad ficum eat<br>
absunt athei in convallationibus<br>
Feles nigra in aede obscura difficilis est quaesitu, praesertim cum ibi abest<ref>Aedes, ut Buddha docet, etiam abest, necnon qui quaerit. Sed quaerendum est.</ref>.<br>
Feles quaerebatur, Leo (XIV) invenitur. <br>
iter noster ut sagitta libertatis Tartaricae primigeniae pectus nobis transfixit <br>
corde fracto nihil incolumius
<references /></small>
{| class="wikitable"
|-
|Τῶν δ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ <br>
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων <br>
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα <br>
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι <br>
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών, <br>
||iam uariae pelagi uolucres et quae Asia circum <br>
dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri— <br>
certatim largos umeris infundere rores, <br>
nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas <br>
et studio incassum uideas gestire lauandi. <br>
|}
[https://books.google.ru/books?id=5GsIlHMqv7sC&pg=PA212&lpg=PA212&dq=Strophe+ambrosienne&source=bl&ots=metIb7c6-H&sig=w1B0OjNqvKLSBZC7wosxE6e7DFw&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjjlLWekO7fAhUKiaYKHT2AAjEQ6AEwA3oECAYQAQ#v=onepage&q=Strophe%20ambrosienne&f=false iambiques] <br>
[https://books.google.ru/books?id=3AJxYd689XUC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=Stropha+Ambrosiana&source=bl&ots=FVIGG9TicX&sig=fNgPFgmDGbjnRFlFEFtd501-wEE&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjah-SIju7fAhWFFSwKHakoCp4Q6AEwAXoECAUQAQ#v=onepage&q=Stropha%20Ambrosiana&f=false strophe ambrosienne] iambo-trochaïques
+ quaelibet Schuch [[:s:la:Specialis:Gregum_usorum_potestates|p]]
<hr>
<small>[[Vicifons:Magistratus|mg nostri]] <br>[https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Specialis:Paginam_restituere&target=Disputatio%3ARésumé+antigone×tamp=20250402070153 ''écoutez de la musique sinon la musique vous écoutera'']</small>
[[Poemata_(Broukhusius)#I._Effigies_Sophiae_magnae_Moscovitarum_Ducis.|quid Broukhusio?]]
[[Imago:Loading icon cropped.gif|center|ne credas, haec est imago vana]]
61zha3ogwc2y6jphqbf9dp5c62t01wu
268101
268100
2026-05-31T16:33:04Z
Demetrius Talpa
13304
/* sinterklaas */
268101
wikitext
text/x-wiki
<p style="background-image:linear-gradient(90deg,black,blue,green);padding-bottom:3px;position:fixed;width:100%;top:0;left:0;margin:0;z-index:1"></p>[[Fasciculus:Rhomboederstumpf SketchUp massiv.svg|right|80px|Polyhedron Dureri]]
===versiones===
{| class="wikitable"
|zu beiden händen, da||dextra atque sinistra, eo
|-
|wo die Sterne mir wuchsen, fern||quo stellae mihi creverunt, procul
|-
|allen Himmeln, nah||caelis omnibus, prope
|-
|allen Himmeln:||caela omnia:
|-
|Wie||Ut
|-
|wacht es sich da! Wie||vigilatur eo! Ut
|-
|tut sich die Welt uns auf, mitten||mundus nobis aperitur, in medio
|-
|durch uns!||per nos!
|-
| ||
|-
|Du bist,||es
|-
|wo dein Aug ist, du bist||quo oculus est tuus, es
|-
|oben, bist||supra, es
|-
|unten, ich||infra, in-
|-
|finde hinaus.||venio extrorsum.
|-
| ||
|-
|O diese wandernde leere||О istum vagans vacuum
|-
|gastliche Mitte. Getrennt,||hospitale medium! Seiunctus
|-
|fall ich dir zu, fällst||cado ad te, cadis
|-
|du mir zu, einander||ad me, invicem
|-
|entfallen, sehn wir||excidimus, desideramus
|-
|hindurch:||trans:
|-
| ||
|-
|Das||i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nobis
|-
|verloren, das||captum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nostrum
|-
|vergessen, das||oblitum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns — — ||est nos — —
|}
{| class="wikitable"
|erblindete schon heut:||caeci tamen fiatis hodie:
|-
|auch die Ewigkeit steht voller Augen —||etiam aeternitas plena oculorum stat —
|-
|darin||ibi
|-
|ertrinkt, was den Bildern hinweghalf||demergitur, quod imagines conficere
|-
|uber den Weg, den sie kamen,||iter, quo adierunt, adiuvit,
|-
|darin||ibi
|-
|erlischt, was auch dich aus der Sprache||exstinguitur, quod etiam te e sermone
|-
|fortnahm mit einer Geste,||uno eripuit gestu,
|-
|die du geschehn ließt wie||quem fieri permisisti, ut
|-
|den Tanz zweier Worte aus lauter||duorum verborum choreae e liquido
|-
|Herbst und Seide und Nichts||autumno et serico et nihilo
|}
{| class="wikitable"
| valign="top" |<poem>
Der Stein.
Der Stein in der Luft, dem ich folgte.
Dein Aug, so blind wie der Stein.
Wir waren
Hände,
wir schöpfen die Finsternis leer, wir fanden
das Wort, das den Sommer heraufkam:
Blume.
Blume - ein Blindenwort.
Dein Aug und mein Aug:
sie sorgen
für Wasser.
Wachstum.
Herzwand um Herzwand
blättert hinzu.
Ein Wort noch, wie dies, und die Hämmer
schwingen im Freien.
</poem>
| valign="top" |<poem>
Saxum.
Saxum in aere, quod sequebar.
Oculus tuus, caecus ut saxum.
Manus
Fuimus,
Tenebras usque ad fundum exhausimus, invenimus
Verbum, quod aestatem attulit:
Flos.
Flos est verbum caecum.
Oculus tuus et oculus meus:
Curant
Aquam.
Augmen.
Pericardium pericardio
ut folio circumdatur.
Etiam unum verbum, ut haec, et mallei
sub caelo aperto coruscant.
</poem>
|}
{| class="wikitable"
|ВЕРШИНЫ БЕРЕЗ — С ДЕТСТВА И ДО СИХ ПОР||SVMMIS IN BETVLIS — AB INFANTIA VSQVE ADHVC
|-
| ||
|-
|будто||an
|-
|все то же:||semper idem est:
|-
| ||
|-
|о||o quam
|-
|затихание — после||silescitur — post
|-
|шепота||susurrum
|-
|взгляда||uisumque
|-
|и слуха —||auditumque —
|-
|(и я забывал это было всю жизнь забывал колыбельную голосом бывшую чтобы всю жизнь вспоминать колыбельную будто безмолвно-первичную духом меня изначально раскрывшую шириться мне обещая свободно без края) —||(atque obliuiscebar per totam uitam hoc erat lallum obliuiscebar quod uox fuerat ut per totam uitam lallum reminiscerer ceu spiritu taciturne principale quod me ab origine aperuisset solutam sine limite pollicens latitudinem) —
|-
| ||
|-
|о ||о
|-
|затиханье — (давно уже нет никого):||silescitur — (nemo iamdudum hic est):
|-
| ||
|-
|воздух — в вершинах:||aer — summis in:
|-
| ||
|-
|берез||betulis
|}
<hr>
===colores equorum===
<small>Symeon</small>:
*буланый gilvus
*вороной niger / ater
*воронорыжий pili e rubro atri
*воронопегий maculis nigris
*вороночалый maculis incanis / ravis
*игрений rufus iuba et cauda albicante
*гнедой badio colore
*каурый ''abest''
*пегий maculosus / maculatus / maculis albis
*соловый colore isabellae / melino
*саврасый badio in helvolum transeunte colore, cum iuba et cauda nigra
*чалый griseo colore inter alios mixto
*чубарый tigridis instar varius
<hr>
===sinterklaas===
''Leonis Nellissen collectio, http://www.stilus.nl/liedjes/index.htm''
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht'''
Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht
want we zitten allemaal even recht
Misschien heeft u wel even tijd
voordat u weer naar Spanje rijdt
Sinterklaasje, kom maar even bij ons aan
en laat uw paardje maar buiten staan
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte Nicola(e), intra cum famulo
nam omnes sedemus eleganter
Forsan tibi momentum sit
antequam reveheris in Hispaniam
Sancte Nicolae, ad nos venias paulisper
maneat foras equus parvus
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> ἧ<u>κε</u> με<u>τὰ</u> δού<u>λου</u>·
ἵζο<u>μεν</u> γὰρ <u>πάν</u>τες ὀρ<u>θῶς</u> αὐ<u>τοῦ</u>.
Ὀ<u>λί</u>γον <u>χρό</u>νον <u>ἔ</u>χοις <u>ἄν</u>,
πρὶν <u>πά</u>λιν <u>εἰς</u> Ἱσ<u>πα</u>νί<u>αν</u>.
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> νῦν <u>πρὸς</u> ἡ<u>μᾶς</u> ἧ<u>κε</u>,
ἀλ<u>λὰ</u> τὸν <u>ἵπ</u>πον ἔ<u>ξω</u> λί<u>πε</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne'''
Sinterklaasje bonne, bonne, bonne
Gooi wat in de regen-regentonne
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte, sancte, bona, bona, bona
Pone dona solea in mea
Dona et in caliga
Magna mea gratia
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Ἤδη, ἤδη, καλέ, καλέ, καλέ
Δῶρα αὐτόθι τίθει κάλλιστα
Δῶρα αὐτόθι τίθει
ἡσθησόμεθα μέρει
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:4250px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie ginds komt de stoomboot'''
Zie ginds komt de stoomboot
uit Spanje weer aan
Hij brengt ons Sint Nicolaas
ik zie hem al staan
Hoe huppelt zijn paardje
het dek op en neer
Hoe waaien de wimpels
al heen en al weer
Zijn knecht staat te lachen
en roept ons reeds toe
Wie zoet is, krijgt lekkers
wie stout is, de roe
O lieve Sint Nicolaas
denk ook eens aan mij
en rijd dan niet stilletjes
mijn huisje voorbij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
Vaporea navis ex Hispania
Nostrum petit portum, portans omnia
Quae bonus Sanctus nobis dare amat
Speramus ut mox dona distribuat
Petrus comes ridet albis dentibus
In manu sinistra est fasciculus
In altera tenet profundum saccum
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
En illic vaporans ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum iam flavum vento fluitat
Comes Petrus carus ridens exclamat
Impigro ille bona, pravo virgam dat
Sancte Nicolae, preces exaudi
Noli domum meam clam praetervehi
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Iam navis adventat ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum episcopale vento fluitat
Petrus iam os suum ridens distorquet
Ostenditque saccum, qui nobis feret
Multa oblectamenta, multas bonas res
Salve, Nicolae, gratus venies
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Procul advenit navis vaporea
portans Nicolaum ex Iberia
equo exsultante constrata crepant
vexilla festiva vento vento fluitant.
Minister ridens exclamat: ‘crustula
probis pueris, improbis ferula’.
Nicolae care, mei memor sis
nec tacitus domum praeterveharis.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid, ut agitentur Vexilla ventis!
Comes ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI
Iam navis Hispana nunc appropinquat.
Advehit Niclaum; in constrato stat.
Ex equo salutat, nobisque arridet,
vexilla versantur, suavilla habet.
Comesque exsultat, iam nos appellat:
qui paret, donatur, qui non, poenas dat.
O care Niclae, ad me perveni,
noli meam casam clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Huc adest navigium ex Hispania
Portat Nicolaum stantem in prora
Caballus exsultat in navis strato
Vexillum fluitat ultro et citro
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
vide ut iam navis illinc redeat
sanctum fert Hispanam proram occupat
iam equulus saltat nunc it, nunc redit
quam flantur vexilla iam ventus strepit
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX.
Adventat iam navis ex Hispania
vehens Nicolaum stantem in prora.
Equus eius albus lascive exsultat.
Vexillum iam flavum vento fluitat.
Comes Petrus carus ridens exclamat:
impigro ille bona, virgam pravo dat.
Sancte Nicolae, preces exaudi:
domum meam noli clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
En hic venit navis e mari rursus.
Fert Niclaum nobis, stantem videmus.
Ut saltat caballus istuc et tunc huc,
ut volant iam pannae alio et illuc.
Stat comes in prora promittens multam:
bonis quidem dulcia, sed malis virgam.
O Sancte amice, o veni ad me
nec casam meam praeteri tacite.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
En navis vaporans ex Hispania.
Adfert Nicolaum, qui stat in prora.
Caballus exsultat super constratum.
Vexilla moventur sursum deorsum.
Ridet eius comes et clamat nobis:
malis verbera erunt, iucunda bonis.
Care Nicolae, mei memento
et noli transvehi, sed sis in domo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
En navis Hispana iam iamqu' adventat
vehit nobis Sanctum in prora iam stat.
Quam laetus caballus in transtris saltat
huc illuc vexilla ventum nobis flat.
Astat Petrus ridens clamatque nobis.
Bonis nunc est suave sed non improbis.
Ad me veni, Sancte, qui pueros amas
et casam ne meam clam praetereas!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1
Θεᾶσθε τὸ πλοῖον
ἐξ Ἰβηριᾶς.
Φέρει Νικόλαον·
οὐ νὶν ἑώρας;
Φαιδρῶς σκιρτᾷ ἵππος
ἐπὶ τῷ πλοίῳ.
Κινεῖται σημεῖα
πολὺ γ΄ ἀνέμῳ.
Γελᾷ δ΄ὁ οἰκέτης,
ἡμᾶς προσφωνεῖ·
΄Χρηστὸς πράξει καλῶς,
κακὸς ἐκτείσει !΄
Ὦ φίλε Νικόλαε,
μή μου γ΄ ἐπιλαθοῦ,
μὴ σῖγα παρέλαυνε
παρ΄ οἰκίαν μου!
<small>''(vertaling gemaakt in december 2013 door Stephan van Doren, classicus te Tilburg)''</small>
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas kapoentje'''
Sinterklaas kapoentje
Gooi wat in mijn schoentje
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Cappo Nicolae
Oro, quiddam iace
Mihi in caligulas
Ago tibi gratias
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:8150px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie de maan schijnt door de bomen'''
Zie de maan schijnt door de bomen
Makkers staakt uw wild geraas
’t Heerlijk avondje is gekomen
’t Avondje van Sinterklaas
Vol verwachting klopt ons hart
Wie de koek krijgt, wie de gard
O, wat pret zal ’t zijn te spelen
Met die bonte harlekijn
Eerlijk zullen w’ alles delen
Suikergoed en marsepein
Maar o wee wat bitt’re smart
Kregen wij voor koek een gard
Maar ik vrees niet dat wij klagen
Vader, moeder zijn zo goed
Waren w’ook niet alle dagen
Vele waren wij toch zoet
Ban dus vrij de vrees van ‘t hart
‘k Wed, er ligt geen enk’le gard
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En, per frondem lucet luna,
sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina,
iam venit Nicolaii.
Corda spe pulsant magna,
cui libum, cui ferula
Gaudeamus nunc ludentes,
harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes,
dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia:
Non libum, sed ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Lucet luna per arbusta.
Procul turbae sint ferae.
Hora nempe adest augusta.
Nicolae feriae.
Omnium cor palpitat
Libum an virga ferat.
Bona fide dividemus
Sparsa mox bellaria,
Neque inter nos contendimus
Picta cui sit pupula.
Nam quis nostrum non gemit
Virga si cui data sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Luna lucet per arbores
Iam clamorem mittite
Venit vesper ille bonus
Nicolae vesper est
Quaeque palpitant corda
Cui sit crustum, cui virga
Valde mox nos delectabit,
ille sannio varius.
Omn'inter nos partiemur,
dulc'et martis panem.
Sed dolori maximo,
erit virga pro crusto.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Ecce luna per arbores
Comites silete nunc
Venit tandem vesper sacer
Amici Nicolae
Nostrum cor iam palpitat
Cui fasces Petrus dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Ecce luna per arbores
Ne clametis comites
Advenit iam vesper bonus
Nicolae vesperculus
Plenum spei cor pulsat
Cui placentam an virgam dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI.
Ecce luna per arbusta:
ne tumultuemini!
Vesper dulcis nunc advenit,
vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
quem donet, quem puniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Ecce, luna clara lucet
pueri, quiescite!
Nicolaas vir sanctus venit
laeti nunc attendite!
palpitat iam cor meum
poena sit an praemium.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
Per arbores luna lucet,
finem facte strepitus;
venit vespera hilaris
vespera Nicolai!
Plena spei sunt corda,
utrum crusta an ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX
Lucet luna per arbusta,
comites, silentium!
Venit vespera venusta,
Niclai crepusculum!
Corque nostrum palpitat,
quemnam probet, quem premat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
Ecce luna per arbores;
sodales silentium!
Venit vesper dulcies ille
vesper Sancti Nicolai.
Cor nostrum percutitur,
cui sint fasces, cuique non.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
Vide lunam per arbores
Ne strepatis pueri.
Venit versperclus beatus,
Vesperclus Nicolai.
Pulsant corda plena spe
Cui detur, cui ne!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
Ecce luna, io! Per ramos,
Finiamus strepitum.
Vesper nunc est iam divinus,
Vesper est Nicolai.
Plenum spei cor micat,
Liba an virga obveniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIII
Luna splendet per arbores;
Sanctum sit silentium!
Vesper est, quo exspectamus
Nicolaum Dominum.
Palpitans cor rogitat,
Dona det an puniat.
Quantum gaudium praebebit
pupa haec ludentibus!
Sine rixa dividemus
crustula cum dulcibus.
Sed, o rem horribilem,
virgam si acciperem.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIV
Ecce, lunam per arbores,
sociii, tacete nunc!
Vespera amoena venit,
vespera Nicolai!
Plena spei corda sunt:
dabit virgam an libum.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XV
En per silvam lucet luna.
Nunc finite strepitum!
Vesper voluptate summa
Facit Sancti reditum.
Nostra mens est trepida,
dulcia dentur an virga.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVI
Lucet luna per arbusta,
nunc tacete pueri!
Venit vespera venusta,
Vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
libum an virgam ferat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVII.
Luna splendet in arbusto,
mitte, comes, strepitum.
Vesper dulcis appetivit,
Santi Nicolaidum.
Anxia cor spe salit,
cui libum, cui virga sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVIII.
clara lucet, ecce, luna
audiatur nulla vox.
nox advenit speciosa
Nicolai sacra nox.
trepidans cor rogitat
quidnam quemque maneat.
et cum Macco colorato
quae habebo gaudia.
dividemus sine dolo
bella et cuppedia.
sed quid si, me miserum,
manet nos supplicium.
sed non erit quod queramur
pater mater sunt boni.
ut non semper videamur
saepe sumus integri.
requiesci nunc potest
poena non timenda est
<small>''VARIA
alternatieve regel 2: strepitum omittite''</small>
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη·
ἅλις, φίλοι, θορύβου!
ἦλθεν ἑσπέρα ἡ κλεινή,
ἑσπέρα Νικολάου!
πάλλεται καρδία δή·
τίνι πέμμα, τίνι μή.
ἕξει τὸ μέρος ἕκαστος,
τρωκτέα καὶ ἁπαλά·
ποικίλος ὁ Νευρόσπαστος
παίξεται πηδήματα·
ἀλλ’, αἰαῖ, οἷον πάθος
ῥαπὶς ἀντὶ πέμματος!
ἀλλ’ οὐ μὴ νῦν αἰάζωμεν·
χρηστοὶ πάππα καὶ μάμμα·
πάντ’ εἰ μὴ καλῶς ἐδρῶμεν,
πλεῖστά γ’ ἦν ἐπαινετά.
μὴ φοβοῦ, παῖ, ῥαπίδος
οὐδεὶς ἔσται ἄξιος!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
2.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
λήξατε τοῦ θορύβου
ἡ καλὴ ἑσπέρα ἥκει
ἁγίου Νικολάου
ἡμῖν ἦτορ πάλλεται
τίνι πέμμα βάλλεται.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
3.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
νῦν παύσασθε θορύβου
ἧκ’ ἡ ἑσπέρα ἡ καλὴ
ἑσπέρα Νικολάου
πλέων ἦτορ ἐλπίδος
τίς εὐδαίμων, τίς κακός.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
4.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
παῖδες, σχέσθε θορύβου!
ἥκει ἡ ἑσπέρα ἡδεῖα,
ἑσπέρα Νικολάου.
πάλλεται καρδία δή,
τίνι πέμμα, τίνι μή.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
5.
διὰ δένδρων, εἰσορᾶτε,
ἡ σελήνη φαίνεται·
Νικολάου, σιωπᾶτε,
ἑσπέρα προσέρχεται.
ἐλπίζουσι κῆρ ἀεὶ
πέμμ’ ἢ ῥάβδον τίς ἕξει.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
6.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων
παῖδες παύσασθε τῆς κραυγῆς
ἑσπέρα γὰρ ἧκεν ἡμῖν
ἁγίου Νικολάου
τῇ ἐλπίδι κῆρ τρομεῖ
τίνι πλακοῦς ἢ κακόν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
7.
ἡ σελήνη διὰ δένδρων
φαίνεται, σιγᾶτε οὖν
ἥκει γὰρ ἑσπέρα λαμπρὰ
ἁγίου Νικολάου
μεστὸν ὁρᾶτε δώρων
σάκκον καλῶν καὶ λαμπρῶν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
8.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων.
φίλε, τῆς βοῆς παύου.
ἑσπέρα ἡδεῖα ἦλθεν,
ἑσπέρα Νικολάου.
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zachtjes gaan de paardenvoetjes'''
Zachtjes gaan de paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Is het paard van Sinterklaasje
Trippel, trappel, trippel, trap
’t Schimmeltje draagt met gemak
Sinterklaasje over ‘t dak
’k Hoor de vlugge paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
In mijn lekker warme bedje
Trippel, trappel, trippel, trap
En ik droom van Sinterklaas
En zijn goede Pieterbaas
’t Paardje kan de weg wel vinden
Trippel, trappel, trippel, trap
In het held’re maneschijntje
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Paardje is nog lang niet moe
Maar ik moet naar bedje toe
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sonitus fit ungularum
Dulciter tectum quatit
Equus Sancti Nicolae
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
Portat in fastigium
Rapidarum ungularum
Sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco
Recubans in lectulo
Sanctus ille cum Petro
Apparet in somnio
Nullus error equum fallit
Bene scit nam, quo eat
Luna vias illustrante
Numquam ille dubitat
Fatigari non potest
Sed heu! mihi hora est
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Oh kom er eens kijken'''
Oh kom er eens kijken
wat ik in mijn schoentje vind
alles gekregen van die goede Sint:
een pop met vlechten in het haar.
een snoezig jurkje kant en klaar,
twee kaatsenballen in een net
een letter van banket.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Venite spectare,
quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
O! Veni et vide
Quae mi sint in calceo!
Omnia accepta ab episcopo!
Comptis orinibus pupulam,
Vestem pulchram et nitidam,
Sphaeras in reti duas
Et tostas litteras!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Io spectate,
quid inveni in calceo,
mihi donatum a sancto viro:
pupillam comptis crinibus
et stolam arte consertam
tum duas pilas in rete
et litteram placentae!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Vestés plurímae pretíosae,
specúla, gémmae, margáritae,
elévatór delapsí vultus,
marítus dívitissímus!
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Appáratús computábilis,
procúl-parlátor, quam hábilis,
in hórto bálnea ád nandum
et automobíle propríum!
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio serena)
Sinterklaas is jarig
ik zet mijn schoentje klaar
’licht dat hij het vol doet,
met, ja, wist ik het maar.
Hier zet ik wat water,
daar wat hooi voor het paard,
want dat trouwe beestje
is dat heus wel waard.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Dei Nicolai
calceum paro;
farciatur donis
mihi nescio.
Aliquid avenae
et faeni pono
equo tam fideli,
bene merito
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Natalis est Sancti,
calceum posui.
Pleri eum volo
aliquo ignoti.
Hic equo avenam
stipulamque pono.
Nam caballus fidus
dignus est hoc cibo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio nigra)
Sinterklaas is jarig
zet hem op de pot
o wat zal hij stinken
doe de deur op slot
De goede Piet kwam kijken
met een stuk papier
en hij zei heel zachtjes:
"O, wat stinkt het hier!"
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Natalis est Sancti,
faecem nunc faciat.
Quem odorem sparget,
porta non pateat.
Petrus carus portat
magnam chartae partem
ac secum susurrat:
“Amittam nasonem!”
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Daar wordt aan de deur geklopt'''
Daar wordt aan de deur geklopt,
zacht geklopt, hard geklopt.
Daar wordt aan de deur geklopt.
Wie zou dat zijn ?
Wees maar gerust mijn kind.
Ik ben een goede vrind.
Ook als ik soms straffen moet,
’k Meen het toch goed.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Ianua nunc pellitur
fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur
quis aderit?
Marce, metus fini
amicus sum tibi.
Ianua pellitur
quis aderit?
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Ianua nunc pellitur
Fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur,
Quis aderit?
Parce metu, fili,
Sum amicus tibi,
Nonnumquam punio
Sed corde bono!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III
Ianua hic tunditur
molliter, fortiter.
Ianua hic tunditur,
quicumque sit.
Corda, liberi, sursum,
bonus amicus sum.
Nonnumquam punio
Sed corde bono.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
τίς πατάσσει ἐν πύλῃ,
ἐν πύλῃ, ἐν πύλῃ;
τίς πατάσσων ἐν πύλῃ
ἐστὶν ἐκεῖ;
ὦ φίλε, μὴ τάρβει,
καλὸς φίλος μου εἶ.
ἔχων λυπηρὸν ῥάβδον
καὶ ὥς σ’ ἀγαπῶ.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor wie klopt daar kinderen'''
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie tikt daar zachtjes tegen ‘t raam
’t Is een vreemd’ling zeker
Die verdwaald is zeker
’k Zal hem gauw eens vragen naar zijn naam
Sint Nicolaas, Sint Nicolaas
Brengt ons vanavond een bezoek
En strooit dan wat lekkers
In d’ één of andere hoek
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat nostram ianuam?
Certe barbarus est,
qui erravit certe.
Nomen eius modo perquiram.
Nicolae, Nicolae,
visita nos hoc vespero,
et fer nobis dulcia,
in angul’aliquo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Quisnam pulsat - audi -
protinus tam leve,
fenestram nostram leve pulsat?
Advena pro certo,
peregrinus quidam:
aperi iam, nomen tum roga.
Nicolae, Nicolae,
nos vesperi sis visita
et bona disperge
per angulos tua.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Quisnam pulsat, pueri,
quisnam hanc fenestram tetigit?
Peregrinus, scilicet,
qui hic errat, scilicet,
aperit(e) et nomen rogemus:
Nicolaus, Nicolaus
convenit nos hoc vespero
et dulcia dispergit
in domus angulos.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
Quis hic pulsat, liberi?
Quis hic pulsat, liberi?
Molliter pulsat hic fenestram.
Non est notus iste,
peregrinus certe,
nomen eius breviter petam.
Sanct’ Nicola’, Sanct’ Nicola’,
non praeteri hac in vespera
et sparge dulcia
per tectum aliqua.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor de wind waait door de bomen'''
Hoor de wind waait door de bomen
Hier in huis zelfs waait de wind
Zou de goede Sint wel komen
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt.
Ja hij rijdt in donk’re nachten
Op zijn paardje, o zo snel
Als hij wist hoe w’ hem verwachten
Ja gewis dan kwam hij wel
Ja gewis dan kwam hij wel
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Flat tempestas per arbores
quoque domi ventus flat.
Veniatne Vir Sanctus, cum
tempus tam malum putat.
Equo vehitur per noctem
obscuram celeriter.
Si nosset, ut exspectemus
veniret velociter.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hij komt, hij komt'''
Hij komt, hij komt, de lieve goede Sint,
Mijn beste vrind, uw beste vrind
De vrind van ieder kind!
Mijn hartje klopt, mijn hartje klopt zo blij
Wat brengt hij mij, en wat brengt hij u
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Venit, venit, venit Nicolaus
amicus omnium puerorum
longe optimus. Palpitat cor,
palpitat cor laete rogitans, quid
ferat ad te, et quid ferat ad me.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Goede Piet ging uit fietsen'''
Goede Piet ging uit fietsen,
toen knapte zijn band.
Toen moest hij gaan lopen,
met de fiets aan zijn hand.
Hij kwam in 'n dorpje,
en zei tegen de smid:
'k Geloof dat er in mijn achterband
een pepernootje zit.
De smid moest toen lachen
en plakte zijn band.
Toen kon Piet weer fietsen
door heel Nederland.
Och jongens en meisjes
let nu toch eens op!
Misschien zie je Piet wel fietsen
met Sint achterop.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Petrus carus in rotis.
Heu subito: pang pang!
Tunc pedibus ibat
per totam terram.
Ad villam perveniens
ferrario dixit:
“In posteriore rota
nux piperis mi sit.”
Ferrarius ridens
damnum refecit.
Nunc rursus in rotis
Petrus circumit.
Pueri, puellae,
attenti sitis.
Sit post Petrum Sanctus
sedens in rotis.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Dag Sinterklaasje'''
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
daag, beste Piet.
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
luister naar ons welkomslied.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Vale Nicolae, vale, vale.
Vale, vale, care Petre.
Vale Nicolae, vale, vale.
Em cantum valedicentem.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Ad Sanctum Nicolaum'''
Nicolai solemnia
Canit praesens familia:
Ille puer amabilis,
In omnibus laudabilis
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Quarta et sexta Feria
Semel sugebat ubera:
Iam in aetate tenera
Usus est abstinentia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Qui vagitus infantiæ
Decoravit mirifice,
Dans virtutis primordia,
Inter ortus crepundia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Exultet aula coelica,
Laetetur mundi machina,
Dum refert solis orbita
Nicolai solemnia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Benedicamus Domino,
Qui regnat in altissimo:
Deo dicamus gratias.
Qui finis est et charitas.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Op het feest van Sinterklaas
zingt de familie die aanwezig is:
de bekende beminnelijke jongen
verdient in alles lof.
Wees blij, wees blij, wees blij, wees blij,
wees blij, vader Nicolaas.
Op woens- en vrijdagen
zoog hij altijd éénmaal aan de borst:
al op jonge leeftijd
hield hij zich aan onthouding.
Wees blij, enzovoorts.
En hij versierde zijn
kindergekrijs verbazingwekkend:
hij liet het begin van zijn aanleg zien,
na zijn geboorte, tussen de rammelaars.
Wees blij, enzovoorts.
Laat het hemelse paleis juichen,
laat de schepping zich verheugen,
wanneer de baan van de zon
het feest van Sinterklaas terugbrengt.
Wees blij, enzovoorts.
Laten wij de Heer prijzen,
die heerst in het allerhoogste,
laten wij God danken,
die de voltooiïng en de naastenliefde is.
Wees blij, enzovoorts.
<small>''Uit: Het prieel der gheestelicker melodiie, Antwerpen 1617, pagina 279-281, met notenbalk https://www.dbnl.org/tekst/_pri008prie01_01/_pri008prie01_01_0144.php''</small>
</poem>
|}
<hr>
<poem>
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid(e), ut agitentur Vexilla ventis!
Servus ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
''Zie de maan schijnt door de bomen'':
En per frondem lucet luna, sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina, iam venit Nicolaii(?) l.
Corda spe pulsant magna, cui libum, cui ferula (2x)
Gaudeamus nunc ludentes, harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes, dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia: Non libum, sed ferula (2x)
''Oh kom er eens kijken'':
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
''Paard van sinterklaas:''
Sonitus est ungularum...
Dulciter tectum quatit
equus Sancti Nicolai....
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
portat in fastigium (2x)
Rapidarum ungularum...
sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco....
Recubans in lectulo,
sanctus ille cum nigro,
apparet in somnio (2x)
Nullus error equum fallit:
Bene scit nam, quo eat.
Luna vias illustrante...
Numquam ille dubitat
Fatigati non potest,
sed heu! Mihi hora est (2x)
</poem>
<hr>
===varia===
[[File:Река Струма край Боснек.jpg|thumb|100px|in Strymone caesio, horam leti providens, non te dulcius ultimum canit]]
<small>'''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{#time:xrY}}'''</small></p>
alc Alt+Q sapph Alt+W el Alt+F
<small>bangitur schmangitur gubernaculum frangitur (аля улю пизда рулю)<br>
Praetereant nos dolorum omnium maximi, qui sunt dominorum ira et dominorum amor.<br>
mons quae ad Mahometum non it, ad ficum eat<br>
absunt athei in convallationibus<br>
Feles nigra in aede obscura difficilis est quaesitu, praesertim cum ibi abest<ref>Aedes, ut Buddha docet, etiam abest, necnon qui quaerit. Sed quaerendum est.</ref>.<br>
Feles quaerebatur, Leo (XIV) invenitur. <br>
iter noster ut sagitta libertatis Tartaricae primigeniae pectus nobis transfixit <br>
corde fracto nihil incolumius
<references /></small>
{| class="wikitable"
|-
|Τῶν δ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ <br>
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων <br>
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα <br>
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι <br>
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών, <br>
||iam uariae pelagi uolucres et quae Asia circum <br>
dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri— <br>
certatim largos umeris infundere rores, <br>
nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas <br>
et studio incassum uideas gestire lauandi. <br>
|}
[https://books.google.ru/books?id=5GsIlHMqv7sC&pg=PA212&lpg=PA212&dq=Strophe+ambrosienne&source=bl&ots=metIb7c6-H&sig=w1B0OjNqvKLSBZC7wosxE6e7DFw&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjjlLWekO7fAhUKiaYKHT2AAjEQ6AEwA3oECAYQAQ#v=onepage&q=Strophe%20ambrosienne&f=false iambiques] <br>
[https://books.google.ru/books?id=3AJxYd689XUC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=Stropha+Ambrosiana&source=bl&ots=FVIGG9TicX&sig=fNgPFgmDGbjnRFlFEFtd501-wEE&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjah-SIju7fAhWFFSwKHakoCp4Q6AEwAXoECAUQAQ#v=onepage&q=Stropha%20Ambrosiana&f=false strophe ambrosienne] iambo-trochaïques
+ quaelibet Schuch [[:s:la:Specialis:Gregum_usorum_potestates|p]]
<hr>
<small>[[Vicifons:Magistratus|mg nostri]] <br>[https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Specialis:Paginam_restituere&target=Disputatio%3ARésumé+antigone×tamp=20250402070153 ''écoutez de la musique sinon la musique vous écoutera'']</small>
[[Poemata_(Broukhusius)#I._Effigies_Sophiae_magnae_Moscovitarum_Ducis.|quid Broukhusio?]]
[[Imago:Loading icon cropped.gif|center|ne credas, haec est imago vana]]
f28jy780gww7uemoampcprqevjj3b69
268106
268101
2026-05-31T17:04:30Z
Demetrius Talpa
13304
/* sinterklaas */
268106
wikitext
text/x-wiki
<p style="background-image:linear-gradient(90deg,black,blue,green);padding-bottom:3px;position:fixed;width:100%;top:0;left:0;margin:0;z-index:1"></p>[[Fasciculus:Rhomboederstumpf SketchUp massiv.svg|right|80px|Polyhedron Dureri]]
===versiones===
{| class="wikitable"
|zu beiden händen, da||dextra atque sinistra, eo
|-
|wo die Sterne mir wuchsen, fern||quo stellae mihi creverunt, procul
|-
|allen Himmeln, nah||caelis omnibus, prope
|-
|allen Himmeln:||caela omnia:
|-
|Wie||Ut
|-
|wacht es sich da! Wie||vigilatur eo! Ut
|-
|tut sich die Welt uns auf, mitten||mundus nobis aperitur, in medio
|-
|durch uns!||per nos!
|-
| ||
|-
|Du bist,||es
|-
|wo dein Aug ist, du bist||quo oculus est tuus, es
|-
|oben, bist||supra, es
|-
|unten, ich||infra, in-
|-
|finde hinaus.||venio extrorsum.
|-
| ||
|-
|O diese wandernde leere||О istum vagans vacuum
|-
|gastliche Mitte. Getrennt,||hospitale medium! Seiunctus
|-
|fall ich dir zu, fällst||cado ad te, cadis
|-
|du mir zu, einander||ad me, invicem
|-
|entfallen, sehn wir||excidimus, desideramus
|-
|hindurch:||trans:
|-
| ||
|-
|Das||i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nobis
|-
|verloren, das||captum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nostrum
|-
|vergessen, das||oblitum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns — — ||est nos — —
|}
{| class="wikitable"
|erblindete schon heut:||caeci tamen fiatis hodie:
|-
|auch die Ewigkeit steht voller Augen —||etiam aeternitas plena oculorum stat —
|-
|darin||ibi
|-
|ertrinkt, was den Bildern hinweghalf||demergitur, quod imagines conficere
|-
|uber den Weg, den sie kamen,||iter, quo adierunt, adiuvit,
|-
|darin||ibi
|-
|erlischt, was auch dich aus der Sprache||exstinguitur, quod etiam te e sermone
|-
|fortnahm mit einer Geste,||uno eripuit gestu,
|-
|die du geschehn ließt wie||quem fieri permisisti, ut
|-
|den Tanz zweier Worte aus lauter||duorum verborum choreae e liquido
|-
|Herbst und Seide und Nichts||autumno et serico et nihilo
|}
{| class="wikitable"
| valign="top" |<poem>
Der Stein.
Der Stein in der Luft, dem ich folgte.
Dein Aug, so blind wie der Stein.
Wir waren
Hände,
wir schöpfen die Finsternis leer, wir fanden
das Wort, das den Sommer heraufkam:
Blume.
Blume - ein Blindenwort.
Dein Aug und mein Aug:
sie sorgen
für Wasser.
Wachstum.
Herzwand um Herzwand
blättert hinzu.
Ein Wort noch, wie dies, und die Hämmer
schwingen im Freien.
</poem>
| valign="top" |<poem>
Saxum.
Saxum in aere, quod sequebar.
Oculus tuus, caecus ut saxum.
Manus
Fuimus,
Tenebras usque ad fundum exhausimus, invenimus
Verbum, quod aestatem attulit:
Flos.
Flos est verbum caecum.
Oculus tuus et oculus meus:
Curant
Aquam.
Augmen.
Pericardium pericardio
ut folio circumdatur.
Etiam unum verbum, ut haec, et mallei
sub caelo aperto coruscant.
</poem>
|}
{| class="wikitable"
|ВЕРШИНЫ БЕРЕЗ — С ДЕТСТВА И ДО СИХ ПОР||SVMMIS IN BETVLIS — AB INFANTIA VSQVE ADHVC
|-
| ||
|-
|будто||an
|-
|все то же:||semper idem est:
|-
| ||
|-
|о||o quam
|-
|затихание — после||silescitur — post
|-
|шепота||susurrum
|-
|взгляда||uisumque
|-
|и слуха —||auditumque —
|-
|(и я забывал это было всю жизнь забывал колыбельную голосом бывшую чтобы всю жизнь вспоминать колыбельную будто безмолвно-первичную духом меня изначально раскрывшую шириться мне обещая свободно без края) —||(atque obliuiscebar per totam uitam hoc erat lallum obliuiscebar quod uox fuerat ut per totam uitam lallum reminiscerer ceu spiritu taciturne principale quod me ab origine aperuisset solutam sine limite pollicens latitudinem) —
|-
| ||
|-
|о ||о
|-
|затиханье — (давно уже нет никого):||silescitur — (nemo iamdudum hic est):
|-
| ||
|-
|воздух — в вершинах:||aer — summis in:
|-
| ||
|-
|берез||betulis
|}
<hr>
===colores equorum===
<small>Symeon</small>:
*буланый gilvus
*вороной niger / ater
*воронорыжий pili e rubro atri
*воронопегий maculis nigris
*вороночалый maculis incanis / ravis
*игрений rufus iuba et cauda albicante
*гнедой badio colore
*каурый ''abest''
*пегий maculosus / maculatus / maculis albis
*соловый colore isabellae / melino
*саврасый badio in helvolum transeunte colore, cum iuba et cauda nigra
*чалый griseo colore inter alios mixto
*чубарый tigridis instar varius
<hr>
===sinterklaas===
''Leonis Nellissen collectio, http://www.stilus.nl/liedjes/index.htm''
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht'''
Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht
want we zitten allemaal even recht
Misschien heeft u wel even tijd
voordat u weer naar Spanje rijdt
Sinterklaasje, kom maar even bij ons aan
en laat uw paardje maar buiten staan
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte Nicola(e), intra cum famulo
nam omnes sedemus eleganter
Forsan tibi momentum sit
antequam reveheris in Hispaniam
Sancte Nicolae, ad nos venias paulisper
maneat foras equus parvus
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> ἧ<u>κε</u> με<u>τὰ</u> δού<u>λου</u>·
ἵζο<u>μεν</u> γὰρ <u>πάν</u>τες ὀρ<u>θῶς</u> αὐ<u>τοῦ</u>.
Ὀ<u>λί</u>γον <u>χρό</u>νον <u>ἔ</u>χοις <u>ἄν</u>,
πρὶν <u>πά</u>λιν <u>εἰς</u> Ἱσ<u>πα</u>νί<u>αν</u>.
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> νῦν <u>πρὸς</u> ἡ<u>μᾶς</u> ἧ<u>κε</u>,
ἀλ<u>λὰ</u> τὸν <u>ἵπ</u>πον ἔ<u>ξω</u> λί<u>πε</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne'''
Sinterklaasje bonne, bonne, bonne
Gooi wat in de regen-regentonne
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte, sancte, bona, bona, bona
Pone dona solea in mea
Dona et in caliga
Magna mea gratia
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Ἤδη, ἤδη, καλέ, καλέ, καλέ
Δῶρα αὐτόθι τίθει κάλλιστα
Δῶρα αὐτόθι τίθει
ἡσθησόμεθα μέρει
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:4250px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie ginds komt de stoomboot'''
Zie ginds komt de stoomboot
uit Spanje weer aan
Hij brengt ons Sint Nicolaas
ik zie hem al staan
Hoe huppelt zijn paardje
het dek op en neer
Hoe waaien de wimpels
al heen en al weer
Zijn knecht staat te lachen
en roept ons reeds toe
Wie zoet is, krijgt lekkers
wie stout is, de roe
O lieve Sint Nicolaas
denk ook eens aan mij
en rijd dan niet stilletjes
mijn huisje voorbij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
Vaporea navis ex Hispania
Nostrum petit portum, portans omnia
Quae bonus Sanctus nobis dare amat
Speramus ut mox dona distribuat
Petrus comes ridet albis dentibus
In manu sinistra est fasciculus
In altera tenet profundum saccum
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
En illic vaporans ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum iam flavum vento fluitat
Comes Petrus carus ridens exclamat
Impigro ille bona, pravo virgam dat
Sancte Nicolae, preces exaudi
Noli domum meam clam praetervehi
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Iam navis adventat ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum episcopale vento fluitat
Petrus iam os suum ridens distorquet
Ostenditque saccum, qui nobis feret
Multa oblectamenta, multas bonas res
Salve, Nicolae, gratus venies
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Procul advenit navis vaporea
portans Nicolaum ex Iberia
equo exsultante constrata crepant
vexilla festiva vento vento fluitant.
Minister ridens exclamat: ‘crustula
probis pueris, improbis ferula’.
Nicolae care, mei memor sis
nec tacitus domum praeterveharis.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid, ut agitentur Vexilla ventis!
Comes ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI
Iam navis Hispana nunc appropinquat.
Advehit Niclaum; in constrato stat.
Ex equo salutat, nobisque arridet,
vexilla versantur, suavilla habet.
Comesque exsultat, iam nos appellat:
qui paret, donatur, qui non, poenas dat.
O care Niclae, ad me perveni,
noli meam casam clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Huc adest navigium ex Hispania
Portat Nicolaum stantem in prora
Caballus exsultat in navis strato
Vexillum fluitat ultro et citro
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
vide ut iam navis illinc redeat
sanctum fert Hispanam proram occupat
iam equulus saltat nunc it, nunc redit
quam flantur vexilla iam ventus strepit
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX.
Adventat iam navis ex Hispania
vehens Nicolaum stantem in prora.
Equus eius albus lascive exsultat.
Vexillum iam flavum vento fluitat.
Comes Petrus carus ridens exclamat:
impigro ille bona, virgam pravo dat.
Sancte Nicolae, preces exaudi:
domum meam noli clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
En hic venit navis e mari rursus.
Fert Niclaum nobis, stantem videmus.
Ut saltat caballus istuc et tunc huc,
ut volant iam pannae alio et illuc.
Stat comes in prora promittens multam:
bonis quidem dulcia, sed malis virgam.
O Sancte amice, o veni ad me
nec casam meam praeteri tacite.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
En navis vaporans ex Hispania.
Adfert Nicolaum, qui stat in prora.
Caballus exsultat super constratum.
Vexilla moventur sursum deorsum.
Ridet eius comes et clamat nobis:
malis verbera erunt, iucunda bonis.
Care Nicolae, mei memento
et noli transvehi, sed sis in domo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
En navis Hispana iam iamqu' adventat
vehit nobis Sanctum in prora iam stat.
Quam laetus caballus in transtris saltat
huc illuc vexilla ventum nobis flat.
Astat Petrus ridens clamatque nobis.
Bonis nunc est suave sed non improbis.
Ad me veni, Sancte, qui pueros amas
et casam ne meam clam praetereas!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1
Θεᾶσθε τὸ πλοῖον
ἐξ Ἰβηριᾶς.
Φέρει Νικόλαον·
οὐ νὶν ἑώρας;
Φαιδρῶς σκιρτᾷ ἵππος
ἐπὶ τῷ πλοίῳ.
Κινεῖται σημεῖα
πολὺ γ΄ ἀνέμῳ.
Γελᾷ δ΄ὁ οἰκέτης,
ἡμᾶς προσφωνεῖ·
΄Χρηστὸς πράξει καλῶς,
κακὸς ἐκτείσει !΄
Ὦ φίλε Νικόλαε,
μή μου γ΄ ἐπιλαθοῦ,
μὴ σῖγα παρέλαυνε
παρ΄ οἰκίαν μου!
<small>''(vertaling gemaakt in december 2013 door Stephan van Doren, classicus te Tilburg)''</small>
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas kapoentje'''
Sinterklaas kapoentje
Gooi wat in mijn schoentje
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Cappo Nicolae
Oro, quiddam iace
Mihi in caligulas
Ago tibi gratias
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:8150px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie de maan schijnt door de bomen'''
Zie de maan schijnt door de bomen
Makkers staakt uw wild geraas
’t Heerlijk avondje is gekomen
’t Avondje van Sinterklaas
Vol verwachting klopt ons hart
Wie de koek krijgt, wie de gard
O, wat pret zal ’t zijn te spelen
Met die bonte harlekijn
Eerlijk zullen w’ alles delen
Suikergoed en marsepein
Maar o wee wat bitt’re smart
Kregen wij voor koek een gard
Maar ik vrees niet dat wij klagen
Vader, moeder zijn zo goed
Waren w’ook niet alle dagen
Vele waren wij toch zoet
Ban dus vrij de vrees van ‘t hart
‘k Wed, er ligt geen enk’le gard
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En, per frondem lucet luna,
sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina,
iam venit Nicolaii.
Corda spe pulsant magna,
cui libum, cui ferula
Gaudeamus nunc ludentes,
harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes,
dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia:
Non libum, sed ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Lucet luna per arbusta.
Procul turbae sint ferae.
Hora nempe adest augusta.
Nicolae feriae.
Omnium cor palpitat
Libum an virga ferat.
Bona fide dividemus
Sparsa mox bellaria,
Neque inter nos contendimus
Picta cui sit pupula.
Nam quis nostrum non gemit
Virga si cui data sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Luna lucet per arbores
Iam clamorem mittite
Venit vesper ille bonus
Nicolae vesper est
Quaeque palpitant corda
Cui sit crustum, cui virga
Valde mox nos delectabit,
ille sannio varius.
Omn'inter nos partiemur,
dulc'et martis panem.
Sed dolori maximo,
erit virga pro crusto.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Ecce luna per arbores
Comites silete nunc
Venit tandem vesper sacer
Amici Nicolae
Nostrum cor iam palpitat
Cui fasces Petrus dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Ecce luna per arbores
Ne clametis comites
Advenit iam vesper bonus
Nicolae vesperculus
Plenum spei cor pulsat
Cui placentam an virgam dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI.
Ecce luna per arbusta:
ne tumultuemini!
Vesper dulcis nunc advenit,
vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
quem donet, quem puniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Ecce, luna clara lucet
pueri, quiescite!
Nicolaas vir sanctus venit
laeti nunc attendite!
palpitat iam cor meum
poena sit an praemium.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
Per arbores luna lucet,
finem facte strepitus;
venit vespera hilaris
vespera Nicolai!
Plena spei sunt corda,
utrum crusta an ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX
Lucet luna per arbusta,
comites, silentium!
Venit vespera venusta,
Niclai crepusculum!
Corque nostrum palpitat,
quemnam probet, quem premat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
Ecce luna per arbores;
sodales silentium!
Venit vesper dulcies ille
vesper Sancti Nicolai.
Cor nostrum percutitur,
cui sint fasces, cuique non.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
Vide lunam per arbores
Ne strepatis pueri.
Venit versperclus beatus,
Vesperclus Nicolai.
Pulsant corda plena spe
Cui detur, cui ne!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
Ecce luna, io! Per ramos,
Finiamus strepitum.
Vesper nunc est iam divinus,
Vesper est Nicolai.
Plenum spei cor micat,
Liba an virga obveniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIII
Luna splendet per arbores;
Sanctum sit silentium!
Vesper est, quo exspectamus
Nicolaum Dominum.
Palpitans cor rogitat,
Dona det an puniat.
Quantum gaudium praebebit
pupa haec ludentibus!
Sine rixa dividemus
crustula cum dulcibus.
Sed, o rem horribilem,
virgam si acciperem.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIV
Ecce, lunam per arbores,
sociii, tacete nunc!
Vespera amoena venit,
vespera Nicolai!
Plena spei corda sunt:
dabit virgam an libum.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XV
En per silvam lucet luna.
Nunc finite strepitum!
Vesper voluptate summa
Facit Sancti reditum.
Nostra mens est trepida,
dulcia dentur an virga.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVI
Lucet luna per arbusta,
nunc tacete pueri!
Venit vespera venusta,
Vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
libum an virgam ferat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVII.
Luna splendet in arbusto,
mitte, comes, strepitum.
Vesper dulcis appetivit,
Santi Nicolaidum.
Anxia cor spe salit,
cui libum, cui virga sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVIII.
clara lucet, ecce, luna
audiatur nulla vox.
nox advenit speciosa
Nicolai sacra nox.
trepidans cor rogitat
quidnam quemque maneat.
et cum Macco colorato
quae habebo gaudia.
dividemus sine dolo
bella et cuppedia.
sed quid si, me miserum,
manet nos supplicium.
sed non erit quod queramur
pater mater sunt boni.
ut non semper videamur
saepe sumus integri.
requiesci nunc potest
poena non timenda est
<small>''VARIA
alternatieve regel 2: strepitum omittite''</small>
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη·
ἅλις, φίλοι, θορύβου!
ἦλθεν ἑσπέρα ἡ κλεινή,
ἑσπέρα Νικολάου!
πάλλεται καρδία δή·
τίνι πέμμα, τίνι μή.
ἕξει τὸ μέρος ἕκαστος,
τρωκτέα καὶ ἁπαλά·
ποικίλος ὁ Νευρόσπαστος
παίξεται πηδήματα·
ἀλλ’, αἰαῖ, οἷον πάθος
ῥαπὶς ἀντὶ πέμματος!
ἀλλ’ οὐ μὴ νῦν αἰάζωμεν·
χρηστοὶ πάππα καὶ μάμμα·
πάντ’ εἰ μὴ καλῶς ἐδρῶμεν,
πλεῖστά γ’ ἦν ἐπαινετά.
μὴ φοβοῦ, παῖ, ῥαπίδος
οὐδεὶς ἔσται ἄξιος!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
2.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
λήξατε τοῦ θορύβου
ἡ καλὴ ἑσπέρα ἥκει
ἁγίου Νικολάου
ἡμῖν ἦτορ πάλλεται
τίνι πέμμα βάλλεται.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
3.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
νῦν παύσασθε θορύβου
ἧκ’ ἡ ἑσπέρα ἡ καλὴ
ἑσπέρα Νικολάου
πλέων ἦτορ ἐλπίδος
τίς εὐδαίμων, τίς κακός.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
4.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
παῖδες, σχέσθε θορύβου!
ἥκει ἡ ἑσπέρα ἡδεῖα,
ἑσπέρα Νικολάου.
πάλλεται καρδία δή,
τίνι πέμμα, τίνι μή.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
5.
διὰ δένδρων, εἰσορᾶτε,
ἡ σελήνη φαίνεται·
Νικολάου, σιωπᾶτε,
ἑσπέρα προσέρχεται.
ἐλπίζουσι κῆρ ἀεὶ
πέμμ’ ἢ ῥάβδον τίς ἕξει.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
6.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων
παῖδες παύσασθε τῆς κραυγῆς
ἑσπέρα γὰρ ἧκεν ἡμῖν
ἁγίου Νικολάου
τῇ ἐλπίδι κῆρ τρομεῖ
τίνι πλακοῦς ἢ κακόν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
7.
ἡ σελήνη διὰ δένδρων
φαίνεται, σιγᾶτε οὖν
ἥκει γὰρ ἑσπέρα λαμπρὰ
ἁγίου Νικολάου
μεστὸν ὁρᾶτε δώρων
σάκκον καλῶν καὶ λαμπρῶν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
8.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων.
φίλε, τῆς βοῆς παύου.
ἑσπέρα ἡδεῖα ἦλθεν,
ἑσπέρα Νικολάου.
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zachtjes gaan de paardenvoetjes'''
Zachtjes gaan de paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Is het paard van Sinterklaasje
Trippel, trappel, trippel, trap
’t Schimmeltje draagt met gemak
Sinterklaasje over ‘t dak
’k Hoor de vlugge paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
In mijn lekker warme bedje
Trippel, trappel, trippel, trap
En ik droom van Sinterklaas
En zijn goede Pieterbaas
’t Paardje kan de weg wel vinden
Trippel, trappel, trippel, trap
In het held’re maneschijntje
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Paardje is nog lang niet moe
Maar ik moet naar bedje toe
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sonitus fit ungularum
Dulciter tectum quatit
Equus Sancti Nicolae
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
Portat in fastigium
Rapidarum ungularum
Sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco
Recubans in lectulo
Sanctus ille cum Petro
Apparet in somnio
Nullus error equum fallit
Bene scit nam, quo eat
Luna vias illustrante
Numquam ille dubitat
Fatigari non potest
Sed heu! mihi hora est
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Oh kom er eens kijken'''
Oh kom er eens kijken
wat ik in mijn schoentje vind
alles gekregen van die goede Sint:
een pop met vlechten in het haar.
een snoezig jurkje kant en klaar,
twee kaatsenballen in een net
een letter van banket.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Venite spectare,
quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
O! Veni et vide
Quae mi sint in calceo!
Omnia accepta ab episcopo!
Comptis orinibus pupulam,
Vestem pulchram et nitidam,
Sphaeras in reti duas
Et tostas litteras!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Io spectate,
quid inveni in calceo,
mihi donatum a sancto viro:
pupillam comptis crinibus
et stolam arte consertam
tum duas pilas in rete
et litteram placentae!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Vestés plurímae pretíosae,
specúla, gémmae, margáritae,
elévatór delapsí vultus,
marítus dívitissímus!
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Appáratús computábilis,
procúl-parlátor, quam hábilis,
in hórto bálnea ád nandum
et automobíle propríum!
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio serena)
Sinterklaas is jarig
ik zet mijn schoentje klaar
’licht dat hij het vol doet,
met, ja, wist ik het maar.
Hier zet ik wat water,
daar wat hooi voor het paard,
want dat trouwe beestje
is dat heus wel waard.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Dei Nicolai
calceum paro;
farciatur donis
mihi nescio.
Aliquid avenae
et faeni pono
equo tam fideli,
bene merito
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Natalis est Sancti,
calceum posui.
Pleri eum volo
aliquo ignoti.
Hic equo avenam
stipulamque pono.
Nam caballus fidus
dignus est hoc cibo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio nigra)
Sinterklaas is jarig
zet hem op de pot
o wat zal hij stinken
doe de deur op slot
De goede Piet kwam kijken
met een stuk papier
en hij zei heel zachtjes:
"O, wat stinkt het hier!"
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Natalis est Sancti,
faecem nunc faciat.
Quem odorem sparget,
porta non pateat.
Petrus carus portat
magnam chartae partem
ac secum susurrat:
“Amittam nasonem!”
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Daar wordt aan de deur geklopt'''
Daar wordt aan de deur geklopt,
zacht geklopt, hard geklopt.
Daar wordt aan de deur geklopt.
Wie zou dat zijn ?
Wees maar gerust mijn kind.
Ik ben een goede vrind.
Ook als ik soms straffen moet,
’k Meen het toch goed.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Ianua nunc pellitur
fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur
quis aderit?
Marce, metus fini
amicus sum tibi.
Ianua pellitur
quis aderit?
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Ianua nunc pellitur
Fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur,
Quis aderit?
Parce metu, fili,
Sum amicus tibi,
Nonnumquam punio
Sed corde bono!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III
Ianua hic tunditur
molliter, fortiter.
Ianua hic tunditur,
quicumque sit.
Corda, liberi, sursum,
bonus amicus sum.
Nonnumquam punio
Sed corde bono.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
τίς πατάσσει ἐν πύλῃ,
ἐν πύλῃ, ἐν πύλῃ;
τίς πατάσσων ἐν πύλῃ
ἐστὶν ἐκεῖ;
ὦ φίλε, μὴ τάρβει,
καλὸς φίλος μου εἶ.
ἔχων λυπηρὸν ῥάβδον
καὶ ὥς σ’ ἀγαπῶ.
</poem>
|}
cf. [[Ianua nunc pellitur]]
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor wie klopt daar kinderen'''
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie tikt daar zachtjes tegen ‘t raam
’t Is een vreemd’ling zeker
Die verdwaald is zeker
’k Zal hem gauw eens vragen naar zijn naam
Sint Nicolaas, Sint Nicolaas
Brengt ons vanavond een bezoek
En strooit dan wat lekkers
In d’ één of andere hoek
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat nostram ianuam?
Certe barbarus est,
qui erravit certe.
Nomen eius modo perquiram.
Nicolae, Nicolae,
visita nos hoc vespero,
et fer nobis dulcia,
in angul’aliquo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Quisnam pulsat - audi -
protinus tam leve,
fenestram nostram leve pulsat?
Advena pro certo,
peregrinus quidam:
aperi iam, nomen tum roga.
Nicolae, Nicolae,
nos vesperi sis visita
et bona disperge
per angulos tua.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Quisnam pulsat, pueri,
quisnam hanc fenestram tetigit?
Peregrinus, scilicet,
qui hic errat, scilicet,
aperit(e) et nomen rogemus:
Nicolaus, Nicolaus
convenit nos hoc vespero
et dulcia dispergit
in domus angulos.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
Quis hic pulsat, liberi?
Quis hic pulsat, liberi?
Molliter pulsat hic fenestram.
Non est notus iste,
peregrinus certe,
nomen eius breviter petam.
Sanct’ Nicola’, Sanct’ Nicola’,
non praeteri hac in vespera
et sparge dulcia
per tectum aliqua.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor de wind waait door de bomen'''
Hoor de wind waait door de bomen
Hier in huis zelfs waait de wind
Zou de goede Sint wel komen
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt.
Ja hij rijdt in donk’re nachten
Op zijn paardje, o zo snel
Als hij wist hoe w’ hem verwachten
Ja gewis dan kwam hij wel
Ja gewis dan kwam hij wel
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Flat tempestas per arbores
quoque domi ventus flat.
Veniatne Vir Sanctus, cum
tempus tam malum putat.
Equo vehitur per noctem
obscuram celeriter.
Si nosset, ut exspectemus
veniret velociter.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hij komt, hij komt'''
Hij komt, hij komt, de lieve goede Sint,
Mijn beste vrind, uw beste vrind
De vrind van ieder kind!
Mijn hartje klopt, mijn hartje klopt zo blij
Wat brengt hij mij, en wat brengt hij u
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Venit, venit, venit Nicolaus
amicus omnium puerorum
longe optimus. Palpitat cor,
palpitat cor laete rogitans, quid
ferat ad te, et quid ferat ad me.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Goede Piet ging uit fietsen'''
Goede Piet ging uit fietsen,
toen knapte zijn band.
Toen moest hij gaan lopen,
met de fiets aan zijn hand.
Hij kwam in 'n dorpje,
en zei tegen de smid:
'k Geloof dat er in mijn achterband
een pepernootje zit.
De smid moest toen lachen
en plakte zijn band.
Toen kon Piet weer fietsen
door heel Nederland.
Och jongens en meisjes
let nu toch eens op!
Misschien zie je Piet wel fietsen
met Sint achterop.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Petrus carus in rotis.
Heu subito: pang pang!
Tunc pedibus ibat
per totam terram.
Ad villam perveniens
ferrario dixit:
“In posteriore rota
nux piperis mi sit.”
Ferrarius ridens
damnum refecit.
Nunc rursus in rotis
Petrus circumit.
Pueri, puellae,
attenti sitis.
Sit post Petrum Sanctus
sedens in rotis.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Dag Sinterklaasje'''
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
daag, beste Piet.
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
luister naar ons welkomslied.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Vale Nicolae, vale, vale.
Vale, vale, care Petre.
Vale Nicolae, vale, vale.
Em cantum valedicentem.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Ad Sanctum Nicolaum'''
Nicolai solemnia
Canit praesens familia:
Ille puer amabilis,
In omnibus laudabilis
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Quarta et sexta Feria
Semel sugebat ubera:
Iam in aetate tenera
Usus est abstinentia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Qui vagitus infantiæ
Decoravit mirifice,
Dans virtutis primordia,
Inter ortus crepundia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Exultet aula coelica,
Laetetur mundi machina,
Dum refert solis orbita
Nicolai solemnia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Benedicamus Domino,
Qui regnat in altissimo:
Deo dicamus gratias.
Qui finis est et charitas.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Op het feest van Sinterklaas
zingt de familie die aanwezig is:
de bekende beminnelijke jongen
verdient in alles lof.
Wees blij, wees blij, wees blij, wees blij,
wees blij, vader Nicolaas.
Op woens- en vrijdagen
zoog hij altijd éénmaal aan de borst:
al op jonge leeftijd
hield hij zich aan onthouding.
Wees blij, enzovoorts.
En hij versierde zijn
kindergekrijs verbazingwekkend:
hij liet het begin van zijn aanleg zien,
na zijn geboorte, tussen de rammelaars.
Wees blij, enzovoorts.
Laat het hemelse paleis juichen,
laat de schepping zich verheugen,
wanneer de baan van de zon
het feest van Sinterklaas terugbrengt.
Wees blij, enzovoorts.
Laten wij de Heer prijzen,
die heerst in het allerhoogste,
laten wij God danken,
die de voltooiïng en de naastenliefde is.
Wees blij, enzovoorts.
<small>''Uit: Het prieel der gheestelicker melodiie, Antwerpen 1617, pagina 279-281, met notenbalk https://www.dbnl.org/tekst/_pri008prie01_01/_pri008prie01_01_0144.php''</small>
</poem>
|}
<hr>
<poem>
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid(e), ut agitentur Vexilla ventis!
Servus ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
''Zie de maan schijnt door de bomen'':
En per frondem lucet luna, sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina, iam venit Nicolaii(?) l.
Corda spe pulsant magna, cui libum, cui ferula (2x)
Gaudeamus nunc ludentes, harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes, dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia: Non libum, sed ferula (2x)
''Oh kom er eens kijken'':
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
''Paard van sinterklaas:''
Sonitus est ungularum...
Dulciter tectum quatit
equus Sancti Nicolai....
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
portat in fastigium (2x)
Rapidarum ungularum...
sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco....
Recubans in lectulo,
sanctus ille cum nigro,
apparet in somnio (2x)
Nullus error equum fallit:
Bene scit nam, quo eat.
Luna vias illustrante...
Numquam ille dubitat
Fatigati non potest,
sed heu! Mihi hora est (2x)
</poem>
<hr>
===varia===
[[File:Река Струма край Боснек.jpg|thumb|100px|in Strymone caesio, horam leti providens, non te dulcius ultimum canit]]
<small>'''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{#time:xrY}}'''</small></p>
alc Alt+Q sapph Alt+W el Alt+F
<small>bangitur schmangitur gubernaculum frangitur (аля улю пизда рулю)<br>
Praetereant nos dolorum omnium maximi, qui sunt dominorum ira et dominorum amor.<br>
mons quae ad Mahometum non it, ad ficum eat<br>
absunt athei in convallationibus<br>
Feles nigra in aede obscura difficilis est quaesitu, praesertim cum ibi abest<ref>Aedes, ut Buddha docet, etiam abest, necnon qui quaerit. Sed quaerendum est.</ref>.<br>
Feles quaerebatur, Leo (XIV) invenitur. <br>
iter noster ut sagitta libertatis Tartaricae primigeniae pectus nobis transfixit <br>
corde fracto nihil incolumius
<references /></small>
{| class="wikitable"
|-
|Τῶν δ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ <br>
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων <br>
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα <br>
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι <br>
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών, <br>
||iam uariae pelagi uolucres et quae Asia circum <br>
dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri— <br>
certatim largos umeris infundere rores, <br>
nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas <br>
et studio incassum uideas gestire lauandi. <br>
|}
[https://books.google.ru/books?id=5GsIlHMqv7sC&pg=PA212&lpg=PA212&dq=Strophe+ambrosienne&source=bl&ots=metIb7c6-H&sig=w1B0OjNqvKLSBZC7wosxE6e7DFw&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjjlLWekO7fAhUKiaYKHT2AAjEQ6AEwA3oECAYQAQ#v=onepage&q=Strophe%20ambrosienne&f=false iambiques] <br>
[https://books.google.ru/books?id=3AJxYd689XUC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=Stropha+Ambrosiana&source=bl&ots=FVIGG9TicX&sig=fNgPFgmDGbjnRFlFEFtd501-wEE&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjah-SIju7fAhWFFSwKHakoCp4Q6AEwAXoECAUQAQ#v=onepage&q=Stropha%20Ambrosiana&f=false strophe ambrosienne] iambo-trochaïques
+ quaelibet Schuch [[:s:la:Specialis:Gregum_usorum_potestates|p]]
<hr>
<small>[[Vicifons:Magistratus|mg nostri]] <br>[https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Specialis:Paginam_restituere&target=Disputatio%3ARésumé+antigone×tamp=20250402070153 ''écoutez de la musique sinon la musique vous écoutera'']</small>
[[Poemata_(Broukhusius)#I._Effigies_Sophiae_magnae_Moscovitarum_Ducis.|quid Broukhusio?]]
[[Imago:Loading icon cropped.gif|center|ne credas, haec est imago vana]]
o79d1tlh0rhcc848cng8ulrz2m9vnvo
268107
268106
2026-05-31T17:08:06Z
Demetrius Talpa
13304
/* sinterklaas */
268107
wikitext
text/x-wiki
<p style="background-image:linear-gradient(90deg,black,blue,green);padding-bottom:3px;position:fixed;width:100%;top:0;left:0;margin:0;z-index:1"></p>[[Fasciculus:Rhomboederstumpf SketchUp massiv.svg|right|80px|Polyhedron Dureri]]
===versiones===
{| class="wikitable"
|zu beiden händen, da||dextra atque sinistra, eo
|-
|wo die Sterne mir wuchsen, fern||quo stellae mihi creverunt, procul
|-
|allen Himmeln, nah||caelis omnibus, prope
|-
|allen Himmeln:||caela omnia:
|-
|Wie||Ut
|-
|wacht es sich da! Wie||vigilatur eo! Ut
|-
|tut sich die Welt uns auf, mitten||mundus nobis aperitur, in medio
|-
|durch uns!||per nos!
|-
| ||
|-
|Du bist,||es
|-
|wo dein Aug ist, du bist||quo oculus est tuus, es
|-
|oben, bist||supra, es
|-
|unten, ich||infra, in-
|-
|finde hinaus.||venio extrorsum.
|-
| ||
|-
|O diese wandernde leere||О istum vagans vacuum
|-
|gastliche Mitte. Getrennt,||hospitale medium! Seiunctus
|-
|fall ich dir zu, fällst||cado ad te, cadis
|-
|du mir zu, einander||ad me, invicem
|-
|entfallen, sehn wir||excidimus, desideramus
|-
|hindurch:||trans:
|-
| ||
|-
|Das||i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nobis
|-
|verloren, das||captum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nostrum
|-
|vergessen, das||oblitum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns — — ||est nos — —
|}
{| class="wikitable"
|erblindete schon heut:||caeci tamen fiatis hodie:
|-
|auch die Ewigkeit steht voller Augen —||etiam aeternitas plena oculorum stat —
|-
|darin||ibi
|-
|ertrinkt, was den Bildern hinweghalf||demergitur, quod imagines conficere
|-
|uber den Weg, den sie kamen,||iter, quo adierunt, adiuvit,
|-
|darin||ibi
|-
|erlischt, was auch dich aus der Sprache||exstinguitur, quod etiam te e sermone
|-
|fortnahm mit einer Geste,||uno eripuit gestu,
|-
|die du geschehn ließt wie||quem fieri permisisti, ut
|-
|den Tanz zweier Worte aus lauter||duorum verborum choreae e liquido
|-
|Herbst und Seide und Nichts||autumno et serico et nihilo
|}
{| class="wikitable"
| valign="top" |<poem>
Der Stein.
Der Stein in der Luft, dem ich folgte.
Dein Aug, so blind wie der Stein.
Wir waren
Hände,
wir schöpfen die Finsternis leer, wir fanden
das Wort, das den Sommer heraufkam:
Blume.
Blume - ein Blindenwort.
Dein Aug und mein Aug:
sie sorgen
für Wasser.
Wachstum.
Herzwand um Herzwand
blättert hinzu.
Ein Wort noch, wie dies, und die Hämmer
schwingen im Freien.
</poem>
| valign="top" |<poem>
Saxum.
Saxum in aere, quod sequebar.
Oculus tuus, caecus ut saxum.
Manus
Fuimus,
Tenebras usque ad fundum exhausimus, invenimus
Verbum, quod aestatem attulit:
Flos.
Flos est verbum caecum.
Oculus tuus et oculus meus:
Curant
Aquam.
Augmen.
Pericardium pericardio
ut folio circumdatur.
Etiam unum verbum, ut haec, et mallei
sub caelo aperto coruscant.
</poem>
|}
{| class="wikitable"
|ВЕРШИНЫ БЕРЕЗ — С ДЕТСТВА И ДО СИХ ПОР||SVMMIS IN BETVLIS — AB INFANTIA VSQVE ADHVC
|-
| ||
|-
|будто||an
|-
|все то же:||semper idem est:
|-
| ||
|-
|о||o quam
|-
|затихание — после||silescitur — post
|-
|шепота||susurrum
|-
|взгляда||uisumque
|-
|и слуха —||auditumque —
|-
|(и я забывал это было всю жизнь забывал колыбельную голосом бывшую чтобы всю жизнь вспоминать колыбельную будто безмолвно-первичную духом меня изначально раскрывшую шириться мне обещая свободно без края) —||(atque obliuiscebar per totam uitam hoc erat lallum obliuiscebar quod uox fuerat ut per totam uitam lallum reminiscerer ceu spiritu taciturne principale quod me ab origine aperuisset solutam sine limite pollicens latitudinem) —
|-
| ||
|-
|о ||о
|-
|затиханье — (давно уже нет никого):||silescitur — (nemo iamdudum hic est):
|-
| ||
|-
|воздух — в вершинах:||aer — summis in:
|-
| ||
|-
|берез||betulis
|}
<hr>
===colores equorum===
<small>Symeon</small>:
*буланый gilvus
*вороной niger / ater
*воронорыжий pili e rubro atri
*воронопегий maculis nigris
*вороночалый maculis incanis / ravis
*игрений rufus iuba et cauda albicante
*гнедой badio colore
*каурый ''abest''
*пегий maculosus / maculatus / maculis albis
*соловый colore isabellae / melino
*саврасый badio in helvolum transeunte colore, cum iuba et cauda nigra
*чалый griseo colore inter alios mixto
*чубарый tigridis instar varius
<hr>
===[[:w:nl:Sinterklaaslied|sinterklaas]]===
''Leonis Nellissen collectio, http://www.stilus.nl/liedjes/index.htm''
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht'''
Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht
want we zitten allemaal even recht
Misschien heeft u wel even tijd
voordat u weer naar Spanje rijdt
Sinterklaasje, kom maar even bij ons aan
en laat uw paardje maar buiten staan
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte Nicola(e), intra cum famulo
nam omnes sedemus eleganter
Forsan tibi momentum sit
antequam reveheris in Hispaniam
Sancte Nicolae, ad nos venias paulisper
maneat foras equus parvus
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> ἧ<u>κε</u> με<u>τὰ</u> δού<u>λου</u>·
ἵζο<u>μεν</u> γὰρ <u>πάν</u>τες ὀρ<u>θῶς</u> αὐ<u>τοῦ</u>.
Ὀ<u>λί</u>γον <u>χρό</u>νον <u>ἔ</u>χοις <u>ἄν</u>,
πρὶν <u>πά</u>λιν <u>εἰς</u> Ἱσ<u>πα</u>νί<u>αν</u>.
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> νῦν <u>πρὸς</u> ἡ<u>μᾶς</u> ἧ<u>κε</u>,
ἀλ<u>λὰ</u> τὸν <u>ἵπ</u>πον ἔ<u>ξω</u> λί<u>πε</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne'''
Sinterklaasje bonne, bonne, bonne
Gooi wat in de regen-regentonne
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte, sancte, bona, bona, bona
Pone dona solea in mea
Dona et in caliga
Magna mea gratia
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Ἤδη, ἤδη, καλέ, καλέ, καλέ
Δῶρα αὐτόθι τίθει κάλλιστα
Δῶρα αὐτόθι τίθει
ἡσθησόμεθα μέρει
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:4250px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie ginds komt de stoomboot'''
Zie ginds komt de stoomboot
uit Spanje weer aan
Hij brengt ons Sint Nicolaas
ik zie hem al staan
Hoe huppelt zijn paardje
het dek op en neer
Hoe waaien de wimpels
al heen en al weer
Zijn knecht staat te lachen
en roept ons reeds toe
Wie zoet is, krijgt lekkers
wie stout is, de roe
O lieve Sint Nicolaas
denk ook eens aan mij
en rijd dan niet stilletjes
mijn huisje voorbij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
Vaporea navis ex Hispania
Nostrum petit portum, portans omnia
Quae bonus Sanctus nobis dare amat
Speramus ut mox dona distribuat
Petrus comes ridet albis dentibus
In manu sinistra est fasciculus
In altera tenet profundum saccum
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
En illic vaporans ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum iam flavum vento fluitat
Comes Petrus carus ridens exclamat
Impigro ille bona, pravo virgam dat
Sancte Nicolae, preces exaudi
Noli domum meam clam praetervehi
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Iam navis adventat ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum episcopale vento fluitat
Petrus iam os suum ridens distorquet
Ostenditque saccum, qui nobis feret
Multa oblectamenta, multas bonas res
Salve, Nicolae, gratus venies
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Procul advenit navis vaporea
portans Nicolaum ex Iberia
equo exsultante constrata crepant
vexilla festiva vento vento fluitant.
Minister ridens exclamat: ‘crustula
probis pueris, improbis ferula’.
Nicolae care, mei memor sis
nec tacitus domum praeterveharis.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid, ut agitentur Vexilla ventis!
Comes ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI
Iam navis Hispana nunc appropinquat.
Advehit Niclaum; in constrato stat.
Ex equo salutat, nobisque arridet,
vexilla versantur, suavilla habet.
Comesque exsultat, iam nos appellat:
qui paret, donatur, qui non, poenas dat.
O care Niclae, ad me perveni,
noli meam casam clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Huc adest navigium ex Hispania
Portat Nicolaum stantem in prora
Caballus exsultat in navis strato
Vexillum fluitat ultro et citro
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
vide ut iam navis illinc redeat
sanctum fert Hispanam proram occupat
iam equulus saltat nunc it, nunc redit
quam flantur vexilla iam ventus strepit
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX.
Adventat iam navis ex Hispania
vehens Nicolaum stantem in prora.
Equus eius albus lascive exsultat.
Vexillum iam flavum vento fluitat.
Comes Petrus carus ridens exclamat:
impigro ille bona, virgam pravo dat.
Sancte Nicolae, preces exaudi:
domum meam noli clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
En hic venit navis e mari rursus.
Fert Niclaum nobis, stantem videmus.
Ut saltat caballus istuc et tunc huc,
ut volant iam pannae alio et illuc.
Stat comes in prora promittens multam:
bonis quidem dulcia, sed malis virgam.
O Sancte amice, o veni ad me
nec casam meam praeteri tacite.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
En navis vaporans ex Hispania.
Adfert Nicolaum, qui stat in prora.
Caballus exsultat super constratum.
Vexilla moventur sursum deorsum.
Ridet eius comes et clamat nobis:
malis verbera erunt, iucunda bonis.
Care Nicolae, mei memento
et noli transvehi, sed sis in domo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
En navis Hispana iam iamqu' adventat
vehit nobis Sanctum in prora iam stat.
Quam laetus caballus in transtris saltat
huc illuc vexilla ventum nobis flat.
Astat Petrus ridens clamatque nobis.
Bonis nunc est suave sed non improbis.
Ad me veni, Sancte, qui pueros amas
et casam ne meam clam praetereas!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1
Θεᾶσθε τὸ πλοῖον
ἐξ Ἰβηριᾶς.
Φέρει Νικόλαον·
οὐ νὶν ἑώρας;
Φαιδρῶς σκιρτᾷ ἵππος
ἐπὶ τῷ πλοίῳ.
Κινεῖται σημεῖα
πολὺ γ΄ ἀνέμῳ.
Γελᾷ δ΄ὁ οἰκέτης,
ἡμᾶς προσφωνεῖ·
΄Χρηστὸς πράξει καλῶς,
κακὸς ἐκτείσει !΄
Ὦ φίλε Νικόλαε,
μή μου γ΄ ἐπιλαθοῦ,
μὴ σῖγα παρέλαυνε
παρ΄ οἰκίαν μου!
<small>''(vertaling gemaakt in december 2013 door Stephan van Doren, classicus te Tilburg)''</small>
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas kapoentje'''
Sinterklaas kapoentje
Gooi wat in mijn schoentje
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Cappo Nicolae
Oro, quiddam iace
Mihi in caligulas
Ago tibi gratias
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:8150px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie de maan schijnt door de bomen'''
Zie de maan schijnt door de bomen
Makkers staakt uw wild geraas
’t Heerlijk avondje is gekomen
’t Avondje van Sinterklaas
Vol verwachting klopt ons hart
Wie de koek krijgt, wie de gard
O, wat pret zal ’t zijn te spelen
Met die bonte harlekijn
Eerlijk zullen w’ alles delen
Suikergoed en marsepein
Maar o wee wat bitt’re smart
Kregen wij voor koek een gard
Maar ik vrees niet dat wij klagen
Vader, moeder zijn zo goed
Waren w’ook niet alle dagen
Vele waren wij toch zoet
Ban dus vrij de vrees van ‘t hart
‘k Wed, er ligt geen enk’le gard
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En, per frondem lucet luna,
sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina,
iam venit Nicolaii.
Corda spe pulsant magna,
cui libum, cui ferula
Gaudeamus nunc ludentes,
harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes,
dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia:
Non libum, sed ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Lucet luna per arbusta.
Procul turbae sint ferae.
Hora nempe adest augusta.
Nicolae feriae.
Omnium cor palpitat
Libum an virga ferat.
Bona fide dividemus
Sparsa mox bellaria,
Neque inter nos contendimus
Picta cui sit pupula.
Nam quis nostrum non gemit
Virga si cui data sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Luna lucet per arbores
Iam clamorem mittite
Venit vesper ille bonus
Nicolae vesper est
Quaeque palpitant corda
Cui sit crustum, cui virga
Valde mox nos delectabit,
ille sannio varius.
Omn'inter nos partiemur,
dulc'et martis panem.
Sed dolori maximo,
erit virga pro crusto.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Ecce luna per arbores
Comites silete nunc
Venit tandem vesper sacer
Amici Nicolae
Nostrum cor iam palpitat
Cui fasces Petrus dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Ecce luna per arbores
Ne clametis comites
Advenit iam vesper bonus
Nicolae vesperculus
Plenum spei cor pulsat
Cui placentam an virgam dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI.
Ecce luna per arbusta:
ne tumultuemini!
Vesper dulcis nunc advenit,
vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
quem donet, quem puniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Ecce, luna clara lucet
pueri, quiescite!
Nicolaas vir sanctus venit
laeti nunc attendite!
palpitat iam cor meum
poena sit an praemium.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
Per arbores luna lucet,
finem facte strepitus;
venit vespera hilaris
vespera Nicolai!
Plena spei sunt corda,
utrum crusta an ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX
Lucet luna per arbusta,
comites, silentium!
Venit vespera venusta,
Niclai crepusculum!
Corque nostrum palpitat,
quemnam probet, quem premat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
Ecce luna per arbores;
sodales silentium!
Venit vesper dulcies ille
vesper Sancti Nicolai.
Cor nostrum percutitur,
cui sint fasces, cuique non.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
Vide lunam per arbores
Ne strepatis pueri.
Venit versperclus beatus,
Vesperclus Nicolai.
Pulsant corda plena spe
Cui detur, cui ne!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
Ecce luna, io! Per ramos,
Finiamus strepitum.
Vesper nunc est iam divinus,
Vesper est Nicolai.
Plenum spei cor micat,
Liba an virga obveniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIII
Luna splendet per arbores;
Sanctum sit silentium!
Vesper est, quo exspectamus
Nicolaum Dominum.
Palpitans cor rogitat,
Dona det an puniat.
Quantum gaudium praebebit
pupa haec ludentibus!
Sine rixa dividemus
crustula cum dulcibus.
Sed, o rem horribilem,
virgam si acciperem.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIV
Ecce, lunam per arbores,
sociii, tacete nunc!
Vespera amoena venit,
vespera Nicolai!
Plena spei corda sunt:
dabit virgam an libum.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XV
En per silvam lucet luna.
Nunc finite strepitum!
Vesper voluptate summa
Facit Sancti reditum.
Nostra mens est trepida,
dulcia dentur an virga.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVI
Lucet luna per arbusta,
nunc tacete pueri!
Venit vespera venusta,
Vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
libum an virgam ferat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVII.
Luna splendet in arbusto,
mitte, comes, strepitum.
Vesper dulcis appetivit,
Santi Nicolaidum.
Anxia cor spe salit,
cui libum, cui virga sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVIII.
clara lucet, ecce, luna
audiatur nulla vox.
nox advenit speciosa
Nicolai sacra nox.
trepidans cor rogitat
quidnam quemque maneat.
et cum Macco colorato
quae habebo gaudia.
dividemus sine dolo
bella et cuppedia.
sed quid si, me miserum,
manet nos supplicium.
sed non erit quod queramur
pater mater sunt boni.
ut non semper videamur
saepe sumus integri.
requiesci nunc potest
poena non timenda est
<small>''VARIA
alternatieve regel 2: strepitum omittite''</small>
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη·
ἅλις, φίλοι, θορύβου!
ἦλθεν ἑσπέρα ἡ κλεινή,
ἑσπέρα Νικολάου!
πάλλεται καρδία δή·
τίνι πέμμα, τίνι μή.
ἕξει τὸ μέρος ἕκαστος,
τρωκτέα καὶ ἁπαλά·
ποικίλος ὁ Νευρόσπαστος
παίξεται πηδήματα·
ἀλλ’, αἰαῖ, οἷον πάθος
ῥαπὶς ἀντὶ πέμματος!
ἀλλ’ οὐ μὴ νῦν αἰάζωμεν·
χρηστοὶ πάππα καὶ μάμμα·
πάντ’ εἰ μὴ καλῶς ἐδρῶμεν,
πλεῖστά γ’ ἦν ἐπαινετά.
μὴ φοβοῦ, παῖ, ῥαπίδος
οὐδεὶς ἔσται ἄξιος!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
2.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
λήξατε τοῦ θορύβου
ἡ καλὴ ἑσπέρα ἥκει
ἁγίου Νικολάου
ἡμῖν ἦτορ πάλλεται
τίνι πέμμα βάλλεται.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
3.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
νῦν παύσασθε θορύβου
ἧκ’ ἡ ἑσπέρα ἡ καλὴ
ἑσπέρα Νικολάου
πλέων ἦτορ ἐλπίδος
τίς εὐδαίμων, τίς κακός.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
4.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
παῖδες, σχέσθε θορύβου!
ἥκει ἡ ἑσπέρα ἡδεῖα,
ἑσπέρα Νικολάου.
πάλλεται καρδία δή,
τίνι πέμμα, τίνι μή.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
5.
διὰ δένδρων, εἰσορᾶτε,
ἡ σελήνη φαίνεται·
Νικολάου, σιωπᾶτε,
ἑσπέρα προσέρχεται.
ἐλπίζουσι κῆρ ἀεὶ
πέμμ’ ἢ ῥάβδον τίς ἕξει.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
6.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων
παῖδες παύσασθε τῆς κραυγῆς
ἑσπέρα γὰρ ἧκεν ἡμῖν
ἁγίου Νικολάου
τῇ ἐλπίδι κῆρ τρομεῖ
τίνι πλακοῦς ἢ κακόν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
7.
ἡ σελήνη διὰ δένδρων
φαίνεται, σιγᾶτε οὖν
ἥκει γὰρ ἑσπέρα λαμπρὰ
ἁγίου Νικολάου
μεστὸν ὁρᾶτε δώρων
σάκκον καλῶν καὶ λαμπρῶν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
8.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων.
φίλε, τῆς βοῆς παύου.
ἑσπέρα ἡδεῖα ἦλθεν,
ἑσπέρα Νικολάου.
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zachtjes gaan de paardenvoetjes'''
Zachtjes gaan de paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Is het paard van Sinterklaasje
Trippel, trappel, trippel, trap
’t Schimmeltje draagt met gemak
Sinterklaasje over ‘t dak
’k Hoor de vlugge paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
In mijn lekker warme bedje
Trippel, trappel, trippel, trap
En ik droom van Sinterklaas
En zijn goede Pieterbaas
’t Paardje kan de weg wel vinden
Trippel, trappel, trippel, trap
In het held’re maneschijntje
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Paardje is nog lang niet moe
Maar ik moet naar bedje toe
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sonitus fit ungularum
Dulciter tectum quatit
Equus Sancti Nicolae
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
Portat in fastigium
Rapidarum ungularum
Sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco
Recubans in lectulo
Sanctus ille cum Petro
Apparet in somnio
Nullus error equum fallit
Bene scit nam, quo eat
Luna vias illustrante
Numquam ille dubitat
Fatigari non potest
Sed heu! mihi hora est
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Oh kom er eens kijken'''
Oh kom er eens kijken
wat ik in mijn schoentje vind
alles gekregen van die goede Sint:
een pop met vlechten in het haar.
een snoezig jurkje kant en klaar,
twee kaatsenballen in een net
een letter van banket.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Venite spectare,
quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
O! Veni et vide
Quae mi sint in calceo!
Omnia accepta ab episcopo!
Comptis orinibus pupulam,
Vestem pulchram et nitidam,
Sphaeras in reti duas
Et tostas litteras!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Io spectate,
quid inveni in calceo,
mihi donatum a sancto viro:
pupillam comptis crinibus
et stolam arte consertam
tum duas pilas in rete
et litteram placentae!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Vestés plurímae pretíosae,
specúla, gémmae, margáritae,
elévatór delapsí vultus,
marítus dívitissímus!
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Appáratús computábilis,
procúl-parlátor, quam hábilis,
in hórto bálnea ád nandum
et automobíle propríum!
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio serena)
Sinterklaas is jarig
ik zet mijn schoentje klaar
’licht dat hij het vol doet,
met, ja, wist ik het maar.
Hier zet ik wat water,
daar wat hooi voor het paard,
want dat trouwe beestje
is dat heus wel waard.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Dei Nicolai
calceum paro;
farciatur donis
mihi nescio.
Aliquid avenae
et faeni pono
equo tam fideli,
bene merito
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Natalis est Sancti,
calceum posui.
Pleri eum volo
aliquo ignoti.
Hic equo avenam
stipulamque pono.
Nam caballus fidus
dignus est hoc cibo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio nigra)
Sinterklaas is jarig
zet hem op de pot
o wat zal hij stinken
doe de deur op slot
De goede Piet kwam kijken
met een stuk papier
en hij zei heel zachtjes:
"O, wat stinkt het hier!"
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Natalis est Sancti,
faecem nunc faciat.
Quem odorem sparget,
porta non pateat.
Petrus carus portat
magnam chartae partem
ac secum susurrat:
“Amittam nasonem!”
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Daar wordt aan de deur geklopt'''
Daar wordt aan de deur geklopt,
zacht geklopt, hard geklopt.
Daar wordt aan de deur geklopt.
Wie zou dat zijn ?
Wees maar gerust mijn kind.
Ik ben een goede vrind.
Ook als ik soms straffen moet,
’k Meen het toch goed.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Ianua nunc pellitur
fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur
quis aderit?
Marce, metus fini
amicus sum tibi.
Ianua pellitur
quis aderit?
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Ianua nunc pellitur
Fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur,
Quis aderit?
Parce metu, fili,
Sum amicus tibi,
Nonnumquam punio
Sed corde bono!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III
Ianua hic tunditur
molliter, fortiter.
Ianua hic tunditur,
quicumque sit.
Corda, liberi, sursum,
bonus amicus sum.
Nonnumquam punio
Sed corde bono.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
τίς πατάσσει ἐν πύλῃ,
ἐν πύλῃ, ἐν πύλῃ;
τίς πατάσσων ἐν πύλῃ
ἐστὶν ἐκεῖ;
ὦ φίλε, μὴ τάρβει,
καλὸς φίλος μου εἶ.
ἔχων λυπηρὸν ῥάβδον
καὶ ὥς σ’ ἀγαπῶ.
</poem>
|}
cf. [[Ianua nunc pellitur]]
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor wie klopt daar kinderen'''
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie tikt daar zachtjes tegen ‘t raam
’t Is een vreemd’ling zeker
Die verdwaald is zeker
’k Zal hem gauw eens vragen naar zijn naam
Sint Nicolaas, Sint Nicolaas
Brengt ons vanavond een bezoek
En strooit dan wat lekkers
In d’ één of andere hoek
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat nostram ianuam?
Certe barbarus est,
qui erravit certe.
Nomen eius modo perquiram.
Nicolae, Nicolae,
visita nos hoc vespero,
et fer nobis dulcia,
in angul’aliquo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Quisnam pulsat - audi -
protinus tam leve,
fenestram nostram leve pulsat?
Advena pro certo,
peregrinus quidam:
aperi iam, nomen tum roga.
Nicolae, Nicolae,
nos vesperi sis visita
et bona disperge
per angulos tua.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Quisnam pulsat, pueri,
quisnam hanc fenestram tetigit?
Peregrinus, scilicet,
qui hic errat, scilicet,
aperit(e) et nomen rogemus:
Nicolaus, Nicolaus
convenit nos hoc vespero
et dulcia dispergit
in domus angulos.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
Quis hic pulsat, liberi?
Quis hic pulsat, liberi?
Molliter pulsat hic fenestram.
Non est notus iste,
peregrinus certe,
nomen eius breviter petam.
Sanct’ Nicola’, Sanct’ Nicola’,
non praeteri hac in vespera
et sparge dulcia
per tectum aliqua.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor de wind waait door de bomen'''
Hoor de wind waait door de bomen
Hier in huis zelfs waait de wind
Zou de goede Sint wel komen
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt.
Ja hij rijdt in donk’re nachten
Op zijn paardje, o zo snel
Als hij wist hoe w’ hem verwachten
Ja gewis dan kwam hij wel
Ja gewis dan kwam hij wel
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Flat tempestas per arbores
quoque domi ventus flat.
Veniatne Vir Sanctus, cum
tempus tam malum putat.
Equo vehitur per noctem
obscuram celeriter.
Si nosset, ut exspectemus
veniret velociter.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hij komt, hij komt'''
Hij komt, hij komt, de lieve goede Sint,
Mijn beste vrind, uw beste vrind
De vrind van ieder kind!
Mijn hartje klopt, mijn hartje klopt zo blij
Wat brengt hij mij, en wat brengt hij u
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Venit, venit, venit Nicolaus
amicus omnium puerorum
longe optimus. Palpitat cor,
palpitat cor laete rogitans, quid
ferat ad te, et quid ferat ad me.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Goede Piet ging uit fietsen'''
Goede Piet ging uit fietsen,
toen knapte zijn band.
Toen moest hij gaan lopen,
met de fiets aan zijn hand.
Hij kwam in 'n dorpje,
en zei tegen de smid:
'k Geloof dat er in mijn achterband
een pepernootje zit.
De smid moest toen lachen
en plakte zijn band.
Toen kon Piet weer fietsen
door heel Nederland.
Och jongens en meisjes
let nu toch eens op!
Misschien zie je Piet wel fietsen
met Sint achterop.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Petrus carus in rotis.
Heu subito: pang pang!
Tunc pedibus ibat
per totam terram.
Ad villam perveniens
ferrario dixit:
“In posteriore rota
nux piperis mi sit.”
Ferrarius ridens
damnum refecit.
Nunc rursus in rotis
Petrus circumit.
Pueri, puellae,
attenti sitis.
Sit post Petrum Sanctus
sedens in rotis.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Dag Sinterklaasje'''
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
daag, beste Piet.
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
luister naar ons welkomslied.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Vale Nicolae, vale, vale.
Vale, vale, care Petre.
Vale Nicolae, vale, vale.
Em cantum valedicentem.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Ad Sanctum Nicolaum'''
Nicolai solemnia
Canit praesens familia:
Ille puer amabilis,
In omnibus laudabilis
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Quarta et sexta Feria
Semel sugebat ubera:
Iam in aetate tenera
Usus est abstinentia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Qui vagitus infantiæ
Decoravit mirifice,
Dans virtutis primordia,
Inter ortus crepundia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Exultet aula coelica,
Laetetur mundi machina,
Dum refert solis orbita
Nicolai solemnia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Benedicamus Domino,
Qui regnat in altissimo:
Deo dicamus gratias.
Qui finis est et charitas.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Op het feest van Sinterklaas
zingt de familie die aanwezig is:
de bekende beminnelijke jongen
verdient in alles lof.
Wees blij, wees blij, wees blij, wees blij,
wees blij, vader Nicolaas.
Op woens- en vrijdagen
zoog hij altijd éénmaal aan de borst:
al op jonge leeftijd
hield hij zich aan onthouding.
Wees blij, enzovoorts.
En hij versierde zijn
kindergekrijs verbazingwekkend:
hij liet het begin van zijn aanleg zien,
na zijn geboorte, tussen de rammelaars.
Wees blij, enzovoorts.
Laat het hemelse paleis juichen,
laat de schepping zich verheugen,
wanneer de baan van de zon
het feest van Sinterklaas terugbrengt.
Wees blij, enzovoorts.
Laten wij de Heer prijzen,
die heerst in het allerhoogste,
laten wij God danken,
die de voltooiïng en de naastenliefde is.
Wees blij, enzovoorts.
<small>''Uit: Het prieel der gheestelicker melodiie, Antwerpen 1617, pagina 279-281, met notenbalk https://www.dbnl.org/tekst/_pri008prie01_01/_pri008prie01_01_0144.php''</small>
</poem>
|}
<hr>
<poem>
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid(e), ut agitentur Vexilla ventis!
Servus ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
''Zie de maan schijnt door de bomen'':
En per frondem lucet luna, sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina, iam venit Nicolaii(?) l.
Corda spe pulsant magna, cui libum, cui ferula (2x)
Gaudeamus nunc ludentes, harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes, dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia: Non libum, sed ferula (2x)
''Oh kom er eens kijken'':
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
''Paard van sinterklaas:''
Sonitus est ungularum...
Dulciter tectum quatit
equus Sancti Nicolai....
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
portat in fastigium (2x)
Rapidarum ungularum...
sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco....
Recubans in lectulo,
sanctus ille cum nigro,
apparet in somnio (2x)
Nullus error equum fallit:
Bene scit nam, quo eat.
Luna vias illustrante...
Numquam ille dubitat
Fatigati non potest,
sed heu! Mihi hora est (2x)
</poem>
<hr>
===varia===
[[File:Река Струма край Боснек.jpg|thumb|100px|in Strymone caesio, horam leti providens, non te dulcius ultimum canit]]
<small>'''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{#time:xrY}}'''</small></p>
alc Alt+Q sapph Alt+W el Alt+F
<small>bangitur schmangitur gubernaculum frangitur (аля улю пизда рулю)<br>
Praetereant nos dolorum omnium maximi, qui sunt dominorum ira et dominorum amor.<br>
mons quae ad Mahometum non it, ad ficum eat<br>
absunt athei in convallationibus<br>
Feles nigra in aede obscura difficilis est quaesitu, praesertim cum ibi abest<ref>Aedes, ut Buddha docet, etiam abest, necnon qui quaerit. Sed quaerendum est.</ref>.<br>
Feles quaerebatur, Leo (XIV) invenitur. <br>
iter noster ut sagitta libertatis Tartaricae primigeniae pectus nobis transfixit <br>
corde fracto nihil incolumius
<references /></small>
{| class="wikitable"
|-
|Τῶν δ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ <br>
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων <br>
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα <br>
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι <br>
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών, <br>
||iam uariae pelagi uolucres et quae Asia circum <br>
dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri— <br>
certatim largos umeris infundere rores, <br>
nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas <br>
et studio incassum uideas gestire lauandi. <br>
|}
[https://books.google.ru/books?id=5GsIlHMqv7sC&pg=PA212&lpg=PA212&dq=Strophe+ambrosienne&source=bl&ots=metIb7c6-H&sig=w1B0OjNqvKLSBZC7wosxE6e7DFw&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjjlLWekO7fAhUKiaYKHT2AAjEQ6AEwA3oECAYQAQ#v=onepage&q=Strophe%20ambrosienne&f=false iambiques] <br>
[https://books.google.ru/books?id=3AJxYd689XUC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=Stropha+Ambrosiana&source=bl&ots=FVIGG9TicX&sig=fNgPFgmDGbjnRFlFEFtd501-wEE&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjah-SIju7fAhWFFSwKHakoCp4Q6AEwAXoECAUQAQ#v=onepage&q=Stropha%20Ambrosiana&f=false strophe ambrosienne] iambo-trochaïques
+ quaelibet Schuch [[:s:la:Specialis:Gregum_usorum_potestates|p]]
<hr>
<small>[[Vicifons:Magistratus|mg nostri]] <br>[https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Specialis:Paginam_restituere&target=Disputatio%3ARésumé+antigone×tamp=20250402070153 ''écoutez de la musique sinon la musique vous écoutera'']</small>
[[Poemata_(Broukhusius)#I._Effigies_Sophiae_magnae_Moscovitarum_Ducis.|quid Broukhusio?]]
[[Imago:Loading icon cropped.gif|center|ne credas, haec est imago vana]]
it2uz97xvp857t2sd9uxazd6cb8ptk9
268109
268107
2026-05-31T17:29:04Z
Demetrius Talpa
13304
/* sinterklaas */
268109
wikitext
text/x-wiki
<p style="background-image:linear-gradient(90deg,black,blue,green);padding-bottom:3px;position:fixed;width:100%;top:0;left:0;margin:0;z-index:1"></p>[[Fasciculus:Rhomboederstumpf SketchUp massiv.svg|right|80px|Polyhedron Dureri]]
===versiones===
{| class="wikitable"
|zu beiden händen, da||dextra atque sinistra, eo
|-
|wo die Sterne mir wuchsen, fern||quo stellae mihi creverunt, procul
|-
|allen Himmeln, nah||caelis omnibus, prope
|-
|allen Himmeln:||caela omnia:
|-
|Wie||Ut
|-
|wacht es sich da! Wie||vigilatur eo! Ut
|-
|tut sich die Welt uns auf, mitten||mundus nobis aperitur, in medio
|-
|durch uns!||per nos!
|-
| ||
|-
|Du bist,||es
|-
|wo dein Aug ist, du bist||quo oculus est tuus, es
|-
|oben, bist||supra, es
|-
|unten, ich||infra, in-
|-
|finde hinaus.||venio extrorsum.
|-
| ||
|-
|O diese wandernde leere||О istum vagans vacuum
|-
|gastliche Mitte. Getrennt,||hospitale medium! Seiunctus
|-
|fall ich dir zu, fällst||cado ad te, cadis
|-
|du mir zu, einander||ad me, invicem
|-
|entfallen, sehn wir||excidimus, desideramus
|-
|hindurch:||trans:
|-
| ||
|-
|Das||i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nobis
|-
|verloren, das||captum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns||est nostrum
|-
|vergessen, das||oblitum, i-
|-
|Selbe||dem
|-
|hat uns — — ||est nos — —
|}
{| class="wikitable"
|erblindete schon heut:||caeci tamen fiatis hodie:
|-
|auch die Ewigkeit steht voller Augen —||etiam aeternitas plena oculorum stat —
|-
|darin||ibi
|-
|ertrinkt, was den Bildern hinweghalf||demergitur, quod imagines conficere
|-
|uber den Weg, den sie kamen,||iter, quo adierunt, adiuvit,
|-
|darin||ibi
|-
|erlischt, was auch dich aus der Sprache||exstinguitur, quod etiam te e sermone
|-
|fortnahm mit einer Geste,||uno eripuit gestu,
|-
|die du geschehn ließt wie||quem fieri permisisti, ut
|-
|den Tanz zweier Worte aus lauter||duorum verborum choreae e liquido
|-
|Herbst und Seide und Nichts||autumno et serico et nihilo
|}
{| class="wikitable"
| valign="top" |<poem>
Der Stein.
Der Stein in der Luft, dem ich folgte.
Dein Aug, so blind wie der Stein.
Wir waren
Hände,
wir schöpfen die Finsternis leer, wir fanden
das Wort, das den Sommer heraufkam:
Blume.
Blume - ein Blindenwort.
Dein Aug und mein Aug:
sie sorgen
für Wasser.
Wachstum.
Herzwand um Herzwand
blättert hinzu.
Ein Wort noch, wie dies, und die Hämmer
schwingen im Freien.
</poem>
| valign="top" |<poem>
Saxum.
Saxum in aere, quod sequebar.
Oculus tuus, caecus ut saxum.
Manus
Fuimus,
Tenebras usque ad fundum exhausimus, invenimus
Verbum, quod aestatem attulit:
Flos.
Flos est verbum caecum.
Oculus tuus et oculus meus:
Curant
Aquam.
Augmen.
Pericardium pericardio
ut folio circumdatur.
Etiam unum verbum, ut haec, et mallei
sub caelo aperto coruscant.
</poem>
|}
{| class="wikitable"
|ВЕРШИНЫ БЕРЕЗ — С ДЕТСТВА И ДО СИХ ПОР||SVMMIS IN BETVLIS — AB INFANTIA VSQVE ADHVC
|-
| ||
|-
|будто||an
|-
|все то же:||semper idem est:
|-
| ||
|-
|о||o quam
|-
|затихание — после||silescitur — post
|-
|шепота||susurrum
|-
|взгляда||uisumque
|-
|и слуха —||auditumque —
|-
|(и я забывал это было всю жизнь забывал колыбельную голосом бывшую чтобы всю жизнь вспоминать колыбельную будто безмолвно-первичную духом меня изначально раскрывшую шириться мне обещая свободно без края) —||(atque obliuiscebar per totam uitam hoc erat lallum obliuiscebar quod uox fuerat ut per totam uitam lallum reminiscerer ceu spiritu taciturne principale quod me ab origine aperuisset solutam sine limite pollicens latitudinem) —
|-
| ||
|-
|о ||о
|-
|затиханье — (давно уже нет никого):||silescitur — (nemo iamdudum hic est):
|-
| ||
|-
|воздух — в вершинах:||aer — summis in:
|-
| ||
|-
|берез||betulis
|}
<hr>
===colores equorum===
<small>Symeon</small>:
*буланый gilvus
*вороной niger / ater
*воронорыжий pili e rubro atri
*воронопегий maculis nigris
*вороночалый maculis incanis / ravis
*игрений rufus iuba et cauda albicante
*гнедой badio colore
*каурый ''abest''
*пегий maculosus / maculatus / maculis albis
*соловый colore isabellae / melino
*саврасый badio in helvolum transeunte colore, cum iuba et cauda nigra
*чалый griseo colore inter alios mixto
*чубарый tigridis instar varius
<hr>
===[[:w:nl:Sinterklaaslied|sinterklaas]]===
''Leonis Nellissen collectio, http://www.stilus.nl/liedjes/index.htm''
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht'''
Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht
want we zitten allemaal even recht
Misschien heeft u wel even tijd
voordat u weer naar Spanje rijdt
Sinterklaasje, kom maar even bij ons aan
en laat uw paardje maar buiten staan
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
En we zingen
en we springen
en we zijn zo blij
want er zijn geen stoute kind'ren bij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte Nicola(e), intra cum famulo
nam omnes sedemus eleganter
Forsan tibi momentum sit
antequam reveheris in Hispaniam
Sancte Nicolae, ad nos venias paulisper
maneat foras equus parvus
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
Et cantamus
et salimus
et tam gaudemus
nam liberi protervi absunt
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> ἧ<u>κε</u> με<u>τὰ</u> δού<u>λου</u>·
ἵζο<u>μεν</u> γὰρ <u>πάν</u>τες ὀρ<u>θῶς</u> αὐ<u>τοῦ</u>.
Ὀ<u>λί</u>γον <u>χρό</u>νον <u>ἔ</u>χοις <u>ἄν</u>,
πρὶν <u>πά</u>λιν <u>εἰς</u> Ἱσ<u>πα</u>νί<u>αν</u>.
<u>Νι</u>κο<u>λά</u>δι<u>ον</u> νῦν <u>πρὸς</u> ἡ<u>μᾶς</u> ἧ<u>κε</u>,
ἀλ<u>λὰ</u> τὸν <u>ἵπ</u>πον ἔ<u>ξω</u> λί<u>πε</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
Καὶ ᾄ<u>δο</u>μεν
καὶ πη<u>δῶ</u>μεν,
χαίρο<u>μεν</u> μά<u>λα</u>·
οὐ γὰρ <u>πάρ</u>εσ<u>τι</u> κα<u>κὰ</u> τέκ<u>να</u>.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:950px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaasje, bonne, bonne, bonne'''
Sinterklaasje bonne, bonne, bonne
Gooi wat in de regen-regentonne
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sancte, sancte, bona, bona, bona
Pone dona solea in mea
Dona et in caliga
Magna mea gratia
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Ἤδη, ἤδη, καλέ, καλέ, καλέ
Δῶρα αὐτόθι τίθει κάλλιστα
Δῶρα αὐτόθι τίθει
ἡσθησόμεθα μέρει
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:4250px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie ginds komt de stoomboot'''
Zie ginds komt de stoomboot
uit Spanje weer aan
Hij brengt ons Sint Nicolaas
ik zie hem al staan
Hoe huppelt zijn paardje
het dek op en neer
Hoe waaien de wimpels
al heen en al weer
Zijn knecht staat te lachen
en roept ons reeds toe
Wie zoet is, krijgt lekkers
wie stout is, de roe
O lieve Sint Nicolaas
denk ook eens aan mij
en rijd dan niet stilletjes
mijn huisje voorbij
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
Vaporea navis ex Hispania
Nostrum petit portum, portans omnia
Quae bonus Sanctus nobis dare amat
Speramus ut mox dona distribuat
Petrus comes ridet albis dentibus
In manu sinistra est fasciculus
In altera tenet profundum saccum
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
En illic vaporans ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum iam flavum vento fluitat
Comes Petrus carus ridens exclamat
Impigro ille bona, pravo virgam dat
Sancte Nicolae, preces exaudi
Noli domum meam clam praetervehi
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Iam navis adventat ex Hispania
Vehens Nicolaum stantem in prora
Equus eius albus lascive exsultat
Vexillum episcopale vento fluitat
Petrus iam os suum ridens distorquet
Ostenditque saccum, qui nobis feret
Multa oblectamenta, multas bonas res
Salve, Nicolae, gratus venies
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Procul advenit navis vaporea
portans Nicolaum ex Iberia
equo exsultante constrata crepant
vexilla festiva vento vento fluitant.
Minister ridens exclamat: ‘crustula
probis pueris, improbis ferula’.
Nicolae care, mei memor sis
nec tacitus domum praeterveharis.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid, ut agitentur Vexilla ventis!
Comes ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI
Iam navis Hispana nunc appropinquat.
Advehit Niclaum; in constrato stat.
Ex equo salutat, nobisque arridet,
vexilla versantur, suavilla habet.
Comesque exsultat, iam nos appellat:
qui paret, donatur, qui non, poenas dat.
O care Niclae, ad me perveni,
noli meam casam clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Huc adest navigium ex Hispania
Portat Nicolaum stantem in prora
Caballus exsultat in navis strato
Vexillum fluitat ultro et citro
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
vide ut iam navis illinc redeat
sanctum fert Hispanam proram occupat
iam equulus saltat nunc it, nunc redit
quam flantur vexilla iam ventus strepit
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX.
Adventat iam navis ex Hispania
vehens Nicolaum stantem in prora.
Equus eius albus lascive exsultat.
Vexillum iam flavum vento fluitat.
Comes Petrus carus ridens exclamat:
impigro ille bona, virgam pravo dat.
Sancte Nicolae, preces exaudi:
domum meam noli clam praetervehi.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
En hic venit navis e mari rursus.
Fert Niclaum nobis, stantem videmus.
Ut saltat caballus istuc et tunc huc,
ut volant iam pannae alio et illuc.
Stat comes in prora promittens multam:
bonis quidem dulcia, sed malis virgam.
O Sancte amice, o veni ad me
nec casam meam praeteri tacite.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
En navis vaporans ex Hispania.
Adfert Nicolaum, qui stat in prora.
Caballus exsultat super constratum.
Vexilla moventur sursum deorsum.
Ridet eius comes et clamat nobis:
malis verbera erunt, iucunda bonis.
Care Nicolae, mei memento
et noli transvehi, sed sis in domo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
En navis Hispana iam iamqu' adventat
vehit nobis Sanctum in prora iam stat.
Quam laetus caballus in transtris saltat
huc illuc vexilla ventum nobis flat.
Astat Petrus ridens clamatque nobis.
Bonis nunc est suave sed non improbis.
Ad me veni, Sancte, qui pueros amas
et casam ne meam clam praetereas!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1
Θεᾶσθε τὸ πλοῖον / ἐξ Ἰβηριᾶς.
Φέρει Νικόλαον· / οὐ νὶν ἑώρας;
Φαιδρῶς σκιρτᾷ ἵππος / ἐπὶ τῷ πλοίῳ.
Κινεῖται σημεῖα / πολὺ γ΄ ἀνέμῳ.
Γελᾷ δ΄ὁ οἰκέτης, /ἡμᾶς προσφωνεῖ·
΄Χρηστὸς πράξει καλῶς, /κακὸς ἐκτείσει!΄
Ὦ φίλε Νικόλαε, / μή μου γ΄ ἐπιλαθοῦ,
μὴ σῖγα παρέλαυνε / παρ΄ οἰκίαν μου!
<small>''(vertaling gemaakt in december 2013 door Stephan van Doren, classicus te Tilburg)''</small>
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas kapoentje'''
Sinterklaas kapoentje
Gooi wat in mijn schoentje
Gooi wat in mijn laarsje
Dank u Sinterklaasje
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Cappo Nicolae
Oro, quiddam iace
Mihi in caligulas
Ago tibi gratias
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:8150px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zie de maan schijnt door de bomen'''
Zie de maan schijnt door de bomen
Makkers staakt uw wild geraas
’t Heerlijk avondje is gekomen
’t Avondje van Sinterklaas
Vol verwachting klopt ons hart
Wie de koek krijgt, wie de gard
O, wat pret zal ’t zijn te spelen
Met die bonte harlekijn
Eerlijk zullen w’ alles delen
Suikergoed en marsepein
Maar o wee wat bitt’re smart
Kregen wij voor koek een gard
Maar ik vrees niet dat wij klagen
Vader, moeder zijn zo goed
Waren w’ook niet alle dagen
Vele waren wij toch zoet
Ban dus vrij de vrees van ‘t hart
‘k Wed, er ligt geen enk’le gard
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En, per frondem lucet luna,
sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina,
iam venit Nicolaii.
Corda spe pulsant magna,
cui libum, cui ferula
Gaudeamus nunc ludentes,
harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes,
dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia:
Non libum, sed ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Lucet luna per arbusta.
Procul turbae sint ferae.
Hora nempe adest augusta.
Nicolae feriae.
Omnium cor palpitat
Libum an virga ferat.
Bona fide dividemus
Sparsa mox bellaria,
Neque inter nos contendimus
Picta cui sit pupula.
Nam quis nostrum non gemit
Virga si cui data sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Luna lucet per arbores
Iam clamorem mittite
Venit vesper ille bonus
Nicolae vesper est
Quaeque palpitant corda
Cui sit crustum, cui virga
Valde mox nos delectabit,
ille sannio varius.
Omn'inter nos partiemur,
dulc'et martis panem.
Sed dolori maximo,
erit virga pro crusto.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV.
Ecce luna per arbores
Comites silete nunc
Venit tandem vesper sacer
Amici Nicolae
Nostrum cor iam palpitat
Cui fasces Petrus dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
V.
Ecce luna per arbores
Ne clametis comites
Advenit iam vesper bonus
Nicolae vesperculus
Plenum spei cor pulsat
Cui placentam an virgam dat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VI.
Ecce luna per arbusta:
ne tumultuemini!
Vesper dulcis nunc advenit,
vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
quem donet, quem puniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VII.
Ecce, luna clara lucet
pueri, quiescite!
Nicolaas vir sanctus venit
laeti nunc attendite!
palpitat iam cor meum
poena sit an praemium.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
VIII.
Per arbores luna lucet,
finem facte strepitus;
venit vespera hilaris
vespera Nicolai!
Plena spei sunt corda,
utrum crusta an ferula
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IX
Lucet luna per arbusta,
comites, silentium!
Venit vespera venusta,
Niclai crepusculum!
Corque nostrum palpitat,
quemnam probet, quem premat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
X
Ecce luna per arbores;
sodales silentium!
Venit vesper dulcies ille
vesper Sancti Nicolai.
Cor nostrum percutitur,
cui sint fasces, cuique non.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XI
Vide lunam per arbores
Ne strepatis pueri.
Venit versperclus beatus,
Vesperclus Nicolai.
Pulsant corda plena spe
Cui detur, cui ne!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XII
Ecce luna, io! Per ramos,
Finiamus strepitum.
Vesper nunc est iam divinus,
Vesper est Nicolai.
Plenum spei cor micat,
Liba an virga obveniat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIII
Luna splendet per arbores;
Sanctum sit silentium!
Vesper est, quo exspectamus
Nicolaum Dominum.
Palpitans cor rogitat,
Dona det an puniat.
Quantum gaudium praebebit
pupa haec ludentibus!
Sine rixa dividemus
crustula cum dulcibus.
Sed, o rem horribilem,
virgam si acciperem.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XIV
Ecce, lunam per arbores,
sociii, tacete nunc!
Vespera amoena venit,
vespera Nicolai!
Plena spei corda sunt:
dabit virgam an libum.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XV
En per silvam lucet luna.
Nunc finite strepitum!
Vesper voluptate summa
Facit Sancti reditum.
Nostra mens est trepida,
dulcia dentur an virga.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVI
Lucet luna per arbusta,
nunc tacete pueri!
Venit vespera venusta,
Vespera Nicolai.
Cor expectans palpitat,
libum an virgam ferat.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVII.
Luna splendet in arbusto,
mitte, comes, strepitum.
Vesper dulcis appetivit,
Santi Nicolaidum.
Anxia cor spe salit,
cui libum, cui virga sit.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
XVIII.
clara lucet, ecce, luna
audiatur nulla vox.
nox advenit speciosa
Nicolai sacra nox.
trepidans cor rogitat
quidnam quemque maneat.
et cum Macco colorato
quae habebo gaudia.
dividemus sine dolo
bella et cuppedia.
sed quid si, me miserum,
manet nos supplicium.
sed non erit quod queramur
pater mater sunt boni.
ut non semper videamur
saepe sumus integri.
requiesci nunc potest
poena non timenda est
<small>''VARIA
alternatieve regel 2: strepitum omittite''</small>
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη·
ἅλις, φίλοι, θορύβου!
ἦλθεν ἑσπέρα ἡ κλεινή,
ἑσπέρα Νικολάου!
πάλλεται καρδία δή·
τίνι πέμμα, τίνι μή.
ἕξει τὸ μέρος ἕκαστος,
τρωκτέα καὶ ἁπαλά·
ποικίλος ὁ Νευρόσπαστος
παίξεται πηδήματα·
ἀλλ’, αἰαῖ, οἷον πάθος
ῥαπὶς ἀντὶ πέμματος!
ἀλλ’ οὐ μὴ νῦν αἰάζωμεν·
χρηστοὶ πάππα καὶ μάμμα·
πάντ’ εἰ μὴ καλῶς ἐδρῶμεν,
πλεῖστά γ’ ἦν ἐπαινετά.
μὴ φοβοῦ, παῖ, ῥαπίδος
οὐδεὶς ἔσται ἄξιος!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
2.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
λήξατε τοῦ θορύβου
ἡ καλὴ ἑσπέρα ἥκει
ἁγίου Νικολάου
ἡμῖν ἦτορ πάλλεται
τίνι πέμμα βάλλεται.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
3.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
νῦν παύσασθε θορύβου
ἧκ’ ἡ ἑσπέρα ἡ καλὴ
ἑσπέρα Νικολάου
πλέων ἦτορ ἐλπίδος
τίς εὐδαίμων, τίς κακός.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
4.
διὰ δένδρων ἡ σελήνη
παῖδες, σχέσθε θορύβου!
ἥκει ἡ ἑσπέρα ἡδεῖα,
ἑσπέρα Νικολάου.
πάλλεται καρδία δή,
τίνι πέμμα, τίνι μή.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
5.
διὰ δένδρων, εἰσορᾶτε,
ἡ σελήνη φαίνεται·
Νικολάου, σιωπᾶτε,
ἑσπέρα προσέρχεται.
ἐλπίζουσι κῆρ ἀεὶ
πέμμ’ ἢ ῥάβδον τίς ἕξει.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
6.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων
παῖδες παύσασθε τῆς κραυγῆς
ἑσπέρα γὰρ ἧκεν ἡμῖν
ἁγίου Νικολάου
τῇ ἐλπίδι κῆρ τρομεῖ
τίνι πλακοῦς ἢ κακόν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
7.
ἡ σελήνη διὰ δένδρων
φαίνεται, σιγᾶτε οὖν
ἥκει γὰρ ἑσπέρα λαμπρὰ
ἁγίου Νικολάου
μεστὸν ὁρᾶτε δώρων
σάκκον καλῶν καὶ λαμπρῶν.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
8.
ἰδοὺ σελήνη διὰ δένδρων.
φίλε, τῆς βοῆς παύου.
ἑσπέρα ἡδεῖα ἦλθεν,
ἑσπέρα Νικολάου.
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
ἐλπίδι πατάσσει κῆρ,
ἢ μάστιξ ἢ ἐλατήρ;
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Zachtjes gaan de paardenvoetjes'''
Zachtjes gaan de paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Is het paard van Sinterklaasje
Trippel, trappel, trippel, trap
’t Schimmeltje draagt met gemak
Sinterklaasje over ‘t dak
’k Hoor de vlugge paardenvoetjes
Stippe, stappe, stippe, stap
In mijn lekker warme bedje
Trippel, trappel, trippel, trap
En ik droom van Sinterklaas
En zijn goede Pieterbaas
’t Paardje kan de weg wel vinden
Trippel, trappel, trippel, trap
In het held’re maneschijntje
Stippe, stappe, stippe, stap
’t Paardje is nog lang niet moe
Maar ik moet naar bedje toe
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Sonitus fit ungularum
Dulciter tectum quatit
Equus Sancti Nicolae
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
Portat in fastigium
Rapidarum ungularum
Sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco
Recubans in lectulo
Sanctus ille cum Petro
Apparet in somnio
Nullus error equum fallit
Bene scit nam, quo eat
Luna vias illustrante
Numquam ille dubitat
Fatigari non potest
Sed heu! mihi hora est
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Oh kom er eens kijken'''
Oh kom er eens kijken
wat ik in mijn schoentje vind
alles gekregen van die goede Sint:
een pop met vlechten in het haar.
een snoezig jurkje kant en klaar,
twee kaatsenballen in een net
een letter van banket.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Venite spectare,
quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
O! Veni et vide
Quae mi sint in calceo!
Omnia accepta ab episcopo!
Comptis orinibus pupulam,
Vestem pulchram et nitidam,
Sphaeras in reti duas
Et tostas litteras!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Io spectate,
quid inveni in calceo,
mihi donatum a sancto viro:
pupillam comptis crinibus
et stolam arte consertam
tum duas pilas in rete
et litteram placentae!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Vestés plurímae pretíosae,
specúla, gémmae, margáritae,
elévatór delapsí vultus,
marítus dívitissímus!
O veni videre,
quid in mea caligula sit:
omnia mi dedit
Sanctus nomine “Sint”.
Appáratús computábilis,
procúl-parlátor, quam hábilis,
in hórto bálnea ád nandum
et automobíle propríum!
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio serena)
Sinterklaas is jarig
ik zet mijn schoentje klaar
’licht dat hij het vol doet,
met, ja, wist ik het maar.
Hier zet ik wat water,
daar wat hooi voor het paard,
want dat trouwe beestje
is dat heus wel waard.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Dei Nicolai
calceum paro;
farciatur donis
mihi nescio.
Aliquid avenae
et faeni pono
equo tam fideli,
bene merito
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Natalis est Sancti,
calceum posui.
Pleri eum volo
aliquo ignoti.
Hic equo avenam
stipulamque pono.
Nam caballus fidus
dignus est hoc cibo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
'''Sinterklaas is jarig ''' (versio nigra)
Sinterklaas is jarig
zet hem op de pot
o wat zal hij stinken
doe de deur op slot
De goede Piet kwam kijken
met een stuk papier
en hij zei heel zachtjes:
"O, wat stinkt het hier!"
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Natalis est Sancti,
faecem nunc faciat.
Quem odorem sparget,
porta non pateat.
Petrus carus portat
magnam chartae partem
ac secum susurrat:
“Amittam nasonem!”
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Daar wordt aan de deur geklopt'''
Daar wordt aan de deur geklopt,
zacht geklopt, hard geklopt.
Daar wordt aan de deur geklopt.
Wie zou dat zijn ?
Wees maar gerust mijn kind.
Ik ben een goede vrind.
Ook als ik soms straffen moet,
’k Meen het toch goed.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I
Ianua nunc pellitur
fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur
quis aderit?
Marce, metus fini
amicus sum tibi.
Ianua pellitur
quis aderit?
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II
Ianua nunc pellitur
Fortiter, leviter.
Ianua nunc pellitur,
Quis aderit?
Parce metu, fili,
Sum amicus tibi,
Nonnumquam punio
Sed corde bono!
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III
Ianua hic tunditur
molliter, fortiter.
Ianua hic tunditur,
quicumque sit.
Corda, liberi, sursum,
bonus amicus sum.
Nonnumquam punio
Sed corde bono.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
1.
τίς πατάσσει ἐν πύλῃ,
ἐν πύλῃ, ἐν πύλῃ;
τίς πατάσσων ἐν πύλῃ
ἐστὶν ἐκεῖ;
ὦ φίλε, μὴ τάρβει,
καλὸς φίλος μου εἶ.
ἔχων λυπηρὸν ῥάβδον
καὶ ὥς σ’ ἀγαπῶ.
</poem>
|}
cf. [[Ianua nunc pellitur]]
{| class="wide" style="width:1550px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor wie klopt daar kinderen'''
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie klopt daar kind’ren
Hoor wie tikt daar zachtjes tegen ‘t raam
’t Is een vreemd’ling zeker
Die verdwaald is zeker
’k Zal hem gauw eens vragen naar zijn naam
Sint Nicolaas, Sint Nicolaas
Brengt ons vanavond een bezoek
En strooit dan wat lekkers
In d’ één of andere hoek
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
I.
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat ibi?
En quis pulsat nostram ianuam?
Certe barbarus est,
qui erravit certe.
Nomen eius modo perquiram.
Nicolae, Nicolae,
visita nos hoc vespero,
et fer nobis dulcia,
in angul’aliquo.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
II.
Quisnam pulsat - audi -
protinus tam leve,
fenestram nostram leve pulsat?
Advena pro certo,
peregrinus quidam:
aperi iam, nomen tum roga.
Nicolae, Nicolae,
nos vesperi sis visita
et bona disperge
per angulos tua.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
III.
Quisnam pulsat, pueri,
quisnam hanc fenestram tetigit?
Peregrinus, scilicet,
qui hic errat, scilicet,
aperit(e) et nomen rogemus:
Nicolaus, Nicolaus
convenit nos hoc vespero
et dulcia dispergit
in domus angulos.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
IV
Quis hic pulsat, liberi?
Quis hic pulsat, liberi?
Molliter pulsat hic fenestram.
Non est notus iste,
peregrinus certe,
nomen eius breviter petam.
Sanct’ Nicola’, Sanct’ Nicola’,
non praeteri hac in vespera
et sparge dulcia
per tectum aliqua.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hoor de wind waait door de bomen'''
Hoor de wind waait door de bomen
Hier in huis zelfs waait de wind
Zou de goede Sint wel komen
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt
Nu hij ’t weer zo lelijk vindt.
Ja hij rijdt in donk’re nachten
Op zijn paardje, o zo snel
Als hij wist hoe w’ hem verwachten
Ja gewis dan kwam hij wel
Ja gewis dan kwam hij wel
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Flat tempestas per arbores
quoque domi ventus flat.
Veniatne Vir Sanctus, cum
tempus tam malum putat.
Equo vehitur per noctem
obscuram celeriter.
Si nosset, ut exspectemus
veniret velociter.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Hij komt, hij komt'''
Hij komt, hij komt, de lieve goede Sint,
Mijn beste vrind, uw beste vrind
De vrind van ieder kind!
Mijn hartje klopt, mijn hartje klopt zo blij
Wat brengt hij mij, en wat brengt hij u
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Venit, venit, venit Nicolaus
amicus omnium puerorum
longe optimus. Palpitat cor,
palpitat cor laete rogitans, quid
ferat ad te, et quid ferat ad me.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Goede Piet ging uit fietsen'''
Goede Piet ging uit fietsen,
toen knapte zijn band.
Toen moest hij gaan lopen,
met de fiets aan zijn hand.
Hij kwam in 'n dorpje,
en zei tegen de smid:
'k Geloof dat er in mijn achterband
een pepernootje zit.
De smid moest toen lachen
en plakte zijn band.
Toen kon Piet weer fietsen
door heel Nederland.
Och jongens en meisjes
let nu toch eens op!
Misschien zie je Piet wel fietsen
met Sint achterop.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Petrus carus in rotis.
Heu subito: pang pang!
Tunc pedibus ibat
per totam terram.
Ad villam perveniens
ferrario dixit:
“In posteriore rota
nux piperis mi sit.”
Ferrarius ridens
damnum refecit.
Nunc rursus in rotis
Petrus circumit.
Pueri, puellae,
attenti sitis.
Sit post Petrum Sanctus
sedens in rotis.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Dag Sinterklaasje'''
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
daag, beste Piet.
Dag, Sinterklaasje, daag, daag,
luister naar ons welkomslied.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Vale Nicolae, vale, vale.
Vale, vale, care Petre.
Vale Nicolae, vale, vale.
Em cantum valedicentem.
</poem>
|}
{| class="wide" style="width:650px;"|
| valign="top" style="width:350px;"|
<poem>
'''Ad Sanctum Nicolaum'''
Nicolai solemnia
Canit praesens familia:
Ille puer amabilis,
In omnibus laudabilis
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Quarta et sexta Feria
Semel sugebat ubera:
Iam in aetate tenera
Usus est abstinentia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Qui vagitus infantiæ
Decoravit mirifice,
Dans virtutis primordia,
Inter ortus crepundia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Exultet aula coelica,
Laetetur mundi machina,
Dum refert solis orbita
Nicolai solemnia.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
Benedicamus Domino,
Qui regnat in altissimo:
Deo dicamus gratias.
Qui finis est et charitas.
Gaude, gaude, gaude, gaude,
Gaude, Pater Nicolae.
</poem>
| valign="top" style="width:300px;"|
<poem>
Op het feest van Sinterklaas
zingt de familie die aanwezig is:
de bekende beminnelijke jongen
verdient in alles lof.
Wees blij, wees blij, wees blij, wees blij,
wees blij, vader Nicolaas.
Op woens- en vrijdagen
zoog hij altijd éénmaal aan de borst:
al op jonge leeftijd
hield hij zich aan onthouding.
Wees blij, enzovoorts.
En hij versierde zijn
kindergekrijs verbazingwekkend:
hij liet het begin van zijn aanleg zien,
na zijn geboorte, tussen de rammelaars.
Wees blij, enzovoorts.
Laat het hemelse paleis juichen,
laat de schepping zich verheugen,
wanneer de baan van de zon
het feest van Sinterklaas terugbrengt.
Wees blij, enzovoorts.
Laten wij de Heer prijzen,
die heerst in het allerhoogste,
laten wij God danken,
die de voltooiïng en de naastenliefde is.
Wees blij, enzovoorts.
<small>''Uit: Het prieel der gheestelicker melodiie, Antwerpen 1617, pagina 279-281, met notenbalk https://www.dbnl.org/tekst/_pri008prie01_01/_pri008prie01_01_0144.php''</small>
</poem>
|}
<hr>
<poem>
Linter ex Hispania vapore motus
Revenit in nos Sanctus Nicolaus.
Ut equus exsultat in transtris navis,
Vid(e), ut agitentur Vexilla ventis!
Servus ut cachinnat iam clamans ad hos:
Dulces manent mella, sed fasces malos.
O, care Vir Sancte et me visita.
Ne furtim relicta sit casa nostra.
''Zie de maan schijnt door de bomen'':
En per frondem lucet luna, sat rumoris socii!
Dulcis Hora vespertina, iam venit Nicolaii(?) l.
Corda spe pulsant magna, cui libum, cui ferula (2x)
Gaudeamus nunc ludentes, harlequino cum pulchro
Et honeste dividentes, dulcia dulciculo
Heu, qualis molestia: Non libum, sed ferula (2x)
''Oh kom er eens kijken'':
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
Est puppa cripa crinibus
Et vestis vittis omnibus
Tres pilae in reticulo
E liso littera...
Venite spectare, quid sit in caligula
Omnia data a Nicolao...
''Paard van sinterklaas:''
Sonitus est ungularum...
Dulciter tectum quatit
equus Sancti Nicolai....
Pedetemptim procedit
Leviter episcopum
portat in fastigium (2x)
Rapidarum ungularum...
sonum semper audio
Fessus ludo dum quiesco....
Recubans in lectulo,
sanctus ille cum nigro,
apparet in somnio (2x)
Nullus error equum fallit:
Bene scit nam, quo eat.
Luna vias illustrante...
Numquam ille dubitat
Fatigati non potest,
sed heu! Mihi hora est (2x)
</poem>
<hr>
===varia===
[[File:Река Струма край Боснек.jpg|thumb|100px|in Strymone caesio, horam leti providens, non te dulcius ultimum canit]]
<small>'''{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{#time:xrY}}'''</small></p>
alc Alt+Q sapph Alt+W el Alt+F
<small>bangitur schmangitur gubernaculum frangitur (аля улю пизда рулю)<br>
Praetereant nos dolorum omnium maximi, qui sunt dominorum ira et dominorum amor.<br>
mons quae ad Mahometum non it, ad ficum eat<br>
absunt athei in convallationibus<br>
Feles nigra in aede obscura difficilis est quaesitu, praesertim cum ibi abest<ref>Aedes, ut Buddha docet, etiam abest, necnon qui quaerit. Sed quaerendum est.</ref>.<br>
Feles quaerebatur, Leo (XIV) invenitur. <br>
iter noster ut sagitta libertatis Tartaricae primigeniae pectus nobis transfixit <br>
corde fracto nihil incolumius
<references /></small>
{| class="wikitable"
|-
|Τῶν δ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλὰ <br>
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων δουλιχοδείρων <br>
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ ῥέεθρα <br>
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα πτερύγεσσι <br>
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ τε λειμών, <br>
||iam uariae pelagi uolucres et quae Asia circum <br>
dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri— <br>
certatim largos umeris infundere rores, <br>
nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas <br>
et studio incassum uideas gestire lauandi. <br>
|}
[https://books.google.ru/books?id=5GsIlHMqv7sC&pg=PA212&lpg=PA212&dq=Strophe+ambrosienne&source=bl&ots=metIb7c6-H&sig=w1B0OjNqvKLSBZC7wosxE6e7DFw&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjjlLWekO7fAhUKiaYKHT2AAjEQ6AEwA3oECAYQAQ#v=onepage&q=Strophe%20ambrosienne&f=false iambiques] <br>
[https://books.google.ru/books?id=3AJxYd689XUC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=Stropha+Ambrosiana&source=bl&ots=FVIGG9TicX&sig=fNgPFgmDGbjnRFlFEFtd501-wEE&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwjah-SIju7fAhWFFSwKHakoCp4Q6AEwAXoECAUQAQ#v=onepage&q=Stropha%20Ambrosiana&f=false strophe ambrosienne] iambo-trochaïques
+ quaelibet Schuch [[:s:la:Specialis:Gregum_usorum_potestates|p]]
<hr>
<small>[[Vicifons:Magistratus|mg nostri]] <br>[https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Specialis:Paginam_restituere&target=Disputatio%3ARésumé+antigone×tamp=20250402070153 ''écoutez de la musique sinon la musique vous écoutera'']</small>
[[Poemata_(Broukhusius)#I._Effigies_Sophiae_magnae_Moscovitarum_Ducis.|quid Broukhusio?]]
[[Imago:Loading icon cropped.gif|center|ne credas, haec est imago vana]]
72zosp10grmjniqgpb864i3kfw6c2r3
Modulus:Titulus
828
36871
268104
261841
2026-05-31T16:47:11Z
Demetrius Talpa
13304
268104
Scribunto
text/plain
p = {}
function p.titulus(frame)
pframe = frame:getParent()
config = frame.args
args = pframe.args
--template parameters
local saeculumquaero = require "Module:Titulus/SaeculumQuaero"
operaetitulus = config["OperaeTitulus"]
subtitulus = config["SubTitulus"] or ""
scriptor = config["Scriptor"] or ""
liber = config["Liber"] or ""
annus = config["Annus"] or ""
annusmonstratus = config["AnnusMonstratus"] or ""
operaewikipagina = config["OperaeWikiPagina"] or ""
fons = config["Fons"] or ""
editio = config["Editio"] or ""
interpres = config["Interpres"] or ""
annusinterpretationis = config["AnnusInterpretationis"] or ""
linguanativa = config["LinguaNativa"] or ""
recensor = config["Recensor"] or ""
genera = config["Genera"] or ""
frons = config["Frons"] or ""
scriptor2 = config["Scriptor2"]
scriptor3 = config["Scriptor3"]
scriptor4 = config["Scriptor4"]
scriptor5 = config["Scriptor5"]
scriptor6 = config["Scriptor6"]
--initializes internal variables, for ease of concatenation
categoriaomnia=""; categoriacapiti = ""; categoriascriptoris = ""; categorialibri = ""; anninumerus = ""; categoriaanni = ""; categoriagenerum = ""
nexusscriptoris2 = ""; nexusscriptoris3 = ""; nexusscriptoris4 = ""; nexusscriptoris5 = ""; nexusscriptoris6 = ""
categoriascriptoris2 = ""; categoriascriptoris3 = ""; categoriascriptoris4 = ""; categoriascriptoris5 = ""; categoriascriptoris6 = ""
--fetches the title of the page
titulus = mw.title.getCurrentTitle().text
--checks if the page is a subpage, i.e. if it has slashes /
if mw.ustring.find(titulus, "/") then
subpagina = true
else
subpagina = false
end
--Generating the strings that translate the templates' parameters
--SCRIPTOR (author of the work)
if scriptor == "Anonymus" or scriptor == "0" then --for anonymous works
nexusscriptoris= "Sine Nomine";
categoriascriptoris = "[[Categoria:Opera sine nomine scripta|".. titulus.. "]]" --adds the work in the Categoria:Opera sine nomine scripta
else --when the author is known
nexusscriptoris = "[[Scriptor:".. scriptor.. "|".. scriptor.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor).isRedirect then
scriptor = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor = string.gsub(scriptor, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor.. " scripsit|".. titulus.. "]]" --adds the work in the author's category
end
--SCRIPTOR2, 3 etc., for works with more authors (up to 5)
if scriptor2 ~= "0" then --2
nexusscriptoris2 = ", [[Scriptor:".. scriptor2.. "|".. scriptor2.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor2).isRedirect then
scriptor2 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor2).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor2 = string.gsub(scriptor2, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris2 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor2.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
if scriptor3 ~= "0" then --3
nexusscriptoris3 = ", [[Scriptor:".. scriptor3.. "|".. scriptor3.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor3).isRedirect then
scriptor3 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor3).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor3 = string.gsub(scriptor3, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris3 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor3.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
if scriptor4 ~= "0" then --4
nexusscriptoris4 = ", [[Scriptor:".. scriptor4.. "|".. scriptor4.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor4).isRedirect then
scriptor4 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor4).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor4 = string.gsub(scriptor4, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris4 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor4.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
if scriptor5 ~= "0" then --5
nexusscriptoris5 = ", [[Scriptor:".. scriptor5.. "|".. scriptor5.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor5).isRedirect then
scriptor5 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor5).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor5 = string.gsub(scriptor5, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris5 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor5.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
if scriptor6 ~= "0" then --6
nexusscriptoris6 = ", [[Scriptor:".. scriptor6.. "|".. scriptor6.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor6).isRedirect then
scriptor6 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor6).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor6 = string.gsub(scriptor6, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris6 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor6.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
--OPERAETITULUS (title oh the work)
if operaetitulus == "0" then error('quaeso titulum operis in campo |OperaeTitulus= insere') end --if the title is not specified, calls for error
if subpagina == false then --if the page is not a subpage
nexusoperaetituli = operaetitulus --does not gerate a link
elseif subpagina == true then --if the page is a subpage
if operaewikipagina > "0" then
nexusoperaetituli = "[[".. operaewikipagina.. "|".. operaetitulus.. "]]"
else
nexusoperaetituli = "[[".. operaetitulus.. "]]"
end
end
--SUBTITULUS (subtitle of the work)
if subtitulus ~= "0" then
nexussubtituli = subtitulus
else
nexussubtituli = ""
end
--ANNUS (publication year)
if annus ~= "0" then --if the "annus" parameter is defined...
if annusmonstratus > "0" then
nexusanni = annusmonstratus --visualizes a different value from that used for categorizations, for cases like "inter 1650 et 1655" or similar
else
nexusanni = annus --the year will be visualized just as inserted in the template
end
saeculum = saeculumquaero.annus(annus)
categoriaanni = "[[Categoria:Saeculi ".. saeculum.. " opera|".. titulus.. "]]" --generates the category by putting together the "saeculum" and the eventuale "aCn"
else --if the annus parameter is not compiled, the year is unknown and the corresponding category is added
nexusanni = "anno incognito"
categoriaanni = "[[Categoria:Saeculi incogniti opera|".. titulus.. "]]"
end
-- INTERPRES and ANNUSINTERPRETATIONIS, for the translator and the year of translation
if interpres ~= "0" then
nexusinterpretis= "[[Scriptor:".. interpres.. "|".. interpres.. "]] Latine vertit"
if mw.title.new("Scriptor:"..interpres).isRedirect then
interpres = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. interpres).redirectTarget) --fixes the translator's name, if redirect, to insert it in the category
interpres = string.gsub(interpres, "Scriptor:", "")
end
categoriainterpretis = "[[Categoria:Opera quae ".. interpres.. " Latine vertit|".. titulus.. "]]"
if interpres == "anonimus" or interpres == "Anonimus" or interpres == "incognitus" or interpres == "Incognitus" then --if the author of the translation is not known
nexusinterpretis = "Incognitus auctor Latine vertit"
categoriainterpretis = "[[Categoria:Auctoris incogniti interpretationes|".. titulus.. "]]"
end
if annusinterpretationis ~= "0" then --if the "annusinterpretationis" parameter is defined...
nexusanniinterpretationis = ", ".. annusinterpretationis
saeculum = saeculumquaero.annus(annusinterpretationis)
categoriaanniinterpretationis = "[[Categoria:Saeculi ".. saeculum.. " interpretationes|".. titulus.. "]]" --generates the category by putting together the "saeculum" and the eventuale "aCn"
else --if the annusinterpretationis parameter is not compiled, the year is unknown and the corresponding category is added
nexusanniinterpretationis = ", anno incognito"
categoriaanniinterpretationis = "[[Categoria:Saeculi incogniti interpretationes|".. titulus.. "]]"
end
if linguanativa ~= "0" then
linguanativa = linguanativa:lower() --ignore capitalization
if linguanativa == "anglicus" or linguanativa == "anglica" then
nexuslinguaenativae = " ex Anglico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Anglica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "arabicus" or linguanativa == "arabus" or linguanativa == "arabica" or linguanativa == "araba" then
nexuslinguaenativae = " ex Arabico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Arabica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "croaticus" or linguanativa == "croata" or linguanativa == "croatica" or linguanativa == "Croatica" then
nexuslinguaenativae = " e Croatico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Croatica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "francicus" or linguanativa == "gallicus" or linguanativa == "francogallicus" or linguanativa == "gallica" or linguanativa == "francica" or linguanativa == "francogallica" then
nexuslinguaenativae = " e Francogallico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Francogallica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "germanicus" or linguanativa == "theodiscus" or linguanativa == "teodiscus" or linguanativa == "germanica" or linguanativa == "theodisca" or linguanativa == "teodisca" then
nexuslinguaenativae = " e Germanico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Germanica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "graecus" or linguanativa == "grecus" or linguanativa == "graeca" or linguanativa == "greca" then
nexuslinguaenativae = " e Graeco"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Graeca|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "hebraicus" or linguanativa == "hebraeus" or linguanativa == "iudaicus" or linguanativa == "hebraica" or linguanativa == "hebraea" or linguanativa == "iudaica" then
nexuslinguaenativae = " ex Hebraico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Hebraica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "hibernicus" or linguanativa == "hibernica" then
nexuslinguaenativae = " ex Hibernico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Hibernica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "italicus" or linguanativa == "italianus" or linguanativa == "italica" or linguanativa == "italiana" then
nexuslinguaenativae = " ex Italico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Italica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "russicus" or linguanativa == "Russicus" or linguanativa == "russica" or linguanativa == "Russica" then
nexuslinguaenativae = " e Russico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Russica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "sanscritus" or linguanativa == "sanscrita" or linguanativa == "sancritica" or linguanativa == "Sanscritica" then
nexuslinguaenativae = " e Sanscrito"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Sanscritica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "Slavicus Ecclesiasticus" or linguanativa == "Slavica Ecclesiastica" or linguanativa == "slavica ecclesiastica" or linguanativa == "slavicus ecclesiasticus" then
nexuslinguaenativae = " e Slavico Ecclesiastico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Slavica Ecclesiastica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "Nederlandica" or linguanativa == "Batava" then
nexuslinguaenativae = " ex Batavo"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Batava|".. titulus.. "]]"
else
nexuslinguaenativae = ""; categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes a lingua incognita|".. titulus.. "]]"
end
else
nexuslinguaenativae = ""; categorialinguaenativae = ""
end
end
--RECENSOR and EDITIO, for edition year and curator
if recensor ~= "0" then
editioest=true
nexusrecensoris= "[[Scriptor:".. recensor.. "|".. recensor.. "]] recensuit"
if mw.title.new("Scriptor:"..recensor).isRedirect then
recensor = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. recensor).redirectTarget) --fixes the recensor's name, if redirect, to insert it in the category
recensor = string.gsub(recensor, "Scriptor:", "")
end
categoriarecensoris = "[[Categoria:Opera quae ".. recensor.. " recensuit|".. titulus.. "]]"
else
nexusrecensoris = ""; categoriarecensoris = ""
end
if editio ~= "0" then
if recensor > "0" then comma = "; " else comma = "" end
nexuseditionis= "</br>editio: ".. editio.. comma
categoriaeditionis = "[[Categoria:Opera cum editione|".. titulus.. "]]"
else
nexuseditionis = "editio: incognita"
categoriaeditionis = "[[Categoria:Opera sine editione|".. titulus.. "]]"
end
--FONS, generates a link to the source of the text
if fons ~= "0" then
nexusfontis = "fons: ".. fons
categoriafontis = "[[Categoria:Opera cum fonte|".. titulus.. "]]"
else
nexusfontis = "fons: incognitus"
if mw.title.new("Disputatio:"..mw.title.getCurrentTitle().rootText).exists then --TEMPORARY PATCH (25/06/20): looks for the discussion page to add the "sine fonte" category
categoriafontis = "[[Categoria:Opera sine fonte|".. titulus.. "]] [[Categoria:Opera cum fonte in disputatione|".. titulus.. "]]" --this category is only a TEMPORARY working tool, the whole string will be deleted after all the works are properly categorized!
else
categoriafontis = "[[Categoria:Opera sine fonte|".. titulus.. "]]"
end
end
nexusfontis = nexusfontis.. categoriafontis
--LIBER (generates a link to the scanned copy OR, lacking this, the discussion page)
if liber ~= "0" then
nexuslibri = "fons: [[Liber:".. liber.. "|librum vide]]"
if mw.title.new("Liber:"..liber).exists then
categoriafontis = "[[Categoria:Opera cum libro digitali".. "|".. titulus.. "]]"
else
error("Librum ".. liber.. " deest! - there is not such index!")
end
nexusfontis = nexuslibri.. categoriafontis
end
--GENERA (puts the page into the "genera" categories)
if genera ~= "0" then --if the "genera" parameter is defined...
genera = string.gsub(genera, ", ", ",") --adjusts the commas
genera = string.gsub(genera, ",", "]][[Categoria:") --splits the arguments, separated by commas, generating a category for each one
categoriagenerum = "[[Categoria:".. genera.. "]]"
else --if the "genera" parameter is not defined...
categoriagenerum = "[[Categoria:Opera sine generibus]]" --adds the corresponding category
end
--FRONS (locates a front page for exports)
if frons ~= "0" then
nexusfrontis = frons
else
nexusfrontis = ""
end
--puts the generic category "Opera omnia", collecting all published works
categoriaomnia = "[[Categoria:Opera omnia".. "|".. titulus.. "]]"
--Retieves Wikidata item
item = mw.wikibase.getEntity()
id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
if id == nil then
wikidata_cat = "[[Categoria:Opera sine re wikidata".. "|".. titulus.. "]]"
else
wikidata_cat = ""
end
if subpagina == true then
categoriacapiti = "[[Categoria:Capita ex operibus".. "|".. titulus.. "]]" --adds the "capita" (''chapter'') category
categoriascriptoris = ""
categoriafontis = ""
if annus == "0" then nexusanni = "" end
categoriaanni = ""
categoriainterpretis = ""
categoriaanniinterpretationis = ""
categoriaanniinterpretationis = ""
categorialinguaenativae = ""
categoriarecensoris = ""
categoriagenerum = ""
nexusfrontis = ""
categoriaomnia = ""
if editio == "0" then nexuseditionis = "" end
if fons == "0" then nexusfontis = "" end
if liber ~= "0" then nexusfontis = nexuslibri end
categoriaeditionis = ""
wikidata_cat = ""
end
--builds the table
tab = '<div id="ws-data" class="ws-noexport" style="display:none; speak:none">'
tab = tab.. '<span id="ws-author">'.. scriptor.. '</span>'
tab = tab.. '<span id="ws-title">'.. operaetitulus.. '</span>'
tab = tab.. '<span id="ws-scan">'.. liber.. '</span>'
tab = tab.. '<span id="ws-year">'.. annus.. '</span>'
if nexusfrontis > "0" then
tab = tab.. '<span id="ws-cover">'.. nexusfrontis.. '</span>'
tab = tab.. '</div>'
else
tab = tab.. '</div>'
end
tab = tab.. '<div class="titulusHeaderBox">'
tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:120%; font-weight: bold;">'
tab = tab.. categoriaomnia.. nexusscriptoris.. categoriascriptoris.. nexusscriptoris2.. categoriascriptoris2.. nexusscriptoris3.. categoriascriptoris3.. nexusscriptoris4.. categoriascriptoris4.. nexusscriptoris5.. categoriascriptoris5.. nexusscriptoris6.. categoriascriptoris6
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:140%;font-variant:small-caps; font-weight: bold;">'
tab = tab.. nexusoperaetituli.. categoriacapiti.. categoriagenerum
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:110%; font-weight:bold;">'
tab = tab.. nexussubtituli
if interpres > "0" then
tab = tab.. '</div><div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:110%; font-weight:bold;">'
tab = tab.. nexusinterpretis.. nexuslinguaenativae.. categorialinguaenativae.. nexusanniinterpretationis.. categoriainterpretis.. categoriaanniinterpretationis
tab = tab.. '</div>'
else
tab = tab.. '</div>'
end
tab = tab.. '<div class="ws-noexport" class="ws-noexport" style="padding:1ex; font-weight: bold;">'
tab = tab.. nexusanni.. categoriaanni
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '<div align="left" class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:65%; font-weight:bold;">'
tab = tab.. nexuseditionis.. nexusrecensoris.. categoriarecensoris.. categoriaeditionis.. "</br>".. nexusfontis.. wikidata_cat
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '<div title="beginning"></div>'
tab = tab.. '<div class="text">'
return tab
end
return p
cnz1hs7sm8w55lvhnnnihj5x2weigt2
268105
268104
2026-05-31T16:49:16Z
Demetrius Talpa
13304
268105
Scribunto
text/plain
p = {}
function p.titulus(frame)
pframe = frame:getParent()
config = frame.args
args = pframe.args
--template parameters
local saeculumquaero = require "Module:Titulus/SaeculumQuaero"
operaetitulus = config["OperaeTitulus"]
subtitulus = config["SubTitulus"] or ""
scriptor = config["Scriptor"] or ""
liber = config["Liber"] or ""
annus = config["Annus"] or ""
annusmonstratus = config["AnnusMonstratus"] or ""
operaewikipagina = config["OperaeWikiPagina"] or ""
fons = config["Fons"] or ""
editio = config["Editio"] or ""
interpres = config["Interpres"] or ""
annusinterpretationis = config["AnnusInterpretationis"] or ""
linguanativa = config["LinguaNativa"] or ""
recensor = config["Recensor"] or ""
genera = config["Genera"] or ""
frons = config["Frons"] or ""
scriptor2 = config["Scriptor2"]
scriptor3 = config["Scriptor3"]
scriptor4 = config["Scriptor4"]
scriptor5 = config["Scriptor5"]
scriptor6 = config["Scriptor6"]
--initializes internal variables, for ease of concatenation
categoriaomnia=""; categoriacapiti = ""; categoriascriptoris = ""; categorialibri = ""; anninumerus = ""; categoriaanni = ""; categoriagenerum = ""
nexusscriptoris2 = ""; nexusscriptoris3 = ""; nexusscriptoris4 = ""; nexusscriptoris5 = ""; nexusscriptoris6 = ""
categoriascriptoris2 = ""; categoriascriptoris3 = ""; categoriascriptoris4 = ""; categoriascriptoris5 = ""; categoriascriptoris6 = ""
--fetches the title of the page
titulus = mw.title.getCurrentTitle().text
--checks if the page is a subpage, i.e. if it has slashes /
if mw.ustring.find(titulus, "/") then
subpagina = true
else
subpagina = false
end
--Generating the strings that translate the templates' parameters
--SCRIPTOR (author of the work)
if scriptor == "Anonymus" or scriptor == "0" then --for anonymous works
nexusscriptoris= "Sine Nomine";
categoriascriptoris = "[[Categoria:Opera sine nomine scripta|".. titulus.. "]]" --adds the work in the Categoria:Opera sine nomine scripta
else --when the author is known
nexusscriptoris = "[[Scriptor:".. scriptor.. "|".. scriptor.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor).isRedirect then
scriptor = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor = string.gsub(scriptor, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor.. " scripsit|".. titulus.. "]]" --adds the work in the author's category
end
--SCRIPTOR2, 3 etc., for works with more authors (up to 5)
if scriptor2 ~= "0" then --2
nexusscriptoris2 = ", [[Scriptor:".. scriptor2.. "|".. scriptor2.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor2).isRedirect then
scriptor2 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor2).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor2 = string.gsub(scriptor2, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris2 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor2.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
if scriptor3 ~= "0" then --3
nexusscriptoris3 = ", [[Scriptor:".. scriptor3.. "|".. scriptor3.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor3).isRedirect then
scriptor3 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor3).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor3 = string.gsub(scriptor3, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris3 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor3.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
if scriptor4 ~= "0" then --4
nexusscriptoris4 = ", [[Scriptor:".. scriptor4.. "|".. scriptor4.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor4).isRedirect then
scriptor4 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor4).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor4 = string.gsub(scriptor4, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris4 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor4.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
if scriptor5 ~= "0" then --5
nexusscriptoris5 = ", [[Scriptor:".. scriptor5.. "|".. scriptor5.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor5).isRedirect then
scriptor5 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor5).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor5 = string.gsub(scriptor5, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris5 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor5.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
if scriptor6 ~= "0" then --6
nexusscriptoris6 = ", [[Scriptor:".. scriptor6.. "|".. scriptor6.. "]]";
if mw.title.new("Scriptor:"..scriptor6).isRedirect then
scriptor6 = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. scriptor6).redirectTarget) --fixes the scriptor's name, if redirect, to insert it in the category
scriptor6 = string.gsub(scriptor6, "Scriptor:", "")
end
categoriascriptoris6 = "[[Categoria:Opera quae ".. scriptor6.. " scripsit|".. titulus.. "]]"
end
--OPERAETITULUS (title oh the work)
if operaetitulus == "0" then error('quaeso titulum operis in campo |OperaeTitulus= insere') end --if the title is not specified, calls for error
if subpagina == false then --if the page is not a subpage
nexusoperaetituli = operaetitulus --does not gerate a link
elseif subpagina == true then --if the page is a subpage
if operaewikipagina > "0" then
nexusoperaetituli = "[[".. operaewikipagina.. "|".. operaetitulus.. "]]"
else
nexusoperaetituli = "[[".. operaetitulus.. "]]"
end
end
--SUBTITULUS (subtitle of the work)
if subtitulus ~= "0" then
nexussubtituli = subtitulus
else
nexussubtituli = ""
end
--ANNUS (publication year)
if annus ~= "0" then --if the "annus" parameter is defined...
if annusmonstratus > "0" then
nexusanni = annusmonstratus --visualizes a different value from that used for categorizations, for cases like "inter 1650 et 1655" or similar
else
nexusanni = annus --the year will be visualized just as inserted in the template
end
saeculum = saeculumquaero.annus(annus)
categoriaanni = "[[Categoria:Saeculi ".. saeculum.. " opera|".. titulus.. "]]" --generates the category by putting together the "saeculum" and the eventuale "aCn"
else --if the annus parameter is not compiled, the year is unknown and the corresponding category is added
nexusanni = "anno incognito"
categoriaanni = "[[Categoria:Saeculi incogniti opera|".. titulus.. "]]"
end
-- INTERPRES and ANNUSINTERPRETATIONIS, for the translator and the year of translation
if interpres ~= "0" then
nexusinterpretis= "[[Scriptor:".. interpres.. "|".. interpres.. "]] Latine vertit"
if mw.title.new("Scriptor:"..interpres).isRedirect then
interpres = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. interpres).redirectTarget) --fixes the translator's name, if redirect, to insert it in the category
interpres = string.gsub(interpres, "Scriptor:", "")
end
categoriainterpretis = "[[Categoria:Opera quae ".. interpres.. " Latine vertit|".. titulus.. "]]"
if interpres == "anonimus" or interpres == "Anonimus" or interpres == "incognitus" or interpres == "Incognitus" then --if the author of the translation is not known
nexusinterpretis = "Incognitus auctor Latine vertit"
categoriainterpretis = "[[Categoria:Auctoris incogniti interpretationes|".. titulus.. "]]"
end
if annusinterpretationis ~= "0" then --if the "annusinterpretationis" parameter is defined...
nexusanniinterpretationis = ", ".. annusinterpretationis
saeculum = saeculumquaero.annus(annusinterpretationis)
categoriaanniinterpretationis = "[[Categoria:Saeculi ".. saeculum.. " interpretationes|".. titulus.. "]]" --generates the category by putting together the "saeculum" and the eventuale "aCn"
else --if the annusinterpretationis parameter is not compiled, the year is unknown and the corresponding category is added
nexusanniinterpretationis = ", anno incognito"
categoriaanniinterpretationis = "[[Categoria:Saeculi incogniti interpretationes|".. titulus.. "]]"
end
if linguanativa ~= "0" then
linguanativa = linguanativa:lower() --ignore capitalization
if linguanativa == "anglicus" or linguanativa == "anglica" then
nexuslinguaenativae = " ex Anglico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Anglica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "arabicus" or linguanativa == "arabus" or linguanativa == "arabica" or linguanativa == "araba" then
nexuslinguaenativae = " ex Arabico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Arabica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "croaticus" or linguanativa == "croata" or linguanativa == "croatica" or linguanativa == "Croatica" then
nexuslinguaenativae = " e Croatico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Croatica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "francicus" or linguanativa == "gallicus" or linguanativa == "francogallicus" or linguanativa == "gallica" or linguanativa == "francica" or linguanativa == "francogallica" then
nexuslinguaenativae = " e Francogallico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Francogallica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "germanicus" or linguanativa == "theodiscus" or linguanativa == "teodiscus" or linguanativa == "germanica" or linguanativa == "theodisca" or linguanativa == "teodisca" then
nexuslinguaenativae = " e Germanico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Germanica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "graecus" or linguanativa == "grecus" or linguanativa == "graeca" or linguanativa == "greca" then
nexuslinguaenativae = " e Graeco"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Graeca|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "hebraicus" or linguanativa == "hebraeus" or linguanativa == "iudaicus" or linguanativa == "hebraica" or linguanativa == "hebraea" or linguanativa == "iudaica" then
nexuslinguaenativae = " ex Hebraico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Hebraica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "hibernicus" or linguanativa == "hibernica" then
nexuslinguaenativae = " ex Hibernico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Hibernica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "italicus" or linguanativa == "italianus" or linguanativa == "italica" or linguanativa == "italiana" then
nexuslinguaenativae = " ex Italico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Italica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "russicus" or linguanativa == "Russicus" or linguanativa == "russica" or linguanativa == "Russica" then
nexuslinguaenativae = " e Russico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Russica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "sanscritus" or linguanativa == "sanscrita" or linguanativa == "sancritica" or linguanativa == "Sanscritica" then
nexuslinguaenativae = " e Sanscrito"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Sanscritica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "Slavicus Ecclesiasticus" or linguanativa == "Slavica Ecclesiastica" or linguanativa == "slavica ecclesiastica" or linguanativa == "slavicus ecclesiasticus" then
nexuslinguaenativae = " e Slavico Ecclesiastico"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Slavica Ecclesiastica|".. titulus.. "]]"
elseif linguanativa == "Nederlandica" or linguanativa == "Batava" then
nexuslinguaenativae = " e Batavo"
categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes e lingua Batava|".. titulus.. "]]"
else
nexuslinguaenativae = ""; categorialinguaenativae = "[[Categoria:Interpretationes a lingua incognita|".. titulus.. "]]"
end
else
nexuslinguaenativae = ""; categorialinguaenativae = ""
end
end
--RECENSOR and EDITIO, for edition year and curator
if recensor ~= "0" then
editioest=true
nexusrecensoris= "[[Scriptor:".. recensor.. "|".. recensor.. "]] recensuit"
if mw.title.new("Scriptor:"..recensor).isRedirect then
recensor = tostring(mw.title.new("Scriptor:".. recensor).redirectTarget) --fixes the recensor's name, if redirect, to insert it in the category
recensor = string.gsub(recensor, "Scriptor:", "")
end
categoriarecensoris = "[[Categoria:Opera quae ".. recensor.. " recensuit|".. titulus.. "]]"
else
nexusrecensoris = ""; categoriarecensoris = ""
end
if editio ~= "0" then
if recensor > "0" then comma = "; " else comma = "" end
nexuseditionis= "</br>editio: ".. editio.. comma
categoriaeditionis = "[[Categoria:Opera cum editione|".. titulus.. "]]"
else
nexuseditionis = "editio: incognita"
categoriaeditionis = "[[Categoria:Opera sine editione|".. titulus.. "]]"
end
--FONS, generates a link to the source of the text
if fons ~= "0" then
nexusfontis = "fons: ".. fons
categoriafontis = "[[Categoria:Opera cum fonte|".. titulus.. "]]"
else
nexusfontis = "fons: incognitus"
if mw.title.new("Disputatio:"..mw.title.getCurrentTitle().rootText).exists then --TEMPORARY PATCH (25/06/20): looks for the discussion page to add the "sine fonte" category
categoriafontis = "[[Categoria:Opera sine fonte|".. titulus.. "]] [[Categoria:Opera cum fonte in disputatione|".. titulus.. "]]" --this category is only a TEMPORARY working tool, the whole string will be deleted after all the works are properly categorized!
else
categoriafontis = "[[Categoria:Opera sine fonte|".. titulus.. "]]"
end
end
nexusfontis = nexusfontis.. categoriafontis
--LIBER (generates a link to the scanned copy OR, lacking this, the discussion page)
if liber ~= "0" then
nexuslibri = "fons: [[Liber:".. liber.. "|librum vide]]"
if mw.title.new("Liber:"..liber).exists then
categoriafontis = "[[Categoria:Opera cum libro digitali".. "|".. titulus.. "]]"
else
error("Librum ".. liber.. " deest! - there is not such index!")
end
nexusfontis = nexuslibri.. categoriafontis
end
--GENERA (puts the page into the "genera" categories)
if genera ~= "0" then --if the "genera" parameter is defined...
genera = string.gsub(genera, ", ", ",") --adjusts the commas
genera = string.gsub(genera, ",", "]][[Categoria:") --splits the arguments, separated by commas, generating a category for each one
categoriagenerum = "[[Categoria:".. genera.. "]]"
else --if the "genera" parameter is not defined...
categoriagenerum = "[[Categoria:Opera sine generibus]]" --adds the corresponding category
end
--FRONS (locates a front page for exports)
if frons ~= "0" then
nexusfrontis = frons
else
nexusfrontis = ""
end
--puts the generic category "Opera omnia", collecting all published works
categoriaomnia = "[[Categoria:Opera omnia".. "|".. titulus.. "]]"
--Retieves Wikidata item
item = mw.wikibase.getEntity()
id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
if id == nil then
wikidata_cat = "[[Categoria:Opera sine re wikidata".. "|".. titulus.. "]]"
else
wikidata_cat = ""
end
if subpagina == true then
categoriacapiti = "[[Categoria:Capita ex operibus".. "|".. titulus.. "]]" --adds the "capita" (''chapter'') category
categoriascriptoris = ""
categoriafontis = ""
if annus == "0" then nexusanni = "" end
categoriaanni = ""
categoriainterpretis = ""
categoriaanniinterpretationis = ""
categoriaanniinterpretationis = ""
categorialinguaenativae = ""
categoriarecensoris = ""
categoriagenerum = ""
nexusfrontis = ""
categoriaomnia = ""
if editio == "0" then nexuseditionis = "" end
if fons == "0" then nexusfontis = "" end
if liber ~= "0" then nexusfontis = nexuslibri end
categoriaeditionis = ""
wikidata_cat = ""
end
--builds the table
tab = '<div id="ws-data" class="ws-noexport" style="display:none; speak:none">'
tab = tab.. '<span id="ws-author">'.. scriptor.. '</span>'
tab = tab.. '<span id="ws-title">'.. operaetitulus.. '</span>'
tab = tab.. '<span id="ws-scan">'.. liber.. '</span>'
tab = tab.. '<span id="ws-year">'.. annus.. '</span>'
if nexusfrontis > "0" then
tab = tab.. '<span id="ws-cover">'.. nexusfrontis.. '</span>'
tab = tab.. '</div>'
else
tab = tab.. '</div>'
end
tab = tab.. '<div class="titulusHeaderBox">'
tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:120%; font-weight: bold;">'
tab = tab.. categoriaomnia.. nexusscriptoris.. categoriascriptoris.. nexusscriptoris2.. categoriascriptoris2.. nexusscriptoris3.. categoriascriptoris3.. nexusscriptoris4.. categoriascriptoris4.. nexusscriptoris5.. categoriascriptoris5.. nexusscriptoris6.. categoriascriptoris6
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:140%;font-variant:small-caps; font-weight: bold;">'
tab = tab.. nexusoperaetituli.. categoriacapiti.. categoriagenerum
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '<div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:110%; font-weight:bold;">'
tab = tab.. nexussubtituli
if interpres > "0" then
tab = tab.. '</div><div class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:110%; font-weight:bold;">'
tab = tab.. nexusinterpretis.. nexuslinguaenativae.. categorialinguaenativae.. nexusanniinterpretationis.. categoriainterpretis.. categoriaanniinterpretationis
tab = tab.. '</div>'
else
tab = tab.. '</div>'
end
tab = tab.. '<div class="ws-noexport" class="ws-noexport" style="padding:1ex; font-weight: bold;">'
tab = tab.. nexusanni.. categoriaanni
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '<div align="left" class="ws-noexport" style="padding:1ex;font-size:65%; font-weight:bold;">'
tab = tab.. nexuseditionis.. nexusrecensoris.. categoriarecensoris.. categoriaeditionis.. "</br>".. nexusfontis.. wikidata_cat
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '</div>'
tab = tab.. '<div title="beginning"></div>'
tab = tab.. '<div class="text">'
return tab
end
return p
luzzs5u7otbufgj55qrhxgwlfb1a9ij
Iliadis Homerice libri quatuor
0
41097
268102
254105
2026-05-31T16:37:11Z
Demetrius Talpa
13304
268102
wikitext
text/x-wiki
{{titulus
|Scriptor= Homerus
|OperaeTitulus= [[Ilias|Iliadis]]
|OperaeWikiPagina=
|Genera=Carmina epica, elegi
|SubTitulus= Homericae libri quatuor
|Annus = Saeculo VIII a.Ch.n.
|Interpres=Angelus Politianus
|AnnusInterpretationis = Saeculo XV
|LinguaNativa=Graeca
|Editio= I. Del Lungo, 1867
|Fons=[https://mlat.uzh.ch/browser?path=20181 mlat.uzh.ch]
}}
==Liber II.==
===Laurentio Medici A.P. Salutem===
<poem>
O cui tyrrheni florentia signa leonis
Syllanamque urbem et sancti decreta senatus
Commisere dei, Laurenti maxime gentis
Maeoniae, serpunt geminae cui tempora circum
{{Versus|5}}Aoniae laurus; nam seu tibi munera Martis
Sint animo, effusis ageres sublimis habenis
Cornipedem toto cedentes aequore turmas
Impellens, meminit simulacra ingentia pugnae
Area magna Crucis, cum te, sublime volantem,
{{Versus|10}}Fundentemque equites, et magno robore duras
Miscentem pugnas, clypeos galeasque ruentem,
Elato spectabat ovans Florentia vultu;
Seu numeros Phoebi modulataque carmina mavis
Vocali iunxisse lyrae, plectroque sonantes
{{Versus|15}}Impellis nervos, auritas ducere quercus
Cantando rabidasque potes mulcere leaenas;
Nuper ego argolicis sumpsi de fontibus haustus,
Nuper et inlatum divini carmen Homeri
Vertere tentavi fidibusque aptare latinis.
{{Versus|20}}Sed quia romuleo cantavit pectine primum
Smyrnaei ratis sublimi carmine librum
Carolus aonii celeberrimus incola fontis,
Proximus en, nostro qui contigit ore sonandus,
Te petit, ac pavido scandit tua limina passu.
{{Versus|25}}Quod si ipsum placido excipies mitissime vultu,
Mox alii venient socii, qui dardana bella
Et danaas referent acies: qua cuspide Martis
Et Veneris pulchros audax perstrinxerit artus
Tydides; quanto prostravit vulnere saxi
{{Versus|30}}Magnanimum Aeneam; quo turbine maximus Aiax
Ferrata clypeum transegerit Hectoris orno;
Quantus et irruerit fulgenti umbone coruscans,
Cum danais phrygios defendit puppibus ignes;
Et quibus Aeaciden nequicquam flectere dictis
{{Versus|35}}Aggressi magno Telamone et Amyntore creti,
Et vafer Aeolides, ingentia dona ferentes;
Vtque idem noctu simul et calydonius heros
Sithonio Rhesi thalamum sparsere cruore;
Vt ferus Actorides maculavit sanguine campos
{{Versus|40}}Ductoris lycii, falsi sub imagine Achillis;
Mox etiam ut valido invenem transverberat ictu
Priamides; sed enim Thetidis pulcherrima proles
Emicat extemplo, vulcaniaque induit arma,
Et crassum multo detardat funere Xanthum;
{{Versus|45}}Hectora mox caesum raptat sua moenia circum.
Haec et plura canent. Tu tantum lintea vati
Dirige; namque potes. Neque enim, te praeside, Phoebum
Thespiadumque choros non sacri numina Bacchi
Sollicitare velim: solus tu carmina nobis
{{Versus|50}}Ismarium possis afferre aequantia plectrum;
Te duce, vel priscis ausim certare poetis.
Quare age; et ausonios fundentem pectore cantus,
Si vacat et menti contingunt ocia, vatem
Respice maeonium. Sed nos tu protege ab omni,
{{Versus|55}}Siquis adest, teneros qui carpat Zoilus annos.
</poem>
===[Liber II.]===
<poem>
Nox erat, et summo radiabant sidera coelo,
Divorumque hominumque genus sopor altus habebat;
Cum pater ipse deum per noctem plurima volvens
Iupiter arcano versabat pectore curas,
{{Versus|5}}Qua pereant Danai et magnum venerentur Achillem.
Optima cui tandem sedit sententia cordi,
Magnanimum ad regem fallacem mittere Somnum,
Quem sic alloquitur paucis ac talia mandat:
Vade, age, rumpe moras, divum placidissime somne,
{{Versus|10}}Argivumque ducem, quem nunc fulgentia signis
Castra tenent molli resolutum membra sopore,
Alloquere, et celeres defer mea dicta per auras:
Aeratas armari acies castrisque moveri
Laetus in arma paret, bellumque in Pergama vertat;
{{Versus|15}}Nunc etenim excindet neptunia moenia victor.
Sic placitum superis. Et iam tumor omnis et irae
Concessere deum, cunctos saturnia Iuno
Iam flexit; Teucris incumbunt tristia fata.
Dixerat. Ille patris magni parere parabat
{{Versus|20}}Imperio; et nullos strepitus facientibus alis
Per tenebras, intraque morae breve tempus, ad ipsum
Tantalidae accessit thalamum, pennasque resolvit,
Induiturque senis pylii faciemque coloremque
Et verba et cultum, talique est voce locutus:
{{Versus|25}}Atride, inachiae gentis rex inclyte, dormis?
Turpe duci totam somno consumere noctem,
Cui sceptra in reges tribuit Saturnius, et qui
Tot regna et tantas populorum tractat habenas.
Ipse deum tibi me claro demittit olympo
{{Versus|30}}Regnator, qui te caelo miseratur ab alto;
Ipse haec ferre iubet celeres mandata per auras:
Aeratas armari acies castrisque moveri
Laetus in arma para, bellumque in Pergama verte;
Nunc etenim excindes neptunia moenia victor.
{{Versus|35}}Sic placitum superis. Et iam tumor omnis et irae
Concessere deum, cunctos saturnia Iuno
Iam flexit; Teucris molitur tristia fata
Iupiter. Ergo imo sub pectore nostra reconde
Iussa memor; nec longa tuos oblivia sensus
{{Versus|40}}Corripiant, dulcis fugiet quam pectore somnus.
Sic fatus, paribus liquidum petit aethera pennis.
Ille autem curas animo versabat inanes;
Iamque urbem Priami bello superare cruento
Fidebat, primaque illam prosternere luce:
{{Versus|45}}Nec norat quae sit sumni sententia patris
Demens, et quantos dura inter bella dolores
Argivum populi excipient ac dardana pubes.
Vt somno excitus, facies per somina visa
Funditur ante oculos. Is strato corpora tollens
{{Versus|50}}Protinus assurgit, tunicaque incingitur artus
Interiore suos, tum magno involvit amictu.
Inde pedum nitidis circumdat vincula plantis,
Et lateri atque humeris rutilum mox subligat ensem.
Passibus hinc rapidis, sceptro venerandus avito.
{{Versus|55}}Ad Danaum classem contendit maximus heros.
Aurora interea magnum conscendit olympum.
Caelicolum generi surgentis nuntia lucis.
Attonitus visis, iubet a praecone vocari
Magnanimos Danaum proceres populumque potentem;
{{Versus|60}}Longaevique senes pylii ad tentoria regis
Conveniunt primum, quos sic affatur Atrides:
O socii comitesque, meae pars maxima curae,
Per noctem obscuram Somnus Iove missus ab ipso,
Nestoream indutus faciem vocemque coloremque
{{Versus|65}}Et verba et cultum, celeres mandata per auras
Detulit, haec ad me placido sermone locutus:
Atride, inachiae gentis rex inclyte, dormis?
Turpi duci totam somno consumere noctem,
Cui sceptra in reges tribuit Saturnius, et qui
{{Versus|70}}Tot regna et tantas populorum tractat habenas.
Ipse deum tibi me claro demittit olympo
Regnator, qui te caelo miseratur ab alto.
Ipse haec ferre iubet celeres mandata per auras:
Aeratas armari acies, portisque moveri
{{Versus|75}}Laetus in arma para, bellumque in Pergama verte;
Nunc etenim excindes neptunia moenia victor.
Sic placitum Superis. Et iam tumor omnis et irae
Concessere deum; cunctos saturnia Iuno
Iam flexit, Teneris incumbunt tristia fata.
{{Versus|80}}Dixerat; extemplo me nox sumnusque reliquit.
Nunc adeo, quae sit nostrae sententia menti,
Expediam: primum rapidas advertere puppes
In patriam, turpique fuga dare terba iubebo;
At vos in pugnam fugientes vertite Achivos,
{{Versus|85}}O socii, et dulcem Martis revocate furorem.
Sic ait. At placido Neleius excipit ore:
Hoc alius quisquam si fors vidisset Achivum,
O proceres, fictum vanum falsumque putarem.
Sed quia Tantalidae sunt a Iove somnia missa,
{{Versus|90}}Eia age, armigeram pubem educamus in arma.
Talia dicta dedit senior; primusque solutum
Concilium egreditur properans: mox fortia bello
Pectora succedunt reges. Tum cetera pubes
Irruit; et magno coeunt strepitante tumultu.
{{Versus|95}}Quales, vere novo, vacui circum ostia saxi
Cum gentes glomerantur apum, semperque recentes
Fundunt se in numerum portis, instarque racemi
Addensant per inane globos, et florea rura
Pervolitant, illa huc pennas haec dirigit illuc;
{{Versus|100}}Haud aliter puppes Danai et tentoria linquunt:
Litora complentur; stimulos coeuntibus addit
Nuntia fama Iovis, populumque hortatur ovantem.
Pulveream glomerant nubem, calcataque mugit
Terra viris; coguntque novem magnum aere canoro
{{Versus|105}}Praecones populum: vix ingens curia turbam
Explicat innumeram; tunc facta silentia castris.
Surgit ab his sceptrum gestans pelopeius heros,
Sceptrum auro clavisque nitens, quod Mulciber ipse
Struxerat atque Iovi, torquet qui sidera mundi,
{{Versus|110}}Tradidit; ille autem vigilem qui occiderat Argum
Esse dei voluit; Pelopi cyllenia proles
Mox tribuit; post quem insignis gestaverat Atreus;
Ille Thyestae, atra premitur dum morte, reliquit;
Contigit hinc magnum tractare Agamemnona regem.
{{Versus|115}}Cui tunc innixus, vocem haec in verba resolvit:
O socii, heroes danai, quis munera Martis
Corde sedent, tristi divum pater atque hominum rex
Me fato implicuit; quem nostro moenia bello
Dardanidum vertenda dare excindendaque flammis
{{Versus|120}}Pergama pollicitum, varia hinc sententia vertit:
Nam postquam argolico saturata est sanguine tellus,
Ad patrias cogor remeare inglorius urbes.
Scilicet, alme Tonans, rerum cui summa potestas,
Haec tibi sunt animo, quem propter fortia bello
{{Versus|125}}Oppida et antiquae pereunt cum moenibus urbes.
Dedecus heu longo numquam hoc abolebitur aevo,
Hunc populum frustra tantosque ad dardana bella
Convenisse duces Danaum, fractosque labore
Laomedonteae nunc linquere moenia Troiae.
{{Versus|130}}Nam si nostrorum coeant in foedera dextrae
Atque Phrygum, et numero placeat comprendere cunctos,
Assaraci populum multa vincetis Achivi
Belligerum turba. Sed enim mea coepta retardant
Auxilia externis accita e moenibus urbi.
{{Versus|135}}Iam novies Titan, obliquo limite currens
Aeternos peragensque obitus, lustravit olympum;
Et iam senta situ putridae sunt membra carinae,
Carbasaque et veteres senio cecidere rudentes.
Quin etiam sponsae et dulcissima pignora nati
{{Versus|140}}Nos mesti expectant. Sed enim conamina pugnae
Francta iacent; nostro rapidis victoria pennis
Diffugit campo, et rhoetea per agmina fertur.
Quare agite, o socii, curvo de litore celsas
Ducamus naves, graiaeque ad litora terrae
{{Versus|145}}Vertamus profugos tranquilla per aequora cursus.
Sic ait; et cunctis extemplo incussit amorem
Natalis patriae: turbam migrare videres
Innumeram, et prono deferri ad litora passu.
Qualis ubi icarios fluctus eurusque notusque
{{Versus|150}}Perturbant, imoque cient spumantia fundo
Aequora, et insanas affligunt cautibus undas;
Aut ubi frugiferae genitabilis aura favoni
Incubuit segeti gravidasque invasit aristas,
Declives nutant concusso vertice culmi;
{{Versus|155}}Talis erat populi raptim fugientis imago.
Dat tellus gemitum, et nigra caligine coelum
Volvitur, insurgit glomerato pulvere nubes.
Pro se quisque ruunt, exhortanturque vicissim
Tardantes; classemque manu contingere gaudent,
{{Versus|160}}Certatim annixi tranquillum pellere in aequor
Limite purgato: ferit aurea sidera clamor.
Et certe hac patrios repetissent luce penates;
Sed Iuno tali compellans voce Minervam,
Effundensque imo tristes e pectore voces:
{{Versus|165}}Ergo sic fugient, inquit, tritonia Pallas,
Argivi, turpi relegentes coerula cursu?
Tyndaris heu Priamo atque invisis gloria Teucris
Linquetur, misero quam propter funere turba
Maxima Graiorum vitam exhalavit in armis?
{{Versus|170}}Verum age, nunc propere ad populum te confer Achivum,
Et compesce fugam, verbisque averte furentes,
Neve sinas celeres descendere in aequora pinus.
Haec ubi dicta dedit, graviter commota supremi
Nata Iovis, summo virides e vertice olympi
{{Versus|175}}Desilit in terras, tenditque ad dorica castra.
Mox Ithacum saevo turbatum pectora motu
Conspicit; haud illi cura est contingere classem;
Quem placidis subito invadit Tritonia dictis:
Dux laertiade, solerti pectore Vlysses,
{{Versus|180}}Sic ergo in patriam fugitis charosque penates,
Horrida converso relegentes coerula cursu?
Tyndaris heu Priamo atque invisis gloria Teucris
Linquetur, misero quam propter funere turba
Maxima Graiorum vitam exhalavit in armis?
{{Versus|185}}Verum age, nunc propere ad populum te confer Achivium,
Et compesce fugam, verbisque averte furentes,
Neve sinas celeres descendere in aequora pinus.
Sic ait. Extemplo sacrae praecepta Minervae
Exsequitur iuvenis, solvensque a pectore laenam
{{Versus|190}}Deturbat terrae; ast ithacae telluris alumnus
Extulit Eurybates tubicen. Volat acer Vlysses
Admisso per plana gradu, atque Agamemnone coram
Assistit; sceptrumque olim quod gesserat Atreus
Continuo excipiens, Danaum ad navalia fertur.
{{Versus|195}}Tum siquem bello egregium regemve ducemve
Offendit, tali cohibet sermone ruentem:
Turpe est degeneri sic te pallere timore;
Siste fugam, siste, et populi compesce furores.
Magnanimi Atridae quae sit sententia, nescis:
{{Versus|200}}Tentantur, mox errantes plectentur Achivi.
Non cuncti arcano fuerit quae verba locutus
Concilio scimus: metuo ne concitus ira
Supplicio affligat Danaos; nam vivida regis
Est animo virtus, amat et Saturnius illum.
{{Versus|205}}Sin autem patulo clamantem offendat hiatu
Obscura de plebe virum, tum verbere duri
Illidens sceptri et verbis compescit inertem:
Siste fugam, miser; haud aliis parere recusa
Qui virtute micant;nullo tu robore praestat,
{{Versus|210}}Consiliumque tuum non pugna aut curia poscit.
Non hic Argolici certe regnabimus omnes:
Non plures domini expediunt; rex omnibus unus,
Et princeps unus, tribuit cui iura supremus
Iupiter et sceptrum ut populi moderetur habenas.
{{Versus|215}}Ordine sic certo populum cohibebat Vlysses.
Illi iterum nigram classem et tentoria linquunt,
Atque in concilium coeunt; it calmor ad auras:
Qualis ubi aequorei franguntur litore fluctus,
Fit sonus, et duris luctantur cautibus undae.
{{Versus|220}}Consedere alii subito, sedesque replerunt.
Verum Thersites clamans ingentia coepta
Turbabat solus, fuerant cui turpia semper
Verba animo, atque ausus reges incessere dictis
Saepe fuit multis; tollebant undique risum
{{Versus|225}}Argolici, quando in medium consulta ferebat.
Non illo ad Troiam venit deformior alter.
Claudus erat, transversa tuens, ad pectora curvos
Compressosque humeros, rara lanugine acutum
Aspersus caput: ante alios, invisus Achilli
{{Versus|230}}Atque Ithaco; nam saepe illos sermone protervo
Carpserat insanus: tunc et convicia voce
Diffundens gracili, insignem vexabat Atriden.
Verum animo ardentes indignabantur Achivi.
Is vocem extollens ventoso haec protulit ore:
{{Versus|235}}Quidnam iterum quereris, magnorum ductor Achivum?
Quid poscis? Multo radiant tua tecta metallo,
Innumeraeque adsunt forma praestante puellae.
Quas tibi nos dedimus cum magnas vertimus urbes.
Nunc etiamne aurum expectas quod perferet hostis
{{Versus|240}}Iliacus, captiva sibi cum vincla resolvet,
Cuius ego aut alii impedient mox colla catenis?
An famulam vultu insignem, mollissima tecum
Gaudia quae iungat? Turpe est suprema tenentem
Sceptra manu, populum exemplo corrumpere tali.
{{Versus|245}}O molles Graiae, vero nec nomine Grai,
Tendamus vela in patriam; solusque relictus
Hic Troiam obsideat, magnoque fruatur honore:
Vt si quem bello praestamus noverit usum,
Qui nunc se longe meliorem affecit Achillem
{{Versus|250}}Dedecore, et praemium pugnae mox abstulit illi.
Sed nimium tardam Aeacides quia surgit in iram,
Non meritas tanto exegit pro crimine poenas.
Sic ait, in magnum fundens convicia regem,
Thersites. Bonus extemplo consurgit Vlysses,
{{Versus|255}}Atque illum torvo defigens lumine fatur:
Thersita, absistas reges incessere dictis,
Dulcisonas licet effundas e pectore voces.
Nan te non alius ventosa per aequora Troiam
Deterior petiit geminos comitatus Atridas.
{{Versus|260}}Non igitur reges petulanti scindere lingua
Te decet, et populo turpes suadere recursus.
Qualis erit nobis reditus mox litora terrae
Ad patriae, cuncti nempe ignoramus Achivi,
Obiicis argolico pro quo nunc crimina regi,
{{Versus|265}}Et morsu laceras quem Graecia cuncta veretur.
Sed mea nunc imo sub pectore dicta reconde:
Si te bacchantem atque iterum vesana furentem
Vt nuper cernam, caput hoc cervice cruenta
Ex humeris cedat nostris, nec deinde vocetur
{{Versus|270}}Telemachi genitor fato iam functus Vlysses;
Ni te comprendens, charas e corpore vestes
Et laenam et tunicam eripiam et quae turpia celant
Membra tibi, et flentem Danaum ad tentoria pellam,
Verberaque incutiam lacerum scindentia corpus.
{{Versus|275}}Sic fatus, sceptro assurgens percussit eburno
Qua collum attingunt humeri: tunc ille reflexus
Ingemit, et largis humectat fletibus ora,
Exoriturque humeris nigranti sanguine livor
Perfusus. Sed enim ingenti maerore resedit
{{Versus|280}}Thersites, manibus lacrimantia lumina siccans.
Tum quamquam Argivos iam maeror ceperat omnes,
Ingentem effusi tollebant undique risum,
Atque aliquis tali invasit sermone propinquum:
Proh quantum Argivis Ithacus iam praestit usum!
{{Versus|285}}Consulit Danais, pugnaeque incussit amorem.
Verum hoc in primis gessit, nam fraena procaci
Iniecit linguae, et mordacia verba repressit
Thersitae; neque enim posthac fera crimina magnis
Regibus obiiciet, conviciaque improba fundet.
{{Versus|290}}Dixerat haec. Sed enim Troiae expugnator Vlysses
Surgit sceptra tenens. Aderat tritonia Pallas
Praeconis faciem induta, et silentia iussit,
Vt cuncti exciperent Ithaci consulta superbi.
Tunc ille incipiens facundo haec protulit ore:
{{Versus|295}}Aspicis, Atrida, quae sit sententia Graium?
Mortales inter cunctos te reddere certant
Infamem; neque enim dissolvere pacta verentur
Nec peragunt promissa tibi, ne litora terrae
Invisant patriae, ruerint nisi moenia Troiae.
{{Versus|300}}Vtque solent pueri infantes viduaeque puellae,
Inter se repetunt questus, graiosque penates
Exposcunt. Certe durum tolerare laborem
Difficile est; multi thalamo discedere amatae
Coniugis haud possunt, unoque relinquere mense:
{{Versus|305}}Nos procul a patria iam nonum exegimus annum.
Nec mirum longi taedet si forte laboris;
Sed mansisse diu turpe est, vacuumque redire.
Ferte, viri, et duros animo tolerate labores,
Auguris ut nostri Calchantis fata, queamus
{{Versus|310}}Scire, ratos ne habeant an vanos pectoris orsus:
Namque tenent omnes portentum mente repostum,
Qui non funestis liquerunt lumina fatis.
Argolicis primum ut vestita est classibus Aulis
Quae Priamo cladem et Troiae pestemque ferebant,
{{Versus|315}}Nos circum latices gelidos, fumantibus aris,
Aurigeris divum placantes numina tauris,
Sub platano umbrifera, fons lucidus unde fluebat,
Vidimus immanem tergoque rubente draconem
Terribili Iovis ut lapsu penetrarat ab ara.
{{Versus|320}}Quin platani in ramo foliorum tegmine septos
Corripuit pullos: quos cum consumeret octo,
Nona super rabido genitrix serpente volabat,
Cui ferus immani laniavit viscera morsu.
Hunc, ubi tam teneros volucres matremque peremit.
{{Versus|325}}Qui luci ediderat, genitor Saturnius, idem
Abdidit et duro formavit tegmine saxi.
Nos autem timidi stantes mirabile monstrum
Vidimus in mediis divum versarier aris.
Tum Calchas haec est fidenti voce locutus:
{{Versus|330}}Quid nam torpentes subito obstupuistis, Achivi?
Haec nobis portenta deum dedit ipse creator
Tarda et sera, ait, sed fama ac laude perenni.
Nam quot aves tetro mactatas dente videtis,
Tot nos ad Troiam belli exanclabimus annos;
{{Versus|335}}Quae decimo cadet, et poena satiabit Achivos.
Edidit haec Calchas; quae iam matura videtis.
Quare agite, o Danai, sacrae prope moenia Troiae
Sistamus, dum fatalem expugnabimus urbem.
Dixerat haec. Magno Danai clamore fremebant,
{{Versus|340}}Tollentes Ithaci sermonem ad sidera magni;
Inque cavis ratibus vocis resonabat imago.
Protinus haec Nestor sapienti est voce locutus:
Proh di! Quam similes pueris e pectore voces
Fudistis, quibus haud curae sunt munera Martis!
{{Versus|345}}Quem finem pacta accipient, iurataque vobis
Numina? Num flammis recident consulta virorum,
Libatumque merum, commissaque dextera dextrae
Omnibus? Heu vanis contendimus undique verbis.
Et quamquam multos bellando exegimus annos,
{{Versus|350}}Nescimus tanto finem invenisse labori.
Atrida, semper tibi sit suprema potestas
In Danaum populos, dum fortia proelia miscent.
Hos sine dispereant paucos, qui vana seorsum
Consilia invadunt (neque enim timidissima vota
{{Versus|355}}Explebunt), donec patrias tendemus ad urbes,
Atque exacta Iovis fuerint promissa supremi.
Nam quando explicitis sulcabant aequora velis
Argivi, et Priamo cladem Troiaeque ferebant,
Lucenti medium disrupit fulgure caelum
{{Versus|360}}Iupiter, et dextro concussit pectora signo.
Nemo igitur patriae dulcissima litora terrae
Flagitet, iliacis Veneris dum gaudia iungat
Coniugibus, pulchramque Paris rapuisse lacaenam
Iam doleat, fumentque argivis Pergama flammis.
{{Versus|365}}Quod si quis, reditum cupiens, attingere classem
Audeat et rapidis committere lintea ventis,
Argivum ante oculos vitam exhalabit in auras.
Tu vero, argolicae rector fidissime gentis,
Consule nunc populo, atque aliorum dicta facesse;
{{Versus|370}}Nec spernenda quidem fuerint quae pectore promam:
In variasque tribus varias et cernere gentes
Argolicos propera, queat ut sibi quaeque favere.
Namque hoc si facies, dabitur tibi visere tandem
Frigidus astiterit cui circum pectora pallor,
{{Versus|375}}Et qui dardanio perfundet sanguine campos.
Cognosces si fata deum tua coepta retardant,
Argolicaeve manus bellique ignara iuventus.
Dixerat. Haec contra placido rex edidit ore:
Certe omnes superas facundo pectore, Nestor.
{{Versus|380}}Alme Tonans, utinam, Pallas atque augur Apollo,
Nunc mihi contingat bis quinque assistere tanta
Praestantes virtute viros! Iam moenia Phoebi
Diruta, iam Priami sublimia regna iacerent.
Sed mea terribili perfudit corda dolore
{{Versus|385}}Iupiter, impellens rapidis incessere dictis
Aeaciden caramque illi extorquere puellam;
Nam si cunctorum vires in bella coirent.
Iamdudum inachiae popularent Pergama flammae.
Sed nunc ite, viri, dapibusque accumbite laetis;
{{Versus|390}}Promite mox clypeos, et cote incendite ferrum,
Cornipedesque epulis largis satiate fugaces,
Fortia tum celeres aptate in proelia currus.
Nam dum se occiduo perfuderit aequore Titan,
Dum tenebrae insurgent, nos tristia bella geremus;
{{Versus|395}}Manabit cunctis ardenti pectore sudor,
Omnibus hasta dabit magnum concussa laborem,
In media lassi fundabunt caede iugales.
Quod si aliquem aspiciam crudeli absistere pugna
Sponte sua ad naves residentem, non satis illi
{{Versus|400}}Mox erit effugisse canes avidasque volucres.
Talibus Atrides. Cuncti simul ore fremebant
Argolici assensu magno; velut aequoris undas
Turbine quum rauco incumbens diverberat auster,
Et scopulo infligit qui ventos usque sonantes
{{Versus|405}}Qui pelagi fluctus et nigros excipit imbres.
Dispersi ad naves tendunt: iam castra sereno
Igne micant; epulis accumbit graia iuventus.
Et varios orat divos, ut vulnera belli
Effugere et mortem liceat vitare cruentam.
{{Versus|410}}Ipse Iovi taurum mactat pelopeius heros,
Qui nullum eximius lustro coniunxerat annum.
Magnanimos vocat inde senes, et splendida Graium
Corpora: iam Nestor primus, iam proximus illi
Idomeneus adest, Aiax succedit uterque,
{{Versus|415}}Tydidesque ferox armis, et divus Vlisses;
Tum minor extemplo bello subit acer Atrides,
Vidit ut ingentes fratrem versare labores.
Continuoque molam tollunt, stant sacraque cirucum,
Effuditque preces imo de pectore Atrides:
{{Versus|420}}Iupiter omnipotens, magnum qui volvis olympum,
Non prius hesperium declinet Phoebus in aequor,
Quam manibus Danaum Priami fulgentia tecta
Procumbant, nostraeque exurant ostia flammae.
Et meus hectoreo iam sanguine ferveat ensis,
{{Versus|425}}Quem circum pereat sociorum maxima turba
Et terram praeceps moribundo vertice pulset.
Talibus oranti surdas obstruxerat aures
Iupiter, et Danais tristissima fata parabat.
At postquam sparsere molam superosque rogarunt,
{{Versus|430}}Conversum iugulant taurum: mox viscera nudant,
Crura in frusta secant laeto nidore tegentes,
Tergaque cruda super ponunt atque ignibus urunt:
Exta alii retinent, veribusque trementia figunt;
Crura vorant flammae, Danai lustralibus extis
{{Versus|435}}Vescuntur, reliquum caedunt et cuspide figunt:
Subiiciunt alii prunas, dehinc tosta reducunt:
Et tandem accumbunt epulis mensaque fruuntur.
Postquam exempta fames et amor compressus edendi,
Talia dicta dedit sapienti pectore Nestor:
{{Versus|440}}Rex hominum Atrida, iam finem imponere verbis
Tempus adest; rumpenda mora, invadendaque pugna.
Ergo age, continuo populum ad tentoria cogant
Praecones, celeri cursu nos castra petamus,
Aeratasque acies Graium educamus in arma.
{{Versus|445}}Dixerat. Extemplo surgens parebat Atrides.
Tum iussi incipiunt sonitu succendere dulci
Praecones populum, Danaosque in proelia cogunt.
Magnanimum Atriden cingebant undique reges,
Argivasque acies in fortia bella parabant.
{{Versus|450}}At vero in mediis quassabat glauca Minerva
Terrificam expertem leti immunemque senectae
Aegida, quam circum fulvo spectabilis auro
Tortilibus spiris pendebat fimbria centum,
Quaeque boves pretio referebat singula centum:
{{Versus|455}}Hac illa irradians acies lustrabat Achivum,
Omnibus incutiens duri Mavortis amorem.
Inde animum fessis validasque in proelia vires
Subiicit, et subito pugnas miscere cruentas
Dulce putant, avido stat cunctis pectore bellum.
{{Versus|460}}Vtque olim aerei sublimi in vertice montis
Cum virides ardent silvae, procul inde micantes
Apparent flammae radiosque ad sidera tollunt;
Sic Danai splendent armis coelumque serenant.
Vtque gruum gentes celerum, seu plurimus anser.
{{Versus|465}}Carmine seu placido qui mulcent flumina cycni,
Asia cum laeti pennis circum arva volantes
Dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri,
Nunc huc nunc illuc placido clamore feruntur;
Sic horum innumerum vulgus tentoria linquens
{{Versus|470}}Castra petit, phrygii complentur prata Scamandri.
Extemplo resonat pedibus conterrita tellus
Cornipedum; steterant campis iamque agmina Graium
Millia, quot foliis quot floribus incipit annus.
Ac veluti innumerae pleno cum lactis ovili
{{Versus|475}}Muscarum gentes incumbunt vere sereno,
Et volitant mulctras ingenti murmure circum;
Tot Danaum stabant acies campumque tenebant,
Ardentes animis pugnas miscere cruentas.
Vtque solent capras facili secernere virga
{{Versus|480}}Pastores, cum se laeta inter pabula miscent,
Sic illos vario distinguunt agmine reges
Atque in bella cient; quos inter stabat Atrides
Os oculosque Iovi similis, fulgentia Marti
Arma, neque insigni Neptuno pectore dispar.
{{Versus|485}}Ceu quondam praestans armenti gloria taurus
Conspicitur, toto cui surgunt cornua gyro,
Sic illa Atridae Saturnius ipse decorem
Luce dedit, Danaos ut forma vinceret omnes.
Nunc mihi, olympiades Musae, aspirate canenti:
{{Versus|490}}Estis namque Deae, vos omnia mente tenetis;
Ad nos vix tenuis famae perlabitur aura,
Nec danaum scimus sublimia nomina regum.
Verum ego nec numero memorem nec nomine cunctos,
Non si forte decem linguae et totidem ora sonarent,
{{Versus|495}}Si vox indomita atque animos mihi ferreus esset,
Ni vos, caelicolae, proles Iovis inclyta, Musae,
Pandatis, quicumque gradus ad Pergama vertit.
Iamque duces referam et rapidis data lintea ventis.
Ibat in arma ferox boeotis primus ab oris
{{Versus|500}}Peneleus, comes acer erat tum Leitus illi,
Archesilausque et Prothoenor mox Cloniusque;
Quique Hyriem populus constratamque Aulida saxis,
Qui Schoenum et Scolon tenuit, magnamque Eteonam,
Thespiam, et Gream, Mycalessumque feracem;
{{Versus|505}}Hesium quicumque habuit, quique Harma et Erythras,
Quique Eleona almam, quique Hylen, et Peteona,
Ocaleamque, et Medeona insignem moenibus urbem,
Copas, Eutresimque, et Thisbes grata columbis
Tecta; Coronea, atque ingentia prata Haliarti,
{{Versus|510}}Quos misit; qui Glissantam, fortemque Plataeam,
Thebanaeque urbis qui moenia celsa reliquit;
Quos dedit Onchestus Neptuni splendida luco;
Vitiferam quicumque Arnem, quicumque Mideam,
Qui Nisam coluit sacram, atque Anthedona summam:
{{Versus|515}}Quinquaginta omnes solverunt litore naves,
Singula bis denos iuvenes centumque ferebat.
Inde sequebatur quos Orchomenus minyeus
Aspledonque dedit pulchro insudare labori:
Illos Ascalaphus et Ialmenus inclyta Martis
{{Versus|520}}Ducebat soboles, quos virgo in luminis oras
Edidit Astyoche egregio de sanguine nata
Actoris azidae; celsi prope culmina tecti,
Mixta Deo mulier geminam dedit aurea prolem:
Hi triginta altum sulcabant puppibus aequor.
{{Versus|525}}Phocenses duxit Schediusque et Epistropuhus ingens,
Naubolidae Iphiti magno de semine creti;
Qui Cyparissam urbem, duram quicumque colebat
Pythona, et Crissam, qui Daulida, vel Panopea,
Quique Anemoream, quicumque Hyampolin altam,
{{Versus|530}}Qui ripas Cephisse tuas, pulchramque Lilaeam:
Et bis vicenis scindebant aequora proris.
Hi prope Boeotos a laeva, pectora duro
Cingebant ferro viresque in bella parabant.
Tum Locros Aiax in martem duxit oileus,
{{Versus|535}}Non tamen assurgens quantus telamonius Aiax,
Sed minor: huic lini deductus stamine thorax
Munibat pectus, sed erat metuendus in hasta
Hellenas inter proceres atque inter Achivos:
Qui Cinon coluere, Opoentaque, Calliarumque,
{{Versus|540}}Qui Bessam et Scarphen tenuit placidasque Augeas,
Tarphenque et Thronium gelidi laticesque Boagri:
Hic bis vicenas oneravit milite pinus
Locrorum, Euboeae quos miserat obvia tellus.
Euboici magno linquebant turbine Abantes
{{Versus|545}}Chalcidaque, Eretriamque, et vitiferam Histiaeam,
Cerinthonque mari vicinam, vertice montis
Surgentem Dionque, Styramque, altamque Caryston:
In freta quos duxit bello praestans Elephenor
Chalcodontiades, magnorum ductor Abantum:
{{Versus|550}}Illum cingebant cristata casside fulcti,
Ardentesque animis duro contendere Marte,
Et cupidi armatos ferro prosternere Troas:
Hic bis vicenas implevit remige puppes.
Inde sequebatur quicumque habitabat Athenas
{{Versus|555}}Fortis Erechthei populum, quem maxima Pallas
Nutrivit quondam et vitalis terra creavit
Inque suo posuit iuvenem Tritonia templo.
Hic ubi Cecropidae divam redeuntibus annis
Agnorum caede et taurino sanguine placant:
{{Versus|560}}Filius hos Petei clara de stirpe Menestheus
Egit in arma ferox, quo non praestantior alter
Belligeros ornabat equos aciesque virorum;
Cui tamen annoso certabat pectore Nestor:
Isque rates decies quinas in bella trahebat.
{{Versus|565}}Quem prope, bis senis trabibus salaminius Aiax
Diffidens pontum tortas urtgebat in undas.
Tum quoscumque Argos dederat, Tirynthia quisque
Moenia deseruit miles; quos miserat ingens
Asine, Hermionesque sinus, praeclaraque Troezen;
{{Versus|570}}Tum quos Eione, laetusque Epidaurus Iaccho
Fundebat; quique Aeginam et Maseta reliquit;
Hos bello instuxit dextra clarus Diomedes,
Et Sthenelus bello insignis capaneia proles,
Euryalusque ferox divis caelestibus aequus
{{Versus|575}}Quem talaonides Mecisteus edidit ingens:
Verum omnes duxit Tydei pulcherrima proles,
Octoginta levi committens carbasa vento.
Quique myceneae linquebant moenia terrae.
Et quos in martem ditissima tecta Corinthi
{{Versus|580}}Misere, et cela turritae mole Cleonae;
Quisquis et Orneas Araethyreamque colebat,
Et Sicyona olim imperio quam pressit Adrastus;
Quos Hyperesce Gonoessaque miserat alta;
Pellenem quicumque viri, quique Aegion urbem,
{{Versus|585}}Aegialumque omnem, atque Helices lata arva tenebant;
Hos ratibus centum protraxit in arma Agamemnon,
Cingebatque ducem bello spectata iuventus:
Ipse autem rutilo munitos pectora ferro
Fulgebat Danaos inter fortissimus heros,
{{Versus|590}}Belligeras flammans ruitura in Pergama turmas.
Deseruit validam post haec Lacedaemona miles,
Pharimque, et Spartam, Messen gratamque columbis;
Bryseis cessit populis, laetisque Augeis;
Litoreumque Helos et duras linquebat Amyclas;
{{Versus|595}}Tum venit quoscumque Laa et quos Oetylus egit:
Hos Menelaus ovans in martem duxit atrides,
Et bis trecenis praetexit aequora proris,
Incendens validas troiana in tecta cohortes;
Dedecus ipse Helenes forti depellere dextra
{{Versus|600}}Ardebat, moestosque armis abolere dolores.
Mox ibant quoscumque Pylosque Arenaque misit;
Qui Thyron Alpheo vicinum, et montibus Aepy
Ingestum, quisquis Cyparisseenta colebat;
Quos Helos et Pteleon, quos fertilis Amphigenia
{{Versus|605}}In martem fudit, quos Dorion (hic ubi Musis
Obvius, Oechaliam atque Euryti tecta relinquens,
Threicius Thamyras spoliatus carmine cessit;
Namque Iovis prolem stulta dum voce lacessit
Demens, et cantu vocat in certamina divas,
{{Versus|610}}Arte miser dulci caruit, citharaeque sonantes
Tendere suffosso est oblitus lumine chordas):
Hos agitans populos solerti pectore Nestor
Cum ter tricenis ratibus surgebat in aequor.
Tum ruit Arcadiam et Cyllenem vomere curvo
{{Versus|615}}Qui domuit celsam, tumuli qua culmina surgunt
Aepytii ingentes bello qui nutrit alumnos;
Linquebant alii Phenon; pecorosa vacabat
Orchomenus, Rhipe, et Stratie, ventosaque Enispe;
Mantinee validos misit Tegeeque colonos;
{{Versus|620}}Multos Parrhasia et Stympheleus in arma parabant:
Hos satus Ancaeo duxit praestans Agapenor,
Et ter vicenis pulsavit coerula proris,
Arcadiaeque egit populos ad bella paratos.
His dedit Atrides puppes, ut scindere possent
{{Versus|625}}Terga maris; neque enim undarum commercia norunt.
Tum qui Buprasion quique Elidos arva tenebant,
Myrsimus et quantum Hyrmine et Alesion ingens
Oleniusque lapis spatioso limite cingit;
Quatuor hos egere duces: et quisque sonantem
{{Versus|630}}Bis quinis trabibus subigebat Nerea princeps,
Exhortans avidos casura in Pergama Epeos:
Namque hos Amphimachus Cteati fortissima proles,
Illos actoridae Euryti Thalpius ingens
Armabat soboles, amaryncidesque Diores,
{{Versus|635}}Inde Polyxinus surgebat Agasthene cretus
Qui placido Augeas sceptro regnisque premebat.
Tum qui Dulichium, et sacras habitabat Echinas,
Quae ponto elatae respondent Elidos arvis;
Hosque Meges duxit, fuerant cui proelia cordi,
{{Versus|640}}Quem genuit Phileus: is quondam, percitus ira,
Dulichium petiit, genitoris tecta relinquens:
Hic quadragenis subigebat navibus aequor.
Inde Cephallenas bonus incendebat Vlysses;
Quos Ithace misit, quos et frondosa tenebat
{{Versus|645}}Neritos; incoluit quicumque Aegilipa duram,
Quique Zacynthum altam; quos et Crocylea, Samosque,
Et quos Epirus dabat, et contraria tellus:
Hos bello adiunxit solerti pectore Vlysses,
Bis senis vacuo luctans in marmore proris.
{{Versus|650}}Aetolos dedit inde Thoas Andraemone cretus;
Qui Pleurona habuit, quique Olenon, atque Pylenen,
Chalcidaque, Anchialonque, et saxosam Calydona;
Magnanimus vita quoniam decesserat Oeneus
Cum sobole ingenti, Meleager et ipse iacebat:
{{Versus|655}}Huic igitur populus rerum concessit habenas,
Qui sexaginta complevit milite pinus.
Idomeneus acer Cretas in bella ciebat;
Quos Cnossos dedit, et Gortynae moenia celsae,
Miletos, Lictosque ingens, atque arva Lycasti;
{{Versus|660}}Qui Phaeston Rhytionque habuit; tandemque ruebat
Centena insignis Crete quos protulit urbe:
Idomeneus ovans forti metuendus in hasta,
Merionesque egit magno par robore Marti;
Atque octogenas rapuere in bella carinas.
{{Versus|665}}Tlepolemus rapidis torquebat Nerea tonsis,
Commisitque novem Rhodiorum carbasa ponto;
Exhausitque urbes quas sustinet insula ternas,
Lindon Ielisonque argillosamque Camirum;
Sed rutila ante alios rex ipse micabat in hasta,
{{Versus|670}}Quem forti Alcidae pulchra edidit Astyochea.
Illam Ephyrae quondam placidis extorsit ab oris
Postquam expugnavit validas Tirynthius urbes.
Sed iam Tlepolemi surgens adoleverat aetas,
Confectum senio iuvenis cum forte Lycimnum
{{Versus|675}}Maternum prostravit avum; navesque paravit
Continuo, et populum ingentem per coerula traxit,
Namque alios timuit natos durique nepotes
Herculis: at postquam innumeros superare labores
Contigit, ad rhodiae pervenit littora terrae;
{{Versus|680}}Et subito ternas opulentis moenibus urbes.
Implerunt, coluitque pater Saturnius illos,
Ante omnes augens populos, opibusque beavit.
Nireus ex Syma dedit hinc tria carbasa ventis,
Nireus Aglaiae et Charopi pulcherrima proles,
{{Versus|685}}Nireus quo Danaos inter formosior alter
Non fuit, excepto pelidae corpore Achillis;
Sed rarum imbellis populum raptabat in arma.
Tum qui Nisyrum incoluit, Crapathumque, Thasumque,
Eurypylique urbem Choon, madidasque Calydnas,
{{Versus|690}}His animum incendit Phidippus et Antiphus acer;
Thessalus hos genuit pulchro satus Hectore ductor:
Hi triginta altum fundebant vela per aequor.
Hinc radiabat ovans, Argos quicumque pelasgum,
Quique Alon, atque Alopem, et celsam Trachina colebat,
{{Versus|695}}Quos Phthia et nitidis dedit Hellas culta puellis;
Myrmidonum Hellenumque acies et achiva iuventus
Haec erat: hic magno populus comes ibat Achilli;
Is decies quinis ratibus praetexerat undas.
Sed nunc armatas non ducit in arma cohortes
{{Versus|700}}Inclytus Aeacides; magna namque aestuat ira,
Et dolet absentis fervore Briseidos ardens:
Quam rapuit postquam Lyrnessia moenia belo
Et Thebam prostravit humi, fortemque Mycetem
Atque illi comitem transfixit Epistrophon hasta,
{{Versus|705}}Lepidae Eveni claro de sanguine natos.
Sed cito magnanimos Danaum consurget in hostes.
Tum quos armabat Phylace, quos florea misit
Pyrrhasus, atque ovium quos mater fertilis Iton,
Et qui gramineam Pteleum atque Antrona colebat,
{{Versus|710}}Bellicus hos rapuit dux Protesilaus in arma,
Vitales carpens auras; sed morte iacebat
Tum niger obscura, miseramque reliquerat altos
Vxorem questus rumpentem atque unguibus ora
Foedantem indignis, imperfectosque penates:
{{Versus|715}}Namque illum, ante omnes danaos, fortissimus Hector
Saltantem navi ferro transfixit acuto.
Non tamen hae valido carebant principe turmae.
Namque ferox illas agitabat in arma Podarces
Phylacidae Iphicli soboles clarissima bello,
{{Versus|720}}Et frater magni fuerat qui Protesilai
Surgentique aetate minor: sed fortior ingens
Protesilaus erat; tamen hoc se rege tuentur
Aemoniae turbae, nec iam ductoris egebant.
Is quadraginta diffudit vela per aequor.
{{Versus|725}}Mox aderat quicumque Pheras, Boebeida circum,
Qui Boebem, et Glaphyras, pulchramque habitabat Iolcon:
Hos undena levi committens lintea vento
Admeti Eumelus soboles in proelia traxit;
Filia quem Peliae, nitido celeberrima vultu,
{{Versus|730}}Edidit Alcestis dias in luminis oras.
Tum quos Thaumaciae, quos et Methona ciebat,
Quos Meliboea dedit, quosque aspera misit Olizon;
His doctus celeres arcu intendisse sagittas
Castra Philoctetes suasit, qui navibus undas
{{Versus|735}}Versabat septem, iuvenes at singula habebat
Quinquaginta gravi miscentes bella pharetra.
Illum autem duros tolerantem corde dolores
Nunc bona Lemnos habet: gelidi nam vulnere laesum
Serpentis iuvenem populus dimisit Achivum:
{{Versus|740}}Sed cito magnanimum revocabunt agmina regem.
Non tamen hae valido carebant principe turmae,
Namque Medon nothus insigni generatus Oileo
Aptabat Marti, peperit quem candida Rhene.
Quos dedit hinc Tricce, quosque aspera misit Ithome,
{{Versus|745}}Venit et Eurythi Oechaliam quicumque reliquit:
Hos medici armarunt Podalirius atque Machaon,
Quos genuit Phoebo nymphaque Coronide natus.
Tum subiere viri quos fons Hyperea tenebat,
Et quos Orchomenus, Titani quos culmina celsi,
{{Versus|750}}Qui rura Asterii valido suspendit aratro:
Hos bonus Eurypylus, praeclaro Evenore cretus,
Cum bis vicenis trabibus raptavit in arma.
Mox qui Gyrtonem, Argissamque, Orthemque colebat,
Quique reliquerunt Elonam et Olossona canam,
{{Versus|755}}His animum incendit bellum cupiens Polyoetes,
Pirithoi soboles quem Iupiter ipse creavit:
Verum hunc Pirithoo pulchra edidit Hppodamia,
Tempore quo rapidos devicit marte bimembres
Et penes Aethycios pyliis detrusit ab arvis.
{{Versus|760}}Illi autem socius fortis Geleonteus ibat,
Caenidae magni proles divina Coroni.
Hi quadraginta versarunt navibus undas.
Et bis undenas duxit per coerula puppes
Ex Cypho Guneus, Enienes atque Peraebos
{{Versus|765}}In martem exagitans, qui Dodonamque colebant,
Et quorum Imertus lambit titaresius arva;
Qui nitidas mittit Peneo argenteus undas
Nec se confundit fluvio, sed vertice summo
Innatat, et liquidum currens imitatur olivum;
{{Versus|770}}Nam caput a stygiae protraxit fonte paludis.
Magnetas duxit Prothous Tenthredone cretus,
Peneum quicumque bibit, qui Pelion altis
Frondibus umbrosum duro versabat aratro:
Et quadragenis sulcavit coerula proris.
{{Versus|775}}Hi Danaum reges Troiam petiere ducesque.
Sed virtute prior qui fulsit, Musa, referre
Incipe tu nobis et equos memorare fugaces.
Cornipedes inter longe venere supremae
Quas pheretiades Eumelus agebat in arma,
{{Versus|780}}Alitibus curso similes, paribusque tegentes
Ardua colla iubis aequali aetate decoras,
Et plano insignes tergo; quas flavus Apollo
Pieriis olim pastor nutrivit in arvis;
Ambas femino sexu atque in bella paratas.
{{Versus|785}}Sed Danaum longe primus telamonius Aiax
Emicuit, rapida Aeacides dum fluctuat ira.
Ille etenim cunctos valido superabat Achivos
Robore, et insignes rapiebat in arma iugales:
Sed nunc, Atridae iratus, tentoria circum
{{Versus|790}}Stat ferus. Vndisono populus se litore duris
Exercet iaculis, et condit in aethera discos,
Spiculaque intorquet prope currus; inde volucres
Cornipedes loton carpunt apiumque palustre,
Et cohibent celeres tentoria magna quadrigas:
{{Versus|795}}Illi in bella ducem cupiunt, perque agmina Graium
Nunc huc nunc illuc tendunt, nec proelia miscent.
Ast alii properant, veluti si terra micanti
Igne ruat, pulsuque pedum sonat incita tellus.
Vt cum terribili ferit altus fulmine celsam
{{Versus|800}}Iupiter Inarimem, quae lecto est clara Typhoei,
Sic pedibus Danaum tellus concussa sonabat;
Et rapido campi secuerunt aequora passu.
Tum volucrem coelo misit Saturnius Irim
Iliacum ad populum, moestissima dicta ferentem.
{{Versus|805}}Illi autem cuncti Priami intra limina regis
Constiterant, atque in medium consulta ferebant.
Hic Iris placido sermonem protulit ore;
Effinxitque sonum priamei diva Politae,
Qui stabat pedibus fidens speculator in alto
{{Versus|810}}Tunc Aesyetae tumulo, dum castra reliquant
Argolici aeratasque acies in Pergama cogant.
Huius habens vocem, roseo sic ore locuta est:
Vsque tibi, senior, verborum est copia menti
Vt cum pace vires; sed nunc ingentia surgunt
{{Versus|815}}Bella tibi: certe rapidi certamina Martis
Multa ego iam petii, nec tanti visere turmas
Contigerat populi; longo namque ordine campis,
Arboreas frondes numerumque imitantur arenae.
Iamque petent bello surgentia moenia Troiae.
{{Versus|820}}Tu vero ante alios, Hector, mea perfice dicta.
Adsunt auxilia excelsis in moenibus urbis
Plurima, sed cunctis diversa est lingua maniplis:
Quisque suos igitur populos convertat in arma,
Et reges aptent socias in bella cohortes.
{{Versus|825}}Dixerat. Ille deae surgens tum iussa facessit;
Concilium solvit, populumque impellit ad arma.
Panduntur portae; ruit inflammata iuventus
Effera Teucrorum, magno surgente tumultu.
Est in conspectu, qua latum maxima Troia
{{Versus|830}}Explicuit campum, celsas porrecta sub auras
Alta columna caput; Batieam nomine dicunt
Mortales, superi velocis busta Myrinae:
Hic sese auxilia et pubes troiana diremit.
Teucrorumque acies, cristata casside tectus,
{{Versus|835}}Priamides Hector duxit: radiantia cunctis
Tegmina cingebant humeros hastaeque micabant.
Verum Dardanios Anchisae maxima proles
Aeneas acuit bello, quem candida luci
Edidit alma Venus nemorosae in vallibus Idae:
{{Versus|840}}Atque aderant illi comites Antenore nati
Archilochusque Acamasque, ardentis fulmina belli.
Inde subibat ovans laetam quicumque Zeleam
Incoluit populus celsae in radicibus Idae,
Aesepique bibit latices: hos traxit in arma
{{Versus|845}}Egregia fulgens virtute, Lycaone cretus,
Pandarus; huic arcum donavit Cynthius ipse.
Quique Adresteam populumque colebat Apaesi,
Quos Pityea dedit, Tereaeque ardua celsae
Culmina, duxerunt Adrastus et Amphius illos;
{{Versus|850}}Lineus huic thorax armatum pectus obibat:
Atque utrumque Merops genuit percosius, alto
Maximus augurio, nec prolem in bella sinebat
Tendere; sed nati genitoris cedere dictis
Contempsere sui, miserandaque fata petebant.
{{Versus|855}}Tum quos Percote effudit, quos moenia Practi,
Sestos, Abydeique sinus, quos misit Arisbe;
Hos duro hyrtacides bello dedit Asius ingens,
Asius hyrtacides, cuius nutrivit Arisbe
Cornipedes validos ad flumina Selleentis.
{{Versus|860}}Egit et Hippothous fortes in bella Pelasgos,
Quos habuit Larissa ferax; hos Marte Pylaeus
Hippothousque valens in proelia dura coegit,
Teutamides claro genuit quos sanguine Lethus.
Threicios Acamas et Pirous egit in hostes,
{{Versus|865}}Quos hellespontus rapida compescuit unda.
Hinc Ciconum populos Euphemus in arma ciebat,
Quem ceades tulerat vitae Troezenus in oras.
Inde pharetratos Pyraechmes Paeonas egit,
Quos dederat nitidis amydonius Axius undis,
{{Versus|870}}Axius egregio perfundens flumine terram.
Paphlagonum ductor ruit inde Pylaemenes ingens
Ex Enetis, genus est mulis silvestribus unde;
Adiunxitque acies quas Sesamus, atque Cythorus,
Et quas Parthenius misit liquidissimus amnis,
{{Versus|875}}Quas Cromna Aegialusque habuit, celsique Erithini.
Quem prope, Alizonum populos in bella ciebant,
Ex Alybes tectis, Odiusque et Epistrophus acer,
Cuius inest foetis argenti copia terris.
Protinus inde Chromis Mysos ducebat aruspex;
{{Versus|880}}At non thessalicae medicari cuspidis ictum
Augurio valuit, namque illum stravit Achilles
Cum flavium rubro maculavit sanguine Troum.
Sed Phrygas Ascanius Phorcysque in proelia traxit,
Tunc ex Ascania cupidos incendere martem.
{{Versus|885}}Antiphus et Mesthles mox inde, Pylaemene creti,
Quos peperit Gygaea palus, praeclara movebant
Agmina Maeonios Tmoli sub culmine natos.
Tum Cares duxit validus certamine Nastes;
Qui Miletum habuit, Phthiri qui culmina celsi,
{{Versus|890}}Quos Mycalae caput et Maeandri miserat unda;
Illos Amphimachusque, Nomionis inclyta proles,
Qui fulgens auro lascivae more puellae
Castra adiit demens, neque enim propellere mortem
Aurati potuere sinus, cum magnus Achilles
{{Versus|895}}In fluvio stravit pugnantem atque abstulit aurum.
Sarpedon rapuit Lycios et Glaucus in arma,
Tum procul a Lycia et velocis gurgite Xanthi.
</poem>
==Liber III.==
===Ad Laurentium Medicem elegia===
<poem>
Tu quoque praelustres Medicum subiture penates
Compita qua latas explicuere vias,
I, liber, ausoniae mondum vetus incola terrae;
I, pete sublato tecta superba gradu.
{{Versus|5}}Illic invenies qui lydi signa leonis
Qui sancta etruscas pace tuetur opes:
Illum tu celso praesignem vertice nosces;
Ne dubita, certas porriget ille notas.
Et sive argutis sociantem carmina nervis
{{Versus|10}} Offendes, clario carmina digna deo;
Sive fluentini turba stipante senatus
Versantem patriae pondera magna suae;
Siste, liber, moneo, procul inde, et comprime gressum,
Comprime fraenatos ore tacente modos.
{{Versus|15}}Inde ubi te capitis nutu dextraque vocarit,
Haec illi nostro nomine dicta refer:
Maxime Laurenti, syllanae gloria gentis,
Laurenti, medicae nobilitatis honos,
Ille tuus vates qui me per turbida duxit
{{Versus|20}} Aequora, qui longum carpere iussit iter;
Quo duce, romuleas nuper delatus in oras,
Effugi argolicos per freta longa lares;
Quique meum semper memori solet ore referre
Te placida fratrem substinuisse manu;
{{Versus|25}}Ille tuas, inquam, vates me mittit in aedes
Qui referam grandi tristia bella pede.
Et rogat excipias blando mitissime vultu,
Vt liceat pleno fundere vela sinu.
Quod si maeonia non iunxit carmina plectro,
{{Versus|30}} Nec potuit tanta bella sonare tuba,
Quid mirum? Saevi dudum fera munera Martis
Aggreditur, tenui non adeunda pede.
Ante cupidineas plectro leviore sagittas,
Ante pharetrati luserat arma dei:
{{Versus|35}}Nunc opus est graviore lyra, dum nostra referre
Bella cupit latiis emodulanda sonis.
Si tamen ipse regas puppim, si carmina vatis
Detineant aures qualiacumque tuas,
Contrahet angusto validas in pectore vires,
{{Versus|40}} Et pede non humili dardana bella canet.
Inde ubi Maeonium latiis invexerit oris,
Excipiet fortes area maior equos,
Attonitoque tuas cantabit pectine laudes;
Materiam sacri carminis ipse dabis.
{{Versus|45}}Tum, Volaterra, suis iterum vexabere chartis,
Nequicquam celsis edita culminibus:
Pergama, Tantalidae bello superata bilustri,
Aeternum Danais iam peperere decus;
Sed tibi, vix unum cum Delia iunxerat orbem,
{{Versus|50}} Perfidiae ponas nunc Volaterra dedit.
Interea, magni divinum carmen Homeri
Dum referet, timidae dirige vela ratis;
Annue victuris conanti intexere chartis
Proelia maeonia concelebrata lyra.
{{Versus|55}}Sed iam longa mora est: dextro, liber, omine curre;
Exciderintque tibi ne mea iussa cave.
Namque ego, siquid habent vatum praesagia veri
Quos avium cantus et vaga penna monet,
Auguror excipiet blando Laurentius ore.
{{Versus|60}} O faveat nostro Cynthius augurio!
</poem>
===[Liber III.]===
<poem>
At postquam adeversas acies fulgentibus armis
Ornavere duces, sonitu et clangore feruntur
Dardanidae. Qualis nigro sonat aere quondam,
Cum rapidos imbres gelidae cum frigora brumae
{{Versus|5}}Clangentes fugere grues, ad terga volantes
Oceani, letumque viris caedemque ferentes
Pygmaeis, quos mane novo in fera proelia poscunt.
At Danai, ardentes socias defendere vires,
Martis anhelabant furias, tacitique ruebant.
{{Versus|10}}Ac veluti cogente noto quum vertice montis
Assurgit caligo, ovium non aequa magistris
Nocte tamen furi melior, deprendere tantum
Quisque potest oculis quantum transmittere saxo;
Sic Danaum pedibus sinuosa volumina nigri
{{Versus|15}}Pulveris insurgunt subito, campumque secabant.
Obvia sed postquam rapido vestigia gressu
Contulerant, primus se se effundebat in hostem
Pulcher Alexander; celeris qui tegmina pardi
Induerat latis humeris, arcumque sonantem
{{Versus|20}}Fulmineumque ensem atque aeratae cuspidis hastas
Concutiens geminas, proceres in bella ciebat
Argolicos secum duro concurrere marte.
Quem postquam minor, in duri certamina Martis
Ante acies longe gradientem, agnovit Atrides,
{{Versus|25}}Vt validus magno gaudet leo corpore praestans,
Quem stimulat ieiuna fames, si forte fugacem
Conspexit capream aut surgentem in cornua cervum;
Quod si illum rabidique canes viridisque iuventus
Insequitur prosperans, captos vorat ore cruento;
{{Versus|30}}Sic ille aspiciens hostem, mox pectore toto
Gaudia concepit, currumque repente relinquens
Desiliit, meritas ardens exposcere poenas.
Hunc ubi pugnantes inter bellare priores
Novit Alexander, gelida formidine mentem
{{Versus|35}}Concussus, letum effugit sociosque petivit.
Sic ubi quis cernit nemoroso in monte draconem.
Avertit gressum, tremulos pavor occupat artus
Attoniti, pallorque genis exsanguibus errat;
Sic se se ad populum cursu trepidante recepit
{{Versus|40}}Continuo Paris, et magnum vitavit Atridem.
Quem subito rapidis incessit vocibus Hector:
Insignis forma, Paridis cognomine falso,
Proditor, insano mulierum turpis amore,
Lurida sensisses utinam tu fata priusquam
{{Versus|45}}Vidisses charam sobolem dulcesque hymenoeos!
Hoc vellem; cunctosque magis, miserande, iuvaret.
Quam sic ante oculos aliorum cedere pugna.
Ergo nunc merito populus ridebit Achivum,
Insignem ante putans bello; quod splendidus ornat
{{Versus|50}}Te decor, at nullo pugnandi robore fulges.
An talis valido stipatus milite classem
Solvisti ex Apia, quum dulci coniuge fortem
Privasti regem, crudelia damna parenti
Molitus patriaeque tuae, sed gaudia saevis
{{Versus|55}}Hostibus atque ipsi, infelix, tibi dedecus ingens?
An forti conferre manum vitabis Atridae,
Illum ausus quondam grata viduare puella?
Non tibi succurrent citharae, Venerisque beatae
Munera, non forma aut crines, cum perlitus atro
{{Versus|60}}Pulvere succumbes. Nimium sed dardana pubes
Formidat; quae te lapidum non tegmine duro
Iam dudum operuit meritoque affecit honore.
Dixerat haec. Placidoque Paris sic excipit ore:
Debita quod nobis. Hector, convicia fundis,
{{Versus|65}}Cor viget usque tibi, ferratae more securis
Quae validum findit robur, doctaque sonantem
Fabricat arte ratem, iuvenem quoque viribus auget
Gestantem; sic indomito tu pectore fulges.
Non tamen obiicias Veneris sacra munera nobis
{{Versus|70}}Purpureae: nulli magnorum spernere fas est
Inclyta dona deum: neque enim caelestia quisquam
Sponte capit, verum haec superis mittentibus adstant.
Quod si tantus amor duro me opponere bello,
Nunc alii sedeant Teucri fortesque Pelasgi;
{{Versus|75}}At mecum ferro certet Menelaus, et arma
Expediat: mox qui bello superabit, opesque
Accipiat pulchramque Helenen. Vos iungite foedus,
Vos pacem firmate animis: tum Pergama Teucros
Detineant; Graium populus velocibus aptum
{{Versus|80}}Argos equis repetat, terramque invisat achivam.
Haec ubi dicta dedit, gaudens fortissimus Hector
Extemplo se se Teucris pugnantibus infert:
Et mediam rapiens hastam, fulgentia sistit
Agmina. Sed Danai nervo exturbante sagittas
{{Versus|85}}Torquebant, durisque urgebant Hectora saxis;
Verum ingens toto clamavit pectore Atrides:
State, viri, nec tela manu diffundite, Grai,
Vt quaecumque sedent animo iam proferat Hector.
Dixerat. Absistunt, tacitique silentia servant
{{Versus|90}}Argolici. Bonus extemplo sic incipit Hector:
Accipite, o Danai, fortesque in bella Pelasgi,
Consilium Paridis qui solus proelia movit.
Dardanias iubet ipse acies atque agmina Graium
Detraehere arma humeris duroque absistere marte;
{{Versus|95}}Et secum ferro certet Menelaus, et arma
Expediat: tum qui bello superabit, opesque
Accipiat pulchramque Helenen. Mox aurea cunctos
Pax habeat, socient dextras et foedera iungant.
Talia Priamides; tenuere silentia cuncti.
{{Versus|100}}Quem sic arguto Menelaus suscipit ore:
Me quoque nunc audite, viri; nam pectora torquet
Nostra dolor, cupio populum iam marte cruento
Amovisse omnem: vos, mille pericula passi
Me propter Paridemque simul, finite labores;
{{Versus|105}}At nostrum pereat quem mors et tristia belli
Fata manent, alii sedeant pugnamque relinquant.
Nunc agnum Phoebo niveum, sed velleris atri
Ferte agnam Terrae; ast alium nos inde feremus
Caelicolum regi. Veniat qui foedera iungat
{{Versus|110}}Mox Priamus; neque enim infidis iam credere natis
Est animus, neu quis pacemque et foedera rumpat.
Vsque leves pendent iuvenili in pectore sensus;
Acta senes cernunt, et quae ventura trahantur.
Sic ait. Ardentes Teucri fortesque Pelasgi
{{Versus|115}}Laetantur, durosque putant finisse labores.
Iam celeres cohibentur equi, iam fortibus armis
Expediunt humeros acies terraeque reclinant;
Et prope contractor discreti limite sistunt.
At geminos Hector sacram dimittit in urbem
{{Versus|120}}Praecones, referant qui puri velleris agnos,
Et Priamum accersant. Graium quoque ductor Atrides
Talthybium ad naves mittit, qui perferat agnum:
Ille volat celeri transmittens aequora passu.
Aurea dehinc Helenae se nuntia contulit Iris,
{{Versus|125}}Laodices vultum simulans; quae, maxima forma
Natarum Priami, troiano Antenore natum
Connubio fovit gaudens Helicaona regem.
Illa quidem duplicem percurrens pectine telam,
Clausa domo vacua, saevi longo ordine belli
{{Versus|130}}Egregium variabat opus, certamina pingens
Quae nuper vacuo gesserunt aequore campi
Se propter Graiumque acies et dardana pubes.
Ad quam sic roseo Thaumantias ore locuta est:
Eia age, nympha, veni; populi fulgentia cernes
{{Versus|135}}Agmina belligeri, quis dudum cernere ferro
Mos fuerat, duri linquentes munera Martis
Defigunt tellure hastas et scuta reclinant.
Sed Paris et validus campo Menelaus aperto
Concurrent; mox quem victoria certa sequetur,
{{Versus|140}}Continuo gaudebit ovans te coniuge felix.
Sic fatur; dulcemque animo succendit amorem
Coniugis antiqui, patriae simul atque parentum.
Illa domum, niveo defendens corpus amictu,
Deserit, et lacrimis oculos irrorat obortis;
{{Versus|145}}Quam geminae incessu famulae comitante sequuntur,
Insignis vultu Clymene, pyttheis et Aethre.
Protinus ad Scaeas venit moestissima portas.
Hic iuxta Priamumque et Panthoon atque Thymoetem,
Lampumque et Clytium, Martisque Hicetaona prolem,
{{Versus|150}}Vcalegon atque Antenor consultus uterque,
Dardanii sedere senes; quis longa senectus
Ardorem excussit belli, sed pectore dulces
Fundebant voces. Patula sic arbore quandam
Perrumpunt silvas cantu florente cicadae.
{{Versus|155}}Tales dardaniae sevabant culmina portae.
At simul incessu tacitum subducere gressum
In turrim videre Helenen, sic quisque profatur:
Non pudet Argivum populos atque agmina Troum
Ferre diu tantos hac pro muliere dolores:
{{Versus|160}}Illa quidem forma divarum vultibus aequa est;
Sed, talis quamvis, redeat patriamque revisat,
Ne nobis triste exitium natisque relinquat.
Talia dicta dabant. Priamus tum voce puellam
Affatus: Venias, animo gratissima, dixit,
{{Versus|165}}Nata, meo; veteremque, oculo properante, maritum
Cognatosque simul dulcesque videbis amicos.
Non mihi tu belli causa es, sed numina divum.
Quin, age, pande viri nomen qui pectore lato
Prominet Argivis: praestantes vertice summo
{{Versus|170}}Nempe alios cerno; sed cui sit corpore tanta
Maiestas, numquam licuit deprendere visu:
Regia forma viri cunctos excedit Achivos.
Dixerat. Illa seni placido sic ingerit ore:
Fas mihi, care socer, tua semper iussa vereri.
{{Versus|175}}Atque utinam miserae lux illa extrema fuisset,
Cum thalamum fratres natam sociasque relinquens
Huc adii comitata Parim! Sed numina postquam
Sic voluere deum, gemitu mea pectora vexo.
Nunc adeo quae scire cupis, rex maxime, promam:
{{Versus|180}}Insignem bello atriden Agamemnona cernis,
Iustitiaque bonum gentes fraenare superbas;
Qui mihi iam levir fuerat, dum fata sinebant.
Haec ubi dicta, senex illum admiratur, et infit:
O felix nimium Atride, nimiumque beate,
{{Versus|185}}Cum tot Graiorum populi tua iussa capessant!
Vitiferas quondam Phrygiae delatus ad oras
Illius innumeros vidi telluris alumnos,
Mygdonis atque Otrei turmas, quo tempore castra
Sangarii circum ripas fixere sonantis.
{{Versus|190}}Namque ego tunc bello auxilium praebere cruento
Lectus, amazoniae simul advenere phalanges.
Sed Danaum plures campo funduntur aperto.
Inde senex, acie solertem ut vidit Vlyssem:
Nunc etiam mihi, nata, refer quis proximus, inquit,
{{Versus|195}}Ille mycenaei minor est qui vertice regis,
Sed validis praestans humeris et pectore lato.
Gramineum laedunt fulgentia tegmina campum,
Aeratas obit ipse acies Danaosque pererrat:
Sic aries, nitido spectandus vellere, quondam
{{Versus|200}}Itque reditque vias, niveum cum lustrat ovile.
Dixerat. Alternaque Helene sic voce secuta est:
Hic vafer est magni natus Laertis Vlysses,
Aspera quem duris Ithace nutrivit in arvis,
Omnia consilia et fraudes perquirere doctus.
{{Versus|205}}Tum sic Antenor prudenti est ore locutus:
Vera refers, mulier, nec te mendacia tangunt;
Nam quando iliacas orator venit in arces
Te repetens, fortisque simul Menelaus, utrumque
Hospitio excepi; iuvenumque expendere summum
{{Versus|210}}Contigit ingenium atque arcanos pectoris astus.
Hic cum se arrecti populo ingessere coacto,
Praestabat latis humeris et vertice Atrides;
Mox Ithacus maior visus, dum sedit uterque.
Sed cum progressi in medium consulta referrent,
{{Versus|215}}Orabat paucis raptim pelopeius heros
Dulcisonas fundens voces: non futilis ille.
Non verbosus erat. Verum annis maior Vlysses
Deiecto surgens figebat lumine terram;
Immotumque tenens sceptrum, non ulla diserti
{{Versus|220}}Signa dabat; stultum certe iratumve putares:
At simul ingentem fundebat pectore vocem
Et nivis hibernae certantia verba procellis,
Non alius magno se se conferret Vlyssi,
Namque oris formam eloquio vincebat honestam.
{{Versus|225}}Dixerat. Inde senex Aiacem lumine cernens;
Quisnam, inquit, iuvenis porrecto corpore surgens
Ille est, qui toto despectat vertice Graios?
Sic Priamus. Contraque Helene sic protinus addit:
Hic murus Danaum populo est, fortissimus Aiax.
{{Versus|230}}Haud procul hinc, Cretum ducibus circumdatus, ingens
Constitit Idomeneus; patriae quem litora terrae
Linquentem saepe, hospitio tectisque recepit
Insignis bello maioris frater Atridae.
Cunctorum mihi nunc procerum datur ora tueri
{{Versus|235}}Argivum, et certo signarem nomine cunctos:
Sed geminos nequeo deprendere lumine fratres,
Quos mecum partu genitrix pulcherrima fudit,
Cestibus egregium Pollucem et Castora fraenis;
Aut petiere quidem rhoeteum puppibus aequor,
{{Versus|240}}Sed pudet aeratis se nunc inferre catervis,
Cum metuant nostram lacerantia iurgia famam
Dixerat. Ast illos genitali viscere tellus
Ceperat in patriis durae Lacedaemonis oris.
Et iam dardaniam praecones sacra per urbem
{{Versus|245}}Gestabant, ovium foetus et munera Bacchi
Abdita villoso lascivae tegmine caprae.
Fulgentem praeco Idaeus cratera tenebat,
Aureaque ardenti radiantia pocula testa.
Tum sic hortatur regem, atque ita protinus infit:
{{Versus|250}}Surge age, te Danaum proceres atque agmina Troum,
Laomedontiade, accersunt qui foedera iungas.
Nam Paris et validus campo Menelaus aperto
Concurrent; mox qui bello superabit, opesque
Accipiet pulchramque Helenen: nos foedera cuncti
{{Versus|255}}Iungemus pacemque animi: tum Pergama Teucros
Servabunt, Graium populus velocibus aptum
Argos equis repetet terramque inviset achivam.
Vt fatus, timuit Priamus, sociisque vocatis
Iungere equos mandat; cuncti sua iussa facessunt.
{{Versus|260}}Tum prior insurgens curru se subiicit alto
Ipse, manuque simul faciles detorquet habenas:
Intulit hinc rapidis Antenor membra quadrigis;
Mox ambo Scaeae tendunt ad limina portae,
Effusique leves adigunt in plana iugales.
{{Versus|265}}At simul admisso petierunt agmina cursu,
Demittunt arvis gressum, mediisque seniles
Immiscent artus populis. Tum magnus Atrides,
Et dux nerithiae gentis consurgit Vlysses.
Inde parat foedus praeconum sedula turba,
{{Versus|270}}Atque onerat miti crateras munere Bacchi,
Et regum digitos infusa perluit unda.
Tum bonus Atrides sublatum tegmine cultrum
Diripit (hunc nitidi vaginae aptaverat ensis)
Agnorumque comas niveo de vertice tondet,
{{Versus|275}}Quas ducibus certo dispensant ordine cunctis
Praecones; fusamque Atrides pectore vocem,
Et geminas cum voce manus, ad sidera tendit:
Iupiter omnipotens, idaeo in vertice regnans,
Et tu, Sol, qui cuncta vides quique omnia sentis,
{{Versus|280}}Fluminaque, et tellus, angustaque Tartara poenis,
Qui regitis sontesque animas et inania regna,
Este mihi testes, et firmum iungite foedus.
Dardanio si fors Paridi victoria cedet,
Tyndarida accipiat gaudens, opibusque fruatur;
{{Versus|285}}At nos fluctivagis relegemus coerula proris:
Sin nostrum adierit fratris victoria martem,
Reddat opes nobis atque Helenen troiana iuventus,
Et Danaum populo meriti referantur honores
Postera venturi quos noscat temporis aetas.
{{Versus|290}}At mihi si Priamus, Priami si regia proles,
Cum Paris occiderit ferro, non omnia servent,
Instaurabo acies et tristia proelia Teucris,
Pergama dum nostro procumbant ardua bello.
Sic fatus, cultro stomachum fulgente reclusit
{{Versus|295}}Agnorum, et tremulo quatientes viscera motu
Deposuit terrae, nigro manante cruore.
Tum pateras complent hausto cratere micantes,
Et terram Baccho libant, superosque precantur.
Atque aliquis coelum suffigens lumine fatur:
{{Versus|300}}Iupiter omnipotens ac cetera numina divum,
Qui primus pacem hanc nobis et foedera rumpet,
Sic illi et natis cerebrum fundatur ut ista
Vina fluunt terrae, Veneris quoque gaudia iungant
Externis carae uxores et iura resolvant.
{{Versus|305}}His superum genitor surdas obstruxerat aures.
Tum Priamus tales effudit pectore voces:
Accipite haec animis, Teucri fortesque Pelasgi;
Ipse quidem verso repetam nunc Pergama cursu,
Quod nequeam, pugnas nato miscente, paternos
{{Versus|310}}Conscelerare oculos et tristia bella tueri.
Nam superi norunt omnes superumque creator,
Sanguineo moribundus humum quis vertice tundet.
Sic ait; et nitidos in currum sustulit agnos,
Ascenditque simul, lentasque retorsit habenas:
{{Versus|315}}Intulit hinc nitidis Antenor membra quadrigis:
Et tandem iliacas versi referuntur ad arces.
Hic Hector Priami soboles et dius Vlysses
Planitiem ingentem pugnae metantur in usum;
Inde vagas quatiunt aerata casside sortes,
{{Versus|320}}Qui prior intorto succendat proelia cornu.
At populi orabant tensis ad sidera palmis,
Atque aliquis geminae sic fatus in agmine turbae est:
Rex superum, idaeis praesignis gloria montis,
Qui prior hoc genti bellum commovit utrique,
{{Versus|325}}Da, precor, alme Tonans, inimica occumbere dextra;
Nos vero aeterno devinctos foedere serva.
Sic ait. Inde oculos avertens maximus Hector
Concusso Paridis suffudit tegmine sortem.
Extemplo sedere alii; iuxtaque fugaces
{{Versus|330}}Quadriiuges aderant, versisque coloribus arma.
Inde Paris nitido squalentia tegmina ferro
Circumdat latis humeris; ocreisque nitentes
Laevibus includit suras, ubi plurima curvo
Argento irradians iuncturas fibula mordet;
{{Versus|335}}Inde lycaonium fratris spectandus in armis
Thoraca induitur; collo suspendit acutum
Mox ensem, argenti claro fulgore micantem;
Tum laevam ingenti clypeo tegit; ardua fulvam
Cassida caesariem cauda praesignis equina
{{Versus|340}}Integit extemplo; et dextrae gravis incubat hasta.
Nec secus egregiis stabat Menelaus in armis.
His actis, geminae surgunt in limite gentis,
Quisque truces oculos hostili in corpore fixus.
Protinus adstantum subitus pavor occupat artus.
{{Versus|345}}Illi demenso stant cominus aequore campi;
Crispantesque graves hastas ingentibus iras
Accendunt stimulis. Tum primus troius heros
Fulmineam validis emittit viribus hastam;
Illa volans clypei fulgenti umbone corusci
{{Versus|350}}Incidit, obtusaque ad terram cuspide fugit.
Hic ferro Atrides praefixum robur acuto
Iam dudum in Paridem librans, ita ad aethera fatur:
Omnipotens genitor, da nostro occumbere ferro
Dardanium Paridem, meritasque exsolvere poenas,
{{Versus|355}}Vt metuant omnes venturum semper in aevum
Hospitium violare sacrum et confundere pacem.
Sic fatus, magnum contorquet robur in hostem,
Et clypeum ingentem valido transverberat ictu,
Thoracisque moras varii tunicamque recludit
{{Versus|360}}Extemplo, ad mediam teritur qua sutilis alvum.
Ille nigram abducto vitavit corpore mortem.
Tum bonus Atrides nitidum consurgit in ensem
Arduus; et summas galeae dum percutit oras,
Dissiluit multo perfractus fragmine mucro.
{{Versus|365}}Ille gemens caeloque advertens lumina fatur:
Rex divum omnipotens, crudeli pectore nullus
Est tibi par superum: ferro punire cruento
Sperabam demens hostem; nunc debilis ictum
Destituit mucro, nec summum vulnere corpus
{{Versus|370}}Lancea perstrinxit nostro contorta lacerto.
Sic fatus, nitido surgentem vertice conum
Arripiens, hostem Danaum torquebat in agmen:
At miseri fauces urgebat sutile vinclum
Fulgentis galeae molli sub gutture fixum.
{{Versus|375}}Traxissetque illum vacuo de limite campi
Inachius ductor, rapido ni concita cursu
Fortia rupisset laxatis vincula nodis
Alma Venus: galeam dextra protraxit inanem
Tantalides, Graiumque illam provolvit in agmen;
{{Versus|380}}Sedula quam subito sociorum turba prehendit.
Dumque redit nigrum cupiens haurire cruorem
Robore ferrato, iuvenem Cytherea paventem
Abstulit, ut facile est magnis posse omnia divis,
Et multo nebulae circum dea fudit amictu.
{{Versus|385}}Mox illum thuris placidum exhalante vaporem
Constituit thalamo; Scaeaeque ad limina portae
Intendens, Helenen adiit, quam plurima circum
Turba nurum steterat. Nitida tum veste trahebat,
Ambrosiaque manu deducens horrida vultum
{{Versus|390}}Lanificae simulavit anus, quae plurima quondam
Cara therapneae mollibat pensa maritae,
Dum lacedaemonios habitaverat illa penates.
Hanc Venus effingens, tremulo sic edidit ore:
Ad Paridem converte gradum, Ledaea, vocantem,
{{Versus|395}}Appulit in thalamos qui iam testudine comptos;
Non illum saevi nigro de pulvere belli
Sed levibus credas nuper cessisse choreis,
Aut illas petere et molli se accingere ludo.
Sic ait, et stimulos acres sub pectore vertit.
{{Versus|400}}Quae postquam divae cervicem lumine pulchram
Fulgentesque oculos et candida pectora novit,
Obstupuit, dulcique graves dedit ore querelas:
Quid me iterum, dixit, miseram dea fallere tentas?
Anne aliquam rursus Phrygiae extorquebis in urbem
{{Versus|405}}Maeoniosve lares, siquis tibi forsan et illic
Gratus adest hominum? Quae nunc fallacia nectis
Verba, simul campi Menelaus in aequore vicit,
Et trahere invisam graias me quaerit in urbes?
Quin, age, iam pridem sequere, et fulgentia caeli
{{Versus|410}}Sidera flammigerumque polum, Cytherea, relinque,
Atque illum observa, dum longo fessa labore
Fies servati coniunx aut serva mariti.
Ipsa quidem, turpe est etenim, sociare recuso
Iam Paridi thalamum, neu verbis improba carpat
{{Versus|415}}Iliadum me turba nurum cumuletque dolores.
Tum Venus iratam sic protulit aurea vocem:
Irritare meam, infelix, iam desine mentem,
Neu cogar longos odio subvertere amores;
Namque ego, si peres, inimica in bella Pelasgos
{{Versus|420}}Dardaniosque adigam, et te lurida fata sequentur.
Haec ubi dicta dedit, passu Ledaea timenti
Prosequitur divam, nullo cernente, beatam,
Aurea defendens nitido velamine membra.
Atque ubi surgentes Paridis tetigere penates,
{{Versus|425}}Ad solitos famulae se se vertere labores;
Illa viri thalamum petiit testudine tutum,
Quam placidis ridens stratis Ericina locavit.
Inde sedens, oculisque Parim defixa modestis:
Venisti, argolici pugna devicte mariti,
{{Versus|430}}Atque utinam hostili cecidisses vulnere, dixit,
Olim qui valido Menelaum vincere ferro
Iactabas demens. Age, nunc, in proelia posce
Magnanimum Atriden, iterumque lacessere pugna
Incipe belligerum iuvenem; temeraria rursus,
{{Versus|435}}Admoneo, ne tu secum certamina iungas,
Ni cupis exciso pertundere vertice campum.
Sic ait. Alternoque Paris sic excipit ore:
Desine iam gravibus convicia fundere dictis,
O dulcis coniunx. Nunc me superavit Atrides
{{Versus|440}}Palladis auxilio; posthac crudelia nostro
Vulnera marte feret: sunt et mea numina contra
Multa mihi. Sed iam Veneris sociemus amico
Gaudia laeta toro: numquam mea pectora tanto
Vulnere fixit Amor, vel cum fluitantia remis
{{Versus|445}}Aequora dispellens, placida Lacedaemone raptam
Te duxi, virgo, ad Cranaen; haec insula dulci
Connubio primum geminos sociavit amantes;
Vt mea nunc lentis uruntur pectora flammis.
Sic fatus, prior in lectum se subiicit altum,
{{Versus|450}}Quem tenera assequitur coniunx: sic ambo nitenti
Accubuere toro, molli languore soluti.
At geminas ardens acies Menelaus obibat,
More ferae absentem nequicquam in pulvere campi
Vestigans Paridem: non illum troia pubes,
{{Versus|455}}Non socii graio potuere ostendere regi;
Nec si conspiciant, Paridis reverentia Teucros
Detineat, sed quisque duci ostendisset achivo.
Namque erat ille suis pallentis imagine mortis
Invisus pariter cunctis. Tum maior Atrides:
{{Versus|460}}Accipite haec, inquit, Troesque et dardana pubes,
Et Troum socii. Campum Menelaus apertum
Solus habet, sequiturque suum victoria martem:
Ereptas nunc victor opes Helenenque reposcit;
Reddite, et Argolicis meriti referantur honores,
{{Versus|465}}Postera venturi quos norit temporis aetas.
Talibus Atrides. Danai simul ore fremebant.
</poem>
==Liber IV.==
<poem>
At superi magni circum atria fulva Tonantis
Aurato sedere solo, quis dulcibus Hebe
Invergit nectar pateris; illi aurea dextris
Pocula suscipiunt laeti, redduntque vicissim,
{{Versus|5}}Sidereosque oculos troiana in moenia vertunt.
Interea obliquis Iunoni illudere dictis
Pertentans natus Saturni, haec edidit ore:
Nempe favent geminae Menelao in proelia divae,
Iuno colens Argos, et alalcomeneia Pallas,
{{Versus|10}}Quae procul aethereis residentes sedibus illum
Prospiciunt laetae. Sed nulla iniuria tardat
Cyprida ridentem, Paridi quin sedula custos
Haereat, atque atrae depellat nubila mortis:
Et nuper cum iam cuncti suprema putarent
{{Versus|15}}Fata sequi iuvenem, tribuit Cytherea salutem.
Nunc sua belligero victoria cessit Atridae.
Sed nos consilio dubias quis casus agat res
Scrutemur, validasne fero concurrere marte
Expediat turmas, an iuncto foedere utrosque
{{Versus|20}}Servari populos. Atque haec sententia cunctis
Si stet certa deis, teneant sua moenia Teucri,
Argivamque Helenen iterum Menelaus habeto.
Dixerat. Extemplo Pallasque et candida Iuno
Collectam abductis iram ostendere labellis;
{{Versus|25}}Namque Iovi haerentes, qua possent laedere Teucros
Versabant animo. Tenuitque silentia Pallas,
Succenses patri; sed Iuno protinus iram
Expressit, talesque effudit pectore voces:
Saturni immanis soboles, quae verba profaris?
{{Versus|30}}Mene iubes tanto longum sudasse labore
Nequicquam, et fessos pressa cervice iugales
Esse mihi frustra, dum tristia proelia regi
Iliaco natisque paro, dum cogere coetus
Incumbo, et graias rapto in certamina turmas?
{{Versus|35}}Perge tamen, sed non alii tua iussa volentes
Addicent Superi. Tales dedit ore querelas.
Quam contra alterna nebularum voce coactor
Iupiter effatur, magnaque exaestuat ira:
Quid tibi nam Priamus, Priami quid regia proles
{{Versus|40}}Obfuit aut in te potuit committere tantum
Infelix, quae sic effraeno pectore tendis
Diruere ingentis pulcherrima moenia Troiae?
Nec prius absistes odiisve infracta quiesces,
Moenia quam Teucrum portasque ingressa patentes,
{{Versus|45}}Et Priamum et natos Troiaeque potentis alumnos
Dentibus exedas crudos. Sed quae tibi saeva
Mente sedent, age, exsequere, ut certamina tandem
Haud constent magno nobis, cogarque severus
Succensere tibi. Verum haec sub mente reconde
{{Versus|50}}Dicta, soror, memori: quotiens ego numine tendam
Expugnare meo praesignem moenibus urbem,
Siqua tibi est animo, siquam mortalia complent
Corpora cara tibi, tum nostram protinus iram
Atteruisse cave. Sic nobis certa voluntas,
{{Versus|55}}Hoc tibi quando volens animo nolente remisi.
Nam quascumque urbes rutilo sol lumine lustrat,
Et quascumque tegit stellati culmen olympi,
Ante omnes, colui magnae sacra moenia Troiae,
Et Priamum et Priami populum praedivitis omnem;
{{Versus|60}}Plurima namque meis mactata est victima sacris,
Et multo calet ara mero ac nidore piata,
Qualia dant superis mortales praemia divis.
Ad quem sic oculis fatur Iuno inclyta magnis:
Tres equidem ante alias amplector, Iupiter, urbes,
{{Versus|65}}Argosque, et Sparten, et compita lata Mycenes:
Oderis istarum quotiens, nil deprecor, illam
Verte solo; neque enim conatus frangere tentem
Ipsa tuos; nec si studeam te flectere, coniunx,
Irascarve tibi, nostri perfecta voluntas
{{Versus|70}}Esse animi poterit, rerum tibi tanta potestas!
Par tamen est longos certo quoque fine labores
Exegisse mihi, quod sum dea, quod genus idem
Et pater ambobus fuerit, meque ipse priorem
Saturnus dias in luminis edidit oras.
{{Versus|75}}Quin etiam coniunx dicor tua, culmen olympi
Qui regis et superos certis moderaris habenis.
Verum haec alterna cedemus mente vicissim,
Ipsa tibi, tu vero mihi; sic omnis in unum
Conveniet mox turba deum. Nunc maxima Pallas,
{{Versus|80}}Imperiis instincta tuis, petat agmina Graium
Dardaniasque acies, utque ipsi foedera rumpant
Troiani tentet sacrataque iura resolvant.
Haec postquam effata est, hominum pater atque deorum
Talibus extemplo succendit Pallada dictis:
{{Versus|85}}I medios inter populos, et dissere, Palla,
Crimina bellorum; rumpant sacra foedera Troes
Exhortare prius, Danaosque in bella lacessant.
Dixit. At illa leves caeli demissa per auras
Advolat effuso transmittens aethera cursu.
{{Versus|90}}Qualem ingens natus Saturni, curva tenentis
Consilia, aethereo stellam de culmine misit,
Prodigium nautis populove in bella coacto,
Spargentem rutilos celsis in nubibus ignes;
Haud secus insiliens campo se bellica Pallas
{{Versus|95}}Intulit in medios. Subitus pavor occupat artus
Spectantum; fusaque aliquis sic voce propinquum
Continuo invadens. Aut nos accingere, dixit,
Cogemur pugnae, ferroque lacessere martem;
Aut pater omnipotens stabili nos foedere iunget
{{Versus|100}}Iupiter, et populi concordi pace fruentur,
Namque hominum a tristi custodit pectora bello.
Talia dicta dabant. Formam dea vertitur oris
Laodoci in vultus praeclaro Antenore creti,
Et lycium toto mox Pandaron agmine quaerit.
{{Versus|105}}Hunc ubi belligeras inter consistere turmas,
Quas procul Aesepi deduxit fontibus heros,
Repperit, his iuvenem compellat vocibus ultro:
Obsequere, eia, precor, mihi, nate Lycaonis ingens,
Torque levem cornu Menelai in membra sagittam;
{{Versus|110}}Pronum sterne solo: quem si cecidisse sub armis
Contigerit, Teucros insigni laude fovebis,
Quos bene apud memores tanti tibi gloria facti
Nusquam aberit; Paris ipse quidem splendentia dives
Ante alios tibi dona dabit, si turbine teli
{{Versus|115}}Incitus Atrides vitam exhalabit in auras
Ascendetque rogum. Sed iam molire sagittam,
Et lycium votis Phoebum precibusque vocato,
Insignem cornu certum propellere telum;
Offer sacra deo, caesurum pinguibus aris
{{Versus|120}}Primitias pecudum, repetes cum tecta Zeleae.
Talibus amentis mentem Tritonia suasit.
Continuoque feri compactum e cornibus arcum
Deprompsit capri, quem caeci in faucibus antri
Ipse olim observans, inopino vulnere dulces
{{Versus|125}}Perculerat latebras linquentem, antroque supinum
Straverat intorto traiectum pectora ferro;
Ille bis octonis surgentia cornua palmis
Vertice fundebat, docto quae deinde labore
Artificique manu desecta aptataque prudens
{{Versus|130}}Expoliit faber, et solido capita addidit auro.
Hunc ubi iam extulerat, terrae subsedit, et acri
Contendit nervo; comitum quem turba latentem
Collatis operit clypeis, ne forte, priusquam
Dirigat aligerum Menelai in corpora ferrum,
{{Versus|135}}Exciti insurgant Danai martemque lacessant.
Sublevat hinc tegmen pharetrae, immanemque sagittam
Seligit actutum, sed qua nec acutior ulla
Nec minus incerta est nec quae magis audiat arcum,
Tristiaque intento componit spicula nervo,
{{Versus|140}}Et pharetrata vocat lycii mox numina Phoebi:
Inde ovium primos foetus solemnia sacra
Caesurum pingues sese promittit ad aras,
Cum repetet sacrae mox dulcia tecta Zeleae.
Tum bubulum abduxit nervum, volucremque sagittam
{{Versus|145}}Atque arcum ferro pariter nervoque papillam
Contigit, et latum cornu sinuavit in orbem.
Sibila dehinc arcus nervique dedere sonantes;
Per mediasque volans acies avidumque cadendi
Turbine prosiluit rapido penetrabile telum.
{{Versus|150}}At non cura tui, Menelae, e pectore divum
Exciderat: verum ante alios dea bellica magno
Nata Iove assistens, telum detorsit amarum,
Et dirum avertit fatum; velut anxia mater
Exigit obscoenam nati de corpore muscam,
{{Versus|155}}Cum dulci fruitur somno. Mox excipit ictum
Angustus rutilo praefulgens balteus auro,
Qui iuncto duplicem nexu thoraca premebat;
Tum varia intortum perrumpit cingula telum,
Thoracisque moras mitramque ex aere rigentem
{{Versus|160}}Praeductum iaculis animae tutamen acutis
Confodit, et summum describit vulnere corpus;
Continuoque niger prorumpit vulnere sanguis.
Puniceo veluti detersum Maeonis olim
Aut Cariatis ebur violat cum femina fuco,
{{Versus|165}}Cornipedem quod fraenet equum, iacet illud in alto
Compositum thalamo, multique in proelia ferre
Optavere equites nequicquam, namque verendo
Servatur regi, validum quod luce rubenti
Ornet equum pariterque equiti sit gloria celso;
{{Versus|170}}Sic tibi purpureo, Menelae, nitentia crura
Et femora et pulchri rubuerunt sanguine tali.
Illicet ipse virum timuit regnator Atrides,
Vt nigrum aspexit fundentia membra cruorem;
Nec minus extimuit fatum Menelaus acerbum.
{{Versus|175}}At vero exsertum tenui de vulnere nervum
Vt vidit, geminasque hamatae cuspidis alas,
Pectore collegit vires animumque recepit.
Hic Agamemno manum iuvenis capit, atque ita fatur,
Et graviter socios inter gemit ipse gementes:
{{Versus|180}}Care, tuo exitio percussi foedera, frater,
Te solum obiectans cunctis in proelia Teucris.
Sic te vulneribus petiere, ac iura fidemque
Calcavere Phryges! Sed enim iurata deorum
Numina, et agnorum cruor, ac libamina sacri
{{Versus|185}}Fusa meri, dextraeque datae acceptaeque vicissim,
Haudquaquam evadent fallacibus irrita Teucris.
Nam licet Argivum nondum Saturnius ausis
Annuerit, certo faciet rata numine tandem
Vota animi; meritasque gravi pro crimine poenas
{{Versus|190}}Mox capita ipsa Phrygum miseris cum matribus atque
Pignoribus solvent caris. Namque haec mihi certa
Mente animoque sedent: aderit, nec fallimur, olim
Certa dies, sacram quae diruat Ilion urbem
Et Priamum et Priami populum regnumque superbi;
{{Versus|195}}Iupiter at celso residens in culmine olympi
Ipse manu horrendam Phrygibus cinctamque tenebris
Aegida concutiet flagranti fervidus ira
Dardaniam ob fraudem. Certo haec cuncta ordine fient.
At dolor urgebit saevus mea pectora, frater,
{{Versus|200}}Si moriere tuaeque implebis stamina vitae.
Namque ego ad optatum remeabo inglorius Argos,
Et Danai patrias repetent mox remige sedes,
Argivamque Helenen Priamo Teucrisque relinquent
Egregiam laudem; phrygiis tua putrida campis
{{Versus|205}}Mox opere infecto, Menelae, e pectore fundet:
O utinam in cunctis Agamemno ita vindicet iram,
Vt modo, belligeros qui frustra huc duxit Achivos,
Iamque domum patriamque tenet maria alta remensus,
Et vacuis cessit ratibus, fratremque reliquit! -
{{Versus|210}}Haec ubi quis referet, tellus mihi lata debiscat!
Sic ait. Ast iuvenis contra imperterritus infit:
Parce metu, Argivum quatiat ne pectora terror,
Namque volans nullo telum discrimine adactum est,
Sed picturatus rapidum compescuit ictum
{{Versus|215}}Balteus, ac multo fabrum sudata labore
Mitra rigens, duplicique exactus tegmine thorax.
Quem contra excipiens Agamemnon talibus orsus:
O sint vera utinam, frater, quae pectore fundis!
Verum abstergebit vulnus spargetque salubri
{{Versus|220}}Mox opifer succo nigros abigente dolores.
Dixit; et extemplo divinum nomine signans
Talthybium alloquitur praeconem, et talia fatur:
Huc, age, rumpe moras, arcesse Machaona magnum
Asclepi genitum medici de sanguine summi,
{{Versus|225}}Belligerum ut cernat iam iam Menelaon Achivum
Ductorem, intorta fixit cui membra sagitta
Dardania arquitenens lyciave e gente creatus;
Gloria magna suis, Danais dolor omnibus ingens.
Sic ait. Ast illi concussit pectora terror.
{{Versus|230}}Protinus ad danaas referunt vestigia turmas.
Hinc ubi iam gressus tulerant qua flavus in armis
Constiterat iuvenis, magno regnumque ducumque
Concursu obseptus, et dis coelestibus aequus
Conserta medius stabat claudente corona,
{{Versus|235}}Continuo ex habili retrahebat spicula balteo,
Sollicitansque manu praeductae cuspidis alas
Evellit geminas; tum picti vincula baltei,
Thoracemque simul, textumque exsolvit ahenae
Squamigerum mitrae multo sudore coactum:
{{Versus|240}}Hinc ubi iam eliciti perspexit vulnera teli,
Mitia deterso sparsit medicamina tabo,
Ipsius ante patri dederat quae munera Chiron.
Belligerum interea dum sic Menelaon Achivi
Circumstant, clypeis protectae corpora Teucrum
{{Versus|245}}Processere acies. Tum vero accingier armis
Pro se quisque ardent Danai, pugnaeque parant se.
Non hic torpenti resolutum membra veterno,
Non trepidum cernas, non fervida bella paventem
Magnanimuni Atriden, saevi sed munera martis
{{Versus|250}}Ardentem, atque alacri properantem in proelia passu.
Linquit equos, linquit volucres lato aequore currus:
Illicet hos crebras efflantes naribus auras
Sedulus excepit custos fidusque minister
Piraidae Eurymedon Ptolemaei clara propago;
{{Versus|255}}Hos illum servare iubet, si membra fatiget
Improbus inde labor dum Graios instruit armis.
Ipse pedes campos atque agmina nota pererrat
Magnanimus ductor. Tum siquos cernit inertes,
Praecipitare moras verbis instigat amicis:
{{Versus|260}}Argivi celerate, et saevo incumbite marti.
Iupiter hac stabit genitor Danaisque favebit:
Et qui iura prius, qui testes foederis icti
Contempsere deos, horum post fata cadaver
Vulturibus dabitur rapidis; nos dulcia Troum
{{Versus|265}}Pignora et uxores ratibus ducemus amatas,
Pergama cum nostris manibus prostrata iacebunt.
Quos vero invisi languere in munera martis
Aspicit, irata castigat voce paventes:
Argivi bello praestantes, nulla pudoris
{{Versus|270}}Dedecoris vos signa tenent? Quid statis inertes
Hinnuleis similes? Volucri postquam impete apertam
Planitiem secuere leves, mox languida fessi
Genua trahunt, nullasque cient sub pectore vires.
Haud secus attoniti statis, pugnamque timetis.
{{Versus|275}}Quonam erit usque mora haec? An dum troiana iuventus
Ad danaas raptim puppes litusque feratur?
Dumque oculi cernant vestri, num dextera magni
Vos tegat alta Iovis fatumque expellat acerbum?
Sic duce digna gerens acies lustrabat Atrides.
{{Versus|280}}Admisso petit inde gradu densa agmina Cretum,
Membra armis regem iuxta Idomenea tegentum.
Viribus ille apro similis, tum pectore prudens,
Agmina prima parat bello; postrema coercet
Meriones. Verum hos ingens ubi vidit Atrides,
{{Versus|285}}Idomenea alacri compellans voce profatur:
Te certe ante omnes Danaos ego semper honore
Afficio, sive in duri certamine Martis,
Sive opere in reliquo, placidae seu munere mensae,
Cum primi Argivum flagrantis pocula Bacchi
{{Versus|290}}Cratere immiscent: epotum namque Lyaeum
Instaurant alii vicibus capita alta comantes
Argolici, et vacuis pateris nova vina refundunt;
At plena assistunt Baccho tibi pocula semper,
Ceu mihi, quo valeas, animus cum suaserit, ora
{{Versus|295}}Colluere ac frenare sitim. Sed nunc age, qualem
Iactabas quondam, talem te in proelia praesta.
Quem contra Idomeneus Cretum dux protinus infit:
Me comitem, Atride, cernes in bella paratum,
Quod tibi iampridem nutu verbisque recepi.
{{Versus|300}}Verum hortare alios crinito vertice Achivos
Vt cito pugnemus, quando irrita foedera Troes
Fecere, ast ipsis letum saevique dolores
Impendent, qui iura prius laesere fidemque.
Sic ait. Inde animum laetus perrexit Atrides,
{{Versus|305}}Aiacesque petit glomerata per agmina tendens.
Olli inducebant humeris fulgentibus arma;
Densa simul peditum nubes in bella subibat.
Qualem praerupto scopuli de culmine pastor
Per mare tendentem zephyri spiramine nubem
{{Versus|310}}Prospicit; illa procul piceae caliginis instar
Apparet ponto gradiens, ac turbine saevo
Praecipitat; timet ille videns, pavidasque sub antrum
Cogit oves, properatque gravem vitare procellam:
Tales, iuxta illos, iuvenum quos Iupiter ingens
{{Versus|315}}Nutrierat tendunt glomeratae in bella phalanges,
Nigrantes, densae clypeis et fortibus armis.
Hos quoque perspiciens, animo gavisus Atrides
Talibus alloquitur verbisque volantibus infit:
Aiaces, Graium ductores aere micantum,
{{Versus|320}}Haud opus hortatu vobis iussisque meis est;
Vos potius densas in bellum accendite turmas.
Iupiter o utinam, Pallasque et pulcher Apollo,
Omnibus idem animus foret alto in pectore Graiis!
Ocius ut prono pulsaret culmine terram
{{Versus|325}}Vrbs Priami, et nostris manibus prostrata iaceret.
Dixit; deseruitque duces, reliquosque petivit.
Nestora tum Pylium facundi convenit oris,
Aptantem pugnae socios dictisque monentem;
Quem circum ingentem Pelagonta et Alastora cernit,
{{Versus|330}}Aemonaque Chromiumque Creonta Biantaque regem.
Ille in fronte equites currus rapidosque iugales,
Extrema pedites acie densosque bonosque
Ceu murum belli statuit; timidosque coegit
Protinus in medium, ne saevas aequore possint
{{Versus|335}}Detractare vices duroque abscedere marti.
Inde equiti edicit validos inhibere iugales,
Nec reliquam turbare aciem; tum ne sibi quisquam
Fidat, equum regere et telo decernere doctus,
Nec procul a sociis procurrere longius ausit;
{{Versus|340}}Neve pedem timidi referant, aciemque refringant.
At quicumque alacres versans in pulvere bigas
Hostilem ruet ad currum, tum lancea dextra
Olli versetur facili; namque hoc mage confert.
Sic validas urbes, sic moenia celsa priores
{{Versus|345}}Vincebant bello; talem in certamine mentem,
Talem animum quondam patres in pectore habebant.
His in bella senex iam longo callidus usu
Hortatur socios. Quem postquam laetus Atrides
Aspexit, volucri compellat voce repente:
{{Versus|350}}O utinam veluti crudo tibi pectore fervet
Nunc ingens animus, sic te sequerentur et ipsa
Genua, senex, firmasque darent pia numina vires
Martis in arma feri! Sed te domat aegra senectus.
Atque utinam haec alium premeret, tibi laeta iuventus
{{Versus|355}}Afforet! Hunc dulci Nestor sic excipit ore:
Atride, ipse etiam cuperem nunc viribus illis
Esse tibi, quas ante meo rex marte peremptus
Sensit Ereuthalion. Sed non simul omnia magni
Coelicolae prabent homini: si laeta virebant
{{Versus|360}}Membra annis quondam, nunc me mea deficit aetas.
Sic quoque nunc equites inter versabor; et illos
Consilio, qui solus honos solet esse senectae,
In martem subigam: iuvenili lancea dextra
Versetur, calido fervent quis sanguine membra.
{{Versus|365}}Dixerat. Inde animum laetus perrexit Atrides;
Atque in procinctu Petei de stirpe Menestheum
Offendit stantem, quem circum bellica pubes
Fulgebat iuvenum quos patria misit Athenae.
Hunc prope consilio stabat praesignis Vlysses,
{{Versus|370}}Atque Cephallenum praestantes robore turmae
Stipabant regem. Belli nondum ille tumultus
Senserat; et nuper Teucri fortesque Pelasgi
Adversum excierant saeva in certamina gressum:
Illi autem campo vestigia fixa tenebant,
{{Versus|375}}Infestam donec Teucri et prima agmina Graium
Incipiant conferre manum martemque lacessant.
Quos ubi conspexit, dictis castigat amaris
Rex hominum Atrides, ac verba volantia fundens:
Nate, inquit, regis Petei quem Iupiter ipse
{{Versus|380}}Nutriit, et tu astu fallaci ornate dolisque,
Quid trepidi statis? Quaeve haec cunctatio, donec
Bella serant alii? Vos certo prima ciere
Agmina, vos primo decuit confligere marte,
Quos ego sum primo mensae dignatus honore,
{{Versus|385}}Cum danais epulae senibus mensaeque parantur.
Hic tostae veribus carnes, hic dulcia semper
Pocula prompta manent valido spumantia Baccho.
Vos etiam ante decem spectabitis ire cohortum
Praesidia in pugnas hostilibus obvia turmis?
{{Versus|390}}Hunc torve aspiciens ita callidus infit Vlysses:
Quod verbum, Atride, vallum tibi dentibus aptum
Tam temere effugit, qui nos certamina dixti
Negligere? At cum iam Troum Danaumque catervae
Incipient conferre manu fera munera martis,
{{Versus|395}}Telemachi patrem, modo sint tibi talia curae,
Principibus cernes mixtum concurrere Teucris
Intrepidum. Sed tu ventosa et inania iactas.
Ad quem subridens sic ore effatus Atrides,
Vt iuvenem saeva correptum novit ab ira,
{{Versus|400}}Et placidus dictis contraria dicta retexit:
Insignis Laertiade percallide Vlysses,
Non ego te nimium carpo, non iussibus hortor;
Mollia solerti semper tibi pectore surgunt
Consilia, et quicquid sapio mecum sapis ipse.
{{Versus|405}}Sed tamen haec alio placentur tempore, siquid
Convitii dictum est, dique haec vana omnia reddant.
Dixit, deseruitque duces, reliquosque petivit.
Tydidaeque citus Diomedis in agmina tendit;
Magnanimumque heroa videt, iuxtaque fugaces
{{Versus|410}}Cornipedes lentoque evinctos glutine currus:
Cominus astabat Sthenelus capaneia proles.
Hos vero aspiciens dictis instigat amaris
Rex hominum Atrides, ac verba volantia fundit:
Tydeos heu soboles volucrum domitoris equorum,
{{Versus|415}}Quid trepidas? Quae degenerem tam sera moratur
Segnities? Non sic genitor trepidanter in hostem
Tendebat Tydeus: primum illi invadere martem
Dulce fuit, sociosque in pugnam anteire sequentes.
Sic referunt qui pugnantem videre; sed ipsi
{{Versus|420}}Haud equidem occurri, nec cernere contigit umquam;
Verum omnes superasse ferunt, dum bella gerebat.
At quondam nostras hospes sine marte Mycenas,
Delectus populi crebros in proelia cogens,
Cum Polynice adiit superis coelestibus aequo.
{{Versus|425}}Olli etenim bellum thebana in tecta parabant,
Et secum educi iuvenes in proelia lectos
Auxilio orabant: votisque repente secundi
Annuerant cives, atque agmina fida parabant;
At pater infaustum demittens aethere signum
{{Versus|430}}Iupiter avertit. Tum nostra ex urbe profecti,
Postquam iniere viam et gressu petiere citato
Asopum viridem vincis et gramine molli,
Nuntius a magnis iterum submissus Achivis
Magnanimus Tydeus, densos Eteoclis in aula
{{Versus|435}}Accintos dapibus cadmeae stirpis alumnos
Continuo offendit: nec, solus et advena, Tydeus
Confertam extimuit turbam; cunctosque vocabat
In certamen atrox, nulloque repente labore
Victor erat: sic glauca oculos Tritonia favit!
{{Versus|440}}At cadmei equites, stimulis suadentibus irae,
Dum redit, insidiis tacitoque invadere bello
Accingunt sese: viridi tum robore fortes
Quinquaginta legunt; facinusque in triste trahebant
Aemonides Maeon superis coelestibus aequus,
{{Versus|445}}Natus et Autophoni bellis acer Lycophontes.
Hos etiam indecori mactavit funere Tydeus;
Damnavit leto cunctos, eque omnibus unum
Viventem Aemoniden thebana in tecta remisit,
Ostentis divum parens, aetolius heros.
{{Versus|450}}Talis erat Tydeus; cuius de sanguine natus
Deterior bello est, sed fandi munere maior.
Haec ubi dicta dedit, tenet ore silentia presso
Tydides, regis veritus dicta aspera magni.
Verum his extemplo capaneius excipit heros:
{{Versus|455}}Vera quidem nosti; quae nunc mentiris, Atride?
Nos septem egregiam portis devicimus altam
Theben; nec tantum meliora ad moenia vulgus
Duximus, at Iovis auxilio ostentisque deorum
Paruimus. Sontes effraena licentia patres
{{Versus|460}}Damnavit leto; quos tu componere nobis
Parce, paremque illis nostro ne confer honorem.
Ad quem sic torvo Diomedes lumine fatur:
Comprime, amice, sonum, dictisque hoc tempore nostris
Obsequere: in regem neque enim convicia fundo,
{{Versus|465}}Hortantem Danaos bellum miscere cruentum;
Huius enim decus est, si Grai teucria vincent
Agmina et extremis superabunt Ilion armis;
Hunc manet et luctus, victis certamine Achivis.
Quare, age, curemus validas in proelia vires.
{{Versus|470}}Dixit; et e curru saltum dedit ocius arvis;
Aeneaque arma simul concussi in pectore regis
Horrendum insonuere immani concita pulsu,
Intrepidumque ingens cepisset protinus horror.
Ac veluti undisono cum litore concita saevi
{{Versus|475}}Aequoris unda frequens zephyro luctante movetur,
Consurgit pelago primum, dehinc margine summo
Fracta immane fremit, tum promontoria circum
Tollitur incurva, et spumam salis exspuit albam;
Haud secus Argivum glomeratae in bella phalanges
{{Versus|480}}Agmine perpetuo tendebant. Ipse monebat
Quisque suum doctor populum, compressaque vulgus
Ora tenens ibat tacitum; nec pectore tantae
Plebis inesse sonum dicas, rata iussa verentis
Ductorum: et quae quisque humeris varia induit arma
{{Versus|485}}Spargebant rutilum Phoebi sub sidere lumen.
At Teucri de more ovium quae divitis olim
Stant caula domini innumerae, distentaque lacte
Vbera mulgentur, densantque in gutture vocem,
Auditique acuunt matres balatibus agni;
{{Versus|490}}Talis dardanio sonus exsurgebat in hoste:
Non idem cunctis clamor, non omnibus una
Vox erat, at mixtae diverso ex agmine linguae.
Hos Mars armipotens, glauci dea luminis illos
In bellum exstimulat Pallas, Terrorque, Pavorque,
{{Versus|495}}Quamque homicida vocat Mavors comitemque sororemque
Haud umquam fesso gradiens Contentio motu;
Parva quidem primo, mox se se attollit in auras,
Ingrediturque solo, et celso caput aethere condit.
Haec tum Dira sui cunctis incussit amorem
{{Versus|500}}Per medias invecta acies, augensque virorum
Crudeles gemitus. Et iam pleno aequore in unum
Convenere locum; conferctique agmine denso
Praetexunt iunctos clypeos, hastasque, virumque
Robora qui duro clausi thorace micabant;
{{Versus|505}}Texitur hinc atque hinc validis umbonibus agger.
Hic ingens oritur populo coeunte tumultus;
Hic una assurgit gemitus clamorque ruentum
Vincentumque simul; manabat sanguine tellus.
Vtque ubi decursu rapido de montibus altis
{{Versus|510}}Miscent se socia torrentia flumina valle
Et pluvios magnis conducunt fontibus imbres,
At sonitum exaudit procul alto e vertice pastor;
Sic mixti auditur populi clamorque pavorque.
Continuo Antilochus stantem primo agmine saeva
{{Versus|515}}Morte Thalysiaden Echepolum sternit in aequor;
Namque aes adversum cauda praesignis equina
Illisit galeae, et perrupit vulnere frontem,
Atque os interius traiecit ahenea cuspis:
Olli oculis tenebrae exortae, moriensque cruentam
{{Versus|520}}Pulsat humum turri similis, campoque recumbit.
Quem subito, arreptum pedibus, praestans Elephenor
Chalcodontiades magnorum ductor Abantum
Protrahit ex acie; atque ardescens ocius illum
Denudare armis, inopino concidit ictu.
{{Versus|525}}Namque ubi magnanimus regem conspexit Agenor
Tractantem exanimum corpus, qua exerta patebant
Incurvi iuxta clypeum latera, hausit ahena
Cuspide connitens, ac leto membra resolvit.
Sic animum efflavit iuvenis. Iuxtaque ruentem
{{Versus|530}}Durum opus exoritur Troum Danaumque repente;
Vtque lupi, irrumpunt adverso marte vicissim,
Virque virum impellit. Princeps telamonius Aiax
Anthemione satum viridem Simoesion hasta
Confodit: hunc Idae descendens vertice quondam
{{Versus|535}}Foeta parens phrygii genuit Simoentis ad undam,
Atque ibi cum geminis servare parentibus hirtas
Consuerat pecudes; nomen Simoesius inde
Deductum; sed non caris genitoribus ille
Qui se nutrierant mercedem solvit, et aevum
{{Versus|540}}Perbreve finivit transfossus cuspide longa
Magnanimi Aiacis: qui primo ex agmine in arma
Tendenti irrupit pectus, iuxtaque papillam
Trans abiit dextram atque averso apparuit armo
Lancea ahena viri; tunc ille extemplo cruentam
{{Versus|545}}Plausit humum moriens, iacuitque in pulvere campi.
Populus humenti ceu quondam educta palude,
Consurgens laevi trunco indetonsaque coelo
Brachia sustollens, acie quam nixus ahena
Subsecuit faber ut summum cingentia currum
{{Versus|550}}Inflectat ligna, ast illa in margine ripae
Sicca iacet fluvii; talem Simoesion Aiax
Straverat anthemiden. Quem contra intorsit acutam
Priamides hastam, vario thorace refulgens,
Antiphus; illa autem volitans deerravit ab illo,
{{Versus|555}}Et miserum adverso traiecit in inguine Leucum
Fortem Ithaci comitem, dum caesum forte cadaver
Protrahit ex acie; cadit ille effusus in ipsum,
Exanimumque manu corpus moriente remittit.
Hunc ubi conspexit, graviter succensus Vlysses
{{Versus|560}}In primas fert sese acies, atque aere corusco
Armatus caesum assistit, tum missile dextra
Contorquet, cautoque simul se lumine lustrat.
Continuo vacuo cesserunt aequore Teucri;
Nec iaculi frustrata acies, Priamoque creatum
{{Versus|565}}Democoonta nothum rapido transverberat ictu,
Venit abydaeo qui quondam e litore Troiam,
Quae volucres educit equos in gramine molli.
Olli Ithacus, socii fato concussus acerbo,
Aerata infensus cava tempora transilit hasta,
{{Versus|570}}Mox tenebrae clausere oculos, magnoque fragore
Stravit humum moriens, sonitum super arma dedere.
Tum primi cedunt Teucrorum, et splendidus Hector;
At Danai tollunt clamorem, et corpora caesa
Extorquent hosti, penitusque intra agmina raptant.
{{Versus|575}}Haec ubi pergameo de culmine vidit Apollo,
Indoluit, Teucrosque alto clamore vocavit:
Surgite, belligeri Troes, ne cedite Grais;
Saxea non illis non ferrea corpora certe
Adsunt quo valeant miserum scindentia corpus
{{Versus|580}}Tela pati: non hic crinitae natus Achilles
Bellatur Thetidis; namque is navalia circum,
Laedentem moerore animum nunc digerit iram.
Haec ubi terribilis celsa deus urbe profatus,
Continuo insignis supremi nata Tonantis
{{Versus|585}}Tritogenea alacres animos attollit Achivum,
Conferctam ingrediens aciem qua cernit inertes.
Hic amarynciden Diorea Parca ligavit;
Namque miser dextro violenti pondera saxi
Excepit talo, quod Thracum ductor in illum
{{Versus|590}}Torserat imbrasides Pirus quem miserat Aenos,
Atque ambos penitus nervos perrupit et ossa
Saxum immane viri: cadit ille extemplo supinus
Pulvereum in campum, iactataque brachia caros
Explicat ad socios, animamque expirat in auras.
{{Versus|595}}Accurrit propere Pirus, qui fuderat arvis
Pugnantem, mediumque impulsa cuspide ventrem
Traiicit annitens: ast illi lubrica putrem
Straverunt terram miserando viscera lapsu,
Aeternaeque oculos tenebrae clausere natantes.
{{Versus|600}}Mox ipsum aetoli, ferventem caede, Thoantis
Lancea consequitur volitans, supraque papillam
Figitur et sese media intra viscera condit:
Inde Thoas iuveni assistens hastamque receptat
Pectore sanguineam, vaginaque eripit ensem,
{{Versus|605}}Et ventrem irrumpens animam saevo eripit hosti.
Haud tamen instratum campo dura exuit arma;
Namque illum Thraces cristis capita alta corusci
Circumstant socii, et manibus tela aspera versant;
Et licet ingentem fortem atque in proelia clarum,
{{Versus|610}}Extrudunt: ille adverso mox pectore gressum
Rettulit, et victum saevo se ex hoste recepit.
Sic in pulveribus fusi iacuere vicissim
Threicius ductor, quique acres egit Epeos;
Plurimaque hinc atque hinc sternuntur corpora morti.
{{Versus|615}}Nemo quidem accedens, duri non munera martis
Laudasset, mediis si forte in millibus iret
Integer et nullo violatus vulnere belli,
Apprensumque manu ductaret bellica Pallas
Depellens volucres tela eiectata per auras.
{{Versus|620}}Illa namque die Troes Danaique frequentes
Pulvereum prono sternebant pectore campum.
</poem>
==Liber V.==
<poem>
Atque hic Tydidae vires animumque Minerva
Sufficit, in cunctis celebrem quo redderet illum
Argolicis, clarumque viro accumularet honorem.
Ardet inexpletum galea clypeoque coruscat
{{Versus|5}}Ignis agens flammas, aestivi sideris instar,
Cum redit oceano lotum rutiloque novatum
Fulgurat ore iubar; sic igneus emicat ardor
In capite inque humeris iuvenis, quem bellica Pallas
Conciet in medios hostes, qua plurima densos
{{Versus|10}}Arctat turba globos. Erat intra Pergama quidam
Iliaca de gente Dares, ditissimus agri,
Vulcani purus vates, cui pignora bina
Phegeus Idaeusque aderant fera bella tenentes.
Hi iuveni infestas torserunt aequore habenas
{{Versus|15}}Subvecti biiugo curru; pedes obviat illis
Tydides: sed cum vicina in proelia ventum est,
Continuo Phegeus abducta missile dextra
Contorquet, supraque humerum fugit irrita laevum
Cuspis et illaesum praetervolat; ille repente
{{Versus|20}}Arduus assurgit contra, nec inane lacerto
Effugit iaculum, geminas interque mamillas
Traiicit, atque rotis moribundum exturbat ab altis.
Illicet Idaeus pulchro vestigia curru
Demittit, neque enim caeso persistere fratre
{{Versus|25}}Est ausus; non ille quidem exitialia saevae
Vulnera vitasset dextrae, sed Mulciber ipsum,
Longaevi sortem miserans genitoris acerbam,
Nocte operit danaisque ereptum vendicat armis.
Protinus abductos fratrum tydeia proles
{{Versus|30}}Pellit equos, sociisque ad celsas ducere puppes
Imperat. At postquam natos videre Daretis
Magnanimi Troes, saeva hunc excedere pugna,
Illum autem vacuos iuxta procumbere currus,
Extemplo turbati animi. Tum lumine glauco
{{Versus|35}}Insignis Pallas Gradivum in bella furentem
Apprenditque manu, verbisque e pectore fusis
Alloquitur: Mavors, Mavors homicida, cruentae
Iniector cladis, subvertens moenia bello,
Num conferre manum Teucros Danaosque sinemus,
{{Versus|40}}Dum pater alterutris det Iupiter altus honorem,
Cedemusque acie, Iovis et vitabimus iram?
Talibus increpitat Pallas medioque furentem
Gradivum educit bello, ripisque Scamandri
Constituit. Mox terga Phryges vertere, suumque
{{Versus|45}}Quique virum danai straverunt aequore reges.
Primus Alizonum ductorem magnus Atrides
Assurgens Odion curru deturbat inerti;
Intra humeros scapulas tereti transverberat hasta,
Atque altum tota metitur cuspide pectus:
{{Versus|50}}Procumbit lata porrectus in arva ruina,
Et percussa gemit tellus ingentibus armis.
Idomeneus Phaestum, Bori de sanguine cretum
Maeonis, excepit, quem Tarnes arva feracis
Nutrierant: dumque is currum conscendit equosque,
{{Versus|55}}Idomeneus humerum transmisit cuspide laevum;
Corruit ille rotis stygia circumdatus umbra,
Exuviasque viri cretes rapuere ministri.
At minor Atrides volitante Scamandrion hasta
Occupat innixus, Strophio genitore creatum,
{{Versus|60}}Venatu celebrem, quem quondam laeta sagittis
Edocuit Diana feras, quas montibus altis
Nutrit silva virens, ferro stravisse volucri:
Tum vero haud favit misero pharetrata Diana,
Nec studium abducto pellendi spicula nervo,
{{Versus|65}}Vnde ingens tulit ante decus; sed fortis Atrides
In medias scapulas fugientis condidit hastam;
Ille ruit pronus, sonitum super arma dedere.
Meriones Phereclum mactat de sanguine natum
Tectonis harmonidae, manibus varia omnia norat
{{Versus|70}}Qui fabricare suis, unum quem maxima Pallas
Praecipuo dignata virum dilexit amore.
Ille et Alexandro puppes aequarat in undis,
Principium infaustum, quae cunctis illico Teucris
Quaeque sibi ingentem cumulum invexere malorum;
{{Versus|75}}Namque animo ignarus non divum oracla tenebat.
Ergo hunc Meriones fugientem protinus hasta
Induit, ac dextrum clunem perrumpit, et osse
Sub duro insertat telum, mediamque penetrat
Vessicam, et fixam transmittit cuspide pubem:
{{Versus|80}}Succiduo ruit ille genu, terraeque volutus
Dat gemitum, effusos tenebris mors implicat artus.
Pedaeum ferit inde Meges Antenore cretum,
Qui nothus est partu fusus, sed dia Theano
Gratificata viro cari sibi pignoris instar
{{Versus|85}}Ingenue eduxit: dumque is se proripit hosti,
Cominus accurrens pressa ferit occiput hasta
Phylides, rapidoque adversos turbine dentes
Sub linguam extemplo transverberat aerea cuspis;
Corruit ille solo moriens, gelidumque momordit
{{Versus|90}}Mucronem teli. Post haec Hypsenora divum
Impetit Eurypylus, sobolem Dolopione cretam,
Quem populus miro semper celebrarat honore,
Ceu supera de sede deum; namque ille Scamandri
Sacricola extiterat: fugientem Eumone natus
{{Versus|95}}Consequitur strictumque viro rotat impiger ensem,
Et ferit insurgens humero qua brachia lenti
Adnectunt nervi, validamque obnixus aheno
Abradit mucrone manum; cadit aequore aperto
Sanguinolenta manus, turbataque lumina letum
{{Versus|100}}Purpureum invadit durique potentia fati.
Talia victores edebant funera campis.
At non Tydiden utro se ex agmine ferret
Dignosses, Teucrosne inter Danaosne cieret
Proelia: desaevit campo. Ceu spumeus amnis
{{Versus|105}}Obicibus ruptis violento gurgite fertur,
Quem neque praeductae moles neque septa furentem
Frondea quae dumis obeunt vineta coercent;
Improvisus adest, cum pleno Iuppiter alveo
Torsit aquosam hiemem; tum late viribus aucta
{{Versus|110}}Dat stragem insurgens operumque agit unda ruinam:
Sic diomedeo phrygiae terrore phalanges
Palantes fugiunt; multisque e millibus, acri
Aspirare viro propioremque addere martem,
Haud ausum cuiquam. Quem postquam strage furentem
{{Versus|115}}Pandarus inque fugam vidit densa agmina dantem,
Lunavit manibus sinuosum fortiter arcum:
Tum micuit certas cuspis librata per auras,
Perrupitque humeri qua surgunt concava dextri
Tegmina, traiectoque rubens apparuit armo;
{{Versus|120}}Protinus irriguo foedatur sanguine thorax.
Atque hic successu exultans ita Pandarus infit
Vociferans: Nunc, nunc, Teucri, consurgite in hostem;
Saucius est Danaum primus, nec cuspidis ictum
Iam tolerare diu poterit lucemque relinquet,
{{Versus|125}}Ni frustra a Lycia venientem hortatus Apollo est.
Talia iactabat. Sed tristia vulnera teli
Haud domuere virum; gradibusque ex hoste receptis,
Substitit ante leves currus rapidosque iugales.
Hic Sthenelum affatus: Curru demittere ab alto,
{{Versus|130}}O Capaneiade, dixit, teretemque sagittam
Erue mi ex humero. Nihil is cunctatus, et alto
Demissus curru saltum dedit ocius arvis;
Et prope consistens intortum vulnere telum
Extulit, ac tunicis cruor insultavit ahenis.
{{Versus|135}}Tum iuvenis, supera aspectans convexa, precatur:
Indomita aegiferi proles suprema Tonantis,
Exaudi, siquando mihi siquando parenti
Praesidio mitis per martia bella fuisti.
Nunc ades, o Palla, nunc hostem insternere campo
{{Versus|140}}Annue et aggesta porrectum extendere arena,
Qui fixit me praeventum et data vulnera iactat,
Quique negat dudum visurum lumina solis.
Audiit orantem Pallas; tum pondera membris
Abstulit, atque auxit manibus pedibusque vigorem
{{Versus|145}}Cominus assistens, fuditque volantia verba:
Nunc aude, atque hosti victricem consere dextram:
Pectore namque tuo vires roburque parentis
Impavidum ingessi, quo quondam efferbuit ingens
Tydeus; atque omnem quae dudum obducta tuenti
{{Versus|150}}Mortales visus hebetabat turbida nubes
Eripui ex oculis, quo sit tibi lumine promptum
Purgata iam in luce hominem spectare deumque.
Hic si forte deum quisquam in certamine tecum
Tentet inire manum, tu ne fer proelia contra
{{Versus|155}}Caelicolas alios; at si Venus aurea certet
Conserere arma tibi, tum cuspide fortis ahena
Fige deam. Dixit; tenuesque evasit in auras.
Nec mora; ab integro iuvenis calidonius hostes
Arietat in primos, saevaque infensior ira
{{Versus|160}}Mavortem instaurat; quamquam ille ardebat et ante
Irruere in Teucros, tum vero inmania membra
Ter tantus gliscens subiit vigor. Vtque leonem
Saltantem in caulas, stragem exitiumque ferentem
Lanigeris ovibus, summa tenus attigit hasta
{{Versus|165}}Cum leviter pastor laesoque in pectore vires
Succendit, nec deinde ardenti ire obvius hosti
Sustinet; ille furens acri ruit impete, et altis
Grassatur stabulis victor; trepidantque fugato
Deserti pastore greges, coeuntque vicissim
{{Versus|170}}Attonitae pecudes et commiscentur in unum,
Donec pulsa fames, saltuque obstrusa relinquit
Septa leo: similis vestigia concita ductor
Infert qua medius pugnae rotat agmina vertex.
Et primum Astynoon, primum se se obtulit ille,
{{Versus|175}}Decutit, ac populi pastorem Hypenora, campo:
Illius adversam super irruit hasta mamillam;
Huic humeri clavem destrictus cominus ensis
Discrevit, colloque humerum tergoque diremit.
Hos ubi destituit, Polydon Abantaque fundit,
{{Versus|180}}Quos luci Eurydamas genuit vaga somnia doctus
Coniectare senex, at saeva in proelia missis
Somnia non cecinit natis; sed martius ambos
Tydides pariter vita spoliavit et armis.
Iamque petit Xanthumque Theonaque Phaenope cretos,
{{Versus|185}}Quos pater effoetae domitus torpore senectae
Edidit: hi tantum fuerant quos ille peculi
Linqueret heredes, sed et his calydonius heros
Ense animum eripuit, gemitum moestasque parenti
Destituens lacrimas; neque enim discrimine pugnae
{{Versus|190}}Excepit reduces, possessaque iugera late
Praefecti orborum fisco viduata dicarunt.
Tum duo priamidas dat Echaemonaque Chromiumque
Germanos leto, quos idem sustulit axis:
Vtque armenta leo sylvis errantia nactus
{{Versus|195}}Aut vitulae aut vaccae perfringit guttura morsu,
Sic miseros fratres biga detrusit ab alta
Tydides, vitaque ambos spoliavit et armis;
At socii ad naves captos pepulere iugales.
Quem postquam Aeneas videt alta in strage tremendum,
{{Versus|200}}Perque virum bellantum acies perque horrida tela
Rumpit iter; campoque ferens vaga lumina circum,
Perlustratque duces, sobolemque Lycaonis acrem
Pandaron offendit, dictisque irritat in hostem:
Pandare, ubi est arcus tibi nunc? Vbi spicula? Vbi illa
{{Versus|205}}Gloria bellandi, qua te iam nemo lacessat
Dardanidum, nemo in Lyciis se praeferat arvis?
Eia age, tende Iovi palmas, cornuque reducta
In iuvenis corpus celeres molire sagittas
Qui nos infestat violentus, et agmina Troum
{{Versus|210}}Demetit, ac iuvenes tot fortia pectora leto
Devolvit. Phrygibusne aliquis succensuit olim
Propter sacra Deus? Namque est gravis ira Deorum.
Talibus Aeneas. Contra sic Pandarus orsus:
Aenea, armigerum vir consultissime Troum,
{{Versus|215}}Hunc ego Tydidae assimilo, clypeumque iubasque
Et galeam agnosco, rapidos quoque cerno iugales.
Quem vero appello Diomedem, hominemne deumne
Esse putem dubito. Neque enim sine numine divum
Tantus in arma furit; sed quidam proximus haeret
{{Versus|220}}Coelicolum, nebulaeque humeris obduxit amictum.
Ille extrusa meo detorsit spicula nervo
Frustratusque ictum est: humero iam vulnera dextro
Ingessi, praeterque cavum thoracis adegi,
Censebamque aura functum demittier Orco;
{{Versus|225}}Nec tamen edomui. Certe est haec ira deorum.
Quos vero ascendam currus rapidique iugales
Haud mihi sunt praesto. Laribus sunt nempe paternis
Compactae undenae bigae novitate decorae,
Quas varii picto sternunt velamine pepli,
{{Versus|230}}Cornipedesque trahunt biiuges, qui candida mandunt
Hordea nunc stabulis alvumque siligine complent.
Saepe pater suasit praesignis marte Lycaon,
Proelia cum peterem, currus conscendere equosque;
Nunc repeto infelix monitus quos ante refelli:
{{Versus|235}}Namque ego dum metuo, ne clausis aggere Teucris
Pabula deficerent nostros consumpta iugales
Assuetos tolerare famem praesepibus altis,
Indulsisse illis statui, tectisque reliqui;
Et pedes huc arcu fretus pharetraque tetendi,
{{Versus|240}}Haudquaquam auxilio nobis usuve futuris.
Iamque ego primores Danaum Menelaon et ipsum
Vulnere Tydiden petii, excudique cruorem,
Ac mage succendi. Nimirum adversa fuerunt
Fata mihi nimium, quo primum tempore fixo
{{Versus|245}}Pendentes clavo detraxi concitus arcus,
Iliacasque arces adii, Teucrumque secutus
Militiam hectoreae suggessi gaudia menti.
Si vero reditu potiar, si lumine cernam
Vxorem patriamque domum testudine tutam,
{{Versus|250}}Demetat hostilis caput hoc mihi protinus ensis
Ni frangam hosce arcus manibus flammisque cremabo
Succensis, qui me nequicquam in bella sequuntur.
Finierat. Phrygius contra sic excipit heros:
Parce queri, cedent eventu cuncta sinistro,
{{Versus|255}}Ni simul infestos impacti turbine pugnae
Flectimus alipedes, iuvenemque lacessimus armis.
Quare age, et in nostrum vestigia subiice currum,
Vt videas quanta biiuges per aperta procella
Huc illuc rapidi fugiant rapidique sequantur.
{{Versus|260}}Hi nos intra urbem referent, si Iupiter acrem
Tydiden iterum pugnae cumulabit honore.
Nunc age, flagra manu contractaque corripe lora,
Ast ego cornipedes scandam martemque capessam;
Aut tu certa armis, ego fraena sonantia flectam.
{{Versus|265}}Tantum effatus. Ad haec lycius ita Pandarus infit:
Ipse quidem, Aenea, fraenos molire tuorum
Quadrupedum; pandi versabunt pondera currus
Sub solito rectore magis: ne si dare rursus
Cogamur terga effugio, eluctantia quassent
{{Versus|270}}Colla feri, trepidique fuga retinacula vincant,
Neve tuum optantes sonitum denso agmine nolint
Exportare equites; tum vero aetolius heros
Deturbet leto implicitos, abigatque fugaces
In castra alipedes. Sed iam biiugesque rotasque
{{Versus|275}}Impinge adversus; ego saevum fortiter hostem
Excipiam infesti venientem cuspide teli.
Vt fatus, picto subvectant corpora curru,
In iuvenemque avidi volucres pepulere iugales.
Quos ubi prospexit Sthenelus capaneia proles,
{{Versus|280}}Tydiden pavido compellat protinus ore:
Tydide Diomede, animo gratissime nostro,
En geminos tueor qui te in certamina poscunt
Belligeros iuvenes, arcu confligere suetum
Pandaron egregia genuit quem stirpe Lycaon,
{{Versus|285}}Aeneamque simul quem dardanio Anchisae
Alma Venus peperit. Sed versis, eia age, fraenis
Cedamus, neque te in densas ita coniice turmas,
Eripiat ne dulcem animam tibi dardanus ensis.
Illum torva tuens Diomedes talibus orsus:
{{Versus|290}}Ne frustra ardentem pugna praevertere dictis
Sollicita mentem; fuga nulla e turbine martis
Degenerem arguerit; sunt et nunc fortia nobis
Pectora visque animi. Quin hos haud scandere tendo
Cornipedes, contraque ambos pedes invehar hostes;
{{Versus|295}}Ipsa metum longe, manifesto in lumine, Pallas
Reppulit. At si fors pedibus diffugerit alter,
Haud ambo evadent. Memori tu nunc animo hauri:
Si consulta mihi iuvenum tritonia Pallas
Amborum illato dederit de funere laudem,
{{Versus|300}}Continuo ardentes properans cohibeto iugales,
Et versato manu fraenos, stimulisque citato
Aeneae alipedes inque agmina pellito Graium,
Illorum de gente satos quos Iupiter alta
Voce potens pretium tribuit Ganymedis adempti
{{Versus|305}}Iliaco Troi; cunctos virtute praeibant
Quos aurora rubens solisque alta orbita lustrat.
His vero Anchises clam Laomedonte fugaces
Supposuit mox pastor equas, sexque inde recepit
Semine ab aethereo stirpem furatus equinam:
{{Versus|310}}Quatuor ipse quidem plena ad praesepia nutrit;
At geminos dedit Aeneae vestigia campo
Incita ferre bonos. Quos si rapuisse licebit,
Conserti egregium belli referemus honorem.
Talia colato memorant sermone vicissim.
{{Versus|315}}Iamque hostis biiugis subvecti cominus adsunt,
Tydidenque prior compellans Pandarus infit:
Magnanime ac prudens clari sate sanguine Tydei,
Haud dudum intorta domui tua membra sagitta,
Iamque gravi experiar praefixum cuspide telum.
{{Versus|320}}Sic ait, atque manu vibrans teretem iacit hastam
Arduus; illa viam clypei molita per oras,
Squamigeram pulsu destringit tegmen aheno.
Tum simul haec patulo proclamat Pandarus ore:
Traieci penitus ventrem; mihi gloria tanti
{{Versus|325}}Per gentes ierit leti laudesque ferentur.
Ille ait: Errasti, nullo discrimine cuspis
Incubuit; sed non ego vos absistere pugna
Perpetiar, validis dum caesus viribus alter
Exsatiet gladium mananti sanguine nostrum.
{{Versus|330}}Haec ait; et iaculum intorquet, quod bellica Pallas
Direxit, propterque oculum sub naribus egit
Transque albos pepulit dentes, memor inde tenoris
Hasta sui linguam secuit radicitus imam,
Sanguineasque gravi perrupit turbine fauces.
{{Versus|335}}Corruit ille rotis praeceps, gemituque resultat
Discolor aere rigens tunica, ingentique fragore
Expavere feri; tum vero animusque vigorque
Solvitur exanimi. Clypeo dehinc saevus et hasta
Desilit Aeneas, veritus ne exsangue cadaver
{{Versus|340}}Eripiant Danai, caesoque assistit amico,
Ceu leo magnanimus, parmaque hastaque iacentem
Protegit, atque ardens venientes sternere campo
Infremit horrendum. Tum saxum sustulit ingens
Tydides, molem immanem, quam nec duo ferrent
{{Versus|345}}Qualia nunc hominum producit corpora tellus:
Ipse quatit facile, et toto mox sanguine nixus
Vicinam femori labefactat caute cruenta
Vertebram implexi qua nexus vertitur ossis,
Hanc cotylam appellant; cotylam confringit et ambos
{{Versus|350}}Disrumpit nervos ac pellem dissicit ictu
Saxum immane gravi. Tum vero cernuus heros
Poplite succiduo ruit arvo, et robore dextrae
Nixus humo pendet, noxque obvia lumina claudit.
Tum vero et tenues vitam exhalasset in auras
{{Versus|355}}Rex hominum Aeneas, ni tanta pericula nosset
Alma Venus magno Iove nata; hunc ipsa bubulco
Anchisae ediderat; niveis quae offusa lacertis
Implicuit caram sobolem, duplicataque pepli
Tegmina fulgentis super intulit ut foret actis
{{Versus|360}}Valli instar iaculis, nec quisquam ex agmine Graium
Pectora traiiceret vitamque hauriret ab hoste.
Illa quidem natum bello ex ardente ferebat.
At non magnanimi Diomedis iussa fideli
Exciderant Sthenelo. Tortisque obversus habenis
{{Versus|365}}Inde suos biiuges belli de fluctibus actos
Constituit; paribusque iubis colla alta comantes
Aeneae conscendit equos, pepulitque flagello
Intra acies Danaum: tum grato iussit amico
Deipylo (hunc cunctis iuvenem ex aequalibus unum,
{{Versus|370}}Quod sibi fidus erat, magno afficiebat honore),
In castra avertisse feros; iterumque iugales
Ipse suos scandit., facilesque retorquet habenas,
Tydidenque petens celeri rapit aequora curru.
Ille autem infesto fugientem Cyprida saevus
{{Versus|375}}Aere sequebatur; puro nam lumine norat
Degenerem esse deam, numerum nec inire dearum
Quae fera bella regunt campis aciesque virorum
Praecipitant pugnae, non qualis bellica Pallas,
Impia non urbes qualis populatur Enyo.
{{Versus|380}}Hanc ubi per medium turbae per tela per hostes
Sectatus dudum iam tandem urgebat, acutae
Cuspidis intendit violentam turbidus hastam
Tydeos egregii natus, saltuque levatus
Extremam petit aere manum fulgente sinistram;
{{Versus|385}}Ambrosiamque deae pallam, quam molliter ipsae
Texuerant Charites, tenerumque interritus hasta
Infodit corpus extremae in limite palmae.
Ambrosius micat inde cruor, quem nomine certo
Ichora appellant, qualis solet esse deorum
{{Versus|390}}Coelicolum: neque enim crustis cerealibus illi
Vescuntur coelo, nec fervida vina propinant;
Sunt itaque exsangues, immortalesque vocantur.
Eiulat alma Venus, foedoque e vulnere tardum
Sistit humi natum: simul illum Phoebus Apollo
{{Versus|395}}Nube cava obtexit, ne quisquam ex agmine Graium
Transigeret pectus vitamque hauriret ab hoste.
Protinus infensa Diomedes voce dolenti
Inclamat divae: Belli, Iove nata, tumultus
Effuge. Non teneras satis est fraudare puellas?
{{Versus|400}}At si te rursus miscentem proelia campo
Offendam, faxo metues ubicumque vel ipsum
Ad pavidas belli nomen tibi venerit aures.
Sic ait. Illa obiter luget; torquebat acerbe
Plaga cruenta deam; quam densa extra agmina praepes
{{Versus|405}}Comprensam educit par vento cursibus Iris,
Peste gravem saeva; formosos decolor artus
Infecit livor. Tum laeva in parte sedentem
Gradivum offendunt, porrectae cuspidis hastam
Cornipedesque cava celeres caligine septum.
{{Versus|410}}Tum dea procumbit duplicato poplite, et acres
Poscit equos supplex mandentes dentibus aurum.
Care, inquit, frater, si te mea cura remordet,
Da, rogo, cornipedes, ut celsi culmen Olympi
Sidereasque domos repetam; nam vulnere acerbo
{{Versus|415}}Torqueor infandum, quo me mortalis iniqua
Tydides laesit dextra, qui ferre parenti
Audebit iam bella Iovi et concurrere in armis.
Dixerat. Auratis fulgentes tradit habenis
Continuo Gradivus equos; tum diva volucres
{{Versus|420}}Subnixa in currus animum moerore fatigat:
Vna Iris vehitur, fraenisque operata regendis
Instigat biiuges flagris; avidique volarunt
Aera per liquidum, celsique ad culmen Olympi
Coelicolumque domos pennis fugere citatis.
{{Versus|425}}Hic tum pressit equos par vento cursibus Iris,
Disiunxitque rotis, et dulcis gramine pavit
Ambrosiae. Sed enim matris Venus alma Diones
Labitur in genua; at gnatam dea mollibus ulnis
Implicat, atque manu permulcens nomine blande
{{Versus|430}}Compellat, placidaque affatur voce dolentem:
Cui tantum de te licuit, mea nata, deorum,
Ceu tibi sit studium violenta capessere bella?
Tum Venus haec contra: Diomedis dextra superbi
Tydidae incussit vulnus, quod turbine belli
{{Versus|435}}Eriperem Aeneam dulcissima pignora nostrum,
Quae mihi cunctorum est longe carissima proles.
Nec iam adeo in Grais bellum Phrygibusve geretur,
Iam Superos ipsos Danai in fera bella lacessunt.
Sic Venus; et Veneri contra sic orsa Dione:
{{Versus|440}}Perfer et immitem tolera, mea nata, dolorem,
Multi etenim superum coeli quos sustinet axis
Mortali infandos opera excepere labores.
Ipse quidem Mavors Oti validique Ephialtis
Passus aloeidum manicas atque aspera quondam est
{{Versus|445}}Vincula; dumque micans radiis recidiva resumptis
Ter deciesque polo repararet cornua Phoebe,
Aerata inclusus stetit et devinctus in olla:
Atque avidum stragis numen periisset ibidem;
Sed nivea effulgens forma Eeriboea noverca
{{Versus|450}}Mercurium admonuit, qui furtim carcere tetro
Iam domitum angusta subtraxit compede Martem.
Quin etiam Iuno regina tricuspide telo
Amphitryoniadae dextram violata mamillam est,
Corripuitque deam dolor inmedicabilis ictu.
{{Versus|455}}Mox Erebi in portis et manes inter opacos
Pennigera aeternum cruciarunt spicula Ditem,
Herculis aegifero geniti Iove concita nervo:
Ille autem in magni se sustulit atria coeli
Multa dolens telo graviter transfixus acerbo,
{{Versus|460}}Nam forti detrusa humero letalis arundo
Vexabat misere; tandemque salubribus illum
Paeeon succis fovit mitique veneno:
Sic fati immunis nec sorti obnoxius atrae,
Evasit sospes conducto vulnere Pluton.
{{Versus|465}}Ille quidem infelix, qui, turpi ingentia probro
Gesta notans, superos violento perculit arcu!
Sic in te glauco praesignis lumine Pallas
Perpulit hunc: nescitque amens tydeius heros,
Qui superis certet, viridi procumbere in aevo;
{{Versus|470}}Non illum insani reducem discrimine Martis
Stare rudes circum natos, genibusque supinis
Lascivire patris laeti, blandoque parentem
Compellare sono. Caveat mox viribus audax
Tydides, nequis secum praestantior armis
{{Versus|475}}Dimicet; ac dulci tandem viduata marito
Sopitos miseri sonitu plangoris amicos
Aegialaea suos strato excitet Adrastine,
Atque virum populi summum deploret achivi.
Sic ait, et manibus fluidum de vulnere natae
{{Versus|480}}Ichora abstersit; tactu medicata coibat
Laesa manus, mites tactu evasere dolores.
Haec dum Iuno simul laete Pallasque tuentur,
Ante Iovem exultant, Venerique illudere certant.
Ac prior orsa loqui coram sic caesia Pallas:
{{Versus|485}}Iupiter o genitor, numquid mea protinus aegre
Dicta feres? Dum fors danaas Cytherea puellas
Pellicit ut Teucros patrio procul orbe sequantur,
Harum unam pulchra defensam pectora palla
Attigit, atque manum fibula perstrinxit acuta.
{{Versus|490}}Subrisit dictis hominum pater atque deorum;
Tum Venerem accersit, placidaque ita voce profatur:
Non tibi debentur pugnae, mea nata, labores,
Te decet unanimes thalamis coniungere amantes;
Bella furens agitet Mavors atque innuba Pallas.
{{Versus|495}}Dumque haec alterno memorant sermone vicissim,
In phrygium furit Aeneam calydonius heros;
Et licet obductum phoebea agnosceret umbra,
Stat conferre deo pugnam, stat mittere ad umbras
Aeneam, spoliisque artus incingere opimis.
{{Versus|500}}Ter conatus ibi mucrone abscindere nubem
Persultans pedibus campum, ter magnus Apollo
Reppulit adversi clypeum, iuvenemque retorsit;
Iamque iterum par ille deo se sustulit arvis,
Cum sic horrendum intonuit pharetratus Apollo:
{{Versus|505}}Cedito, Tydide, et superis certare caveto
Consiliis; neque enim par divum morte carentum
Est genus, atque hominum terrae qui summa peragrant.
Haec Deus. Ille gradu paulum cedente regressus,
Ocius arcigeri devitat Apollinis iram.
{{Versus|510}}Tum iuvenem ereptum tenui discrimine leti
Prgameis infert laribus sublimis, ubi illi
Templum erat; hic Phoebe gravida succinta pharetra,
Hic Latona ducem consolanturque foventque
Invectum longis penetralibus. Ipse repente
{{Versus|515}}Arcitenens tenuem effingit sine viribus umbram
In faciem Aeneae, simulatisque instruit armis:
Quam circum obnixi Troes Danaumque phalanges
Certatim alterni confligunt turbine martis;
Aeratosque orbes taurino tergore amictos,
{{Versus|520}}Pectoribus tectis, et scuta volantia tundunt.
Mox Deus arcitenens Gradivum in bella furentem
Increpitat: Mavors, Mavors homicida, cruentae
Iniector cladis, subvertens moenia bello,
Nonne hunc Tydiden pugna prohibebis iniqua,
{{Versus|525}}Qui ferus in magnum iam stringeret arma Tonantem?
Iam Veneri extremam temeravit cuspide palmam,
Et mihimet tandem congressus daemonis instar.
Dixit, pergameaque levis super astitit arce.
Continuo resides Teucros stimulabat in arma
{{Versus|530}}Feralis Mavors, Thracasque in bella trahentem
Mentitus versa pernicem Acamanta figura,
A Iove nutritam priameia pignora turbam
Sic voce instigans: O quos Iovis, inquit, alumnus
Eduxit Priamus, phrygium quonam usque sinetis
{{Versus|535}}Concidi populum segnes? An donec ob ipsas
Confligant portas? En nobis Hectoris instar
Observatus, in hoc miserabilis occubat arvo
Aeneas anchisiades pars maxima belli.
Eia agite, unanimes hostili ex agmine fortem
{{Versus|540}}Extorquete, viri, socium. Sic excitat acres
Bellipotens Teucros renovatque ad vulnera dictis.
Interea ingentem Sarpedon Hectora in hostes
Talibus extimulat: Quo nunc evanida fluxit
Vis antiqua animi? Quid enim iactare solebas
{{Versus|545}}Te te unum, generis comitatum et fratribus, urbem
Defensurum armis, populo auxiliisque carentem?
Nunc cum tela manus poscunt, nullum aequore toto
Intueor: pavitant, ceu saevo offusa leoni
Turba canum; soli gerimus nos proelia campo
{{Versus|550}}Auxilio acciti. Nempe ipse in castra tetendi
Huc procul a Lyciae populis Xanthique fluentis,
Consortemque tori dulcem gnatumque reliqui
Infantem, laetas segetes multumque peculi
Quae voto expeteret pauper: nec segnius hortor
{{Versus|555}}In martem Lycios, iuvenemque invadere pugna
Est amor. Atque mihi nil hic quod agatve feratve
Argolicus praedator adest. Tu languidus Hector
Cunctaris, nec degeneres hortatibus imples
Dardanidas, patriamque iubes thalamosque capessant;
{{Versus|560}}Ne ceu venatu sinuosa in retia pulsi
Ludibrio sitis Danais praedaeque superbis,
Neu vestram expugnent armis victricibus urbem.
Cuncta tuam exposcunt curam: noctesque diesque
Te reges ambire licet, qui fida ministrant
{{Versus|565}}Auxilia, ut tantos durent in marte labores,
Vt maneant; nec fas invisis carpere dictis.
Talibus hectoream mentemque animumque momordit.
Ille autem e curru saltu demissus in arvum
Infert se mediis, geminasque reciprocat hastas,
{{Versus|570}}Continuoque animos vulgi et trepidantia bello
Corda virum insano martis succendit amore.
Iamque fugam sistunt, infestaque pectora Teucri
Hostibus obiectant; denso contra agmine Grai
Conferti, intrepidisque obnixi viribus instant.
{{Versus|575}}Ac veluti aestivas ubi surrigit area fruges
Cum tepidi glumas venti populantur inanes,
Et sua ruricolae nudi frumenta citato
Ventilabro eiectant, flabrisque agitata secundis
Diducit sensim frugem glumasque volantes
{{Versus|580}}Flava Ceres, canent extremo in margine acervi;
Agmina sic Danaum putrido concreta superne
Pulvere canescunt, quem sollicitatus equorum
Pulsibus attollit glomeratque sub aethera campus,
Dum mixti obertunt aurigae undantia lora.
{{Versus|585}}Incursant glomerati hostes; circumque nigrantem
Iliaci praeses belli Mars aggerat umbram,
Vndique collustrans acies, mandataque Phoebi
Exigit aurato gladii fulgore micantis,
Qui resides illi Teucrorum in proelia suasit
{{Versus|590}}Instaurare animos, cum primum Pallada vidit
Securam Danaum campo abscessisse cruento.
Ipse autem pingui ex adyto in certamina misit
Aeneam, et valido distendit robore pectus.
Isque ubi se sociis immiscuit, omne repente
{{Versus|595}}Laetatur Troum ductore superstite vulgus,
Vidit ut incolumem venientem et viribus auctum:
Nil tamen inquirunt; neque enim labor improbus urgens
Compellare sinit, dederat quem magnus Apollo,
Qui nitido argento radiantem sustinet arcum,
{{Versus|600}}Demittensque neci mortalia corpora Mavors,
Et numquam fesso gradiens Contentio motu.
Tum Danaos gemini Aiaces et clarus Vlysses
Tydidesque ferox stimulant in martia bella.
Ipsi non vires, phrygiae non gentis ovatus
{{Versus|605}}Horrere; at similes nebulis perstare coactis;
Quales supremis per sudum Iupiter olim
Montibus agglomerat, boreae cum flabra quierunt,
Cum venti posuere boni qui dulcibus auris
Concreta obscuro detergunt nubila coelo:
{{Versus|610}}Sic Danai in saevos conniti firmiter hostes.
At bonus Atrides digesta per agmina fertur
Multa monens, comitumque animos sic voce fatigat:
Este viri, fortemque animum praestate, verentes
Quisque suum alterni socium; timor omnis abesto:
{{Versus|615}}Quos pudor et virtus animant in martia bella,
Incolumes superant; vertentes turpia terga
Gloria nulla manet, vis nulla in pectore surgit.
Dixit; et excusso torquens hastile lacerto
Pergasiden prima pugnas a fronte cientem
{{Versus|620}}Democoonta ferit, comitem certamine saevo
Magnanimi Aeneae, grato quem semper honore
Affecere Phryges priameii pignoris instar.
Saepe ille in primis inimicum invadere martem
Censuerat, cursu pernix atque alite planta.
{{Versus|625}}Vtque illi Atrides clypei coniecit in orbem
Telum ingens dextra, nulla vi tegminis haesit
Lancea, sed penetrans obducti cingula baltei
Implicuit mucrone virum, mediumque peregit,
Et tandem extrema cunctata clanguit alvo;
{{Versus|630}}Corruit ille sonans, sonitum super arma dedere.
Ecce diocleos, fortissima pectora, natos
Crethona Orsilochumque haurit mucrone corusco
Aeneas. Horum genitor phaerea colebat
Moenia, dives opum, genus alta e stirpe liquentis
{{Versus|635}}Alphei pylios qui gurgite perluit agros.
Is clarum regno Orsilochum suscepit; at inde
Magnanimus celebri est factus virtute Diocles;
Hic geminam luci sobolem fera bella tenentem
Crethona Orsilochumque tulit: qui graia secuti
{{Versus|640}}Agmina, primaeva picti lanugine malas,
Iliacos domito petierunt marmore campos,
Atridum auspiciis, hic blandae lumina vitae
Deseruere simul. Qualesque in vertice montis
Vbere materno gemini crevere leones;
{{Versus|645}}Mox stabula invadunt, populant armenta gregesque,
Dum tandem infesta sub pectus cuspide adacta
Ipsi hominum periere manu; sic turbine teli
Oppetiunt miseri concreto in pulvere fratres,
Abietibus similes. Quos dura in fata cadentes
{{Versus|650}}Vt vidit miserans, primos Menelaus in hostes
Proripuit gressum fulvo circumdatus aere
Evibransque hastam, magnam cui mentem animumque
Inspirat Mavors, saevis ut concitus ausis
Aeneae dextra patulo procumberet arvo.
{{Versus|655}}Quem simul Antilochus prospexit Nestore cretus,
Principibus Troum mediis se se intulit ultro,
Sollicitus ne quid populorum pastor acerbus
Discrimen subeat, rumpatque ingentia coepta.
Iamque manus illi, iam tela adversa tenere,
{{Versus|660}}Molirique impar bellum; cum protinus ardens
Exoritur iuvenis. Tum quamquam maximus armis,
Haud tamen ambobus pugna concurrere iniqua
Sustinet Aeneas, refugosque agit aequore gressus.
Olli ut conferto iam dudum ex hoste recepta
{{Versus|665}}Mandarunt sociis miserorum funera fratrum,
Conversi in prima bellantes fronte lacessunt.
Iamque Pylaemeneum, certantem robore Marti,
Paphlagonum regem clypeis sua membra tegentum,
Dat leto Atrides, et clavem transforat hasta.
{{Versus|670}}Nec mora; atymniaden collato marte Mydona
Antilochus ferit aurigam fortemque ministrum:
Is volucres flectebat equos, teretique molarem
Contortum excepit cubito, manibusque remissis
Splendida candenti ceciderunt fraena elephanto
{{Versus|675}}Pulvereum in campum: tum nudo effulgurat ense
Antilochus, mediumque infodit vulnere tempus,
Eque rotis iuvenem terrae detrusit anhelum:
Perstitit ille diu defixo vertice praeceps,
Sinciput obstipum subversosque arduus armos,
{{Versus|680}}Nam putris aggestis absorpsit campus arenis;
Mox tamen effusum patulis proculcat in arvis
Vngula quadrupedum, dominumque in pulvere mersat:
Quos porro Antilochus subigit, tortoque flagellat
Verbere, et argolicum properans compellit in agmen.
{{Versus|685}}Haec procul ut vidit, contra se se ingerit Hector
Vociferans; sequiturque ducem troiana iuventus,
Quam Bellona furens saevusque agit aequore Mavors:
Funestum infelix pugnae gerit illa tumultum,
Terrificamque manu quassat Mars impius hastam;
{{Versus|690}}Et nunc magnanimum praevertitur Hectora gressu,
Nunc pone insequitur. Tum vero aetolius heros
Vt Martem agnovit, pavidus vestigia pressit.
Ceu quondam imbellis gradiens per plana viator
Substitit ad fluvium, quum rauco murmure vidit
{{Versus|695}}Cogentem spumas, trepidusque repente refugit;
Haud secus ille gradum recipit, populumque coercet,
Atque ait: O socii, quid enim miramur in armis
Hectora belligerum, celebremque ingentibus ausis?
Vnus adest iuveni semper deus, horridaque arcet
{{Versus|700}}Fata potens. En nunc Mavors, en ille figuram
Mortalem indutus. Quocirca, pectore ad hostem
Converso, refugos paulatim abducite gressus;
Cedamus, neque bella deis inimica feramus.
Talibus admonuit socios; iamque agmina Troum
{{Versus|705}}Contulerant gressum. Tum princeps impiger Hector
Belligerum Anchialon saevumque in marte Menesthem,
Subnixos uno in curru, deturbat in arvum.
Quos procul exanimes miserans telamonius Aiax
Irruit actutum, stridentemque exigit hastam,
{{Versus|710}}Amphiumque petit Selago genitore creatum,
Qui segetum ac pecoris dives paesaea colebat
Moenia, sed Priami natorumque arma secuto
Iniecit fera Parca manus; nam turbidus Aiax
Infossa extremam per cingula complicat alvum.
{{Versus|715}}Ille ruens contundit humum; simul involat heros
Induviis inhians: Teucri creberrima contra
Spargere tela manu, iaculorum protinus imber
Ingruere, innumeris horrere hastilibus umbo
Obrutus. At quando stant obnixa omnia contra
{{Versus|720}}Nec pote ferre manum turbae, rapit ille cruentam
Et super exanimum posito pede subtrahit hastam,
Seque suis reddit; votique ex hostibus impos
Protelatus abit, denso namque agmine adorti
Certatim ingestis subigunt decedere contis.
{{Versus|725}}Sic iuvenem intrepidum et spectatum fortibus ausis
Conturbant statu, profligatumque retrudunt.
Talia dum campis eduntur proelia passim,
Tlepolemum ingentem latumque potentia fati,
Herculeam sobolem, dium in Sarpedona movit.
{{Versus|730}}Ergo ubi contulerant vestigia rapta vicissim
Filius atque nepos magni Iovis, illicet audax
Tlepolemus prior his effari vocibus infit:
Sarpedon Lycium ductor, quae causa subegit
Te belli immunem segni hic languere pavore?
{{Versus|735}}Atque vana ferunt, qui magno ducere nomen
De Iove te memorant, quando sic stirpe priorum
Degeneras hominum quos Iupiter edidit olim;
Qualem fama canit quemdam mihi rite parentem
Immanem Alciden animosum more leonis,
{{Versus|740}}Qui quondam huc senis advectus puppibus, atque
Exiguo comitatu emensus coerula propter
Laomedontis equos, subvertit Pergama bello
Dardaniasque virum viduavit gente maritas.
Tu vero imbellis passim socia agmina cernis
{{Versus|745}}Expirare animas. Sed enim auxiliaria Teucris
Haud ultra arma feres, lyciis qui adveneris arvis,
Non tibi si vires superent; nam vulnere nostro
Occumbes, tristesque Erebi penetrabis ad umbras.
Tum contra impavida Sarpedon mente profatur:
{{Versus|750}}Ille quidem augustae subvertit moenia Troiae
Laomedonteo sumens de crimine poenas,
Qui iuvenem, officio devictus, tristibus asper
Increpuit dictis, biiuges nec reddidit acres,
Pro quibus ille procul submotis venerat oris.
{{Versus|755}}At tibi fata feret funestaque vulnera leti
Nostra manus, magnumque dabis mihi martis honorem,
Exactamque animam volucrum moderator equorum
Excipiet Dites. Sic ore effatur; et ambo
Alter in alterius torquent hastilia corpus:
{{Versus|760}}Fraxineum toto iaculatur sanguine robur
Tlepolemus, manibusque virum tela incita utrimque
Certa secant auras. Telum Sarpedonis hostem
Per medium fixit guttur, totumque peregit;
At femur irrumpit violento fraxinus ictu
{{Versus|765}}Tlepolemi contorta manu, rubefactaque summas
Scrutatur latebras, duroque infigitur ossi.
Illum aegre Lycii torpentia membra trahentem
Exportant, torquetque virum cruciatibus hasta
Pendula dum femori trahitur defixa cruento;
{{Versus|770}}Vulnere namque alto detrusum exculpere lignum
Haud ausum cuiquam, quo se discrimine posset
Sponte referre sua pedibusque insistere certis:
Is labor urgebat trepidos, ea cura ministros.
At parte ex alia referunt argiva iuventus
{{Versus|775}}Tlepolemum exanimem. Tum postquam agnovit Vlisses
Infelicem obitum socii, seseque animumque
Increpat ipse suum tam dira et acerba ferentem:
Aestuat ancipitemque alternat pectore curam,
Invadatne Iovis prolem, lyciasne corusco
{{Versus|780}}Exagitet mucrone acies rapiatque sub umbras.
Sed miserum lycii fatum ductoris Vlyssi
Invida sors renuit; mox illi flava virago
Alternantem animum lycium compellit in agmen.
Caeranon hic umbris et Alastora dat, Chromiumque,
{{Versus|785}}Alcandrumque, Haliumque, Noemonaque, Prytanimque.
Atque alios Lycium fudisset dius Vlysses,
Ni porro agnosset cristatae cassidis Hector;
In primasque acies vibranti splendidus aere
Se tulit, ingenti Danaos formidine terrens.
{{Versus|790}}Protinus adventu Sarpedon laetus amici,
Talibus implorans iuvenem lugubre profatur:
Priamide, ne me laniandum desere saevis
Argolicis; tolle o miserum, refer ocius urbis
Moenibus; hic blandam liceat mihi rumpere vitam,
{{Versus|795}}Quando fata negant reditus, et coniugis ora
Laeta meae renuunt parvumque revisere natum.
Ille nihil; campumque legit; namque acrior intus
Cura premit, multos Danaum demittere ad Orcum.
Semianimem interea socii Sarpedona sistunt
{{Versus|800}}Sub Iovis aegiferi ramosae tegmine phagi.
Nec mora; fraxineum, reserato vunere, truncum
Extundit Pelagon, comitum longo ordine primus:
Linquitur ille animo, atque oculis nox incubat atra,
Respiratque iterum, boreae nam spiritus aegram
{{Versus|805}}Inspirans animam recidiva suscitat aura.
Interea Argolici non Martis et Hectoris armis
Palantes fugere, imparibusve occurrere telis;
Sed regredi sensim, rabidum ut novere Gradivum.
Quem vero hic primum quem postremum impiger Hector
{{Versus|810}}Deiecit, natus Priami, et Mars aeneus arvis?
Divinum Teuthranta, equitemque in pulvere Orestem,
Et Trechum aetolum consternunt, Oenomaumque
Qui studio succensus opum cephisia propter
Stagna habitarat Hylen, alii qua pinguibus arvis
{{Versus|815}}Boeoti posuere lares. Sed candida Iuno
Hos ubi sanguineo late defervere campo
Prospexit, volucri compellans voce Minervam:
Pro Superi, o magni proles invicta Tonantis,
Siccine, ait, nostris cecidit sententia fallax
{{Versus|820}}Pollicitis, simul ac bello expugnarit atrides
Iliacas Menelaus opes et verterit urbem.
Vndisonum ut relegat pontum patriamque revisat?
Quid? Martemne ultra lymphato pectore campis
Sanguineum furere et pugnas agitare sinemus?
{{Versus|825}}Immo, age, nos itidem contra expediamur ad arma.
Sic ait. Illa deae monita imperiumque capessit.
Protinus auratis alacres accingit habenis
Alipedes Iuno magni matrona Tonantis.
At festina rotas Hebe subnectit ahenas
{{Versus|830}}Curribus, atque octo radios quos ferreus axis
Circumagit, radiatque ardenti aeterna rotarum
Curvatura auro, quam circum innexuit orbem
Aeneus extremum visu mirabile canthus:
Hinc atque hinc axem rapida vertigine circum
{{Versus|835}}Argento modii fulgent: argentea lora
Aureaque intendunt subnixam splendida sedem:
Desuper assurgunt camuro duo tympana dorso:
Fulgurat argento temo editus. Illicet Hebe
Porrectumque iugo temonem subligat aureo,
{{Versus|840}}Aureaque annectit latis subitura ferorum
Vincula pectoribus. Tum colla comantia Iuno
Subiuga prosubigit, flagratque cupidine pugnae.
At vero aegiferi soboles Iovis innuba Pallas
Exuit ardentem peplum, quem docta laborum
{{Versus|845}}Ipsa suis manibus mira variaverat arte,
Deponitque Iovis strato; tunicamque repente
Induit, et patriis in bellum accingitur armis.
Nec mora, centenis radiantem ad pectora transfert
Aegida fimbriolis: clypeique extrema coronant
{{Versus|850}}Hinc Pavor, hinc Robur violentum, inde Impetus ardens,
Seditioque minax; medium porro asperat orbem,
Terrificum horrendum vultu specieque tremendum,
Gorgonei cervix monstri, gestamina dextrae
Aegiferi patris. Tum lectos aurea cassis
{{Versus|855}}Obnubit crines, gemini cui tempora circum
Orbiculi effulgent, duplex hinc nexus et illinc
Mordaci galeae iuncturas fibulat auro;
Quae capita integeret peditum quot moenia centum
Maxima conciperent. Volucri mox ignea planta
{{Versus|860}}Flammato infertur curru; duramque gravemque
Ingentemque manu valida vi corripit hastam
Qua densas Iove nata acies heroaque fundit
Pectora, quos odio contra dea flagrat acerbo.
Protinus urget equos Iuno, et crepitante flagello
{{Versus|865}}Praecipitare moras subigit; coelique repente
Sponte sua patuere fores, servantibus Horis.
Coelum ingens ollis et magni culmen Olympi
Custodisse datum est: aliaeque nigrantibus umbris
Obductum et crassa purgant caligine mundum;
{{Versus|870}}Nube premunt auras aliae. Stimulisque citati
Emicuere feri reseratae e limine portae.
Nec mora, multiiugi supremo in vertice Olympi
Convenere Iovem secreta in sede quietum.
Hic rapidos ubi pressit equos saturnia Iuno,
{{Versus|875}}Sceptrigerum tali compellat voce Tonantem:
Iupiter o genitor, non tu pro talibus ausis
Succenses Marti? Fers ne hunc tam saeva furentem?
Nam quantum qualemque, nefas!, abolevit Achivum
Efferus insontem populum! Nempe ipsa lacessor;
{{Versus|880}}Ocia Cypris agit cornuque insignis Apollo,
Quorum hic hortatu furit ecce nefarius illex.
Obstiterisne tua, genitor, mihi protinus ira,
Si male mulctatum proturbo ex aequore Martem?
Iupiter huic contra, nebulas qui cogit et imbres:
{{Versus|885}}Immo, age, belligeram, suevit quando illa Gradivum
Edomuisse armis, contra hunc impelle Minervam.
Dicta probat Iuno, rapidosque accensa iugales
Aera per liquidum repetito verbere adurget.
Olli autem sese per inania nubila librant
{{Versus|890}}Praepetibus pennis, pariter tellure iacenti
Stelligerique procul suspensi e culmine mundi:
Quantum namque acie quondam transmittat acuta
Qui mare purpureum scopulo despectet ab alto
Aera pugnaci luctatus rumpere visu;
{{Versus|895}}Tantum alacres spatii sublimia colla ferentes
Persultant divum alipedes. Troiamque repente
Appellunt, qua se collatis viribus uno
Gurgite confundunt Simoentis et unda Scamandri.
Huc ubi perventum, fraenos saturnia Iuno
{{Versus|900}}Supprimit, atque feros curru subducit aperto,
Et caliganti circum contexit amictu;
His vero ambrosium caelestia pabula gramen
Submittit Simois. Nulla est mora, protinus illac
Assimiles pavidis cursum rapuere columbis,
{{Versus|905}}Suppetias Danais. At postquam intra agmina ventum est
Magnanimosque duces, qui, denso examine mixti
Tydiden circum truculentum, bella leonum
Fulmineosque imitantur apros quorum aspera vis est,
Compressis propere gradibus dea candida Iuno
{{Versus|910}}Stentora magnanimum simulat; qui gutture ahenam
Fundebat vocem, et patulo clamabat hiatu
Quinquaginta sonent quantum simul ora virorum;
Hisque animos tollit dictis et conciet armis:
Quis pudor, indecores pulcherrima corpora Grai!
{{Versus|915}}Proelia dum campis dius miscebat Achilles,
Numquam ausi iliacae limen transcendere portae
Troiugenae, numquam Danais componere dextras;
Tantum thessalicae trepidabant cuspidis ictus!
At nunc, urbe procul, media in navalia pugnant.
{{Versus|920}}Talibus evibrat mentes atque efferat iras.
Ipsa Diomedem glauco dea lumine Pallas
Curriculo aggreditur; medio quem convenit arvo
Inter equos interque rotas, dum tabida mulcet
Vulneris ora manu, volucris quod turbine teli
{{Versus|925}}Pandarus inflixit. Namque armum nexile vasti
Vmbonis lorum riguo sudore madescens
Torserat attritu, defectaque robore dextra
Languebat iuveni; qui postquam inserta levarat
Vincla humeris, fluido tergebat sanguine vulnus.
{{Versus|930}}Vtque iugum tetigit Pallas, sic farier orsa est:
Quam sibi dissimilem Tydeus in luminis oras
Progenuit sobolem! Nempe illi ad bella calenti
Maior in exiguo regnabat corpore virtus.
Saepe ego gliscentem pugnas animisque furentem
{{Versus|935}}Sedabam et dulci subigebam abscedere bello.
Cum petiit solus thebanas nuntius arces:
Saepe illum dapibus iussi indulgere quietum
Aulai in medio, sed enim acri robore mentem
Suffectus, iuvenes saeva in tentamina pugnae
{{Versus|940}}Sollicitare ferox, omnes anteire repente
Cadmeidas. Sic ipsa aderam, iuvenemque fovebam
Intrepidum. Sed te, dum fervent proelia campo,
Nequicquam observo iubeoque inferre cruentum
Dardanidis bellum. Quod seu tibi membra citatus
{{Versus|945}}Exanclata labor domuit, seu frigida mentem
Formido implicuit, numquam te exinde superbi
Tydeos Oenidae genitum de sanguine iactes.
Sic Dea. Sic contra fortissimus excipit heros:
Nosco te, aegiferi proles invicta Tonantis;
{{Versus|950}}Atque ideo palam effabor, nec pectore condam.
Nulla premit formido animum, nulla aggravat artus
Segnities; tua me, o Palla, tua iussa retardant.
Ipsa vetas aliis collata occurrere pugna
Caelitibus, Veneremque iubes contundere telo
{{Versus|955}}Attrectantem acies: en nunc vestigia sensim,
Numinis ergo tui, refero, cunctosque gregari
Hic Danaos socia pariter regione subegi;
Martem etenim toto video defervere campo.
Suscipit hunc contra bellis accincta virago:
{{Versus|960}}Tydide Diomede, animo gratissime nostro.
Iam neque Mavortem metuas nec quemque deorum,
Dat tibi sum praesto dum te foveoque tegoque;
Atque adeo adversos, age nunc, impinge iugales
Gradivo intrepidus, Gradivum cominus hasta
{{Versus|965}}Impete: nusquam istum iam tu vereare furentem,
Saevum immane malum, varium et mutabile semper;
Namque mihi coram Iunonique ante recepit
Cernere ex adverso in Teucros belloque fovere
Rem danaam, qui nunc contra auxiliaribus armis
{{Versus|970}}Iliacas sustentat opes, Graium agmina late
Proterit; en penitus promissa oblita fidesque.
Dixit; et e curru Sthenelum detrudit in aequor,
Seque rotis sublimem infert, heroaque propter
Accumbit: gemuit sub pondere faginus axis,
{{Versus|975}}Terribilem invectaus divam iuvenemque potentem.
Corripit hinc flagrum Pallas facilesque lupatos.
Impingitque levem currum biiugesque Gradivo.
Ille autem immanem Periphanta in pulvere tetro
Stravit ochesiaden, aetolae gentis alumnum.
{{Versus|980}}Mox Dea tartaream, ne se Mars cernere possit,
Induitur capiti galeam. Tum letifer, acrem
Tydeos ut vidit natum, Periphanta repente
Deserit exsanguem bibula Gradivus arena,
Infensusque viro violento turbine fertur.
{{Versus|985}}At postquam alterno ventum in certamina cursu est,
Fulmineam princeps contendit protinus hastam
Lora iugumque super saevo conamine Mavors,
Quam propere exceptam dextra in diversa repellit
Innocuamque rotis obliquat caesia Pallas.
{{Versus|990}}Continuo aeratum Diomedes missile contra
Exigit: ast imum directa cuspide virgo
Impellit ventrem, praeductaque texta penetrat,
Et lacerat pulchrum teli violentia corpus;
Hinc hastam evellit. Tum vero saucius altum
{{Versus|995}}Eiulat armipotens, quanto clamore novena
Millia bellantum clament aut dena virorum.
Hic qualis coeli facies, quum nubibus atris
Conditur in tenebras, sicco quas flamine ventus
Contrahit humentes, talis sublimis in auras
{{Versus|1000}}Tydidae apparet saevi Mavortis imago
Dum sese caecis in coelum e nubibus aufert.
At postquam in magni se sustulit atria caeli,
Assedit patri; atque animum moerore fatigans
Extulit ambrosio turpatum sanguine vulnus,
{{Versus|1005}}Et simul has aegro gemitu dedit ore querelas:
Iupiter omnipotens, ecquid scelera ista quietus
Vsque feres? Quotiens alternis numina divum
Conflixere odiis, humani germinis ergo!
Tecum bella omnes gerimus: tu namque puellam
{{Versus|1010}}Pestiferam insanam, cui semper crimina cordi,
Fudisti in lucem. Nempe omnis turba deorum
Imperiis parere tuis, tibi cedere sueti;
Hanc unam non re non dictis corripis ullis,
Vni cuncta licent, quia te genitore creata est.
{{Versus|1015}}Quae modo Tydiden, Teucrorum strage superbum,
Cum superis certare armis animosa subegit:
Nam Venerem extremae collisam margine palmae
Perculit; inde mihi, violenti daemonis instar,
Congressus telo est. Sed enim discrimina cursu
{{Versus|1020}}Evasi. Quod ni mea sors impervia leto
Lege foret superum, diris cruciatibus ictus
Inter defunctos penetrassem in Tartara manes.
Talia dicentem, iam dudum lumine torvo
Defigit genitor, tum contra ita farier infit:
{{Versus|1025}}Parce meas lacrimis fletuque obtundere sedes,
Versicolor Mavors. Vnum te ex omnibus odi
Caelitibus, rutili quot sustinet axis olympi:
Semper enim strages rixas et proelia et arma
Mente agitas, matrisque tibi intolerabilis haeret
{{Versus|1030}}Iunonis furor et rabidae vis effera mentis;
Quam saepe indomitam consulto inflectere verbis
Cogor; et illius, ni me sententia fallit,
Consilio, infestae pateris discrimina pugnae
Sed et ferre diu tantos, Gradive, dolores
{{Versus|1035}}Haud libitum, nostro quando te e germine mater
Edidit, et nostra deducis origine nomen.
Sin alius superum dias in luminis oras
Vsque adeo immanem summo genuisset olympo,
Iam pridem ingemeres Erebo detrusus opaco.
{{Versus|1040}}Vix ea; cum magni Paeeon iussa Tonantis
Suscipit, et sparso conducit vulnera succo,
Nil mortale etenim medicas hebetaverat artes.
Ac veluti humenti glomerata coagula lacte
Concrescunt tactu, solidumque gelantur in orbem,
{{Versus|1045}}Sic tum plaga coit coelesti fota veneno.
Sanguine sordentem iunonia diluit Hebe,
Obtentuque artus operosae vestis obumbrat.
Occupat extemplo solio vicina paterno
Strata ferus Mavors, nimioque superbit honore.
{{Versus|1050}}Iamque domos superas coelo petiere remenso
Iuno colens Argos et alalcomeneia Pallas,
Fatiferum postquam pepulere ex aequore Martem.
''Finis quinti libri Homericae Iliados ab Angelo Politiano in latinum conversi, Laurentio Medice Petri filio duce et auctore ingenui laboris''
</poem>
4nj1psdzi70ktueuomwxzl0q38efksq
Pagina:Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf/366
104
72156
268110
238083
2026-05-31T20:45:17Z
Trooper57
22870
/* Proofread */
268110
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{Rh|216|{{sc|GeorgI MarcgravI}}}}</noinclude>tur, {{s}}emper par mas {{et}} f{{ae}}mina junctim incedunt {{et}} una mortua altera à {{s}}epultura nunquam di{{s}}cedit. Cornu quod in capite gerit remedium e{{s}}t contra venenum {{s}}i in vino per noctem infundatur. Idem remedium e{{s}}t contra {{s}}uffocationem uteri {{et}} in difficili partu. H{{ae}}c quam de{{s}}crip{{s}}i f{{oe}}mina e{{s}}t: mas dupl{{ae}} magnitudinis. Nidum {{s}}uum facit è luto ad caudices arborum {{s}}uper terram, figura furni.
[[File:Pitangua guacu - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg|right|200px]]
{{sc|Pitangua guacu}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, ''Bemtere'' Lu{{s}}itanis, magnitudine {{ae}}quat {{s}}turnum. Ro{{s}}trum habet cra{{Ligatura ſſ}}um, latum, pyramidale, paulo plus digito longum, exterius acuminatum; caput compre{{Ligatura ſſ}}um ac latiu{{s}}culum; collum breue quod de{{s}}cendens contrahit: corpus fere duos {{et}} {{s}}emis digitos longum: caudam latiu{{s}}culam, tres digitos longam, crura {{et}} pedes fu{{s}}cos; quatuor digitos more vulgari. Caput, collum {{s}}uperius, totum dor{{s}}um, al{{ae}} {{et}} cauda coloris {{s}}unt è fu{{s}}co nigricantis, pauxillo viridi admixto. Collum inferius, pectus {{et}} infimus venter habent flavas pennas: {{s}}uperius autem iuxta caput corollam (qua{{s}}i monachicam) albi coloris. Sub gutture ad exortum ro{{s}}tri albicat. Clamat alta voce. Belg{{ae}} dicunt {{Gothica|lang=nl|Grietjen-buyr}}.
Qu{{ae}}dam harum avium in {{s}}ummitate capitis maculam habent flavam, qu{{ae}}dam ex parte luteam; vocatur à Bra{{s}}ilienibus Curiiri, alias per omnia Pitiangu{{ae}} {{s}}imilis.
[[File:Atingacucamucu - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg|right|400px]]
{{sc|Atingacucamucu}} Bra{{s}}ilienibus, Avis Turdel{{ae}} fere magnitudine. Caput habet {{s}}atis gro{{Ligatura ſſ}}um, collum mediocriter longum; corpus tres digitos longum: Ro{{s}}trum paululum adunc{{um}}, coloris ex viridi {{et}} flavo mixti: oculos {{s}}anguineos, pupilla nigra. Crura cinerea mediocris longitudinis, {{s}}uperius pennis ve{{s}}tita: in pedibus digitos quatuor, vulgari modo: caudam longi{{Ligatura ſſ}}imam nimirum novem digitos longam, dec{{em}} circiter pennis con{{s}}tantem, quarum qu{{ae}}dam inferiores {{s}}unt breviores {{s}}uperioribus. Totum caput, collum, dor{{s}}um, al{{ae}} {{et}} cauda pennas habent brunnas {{s}}eu fuligineas, qu{{ae}} in cauda paulo {{s}}aturatiores {{s}}unt reliquis; extremitas cuju{{s}}libet penn{{ae}} caud{{ae}} {{s}}emidigiti{{s}} longa, alba e{{s}}t {{et}} inter album {{et}} ru{{Ligatura ſſ}}um nigro umbrata: guttur, pectus {{et}} infimus venter ac {{s}}uperiora crura cinereis pennis ve{{s}}tiuntur. In capite longiu{{s}}culas habet pennas, quas in{{s}}tar duorum cornuum pote{{s}}t {{s}}urigere. Elegans avis ob longitudinem caud{{ae}}.
[[File:Guiraacangatara - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg|right|300px]]
{{sc|Guiraacangatara}} Bra{{s}}ilienibus. Avis Pic{{ae}} vari{{ae}} magnitudine. Ro{{s}}trum habet digitum longum, cujus {{s}}uperior pars paululum adunca, totum autem ob{{s}}cure flav{{ae}}{{s}}cit: oculos cry{{s}}tallinos, circulo fu{{s}}co: collum duos digitos longum, corpus tres. Cauda longi{{Ligatura ſſ}}ima, nimirum octo digitos, con{{s}}tans octo pennis {{et}}c. Crura {{s}}uperiora pennis ve{{s}}tita {{et}} {{s}}e{{s}}quidigitum longa, ut {{et}} inferiora: in pedibus digiti quatuor, more p{{s}}ittacorum, {{et}} quidem ver{{s}}us interiora {{s}}unt duo breviores, ver{{s}}us exteriora duo longiores in quolibet pede. Totum caput pennis ve{{s}}titur qu{{ae}} in medio {{s}}ecundum longitudinem (proximè {{s}}capum) fu{{s}}c{{ae}}, in lateribus flave{{s}}centes, ut cri{{s}}ta. Collum {{et}} al{{ae}} è contrario pennas habent in medio flave{{s}}centes, {{et}} ad latera fu{{s}}cas; extremitas alarum fere plane fu{{s}}ce{{s}}cit. Totus venter, dor{{s}}um (exceptis alis) crura {{s}}uperiora {{et}} exortus alarum, ad trium {{et}} {{s}}emis digitorum longitudinem pennis con{{s}}tant ex albo pallide flave{{s}}centibus, reliquum caud{{ae}} fu{{s}}ce{{s}}cit, extremitas autem albas oras habet. Crura inferiora {{et}} pedes thala{{Ligatura ſſ}}ini {{s}}unt coloris. In capite longiores penn{{ae}} in cri{{s}}tam eriguntur. Ingentem in {{s}}ylvis excitat clamorem.<noinclude>{{d|{{sc|Cap.}}}}</noinclude>
rnuykvihi8hreje2ccd0mupaa4uxgsz
268112
268110
2026-05-31T21:17:42Z
Trooper57
22870
268112
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{Rh|216|{{sc|GeorgI MarcgravI}}}}</noinclude>tur, {{s}}emper par mas {{et}} f{{ae}}mina junctim incedunt {{et}} una mortua altera à {{s}}epultura nunquam di{{s}}cedit. Cornu quod in capite gerit remedium e{{s}}t contra venenum {{s}}i in vino per noctem infundatur. Idem remedium e{{s}}t contra {{s}}uffocationem uteri {{et}} in difficili partu. H{{ae}}c quam de{{s}}crip{{s}}i f{{oe}}mina e{{s}}t: mas dupl{{ae}} magnitudinis. Nidum {{s}}uum facit è luto ad caudices arborum {{s}}uper terram, figura furni.
{{sc|Pitangua guacu}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, ''Bemtere'' Lu{{s}}itanis, magnitudine {{ae}}quat {{s}}turnum. {{FI
|file = Pitangua guacu - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 200px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} Ro{{s}}trum habet cra{{Ligatura ſſ}}um, latum, pyramidale, paulo plus digito longum, exterius acuminatum; caput compre{{Ligatura ſſ}}um ac latiu{{s}}culum; collum breue quod de{{s}}cendens contrahit: corpus fere duos {{et}} {{s}}emis digitos longum: caudam latiu{{s}}culam, tres digitos longam, crura {{et}} pedes fu{{s}}cos; quatuor digitos more vulgari. Caput, collum {{s}}uperius, totum dor{{s}}um, al{{ae}} {{et}} cauda coloris {{s}}unt è fu{{s}}co nigricantis, pauxillo viridi admixto. Collum inferius, pectus {{et}} infimus venter habent flavas pennas: {{s}}uperius autem iuxta caput corollam (qua{{s}}i monachicam) albi coloris. Sub gutture ad exortum ro{{s}}tri albicat. Clamat alta voce. Belg{{ae}} dicunt {{Gothica|lang=nl|Grietjen-buyr}}.
Qu{{ae}}dam harum avium in {{s}}ummitate capitis maculam habent flavam, qu{{ae}}dam ex parte luteam; vocatur à Bra{{s}}ilienibus Curiiri, alias per omnia Pitiangu{{ae}} {{s}}imilis.
{{sc|Atingacucamucu}} Bra{{s}}ilienibus, Avis Turdel{{ae}} fere magnitudine. Caput habet {{s}}atis gro{{Ligatura ſſ}}um, collum mediocriter longum; corpus tres digitos longum: Ro{{s}}trum paululum {{FI
|file = Atingacucamucu - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 350px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} adunc{{um}}, coloris ex viridi {{et}} flavo mixti: oculos {{s}}anguineos, pupilla nigra. Crura cinerea mediocris longitudinis, {{s}}uperius pennis ve{{s}}tita: in pedibus digitos quatuor, vulgari modo: caudam longi{{Ligatura ſſ}}imam nimirum novem digitos longam, dec{{em}} circiter pennis con{{s}}tantem, quarum qu{{ae}}dam inferiores {{s}}unt breviores {{s}}uperioribus. Totum caput, collum, dor{{s}}um, al{{ae}} {{et}} cauda pennas habent brunnas {{s}}eu fuligineas, qu{{ae}} in cauda paulo {{s}}aturatiores {{s}}unt reliquis; extremitas cuju{{s}}libet penn{{ae}} caud{{ae}} {{s}}emidigiti{{s}} longa, alba e{{s}}t {{et}} inter album {{et}} ru{{Ligatura ſſ}}um nigro umbrata: guttur, pectus {{et}} infimus venter ac {{s}}uperiora crura cinereis pennis ve{{s}}tiuntur. In capite longiu{{s}}culas habet pennas, quas in{{s}}tar duorum cornuum pote{{s}}t {{s}}urigere. Elegans avis ob longitudinem caud{{ae}}.
{{clear}}{{sc|Guiraacangatara}} Bra{{s}}ilienibus. Avis Pic{{ae}} vari{{ae}} magnitudine. Ro{{s}}trum habet {{FI
|file = Guiraacangatara - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 300px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} digitum longum, cujus {{s}}uperior pars paululum adunca, totum autem ob{{s}}cure flav{{ae}}{{s}}cit: oculos cry{{s}}tallinos, circulo fu{{s}}co: collum duos digitos longum, corpus tres. Cauda longi{{Ligatura ſſ}}ima, nimirum octo digitos, con{{s}}tans octo pennis {{et}}c. Crura {{s}}uperiora pennis ve{{s}}tita {{et}} {{s}}e{{s}}quidigitum longa, ut {{et}} inferiora: in pedibus digiti quatuor, more p{{s}}ittacorum, {{et}} quidem ver{{s}}us interiora {{s}}unt duo breviores, ver{{s}}us exteriora duo longiores in quolibet pede. Totum caput pennis ve{{s}}titur qu{{ae}} in medio {{s}}ecundum longitudinem (proximè {{s}}capum) fu{{s}}c{{ae}}, in lateribus flave{{s}}centes, ut cri{{s}}ta. Collum {{et}} al{{ae}} è contrario pennas habent in medio flave{{s}}centes, {{et}} ad latera fu{{s}}cas; extremitas alarum fere plane fu{{s}}ce{{s}}cit. Totus venter, dor{{s}}um (exceptis alis) crura {{s}}uperiora {{et}} exortus alarum, ad trium {{et}} {{s}}emis digitorum longitudinem pennis con{{s}}tant ex albo pallide flave{{s}}centibus, reliquum caud{{ae}} fu{{s}}ce{{s}}cit, extremitas autem albas oras habet. Crura inferiora {{et}} pedes thala{{Ligatura ſſ}}ini {{s}}unt coloris. In capite longiores penn{{ae}} in cri{{s}}tam eriguntur. Ingentem in {{s}}ylvis excitat clamorem.<noinclude>{{d|{{sc|Cap.}}}}</noinclude>
g5at0priy1ot68lzbt4efbcr79vsvj2
268113
268112
2026-05-31T21:18:21Z
Trooper57
22870
268113
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{Rh|216|{{sc|GeorgI MarcgravI}}}}</noinclude>tur, {{s}}emper par mas {{et}} f{{ae}}mina junctim incedunt {{et}} una mortua altera à {{s}}epultura nunquam di{{s}}cedit. Cornu quod in capite gerit remedium e{{s}}t contra venenum {{s}}i in vino per noctem infundatur. Idem remedium e{{s}}t contra {{s}}uffocationem uteri {{et}} in difficili partu. H{{ae}}c quam de{{s}}crip{{s}}i f{{oe}}mina e{{s}}t: mas dupl{{ae}} magnitudinis. Nidum {{s}}uum facit è luto ad caudices arborum {{s}}uper terram, figura furni.
{{sc|Pitangua guacu}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, ''Bemtere'' Lu{{s}}itanis, magnitudine {{ae}}quat {{s}}turnum. {{FI
|file = Pitangua guacu - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 200px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} Ro{{s}}trum habet cra{{Ligatura ſſ}}um, latum, pyramidale, paulo plus digito longum, exterius acuminatum; caput compre{{Ligatura ſſ}}um ac latiu{{s}}culum; collum breue quod de{{s}}cendens contrahit: corpus fere duos {{et}} {{s}}emis digitos longum: caudam latiu{{s}}culam, tres digitos longam, crura {{et}} pedes fu{{s}}cos; quatuor digitos more vulgari. Caput, collum {{s}}uperius, totum dor{{s}}um, al{{ae}} {{et}} cauda coloris {{s}}unt è fu{{s}}co nigricantis, pauxillo viridi admixto. Collum inferius, pectus {{et}} infimus venter habent flavas pennas: {{s}}uperius autem iuxta caput corollam (qua{{s}}i monachicam) albi coloris. Sub gutture ad exortum ro{{s}}tri albicat. Clamat alta voce. Belg{{ae}} dicunt {{Gothica|lang=nl|Grietjen-buyr}}.
Qu{{ae}}dam harum avium in {{s}}ummitate capitis maculam habent flavam, qu{{ae}}dam ex parte luteam; vocatur à Bra{{s}}ilienibus Curiiri, alias per omnia Pitiangu{{ae}} {{s}}imilis.
{{sc|Atingacucamucu}} Bra{{s}}ilienibus, Avis Turdel{{ae}} fere magnitudine. Caput habet {{s}}atis gro{{Ligatura ſſ}}um, collum mediocriter longum; corpus tres digitos longum: Ro{{s}}trum paululum {{FI
|file = Atingacucamucu - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 350px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} adunc{{um}}, coloris ex viridi {{et}} flavo mixti: oculos {{s}}anguineos, pupilla nigra. Crura cinerea mediocris longitudinis, {{s}}uperius pennis ve{{s}}tita: in pedibus digitos quatuor, vulgari modo: caudam longi{{Ligatura ſſ}}imam nimirum novem digitos longam, dec{{em}} circiter pennis con{{s}}tantem, quarum qu{{ae}}dam inferiores {{s}}unt breviores {{s}}uperioribus. Totum caput, collum, dor{{s}}um, al{{ae}} {{et}} cauda pennas habent brunnas {{s}}eu fuligineas, qu{{ae}} in cauda paulo {{s}}aturatiores {{s}}unt reliquis; extremitas cuju{{s}}libet penn{{ae}} caud{{ae}} {{s}}emidigiti{{s}} longa, alba e{{s}}t {{et}} inter album {{et}} ru{{Ligatura ſſ}}um nigro umbrata: guttur, pectus {{et}} infimus venter ac {{s}}uperiora crura cinereis pennis ve{{s}}tiuntur. In capite longiu{{s}}culas habet pennas, quas in{{s}}tar duorum cornuum pote{{s}}t {{s}}urigere. Elegans avis ob longitudinem caud{{ae}}.{{clear}}{{sc|Guiraacangatara}} Bra{{s}}ilienibus. Avis Pic{{ae}} vari{{ae}} magnitudine. Ro{{s}}trum habet {{FI
|file = Guiraacangatara - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 300px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} digitum longum, cujus {{s}}uperior pars paululum adunca, totum autem ob{{s}}cure flav{{ae}}{{s}}cit: oculos cry{{s}}tallinos, circulo fu{{s}}co: collum duos digitos longum, corpus tres. Cauda longi{{Ligatura ſſ}}ima, nimirum octo digitos, con{{s}}tans octo pennis {{et}}c. Crura {{s}}uperiora pennis ve{{s}}tita {{et}} {{s}}e{{s}}quidigitum longa, ut {{et}} inferiora: in pedibus digiti quatuor, more p{{s}}ittacorum, {{et}} quidem ver{{s}}us interiora {{s}}unt duo breviores, ver{{s}}us exteriora duo longiores in quolibet pede. Totum caput pennis ve{{s}}titur qu{{ae}} in medio {{s}}ecundum longitudinem (proximè {{s}}capum) fu{{s}}c{{ae}}, in lateribus flave{{s}}centes, ut cri{{s}}ta. Collum {{et}} al{{ae}} è contrario pennas habent in medio flave{{s}}centes, {{et}} ad latera fu{{s}}cas; extremitas alarum fere plane fu{{s}}ce{{s}}cit. Totus venter, dor{{s}}um (exceptis alis) crura {{s}}uperiora {{et}} exortus alarum, ad trium {{et}} {{s}}emis digitorum longitudinem pennis con{{s}}tant ex albo pallide flave{{s}}centibus, reliquum caud{{ae}} fu{{s}}ce{{s}}cit, extremitas autem albas oras habet. Crura inferiora {{et}} pedes thala{{Ligatura ſſ}}ini {{s}}unt coloris. In capite longiores penn{{ae}} in cri{{s}}tam eriguntur. Ingentem in {{s}}ylvis excitat clamorem.<noinclude>{{d|{{sc|Cap.}}}}</noinclude>
ks0dottyw9soo0kuhtrjldtzfqm9442
268114
268113
2026-05-31T21:18:50Z
Trooper57
22870
268114
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Trooper57" />{{Rh|216|{{sc|GeorgI MarcgravI}}}}</noinclude>tur, {{s}}emper par mas {{et}} f{{ae}}mina junctim incedunt {{et}} una mortua altera à {{s}}epultura nunquam di{{s}}cedit. Cornu quod in capite gerit remedium e{{s}}t contra venenum {{s}}i in vino per noctem infundatur. Idem remedium e{{s}}t contra {{s}}uffocationem uteri {{et}} in difficili partu. H{{ae}}c quam de{{s}}crip{{s}}i f{{oe}}mina e{{s}}t: mas dupl{{ae}} magnitudinis. Nidum {{s}}uum facit è luto ad caudices arborum {{s}}uper terram, figura furni.
{{sc|Pitangua guacu}} Bra{{s}}ilien{{s}}ibus, ''Bemtere'' Lu{{s}}itanis, magnitudine {{ae}}quat {{s}}turnum. {{FI
|file = Pitangua guacu - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 200px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} Ro{{s}}trum habet cra{{Ligatura ſſ}}um, latum, pyramidale, paulo plus digito longum, exterius acuminatum; caput compre{{Ligatura ſſ}}um ac latiu{{s}}culum; collum breue quod de{{s}}cendens contrahit: corpus fere duos {{et}} {{s}}emis digitos longum: caudam latiu{{s}}culam, tres digitos longam, crura {{et}} pedes fu{{s}}cos; quatuor digitos more vulgari. Caput, collum {{s}}uperius, totum dor{{s}}um, al{{ae}} {{et}} cauda coloris {{s}}unt è fu{{s}}co nigricantis, pauxillo viridi admixto. Collum inferius, pectus {{et}} infimus venter habent flavas pennas: {{s}}uperius autem iuxta caput corollam (qua{{s}}i monachicam) albi coloris. Sub gutture ad exortum ro{{s}}tri albicat. Clamat alta voce. Belg{{ae}} dicunt {{Gothica|lang=nl|Grietjen-buyr}}.
Qu{{ae}}dam harum avium in {{s}}ummitate capitis maculam habent flavam, qu{{ae}}dam ex parte luteam; vocatur à Bra{{s}}ilienibus Curiiri, alias per omnia Pitiangu{{ae}} {{s}}imilis.
{{sc|Atingacucamucu}} Bra{{s}}ilienibus, Avis Turdel{{ae}} fere magnitudine. Caput habet {{s}}atis gro{{Ligatura ſſ}}um, collum mediocriter longum; corpus tres digitos longum: Ro{{s}}trum paululum {{FI
|file = Atingacucamucu - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 350px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} adunc{{um}}, coloris ex viridi {{et}} flavo mixti: oculos {{s}}anguineos, pupilla nigra. Crura cinerea mediocris longitudinis, {{s}}uperius pennis ve{{s}}tita: in pedibus digitos quatuor, vulgari modo: caudam longi{{Ligatura ſſ}}imam nimirum novem digitos longam, dec{{em}} circiter pennis con{{s}}tantem, quarum qu{{ae}}dam inferiores {{s}}unt breviores {{s}}uperioribus. Totum caput, collum, dor{{s}}um, al{{ae}} {{et}} cauda pennas habent brunnas {{s}}eu fuligineas, qu{{ae}} in cauda paulo {{s}}aturatiores {{s}}unt reliquis; extremitas cuju{{s}}libet penn{{ae}} caud{{ae}} {{s}}emidigiti{{s}} longa, alba e{{s}}t {{et}} inter album {{et}} ru{{Ligatura ſſ}}um nigro umbrata: guttur, pectus {{et}} infimus venter ac {{s}}uperiora crura cinereis pennis ve{{s}}tiuntur. In capite longiu{{s}}culas habet pennas, quas in{{s}}tar duorum cornuum pote{{s}}t {{s}}urigere. Elegans avis ob longitudinem caud{{ae}}.
{{clear}}{{sc|Guiraacangatara}} Bra{{s}}ilienibus. Avis Pic{{ae}} vari{{ae}} magnitudine. Ro{{s}}trum habet {{FI
|file = Guiraacangatara - Historia naturalis Brasiliae (Page 216) BHL289309 (cropped).jpg
| tsize = 300px
| float = right
| margin-left = 0.3em}} digitum longum, cujus {{s}}uperior pars paululum adunca, totum autem ob{{s}}cure flav{{ae}}{{s}}cit: oculos cry{{s}}tallinos, circulo fu{{s}}co: collum duos digitos longum, corpus tres. Cauda longi{{Ligatura ſſ}}ima, nimirum octo digitos, con{{s}}tans octo pennis {{et}}c. Crura {{s}}uperiora pennis ve{{s}}tita {{et}} {{s}}e{{s}}quidigitum longa, ut {{et}} inferiora: in pedibus digiti quatuor, more p{{s}}ittacorum, {{et}} quidem ver{{s}}us interiora {{s}}unt duo breviores, ver{{s}}us exteriora duo longiores in quolibet pede. Totum caput pennis ve{{s}}titur qu{{ae}} in medio {{s}}ecundum longitudinem (proximè {{s}}capum) fu{{s}}c{{ae}}, in lateribus flave{{s}}centes, ut cri{{s}}ta. Collum {{et}} al{{ae}} è contrario pennas habent in medio flave{{s}}centes, {{et}} ad latera fu{{s}}cas; extremitas alarum fere plane fu{{s}}ce{{s}}cit. Totus venter, dor{{s}}um (exceptis alis) crura {{s}}uperiora {{et}} exortus alarum, ad trium {{et}} {{s}}emis digitorum longitudinem pennis con{{s}}tant ex albo pallide flave{{s}}centibus, reliquum caud{{ae}} fu{{s}}ce{{s}}cit, extremitas autem albas oras habet. Crura inferiora {{et}} pedes thala{{Ligatura ſſ}}ini {{s}}unt coloris. In capite longiores penn{{ae}} in cri{{s}}tam eriguntur. Ingentem in {{s}}ylvis excitat clamorem.<noinclude>{{d|{{sc|Cap.}}}}</noinclude>
0ffnjjqeikf95q01drna821ayq4x7oc
Usor:Psephos/Experimentum
2
74655
268131
247356
2026-06-01T04:26:37Z
Psephos
30622
/* */
268131
wikitext
text/x-wiki
<score sound>
\layout {
line-width = 9 \cm
}
\new PetrucciStaff<<
\clef "petrucci-f3"
\time 2/2
\set Staff.midiInstrument = "choir aahs"
\relative c {
\scaleDurations 1/2 {
\cadenzaOn
c2 d e f e d c1 \bar ""
g'2 g a b c1 c \bar ""
c2 d b c a g g \bar ""
e g f e d c d e \bar ""
f g f e d c1 c\longa
\bar "||"
}}
\new Lyrics \lyricmode {
Pu4 -- er no -- bis na -- sci -- tur2
Rec4 -- tor an -- ge -- lo2 -- rũ,
In4 hoc mun -- do pan -- di -- tur,
Do -- mi -- nus Do -- mi -- no -- rum
}
>>
</score>
6zd9nubk9ygipcbi1rma5cn99qm7872
Odae Lugdunenses
0
82955
268115
2026-05-31T21:43:22Z
Demetrius Talpa
13304
nova
268115
wikitext
text/x-wiki
{{titulus2
|Scriptor= Janus Dousa
|OperaeTitulus=Odae Lugdunenses
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1576
|SubTitulus= Nova poemata
|Genera=carmina
|Editio=Lugduni 1576
|Fons=[ https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Latijn/Dousa1576.html De Heinsius-Collectie]
}}
<center><br>IANI DUZAE<br>
NORDIVICIS NOVORUM POEMATUM SECUNDA LUGDUNENSIS<br>
EDITIO, PLUS DIMIDIA<br>
parte, hoc est, novem librorum<br>
accessione recens locupletata & aucta.<br>
QUORUM OMNIUM, IMO<br>
SINGULORUM INDICEM<br>
VERSA PAGINA EXPLICABIT.<br>
[Vignet: Haec libertatis ergo]
IMPRESSUM IN NOVA LUGDUNI BATAVORUM ACADEMIA.<br>
ANNO M. D. LXXVI.
</center>
[fol. * 1v]
===Elenchus prior, superiore anno edita continens.===
<poem>
ODarum libri III. quibus propter argumenti similitudinem Hadriani Iunii Carminum Lugdunensium Sylvam appendimus.
Satyrarum liber I.
Iambicorum liber I. qui totus, si postremum carmen ad Erlaeum excipias, ex puris Iambis constat.
Epigrammatum libellus.
Hendecasyllabi.
Satyra duae incertorum.
Hendecasyllabum Carmen, in laudem Lugduni nova Batavorum Academia conscriptum.
</poem>
===Elenchus alter, eorum quae ad priorem editionem recens hoc anno accessere.===
<poem>
ODarum Liber Quartus.
Epigrammatum libri II.
Elegiarum, sive Cupidinum liber I.
Funerum liber I. cui Titulus Manes Iuniani.
Hadriani Iunii Epistolarum & Carminum ad Ianum Douzam scriptorum libellus.
Sylvarum libri II. Adoptivi.
Selectorum Carminum libellus.
[...]<hr>
[fol. * 8v]
</poem>
===Ianus Duza de se et effigie sua, a Philippo Gallo ad vivum expressa.===
<poem>
QUi Batavûm gentis Comites, qui scalpere Erasmum
Ausus, & effigiem Iuni animose tuam,
Ille idem docili Gallus me incidit in aere,
Felicem haud alio nomine Douziadem:
{{Versus|5}}Nec me luminibus tantis compono: secundum
O solum liceat esse, Secunde tibi.
Verùm olim, nunc sat, illud si dicere possim,
Inter Nordvices ingeniosus eram.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber I.==
===Ode Lugdunensis I.<br>Quae et triumphalis inscribitur.<br>Soluta secunda Lugduni in Batavis obsidione, coeso ac profligato hoste publico: civibusque ope Dei Opt. Max. servatis, liberatisque.===
<poem>
DIgnus levati iam obsidio Ducis,
Dignus Poëtae sit venia labor,
Si liberatori, hospitique
Hospes agit, socioque grates
{{Versus|5}}Vetus sodalis, quo pote carmine:
Tollitque, quando non aliud potest,
In astra victorem, & salutem
Ipse suam sibi gratulatur:
Obsessionis Hesperiae memor,
{{Versus|10}}Memorque longae, quam tulerit, famis.
Sperare non ullam salutem
Quando salus fuit una victis.
Nam, vera si fas dicere, sed puto
Lugdunum apud te dicere fas mihi,
{{Versus|15}}Douzae tuo ab modo angor, & crux,
Curaque: nunc decus, & voluptas: [I,i fol. A1v]
Quàm paenè longis obsidii malis,
Fameque tuque, & dux ego in ultimum
Discrimen usque adducti Iberis
{{Versus|20}}Addidimus cumulum triumphis?
Districtus, eheu, iam iugulis super
Pendebat ensis. ut taceam faces,
Lamnasque, & uncos, atque iactus
De Lapide horribiles deorsum.
{{Versus|25}}Iam decolores sanguine civico
Videbar auctas cernere Rheni aquas
Undare, & horrendam cruoris
Diluviem patriae minari:
Stagnantibus prò, quas dare dixerat
{{Versus|30}}Vicinus, undis. quippe cadaverum
Facturus immanes acervos
Et Lacus, & laqueus parati:
Lacus propinquis fluctubus obrutos
Missurus Harlemum: at laqueus gulas
{{Versus|35}}Fracturus infoelice fixis
Arbore, furciferoque trunco.
Quid turba vultus aemula ducitis?
An vana vobis hac videor loqui?
Atqui suam Baldaeo in hanc rem
{{Versus|40}}Carnifices operam locarant
Simul trecenti: quamquam operi huic Iber
Vel ipse solus sufficeret, neque
Tortore tortor indigeret,
Carnificis ope carnifexve. [I,i fol. A2r]
{{Versus|45}}Heu quot tuorum & qualia funera
Laeda extulisses, sed tumuli procul
Honore, quêis Hispanus omnem
Aethera pro tumulo dedisset?
Heu quot gementes ense sub impio
{{Versus|50}}Senes videres, & mulierculas
Anus, quot infantes parentum
Uberibus madidis revulsos,
Pilisque & hastis ludibrium obiici:
Artus breves his comminui: hos solo,
{{Versus|55}}Aut pârieti illidi: inde Nymphas
Hostis ad arbitrium pudenda
Pati: exoletas contrà acie, aut aquis
Perire: venum parte alia dari,
Ceu voce praeconis sub hasta,
{{Versus|60}}Virginei exuvias pudoris.
Haec, & modi huius plura tibi, ac tuis
Scibas parari: non ideò tamen
A calle deflexisse honesti
Visa semel: sed eò mage usque
{{Versus|65}}Magisque Iberos spernere nuncios,
Qui gratiae spe, qui exitii metu
Melle illitis minis studebant
Pertrahere in sua vota cives.
Memor sacramenti, & fidei tuo
{{Versus|70}}Pactae Aurasino: nec dum etiam puto
Oblita moris hostici, cûi
Poena fides vetus est in armis. [I,i fol. A2v]
Egena quamvis praesidii, & peni,
Et commeatus obsidio novo
{{Versus|75}}Existimata impar: at ipsa
Pauper eras, eademque fortis.
Quamvis tua extra moenia nil nisi
Hostile, quoquò lumina verteres,
Valla, atque fossas, aggeresque
{{Versus|80}}Aspiceres, & Ibera castra.
Nec Galla abessent auxilia bis, neque
Germana, Baldaei Imperii alite,
Et militum, & munitionum
Vi valida, numeroque fretis:
{{Versus|85}}Et perfugarum vocibus improba<ref>Glippers</ref>
Victoriae spe magna sonantium:
Datoribusque impunitatis<ref>Pardoen ghevers</ref>
Hutherio, Mathenesioque
Quae cuncta, cuncti qui pariter simul
{{Versus|90}}Juvante Lanôö in patriae suae
Iurasse, conspirasse visi
Perniciem populariumque:
Quas non dederunt insidias tibi,
Mistasque dictis terrificis preces?
{{Versus|95}}Muros minati saepe raptim
Ignibus, atque globis rotatis
Se diruturos fulminis in modum,
Et perdituros omnia: sed sua in
Contrarium spes vertit ipsis:
{{Versus|100}}Vota Deo rata non habente haec. [I,i fol. A3r]
Prudentiam qui, cordaque mascula,
Qui consilî vim nunquam alias dati
Suo Imperatori Aurasino
Contulit, & Patribus Batavis:
{{Versus|105}}Auctorque nostris ordinibus fuit,
Non usitati tramitis orbitam
Tentare, quidvis experiri
Denique, quò tibi provideri
De commeatu possit* idoneo,
{{Versus|110}}Atque obsidentum spes fieri irritae.
At machinis quêis istud, & qua
Confieri ratione possit*
Per hostium castra, hoc opus, hic labor:
Iuvante sed nil difficile est Deo.
{{Versus|115}}Septis is, emissariisque
Suasit, & obiicibus reclusis
Laxas habenas Oceano dare,
Iussam vetans hunc littoribus fidem
Servare: quae Lugduno opus nil,
{{Versus|120}}Non mage quam venia Cuningae.
Verum est marinis auxiliis opus:
Opus procellis, & pluvio Iove:
Opus Salae, & Mosae refractis
Molibus, aggeribusque ruptis
{{Versus|125}}Aquae attrahi vim Tethyos è sinu.
Sententia hac nec ulla prior fuit,
Iucundiorve: quam Senatus,
Omnis item Populus sequuti, [I,i fol. A3v]
Ordoque Equestris. hinc odii faces
{{Versus|130}}In Busam, & ipsum gliscere Principem,
Sed unde nati? certè ab illis,
Qui vel amicitiae sub umbra
Reîpublicae intrà viscera, & in sinu
Nobiscum habent rem, spargere frigidam
{{Versus|135}}Gens docta, quandocunque nobis
Exitium struit hostis extrà,
Aut his, qui haberi se medios volunt,
Vel Euclionum de genere, & quibus
Magis sua, & privata, quàm Res
{{Versus|140}}Publica curae erat, atque cordi.
Quae quò minus cara his erat, hoc magis
Referre visum est Principem, & Ordines,
Ut tempori obsessae levamen
Alluvies properaret urbi,
{{Versus|145}}Curare: avaris nec querimoniis
Agrariorum, nec patriae affici
Incommodis, periculisque,
Dum sociis ea sint saluti.
Ergo terendis apta ligonibus
{{Versus|150}}Accingit omnis sese operi cohors,
Non gratis, at conducta magno
Pars bona, ne pretio empta dicam.
Fit vasta Mosaeque, & maris auctibus
Opposta molestiam Salicus salo
{{Versus|155}}Dehiscit agger, publicumque
Fervet opus novitate facti. [I,i fol. A4r]
Quid mirum? ubi in re, qui caput est rei,
Praesente Princeps ipse aderat suis,
Fossoribus mentem, atque vires
{{Versus|160}}Sufficiens, stimulosque subdens.
Tum verò in herboso & stabili solo
Succrescere aequor conspiceres novum,
Cum rursus ac prorsus fluenti
Mobilis alluvionis unda,
{{Versus|165}}Alterni & aestus: & segetem & domos
Raptantis unà, non sine fluminum
Fragore vasto proruentum
Agmine per cava, perque tractus
Agri Scydami, laetaque praedia<ref>Schielant</ref>
{{Versus|170}}Gaudana, Delphorum aemula pascuis,
Tunc expetitis mersa primum
Fluctibus, & placita Amphitrite.
Quis credat? & fòrs inficias sequens
Hoc ibit aetas: iamque per omnia
{{Versus|175}}Discrimine stat paene nullo
Aequa mari patefacta tellus.
Foenique metas, & Cereris sata
Suis sub undis Nereïdes stupent,
Ridente Protheô, piscium dum
{{Versus|180}}Dimidia genus haeret ulmo:
Atque ipsa tantum non aviariae
Colit, palumbis procul alite
Pulsa: sacram quam, propriamque
Esse sibi voluit Dione. [I,i fol. A4v]
{{Versus|185}}Nec ulla aratro iugera vindices
Aquae relinquunt: magnaque agrestium
Pars mersa: comparentque passim
Quid? nisi naufragii tabellae,
Heu perfidarum fragmina navium,
{{Versus|190}}Truncaeque puppes? quas veluti vada
Formidet ignotasque cautes,
Alterius monitus periclo,
Labens propinquis vector ab oppidis,
Flectatque cursus. quaeque equitem modò
{{Versus|195}}Nautis inaccessa, & phaselis,
Seu celerem loca passa currum,
Ratem, atque ventis vela patentiae
Perferre discunt. quaque stetit prius
Foelice trunco, nunc eadem
{{Versus|200}}Per spatium genitalis arvi
It versa quercus in facies novas,
Secans citato non ità cognita
Sibi ante cursu viliginosi
Terga soli: patriasque stirpes.
{{Versus|205}}Naturae eunt praepostera legibus
Iam cuncta: lucus qui fuerat, lacus
Apparet, insalumque migrat
Omne solum, superante fluctu.
Novum ecce Fanum: pagus erat modo<ref>Niewerkerck</ref>
{{Versus|210}}Palus repente est. quid tamen haec iuvant?
Num Terminalis, quique Rheni<ref>De lantscheydinghe</ref>
Separat à regione Delphos, [I,i fol. A5r]
Num commeatu nos prohibet minus
Firmatus agger praesidio, & moris
{{Versus|215}}Muniminum Hildami? quis autem<ref>Die Hildam</ref>
Molis opus superare tantae,
Quis possit? ô dilecte Deo nimis
Loïse vindex. hîc opera tua
Est usus, hîc fratris lacertis
{{Versus|220}}Herculeo paribus labori:
Provinciae hûic te sed patriae Ordines,
Omnisque cum Loeda urbe Batavia
Delegit, ut praefectus esses
Mattiacae, Batavaeque classi.
{{Versus|225}}Re non minus quàm consilio bonus,
Audaxque caecis ferre periculis
Pedem: nec expavere raptim
Tempora per cava transmeantum
Et hinc per aures, hincque tonantium.
{{Versus|230}}Abenearum sibila glandium,
Ad arma quandocunque ad arma
Horrida signa tubae vocarent.
Testis cruentos in mare vortices
Volvens Britanum Scaldis ad oppidum
{{Versus|235}}Bergam, quod à limbo, institaque
Nomen habet, Thetis ipsa testis.<ref>Berghen op Zoom</ref>
Tunc Herculi cum saevus Iber tibi,
Heu, mole plusquam Gerionacea
Tribusque praefectis timenda
{{Versus|240}}Classe ferox, catapulta Ibera
Orbem iocundi luminis abstulit:
Pessumque navim paene dedit tuam:
Quid hostis exultas, & ante
Tempus Iö canis, & Triumphe?
{{Versus|245}}Victoriam praecedit ovatio,
Haec vertet at mox in lachrymas tibi,
Et funera. heu quanto tibi unus
Constitit hic oculus Loïsi?
Pro quo coacti linquere lumina
{{Versus|250}}Plus mille Iberi: ne referam Ausonas,
Gallosve, Germanosve: magnis
Piscibus, alitibusque praeda
Iactantur algae more cadavera.
O suave nautis Mattiacis nimis<ref>Maetroos</ref>
{{Versus|255}}Spectaculum Hispanos natantes
Cernere: non homines, sed vires.
Magna haec fatemur, magna quidem, ô bone,
Maiora si non illa forent tamen,
Ad patriae telluris oras
{{Versus|260}}Bella, gravi memoranda plectro
Pugnata Marte, atque auspiciis tu:
Qua Scaldis ingens, nomine item Scopi
Arx dicta, propugnaculumque
Mattiaco oppositum furori
{{Versus|265}}Lilloïano praesidet aggeri.<ref>Lillo</ref>
Quae cuncta, quae tu spiritu, uti puto,
Dei, nec erro non sine aeris
Fulminibus, volucrique ferro [I,i fol. A6r]
Difflare, & hostem praesidiariis
{{Versus|270}}Fisum latebris, & positu loci
Nido erutum suo in patentes
Luminis extrahere ausus oras.
Maiora si non illa etiam forent,
Bis octo (mersas adiice sex rates).
{{Versus|275}}Viris probè instructas, & armis
Hostibus eripuisse, cumque his
Tormenta centum bellica: denique
Vicarium ipsum classis, item Duces,
Et primipilos, quique summum
{{Versus|280}}Imperium in genus hoc habebat
Hamstedianae progenies domus,
Praetoria cum nave Thalassico
Vexisse captivos triumpho
Eximiae spolia ampla laudis.
{{Versus|285}}Gregarium nam quid genus attinet
Referre? pessum quos pariter simul,
Pronosque per caput, pedesque
In freta precipites dedisti.
Sed vince terra, iam pelagus tuum est:
{{Versus|290}}Nec te periclum terreat, aut labor.
Magni laboris magna merces,
Estque sibi pretium ipsa virtus.
Virtus negata lubricum iter via
Tentans, nec unctas ex facili petens
{{Versus|295}}Palmas: anhelanti sed ore
Usque ferens per acuta plantam. [I,i fol. A6v]
Sed ô, sed aures iam crepitus ferit
Tonantis aeris: Martia iam sonant
Tormenta, iam fragor tuborum
{{Versus|300}}Sulphuris, & salis, atque nitri.
Iam glandeae ictus vi segetis polus
Remugit. heu quantum, heu spatij est tamen
Haec inter, & nos? heu quot Hydrae
Semina conficienda restant?
{{Versus|305}}Ducenda per tot millia passuum
Fluenta, quantum Flaminius Lacus,<ref>Papenmeer</ref>
Flaevusque, Lugdunia, distant<ref>De vliet</ref>
Moenia Rotterodamo ab urbe.
Ducenda: quid tum? adde etiam in solum
{{Versus|310}}Acclive, quanto Loedae ager, & plaga
Rheni, Scylandae, Delphicaeque<ref>Rijnlant Scyelant Delphlant</ref>
Altior est regionis ora.
Omitto palos auxiliaribus
Obstacula undis dicere, & obiices,
{{Versus|315}}Sudesque defixas sub alto,
Hesperii indicium timoris.
Inserta fundo culmina nec libet
Referre, & aequos moenibus aggeres,
Molesque, praesens unde nobis
{{Versus|320}}Exitium peperisset hostis,
Parcente fessis* ni Batavis Deo,
Via una tandem inventa foret tibi
Loïse, quà importare fruges,
Quaque cibi genus omne posses [I,i fol. A7r]
{{Versus|325}}Lugdunum in urbem. namque Colonia,
Dulci à propinquo cui titulus Lacu est,<ref>Soetermeer</ref>
Nostris inaccessa, irritoque
Impete sollicitata pridem
Seguardianam flectere iter Viam<ref>De Segwertse wech</ref>
{{Versus|330}}Versus monebat: scilicet ipso aqua
Cursu vocante huc, Caecieque
Flaminibus toties cupitis.
Praesente quorum subsidio, & Dei
Iuvante victus numine, non modo
{{Versus|335}}Hostis Sutermaeram coactus<ref>Soetermeer</ref>
Linquere, verum etiam recessus
Benthusiae, usque ad Nordaicum sinum,<ref>Benthusen — De Noord a.</ref>
Et Porta nomen Pascua quêis dedit,<ref>De weypoort</ref>
Rectaque quae Suteroaldae
{{Versus|340}}Usque sacras Via ducit aedes.<ref>Soeterwoude. </ref>
Nequicquam Ibero praesidio minax
Vastatur agger, quicquid & obiicum
Inter Lacum, Benthusiamque est:
Fit via vi, patefitque velis.
{{Versus|345}}At qui misellis haec bona civibus
Redux in urbem nuncius adferat
Est nemo. ità omnes ex eodem
Fonte simul Stygii soporis
Oblivionis pocula quae vocant
{{Versus|350}}Traxisse visi. fòrs sapiunt sua
Sententia, ut qui ferre rursus
Esuriem, obsidiumque nolint. [I,i fol. A7v]
Quos esurisse hei plus nimio est semel,
Semelque passos obsidium satis.
{{Versus|355}}At non columbae sic Diones,
Quae cupidis sine fine solae
Mansere fidae rebus in ultimis,
Loïse, iussi dum memores tui
Nexas pedi ferunt tabellas.
{{Versus|360}}Quid vigil obsidio, quid arces,
Aut valla prosunt, per spatia invii
Eunte coeli nuncio? idem Harlemî
Fecere Bruti exemplo, ab acri
Cum Mutinae urbs premeretur hoste.
{{Versus|365}}Sed rursus aures iam tonitru quatit
Aeris, micantque incendia, non sine
Caligine, obductumque coelum in
Fumum abit, & piceos vapores.
At non vapores sic picei nocent
{{Versus|370}}Incendiorum, fumeà non ita
Caligo, quàm silvae comantes,
Quàm nemora, umbriferique saltus.
Desiderato iam nimium diu
Spectaculo nos qui prohibent frui,
{{Versus|375}}Notare quòminus queamus
Nordaicae bona signa pugnae.
Umbrae invidentes, & nemorum comae,
Silvaeque spissae, quid iuvat oppidi, ô,
Dulcissimo privare fructu
{{Versus|380}}Lumina, nec sinere uti ocellis?
At quantum amabo, quantum erat, ut semel
Nostro arbitratu nos pateremini
Spectare per rimam hanc, vel illam
Auraicam modò posse classem?
{{Versus|385}}Hoc gaudio nos tam diu, & his bonis
Carere? certum est, Pancraticam ocius
Turrim petam, ascendamque. cunctis
Altior est locus ille sylvis.
Videre pristes hinc procul, & rates
<!-- πÏίστις = zaagvis; oorlogsschip in de vorm daarvan -->
{{Versus|390}}Pictas licebit, signaque singulis
Affixa: nec videre tantum,
Verum etiam numerare totam, atque
Obire classem. fallimur? an qui amant,
Gaudent sibi ipsi fingere somnia?
<!-- Hor. Od. IV, 3, vs. 5b-6a: an me ludit amabilis // Insania? = Vondel: of beguicheltme een zoete razerny? -->
{{Versus|395}}At nil puto hîc imaginosum est,
Sed vigilans video ecce amicas,
Videre certè vel videor notas,
Praetoriique insignia carbasi:
Deque aere tormentorum in auras
{{Versus|400}}Surgere fumificos vapores.
Macti este fortes, quos veneror, viri.
Macti Batavi, & Mattiaci Duces.
Macte Imperator, macte ductor
Nassoviae Boïsote classis.
{{Versus|405}}Non usitato pergite tramite
Irrumpere arces, ire per ardua,
Depellere obsessis propinquum
Civibus exitium, famemque. [I,i fol. A8v]
Tu vero, votis quem sibi tam diu
{{Versus|410}}Suspirat omnis Belgica vindicem,
Prae caeterisque Lugodunum,
O patriae Pater, atque custos
Averte genti perniciem tuae.
Nec est, sibi Dux quod metuat tuus
{{Versus|415}}Ab hoste, te vivo Aurasine:
Quod metuat tua Laeda, non est.
Coelo supinas te siquidem manus
Ferente, non se cernis, ut aequoris
Attollat aestus, & capessant
{{Versus|420}}Morigeri tua iussa venti?
Sed quid boni nam Cypridis attulit
Emensus altum nuncius aethera?
Agnosco speratas tabellas,
Iamque manum toties cupitam.
{{Versus|425}}Tua haec Loïse est, qua trepidis opem
Addicis almam tempore in ultimo.
O literae optatae, ô iocundae
Mî meminisse diem voluptas:
Vocanda votis ô quoties meis
{{Versus|430}}Nox illa, dextra cum pariter simul,
Laevaque, qua Stompuicum adusque<ref>Stompwijkerwech</ref>
Ducit iter solitos agrestes
Sacraviensi calle Coloniam<ref>De kercwech van Soeterwoude</ref>
Versùm occupato, fulmineo impetu
{{Versus|435}}Adortus Hispanum, in timorem
Inque fugam subito dedisti: [I,i fol. B1r]
Verum in timorem, veram etiam in fugam:
Suscepta quae frustrà, aut temere sunt
Plaerisque, quos ferrum, vel unda
{{Versus|440}}Abstulit in Barathrum, crucemque.
Testes triremes, quas decies quater
Classi coactus addere Celtiber
Nostrae: Suteroälda testis.
Ipse licet videas, ut aptis,
{{Versus|445}}Et expeditis sarcinulis nothi
Migrant coloni, iure duëllico
Et Mauritano possidentes
Mancipio nihil, omnia usu.
Nec templa prosunt his sua, nec foci,
{{Versus|450}}Asyla, & arae: sed fugiunt focis,
Templisque desertis, & aris:
Nullaque spes nocuis Asyli est.
Manipulares nam quid agant, metu
Quassis Tribunis? iamque receptui
{{Versus|455}}Lupo canente ipso, palamque
Colligere accelerante vasa.
Qui caeco anhelans limite, iter tamen
Emensus udum est, sed glaber, ac madens,
Imò impedimentis relictis
{{Versus|460}}Cum vidulis, corioque tecta
Capsa, tabella quêis inerant Ducum,
Et codicilli. quaeris ubi cohors?
Pars caesa, pars tellure in uda
Mersa natat, reliqui fugati. [I,i fol. B1v]
{{Versus|465}}Facta & tubi ipsis murifragi unius
Iactura, praeter quos nemorum abdita
Dedere. pars adhuc enim unà
Cum dominis latet heu profundo
Depressa. quanto tu sapientius
{{Versus|470}}Baldaee? qui, post principia ut fores
Iam caveras tibi ante, Pyrrhi
More loco catus Imperator.
En ordine apto quot fluitant mari
Patente vela? hinc Foemineum occupant
{{Versus|475}}Pontem: inde Maerburgum, Lacumque<ref>De Vrouwen brug Meerburch.</ref>
Flaminium, reserantque claustra.<ref>Papenmeer</ref>
At restat unus nunc etiam scrupus
Lamberte molis septa tuae, loci<ref>Lammen</ref>
Munita natura, virûmque
{{Versus|480}}Praesidio, validisque gerris.
Hic pungit altè cor stimulus mihi.
Quid hoc novi? ipsi sponte sua fugae
Dant terga, perculsique corda
Insolito trepidant pavore.
{{Versus|485}}Gaudete cives, ipsaque sydera
Transscendat index laetitiae sonus:
Grataque voce, Iö Triumphe
Bis, ter Iö, quater & Triumphe,
Iöque Paean dicite, Iö, Iö
{{Versus|490}}Triumphe, Paean. en cupidae imminet
Loïsus Urbi, ligneoque
Vectus equo per aquosa Tempe, [I,i fol. B2r]
Capessit ad nos versus ovans gradum
Speratus hospes. sed remoramini
{{Versus|495}}Iö Triumphe, Iöque Paean
Dicere, & ingeminare Paean.
Nec voce vobis Stentorea hîc opus:
Iö Triumphe expromere opus modo.
Iö Triumphe, iö placebit
{{Versus|500}}Vox decies repetita Paean.
Sed iam Camillus noster abest prope.
Eamus omnis obvia civitas.
Eamus, laudes Loïso
Unanimi cumulemus ore.
{{Versus|505}}Nunc plectra Musae pellere, nunc lyram,
Eburna tempus plectra, lyram auream:
Nunc viva, olorinaque voce
Exanimes animare versus.
Deoque summo dicere gratias,
{{Versus|510}}Referre quando nostrae opis est minus.
Mutavit ille Laedam in urbem,
Et Batavos sua dura corda,
Mutante Laeda urbe, & Batavis sua.
Hollanda parcagens fuerat manu,
{{Versus|515}}Levique castiganda flagro.
Heu meritò ob malefacta dextra
Parcente castigavit eam Deus:
Amica at idem pectora denuò
In poenitentem nunc resumpsit?
{{Versus|520}}Lenis ut est, facilisque flecti,
Auremque promptus supplicibus suis
Praebere. mutant astra poli vices,
Mutantur & poli vicissim
Sydera, res variante fato.
{{Versus|525}}Iberus ultrò Cattigenas prius
Audax iniquo Marte petiverat:
Nunc ultrò at aequo Marte contra,
Mutua uti faciant, Iberos
Qui se petebant, Cattigenae petent.
{{Versus|530}}Iter reclusum est, claustra patent: licet
Impune Gaudam, & ire Delphos
Calle novo, per Ibera castra.
Manu ire factum per pelagus licet,
Iustasque paenas Laeda reposcere
{{Versus|535}}Prò civibus, quos fortè ferrum,
Vel tibi glans inimica ademit.
Camille noster flos Boïsoticae
Loise gentis, sume superbiam
Virtute partam, Iö Triumphe
{{Versus|540}}Bis, ter Iö, atque iterum Triumphe.
Tibi ‘ne Magnus dicere se parem,
Tibi ‘ne Magni filius audeat?
At casus amborum, exitusque
Hoc prohibent: quid enim? hic, & ille,
{{Versus|545}}Dîis quod parem se gesserit, occidit:
Ipse, imparem te quod geris, imperas.
Iö Triumphe, Iö Triumphe
Saepius, atque iterum Triumphe. [I,i fol. B3r]
Camille noster, en tibi fuscinae
{{Versus|550}}Ius Terriquassor, en chlamydem tibi
Udo nigrantem, coeruloque,
Murice, qui vada, belluisque
Pontum scatentem, barbara qui freta,
Lateque campos undivagos regit,
{{Versus|555}}Transcribit: ô cui prompto Achylles
Impete, consilioque cedat
Triseclus heros. iam Tenera, & Lisa,
Scaldisque, iam sub iura Sabis fluet,
Magni illius magni Aurasini
{{Versus|560}}Iura, tuo Boïsote ductu.
Gulielme Princeps optime Principum,
Idemque victor, ante obitus meos
Lux illa ut illucescat orbi,
Qua videam spolijs onusto
{{Versus|565}}Curru Aurasino, sub clypeis suis
Sedere vinctos Hesperiae Duces
Ipsam & novam Inquisitionem
Ire tuis famulam triumphis.
Hinc coleatum Pontificem trahi:
{{Versus|570}}Vergamque, & Albae parte alia Ducem
Heu Regulorum Egmondi, & Hornae<!-- * -->
Manibus inferias referri.
Coepto sed usus est modò, caetera
Res ipsa, & aequus expediet Deus.
{{Versus|575}}Ipse incipe, atque assuesce porrò
Vincere: iam tibi cuncta fausta
Verax sacerdos Aönidum cano:
Seu forte Iberum, seu Tyberim petas,
Deo auspicante perge: neu te
{{Versus|580}}Otia dum patriae procuras,
Cavesque Belgis sollicitus tuis,
Nostris iniquum seditionibus
Velocior subducat aura.
Hîc meritos potius triumphos
{{Versus|585}}Petas: Pater, dici hîc, Patriae: hîc ames
Audire Princeps: neu Requesentium
Istum, rogo, impunitum abire
E manibus patiare victor.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>In gratiam Lugduni Batavorum, virtute Dei Auxiliaris secunda eaque gravissima obsidione liberatae, ac tandem ex Orci, hoc est Hispanorum faucibus ereptae, ac restitutae.===
<poem>
O Nec Batavi degener ingenî,
Nec hausta* belli fluctibus: haud mihi
Sedes paterna, sed paternum
Proximè agrum sita Lugodunum:
{{Versus|5}}Seu culta mavis Laeda vocarier,
Utroque foelix nomine civitas.
Sed nec vetustatis mihi ergò
Cara minus: socia, atque amica [I,ii fol. B4r]
Quondam Latini nominis, & caput
{{Versus|10}}Germaniarum: credere si licet
Fastis, nec Antoniniana
Falsa pinax: faciuntque nobis
Britannicae arcis relliquiae fidem,
Vicusque Catthorum: hîc ubi tertium<ref>Catwijc</ref>
{{Versus|15}}Rheni ostium, tunc usque pleno
In mare se exonerantis alvêo.
Quid, non videre hîc mille nomismata
Quasi tabellas naufragii licet?
Hîc imbrices notare scriptos,
{{Versus|20}}Hîc lapides monumenta Caii est?
Sed nec Severi his nomen abest locis,
Aut Pertinacis: nota etiam tua
Moneta Flavi hîc. at mage illa
Est operae pretium referre,
{{Versus|25}}Paene umbilicum quod medii oppidi
Insedit umbris pomiferis nemus,
Situm & loco, acclivi undequaque
In tumulo, editiore Pyrgum.<ref>De Burcht</ref>
Quem circinato moenium ut ambitu,
{{Versus|30}}Sic arcuatis fornicibus novum
Putatur Engistus Britanno
Orbe redux posuisse victor.
Et prisca multa hîc. denique quem latent
Antiquitatus rudera, quà vetus
{{Versus|35}}Romaeoburgum Albiniana ad<ref>Romenburch</ref>
Castra, quasi digito, expeditum<ref>Alphen</ref> [I,ii fol. B4v]
Ducit viatorem. Horrea nec loquar,
Rheni per actam disposita horrea
Romana: cum pax alma Belgas,
{{Versus|40}}Alta quies Batavos haberet,
Non castra, uti nunc. heu ubi tempora,
Cum liberi, immunesque onerum omnium,
Obnoxii & nullis tributis
Cattigenae: neque publicani
{{Versus|45}}Quisquam timeret lucripetas manus;
Sed belli in usum sepositi viros
Tantum ministrarent, & arma
Imperio, dominaeque Romae?
O seculum illud si redeat modò,
{{Versus|50}}Originem omnis quo videam mali,
Istos agasones Iberos,
Coprophorosque, amethystinatam
Hanc dico Lernam, illò unde malum huc pedem
Tulere, Gades usque, vel ultimas
{{Versus|55}}Efferri in oras: non Linus me
Carminibus, neque vincat Orpheî
Testudo, quamvis huic genitrix, pater
Illi adsit, Orphêo Calliope, at Lino
Apollo. nunc contracta serpit
{{Versus|60}}Vix inopi mihi vena rivo.
Non te meis, non Laeda ideò tamen
Indictam abire, ô, versiculis sinam:
Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
{{Versus|65}}Tu me, Vibaldi cum fugerem manum,
Piraticam ob vim linquere patrii
Haeredii coactus arva,
Et Boreae, mea regna, vicum.<ref>Noortwiick</ref>
Vicini avitum littoris hospitem,
{{Versus|70}}Altum, atque fotum ceu gremio tuo
Civem recepisti, novique
Hospitii cumulasti honore.
Exin secundum vota biennium
Curis soluto viximus otio,
{{Versus|75}}Et pace florentes, bonisque
Rebus, amicitiaque Vorstî.
Donec refulgens sol melior polo
Luxit cupitam Cattigenis facem,
Qua parta libertas, tuoque
{{Versus|80}}Hesperiae iuga servitutis
Excussa collo: iura Bataviae
Reducta, Ibero pressa diu pede.
Hîc qua fide, & fidelitate
Adfuerim tibi, civibusque
{{Versus|85}}Quàm fortem opellam praestiterim tuis,
Callere nemo te melius potest:
Ut quae ipsa non aurita dico,
Sed fueris oculata testis.
Cuius rei ergò me quoque, cum novum
{{Versus|90}}Urgeret hostis obsidium, auspicem
Nuper tibi elegisti, & uni
Ipsa tui populi ducatum [I,ii fol. B5v]
Ultrò tot inter millia deferens,
Iussisti, ut essem praesidio bonis,
{{Versus|95}}Exemplo inexpertis, timori
Rerum avidis nimis, heu, novarum.
Et hîc fidelem scis operam tibi
Navasse, blandis conditionibus
Dissentientem, quas ferebant
{{Versus|100}}Huterius, Mathenesiusque.
Qui gratiae obtentu, heu, velut illice
Caesto, usitatis tendiculis sibi,
Fame fatigatos studebant
Illaqueare animos popelli:
{{Versus|105}}Semper quidem, illo at praecipuè die,
In re frequentes cum fuimus simul
Lanoïana, Impunitatem,
Et Veniam ingeminante clarè
Ipso Tribunatu, ac modò non fide
{{Versus|110}}Iubente. quidní? sic homines erant,
Exulcerata veritatis
In studium, fideique Poenae,
Insanienti gens sapientiae
Addicta, sacris Flaminicis egens.<ref>Misselijcke lust</ref>
{{Versus|115}}Cuius rei ergò & lingulacas
Omne genus puto, Caerulique
Saxi agmen in nos, quippe famelicum.<ref>De blauwe steen</ref>
Anusque quantum est, & silicernia
Civere. sed nec obstetricum
{{Versus|120}}Defuit his labor, aut voluntas, [I,ii fol. B6r]
Puerperi quae causam agerent gregis,
Partû negantes posse operam dari
Succi indigo. & clam saepe, nî mox
Deditio fieret, minari
{{Versus|125}}De nocte vectes, atque repagula
Portarum, & urbis claustra refringere,
Morasque valvarum, ante caesis
Excubiis, vigilique caetu.
Ad oppidum hosti quò pateat via
{{Versus|130}}Tranquilla, quod tentatum aliquoties
Abrupit à tergo maniplus,
Qui statione metu relicta
Cessere. quorum perfidiae obviam
Si me isse dicam, plus nimio mihi
{{Versus|135}}Sumam impudens, nec sim ferendus.
Ille Deus, Deus ille nostri
Laeda, ô, misertus restitit, ille te
Tutatus & nos praesidio est suo.
Ille Imperator noster, ille
{{Versus|140}}Excubitor fuit, atque custos.
Idem ille, qui coelum & mare temperans
Ventosque tollit, vel premit, ut libet,
Non carcere inclusos, ut olim
Aeoliae dominator aulae.
{{Versus|145}}Sed nec tridente, aut cuspide rem gerens,
Nutu procellas, atque hyemes regit:
Nutu profundum, & impotentes
Mulcet aquas, aperitque Syrtes. [I,ii fol. B6v]
Qui nempe & aestus aequoreos tibi
{{Versus|150}}Auxit secundo flamine Caeciae,
Iniuria quo abacta Cauri
Aggeribus rediere ruptis
Undantum aquarum flumina, non sine
Maris tumultu. nec satis, Africus
{{Versus|155}}Sequutus: hunc iuvere nimbi
Assidui, pluviique rores.
Quid multa? tandem nos voluit Deus
Via beare hac. scilicet ut foret,
Rheni per agrum quae tua usque<ref>Riinlant</ref>
{{Versus|160}}Moenia aquis daret aura cursum.
Qui, iam tibi paene & macie, & fame
Findente costas (ô nova temporum
Vicissitudo) non medimno,
Non modio, neque choenice, (ut mos)
{{Versus|165}}Sed horreo ipso triticeas opes
Admensus, halec, & muriatica
Refudit ad plenum benigno.
Luxuriae genus omne cornu.
Pomona fructus neu referam tuos,
{{Versus|170}}Pressique lactus munera caseos:
Tinas mero, essertasque Zytho,
Mellis item, butyrique rivos.
Illi ergo par te dicere gratias,
Decetque laudes: atque aditis Deum
{{Versus|175}}Vocis reclusis saxa & ipsa,
Ipsum etiam resonare Pyrgum<ref>De Burcht</ref> [I,ii fol. B7r]
Docere. qui nos tam prope perditos,
Post quadrimestris obsidii moras,
Oclo* saginante & paterno,
{{Versus|180}}Ceu Solimos miseratus olim:
Cum fulminis ritu, aligeri unius
Difflante Phoenicum agmina spiritu,
Centena millia, octiesque
Una decem dedit hora letho.
{{Versus|185}}Sic & Dei nunc non sine numine
Corda insolentum perculit hostium
Perterrefacta machinarum
Horrisono Boïsotus aere.
O quae voluptas, quae tibi gaudia
{{Versus|190}}Pessum ire spectanti, & fluvio impetu
Undantium arvorum per aequor
Naufragium facere, abripique
Malam in crucem Hispanum? Ut volupe, ut novum
Spectaculum tam suave oculis dari?
{{Versus|195}}Ut cuncta mirari peracta,
Quae fieri neque posse falsus
Iurarat hostis: quin citius, manu
Futurum, & astra ut, more Promaetheî
Prehenderemus, quàm imminenti
{{Versus|200}}Nos Deus eriperet periclo.
Manu prebendas astra poli licet
Baldaee, dignus Caucasea alite.
Pulsis tuis tecum, imminenti
Nos Deus eripuit periclo.
{{Versus|205}}Sed ut facetum Laeda, ut amabile
Audire gratantum agmina civium
Famemque, & exactos labores?
Ut meminisse iuvat malorum?
Certè videbar luci iterum datus,
{{Versus|210}}Vix mî ipse credens carnifices manus
Exisse, & in tuto videre
Me patriae superesse civem.
Camille noster ô Boïsoticae
Lux gentis, unum quem Batavi Ordines
{{Versus|215}}Suae esse praefectum, simulque
Mattiacae voluere classi.
Partesque primas cui dedit oppidum
Fame levandi provida vindicis,
Cura Aurasini, coepta cuius
{{Versus|220}}Auspiciis, tibi res peracta est.
O Christianae militiae decus
Loïse: soli nam tibi post Deum,
Et Principem, acceptam, tuisque
Auxiliis ferimus salutem.
{{Versus|225}}Quod vivimus, quodque aethere vescimur,
Tuum Loïse est. tu bona, tu lares,
Nurusque, liberosque nostros,
Urbis & hanc faciem, Dei in nos
Amore summo, ac Principis optimi,
{{Versus|230}}Periculisque & consiliis tuis
Ferro, atque flamma, ac paene fati
Faucibus eripuisti, & enses [I,ii fol. B8r]
Curvasti Iberos. accipe adoreas
Virtute partas, accipe Civicam:
{{Versus|235}}Non simplici ê lauro, sed auro
Mille simul meritus coronas.
Maiora porrò Nobilitas tibi.
Nostra, & Senatus, & populus parant,
Nummum aureum, aureumque torquem.
{{Versus|240}}Cui similem, puto, Gallo ademptum
Quondam Titus collo applicuit suo,
Insigne Torquati: unde etiam notam
Transmisit in seros nepotes,
Dignus eques meliore fato.
{{Versus|245}}E marcido urbis gramine nos damus
Obsidionalem intereà hanc tibi
Prò tempore, Imperator. at tu
Despicere hoc levidense quamvis
Caveto munus pauperis oppidi.
{{Versus|250}}Auro imparem & nos dum tibi cudimus
Nummum, & monile, nominum cum,
PRINCIPIS OB MERITUM, DUCISQUE,
Inscriptione hac, PRINCIPIS AURASI,
DUCIS LOISI, sed Boïsotica
{{Versus|255}}De gente: quorum iuncta saepe
Laetus ego referam, libensque
Trophaea vates. sic etiam additus
Mars à Camoenis saepe Iovi est suo.
Hic fulminum vi victor, ille
{{Versus|260}}Sanguinea metuendus hasta. [I,ii fol. B8v]
Nunc Laeda vellens auriculam mihi
Appellat, oblitum & queritur sui.
Mi vive longum, vive dulcis
Hospita: vera etenim fatebor,
{{Versus|265}}Dulcis fuisti: vive diu precor,
Nec commeatus indiga, nec peni,
O cara Lugdunum: tibi nec
Proditio, noceantve fraudes
Domestici hostis. hoc patriae est opus,
{{Versus|270}}Et principi. hoc te velle etiam decet.
Sed vis, potesque. ave ergo magni
Omne memor Boïsoti in aevum.
</poem>
===Ode Lugdunensis III.<br>Ad Eandem.===
<poem>
URbs Laeda, nostra non sine gloria
Semestris arctas obsidii moras
Bis passa Semimauro ab hoste:
Obsidioque eadem bis anno
{{Versus|5}}Soluta eodem. mentior? (haud puto)
An nomini fatale Loïsico est,
Bis Lugodunum, bis Batavos
Asserere Hesperiis ab armis?
Namque & Loïsi Nassovii antea
{{Versus|10}}Vi liberati, nunc Boïsoti ope.
Ut nominum, sic fata rerum:
Navibus hinc: equitatu, ab illo. [I,iii fol. C1r]
Flos urbium, ô quae se tibi comparet,
Tantoque fastu sit rogo civitas,
{{Versus|15}}Suas ut ausit res tuorum
Fortiter aequiparare gestis?
Sancerra? at hosti se dedit haec tamen.
Cantatam Homero, qui volet, Ilium:
Collesve septem penicillo,
{{Versus|20}}Et liquido excipiat colore.
Hic Harlemî, alter Alcmarii situm
Ponat. mihi fit si docilis manus
Ebur, vel expolire caeras:
Aut tabulas animare fuco:
{{Versus|25}}Non Romuli arces, non ego Pergama:
Carthaginem non Imperii aemulam:
Aut, nostra si quis forte malit
Nomina, non graviter dolentes
Vinci Harlemaeos, nec Veteres Aquas,<ref>Oudewater</ref>
{{Versus|30}}Non Alcmarî urbem cedere nesciam:
At te, tuosque Laeda honores
Cum Tribubus, Regionibusque
Turrita Divûm templa, domos, fora,
Viasque, & hortos, flumina, & ambitus
{{Versus|35}}Murorum, & ambulationum
Munditiem: hinc inimica circum
Vexilla, gerras, moenia, & obiices
Munitionum, vallaque, & aggeres,
Arcesque propugnaculorum
{{Versus|40}}Exprimerem. sed bonos caducus [I,iii fol. C1v]
Imago picta est: at celebraverit
Quodcunque dignis laudibus oppidum,
Urbemve vatis Musa, vivet,
Perque virûm volitabit ora:
{{Versus|45}}Dum terra sylvas, sydera dum polus
Convexa pascet: notaque posteris
Florebit, in Serumque Fastis,
Forsan & Antipodum legetur.
Virtus, favorque & lingua potentium
{{Versus|50}}Tantum Camaenarum, ac Genius potest.
O unicum fidelitatis,
Et fidei veniens in aevum
Exemplum avitae: non ego te meo.
Abire inornatam elogio sinam:
{{Versus|55}}Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
Certa & tenax mens propositi tua,
Peiusque letho perfidiam timens
Meretur Andini referri
{{Versus|60}}Alite, Maeoniique versus.
Pugnare in hostem ludus erat tibi,
Quem feceras sic arbitrii tui,
Coram ante oclos ut cogeretur
Ire boves, vitulosque pastum
{{Versus|65}}Spectare totos assiduus dies,
Et pabulatum mane pati gregem
In pascua educi: quid? extrà
Moenia, tam procul oppidoque.
Frustrà iuvencis bella moves Iber:
{{Versus|70}}Frustra locas muto insidias gregi.
Abi, nisi plagas lucrari,
Vincula, perniciemque mavis.
At te boni omnis conditor, & dator
O Laeda dignis mactet ador eis,
{{Versus|75}}Invicta bello, aqúe hoste nunquam
Sueta manu vacua redire.
Qui non equum vi, non potuit dolo
Auferre contrà, vel vitulum tibi:
Non liberè errantem paratis
{{Versus|80}}Excipere insidiis iuvencam.
Vidi ipse, vidi, castra sub hostica
Praeda ipse praedo cum fieret tibi,
Parte in soporem collocata,
Fusa alia, reliquisque captis.
{{Versus|85}}Quos, mutuum ne non faceres tua
Ex parte, raptos ilicet in crucem
Ductoris Andreae, ac tuorum
Manibus inferias dedisti.
Ausa & latebris eruere (hanc tibi,
{{Versus|90}}Marane, tollet nulla dies notam)
Hostem nitri vi, fumeoque,
Alveolis ut apes, vapore.
Coacta in arctum quid faceret manus?
Pugnent ne? res fracta hoc vetat, & timor:
{{Versus|95}}At terga monstrarent, sibique
Effugio parerent salutem: [I,iii fol. C2v]
Factum: sed haud impune: etenim huic malo
Occursum erat iam, dispositis prius
A fronte, qui contis, & hastis
{{Versus|100}}Rem gererent, acieque ferri.
Vidi ad solum & facto impete cum dares
Hostile vallum, non sine proximi
Terrore castelli: pericla
Dum faciunt aliena cautos.
{{Versus|105}}Tecum paratis civibus aut mori,
Aut vincere, unum scilicet hoc timens
Batava deduci Marano
Non merita ingenua urbs triumpho.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber II.==
===Ode Lugdunensis I.<br>AD LUDOVICUM BOISOTUM BATAVICAE ZELANdicaeque classis Praefectum, Lugduni Batavorum urbis liberatorem.===
<poem>
DIgnum potenti pectore quis melos
Deducere istis pro meritis tuis
Potis Loïse est? quisve verbis,
Aut Claria valet arte tantum, [II,i fol. C3r]
{{Versus|5}}Victoriis tot fingere qui pares
Queat Triumphos? totque tuas bene
Aequare res gestas canendo
Composito Boïsote versu?
Nemo hercle, nemo, nemo erit, ut puto
{{Versus|10}}Mortali amictus corpore. namque si,
Virtus ut ipsa, dignitasque
Nota rei petit, eloquendum est,
Deus, Deus certè ille, Deus fuit,
Loïse mentem qui tibi masculam,
{{Versus|15}}Mares & inspiravit ausus,
Per vetitos dare vela aquaï
Ductus, manu & facta ire per aequora,
Caesis, redactisque hostibus in fugam.
I nunc, Athonque à continenti
{{Versus|20}}Mî obiicito, pariterque quina
Revulsa Atho cum monte suo oppida:
Cum Barbari irrupere novum mare,
Medaeque cum robur iuventae
Per medium rate navit Istmum,
{{Versus|25}}Ignave Xerxes. magnum opus, ut tibi
Videris, ausus: sed cui, dic, bono,
Aut quos in usus? fructu inanis
Nempe, supervacuique plausus,
Bono nec ulli qui fuit usui.
{{Versus|30}}At iste foelix iste tuus labor
Loïse, non Laedam, nec unam
Hespèrio modo civitatem [II,i fol. C3v]
Levasse censeri obsidio potest:
Sed Publicam & Rem, sed patriae solum,
{{Versus|35}}Bataviamque, quantacunque est,
Indomito asseruisse ab hoste.
Dux Scipioni Poenus, utrique item
Vult anteponi Rex Macedo: at tibi
Quis comparari ausit Loïse?
{{Versus|40}}Hannibalem nisi forte dicas:
Per nullius trita ante solo iuga
Dum raptat agmen, arma, viros, equos,
Trans montium anfractus nec aequis
Tramitibus docet ire barros:
{{Versus|45}}Servare notam dum nivibus vetans
Alpes fidem, ferro hinc scopulos secat,
Facta hinc putre excoquens aceto
Sulphureo cavat igne saxa.
Per Herculis vestigia iter novo
{{Versus|50}}Princeps sequutus limite, quà truces
Vestae focis inferre, & urbi
Posset Afros, Capitolioque.
Mortale tunc passa ipsa fuit iugum
Natura, Poenis & legionibus
{{Versus|55}}Insessa Pennini, Alpiumque,
Ardua, pennipotentibusque
Volucrium vix pervia seculis,
Vidit nivosis compedibus iuga:
Subalcae & humanis lacertis
{{Versus|60}}Frena pati didicere rupes. [II,i fol. C4r]
Verum ille quorsum pertinuit labor,
Quive exitus? ô gloria, vincitur
Nempe idem, abitque victus, inde
Exilium exilio usque mutans,
{{Versus|65}}Ad Prusiam se contulit, atque ibi
Magnusque, mirandusque sedet cliens
Praetoria ad Bithyna, saevo
Dum libeat iugulare Regi.
Cannensis hinc mox sanguinis annulus<ref>Cornelius Tacitus</ref>
{{Versus|70}}Sequutus ultor. at puto Claudium
Auctoritas Cornelii hîc mî
Obiiciet, popularitatis<ref>Claudius Civilis Batavorum Imperator.</ref>
Ergo, Batavis regibus editum,
Qui dextro & orbus ipse oculo fuit,
{{Versus|75}}Oris dêhonestamento eodem
Hannibali similis, tibique.
Civilis hic est, ille itidem obviam
Heu Romulae ausus ire Tyrannidi:
Vindexque libertatis idem
{{Versus|80}}Unanimi celebratus ore
Et Gallica, & Germana per oppida,
Per & Batavos, dum Batavi forent,
Non Baethyco, ut nuper sub Alba
Expositi, quasi praeda, venum.
{{Versus|85}}Sed tunc minuti ceu capite, ac velut
Captiva bello mancipia, ad stuprum
Passim trahebantur, dabatque
Nomina militiae iuventus. [II,i fol. C4v]
Delectû habendo namque aberat prope
{{Versus|90}}Vitelliano cum imperio dies
Indicta, natura suapte
Illa quidem gravis, ac molesta,
At reddita usu tunc gravior tamen:
Culpa inquam eorum, qui magis in dies
{{Versus|95}}Magisque rem malam aggravabant
Sordibus, indomitoque luxu.
Quando vel annorum invalidos situ,
Morbove, quos dimittere mox queant
Mercede, quaerunt: contrà ephaebos
{{Versus|100}}(Atque (tuo Tacite utar ore)
Plaerisque procera est pueritia.)
Aevo, atque forma conspicuos, suae
Libidini inservire cogunt.
Materia hinc odii, fovente
{{Versus|105}}Gliscentis ignis femina Claudio
Promptissimos qui plebis, & optimus
Vi quisque, maximusque visus,
Publici eplî spetie, inque Sacrum
Nemus vocatos, incaluisse ubi<ref>Schakerbosch</ref>
{{Versus|110}}Nocte, lubentes ac hilaros videt,
A laude, gloriaque gentis
Capto adeo auspicio, hinc pudoris,
Hinc vilitatem sanguinis, ac graves
Iniurias, & caetera servitî
{{Versus|115}}Mala, inde Legatorum avarum
Imperium comitumque fastus [II,i fol. C5r]
Exponit. hinc se Centurionibus
Porrò, & Tribunis sic quasi per manus*
Tradi: cruore quos deinceps,
{{Versus|120}}Et spoliis simul ac replerint,
Mutari, & exquiri usque novos sinus,
Non una praedandique vocabula.
Instare delectum Vitellî
Quo socer a genero, a viro uxor,
{{Versus|125}}A fratre frater, à que parentibus
Velut supremo funere liberûm
Stirps dividatur: rem nec unquam
Deteriore loco Latinam
Fuisse, nunquam perditioribus
{{Versus|130}}Usam administris: iamque aliud nihil
Quam praedam in hybernis, senesque,
Nomen item legionum inane.
Tuïstones consanguineos sibi,
Idemque voto supplice Gallias
{{Versus|135}}Efflagitare: sed nec ipsi
Deêsse equitum, peditumque robur.
At vos Latinum nomen, & Italas
Timere vires parcite: Caesaris
Augusta Maiestas nec ulla
{{Versus|140}}Vos moveat. quid enim? duorum est,
Unius olim quod Domini fuit.
Quare nec ipsis Romulidis quidem
Bellum istud ingratum fore, alter -
Utrius ob studium, putandum est: [II,i fol. C5v]
{{Versus|145}}Cuius gravem fati ambigui aleam
Vespasiano, qui volet, imputet.
Victoriae nec summa victo,
Nec ratio solet ulla reddi:
Haec ille gratis non sine plausibus
{{Versus|150}}Effatus, omnes in nova Flavii,
Germanica execratione,
Verba adigit, patrioque ritu.
Nec longum, eadem lingua, & origine
Caninefates, ac Frisios duce
{{Versus|155}}Brunone (Transrhenana gens est)<ref>Bruno Caninefatium Dux</ref>
Auxilia, & socios habebant.
Direpta castra hinc, prima acie in fugam
Datae & cohortes: bisque duodecim
Triremium mox capta classis,
{{Versus|160}}Armaque item, quibus indigebant.
Pulsumque Romanum auspice Claudio
Tandem Batava nomen ab insula,
Promiscueque caesi ab ipsis
Hostibus, & sociis Latini.
{{Versus|165}}His adde fusis mox Legionibus
Turmas equestres auxiliarium,
Quas egredi raptim coactas
Ex Ubiis Trevirisque in hostem
Flacci Ordeonî iusserat audiens
{{Versus|170}}Dicto Lupercus, nam neque praelium<ref>Mummius Lupercus Legatus</ref>
Bonnense, ubi Belgis repletae
Corporibus, Latiisque fossae: [II,i fol. C6r]
Herennianae nec referam fugam<ref>Herennius Gallus Legionis I. Legatus.</ref>
Stratae cohortis, plenaque carbasa
{{Versus|175}}Abrepta frumento: nec actas
Ex Menapis, Morinisque praedas:
Non quassa trans amnem ultima Galliae
Mosam, imminutas aut Treviris opes,
Caesasque vico in Marcoduro
{{Versus|180}}A Batavis Ubias cohortes:
Sed nec mihi intrà valla sua ordines
Strati Asciburgî, signaque cum suis
Abducta captivis, & arma,
Carmen erunt. quid enim necesse hoc?
{{Versus|185}}Victae cohortes, captaque Gelduba,
Novesio mox non procul oppido
Pugnata equestri Marte pugna
Alterius memorentur ore.
Me Castra, nomen queis Veterum, iuvat
{{Versus|190}}Mummî duabus cum Legionibus
Disiecta non levi ruina,
Ausoniis fidibus referre.
Cum sarcinis quae, parteque praesidî
Turbaque calonum, atque pecunia
{{Versus|195}}Gallisque, Germanisque praedae
Supposito dedit igne Ductor.
<!-- Tac. IV.60: direptis castris faces iniciunt, cunctosque qui proelio superfuerant incendium hausit. -->
O ille quantis stragibus editis
In hoste vindex? sed dubio diu
Sub Marte, & amissa suorum
{{Versus|200}}Parte bona, haud sine clade victor. [II,i fol. C6v]
Tentata huic nam plus vice simplici,
Nec furtim, uti nunc: sed violentia,
Virtute sed vera. proinde
Hesperii, fideique Poenae
{{Versus|205}}Vertumni agant ritu omnia, nec putent
Referre quicquam, Marténe rem gerant,
An arte, dum vincant, oventque:
At Batavi, Frisiique in hostem
Stabant, loco gens quaeque suo, foret
{{Versus|210}}Discreta virtus quò manifestior,
Hinc inde telorum pluentes
Grandine: quae male posteaquam
Vibrata pinnis irrita moenium
Vident, & ipsis plaeraque turribus
{{Versus|215}}Haerere, clamore, impetuque
Unanimi insiliere vallo,
Frustra: suis nam viribus obruti
Plaerique scalis appositis cadunt,
Testudine hi facta suorum
{{Versus|220}}Scandere cum gladiis parantes
Suisque telis praecipites dati,
Armisque quassis non sine maximo
Fragore, vi pilorum ab hoste
Desuper, & sudium obteruntur,
{{Versus|225}}Nec territi tot casibus, & male
Sumptis, nec ulla fruge laboribus,
Audace destitere coepto
Cattigenae: sed eò mage ire
Ardentium hastarum ignibus obviam,
{{Versus|230}}Excussa fundis nec balearibus
Timere, balistisve saxa: hinc
Arîetibus, pluteisque adactis
Cum vineis & cratibus: at nova
Inde arte structis materiis modum
{{Versus|235}}In pontis, eductaque turre
Cum duplici tabulato in auras.
Mole hosticorum quae tamen asserum
Valentium plus, & trabium impeta
Perfracta, non parvam dedere
{{Versus|240}}Cattigenis sociisque cladem.
Sed haec minor, prae quam Vocula his dedit:<ref>Dillius Vocala duo & Viscesima Legionis Legatus.</ref>
Cum forte lapsu stratus equi, suis
Immane Dux quantum pavoris
Indidit, atque animi Latinis.
{{Versus|245}}Utrique falso creditus indice
Perisse parti. mox uti paruit:
Redintegratis cum suorum
Viribus, atque animis resumptis,
Cingenda rursus ad Vetera altero,<ref>Vetera Castra. Numisius Rufus & Herennius Gallus Legati.Classicus domi nobilis, Treviorum alae praefectus</ref>
{{Versus|250}}Novoque vindex obsidio redît:
Flacci Ordeonî caede primum,
Mox etiam Voculae peracta,
Cum Rufo enim pro tempore Herennium
Vincire visum Classice sat tibi,
{{Versus|255}}Partes Batavorum iuvare
Dum caperis, pariterque tecum, [II,i fol. C7v]
In Galliarum verba adigunt suos
O Rhene ripis praepositus tuis
Tutorque, & eiusdem Sabinus<ref>Iulius Tutor & Iulius Sabinus</ref>
{{Versus|260}}Nominis, hic Trevir, ille Lingon
Uterque Gallus. quorum opera quoque
Civilis usus dum Vetera obsidet:
Septa hinc fame, inde pressa ferro,
Non sine Diis animosus heros,
{{Versus|265}}Vasta illa Castrorum & spatia, & minas
Molesque prompto diruit impetu:
Hinc Classico in partem iuvante
Cum Treviris, equitumque turba
Tungrorum. & illinc Lingonibus suis
{{Versus|270}}Freto Sabino: non sine Iulio
Tutore. qui omnes quam fidelem
Praestiterint sociis opellam,
Rhenana Testis gens Ubii mihi,
Et nomen Agrippina cui dedit<ref>Colonia Agrippinensis</ref>
{{Versus|275}}Augusta, Tencteris, sitisque
Trans fluvium auctu, opulentiaque
Invisa, tunc post liminio in fidem
Germaniarum, corpus ut in suum,
Revorsa: & oppressi occupata
{{Versus|280}}Urbe Maguntiaco Tribuni,
Praefecto abacto, dum dare Galliae
Nomen recusant: cunctaque Claudio
Secunda: * Velledaeque missus<ref>VelledaVirgo fatidica nationis Bructerae</ref>
Muneri honorifico Lupercus.<ref>Mummius Lupercus</ref> [II,i fol. C8r]
{{Versus|285}}Voti ergo (de Civile loquor) reus
Tandem, patrata caede tot hostium,
Russumque, propexumque crinem
Barbarico posuisse ritu
Fertur, peremptis & Legionibus
{{Versus|290}}Paenas paratas, & sua vincula<ref>Iulius Paulus frater Civilis</ref>
Ultus satisfecisse fratris
Manibus, à Capitone falso<ref>Fonteius Capito</ref>
Rebellionis crimine, per gravem
Iniuriam oppressi, & vice reddita
{{Versus|295}}Cruore Romano Batavi
Funeris invidiam piasse.
Celanda victis nec Sunicis mihi
Batava virtus, iunctaque partibus
Urbs Vindonissae, Tertiaque
{{Versus|300}}Cum Decima Legione capta
Iurisque Galli facta Novaesium:
Cûi, nec mora, & se mox Legio altera
Miscens relictis signa castris
Transtulit, anteeunte Sancto.<ref>Claudius Sanctus</ref>
{{Versus|305}}Eheu quot horum, cum Legionibus,
Quot denique alarum, atque cohortium
Hyberna subversa, aut crematis
In cineres abiere tectis?
At Claudius iam, non Ubiis modo
{{Versus|310}}Fractis, sed & Rheni urbe Colonia
Iussa Imperî eiurare nomen,
Ulterius penetrare Rhenum, [II,i fol. C8v]
Mosaeque porrò victor ad oppida
Ire, inque partes pertrahere institit
{{Versus|315}}Tumultuaria coactum
Raptim opera Labeonis agmen.<ref>Claudius Labeo</ref>
Dedentibus se Centurionibus
Unaque Tungrorum omnia, nec satis,
In foedus accepti, fidemque
{{Versus|320}}Baethasii quoque, Nerviique:
Virtute ductrice, at cui Fors comes:
Pavore tactis finitimis, sua
Vel sponte mutatis. ita ille
In socias sibi, deditasque,
{{Versus|325}}Caeca annuisset si Dea, Gallias
Germaniasque, intentus, & optimis
Et maximis regni utriusque
Imperiis simul imminebat.
At obstitit non dignus avo nepos,
{{Versus|330}}Bellum inchoatum qui temere pari
Formidine, & cura peractum
Deservit subitò Sabinus.<ref>Iulius Sabinus, quem falso Divum Iulium inter proavosnumerasse memorat Tacitus</ref>
Sabinus hosti Sequanico suos
Committere ausus non bene Lingonas,
{{Versus|335}}Insignibusque cum Latino
Foedere depositis, superbo
Audire Caesar nomine. scilicet
In peius ex illo heu ruere omnia
Sublata rursus, atque prono
{{Versus|340}}Limite in exitium referri,
Par esse nam tot quis Legionibus,
Ultra cohortes auxiliarias,
Quis posset. hinc stetere Remi
Foedera respicere icta, fasque,
{{Versus|345}}Civem monentes, ad Treviros quoque
Datis tabellis nomine patriae
Communis: Octava inde Victrix
Cum decima Legione & ipsa
Victrice Sexta, hinc Una Vitellii
{{Versus|350}}Cognomine, Vicesima, at è recens
Nuperque conscriptis Secunda,
Ad Veterum properare labem
Rite eluendam credita: pars iugis
Traducta Graii, per gelidi hae nives
{{Versus|355}}Pennini, at illa Coctianis
Alpibus. hinc Decima à Britannis
Accita Quarta, hinc Tertia, cui tamen
Prima ex Iberis est Legio addita.
Ergo tot adversariorum
{{Versus|360}}Praesidiis Legionibusque
Par esse Galli, par Treviri agminis
Dux possit? & quis? Classicus arbitror:
Longas at oscitationes
Ille trahens, in utramque dormit
{{Versus|365}}Securus aurem. credo situ otii
Segnis, velut parto Imperio fruens.
At Tullius: verba ah sine ille<ref>Tullius Valentinus Trevir</ref>
Instruat, inque foro diserta [II,i fol. D1v]
E tuto in hostem bella gerat loco,
{{Versus|370}}Linguaeque forti pugnet acumine,
Virgas & ingratum recensens
Servitium, dominosque fasces,
Tributaque immortalia, & obiici
Quaecunque magnis Imperiis solent.
{{Versus|375}}Suae hisque civitatis aures
Obstruat, interea manus dum
Batava vicinae avia Galliae
Lustrant, & omnes excutiunt sinus,
Hostile nec ferunt inulto
{{Versus|380}}Transfugium Labeoni abire.<ref>Claudius Labeo</ref>
Sed nec sat ipse in tempore Iulius<ref>Iulius Tutor</ref>
Germaniae ripam exteriorem ope
Firmare matura, atque iussis
Praesidiis properavit Alpes.
{{Versus|385}}Quò nempe factum, ut praeter opes eas
Quas ante dixi, Rhaetica per iuga
Irruperint & foederatae
Auspice Sextilio cohortes.<ref>Sextilius Foelix. xxi. Legio</ref>
Accessit his, quam rettuli item prius
{{Versus|390}}Vitelliano nomine nobilem.
Unaque Singularium ala:
Factaque pervia Vindonissae urbs
Brigantico, huic qui dux praeerat gregi,<ref>Iulius Briganticus Batavus</ref>
Sorore Claudî natus, uti fere
{{Versus|395}}Acerrimae cognationum
Esse inimicitia fuerunt, [II,i fol. D2r]
Invisus, atque infestus avunculo.
Metu subactis sed Legionibus,
Aut spe ante corruptis ab hoste,
{{Versus|400}}Sub Duce que Trevirûm merebant.
Quarum insequutae mox etiam fidem,
Auctore pridem non ita Claudio
In verba Galliarum adactae
Foederis Ausonii cohortes.
{{Versus|405}}Bonnensibus ne cum Legionibus
Novesianos, aut Triboces loquar,
Accessione auctos recenti
Vangionum, Caracatiumque.
At Tutor haud iam tutus, ut anteà,
{{Versus|410}}Ab hoste, vitata urbe Magontio
Se Bingium pulsus recepit,
Municipum comitante turmae,
Amnis rescisso ponte prius Navae,
Locoque fidens. & bene, nì statim
{{Versus|415}}Cohortium incursu, dolisque
Rem duce Sextilio gerentum,
Vado reperto proditus, in vagam &
Versus Latina fraude foret fugam.
Qua clade perculsi universa
{{Versus|420}}Nobilitas, Trevirumque plebes
Armis omissis per patrios agros
Palata longo tempore: Principum
Quibusdam in urbes, iura nondum
Quae Latrii exuerant, regressis. [II,i fol. D2v]
{{Versus|425}}Haec Tullio absente acta, sed alite<ref>Tullius Valentinus</ref>
Inauspicata: qui simul adfuit
Furens, suos excire ad arma,
Arma viri, rapite arma cives.
Victis honestum & pro patria mori:
{{Versus|430}}Victoribus vero, (vi faveant Dii)
Parata libertas, decusque
Ingenui pretium laboris.
His ille, caesis Rufo, & Herennio
Prius, minor quò spes veniae foret,<ref>Herennius Gallus & Numisius Rufus</ref>
{{Versus|435}}Legato utroque, in arma rursum,
Quicquid erat Trevirum, retraxit.
At Claudius Tutorem ubi Bingii
Pulsum arce, contra hosti ex animi omnia
Sententia evenisse fama
{{Versus|440}}Comperit, & Treviros necatos:
Cum Classico omnes omnibus undique
Locis suorum cogere copias,
Viresque dispersas in unum
Municipum, auxiliariumque.
{{Versus|445}}Simulque crebros mittere nuncios,
Summae periclum ne faciat rei
Ducem Valentinum monentes.
Cum valida Trevirum caterva
Rigoduli dum praesidet, hinc loco
{{Versus|450}}Septo Mosellae flumine, montibus
Inde, atque fossarum, aggerumque
Obiicibus, lapidumque mole. [II,i fol. D3r]
Cuius rei non causa Briganticus,<ref>Iulius Briganticus. Sextilius Foelix</ref>
Foelixve, quamvis hi quoque causa erant
{{Versus|455}}Huius: sed adventus Petilî,<ref>Petilius Cerealis Romani exercitus Imperator</ref>
Pugnae avidi nimium Petilî.
Res ipsa testis. nam tibi quid miser
Iuvere Tulli flumina? quid iuga,
Rupesve, quid fossae, Cyclopum
{{Versus|460}}Vel manibus fabricata moles?
Nempe ire pessum per caput, & pedes
Vidisti ab illis immeritos mori
Cives, & è saxi arce saltus
Heu facere horribiles deorsum.
{{Versus|465}}Vidisti ab alto municipes tuos
Modo ruinae praecipites datos:
Vidisse nec sat: ipse oportet
Ipse etiam moriare Tulli.
Linquenda tellus, & patriae forum,
{{Versus|470}}Ipso fuit quae te tibi carior,
Cum luce libertasque, pro qua
Posse mori toties rogasti.
Linquenda carae coniugis oscula,
Paruique nati, & turba clientium,
{{Versus|475}}Linquendi amici, proximique.
Parva loquor: rosea ista cervix
Futura paulò post capitis minor
Danda heu securi, tergaque fascibus
Praebenda, & ad palum liganda,
{{Versus|480}}Ah quoties moriture Tulli. [II,i fol. D3v]
Mittere Romam nempe, sed ut reus,
Mittere, non hoc pollicitus tuis,
Unaque tecum Belgicana
Nobilitas, Treviraeque gentis
{{Versus|485}}Captiva pubes. & puto abest prope
Lux illa, missura exitio, & neci
Constricta tunc primum pudendis
Corpora nobilium catenis.
Hoc mortis hoc solatioli tamen
{{Versus|490}}Tecum sub umbras, propatria auferes
Caesus, quod unà & ipse iisti
Cum patria pereunte pessum.
Illud levamen nec levius tibi,
{{Versus|Quae firmitudo pectoris est tui)
{{Versus|495}}Quod non & ipse una cadente.
Cum patria cecidisti inultus.
Nam vivit, & rem nunc etiam optimè
Gerens Batavus Dux aciem struit,
Te vindicaturus, tuosque
{{Versus|500}}Lingone cum Duce, Classicoque.
Vides ne ponat Romulus ut suos
Dux ipse fastus, nec solitam suis
Fossam, atque munimenta castris
Obiiciat, trepidique valli
{{Versus|505}}Molem propinquam nubibus arduis?
Quae cuncta, quae non Cattigenas tamen
Deterruere, Claudiumque:
Quò minus haec eadem corona [II,i fol. D4r]
Invadere ausi, tam subito impetu,
{{Versus|510}}Ut è cubili Ductor, & in thoro
Iacens (nec in castris enim ipsi
Acta ea nox fuerat) suosque
Vinci, atque pugnari audierit simul,
Qui nunciabant increpitans metum,
{{Versus|515}}Ipsi ante oclos usque universa
Dum patuit manifesta clades.
Perrupta castra hinc, cum Legionibus
Cohortibusque: infessus & extima
Coloniae annectens, Mosellae
{{Versus|520}}Pons medius, Celeresque fusi.<ref>Celeres, & Fleximines, & Trossuli antiquitate dicti, quosnunc Equites dicimus. Vide Plin. Lib. 33 Cap. 2. Classicus</ref>
Petilius porrò hos retrahens manu,
Prece hos, at illos exstimulans minis,
Simul duorum implebat unus
Militis officium ducisque.
{{Versus|525}}Utrumque contra dux itidem Trevir,
Tutorque praestans, non sine Claudio,
Stabant tripartiti, locisque
Quisque suis feriebat hostem.
Pro laude verò tum Batavos erat
{{Versus|530}}Videre, pro praedaque Tuïstonas
Certare, libertate Gallos,
Hos Treviro Duce, & hos Batavo.
Et cuncta iam pro Cattigenis erant,
Firmans Vitellî dum Legio pedem,
{{Versus|535}}Patentiore conglobata
Sustinuit spatio ruentes. [II,i fol. D4v]
Mutata sors hinc, partaque Claudio
Victoria erepta è manibus fuit,
Corrupta Germanorum avaris
{{Versus|540}}Ingeniis, onerare praeda
Quisque hoste omisso dum properat manus,
Successus ipsis & sibi obest suus.
Viditque victores eosdem
Una dies, eademque victos.
{{Versus|545}}Quid multa? castrorum excidium quoque
Mox insequutum: famaque nuncia
Germanae ab iniecto crematae
Igne, dolis Ubiis, cohortis.
Foeliciori cuncta sed alite haec
{{Versus|550}}Resarciit mox damna Caninefas:
Captaque depressaque parte
Ausoniae meliore classis.
Qui nempe & idem sponte sua excitam,
Ut pro Latinis bella capesseret,
{{Versus|555}}E Nerviis turbam coegit
Cattigenum dare terga praedae.
Nec Classicus non tam bene Claudio
Periculorum cum Duce particeps,
Meretur in partem venire
{{Versus|560}}Laudis, & in numerum referri hunc.
Facto secundo praelio ad oppidum
Novesianum, quando Petilii
Iussu ante eo praemissum equestre
Stravit humi Cerealis agmen. [II,i fol. D5r]
{{Versus|565}}Sed me Batavi & Claudius increpant,
Auremque vellunt solliciti mihi,
Ad Castra ne pugnata bella,
Ne tacitus, Vetera illa Castra
Obliviosa dissimulem cheli.
{{Versus|570}}Quod accidat ne, cauto equidem est opus.
Sed nil pericli est, dum canenti
Mî Tacitus superabit auctor,
Nomenque Claudî nobile, qui novis
Ad Castra, dixi quae modo, copiis
{{Versus|575}}Tutus loco consedit, utque
Admonitu bene gestae ibidem
Rei, & secundae sortis imagine,
Mentem, atque vires adiiceret suis.
Testem ergo virtutis locum ipsum
{{Versus|580}}Rite, loci Geniumque laudans,
Hîc se super vestigia gloriae,
Hîc cum Batavis stare Tuïstonas
Aiebat, & fastus Latinos
Cum Ducibus, Legionum & ossa
{{Versus|585}}Forti prementes Mummiadum pede,
Quocunque & hostis lumina tenderet,
Dira omnia obversari eidem
Ante oculos. alia inde parte
Manu haud silentem, & voce aciem struens,
{{Versus|590}}Vi duplicata nempe cohortium, ac
Alarum, & accessu recenti
Tergeminae Legionis auctus [II,i fol. D5v]
Petilii ardor parti aderat suae.
Neuter morator, neuter item Ducum
{{Versus|595}}Pavens: sed arcebant paludes,
Et spatia ingenio suopte
Camporum, & ipsa sponte madentium,
Obliqua & in Rhenum addita Claudio à
Civile moles, cuius amnis
{{Versus|600}}Oppositu revolutus, aruis
Latè propinquis diluviem daret.
Haec caeca iniquis forma loci vadis
Contraria, armorum gravato
Ponderibus, pavidoque nandi
{{Versus|605}}Romano, equestres ut videt obrui
Turmas, & altis ire paludibus
Secum arma pessum. nec pedestri
Ut fieri olim acie suëvit,
Huic cominus res cum Batavis erat:
{{Versus|610}}Vagos sed undas inter, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
Cernere erat fluitare mistos:
Totove, si quid fors stabile insciis
Loci obtulit se, corpore nitier
{{Versus|615}}Eò usque. persultante notis
Hoste vadis, latera atque terga
Dum fronte omissa militis Ausonî
Venire circum gestit, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
{{Versus|620}}Mutuum in exitium implicare. [II,i fol. D6r]
Hinc ergo ferro, hinc cernere aquis erat
Remi nepotes magnanimos premi.
Tuïstonas contrà & Batavos
Fluminibus, levitas, suëtos
{{Versus|625}}Tollebat armorum, ipseque corporum
Procerus auctus his erat usui,
Gnaros sub undis adde colles,
Quodque loci vada nota habebant.
Quid dum, Loïse ô, pandimus haec tibi,
{{Versus|630}}Ecquid videris, non homines, uti
Dictum est, sed utres rursum Iberos
Cernere coprophoros natantes?
Illos natantes coprophoros, quibus
Accepta fert tot funera Belgium.
{{Versus|635}}Certè ipse rursum, certè eosdem
Mî videor, volupe & Loïse est
fol. D6r vs. 636 Loïse <i>er staat:</i> videre
De Lugoduni cernere moenibus,
Non fastu, ut olim, sed tumidos aquis:
Fugamque perdentes marino
{{Versus|640}}Implicitam Boïsote nexu.
Revorti at illuc, unde abii modò,
Ipsa instituti me ratio monet,
Hinc nempe ad hostem pene victum,
Parte alia Batavos ovantes.
{{Versus|645}}Redintegratum postridie tamen
Utrinque maiore impete praelium,
Saxisque, glandibusque, & omni
Missilium genere expedito. [II,i fol. D6v]
Hostem lacessunt dum Batavi suum,
{{Versus|650}}Telisque & hastis cominus eminus,
Latoque ferro rem gerentes
Ilia confodiunt natantum.
Nec illa parvo mox fuit usui
Rheno addita amni quam memoravimus
{{Versus|655}}Molem ante, Bructerorum ut ausus
Hanc cuneus superare nando.
Turbata ibi res, pelli acies quoque
Cohortium visa auxiliarium,
Ruente in ipsas hoste vastis
{{Versus|660}}Corporibus, frameisque longis.
Sed prosperum ut nil est homini diu,
Praesertim habenti cum grege perfido,
Et perfuga rem: quorum iniqua
Mox quoque proditione factum est,
{{Versus|665}}Voti ut potentes qui fuerant modo,
Discesserint victi, & petere alite
Cursu coacti amnem, sibique
Consulere & fuga, & arte nandi.
Nec fracta Claudî tot tamen his malis
{{Versus|670}}Batava virtus, quò minus obviam
Hosti iret, è Cauchisque lectum
Auxiliis repararet agmen.
Quin Drusianam diruit insuper
Molem, inque vicinam agmine Galliam
{{Versus|675}}Prono, labefactis ruentem
Obiicibus fluvium refudit. [II,i fol. D7r]
Sic continentis sic spetiem insulam, &
Germaniam inter fecerat alveus
Tenûis, velut porrò amne abacto.
{{Versus|680}}Ecquid huic simile hoc, quod ausi
Fuere nostri temporis Ordines
Loïse nuper? par facinus quidem,
Sed exitu magis cupito:
Adde etiam meliore causa
{{Versus|685}}Mosae revulsos, atque Salae aggeres,
Quàm Claudii quam fractam ope diximus
Molem. sed ad Civilem, eodem
Unde abii, melius redire est.
Accepta cui post tot mala, tot vices,
{{Versus|690}}Cladesque, tantum vult Tacitus tamen
Belli superfuisse credi,
Praesidia ut modicis Petilî
Vicis quadripartita cohortium,
Alasque equestres cum Legionibus
{{Versus|695}}Invaserit, Bis Quinta Arenaci -
Altera item Batavo urbe duri,
Vadam, atque Grinnes castra cohortium,
Ut dixi, & alarum, omni ita copiis
Ex parte divisis, ut ipse,
{{Versus|700}}Eius item genitus sorore
Verax, suam quisque & traherent manum
Hinc Tutor, hinc dux Lingo: nec omnia
Fiducia haec patrandi, at ausis
Multa suis aliqua benignam [II,i fol. D7v]
{{Versus|705}}In parte Fortunam affore: denique
Cautum parum posse artibus his Ducem
Intercipi spe, nunciisque
Pluribus huc volitantem & illuc.
At queis Arenacum obtigerat, bis &
{{Versus|710}}Quinta futurum cum Legione erat
Negotium, oppugnationem
Difficilem hanc nimium, simulque
Periculosae plenum opus aleae
Rati, in vagantes longius impetum
{{Versus|715}}Fecere, lignatum, forasque
Caedere materias profectos:
Quinque interemptis Centurionibus,
Castrisque Praefecto. ecquid enim attinet
Manipulares dicere? atque
{{Versus|720}}Intereà Batavo ire durum
Germanus obsessum, & valida manu
Pontem inchoatum irrumpere nitier:
Certamen anceps dum tenebrae,
Noxque superveniens diremit
{{Versus|725}}Obscura. plus discriminis ad Vadam
Grinnesque: Grinnes Classicus, at Vadam
Civilis expugnare adorti:
Nec poterant sine clade sisti.
Haec nempe mortis causa Brigantico,<ref>Iulius Briganticus Batavus sorore Civilis genitus</ref>
{{Versus|730}}Praefectus alae dum Latio meret,
Et optimo cuique interempto
E sociis. sed ubi Petilî [II,i fol. D8r]
Caterva cum delecta equitum manu
Subvenit, exin versa Bataviae
{{Versus|735}}Fortuna, Germanique in amnem
Praecipites violenter acti.
Ipse agnitus dux, dum fugientium
Retentat audax terga, relicto equo
Telis petitus transnatavit
{{Versus|740}}Sospes: idem effugium Batavis.
Nunc ô puellae, nunc Aganippides,
Petilianas pangite nuptias,
Et Claudiam cum Claudio unà<ref>Claudia Sacrata, mulier Ubia</ref>
A Duce Romuleo subactam.
{{Versus|745}}Bonnam profectus namque Novesio,
Castra ut videret, quae Legionibus
Ibidem in hybernis futuris
Artifices opera erigebant:
Domum secundo flumine navibus
{{Versus|750}}Sparso Imperator coeperat agmine
Pedem referre, incuriosis
Excubiis, vigilumque turba
Data in soporem. sensit id hostium
Insomnis ardor: nec mora, rem dolo
{{Versus|755}}Tractare consultum putantes,
Insidias posuere, herili
Iussis, Sacratae & parcere somnulo
Custodibus: nox atraque nubibus
Electa, prono & amne rapti
{{Versus|760}}Nullo ineunt prohibente vallum. [II,i fol. D8v]
Furtim refectis pugna tamen prior
Tentoriorum funibus, artéque
Adiuta: dum pessum suismet
It coriis coopertus hostis.
{{Versus|765}}Turbare classem pars alia Italam,
Et vincla tractis indere puppibus:
Utque ad premendum hostem fidelî
Arte silentî, ita caede coepta,
Repente, quò plus incuterent metus,
{{Versus|770}}Clamoribus rauci omnia dissonis
Miscere. dum ferro exciti, atque
Vulneribus vigilare iussi
Pars arma quaerunt, pars vaga per vias,
Tortisque circum brachia vestibus,
{{Versus|775}}Nec militari, ut ante, culti
More ruunt, gladiisque strictis.
At semisomnis, & prope corpore
Intectus omni dux bonus, hostium
Errore servatus, sibimet
{{Versus|780}}Effugio peperit salutem.
Insignem aplustri qui Tyrio ratem
Praetoriam, illic, par ut erat, rati
Esse Imperatorem, Latinis
Raptum ierant spoliis onustam.
{{Versus|785}}At ille noctis hoc alibi egerat
Praesagus auspex, non sine compare,
Vias breves quae ipsi, & iocundos
Militiae faceret labores,
Mollesque somnos: Nympha Ubia haec erat,<ref>Claudia Sacrata</ref>
{{Versus|790}}Ob quam datum intermittere symbolum
Iust, suum veternum, herili
Flagitio Vigiles tegebant.
Quid multa? captis navibus hosticis
Multa revecti luce Tuistones,
{{Versus|795}}Praetoriam Ducis triremem<ref>Velleda Virgo fatidica apud Bructeros</ref>
Fatidicae Domine superbum
Traxere donum flumine Luppia.
At laetiorem iam vice redditum
Gráta Ducem, navalem in armis
{{Versus|800}}Instituendi aciem prehendit
Cupido. complet ergo quod uspiam est
Biremium, quaeque ordine simplici
Consuetae agi, & vis lintrium ingens
Addita, ne referam citato
{{Versus|805}}Cursu Liburnos. hinc spatium aequoris
Captum instar, amnis Mosae ubi plenius
Reciprocantem affundit aestum
Oceano, socia unda Rheni.
Causa instruenda classis, ovatio:
{{Versus|810}}Et commeatus Gallia ut advehi
Suetos prius, terrore eo inter -
Et cipere, & prohibere posset.
Contra haec (penes sit Historicum fides)
Dux copiarum Romulidum, haud metu,
{{Versus|815}}Rei sed admiratione,
Remivagam instituisse classem [II,i fol. E1v]
Fertur, parem illam non numero quidem
Sed remigum usu, mole sed ardua,
Docta gubernatorum & arte,
{{Versus|820}}Multo etiam Batava priorem.
Huius secundo flumine, at illius
Vento acta classis, praeter utrinque sed
Vecti ambo, tentato ante iactu
Missilium, dirimuntur hostes.
{{Versus|825}}Transisse Rhenum mox Tacitus refert
Civilem, at hostile ulterius nihil
Audum: Insulam dum vastat omnem,
Et Batavos Cerealis agros,
Villasque: tantum praedia Claudii
{{Versus|830}}Intacta fallaci arte Ducum sinens:
Agitque ab omni parte praedas.
Cum pluvio super imbre fusa
Vis Rheni, & Autumni, ut fieri solet
Flexu, paludosam, atque humilem insulam
{{Versus|835}}Uligo visa opplere, stagni
In faciem. neque commeatus,
Aut classis hosti iussa aderat sequi:
Locoque plano castra sita, aestuum
Vi differebantur propinqui
{{Versus|840}}Fluminis, & pluvialis undae.
Tunc opprimi hostem, tunc potuisse opes
Frangi Latinas Marte Tuïstonum,
Lucri sed à se amore flexos,
Claudius, & Batavi imputarunt,* [II,i fol. E2r]
{{Versus|845}}Magna haec fatemur, dignaque aheneis
Scribi tabellis, sed nihil ad tua
Loïse. nempe victus ille
Nempe tamen: quid enim? & coactus
Aequis iniquis conditionibus
{{Versus|850}}Sancire pacis foedera Romuli
Cum gente, civium heu suorum
Perfidia, auxiliariumque
Germaniarum fraude, nec hostium
Virtute, Poenis sed ducis artibus
{{Versus|855}}Dolique. Christi at ipse contra
Auspicio, aligerumque ductu
Caesis redisti victor ab hostibus.
Hinc excipe, udi quos stadii aequore
Exercuit cursura: Olympi
{{Versus|860}}Prae quibus haud, Nemeaeve ludos
Spectare malles, excipe item novis
Absorpta Iberum corpora fluctibus
Voracis undae, classe nostra
Incolumi, sociisque salvis.
{{Versus|865}}Ergo secundo flamine agens ratem,
Gratis replesti victibus oppidum,
Mutare equinam, bubulumque
Pane iubens corium, & caninam,
Cattasque, suavem Cattigenis cibum,
{{Versus|870}}Zythoque lymphas, quod Pharium vocant,
Vel flore iucundo Lyaei.
O niveum, atque diem beatum, [II,i fol. E2v]
Qui primus alma risit adorea,
Qua commeatus, & satias redît,
{{Versus|875}}Fame, siti, atque peste siccis
Esuriem, obsidiumque pellens.
Dixitque tandem, respicit ut suos
Tellure in ipsa naufragium pati,
Trux ille, fortunaque nuper
{{Versus|880}}Ebrius Hesperia Imperator
Baldaeus, ille heu nomine Regio
Impunitatis, & veniae modo
Fallacis ostentator, urbi
Exitium toties minatus.
{{Versus|885}}Invitus, urbs heu, moenibus à tuis,
Portisque cedo. (sic placitum salo)
Invitus. adiuro crucem istam,
Quam fero, ut Induperante dignum est.
Nec peiero. nam quid mihi nunc boni
{{Versus|890}}Sit inde? sed quis gurgitibus parem
Sese esse tantis, aestuique
Postulet? ô maria Amphitritae,
O terra, ô aether, ô Ducis irritas
Spes, ô Triumphi vana petitio.
{{Versus|895}}O moenia usurpata quondam
Luminibus: pedibusque nostris.
At nunc supremam dicere me iubet
Non hostium vis, non Boïsotici
Metus furoris, non cavi aeris
{{Versus|900}}Fulmina, Mattiacumque nomen: [II,i fol. E3r]
Castris minans sed diluviem meis
Fatalis undae saeva necessitas,
Auctusque Caeciae, Africique
Vi, rapidae alluvionis aestus.
{{Versus|905}}Ave ergo Lugdunum ac pariter vale,
Praecepta inani spe toties mihi.
Valete nostri valla quondam
Nominis admonitura cives.
Hoc ille, longis non sine literis,
{{Versus|910}}Cubilis, usus quo fuerat, foco,
Et parîeti inscriptum reliquit
Gloriolae monumentum Iberae.
Diversa at istis pectore in intimo
Secum volutans, ore premens sonum,
{{Versus|915}}Lingua sub ipsa immurmurasse,
Haecque tacens agitare visus.
Heu frustra Ibero dente lacessere
Canes Molossos nitimur hinnuli:
Frustra Herculi extorquere clavam,
{{Versus|920}}Corrigere & digitum Miloni
Malum tenenti. viribus impares
Ire obviam non definimus tamen,
Sectari & ultrò, quos vel amplus
Posse modo effugere est Triumphus.
{{Versus|925}}Gens civicis quae seditionibus
Relicta Cattorum avia Gallicae
Confinibus mutavit orae:
Quà tumulis maris unda arenae
Pugnans, Batavis efficit insulam
{{Versus|930}}A fronte, tergum hinc, ac latera alluit
Vahalis, inde Mosa, tuque
Rhene pater, fluviorum ocelle:
Ut quae Britannis tunditur aestubus,
Crepido saxi cedere nescia,
{{Versus|935}}Per vulnera, & cades ab ipsis
Ducit opes animosa damnis.
Non terra lapsum vi recreans sua,
Valentiorem vidit in Herculem
Consurgere Antaeum: nec aequè
{{Versus|940}}Corpore atrox fuit Hydra secto.
Presses, resurget firmior, & pilae
Modo resultans ibit, & impete
Miro aucta virescet, doloso
Suppositae ut cineri favillae.
{{Versus|945}}Cursoribus iam non ego literas,
Cum laureatis fasciculis dabo
Ferre ad Cuningam, nec Triumphi
Sollicitus meritos honores
Poscam Imperator. occidit, occidit
{{Versus|950}}Fortuna Iberi nominis, occidit
Spes cuncta Lugduni soluto
Obsidio, Ducibusque nostris
Captis, necatis, diluvie obrutis.
Pudet fateri. quid moror amplius?
{{Versus|955}}Nil vis Batava, nil manus non
Efficient Boïsotianae: [II,i fol. E4r]
Quas & secundo numine agens Deus
Virtute vera firmat, & auspice
Dat Aurasino ubique victis
{{Versus|960}}Hostibus incolumes referri.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>AD IOANNEM HAUTENUM REIPUBLICAE LUGdunensi à Secretis.===
<poem>
HAutene, nî te plus oculis ament,
Nî te in sinu, ipsis inque oculis ferant,
Musaeque, Gratiaeque, & ipsum
Quantum adeò Venerum, atque Amorum est:
{{Versus|5}}O invenustas tunc Veneres nimis,
Musasque tristes, atque inamabiles:
O nomine indignos Amores:
O Charites sine gratia omni.
Sed Gratiarum grata cohors nimis,
{{Versus|10}}Musaeque semper Musicè habent suos:
Nativa nec sic prorsum Amores
Liquit amabilitas, nec ipsa
Expers venustate est adeo Venus,
Ut non suis te plus oculis ament,
{{Versus|15}}Non in sinu sibi dicatum,
Inque ferant oculis alumnum.
Quid ergo mirum, tot si ope numinum,
Et tot Dearum praesidiis ferox
Maranicae expeditionis
{{Versus|20}}Ludibrium, obsidiumque nuper [II,ii fol. E4v]
Sprevisti inultus? aegide quem sua,
Placere se vult dum Veneri suae,
Texisse, servatum esse & ipsum
Credibile est voluisse Martem.
{{Versus|25}}Qui te per hostes mille gravissimos
Domique, & intrà moenia maximè,
Dextra sinistra rem exhibentes,
Intrepido dedit ire gressu.
Thorace septum plusquàm adamantino,
{{Versus|30}}Constantia dico, atque fide, & gravi,
Quam semper ante oclos habebas,
In patriam pietate Civis.
Camoenae amoenae, vestra ope nunc opus
Vestro Poëtae: nec pote sum Deae
{{Versus|35}}Tacere, qua me Hautenus in re
Iuverit, officiisque quantis
Obnoxium me reddiderit sibi:
Nec me modò, sed Rem quoque Publicam
Omnem, mihi quae luce semper
{{Versus|40}}Carior, hisque oculis futura est.
Vobis sed istud dicam equidem palam,
Vos porrò multis dicite millibus:
Anusque curate hac loquatur
Pagina. ne fugiens citò aetas
{{Versus|45}}Obliviosis invida seculis,
Nocte illius caeca hoc studium tegat:
Neu nomine in deserto Arachne
Texat opus, tenuemque telam. [II,ii fol. E5r]
Nam quos labores pertulimus simul,
{{Versus|50}}Ab hoste pressi dum fuimus fame,
Ferroque, testis ipse testis
Esse potes, neque enim Poëtam,
Hautene, decretum hîc agere est mihi.
Procul Poëtae sint, procul hinc volo
{{Versus|55}}Commenta vatum. vera quippe
Historica fide agenda res est.
Ergò labores quos tulimus simul,
Hostilis urbem dum tenuit metus
Vallo, fame, obsessamque ferro,
{{Versus|60}}Nil opus est memorem monere.
Notum tibi nam, quo studio fori
Hinc Alpha, & illinc Beta sategerint
Mutabile ad defectionem
Farris inops stimulare vulgus.
{{Versus|65}}Dum quod vel anno sat foret hordeum
Zythepsa perdit: quaeque fami byne
Esset levandae, excocta flammis
Esui inepta, nec apta potû,
Mutata aceto, redditur, & novo
{{Versus|70}}Sapore abusam cervisiam dolet.
Omitto Dardanariorum
Perfidiam, nec opus referre hîc:
Vendentium clam, quae dare publicos
Frumenta in usus debuerant palam:
{{Versus|75}}Condenda avarè, promere illa
Nî subigat pretiosus emptor. [II,ii fol. E5v]
Quae de beatis dicta velim modo,
Iisque, queis res illa erat in manu:
Qui dico pulvinis sedere
{{Versus|80}}In prasinis, solio & Curuli
Sueti. ad Sodales namque quod attinet
Collegiorum, & Civica nomina
Tum qui Sagittarî vocantur:
Quid melius pote, fortiusve
{{Versus|85}}Fuisse? qui Rem tam bene Publicam,
Contra omnium spem, votaque Circii,
Et Clusii, ut scis, in foro qui
Usque suo Borean agebant:
Defendere ausi non sine maximis
{{Versus|90}}Molestiis, freti auxilio Dei
Solius: expensamque vitam
Haud sibi, sed patriae referre.
Testis Iacobus Duziades mihi
Hautene, tuque, & si quis amicior
{{Versus|95}}Sibi ipse, mutasse Aurasino
Imperio iuga gaudet Albae:
Nondum expiatis oblita caedibus,
Verum expiandis, si faveat Deus,
Brevi, ipse uti spero rogoque,
{{Versus|100}}Iure meo, meritoque Iberum.
Atqui doloris hoc cumulum insuper
Mali addidit mî, quod Populo magis
Curae esse rem suam viderem,
Quam Dominis, procerum coetû. [II,ii fol. E6r]
{{Versus|105}}Nam summa rerum credita quêis erat,
Censere mecum si capite hîc velis,
Hoc me puto praestare posse,
Vix numero totidem repertos,
Quot culta Nili divitis ostia,
{{Versus|110}}Urbi usui ex his qui fuerint bono:
Nullumque vulnus Lugoduno,
Heu, gravius reor accidisse,
Istos probos quàm Lanitii ordines,
Quaterque Denos quos perhibent Viros:
{{Versus|115}}Ex oppidi prisco instituto
Quos penes in Populum potestas.
Urbisne Laedae Civem? (aliquemne ita
Civem esse fungum, qui Batavus fiet?)
Quid dico Civem? imò Tribunum
{{Versus|120}}Civibus impositum regendis,
Optare Iberum servitium sibi:
Et supplicem velle his fieri, quibus
{{Versus|Pròh tempora, inversique mores)
Debuerat timor ipsus esse?
{{Versus|125}}Quenquamne sic factum immemorem sui,
Iurandum uti ius aestimet irritum,
Ius Publicum causa asserendi
Quod dederat prius Aurasino?
Fame paratos cum videat mori
{{Versus|130}}Cives, & urbem Marte tuerier:
Parte altera adventare classem
Subsidio Boïsotianam. [II,ii fol. E6v]
Praesto futuram, si faciles Deus
Ministret aestus, Caecia, & Africo
{{Versus|135}}Iuvante decursus aquarum.
Adde etiam incolumi Aurasino.
Hoc viderat mens provida vindicis,
Bronchorstii acris, quippe suo malo
Longoque docti usu, malignas
{{Versus|140}}Horum hominum dominationes,
Nullaque munitum imperium fide.
Eoque, qui illi fervor erat viro,
Omnem potestatem abrogare his,
Re super hac etiam ad Camillum
{{Versus|145}}Datis tabellis certus erat semel.
Quod perpetratum reddere dum parat,
In ordinem ipsummet redactum
Vidimus, & fuit aegrè amicis.
Hoc ipse questus hei quoties mihi est,
{{Versus|150}}Quàm saepe questus ipsum etiam tibi
Hautene, partiri usque tecum
Consilia, ah, solitusque curas.
Virtute foelix ille quidem sua,
Fidensque, & idem Publicae amans Rei,
{{Versus|155}}Quantum potest amare quisquam
Hanc alius: stomachoque muri
Ahenei instar cedere nescio,
Id quod de Achille tradit Horatius:
Foelixque Bollanus cerebri:
{{Versus|160}}Famae avidus, pretioque durus [II,ii fol. E7r]
Flecti: nisi quod de puero Alphitêi,
Fas vera fari, consuli honestius
Potis fuisset. hoc nec ipse
Inficias, puto, amicus ibis.
{{Versus|165}}Sed functus aevo cessit, & hanc meo
Douzae propinquo lampada tradidit:
Heu, morte venalem arte visus
Herculea petiisse laurum.
Nobis relinquens obsidium, & famem,
{{Versus|170}}Et monstra, facto quae velut agmine
Mox lucis erupere in auras,
Herculeo superanda nisu.
Quid multa? iniquae plenum opus aleae
Adire visi nec cinere abditos,
{{Versus|175}}Ut ante, sed clarè emicantes
Ire Tribunitios per ignes:
Fluctu opprimendos non nisi maximo,
Qualis sequutus mox Boïsoticus.
Ut quos, Patrum accito frequenti
{{Versus|180}}Concilio, bonus ille Circî
Collega, dictus Dimidium tui
O Laeda, Iano progenitus patre,
Et ipse Ianus non bivertex
Ille quidem, geminaque fronte,
{{Versus|185}}Sed par, modo huic non & geminus Deo,
Ad duplicis linguae arma quod attinet:
Septentrionali tepentes
Usque recalfaciebat aura. [II,ii fol. E7v]
Quid, non suis mox viribus obrutus
{{Versus|190}}Resedit ardor, auctaque Circii
Pridem fames clamore, coepta
Lenior & levior videri?
Quàm longius se velle negaverant
Perferre sponsi Penelopes modò,
{{Versus|195}}Praetorio ipsi derepente
Obsidium facere, & Tribunos,
Meumque Douzam, teque Notarium,
Rubiginoso non sine acynace,
Strictisque circumsistere ausi
{{Versus|200}}Dentibus, & Tragico Senatum
Terrere vultu: quin etiam insuper
His comminari, nî sibi gratia
De sportula, atque commeatu
Paniceo fieret, fugandae
{{Versus|205}}Qui sat fami esset, sese igitur palam
Valentiori postridie manu,
Et conglobatos adfuturos
Cum sociis pariter trecentis.
Magna illa totum quasserat oppidum
{{Versus|210}}Metu, suarum partium, & hostium
Confisa defensore Iano
Colluvies tunicata vulgi.
Curae Deo sed nostra salus fuit,
Qui postero, quàm contigit hoc, die
{{Versus|215}}A Principe optatam salutem
Misit, & auxilii benignam [II,ii fol. E8r]
Spem luxit urbi. quid tabulas loquar,
Reducta quêis mens civibus anxiis,
Reducta virtus, & remissae
{{Versus|220}}Corporibus rediere vires?
Salvere gratis vos iubeo modis
Gratas tabellas, vosque quibus Deus
Tam nuncii optati tabellas
Ferre dedit, medios per hostes.
{{Versus|225}}In ore ego vos saepe feram meo:
Canamque de tot, qui reduces fore
Iuraverant, solos redisse:
Ferre famen potius paratos,
Praestare quàm non pollicitis fidem,
{{Versus|230}}Aut facta dictis addere, caeteri ut
Fecere, quos unda aucta, & hostis
Heu patria prohibebat urbe.
O me beatum, cum subit illius
Imago noctis, qua mihi, & optimo,
{{Versus|235}}Bronchorstii in locum, Iacobo
Douziadi moderamen urbis,
Et summa rerum tradita Principis
Iussu, & piorum non sine gaudio,
Ne quid mali intestino ad hoste
{{Versus|240}}Publica Res caperet, timentûm.
Illas dedistis vos mihi de manu in
Manu tabellas, nunc etiam mihi
Dulces tabellas, quae supremam
Rebus opem dubiis tulere. [II,ii fol. E8v]
{{Versus|245}}Ergo ore ego vos saepe feram meo,
Paresque vobis quas dedimus Ducem ad
Classis Loïsum ferre, cursu,
Obsequio, ac taciturnitate
Dicam columbas, addem etiam fide.
{{Versus|250}}Verum & tibi laus debita non minor
Hautene, tàm saepe obviam auso
Ire Tribunitiis procellis.
Tu, cum virili Marte nocentior
Chloë, Sacrorum credo cupidine,<ref><i>in margine:</i> Misselijcke lust.</ref>
{{Versus|255}}Ad arma Conscriptos ad arma
Haud verita exstimulare Patres,
Rerum novarum quos cupidissimos
Norat, nec ausos prodere se tamen,
Dum tot malos bonis frequentes
{{Versus|260}}Curia habet sine lege mistos,
Nostras in arctum cogere copias
Nonariarum tenderet agmine,
Vulgique mendicabulorum
De trivio comitante foece:
{{Versus|265}}Primus rescisti consilia hostium,
Tempus, diem, horam, tesseram, item locum,
Modumque coniurationis,
Et capita, auxiliariosque.
Sed Fulvia usus indice, quae tibi,
{{Versus|270}}Ceu Tullio olim, conscia partium,
Decreta, conventusque notos
Foemineo patefecit astu. [II,ii fol. F1r]
Primus locando praesidio in Viis,
Et insidendis pontibus, & foro,
{{Versus|275}}Mîque, ac meo agnato cavendi
Auctor ab insidiis fuisti.
Nec te fefellit, quid pareret domi,
Forique in ipsis visceribus latens
Colubra. nota dicta habebas,
{{Versus|280}}Nota etiam horum inimica coepta.
At nulla visa his res gravior tamen,
Quàm Publicae quod Scriba Rei fores:
Praesente nec quicquam Togatus
Te sine consulere ordo posset.
{{Versus|285}}Confisus hac tu Palladis aegide,
Calcasti anilem sub pedibus metum,
Ianique conatus, gravesque
Circî inimicitias, & iras.
O si canendis nunc locus his foret,
{{Versus|290}}Ut mî ille suavis accideret labor:
Nec tempore ullo te Camoenae
Deficerent memorare nostrae.
Sed me Iacobus Douza meus vocat
Collega, primo ponere quem loco
{{Versus|295}}Decebat. ô te ita ille servet
Incolumem viridi senecta
Cognate Lugduno, & Batavis Deus,
Fido ut fidelem te memini mihi,
Firmumque, communique amicum
{{Versus|300}}Et patriae, & Domino fuisse. [II,ii fol. F1v]
Praesentiae vis quid valeat tuae,
Sensere Patres, cum Mathenesii
Diploma, Baldaeique scriptum,
Concilii procerum acciendi
{{Versus|305}}Occasionem praebuit, haud tibi
Dico, Viris iis sed Decies Quater
Iacobe, nunquam aeque beatis,
Nunquam alias mage ouare visis,
Quàm tempore illo, cum numero quidem
{{Versus|310}}Longè priores, verum animo impares,
Nos sorte sperarant frequenti
Vincere. sed minuit tumorem
Sententiae vox illa prior tuae,
Dissentientis conditionibus
{{Versus|315}}Fallace promisso, nec ullo
Hesperio nisi praede fultis.
Nî forte dicat quis Mathenesum,
In abdicanda tam male compare
Pridem Tridentinis abusum
{{Versus|320}}Consiliis. erit ille fidus,
Datam fefellit qui domine fidem?
Namque hic omitto de Domino queri.
Illud videmini monendi
Mî modò, cauto opus esse vobis,
{{Versus|325}}Ne qui Tridentum tam didicit bene,
Constantienses nunc Canonas quoque
Sit doctus, & seruare pacta
Hereticis scelus esse ducat. [II,ii fol. F2r]
Ne multa, credi non bene perfugae,
{{Versus|330}}Tot qui sacramenta irrita fecerit:
Nobisque censebas cavendum
Esse reconciliato ab hoste.
Haec summa, certum te potius mori,
Vitamque finire ingenua fame,
{{Versus|335}}Quàm Patriae pactum Parenti
Nassouio violare foedus.
Quêis succinentes nos quoque legibus,
Prò tempore illo pauca, sed asperè
Satis rei pro indignate
{{Versus|340}}Diximus. hinc reliqui sequuti.
Piisque iniquo cernere erat gradu
Sedre mistos Papicolas, Petro,
Primarius quod Consul esset,
Vermerio praeunte verba.
{{Versus|345}}Petro Hadriani prole, viro quidem
Forti, & fideli: sed domitos parum
Habente Collegas, eoque
Saepe gradum cohibere iusso.
Dicere nostro tu quoque carmine,
{{Versus|350}}Cognominis mî Iane, sate inclita
De stirpe Duuenuordiorum:
Dux pariter bonus, atque miles.
Et vos eadem progeniti domo,
Fratres gemelli, non sine gloria
{{Versus|355}}Ictisque destinare certos,
Remque malam dare glande docti. [II,ii fol. F2v]
Bruchouii nec vos tacitos sinam
Praetorio ambos munere nobiles,
Par civium, & fratrum fidele:
{{Versus|360}}Teque gravem spoliis Iberum
Verlane, gesta re toties bene.
Clarumque equestri stirpe Raporstium:
Huicque additum in partem laborum
Excubiis vigilum locandis,
{{Versus|365}}Signoque dando strennuum, & impigrum
Montfortium: & te compare cum tuo,
Andraea, dordracum merenti
Cui posuit spetiosa nomen.
At ô quibus vos laudibus efferam,
{{Versus|370}}Sagoque, & armis praepositi Duces,
Francisce Murendala, teque
Theuderico genitore natum
Arnolde: & horum cedere nemini,
Bonoque semper visum animo Scotum:
{{Versus|375}}Quarumque te Piscari, & ipsum
Theuderico genitum parente?
Quo primipilos carmine, quo Lyra
Dicam optiones, quiúe Vicarii
Fuere, Vexillariiúe,
{{Versus|380}}Pro patria haud timidos obire?
Manipulares cumne Triariis,
Decuriones an potius loquar?
An hos, & illos buccina una
Nostra canet pariter Thalia? [II,ii fol. F3r]
{{Versus|385}}Utrosque opinor. imò bonos simul
Omnes ad unum funere seu manu
Facto solutus, & sub altis
Moenibus ante oculos parentum
Ab hoste stratos: sive etiam quibus
{{Versus|390}}Perire sicca morte dedit Deus,
Famesúe, fulminisúe ritu
Pestilitas mala misit Orco.
In quêis honorem non minimum, ut puto,
Virtute vera commeritus, patre
{{Versus|395}}Praetore arenosis Iacobo
Sub tumulis Iäcobus ortus,
Catuici ad actam littoris. ô caput
Solers, in hostem seu facere impetum
Repente, certos sine plumbo,
{{Versus|400}}Seu dare ferro opus esset ictus.
Qui nunc sacer Diis Manibus additus,
Tibi interempto pro patria, & quidem
Pugnando, Barthlomaee gaudet
Elisiis comes ire campis.
{{Versus|405}}Lugete Cives, lugeat urbs Ducem:
Vicarium dux luge etiam tuum
Vischaere, non unquam nec arctis
Temporibus tibi defuisse
Visum. laborum nam patiens erat,
{{Versus|410}}Insomniaeque, & pulueris, & famis:
Saepe & minari auditus hosti:
Brachia se duo, sinulosque [II,ii fol. F4v]
Habere cives, altero uti famem
Sistant comeso: qui super altero est,
{{Versus|415}}Ut foeminis, natisque, & à se
Carnifices gladios repellant.
Dii multa at isti dent mala Circio,
Barbam leoni vellere mortuo,
Laruisque qui pugnare fortis,
{{Versus|420}}Hunc etiam capere ausus hostem est:
Sed morte functum, cum neque iam loqui
Mutus, tenebris obsitus, & Styge,
Pro se ipse, nec famam tueri
Incolumem gladio valeret.
{{Versus|425}}Illum & Thrasonem dicere non timens
Audace lingua, pectore non item:
Sibi amputaturum nec ultrà
Brachia, nec nociturum Iberis.
De Publica & Re vos meriti bene,
{{Versus|430}}Vereque digni nomine Civium,
Nostra nec indigni arte, quorum
Hic etiam tituli legantur
Prae caeteris, Corneli Euerardice,
Cornelio & tu progenitus patre
{{Versus|435}}Francisce, cuique à flore nomen
Ipsa suo posuit Dione.
Vos Treviros sed dicere quid vetat?
Impune coecas ire per orbitas,
Perque hostium tot septa, Rotam
{{Versus|440}}Ulterius penetrare nando [II,ii fol. F5r]
Ausos: peracto & munere Publicae
Legationis, mox posita mora
Diem representare pactum,
Et reditu exhilarare cives.
{{Versus|445}}Nec te bone, etsi Concilii Patres
Lanarii, assessum abnuerint tuum,
Messaga, permisso quod utens
Iure Danistam ageres, silebo.
Obliti in altrô se reprehendere,
{{Versus|450}}Qui quaestus ipsis maximus est palam
Domi, idque nulla Auctoritate,
Aut tabulis, tituloúe fultis.
Et vos vocati rebus in asperis
Praesto adfuistis qui toties mihi,
{{Versus|455}}Par Concionantum integellum.
Mente quati solida nec unquam
Visi Fideles: vosque Petri duo
Octouiratus lumina, & Omie,
Et Guassenari: tuque Bancki,
{{Versus|460}}Saepe mihi memorande Bancki.
Et vos Iodoci progenies patris
Par Lucafratrum, tuque adeo eminus
Gualtere, perdûelles ferire
Docte tubo iaculante plumbum.
{{Versus|465}}An verò, an Hugo te tacitum sinam,
Cui Alcuma stirps? huc ades o bone,
Mandes ut obsessori Ibero,
Has Veniae Mathenesiane [II,ii fol. F5v]
Dites tabellas, totque diplomata
{{Versus|470}}Maranicae tam prodiga gratiae,
In thura vendentem, atque odores
Galbaneos genus omne vicum,
Rite instituto pharmacopolio,
Mittat. sed & vos huc quoque Publici
{{Versus|475}}O Praemiatores adeste,
Nomine conueniente rebus:
Dici Volones seu potius iuuat,
Terror Iberum, ac Harlemii Lacus,
Insigne Rostratae unde ferre
{{Versus|480}}Hic etiam meriti coronae,
Mersis profundo navibus hosticis,
Vectoriis vero, & Duce partium
Capto, & reseruato ad Triumphum,
Non sine ferriuomi aeris auctu
{{Versus|485}}Reuecti, & amplis cum spoliis domum.
Et vos ô horum tergemini Duces,
Iane, ac Herisce, tuque dignus
Obsidia superesse Binci,
Et Bincianum protinus in locum,
{{Versus|490}}Pusilla nomen brassica cûi dedit,
Suffecte Corneli, usque Iberis
Exuuiis humeros onustus.
Sed nec mihi hîc Alberte tacebere,
Punire Cacos, alter ut Hercules,
{{Versus|495}}Defendere & Mauros iuuencis,
Nec timidus prohibere fures. [II,ii fol. F6r]
O qualis, & quali, o, facies typo
Digna, & tabella, cum bovis unius
Raptu videres, tresque abactos
{{Versus|500}}Ob vitulos vitulantem Iberum?
At non inultum, quando Batavico
Mauros capillos pulvere collinens,
Charonico missus cruentum
Ore solum rapidus momordit.
{{Versus|505}}Dicam & cohortis Centuriam meae,
Quam paene cum iam cuncta forent metu
Repente consternata, primis
Scilicet obsidii diebus,
Albiniana ad Castra Brittanniae
{{Versus|510}}Caesis alumnis: parte alia, & quidem
Vidente civitate tota,
Non bene deficiente ad hostem,
De Falcoburgi Praesidiis loquor.
Adde interempto militiae Duce
{{Versus|515}}Fortissimo Andraea, & iacente
Corpore tunc etiam insepulto.
Famelicum osis obsidium pati,
Cunctisque pro se cuncta paventibus:
Omnis mali dum causa, secum
{{Versus|520}}Papicolae taciti renident:
Dapesque festas, ac epulas parant,
Quêis quisque amicos exciperent suos,
Fratre, aut patrem lic, virum ista, Maurum
Coprohorum haec, monachum illa amantem. [II,ii fol. F6v]
{{Versus|525}}Cohortis inquam Centuriam meae:
Quam ego, videri ne capitis minor
Possit, Duce, ut dixi, perempto:
In varias vel abire partes:
Malis dolorem, laetitiam bonis,
{{Versus|530}}Plenam universis denique civibus
Stuporis admirationem
Incutiens, animosque firmans
Heu imbecillo pectore praeditis:
Tuo rogatu nomine Publico
{{Versus|535}}Bruchoue, suscepi regendam,
Non pretio, sed amore recti.
Nec poenitet dum facti, ita singuli
Fortem dedistis hic operam mihi,
Ducisque Commanipulones
{{Versus|540}}Morigeri imperio fuistis.
Referre longum nomina: vos tamen
Quis nescit isse hosti assidue obuiam:
Bis valla, & expugnasse crates
Oppositas: totiesque terga
{{Versus|545}}Vidisse Iberum? non te Hilari tamen,
Hosti usque forti pectore cognitum:
Vestrasúe velitationes
Continuas reticere possum
Hogarde, Velsi, Dicte, Bibacule,
{{Versus|550}}David, Robolli, teque Leuncule,
Catum hostica explorare castra,
Digne puer meliore fato. [fol F7r]
Laurumque tu qui tam meritus bene,
O usque mecum tempus in ultimum
{{Versus|555}}Deducte bellator, memorque
Militiae verteris Georgi.
Salvete fortes, quos veneror, viri,
Commilitones, & socii optimi:
Invicta propugnacla belli
{{Versus|560}}Hesperii, genus ô Batavum,
Salvete Cives, Martia robora,
Quos muneretur iure Quiritium
Digni Aurasinus: Marte priscis
Nec Lacedemoniis minores.
{{Versus|565}}Non flore nardi, non balano, aut rosis,
Verum decoro pulvere, & hostium,
Et proprio aspersi refuso
Pro patria toties cruore:
Castrensis olim, nunc quoque Civicae
{{Versus|570}}Adepti honorem, vos socii mihi,
Iidemque consortes fuistis
Obsidii, famis, & pericli,
Belli & laborum, quos tulimus simul.
Ergo & meis vos nunc quoque fas modis
{{Versus|575}}Florere, victurique mecum
Participes fieri Triumphi.
</poem>
====Notae====
<small><references /></small>
ai763ig90un5qegzfejb4e5blabox4h
268116
268115
2026-05-31T21:43:41Z
Demetrius Talpa
13304
268116
wikitext
text/x-wiki
{{titulus2
|Scriptor= Janus Dousa
|OperaeTitulus=Odae Lugdunenses
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1576
|SubTitulus= Nova poemata
|Genera=carmina
|Editio=Lugduni 1576
|Fons=[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Latijn/Dousa1576.html De Heinsius-Collectie]
}}
<center><br>IANI DUZAE<br>
NORDIVICIS NOVORUM POEMATUM SECUNDA LUGDUNENSIS<br>
EDITIO, PLUS DIMIDIA<br>
parte, hoc est, novem librorum<br>
accessione recens locupletata & aucta.<br>
QUORUM OMNIUM, IMO<br>
SINGULORUM INDICEM<br>
VERSA PAGINA EXPLICABIT.<br>
[Vignet: Haec libertatis ergo]
IMPRESSUM IN NOVA LUGDUNI BATAVORUM ACADEMIA.<br>
ANNO M. D. LXXVI.
</center>
[fol. * 1v]
===Elenchus prior, superiore anno edita continens.===
<poem>
ODarum libri III. quibus propter argumenti similitudinem Hadriani Iunii Carminum Lugdunensium Sylvam appendimus.
Satyrarum liber I.
Iambicorum liber I. qui totus, si postremum carmen ad Erlaeum excipias, ex puris Iambis constat.
Epigrammatum libellus.
Hendecasyllabi.
Satyra duae incertorum.
Hendecasyllabum Carmen, in laudem Lugduni nova Batavorum Academia conscriptum.
</poem>
===Elenchus alter, eorum quae ad priorem editionem recens hoc anno accessere.===
<poem>
ODarum Liber Quartus.
Epigrammatum libri II.
Elegiarum, sive Cupidinum liber I.
Funerum liber I. cui Titulus Manes Iuniani.
Hadriani Iunii Epistolarum & Carminum ad Ianum Douzam scriptorum libellus.
Sylvarum libri II. Adoptivi.
Selectorum Carminum libellus.
[...]<hr>
[fol. * 8v]
</poem>
===Ianus Duza de se et effigie sua, a Philippo Gallo ad vivum expressa.===
<poem>
QUi Batavûm gentis Comites, qui scalpere Erasmum
Ausus, & effigiem Iuni animose tuam,
Ille idem docili Gallus me incidit in aere,
Felicem haud alio nomine Douziadem:
{{Versus|5}}Nec me luminibus tantis compono: secundum
O solum liceat esse, Secunde tibi.
Verùm olim, nunc sat, illud si dicere possim,
Inter Nordvices ingeniosus eram.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber I.==
===Ode Lugdunensis I.<br>Quae et triumphalis inscribitur.<br>Soluta secunda Lugduni in Batavis obsidione, coeso ac profligato hoste publico: civibusque ope Dei Opt. Max. servatis, liberatisque.===
<poem>
DIgnus levati iam obsidio Ducis,
Dignus Poëtae sit venia labor,
Si liberatori, hospitique
Hospes agit, socioque grates
{{Versus|5}}Vetus sodalis, quo pote carmine:
Tollitque, quando non aliud potest,
In astra victorem, & salutem
Ipse suam sibi gratulatur:
Obsessionis Hesperiae memor,
{{Versus|10}}Memorque longae, quam tulerit, famis.
Sperare non ullam salutem
Quando salus fuit una victis.
Nam, vera si fas dicere, sed puto
Lugdunum apud te dicere fas mihi,
{{Versus|15}}Douzae tuo ab modo angor, & crux,
Curaque: nunc decus, & voluptas: [I,i fol. A1v]
Quàm paenè longis obsidii malis,
Fameque tuque, & dux ego in ultimum
Discrimen usque adducti Iberis
{{Versus|20}}Addidimus cumulum triumphis?
Districtus, eheu, iam iugulis super
Pendebat ensis. ut taceam faces,
Lamnasque, & uncos, atque iactus
De Lapide horribiles deorsum.
{{Versus|25}}Iam decolores sanguine civico
Videbar auctas cernere Rheni aquas
Undare, & horrendam cruoris
Diluviem patriae minari:
Stagnantibus prò, quas dare dixerat
{{Versus|30}}Vicinus, undis. quippe cadaverum
Facturus immanes acervos
Et Lacus, & laqueus parati:
Lacus propinquis fluctubus obrutos
Missurus Harlemum: at laqueus gulas
{{Versus|35}}Fracturus infoelice fixis
Arbore, furciferoque trunco.
Quid turba vultus aemula ducitis?
An vana vobis hac videor loqui?
Atqui suam Baldaeo in hanc rem
{{Versus|40}}Carnifices operam locarant
Simul trecenti: quamquam operi huic Iber
Vel ipse solus sufficeret, neque
Tortore tortor indigeret,
Carnificis ope carnifexve. [I,i fol. A2r]
{{Versus|45}}Heu quot tuorum & qualia funera
Laeda extulisses, sed tumuli procul
Honore, quêis Hispanus omnem
Aethera pro tumulo dedisset?
Heu quot gementes ense sub impio
{{Versus|50}}Senes videres, & mulierculas
Anus, quot infantes parentum
Uberibus madidis revulsos,
Pilisque & hastis ludibrium obiici:
Artus breves his comminui: hos solo,
{{Versus|55}}Aut pârieti illidi: inde Nymphas
Hostis ad arbitrium pudenda
Pati: exoletas contrà acie, aut aquis
Perire: venum parte alia dari,
Ceu voce praeconis sub hasta,
{{Versus|60}}Virginei exuvias pudoris.
Haec, & modi huius plura tibi, ac tuis
Scibas parari: non ideò tamen
A calle deflexisse honesti
Visa semel: sed eò mage usque
{{Versus|65}}Magisque Iberos spernere nuncios,
Qui gratiae spe, qui exitii metu
Melle illitis minis studebant
Pertrahere in sua vota cives.
Memor sacramenti, & fidei tuo
{{Versus|70}}Pactae Aurasino: nec dum etiam puto
Oblita moris hostici, cûi
Poena fides vetus est in armis. [I,i fol. A2v]
Egena quamvis praesidii, & peni,
Et commeatus obsidio novo
{{Versus|75}}Existimata impar: at ipsa
Pauper eras, eademque fortis.
Quamvis tua extra moenia nil nisi
Hostile, quoquò lumina verteres,
Valla, atque fossas, aggeresque
{{Versus|80}}Aspiceres, & Ibera castra.
Nec Galla abessent auxilia bis, neque
Germana, Baldaei Imperii alite,
Et militum, & munitionum
Vi valida, numeroque fretis:
{{Versus|85}}Et perfugarum vocibus improba<ref>Glippers</ref>
Victoriae spe magna sonantium:
Datoribusque impunitatis<ref>Pardoen ghevers</ref>
Hutherio, Mathenesioque
Quae cuncta, cuncti qui pariter simul
{{Versus|90}}Juvante Lanôö in patriae suae
Iurasse, conspirasse visi
Perniciem populariumque:
Quas non dederunt insidias tibi,
Mistasque dictis terrificis preces?
{{Versus|95}}Muros minati saepe raptim
Ignibus, atque globis rotatis
Se diruturos fulminis in modum,
Et perdituros omnia: sed sua in
Contrarium spes vertit ipsis:
{{Versus|100}}Vota Deo rata non habente haec. [I,i fol. A3r]
Prudentiam qui, cordaque mascula,
Qui consilî vim nunquam alias dati
Suo Imperatori Aurasino
Contulit, & Patribus Batavis:
{{Versus|105}}Auctorque nostris ordinibus fuit,
Non usitati tramitis orbitam
Tentare, quidvis experiri
Denique, quò tibi provideri
De commeatu possit* idoneo,
{{Versus|110}}Atque obsidentum spes fieri irritae.
At machinis quêis istud, & qua
Confieri ratione possit*
Per hostium castra, hoc opus, hic labor:
Iuvante sed nil difficile est Deo.
{{Versus|115}}Septis is, emissariisque
Suasit, & obiicibus reclusis
Laxas habenas Oceano dare,
Iussam vetans hunc littoribus fidem
Servare: quae Lugduno opus nil,
{{Versus|120}}Non mage quam venia Cuningae.
Verum est marinis auxiliis opus:
Opus procellis, & pluvio Iove:
Opus Salae, & Mosae refractis
Molibus, aggeribusque ruptis
{{Versus|125}}Aquae attrahi vim Tethyos è sinu.
Sententia hac nec ulla prior fuit,
Iucundiorve: quam Senatus,
Omnis item Populus sequuti, [I,i fol. A3v]
Ordoque Equestris. hinc odii faces
{{Versus|130}}In Busam, & ipsum gliscere Principem,
Sed unde nati? certè ab illis,
Qui vel amicitiae sub umbra
Reîpublicae intrà viscera, & in sinu
Nobiscum habent rem, spargere frigidam
{{Versus|135}}Gens docta, quandocunque nobis
Exitium struit hostis extrà,
Aut his, qui haberi se medios volunt,
Vel Euclionum de genere, & quibus
Magis sua, & privata, quàm Res
{{Versus|140}}Publica curae erat, atque cordi.
Quae quò minus cara his erat, hoc magis
Referre visum est Principem, & Ordines,
Ut tempori obsessae levamen
Alluvies properaret urbi,
{{Versus|145}}Curare: avaris nec querimoniis
Agrariorum, nec patriae affici
Incommodis, periculisque,
Dum sociis ea sint saluti.
Ergo terendis apta ligonibus
{{Versus|150}}Accingit omnis sese operi cohors,
Non gratis, at conducta magno
Pars bona, ne pretio empta dicam.
Fit vasta Mosaeque, & maris auctibus
Opposta molestiam Salicus salo
{{Versus|155}}Dehiscit agger, publicumque
Fervet opus novitate facti. [I,i fol. A4r]
Quid mirum? ubi in re, qui caput est rei,
Praesente Princeps ipse aderat suis,
Fossoribus mentem, atque vires
{{Versus|160}}Sufficiens, stimulosque subdens.
Tum verò in herboso & stabili solo
Succrescere aequor conspiceres novum,
Cum rursus ac prorsus fluenti
Mobilis alluvionis unda,
{{Versus|165}}Alterni & aestus: & segetem & domos
Raptantis unà, non sine fluminum
Fragore vasto proruentum
Agmine per cava, perque tractus
Agri Scydami, laetaque praedia<ref>Schielant</ref>
{{Versus|170}}Gaudana, Delphorum aemula pascuis,
Tunc expetitis mersa primum
Fluctibus, & placita Amphitrite.
Quis credat? & fòrs inficias sequens
Hoc ibit aetas: iamque per omnia
{{Versus|175}}Discrimine stat paene nullo
Aequa mari patefacta tellus.
Foenique metas, & Cereris sata
Suis sub undis Nereïdes stupent,
Ridente Protheô, piscium dum
{{Versus|180}}Dimidia genus haeret ulmo:
Atque ipsa tantum non aviariae
Colit, palumbis procul alite
Pulsa: sacram quam, propriamque
Esse sibi voluit Dione. [I,i fol. A4v]
{{Versus|185}}Nec ulla aratro iugera vindices
Aquae relinquunt: magnaque agrestium
Pars mersa: comparentque passim
Quid? nisi naufragii tabellae,
Heu perfidarum fragmina navium,
{{Versus|190}}Truncaeque puppes? quas veluti vada
Formidet ignotasque cautes,
Alterius monitus periclo,
Labens propinquis vector ab oppidis,
Flectatque cursus. quaeque equitem modò
{{Versus|195}}Nautis inaccessa, & phaselis,
Seu celerem loca passa currum,
Ratem, atque ventis vela patentiae
Perferre discunt. quaque stetit prius
Foelice trunco, nunc eadem
{{Versus|200}}Per spatium genitalis arvi
It versa quercus in facies novas,
Secans citato non ità cognita
Sibi ante cursu viliginosi
Terga soli: patriasque stirpes.
{{Versus|205}}Naturae eunt praepostera legibus
Iam cuncta: lucus qui fuerat, lacus
Apparet, insalumque migrat
Omne solum, superante fluctu.
Novum ecce Fanum: pagus erat modo<ref>Niewerkerck</ref>
{{Versus|210}}Palus repente est. quid tamen haec iuvant?
Num Terminalis, quique Rheni<ref>De lantscheydinghe</ref>
Separat à regione Delphos, [I,i fol. A5r]
Num commeatu nos prohibet minus
Firmatus agger praesidio, & moris
{{Versus|215}}Muniminum Hildami? quis autem<ref>Die Hildam</ref>
Molis opus superare tantae,
Quis possit? ô dilecte Deo nimis
Loïse vindex. hîc opera tua
Est usus, hîc fratris lacertis
{{Versus|220}}Herculeo paribus labori:
Provinciae hûic te sed patriae Ordines,
Omnisque cum Loeda urbe Batavia
Delegit, ut praefectus esses
Mattiacae, Batavaeque classi.
{{Versus|225}}Re non minus quàm consilio bonus,
Audaxque caecis ferre periculis
Pedem: nec expavere raptim
Tempora per cava transmeantum
Et hinc per aures, hincque tonantium.
{{Versus|230}}Abenearum sibila glandium,
Ad arma quandocunque ad arma
Horrida signa tubae vocarent.
Testis cruentos in mare vortices
Volvens Britanum Scaldis ad oppidum
{{Versus|235}}Bergam, quod à limbo, institaque
Nomen habet, Thetis ipsa testis.<ref>Berghen op Zoom</ref>
Tunc Herculi cum saevus Iber tibi,
Heu, mole plusquam Gerionacea
Tribusque praefectis timenda
{{Versus|240}}Classe ferox, catapulta Ibera
Orbem iocundi luminis abstulit:
Pessumque navim paene dedit tuam:
Quid hostis exultas, & ante
Tempus Iö canis, & Triumphe?
{{Versus|245}}Victoriam praecedit ovatio,
Haec vertet at mox in lachrymas tibi,
Et funera. heu quanto tibi unus
Constitit hic oculus Loïsi?
Pro quo coacti linquere lumina
{{Versus|250}}Plus mille Iberi: ne referam Ausonas,
Gallosve, Germanosve: magnis
Piscibus, alitibusque praeda
Iactantur algae more cadavera.
O suave nautis Mattiacis nimis<ref>Maetroos</ref>
{{Versus|255}}Spectaculum Hispanos natantes
Cernere: non homines, sed vires.
Magna haec fatemur, magna quidem, ô bone,
Maiora si non illa forent tamen,
Ad patriae telluris oras
{{Versus|260}}Bella, gravi memoranda plectro
Pugnata Marte, atque auspiciis tu:
Qua Scaldis ingens, nomine item Scopi
Arx dicta, propugnaculumque
Mattiaco oppositum furori
{{Versus|265}}Lilloïano praesidet aggeri.<ref>Lillo</ref>
Quae cuncta, quae tu spiritu, uti puto,
Dei, nec erro non sine aeris
Fulminibus, volucrique ferro [I,i fol. A6r]
Difflare, & hostem praesidiariis
{{Versus|270}}Fisum latebris, & positu loci
Nido erutum suo in patentes
Luminis extrahere ausus oras.
Maiora si non illa etiam forent,
Bis octo (mersas adiice sex rates).
{{Versus|275}}Viris probè instructas, & armis
Hostibus eripuisse, cumque his
Tormenta centum bellica: denique
Vicarium ipsum classis, item Duces,
Et primipilos, quique summum
{{Versus|280}}Imperium in genus hoc habebat
Hamstedianae progenies domus,
Praetoria cum nave Thalassico
Vexisse captivos triumpho
Eximiae spolia ampla laudis.
{{Versus|285}}Gregarium nam quid genus attinet
Referre? pessum quos pariter simul,
Pronosque per caput, pedesque
In freta precipites dedisti.
Sed vince terra, iam pelagus tuum est:
{{Versus|290}}Nec te periclum terreat, aut labor.
Magni laboris magna merces,
Estque sibi pretium ipsa virtus.
Virtus negata lubricum iter via
Tentans, nec unctas ex facili petens
{{Versus|295}}Palmas: anhelanti sed ore
Usque ferens per acuta plantam. [I,i fol. A6v]
Sed ô, sed aures iam crepitus ferit
Tonantis aeris: Martia iam sonant
Tormenta, iam fragor tuborum
{{Versus|300}}Sulphuris, & salis, atque nitri.
Iam glandeae ictus vi segetis polus
Remugit. heu quantum, heu spatij est tamen
Haec inter, & nos? heu quot Hydrae
Semina conficienda restant?
{{Versus|305}}Ducenda per tot millia passuum
Fluenta, quantum Flaminius Lacus,<ref>Papenmeer</ref>
Flaevusque, Lugdunia, distant<ref>De vliet</ref>
Moenia Rotterodamo ab urbe.
Ducenda: quid tum? adde etiam in solum
{{Versus|310}}Acclive, quanto Loedae ager, & plaga
Rheni, Scylandae, Delphicaeque<ref>Rijnlant Scyelant Delphlant</ref>
Altior est regionis ora.
Omitto palos auxiliaribus
Obstacula undis dicere, & obiices,
{{Versus|315}}Sudesque defixas sub alto,
Hesperii indicium timoris.
Inserta fundo culmina nec libet
Referre, & aequos moenibus aggeres,
Molesque, praesens unde nobis
{{Versus|320}}Exitium peperisset hostis,
Parcente fessis* ni Batavis Deo,
Via una tandem inventa foret tibi
Loïse, quà importare fruges,
Quaque cibi genus omne posses [I,i fol. A7r]
{{Versus|325}}Lugdunum in urbem. namque Colonia,
Dulci à propinquo cui titulus Lacu est,<ref>Soetermeer</ref>
Nostris inaccessa, irritoque
Impete sollicitata pridem
Seguardianam flectere iter Viam<ref>De Segwertse wech</ref>
{{Versus|330}}Versus monebat: scilicet ipso aqua
Cursu vocante huc, Caecieque
Flaminibus toties cupitis.
Praesente quorum subsidio, & Dei
Iuvante victus numine, non modo
{{Versus|335}}Hostis Sutermaeram coactus<ref>Soetermeer</ref>
Linquere, verum etiam recessus
Benthusiae, usque ad Nordaicum sinum,<ref>Benthusen — De Noord a.</ref>
Et Porta nomen Pascua quêis dedit,<ref>De weypoort</ref>
Rectaque quae Suteroaldae
{{Versus|340}}Usque sacras Via ducit aedes.<ref>Soeterwoude. </ref>
Nequicquam Ibero praesidio minax
Vastatur agger, quicquid & obiicum
Inter Lacum, Benthusiamque est:
Fit via vi, patefitque velis.
{{Versus|345}}At qui misellis haec bona civibus
Redux in urbem nuncius adferat
Est nemo. ità omnes ex eodem
Fonte simul Stygii soporis
Oblivionis pocula quae vocant
{{Versus|350}}Traxisse visi. fòrs sapiunt sua
Sententia, ut qui ferre rursus
Esuriem, obsidiumque nolint. [I,i fol. A7v]
Quos esurisse hei plus nimio est semel,
Semelque passos obsidium satis.
{{Versus|355}}At non columbae sic Diones,
Quae cupidis sine fine solae
Mansere fidae rebus in ultimis,
Loïse, iussi dum memores tui
Nexas pedi ferunt tabellas.
{{Versus|360}}Quid vigil obsidio, quid arces,
Aut valla prosunt, per spatia invii
Eunte coeli nuncio? idem Harlemî
Fecere Bruti exemplo, ab acri
Cum Mutinae urbs premeretur hoste.
{{Versus|365}}Sed rursus aures iam tonitru quatit
Aeris, micantque incendia, non sine
Caligine, obductumque coelum in
Fumum abit, & piceos vapores.
At non vapores sic picei nocent
{{Versus|370}}Incendiorum, fumeà non ita
Caligo, quàm silvae comantes,
Quàm nemora, umbriferique saltus.
Desiderato iam nimium diu
Spectaculo nos qui prohibent frui,
{{Versus|375}}Notare quòminus queamus
Nordaicae bona signa pugnae.
Umbrae invidentes, & nemorum comae,
Silvaeque spissae, quid iuvat oppidi, ô,
Dulcissimo privare fructu
{{Versus|380}}Lumina, nec sinere uti ocellis?
At quantum amabo, quantum erat, ut semel
Nostro arbitratu nos pateremini
Spectare per rimam hanc, vel illam
Auraicam modò posse classem?
{{Versus|385}}Hoc gaudio nos tam diu, & his bonis
Carere? certum est, Pancraticam ocius
Turrim petam, ascendamque. cunctis
Altior est locus ille sylvis.
Videre pristes hinc procul, & rates
<!-- πÏίστις = zaagvis; oorlogsschip in de vorm daarvan -->
{{Versus|390}}Pictas licebit, signaque singulis
Affixa: nec videre tantum,
Verum etiam numerare totam, atque
Obire classem. fallimur? an qui amant,
Gaudent sibi ipsi fingere somnia?
<!-- Hor. Od. IV, 3, vs. 5b-6a: an me ludit amabilis // Insania? = Vondel: of beguicheltme een zoete razerny? -->
{{Versus|395}}At nil puto hîc imaginosum est,
Sed vigilans video ecce amicas,
Videre certè vel videor notas,
Praetoriique insignia carbasi:
Deque aere tormentorum in auras
{{Versus|400}}Surgere fumificos vapores.
Macti este fortes, quos veneror, viri.
Macti Batavi, & Mattiaci Duces.
Macte Imperator, macte ductor
Nassoviae Boïsote classis.
{{Versus|405}}Non usitato pergite tramite
Irrumpere arces, ire per ardua,
Depellere obsessis propinquum
Civibus exitium, famemque. [I,i fol. A8v]
Tu vero, votis quem sibi tam diu
{{Versus|410}}Suspirat omnis Belgica vindicem,
Prae caeterisque Lugodunum,
O patriae Pater, atque custos
Averte genti perniciem tuae.
Nec est, sibi Dux quod metuat tuus
{{Versus|415}}Ab hoste, te vivo Aurasine:
Quod metuat tua Laeda, non est.
Coelo supinas te siquidem manus
Ferente, non se cernis, ut aequoris
Attollat aestus, & capessant
{{Versus|420}}Morigeri tua iussa venti?
Sed quid boni nam Cypridis attulit
Emensus altum nuncius aethera?
Agnosco speratas tabellas,
Iamque manum toties cupitam.
{{Versus|425}}Tua haec Loïse est, qua trepidis opem
Addicis almam tempore in ultimo.
O literae optatae, ô iocundae
Mî meminisse diem voluptas:
Vocanda votis ô quoties meis
{{Versus|430}}Nox illa, dextra cum pariter simul,
Laevaque, qua Stompuicum adusque<ref>Stompwijkerwech</ref>
Ducit iter solitos agrestes
Sacraviensi calle Coloniam<ref>De kercwech van Soeterwoude</ref>
Versùm occupato, fulmineo impetu
{{Versus|435}}Adortus Hispanum, in timorem
Inque fugam subito dedisti: [I,i fol. B1r]
Verum in timorem, veram etiam in fugam:
Suscepta quae frustrà, aut temere sunt
Plaerisque, quos ferrum, vel unda
{{Versus|440}}Abstulit in Barathrum, crucemque.
Testes triremes, quas decies quater
Classi coactus addere Celtiber
Nostrae: Suteroälda testis.
Ipse licet videas, ut aptis,
{{Versus|445}}Et expeditis sarcinulis nothi
Migrant coloni, iure duëllico
Et Mauritano possidentes
Mancipio nihil, omnia usu.
Nec templa prosunt his sua, nec foci,
{{Versus|450}}Asyla, & arae: sed fugiunt focis,
Templisque desertis, & aris:
Nullaque spes nocuis Asyli est.
Manipulares nam quid agant, metu
Quassis Tribunis? iamque receptui
{{Versus|455}}Lupo canente ipso, palamque
Colligere accelerante vasa.
Qui caeco anhelans limite, iter tamen
Emensus udum est, sed glaber, ac madens,
Imò impedimentis relictis
{{Versus|460}}Cum vidulis, corioque tecta
Capsa, tabella quêis inerant Ducum,
Et codicilli. quaeris ubi cohors?
Pars caesa, pars tellure in uda
Mersa natat, reliqui fugati. [I,i fol. B1v]
{{Versus|465}}Facta & tubi ipsis murifragi unius
Iactura, praeter quos nemorum abdita
Dedere. pars adhuc enim unà
Cum dominis latet heu profundo
Depressa. quanto tu sapientius
{{Versus|470}}Baldaee? qui, post principia ut fores
Iam caveras tibi ante, Pyrrhi
More loco catus Imperator.
En ordine apto quot fluitant mari
Patente vela? hinc Foemineum occupant
{{Versus|475}}Pontem: inde Maerburgum, Lacumque<ref>De Vrouwen brug Meerburch.</ref>
Flaminium, reserantque claustra.<ref>Papenmeer</ref>
At restat unus nunc etiam scrupus
Lamberte molis septa tuae, loci<ref>Lammen</ref>
Munita natura, virûmque
{{Versus|480}}Praesidio, validisque gerris.
Hic pungit altè cor stimulus mihi.
Quid hoc novi? ipsi sponte sua fugae
Dant terga, perculsique corda
Insolito trepidant pavore.
{{Versus|485}}Gaudete cives, ipsaque sydera
Transscendat index laetitiae sonus:
Grataque voce, Iö Triumphe
Bis, ter Iö, quater & Triumphe,
Iöque Paean dicite, Iö, Iö
{{Versus|490}}Triumphe, Paean. en cupidae imminet
Loïsus Urbi, ligneoque
Vectus equo per aquosa Tempe, [I,i fol. B2r]
Capessit ad nos versus ovans gradum
Speratus hospes. sed remoramini
{{Versus|495}}Iö Triumphe, Iöque Paean
Dicere, & ingeminare Paean.
Nec voce vobis Stentorea hîc opus:
Iö Triumphe expromere opus modo.
Iö Triumphe, iö placebit
{{Versus|500}}Vox decies repetita Paean.
Sed iam Camillus noster abest prope.
Eamus omnis obvia civitas.
Eamus, laudes Loïso
Unanimi cumulemus ore.
{{Versus|505}}Nunc plectra Musae pellere, nunc lyram,
Eburna tempus plectra, lyram auream:
Nunc viva, olorinaque voce
Exanimes animare versus.
Deoque summo dicere gratias,
{{Versus|510}}Referre quando nostrae opis est minus.
Mutavit ille Laedam in urbem,
Et Batavos sua dura corda,
Mutante Laeda urbe, & Batavis sua.
Hollanda parcagens fuerat manu,
{{Versus|515}}Levique castiganda flagro.
Heu meritò ob malefacta dextra
Parcente castigavit eam Deus:
Amica at idem pectora denuò
In poenitentem nunc resumpsit?
{{Versus|520}}Lenis ut est, facilisque flecti,
Auremque promptus supplicibus suis
Praebere. mutant astra poli vices,
Mutantur & poli vicissim
Sydera, res variante fato.
{{Versus|525}}Iberus ultrò Cattigenas prius
Audax iniquo Marte petiverat:
Nunc ultrò at aequo Marte contra,
Mutua uti faciant, Iberos
Qui se petebant, Cattigenae petent.
{{Versus|530}}Iter reclusum est, claustra patent: licet
Impune Gaudam, & ire Delphos
Calle novo, per Ibera castra.
Manu ire factum per pelagus licet,
Iustasque paenas Laeda reposcere
{{Versus|535}}Prò civibus, quos fortè ferrum,
Vel tibi glans inimica ademit.
Camille noster flos Boïsoticae
Loise gentis, sume superbiam
Virtute partam, Iö Triumphe
{{Versus|540}}Bis, ter Iö, atque iterum Triumphe.
Tibi ‘ne Magnus dicere se parem,
Tibi ‘ne Magni filius audeat?
At casus amborum, exitusque
Hoc prohibent: quid enim? hic, & ille,
{{Versus|545}}Dîis quod parem se gesserit, occidit:
Ipse, imparem te quod geris, imperas.
Iö Triumphe, Iö Triumphe
Saepius, atque iterum Triumphe. [I,i fol. B3r]
Camille noster, en tibi fuscinae
{{Versus|550}}Ius Terriquassor, en chlamydem tibi
Udo nigrantem, coeruloque,
Murice, qui vada, belluisque
Pontum scatentem, barbara qui freta,
Lateque campos undivagos regit,
{{Versus|555}}Transcribit: ô cui prompto Achylles
Impete, consilioque cedat
Triseclus heros. iam Tenera, & Lisa,
Scaldisque, iam sub iura Sabis fluet,
Magni illius magni Aurasini
{{Versus|560}}Iura, tuo Boïsote ductu.
Gulielme Princeps optime Principum,
Idemque victor, ante obitus meos
Lux illa ut illucescat orbi,
Qua videam spolijs onusto
{{Versus|565}}Curru Aurasino, sub clypeis suis
Sedere vinctos Hesperiae Duces
Ipsam & novam Inquisitionem
Ire tuis famulam triumphis.
Hinc coleatum Pontificem trahi:
{{Versus|570}}Vergamque, & Albae parte alia Ducem
Heu Regulorum Egmondi, & Hornae<!-- * -->
Manibus inferias referri.
Coepto sed usus est modò, caetera
Res ipsa, & aequus expediet Deus.
{{Versus|575}}Ipse incipe, atque assuesce porrò
Vincere: iam tibi cuncta fausta
Verax sacerdos Aönidum cano:
Seu forte Iberum, seu Tyberim petas,
Deo auspicante perge: neu te
{{Versus|580}}Otia dum patriae procuras,
Cavesque Belgis sollicitus tuis,
Nostris iniquum seditionibus
Velocior subducat aura.
Hîc meritos potius triumphos
{{Versus|585}}Petas: Pater, dici hîc, Patriae: hîc ames
Audire Princeps: neu Requesentium
Istum, rogo, impunitum abire
E manibus patiare victor.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>In gratiam Lugduni Batavorum, virtute Dei Auxiliaris secunda eaque gravissima obsidione liberatae, ac tandem ex Orci, hoc est Hispanorum faucibus ereptae, ac restitutae.===
<poem>
O Nec Batavi degener ingenî,
Nec hausta* belli fluctibus: haud mihi
Sedes paterna, sed paternum
Proximè agrum sita Lugodunum:
{{Versus|5}}Seu culta mavis Laeda vocarier,
Utroque foelix nomine civitas.
Sed nec vetustatis mihi ergò
Cara minus: socia, atque amica [I,ii fol. B4r]
Quondam Latini nominis, & caput
{{Versus|10}}Germaniarum: credere si licet
Fastis, nec Antoniniana
Falsa pinax: faciuntque nobis
Britannicae arcis relliquiae fidem,
Vicusque Catthorum: hîc ubi tertium<ref>Catwijc</ref>
{{Versus|15}}Rheni ostium, tunc usque pleno
In mare se exonerantis alvêo.
Quid, non videre hîc mille nomismata
Quasi tabellas naufragii licet?
Hîc imbrices notare scriptos,
{{Versus|20}}Hîc lapides monumenta Caii est?
Sed nec Severi his nomen abest locis,
Aut Pertinacis: nota etiam tua
Moneta Flavi hîc. at mage illa
Est operae pretium referre,
{{Versus|25}}Paene umbilicum quod medii oppidi
Insedit umbris pomiferis nemus,
Situm & loco, acclivi undequaque
In tumulo, editiore Pyrgum.<ref>De Burcht</ref>
Quem circinato moenium ut ambitu,
{{Versus|30}}Sic arcuatis fornicibus novum
Putatur Engistus Britanno
Orbe redux posuisse victor.
Et prisca multa hîc. denique quem latent
Antiquitatus rudera, quà vetus
{{Versus|35}}Romaeoburgum Albiniana ad<ref>Romenburch</ref>
Castra, quasi digito, expeditum<ref>Alphen</ref> [I,ii fol. B4v]
Ducit viatorem. Horrea nec loquar,
Rheni per actam disposita horrea
Romana: cum pax alma Belgas,
{{Versus|40}}Alta quies Batavos haberet,
Non castra, uti nunc. heu ubi tempora,
Cum liberi, immunesque onerum omnium,
Obnoxii & nullis tributis
Cattigenae: neque publicani
{{Versus|45}}Quisquam timeret lucripetas manus;
Sed belli in usum sepositi viros
Tantum ministrarent, & arma
Imperio, dominaeque Romae?
O seculum illud si redeat modò,
{{Versus|50}}Originem omnis quo videam mali,
Istos agasones Iberos,
Coprophorosque, amethystinatam
Hanc dico Lernam, illò unde malum huc pedem
Tulere, Gades usque, vel ultimas
{{Versus|55}}Efferri in oras: non Linus me
Carminibus, neque vincat Orpheî
Testudo, quamvis huic genitrix, pater
Illi adsit, Orphêo Calliope, at Lino
Apollo. nunc contracta serpit
{{Versus|60}}Vix inopi mihi vena rivo.
Non te meis, non Laeda ideò tamen
Indictam abire, ô, versiculis sinam:
Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
{{Versus|65}}Tu me, Vibaldi cum fugerem manum,
Piraticam ob vim linquere patrii
Haeredii coactus arva,
Et Boreae, mea regna, vicum.<ref>Noortwiick</ref>
Vicini avitum littoris hospitem,
{{Versus|70}}Altum, atque fotum ceu gremio tuo
Civem recepisti, novique
Hospitii cumulasti honore.
Exin secundum vota biennium
Curis soluto viximus otio,
{{Versus|75}}Et pace florentes, bonisque
Rebus, amicitiaque Vorstî.
Donec refulgens sol melior polo
Luxit cupitam Cattigenis facem,
Qua parta libertas, tuoque
{{Versus|80}}Hesperiae iuga servitutis
Excussa collo: iura Bataviae
Reducta, Ibero pressa diu pede.
Hîc qua fide, & fidelitate
Adfuerim tibi, civibusque
{{Versus|85}}Quàm fortem opellam praestiterim tuis,
Callere nemo te melius potest:
Ut quae ipsa non aurita dico,
Sed fueris oculata testis.
Cuius rei ergò me quoque, cum novum
{{Versus|90}}Urgeret hostis obsidium, auspicem
Nuper tibi elegisti, & uni
Ipsa tui populi ducatum [I,ii fol. B5v]
Ultrò tot inter millia deferens,
Iussisti, ut essem praesidio bonis,
{{Versus|95}}Exemplo inexpertis, timori
Rerum avidis nimis, heu, novarum.
Et hîc fidelem scis operam tibi
Navasse, blandis conditionibus
Dissentientem, quas ferebant
{{Versus|100}}Huterius, Mathenesiusque.
Qui gratiae obtentu, heu, velut illice
Caesto, usitatis tendiculis sibi,
Fame fatigatos studebant
Illaqueare animos popelli:
{{Versus|105}}Semper quidem, illo at praecipuè die,
In re frequentes cum fuimus simul
Lanoïana, Impunitatem,
Et Veniam ingeminante clarè
Ipso Tribunatu, ac modò non fide
{{Versus|110}}Iubente. quidní? sic homines erant,
Exulcerata veritatis
In studium, fideique Poenae,
Insanienti gens sapientiae
Addicta, sacris Flaminicis egens.<ref>Misselijcke lust</ref>
{{Versus|115}}Cuius rei ergò & lingulacas
Omne genus puto, Caerulique
Saxi agmen in nos, quippe famelicum.<ref>De blauwe steen</ref>
Anusque quantum est, & silicernia
Civere. sed nec obstetricum
{{Versus|120}}Defuit his labor, aut voluntas, [I,ii fol. B6r]
Puerperi quae causam agerent gregis,
Partû negantes posse operam dari
Succi indigo. & clam saepe, nî mox
Deditio fieret, minari
{{Versus|125}}De nocte vectes, atque repagula
Portarum, & urbis claustra refringere,
Morasque valvarum, ante caesis
Excubiis, vigilique caetu.
Ad oppidum hosti quò pateat via
{{Versus|130}}Tranquilla, quod tentatum aliquoties
Abrupit à tergo maniplus,
Qui statione metu relicta
Cessere. quorum perfidiae obviam
Si me isse dicam, plus nimio mihi
{{Versus|135}}Sumam impudens, nec sim ferendus.
Ille Deus, Deus ille nostri
Laeda, ô, misertus restitit, ille te
Tutatus & nos praesidio est suo.
Ille Imperator noster, ille
{{Versus|140}}Excubitor fuit, atque custos.
Idem ille, qui coelum & mare temperans
Ventosque tollit, vel premit, ut libet,
Non carcere inclusos, ut olim
Aeoliae dominator aulae.
{{Versus|145}}Sed nec tridente, aut cuspide rem gerens,
Nutu procellas, atque hyemes regit:
Nutu profundum, & impotentes
Mulcet aquas, aperitque Syrtes. [I,ii fol. B6v]
Qui nempe & aestus aequoreos tibi
{{Versus|150}}Auxit secundo flamine Caeciae,
Iniuria quo abacta Cauri
Aggeribus rediere ruptis
Undantum aquarum flumina, non sine
Maris tumultu. nec satis, Africus
{{Versus|155}}Sequutus: hunc iuvere nimbi
Assidui, pluviique rores.
Quid multa? tandem nos voluit Deus
Via beare hac. scilicet ut foret,
Rheni per agrum quae tua usque<ref>Riinlant</ref>
{{Versus|160}}Moenia aquis daret aura cursum.
Qui, iam tibi paene & macie, & fame
Findente costas (ô nova temporum
Vicissitudo) non medimno,
Non modio, neque choenice, (ut mos)
{{Versus|165}}Sed horreo ipso triticeas opes
Admensus, halec, & muriatica
Refudit ad plenum benigno.
Luxuriae genus omne cornu.
Pomona fructus neu referam tuos,
{{Versus|170}}Pressique lactus munera caseos:
Tinas mero, essertasque Zytho,
Mellis item, butyrique rivos.
Illi ergo par te dicere gratias,
Decetque laudes: atque aditis Deum
{{Versus|175}}Vocis reclusis saxa & ipsa,
Ipsum etiam resonare Pyrgum<ref>De Burcht</ref> [I,ii fol. B7r]
Docere. qui nos tam prope perditos,
Post quadrimestris obsidii moras,
Oclo* saginante & paterno,
{{Versus|180}}Ceu Solimos miseratus olim:
Cum fulminis ritu, aligeri unius
Difflante Phoenicum agmina spiritu,
Centena millia, octiesque
Una decem dedit hora letho.
{{Versus|185}}Sic & Dei nunc non sine numine
Corda insolentum perculit hostium
Perterrefacta machinarum
Horrisono Boïsotus aere.
O quae voluptas, quae tibi gaudia
{{Versus|190}}Pessum ire spectanti, & fluvio impetu
Undantium arvorum per aequor
Naufragium facere, abripique
Malam in crucem Hispanum? Ut volupe, ut novum
Spectaculum tam suave oculis dari?
{{Versus|195}}Ut cuncta mirari peracta,
Quae fieri neque posse falsus
Iurarat hostis: quin citius, manu
Futurum, & astra ut, more Promaetheî
Prehenderemus, quàm imminenti
{{Versus|200}}Nos Deus eriperet periclo.
Manu prebendas astra poli licet
Baldaee, dignus Caucasea alite.
Pulsis tuis tecum, imminenti
Nos Deus eripuit periclo.
{{Versus|205}}Sed ut facetum Laeda, ut amabile
Audire gratantum agmina civium
Famemque, & exactos labores?
Ut meminisse iuvat malorum?
Certè videbar luci iterum datus,
{{Versus|210}}Vix mî ipse credens carnifices manus
Exisse, & in tuto videre
Me patriae superesse civem.
Camille noster ô Boïsoticae
Lux gentis, unum quem Batavi Ordines
{{Versus|215}}Suae esse praefectum, simulque
Mattiacae voluere classi.
Partesque primas cui dedit oppidum
Fame levandi provida vindicis,
Cura Aurasini, coepta cuius
{{Versus|220}}Auspiciis, tibi res peracta est.
O Christianae militiae decus
Loïse: soli nam tibi post Deum,
Et Principem, acceptam, tuisque
Auxiliis ferimus salutem.
{{Versus|225}}Quod vivimus, quodque aethere vescimur,
Tuum Loïse est. tu bona, tu lares,
Nurusque, liberosque nostros,
Urbis & hanc faciem, Dei in nos
Amore summo, ac Principis optimi,
{{Versus|230}}Periculisque & consiliis tuis
Ferro, atque flamma, ac paene fati
Faucibus eripuisti, & enses [I,ii fol. B8r]
Curvasti Iberos. accipe adoreas
Virtute partas, accipe Civicam:
{{Versus|235}}Non simplici ê lauro, sed auro
Mille simul meritus coronas.
Maiora porrò Nobilitas tibi.
Nostra, & Senatus, & populus parant,
Nummum aureum, aureumque torquem.
{{Versus|240}}Cui similem, puto, Gallo ademptum
Quondam Titus collo applicuit suo,
Insigne Torquati: unde etiam notam
Transmisit in seros nepotes,
Dignus eques meliore fato.
{{Versus|245}}E marcido urbis gramine nos damus
Obsidionalem intereà hanc tibi
Prò tempore, Imperator. at tu
Despicere hoc levidense quamvis
Caveto munus pauperis oppidi.
{{Versus|250}}Auro imparem & nos dum tibi cudimus
Nummum, & monile, nominum cum,
PRINCIPIS OB MERITUM, DUCISQUE,
Inscriptione hac, PRINCIPIS AURASI,
DUCIS LOISI, sed Boïsotica
{{Versus|255}}De gente: quorum iuncta saepe
Laetus ego referam, libensque
Trophaea vates. sic etiam additus
Mars à Camoenis saepe Iovi est suo.
Hic fulminum vi victor, ille
{{Versus|260}}Sanguinea metuendus hasta. [I,ii fol. B8v]
Nunc Laeda vellens auriculam mihi
Appellat, oblitum & queritur sui.
Mi vive longum, vive dulcis
Hospita: vera etenim fatebor,
{{Versus|265}}Dulcis fuisti: vive diu precor,
Nec commeatus indiga, nec peni,
O cara Lugdunum: tibi nec
Proditio, noceantve fraudes
Domestici hostis. hoc patriae est opus,
{{Versus|270}}Et principi. hoc te velle etiam decet.
Sed vis, potesque. ave ergo magni
Omne memor Boïsoti in aevum.
</poem>
===Ode Lugdunensis III.<br>Ad Eandem.===
<poem>
URbs Laeda, nostra non sine gloria
Semestris arctas obsidii moras
Bis passa Semimauro ab hoste:
Obsidioque eadem bis anno
{{Versus|5}}Soluta eodem. mentior? (haud puto)
An nomini fatale Loïsico est,
Bis Lugodunum, bis Batavos
Asserere Hesperiis ab armis?
Namque & Loïsi Nassovii antea
{{Versus|10}}Vi liberati, nunc Boïsoti ope.
Ut nominum, sic fata rerum:
Navibus hinc: equitatu, ab illo. [I,iii fol. C1r]
Flos urbium, ô quae se tibi comparet,
Tantoque fastu sit rogo civitas,
{{Versus|15}}Suas ut ausit res tuorum
Fortiter aequiparare gestis?
Sancerra? at hosti se dedit haec tamen.
Cantatam Homero, qui volet, Ilium:
Collesve septem penicillo,
{{Versus|20}}Et liquido excipiat colore.
Hic Harlemî, alter Alcmarii situm
Ponat. mihi fit si docilis manus
Ebur, vel expolire caeras:
Aut tabulas animare fuco:
{{Versus|25}}Non Romuli arces, non ego Pergama:
Carthaginem non Imperii aemulam:
Aut, nostra si quis forte malit
Nomina, non graviter dolentes
Vinci Harlemaeos, nec Veteres Aquas,<ref>Oudewater</ref>
{{Versus|30}}Non Alcmarî urbem cedere nesciam:
At te, tuosque Laeda honores
Cum Tribubus, Regionibusque
Turrita Divûm templa, domos, fora,
Viasque, & hortos, flumina, & ambitus
{{Versus|35}}Murorum, & ambulationum
Munditiem: hinc inimica circum
Vexilla, gerras, moenia, & obiices
Munitionum, vallaque, & aggeres,
Arcesque propugnaculorum
{{Versus|40}}Exprimerem. sed bonos caducus [I,iii fol. C1v]
Imago picta est: at celebraverit
Quodcunque dignis laudibus oppidum,
Urbemve vatis Musa, vivet,
Perque virûm volitabit ora:
{{Versus|45}}Dum terra sylvas, sydera dum polus
Convexa pascet: notaque posteris
Florebit, in Serumque Fastis,
Forsan & Antipodum legetur.
Virtus, favorque & lingua potentium
{{Versus|50}}Tantum Camaenarum, ac Genius potest.
O unicum fidelitatis,
Et fidei veniens in aevum
Exemplum avitae: non ego te meo.
Abire inornatam elogio sinam:
{{Versus|55}}Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
Certa & tenax mens propositi tua,
Peiusque letho perfidiam timens
Meretur Andini referri
{{Versus|60}}Alite, Maeoniique versus.
Pugnare in hostem ludus erat tibi,
Quem feceras sic arbitrii tui,
Coram ante oclos ut cogeretur
Ire boves, vitulosque pastum
{{Versus|65}}Spectare totos assiduus dies,
Et pabulatum mane pati gregem
In pascua educi: quid? extrà
Moenia, tam procul oppidoque.
Frustrà iuvencis bella moves Iber:
{{Versus|70}}Frustra locas muto insidias gregi.
Abi, nisi plagas lucrari,
Vincula, perniciemque mavis.
At te boni omnis conditor, & dator
O Laeda dignis mactet ador eis,
{{Versus|75}}Invicta bello, aqúe hoste nunquam
Sueta manu vacua redire.
Qui non equum vi, non potuit dolo
Auferre contrà, vel vitulum tibi:
Non liberè errantem paratis
{{Versus|80}}Excipere insidiis iuvencam.
Vidi ipse, vidi, castra sub hostica
Praeda ipse praedo cum fieret tibi,
Parte in soporem collocata,
Fusa alia, reliquisque captis.
{{Versus|85}}Quos, mutuum ne non faceres tua
Ex parte, raptos ilicet in crucem
Ductoris Andreae, ac tuorum
Manibus inferias dedisti.
Ausa & latebris eruere (hanc tibi,
{{Versus|90}}Marane, tollet nulla dies notam)
Hostem nitri vi, fumeoque,
Alveolis ut apes, vapore.
Coacta in arctum quid faceret manus?
Pugnent ne? res fracta hoc vetat, & timor:
{{Versus|95}}At terga monstrarent, sibique
Effugio parerent salutem: [I,iii fol. C2v]
Factum: sed haud impune: etenim huic malo
Occursum erat iam, dispositis prius
A fronte, qui contis, & hastis
{{Versus|100}}Rem gererent, acieque ferri.
Vidi ad solum & facto impete cum dares
Hostile vallum, non sine proximi
Terrore castelli: pericla
Dum faciunt aliena cautos.
{{Versus|105}}Tecum paratis civibus aut mori,
Aut vincere, unum scilicet hoc timens
Batava deduci Marano
Non merita ingenua urbs triumpho.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber II.==
===Ode Lugdunensis I.<br>AD LUDOVICUM BOISOTUM BATAVICAE ZELANdicaeque classis Praefectum, Lugduni Batavorum urbis liberatorem.===
<poem>
DIgnum potenti pectore quis melos
Deducere istis pro meritis tuis
Potis Loïse est? quisve verbis,
Aut Claria valet arte tantum, [II,i fol. C3r]
{{Versus|5}}Victoriis tot fingere qui pares
Queat Triumphos? totque tuas bene
Aequare res gestas canendo
Composito Boïsote versu?
Nemo hercle, nemo, nemo erit, ut puto
{{Versus|10}}Mortali amictus corpore. namque si,
Virtus ut ipsa, dignitasque
Nota rei petit, eloquendum est,
Deus, Deus certè ille, Deus fuit,
Loïse mentem qui tibi masculam,
{{Versus|15}}Mares & inspiravit ausus,
Per vetitos dare vela aquaï
Ductus, manu & facta ire per aequora,
Caesis, redactisque hostibus in fugam.
I nunc, Athonque à continenti
{{Versus|20}}Mî obiicito, pariterque quina
Revulsa Atho cum monte suo oppida:
Cum Barbari irrupere novum mare,
Medaeque cum robur iuventae
Per medium rate navit Istmum,
{{Versus|25}}Ignave Xerxes. magnum opus, ut tibi
Videris, ausus: sed cui, dic, bono,
Aut quos in usus? fructu inanis
Nempe, supervacuique plausus,
Bono nec ulli qui fuit usui.
{{Versus|30}}At iste foelix iste tuus labor
Loïse, non Laedam, nec unam
Hespèrio modo civitatem [II,i fol. C3v]
Levasse censeri obsidio potest:
Sed Publicam & Rem, sed patriae solum,
{{Versus|35}}Bataviamque, quantacunque est,
Indomito asseruisse ab hoste.
Dux Scipioni Poenus, utrique item
Vult anteponi Rex Macedo: at tibi
Quis comparari ausit Loïse?
{{Versus|40}}Hannibalem nisi forte dicas:
Per nullius trita ante solo iuga
Dum raptat agmen, arma, viros, equos,
Trans montium anfractus nec aequis
Tramitibus docet ire barros:
{{Versus|45}}Servare notam dum nivibus vetans
Alpes fidem, ferro hinc scopulos secat,
Facta hinc putre excoquens aceto
Sulphureo cavat igne saxa.
Per Herculis vestigia iter novo
{{Versus|50}}Princeps sequutus limite, quà truces
Vestae focis inferre, & urbi
Posset Afros, Capitolioque.
Mortale tunc passa ipsa fuit iugum
Natura, Poenis & legionibus
{{Versus|55}}Insessa Pennini, Alpiumque,
Ardua, pennipotentibusque
Volucrium vix pervia seculis,
Vidit nivosis compedibus iuga:
Subalcae & humanis lacertis
{{Versus|60}}Frena pati didicere rupes. [II,i fol. C4r]
Verum ille quorsum pertinuit labor,
Quive exitus? ô gloria, vincitur
Nempe idem, abitque victus, inde
Exilium exilio usque mutans,
{{Versus|65}}Ad Prusiam se contulit, atque ibi
Magnusque, mirandusque sedet cliens
Praetoria ad Bithyna, saevo
Dum libeat iugulare Regi.
Cannensis hinc mox sanguinis annulus<ref>Cornelius Tacitus</ref>
{{Versus|70}}Sequutus ultor. at puto Claudium
Auctoritas Cornelii hîc mî
Obiiciet, popularitatis<ref>Claudius Civilis Batavorum Imperator.</ref>
Ergo, Batavis regibus editum,
Qui dextro & orbus ipse oculo fuit,
{{Versus|75}}Oris dêhonestamento eodem
Hannibali similis, tibique.
Civilis hic est, ille itidem obviam
Heu Romulae ausus ire Tyrannidi:
Vindexque libertatis idem
{{Versus|80}}Unanimi celebratus ore
Et Gallica, & Germana per oppida,
Per & Batavos, dum Batavi forent,
Non Baethyco, ut nuper sub Alba
Expositi, quasi praeda, venum.
{{Versus|85}}Sed tunc minuti ceu capite, ac velut
Captiva bello mancipia, ad stuprum
Passim trahebantur, dabatque
Nomina militiae iuventus. [II,i fol. C4v]
Delectû habendo namque aberat prope
{{Versus|90}}Vitelliano cum imperio dies
Indicta, natura suapte
Illa quidem gravis, ac molesta,
At reddita usu tunc gravior tamen:
Culpa inquam eorum, qui magis in dies
{{Versus|95}}Magisque rem malam aggravabant
Sordibus, indomitoque luxu.
Quando vel annorum invalidos situ,
Morbove, quos dimittere mox queant
Mercede, quaerunt: contrà ephaebos
{{Versus|100}}(Atque (tuo Tacite utar ore)
Plaerisque procera est pueritia.)
Aevo, atque forma conspicuos, suae
Libidini inservire cogunt.
Materia hinc odii, fovente
{{Versus|105}}Gliscentis ignis femina Claudio
Promptissimos qui plebis, & optimus
Vi quisque, maximusque visus,
Publici eplî spetie, inque Sacrum
Nemus vocatos, incaluisse ubi<ref>Schakerbosch</ref>
{{Versus|110}}Nocte, lubentes ac hilaros videt,
A laude, gloriaque gentis
Capto adeo auspicio, hinc pudoris,
Hinc vilitatem sanguinis, ac graves
Iniurias, & caetera servitî
{{Versus|115}}Mala, inde Legatorum avarum
Imperium comitumque fastus [II,i fol. C5r]
Exponit. hinc se Centurionibus
Porrò, & Tribunis sic quasi per manus*
Tradi: cruore quos deinceps,
{{Versus|120}}Et spoliis simul ac replerint,
Mutari, & exquiri usque novos sinus,
Non una praedandique vocabula.
Instare delectum Vitellî
Quo socer a genero, a viro uxor,
{{Versus|125}}A fratre frater, à que parentibus
Velut supremo funere liberûm
Stirps dividatur: rem nec unquam
Deteriore loco Latinam
Fuisse, nunquam perditioribus
{{Versus|130}}Usam administris: iamque aliud nihil
Quam praedam in hybernis, senesque,
Nomen item legionum inane.
Tuïstones consanguineos sibi,
Idemque voto supplice Gallias
{{Versus|135}}Efflagitare: sed nec ipsi
Deêsse equitum, peditumque robur.
At vos Latinum nomen, & Italas
Timere vires parcite: Caesaris
Augusta Maiestas nec ulla
{{Versus|140}}Vos moveat. quid enim? duorum est,
Unius olim quod Domini fuit.
Quare nec ipsis Romulidis quidem
Bellum istud ingratum fore, alter -
Utrius ob studium, putandum est: [II,i fol. C5v]
{{Versus|145}}Cuius gravem fati ambigui aleam
Vespasiano, qui volet, imputet.
Victoriae nec summa victo,
Nec ratio solet ulla reddi:
Haec ille gratis non sine plausibus
{{Versus|150}}Effatus, omnes in nova Flavii,
Germanica execratione,
Verba adigit, patrioque ritu.
Nec longum, eadem lingua, & origine
Caninefates, ac Frisios duce
{{Versus|155}}Brunone (Transrhenana gens est)<ref>Bruno Caninefatium Dux</ref>
Auxilia, & socios habebant.
Direpta castra hinc, prima acie in fugam
Datae & cohortes: bisque duodecim
Triremium mox capta classis,
{{Versus|160}}Armaque item, quibus indigebant.
Pulsumque Romanum auspice Claudio
Tandem Batava nomen ab insula,
Promiscueque caesi ab ipsis
Hostibus, & sociis Latini.
{{Versus|165}}His adde fusis mox Legionibus
Turmas equestres auxiliarium,
Quas egredi raptim coactas
Ex Ubiis Trevirisque in hostem
Flacci Ordeonî iusserat audiens
{{Versus|170}}Dicto Lupercus, nam neque praelium<ref>Mummius Lupercus Legatus</ref>
Bonnense, ubi Belgis repletae
Corporibus, Latiisque fossae: [II,i fol. C6r]
Herennianae nec referam fugam<ref>Herennius Gallus Legionis I. Legatus.</ref>
Stratae cohortis, plenaque carbasa
{{Versus|175}}Abrepta frumento: nec actas
Ex Menapis, Morinisque praedas:
Non quassa trans amnem ultima Galliae
Mosam, imminutas aut Treviris opes,
Caesasque vico in Marcoduro
{{Versus|180}}A Batavis Ubias cohortes:
Sed nec mihi intrà valla sua ordines
Strati Asciburgî, signaque cum suis
Abducta captivis, & arma,
Carmen erunt. quid enim necesse hoc?
{{Versus|185}}Victae cohortes, captaque Gelduba,
Novesio mox non procul oppido
Pugnata equestri Marte pugna
Alterius memorentur ore.
Me Castra, nomen queis Veterum, iuvat
{{Versus|190}}Mummî duabus cum Legionibus
Disiecta non levi ruina,
Ausoniis fidibus referre.
Cum sarcinis quae, parteque praesidî
Turbaque calonum, atque pecunia
{{Versus|195}}Gallisque, Germanisque praedae
Supposito dedit igne Ductor.
<!-- Tac. IV.60: direptis castris faces iniciunt, cunctosque qui proelio superfuerant incendium hausit. -->
O ille quantis stragibus editis
In hoste vindex? sed dubio diu
Sub Marte, & amissa suorum
{{Versus|200}}Parte bona, haud sine clade victor. [II,i fol. C6v]
Tentata huic nam plus vice simplici,
Nec furtim, uti nunc: sed violentia,
Virtute sed vera. proinde
Hesperii, fideique Poenae
{{Versus|205}}Vertumni agant ritu omnia, nec putent
Referre quicquam, Marténe rem gerant,
An arte, dum vincant, oventque:
At Batavi, Frisiique in hostem
Stabant, loco gens quaeque suo, foret
{{Versus|210}}Discreta virtus quò manifestior,
Hinc inde telorum pluentes
Grandine: quae male posteaquam
Vibrata pinnis irrita moenium
Vident, & ipsis plaeraque turribus
{{Versus|215}}Haerere, clamore, impetuque
Unanimi insiliere vallo,
Frustra: suis nam viribus obruti
Plaerique scalis appositis cadunt,
Testudine hi facta suorum
{{Versus|220}}Scandere cum gladiis parantes
Suisque telis praecipites dati,
Armisque quassis non sine maximo
Fragore, vi pilorum ab hoste
Desuper, & sudium obteruntur,
{{Versus|225}}Nec territi tot casibus, & male
Sumptis, nec ulla fruge laboribus,
Audace destitere coepto
Cattigenae: sed eò mage ire
Ardentium hastarum ignibus obviam,
{{Versus|230}}Excussa fundis nec balearibus
Timere, balistisve saxa: hinc
Arîetibus, pluteisque adactis
Cum vineis & cratibus: at nova
Inde arte structis materiis modum
{{Versus|235}}In pontis, eductaque turre
Cum duplici tabulato in auras.
Mole hosticorum quae tamen asserum
Valentium plus, & trabium impeta
Perfracta, non parvam dedere
{{Versus|240}}Cattigenis sociisque cladem.
Sed haec minor, prae quam Vocula his dedit:<ref>Dillius Vocala duo & Viscesima Legionis Legatus.</ref>
Cum forte lapsu stratus equi, suis
Immane Dux quantum pavoris
Indidit, atque animi Latinis.
{{Versus|245}}Utrique falso creditus indice
Perisse parti. mox uti paruit:
Redintegratis cum suorum
Viribus, atque animis resumptis,
Cingenda rursus ad Vetera altero,<ref>Vetera Castra. Numisius Rufus & Herennius Gallus Legati.Classicus domi nobilis, Treviorum alae praefectus</ref>
{{Versus|250}}Novoque vindex obsidio redît:
Flacci Ordeonî caede primum,
Mox etiam Voculae peracta,
Cum Rufo enim pro tempore Herennium
Vincire visum Classice sat tibi,
{{Versus|255}}Partes Batavorum iuvare
Dum caperis, pariterque tecum, [II,i fol. C7v]
In Galliarum verba adigunt suos
O Rhene ripis praepositus tuis
Tutorque, & eiusdem Sabinus<ref>Iulius Tutor & Iulius Sabinus</ref>
{{Versus|260}}Nominis, hic Trevir, ille Lingon
Uterque Gallus. quorum opera quoque
Civilis usus dum Vetera obsidet:
Septa hinc fame, inde pressa ferro,
Non sine Diis animosus heros,
{{Versus|265}}Vasta illa Castrorum & spatia, & minas
Molesque prompto diruit impetu:
Hinc Classico in partem iuvante
Cum Treviris, equitumque turba
Tungrorum. & illinc Lingonibus suis
{{Versus|270}}Freto Sabino: non sine Iulio
Tutore. qui omnes quam fidelem
Praestiterint sociis opellam,
Rhenana Testis gens Ubii mihi,
Et nomen Agrippina cui dedit<ref>Colonia Agrippinensis</ref>
{{Versus|275}}Augusta, Tencteris, sitisque
Trans fluvium auctu, opulentiaque
Invisa, tunc post liminio in fidem
Germaniarum, corpus ut in suum,
Revorsa: & oppressi occupata
{{Versus|280}}Urbe Maguntiaco Tribuni,
Praefecto abacto, dum dare Galliae
Nomen recusant: cunctaque Claudio
Secunda: * Velledaeque missus<ref>VelledaVirgo fatidica nationis Bructerae</ref>
Muneri honorifico Lupercus.<ref>Mummius Lupercus</ref> [II,i fol. C8r]
{{Versus|285}}Voti ergo (de Civile loquor) reus
Tandem, patrata caede tot hostium,
Russumque, propexumque crinem
Barbarico posuisse ritu
Fertur, peremptis & Legionibus
{{Versus|290}}Paenas paratas, & sua vincula<ref>Iulius Paulus frater Civilis</ref>
Ultus satisfecisse fratris
Manibus, à Capitone falso<ref>Fonteius Capito</ref>
Rebellionis crimine, per gravem
Iniuriam oppressi, & vice reddita
{{Versus|295}}Cruore Romano Batavi
Funeris invidiam piasse.
Celanda victis nec Sunicis mihi
Batava virtus, iunctaque partibus
Urbs Vindonissae, Tertiaque
{{Versus|300}}Cum Decima Legione capta
Iurisque Galli facta Novaesium:
Cûi, nec mora, & se mox Legio altera
Miscens relictis signa castris
Transtulit, anteeunte Sancto.<ref>Claudius Sanctus</ref>
{{Versus|305}}Eheu quot horum, cum Legionibus,
Quot denique alarum, atque cohortium
Hyberna subversa, aut crematis
In cineres abiere tectis?
At Claudius iam, non Ubiis modo
{{Versus|310}}Fractis, sed & Rheni urbe Colonia
Iussa Imperî eiurare nomen,
Ulterius penetrare Rhenum, [II,i fol. C8v]
Mosaeque porrò victor ad oppida
Ire, inque partes pertrahere institit
{{Versus|315}}Tumultuaria coactum
Raptim opera Labeonis agmen.<ref>Claudius Labeo</ref>
Dedentibus se Centurionibus
Unaque Tungrorum omnia, nec satis,
In foedus accepti, fidemque
{{Versus|320}}Baethasii quoque, Nerviique:
Virtute ductrice, at cui Fors comes:
Pavore tactis finitimis, sua
Vel sponte mutatis. ita ille
In socias sibi, deditasque,
{{Versus|325}}Caeca annuisset si Dea, Gallias
Germaniasque, intentus, & optimis
Et maximis regni utriusque
Imperiis simul imminebat.
At obstitit non dignus avo nepos,
{{Versus|330}}Bellum inchoatum qui temere pari
Formidine, & cura peractum
Deservit subitò Sabinus.<ref>Iulius Sabinus, quem falso Divum Iulium inter proavosnumerasse memorat Tacitus</ref>
Sabinus hosti Sequanico suos
Committere ausus non bene Lingonas,
{{Versus|335}}Insignibusque cum Latino
Foedere depositis, superbo
Audire Caesar nomine. scilicet
In peius ex illo heu ruere omnia
Sublata rursus, atque prono
{{Versus|340}}Limite in exitium referri,
Par esse nam tot quis Legionibus,
Ultra cohortes auxiliarias,
Quis posset. hinc stetere Remi
Foedera respicere icta, fasque,
{{Versus|345}}Civem monentes, ad Treviros quoque
Datis tabellis nomine patriae
Communis: Octava inde Victrix
Cum decima Legione & ipsa
Victrice Sexta, hinc Una Vitellii
{{Versus|350}}Cognomine, Vicesima, at è recens
Nuperque conscriptis Secunda,
Ad Veterum properare labem
Rite eluendam credita: pars iugis
Traducta Graii, per gelidi hae nives
{{Versus|355}}Pennini, at illa Coctianis
Alpibus. hinc Decima à Britannis
Accita Quarta, hinc Tertia, cui tamen
Prima ex Iberis est Legio addita.
Ergo tot adversariorum
{{Versus|360}}Praesidiis Legionibusque
Par esse Galli, par Treviri agminis
Dux possit? & quis? Classicus arbitror:
Longas at oscitationes
Ille trahens, in utramque dormit
{{Versus|365}}Securus aurem. credo situ otii
Segnis, velut parto Imperio fruens.
At Tullius: verba ah sine ille<ref>Tullius Valentinus Trevir</ref>
Instruat, inque foro diserta [II,i fol. D1v]
E tuto in hostem bella gerat loco,
{{Versus|370}}Linguaeque forti pugnet acumine,
Virgas & ingratum recensens
Servitium, dominosque fasces,
Tributaque immortalia, & obiici
Quaecunque magnis Imperiis solent.
{{Versus|375}}Suae hisque civitatis aures
Obstruat, interea manus dum
Batava vicinae avia Galliae
Lustrant, & omnes excutiunt sinus,
Hostile nec ferunt inulto
{{Versus|380}}Transfugium Labeoni abire.<ref>Claudius Labeo</ref>
Sed nec sat ipse in tempore Iulius<ref>Iulius Tutor</ref>
Germaniae ripam exteriorem ope
Firmare matura, atque iussis
Praesidiis properavit Alpes.
{{Versus|385}}Quò nempe factum, ut praeter opes eas
Quas ante dixi, Rhaetica per iuga
Irruperint & foederatae
Auspice Sextilio cohortes.<ref>Sextilius Foelix. xxi. Legio</ref>
Accessit his, quam rettuli item prius
{{Versus|390}}Vitelliano nomine nobilem.
Unaque Singularium ala:
Factaque pervia Vindonissae urbs
Brigantico, huic qui dux praeerat gregi,<ref>Iulius Briganticus Batavus</ref>
Sorore Claudî natus, uti fere
{{Versus|395}}Acerrimae cognationum
Esse inimicitia fuerunt, [II,i fol. D2r]
Invisus, atque infestus avunculo.
Metu subactis sed Legionibus,
Aut spe ante corruptis ab hoste,
{{Versus|400}}Sub Duce que Trevirûm merebant.
Quarum insequutae mox etiam fidem,
Auctore pridem non ita Claudio
In verba Galliarum adactae
Foederis Ausonii cohortes.
{{Versus|405}}Bonnensibus ne cum Legionibus
Novesianos, aut Triboces loquar,
Accessione auctos recenti
Vangionum, Caracatiumque.
At Tutor haud iam tutus, ut anteà,
{{Versus|410}}Ab hoste, vitata urbe Magontio
Se Bingium pulsus recepit,
Municipum comitante turmae,
Amnis rescisso ponte prius Navae,
Locoque fidens. & bene, nì statim
{{Versus|415}}Cohortium incursu, dolisque
Rem duce Sextilio gerentum,
Vado reperto proditus, in vagam &
Versus Latina fraude foret fugam.
Qua clade perculsi universa
{{Versus|420}}Nobilitas, Trevirumque plebes
Armis omissis per patrios agros
Palata longo tempore: Principum
Quibusdam in urbes, iura nondum
Quae Latrii exuerant, regressis. [II,i fol. D2v]
{{Versus|425}}Haec Tullio absente acta, sed alite<ref>Tullius Valentinus</ref>
Inauspicata: qui simul adfuit
Furens, suos excire ad arma,
Arma viri, rapite arma cives.
Victis honestum & pro patria mori:
{{Versus|430}}Victoribus vero, (vi faveant Dii)
Parata libertas, decusque
Ingenui pretium laboris.
His ille, caesis Rufo, & Herennio
Prius, minor quò spes veniae foret,<ref>Herennius Gallus & Numisius Rufus</ref>
{{Versus|435}}Legato utroque, in arma rursum,
Quicquid erat Trevirum, retraxit.
At Claudius Tutorem ubi Bingii
Pulsum arce, contra hosti ex animi omnia
Sententia evenisse fama
{{Versus|440}}Comperit, & Treviros necatos:
Cum Classico omnes omnibus undique
Locis suorum cogere copias,
Viresque dispersas in unum
Municipum, auxiliariumque.
{{Versus|445}}Simulque crebros mittere nuncios,
Summae periclum ne faciat rei
Ducem Valentinum monentes.
Cum valida Trevirum caterva
Rigoduli dum praesidet, hinc loco
{{Versus|450}}Septo Mosellae flumine, montibus
Inde, atque fossarum, aggerumque
Obiicibus, lapidumque mole. [II,i fol. D3r]
Cuius rei non causa Briganticus,<ref>Iulius Briganticus. Sextilius Foelix</ref>
Foelixve, quamvis hi quoque causa erant
{{Versus|455}}Huius: sed adventus Petilî,<ref>Petilius Cerealis Romani exercitus Imperator</ref>
Pugnae avidi nimium Petilî.
Res ipsa testis. nam tibi quid miser
Iuvere Tulli flumina? quid iuga,
Rupesve, quid fossae, Cyclopum
{{Versus|460}}Vel manibus fabricata moles?
Nempe ire pessum per caput, & pedes
Vidisti ab illis immeritos mori
Cives, & è saxi arce saltus
Heu facere horribiles deorsum.
{{Versus|465}}Vidisti ab alto municipes tuos
Modo ruinae praecipites datos:
Vidisse nec sat: ipse oportet
Ipse etiam moriare Tulli.
Linquenda tellus, & patriae forum,
{{Versus|470}}Ipso fuit quae te tibi carior,
Cum luce libertasque, pro qua
Posse mori toties rogasti.
Linquenda carae coniugis oscula,
Paruique nati, & turba clientium,
{{Versus|475}}Linquendi amici, proximique.
Parva loquor: rosea ista cervix
Futura paulò post capitis minor
Danda heu securi, tergaque fascibus
Praebenda, & ad palum liganda,
{{Versus|480}}Ah quoties moriture Tulli. [II,i fol. D3v]
Mittere Romam nempe, sed ut reus,
Mittere, non hoc pollicitus tuis,
Unaque tecum Belgicana
Nobilitas, Treviraeque gentis
{{Versus|485}}Captiva pubes. & puto abest prope
Lux illa, missura exitio, & neci
Constricta tunc primum pudendis
Corpora nobilium catenis.
Hoc mortis hoc solatioli tamen
{{Versus|490}}Tecum sub umbras, propatria auferes
Caesus, quod unà & ipse iisti
Cum patria pereunte pessum.
Illud levamen nec levius tibi,
{{Versus|Quae firmitudo pectoris est tui)
{{Versus|495}}Quod non & ipse una cadente.
Cum patria cecidisti inultus.
Nam vivit, & rem nunc etiam optimè
Gerens Batavus Dux aciem struit,
Te vindicaturus, tuosque
{{Versus|500}}Lingone cum Duce, Classicoque.
Vides ne ponat Romulus ut suos
Dux ipse fastus, nec solitam suis
Fossam, atque munimenta castris
Obiiciat, trepidique valli
{{Versus|505}}Molem propinquam nubibus arduis?
Quae cuncta, quae non Cattigenas tamen
Deterruere, Claudiumque:
Quò minus haec eadem corona [II,i fol. D4r]
Invadere ausi, tam subito impetu,
{{Versus|510}}Ut è cubili Ductor, & in thoro
Iacens (nec in castris enim ipsi
Acta ea nox fuerat) suosque
Vinci, atque pugnari audierit simul,
Qui nunciabant increpitans metum,
{{Versus|515}}Ipsi ante oclos usque universa
Dum patuit manifesta clades.
Perrupta castra hinc, cum Legionibus
Cohortibusque: infessus & extima
Coloniae annectens, Mosellae
{{Versus|520}}Pons medius, Celeresque fusi.<ref>Celeres, & Fleximines, & Trossuli antiquitate dicti, quosnunc Equites dicimus. Vide Plin. Lib. 33 Cap. 2. Classicus</ref>
Petilius porrò hos retrahens manu,
Prece hos, at illos exstimulans minis,
Simul duorum implebat unus
Militis officium ducisque.
{{Versus|525}}Utrumque contra dux itidem Trevir,
Tutorque praestans, non sine Claudio,
Stabant tripartiti, locisque
Quisque suis feriebat hostem.
Pro laude verò tum Batavos erat
{{Versus|530}}Videre, pro praedaque Tuïstonas
Certare, libertate Gallos,
Hos Treviro Duce, & hos Batavo.
Et cuncta iam pro Cattigenis erant,
Firmans Vitellî dum Legio pedem,
{{Versus|535}}Patentiore conglobata
Sustinuit spatio ruentes. [II,i fol. D4v]
Mutata sors hinc, partaque Claudio
Victoria erepta è manibus fuit,
Corrupta Germanorum avaris
{{Versus|540}}Ingeniis, onerare praeda
Quisque hoste omisso dum properat manus,
Successus ipsis & sibi obest suus.
Viditque victores eosdem
Una dies, eademque victos.
{{Versus|545}}Quid multa? castrorum excidium quoque
Mox insequutum: famaque nuncia
Germanae ab iniecto crematae
Igne, dolis Ubiis, cohortis.
Foeliciori cuncta sed alite haec
{{Versus|550}}Resarciit mox damna Caninefas:
Captaque depressaque parte
Ausoniae meliore classis.
Qui nempe & idem sponte sua excitam,
Ut pro Latinis bella capesseret,
{{Versus|555}}E Nerviis turbam coegit
Cattigenum dare terga praedae.
Nec Classicus non tam bene Claudio
Periculorum cum Duce particeps,
Meretur in partem venire
{{Versus|560}}Laudis, & in numerum referri hunc.
Facto secundo praelio ad oppidum
Novesianum, quando Petilii
Iussu ante eo praemissum equestre
Stravit humi Cerealis agmen. [II,i fol. D5r]
{{Versus|565}}Sed me Batavi & Claudius increpant,
Auremque vellunt solliciti mihi,
Ad Castra ne pugnata bella,
Ne tacitus, Vetera illa Castra
Obliviosa dissimulem cheli.
{{Versus|570}}Quod accidat ne, cauto equidem est opus.
Sed nil pericli est, dum canenti
Mî Tacitus superabit auctor,
Nomenque Claudî nobile, qui novis
Ad Castra, dixi quae modo, copiis
{{Versus|575}}Tutus loco consedit, utque
Admonitu bene gestae ibidem
Rei, & secundae sortis imagine,
Mentem, atque vires adiiceret suis.
Testem ergo virtutis locum ipsum
{{Versus|580}}Rite, loci Geniumque laudans,
Hîc se super vestigia gloriae,
Hîc cum Batavis stare Tuïstonas
Aiebat, & fastus Latinos
Cum Ducibus, Legionum & ossa
{{Versus|585}}Forti prementes Mummiadum pede,
Quocunque & hostis lumina tenderet,
Dira omnia obversari eidem
Ante oculos. alia inde parte
Manu haud silentem, & voce aciem struens,
{{Versus|590}}Vi duplicata nempe cohortium, ac
Alarum, & accessu recenti
Tergeminae Legionis auctus [II,i fol. D5v]
Petilii ardor parti aderat suae.
Neuter morator, neuter item Ducum
{{Versus|595}}Pavens: sed arcebant paludes,
Et spatia ingenio suopte
Camporum, & ipsa sponte madentium,
Obliqua & in Rhenum addita Claudio à
Civile moles, cuius amnis
{{Versus|600}}Oppositu revolutus, aruis
Latè propinquis diluviem daret.
Haec caeca iniquis forma loci vadis
Contraria, armorum gravato
Ponderibus, pavidoque nandi
{{Versus|605}}Romano, equestres ut videt obrui
Turmas, & altis ire paludibus
Secum arma pessum. nec pedestri
Ut fieri olim acie suëvit,
Huic cominus res cum Batavis erat:
{{Versus|610}}Vagos sed undas inter, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
Cernere erat fluitare mistos:
Totove, si quid fors stabile insciis
Loci obtulit se, corpore nitier
{{Versus|615}}Eò usque. persultante notis
Hoste vadis, latera atque terga
Dum fronte omissa militis Ausonî
Venire circum gestit, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
{{Versus|620}}Mutuum in exitium implicare. [II,i fol. D6r]
Hinc ergo ferro, hinc cernere aquis erat
Remi nepotes magnanimos premi.
Tuïstonas contrà & Batavos
Fluminibus, levitas, suëtos
{{Versus|625}}Tollebat armorum, ipseque corporum
Procerus auctus his erat usui,
Gnaros sub undis adde colles,
Quodque loci vada nota habebant.
Quid dum, Loïse ô, pandimus haec tibi,
{{Versus|630}}Ecquid videris, non homines, uti
Dictum est, sed utres rursum Iberos
Cernere coprophoros natantes?
Illos natantes coprophoros, quibus
Accepta fert tot funera Belgium.
{{Versus|635}}Certè ipse rursum, certè eosdem
Mî videor, volupe & Loïse est
fol. D6r vs. 636 Loïse <i>er staat:</i> videre
De Lugoduni cernere moenibus,
Non fastu, ut olim, sed tumidos aquis:
Fugamque perdentes marino
{{Versus|640}}Implicitam Boïsote nexu.
Revorti at illuc, unde abii modò,
Ipsa instituti me ratio monet,
Hinc nempe ad hostem pene victum,
Parte alia Batavos ovantes.
{{Versus|645}}Redintegratum postridie tamen
Utrinque maiore impete praelium,
Saxisque, glandibusque, & omni
Missilium genere expedito. [II,i fol. D6v]
Hostem lacessunt dum Batavi suum,
{{Versus|650}}Telisque & hastis cominus eminus,
Latoque ferro rem gerentes
Ilia confodiunt natantum.
Nec illa parvo mox fuit usui
Rheno addita amni quam memoravimus
{{Versus|655}}Molem ante, Bructerorum ut ausus
Hanc cuneus superare nando.
Turbata ibi res, pelli acies quoque
Cohortium visa auxiliarium,
Ruente in ipsas hoste vastis
{{Versus|660}}Corporibus, frameisque longis.
Sed prosperum ut nil est homini diu,
Praesertim habenti cum grege perfido,
Et perfuga rem: quorum iniqua
Mox quoque proditione factum est,
{{Versus|665}}Voti ut potentes qui fuerant modo,
Discesserint victi, & petere alite
Cursu coacti amnem, sibique
Consulere & fuga, & arte nandi.
Nec fracta Claudî tot tamen his malis
{{Versus|670}}Batava virtus, quò minus obviam
Hosti iret, è Cauchisque lectum
Auxiliis repararet agmen.
Quin Drusianam diruit insuper
Molem, inque vicinam agmine Galliam
{{Versus|675}}Prono, labefactis ruentem
Obiicibus fluvium refudit. [II,i fol. D7r]
Sic continentis sic spetiem insulam, &
Germaniam inter fecerat alveus
Tenûis, velut porrò amne abacto.
{{Versus|680}}Ecquid huic simile hoc, quod ausi
Fuere nostri temporis Ordines
Loïse nuper? par facinus quidem,
Sed exitu magis cupito:
Adde etiam meliore causa
{{Versus|685}}Mosae revulsos, atque Salae aggeres,
Quàm Claudii quam fractam ope diximus
Molem. sed ad Civilem, eodem
Unde abii, melius redire est.
Accepta cui post tot mala, tot vices,
{{Versus|690}}Cladesque, tantum vult Tacitus tamen
Belli superfuisse credi,
Praesidia ut modicis Petilî
Vicis quadripartita cohortium,
Alasque equestres cum Legionibus
{{Versus|695}}Invaserit, Bis Quinta Arenaci -
Altera item Batavo urbe duri,
Vadam, atque Grinnes castra cohortium,
Ut dixi, & alarum, omni ita copiis
Ex parte divisis, ut ipse,
{{Versus|700}}Eius item genitus sorore
Verax, suam quisque & traherent manum
Hinc Tutor, hinc dux Lingo: nec omnia
Fiducia haec patrandi, at ausis
Multa suis aliqua benignam [II,i fol. D7v]
{{Versus|705}}In parte Fortunam affore: denique
Cautum parum posse artibus his Ducem
Intercipi spe, nunciisque
Pluribus huc volitantem & illuc.
At queis Arenacum obtigerat, bis &
{{Versus|710}}Quinta futurum cum Legione erat
Negotium, oppugnationem
Difficilem hanc nimium, simulque
Periculosae plenum opus aleae
Rati, in vagantes longius impetum
{{Versus|715}}Fecere, lignatum, forasque
Caedere materias profectos:
Quinque interemptis Centurionibus,
Castrisque Praefecto. ecquid enim attinet
Manipulares dicere? atque
{{Versus|720}}Intereà Batavo ire durum
Germanus obsessum, & valida manu
Pontem inchoatum irrumpere nitier:
Certamen anceps dum tenebrae,
Noxque superveniens diremit
{{Versus|725}}Obscura. plus discriminis ad Vadam
Grinnesque: Grinnes Classicus, at Vadam
Civilis expugnare adorti:
Nec poterant sine clade sisti.
Haec nempe mortis causa Brigantico,<ref>Iulius Briganticus Batavus sorore Civilis genitus</ref>
{{Versus|730}}Praefectus alae dum Latio meret,
Et optimo cuique interempto
E sociis. sed ubi Petilî [II,i fol. D8r]
Caterva cum delecta equitum manu
Subvenit, exin versa Bataviae
{{Versus|735}}Fortuna, Germanique in amnem
Praecipites violenter acti.
Ipse agnitus dux, dum fugientium
Retentat audax terga, relicto equo
Telis petitus transnatavit
{{Versus|740}}Sospes: idem effugium Batavis.
Nunc ô puellae, nunc Aganippides,
Petilianas pangite nuptias,
Et Claudiam cum Claudio unà<ref>Claudia Sacrata, mulier Ubia</ref>
A Duce Romuleo subactam.
{{Versus|745}}Bonnam profectus namque Novesio,
Castra ut videret, quae Legionibus
Ibidem in hybernis futuris
Artifices opera erigebant:
Domum secundo flumine navibus
{{Versus|750}}Sparso Imperator coeperat agmine
Pedem referre, incuriosis
Excubiis, vigilumque turba
Data in soporem. sensit id hostium
Insomnis ardor: nec mora, rem dolo
{{Versus|755}}Tractare consultum putantes,
Insidias posuere, herili
Iussis, Sacratae & parcere somnulo
Custodibus: nox atraque nubibus
Electa, prono & amne rapti
{{Versus|760}}Nullo ineunt prohibente vallum. [II,i fol. D8v]
Furtim refectis pugna tamen prior
Tentoriorum funibus, artéque
Adiuta: dum pessum suismet
It coriis coopertus hostis.
{{Versus|765}}Turbare classem pars alia Italam,
Et vincla tractis indere puppibus:
Utque ad premendum hostem fidelî
Arte silentî, ita caede coepta,
Repente, quò plus incuterent metus,
{{Versus|770}}Clamoribus rauci omnia dissonis
Miscere. dum ferro exciti, atque
Vulneribus vigilare iussi
Pars arma quaerunt, pars vaga per vias,
Tortisque circum brachia vestibus,
{{Versus|775}}Nec militari, ut ante, culti
More ruunt, gladiisque strictis.
At semisomnis, & prope corpore
Intectus omni dux bonus, hostium
Errore servatus, sibimet
{{Versus|780}}Effugio peperit salutem.
Insignem aplustri qui Tyrio ratem
Praetoriam, illic, par ut erat, rati
Esse Imperatorem, Latinis
Raptum ierant spoliis onustam.
{{Versus|785}}At ille noctis hoc alibi egerat
Praesagus auspex, non sine compare,
Vias breves quae ipsi, & iocundos
Militiae faceret labores,
Mollesque somnos: Nympha Ubia haec erat,<ref>Claudia Sacrata</ref>
{{Versus|790}}Ob quam datum intermittere symbolum
Iust, suum veternum, herili
Flagitio Vigiles tegebant.
Quid multa? captis navibus hosticis
Multa revecti luce Tuistones,
{{Versus|795}}Praetoriam Ducis triremem<ref>Velleda Virgo fatidica apud Bructeros</ref>
Fatidicae Domine superbum
Traxere donum flumine Luppia.
At laetiorem iam vice redditum
Gráta Ducem, navalem in armis
{{Versus|800}}Instituendi aciem prehendit
Cupido. complet ergo quod uspiam est
Biremium, quaeque ordine simplici
Consuetae agi, & vis lintrium ingens
Addita, ne referam citato
{{Versus|805}}Cursu Liburnos. hinc spatium aequoris
Captum instar, amnis Mosae ubi plenius
Reciprocantem affundit aestum
Oceano, socia unda Rheni.
Causa instruenda classis, ovatio:
{{Versus|810}}Et commeatus Gallia ut advehi
Suetos prius, terrore eo inter -
Et cipere, & prohibere posset.
Contra haec (penes sit Historicum fides)
Dux copiarum Romulidum, haud metu,
{{Versus|815}}Rei sed admiratione,
Remivagam instituisse classem [II,i fol. E1v]
Fertur, parem illam non numero quidem
Sed remigum usu, mole sed ardua,
Docta gubernatorum & arte,
{{Versus|820}}Multo etiam Batava priorem.
Huius secundo flumine, at illius
Vento acta classis, praeter utrinque sed
Vecti ambo, tentato ante iactu
Missilium, dirimuntur hostes.
{{Versus|825}}Transisse Rhenum mox Tacitus refert
Civilem, at hostile ulterius nihil
Audum: Insulam dum vastat omnem,
Et Batavos Cerealis agros,
Villasque: tantum praedia Claudii
{{Versus|830}}Intacta fallaci arte Ducum sinens:
Agitque ab omni parte praedas.
Cum pluvio super imbre fusa
Vis Rheni, & Autumni, ut fieri solet
Flexu, paludosam, atque humilem insulam
{{Versus|835}}Uligo visa opplere, stagni
In faciem. neque commeatus,
Aut classis hosti iussa aderat sequi:
Locoque plano castra sita, aestuum
Vi differebantur propinqui
{{Versus|840}}Fluminis, & pluvialis undae.
Tunc opprimi hostem, tunc potuisse opes
Frangi Latinas Marte Tuïstonum,
Lucri sed à se amore flexos,
Claudius, & Batavi imputarunt,* [II,i fol. E2r]
{{Versus|845}}Magna haec fatemur, dignaque aheneis
Scribi tabellis, sed nihil ad tua
Loïse. nempe victus ille
Nempe tamen: quid enim? & coactus
Aequis iniquis conditionibus
{{Versus|850}}Sancire pacis foedera Romuli
Cum gente, civium heu suorum
Perfidia, auxiliariumque
Germaniarum fraude, nec hostium
Virtute, Poenis sed ducis artibus
{{Versus|855}}Dolique. Christi at ipse contra
Auspicio, aligerumque ductu
Caesis redisti victor ab hostibus.
Hinc excipe, udi quos stadii aequore
Exercuit cursura: Olympi
{{Versus|860}}Prae quibus haud, Nemeaeve ludos
Spectare malles, excipe item novis
Absorpta Iberum corpora fluctibus
Voracis undae, classe nostra
Incolumi, sociisque salvis.
{{Versus|865}}Ergo secundo flamine agens ratem,
Gratis replesti victibus oppidum,
Mutare equinam, bubulumque
Pane iubens corium, & caninam,
Cattasque, suavem Cattigenis cibum,
{{Versus|870}}Zythoque lymphas, quod Pharium vocant,
Vel flore iucundo Lyaei.
O niveum, atque diem beatum, [II,i fol. E2v]
Qui primus alma risit adorea,
Qua commeatus, & satias redît,
{{Versus|875}}Fame, siti, atque peste siccis
Esuriem, obsidiumque pellens.
Dixitque tandem, respicit ut suos
Tellure in ipsa naufragium pati,
Trux ille, fortunaque nuper
{{Versus|880}}Ebrius Hesperia Imperator
Baldaeus, ille heu nomine Regio
Impunitatis, & veniae modo
Fallacis ostentator, urbi
Exitium toties minatus.
{{Versus|885}}Invitus, urbs heu, moenibus à tuis,
Portisque cedo. (sic placitum salo)
Invitus. adiuro crucem istam,
Quam fero, ut Induperante dignum est.
Nec peiero. nam quid mihi nunc boni
{{Versus|890}}Sit inde? sed quis gurgitibus parem
Sese esse tantis, aestuique
Postulet? ô maria Amphitritae,
O terra, ô aether, ô Ducis irritas
Spes, ô Triumphi vana petitio.
{{Versus|895}}O moenia usurpata quondam
Luminibus: pedibusque nostris.
At nunc supremam dicere me iubet
Non hostium vis, non Boïsotici
Metus furoris, non cavi aeris
{{Versus|900}}Fulmina, Mattiacumque nomen: [II,i fol. E3r]
Castris minans sed diluviem meis
Fatalis undae saeva necessitas,
Auctusque Caeciae, Africique
Vi, rapidae alluvionis aestus.
{{Versus|905}}Ave ergo Lugdunum ac pariter vale,
Praecepta inani spe toties mihi.
Valete nostri valla quondam
Nominis admonitura cives.
Hoc ille, longis non sine literis,
{{Versus|910}}Cubilis, usus quo fuerat, foco,
Et parîeti inscriptum reliquit
Gloriolae monumentum Iberae.
Diversa at istis pectore in intimo
Secum volutans, ore premens sonum,
{{Versus|915}}Lingua sub ipsa immurmurasse,
Haecque tacens agitare visus.
Heu frustra Ibero dente lacessere
Canes Molossos nitimur hinnuli:
Frustra Herculi extorquere clavam,
{{Versus|920}}Corrigere & digitum Miloni
Malum tenenti. viribus impares
Ire obviam non definimus tamen,
Sectari & ultrò, quos vel amplus
Posse modo effugere est Triumphus.
{{Versus|925}}Gens civicis quae seditionibus
Relicta Cattorum avia Gallicae
Confinibus mutavit orae:
Quà tumulis maris unda arenae
Pugnans, Batavis efficit insulam
{{Versus|930}}A fronte, tergum hinc, ac latera alluit
Vahalis, inde Mosa, tuque
Rhene pater, fluviorum ocelle:
Ut quae Britannis tunditur aestubus,
Crepido saxi cedere nescia,
{{Versus|935}}Per vulnera, & cades ab ipsis
Ducit opes animosa damnis.
Non terra lapsum vi recreans sua,
Valentiorem vidit in Herculem
Consurgere Antaeum: nec aequè
{{Versus|940}}Corpore atrox fuit Hydra secto.
Presses, resurget firmior, & pilae
Modo resultans ibit, & impete
Miro aucta virescet, doloso
Suppositae ut cineri favillae.
{{Versus|945}}Cursoribus iam non ego literas,
Cum laureatis fasciculis dabo
Ferre ad Cuningam, nec Triumphi
Sollicitus meritos honores
Poscam Imperator. occidit, occidit
{{Versus|950}}Fortuna Iberi nominis, occidit
Spes cuncta Lugduni soluto
Obsidio, Ducibusque nostris
Captis, necatis, diluvie obrutis.
Pudet fateri. quid moror amplius?
{{Versus|955}}Nil vis Batava, nil manus non
Efficient Boïsotianae: [II,i fol. E4r]
Quas & secundo numine agens Deus
Virtute vera firmat, & auspice
Dat Aurasino ubique victis
{{Versus|960}}Hostibus incolumes referri.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>AD IOANNEM HAUTENUM REIPUBLICAE LUGdunensi à Secretis.===
<poem>
HAutene, nî te plus oculis ament,
Nî te in sinu, ipsis inque oculis ferant,
Musaeque, Gratiaeque, & ipsum
Quantum adeò Venerum, atque Amorum est:
{{Versus|5}}O invenustas tunc Veneres nimis,
Musasque tristes, atque inamabiles:
O nomine indignos Amores:
O Charites sine gratia omni.
Sed Gratiarum grata cohors nimis,
{{Versus|10}}Musaeque semper Musicè habent suos:
Nativa nec sic prorsum Amores
Liquit amabilitas, nec ipsa
Expers venustate est adeo Venus,
Ut non suis te plus oculis ament,
{{Versus|15}}Non in sinu sibi dicatum,
Inque ferant oculis alumnum.
Quid ergo mirum, tot si ope numinum,
Et tot Dearum praesidiis ferox
Maranicae expeditionis
{{Versus|20}}Ludibrium, obsidiumque nuper [II,ii fol. E4v]
Sprevisti inultus? aegide quem sua,
Placere se vult dum Veneri suae,
Texisse, servatum esse & ipsum
Credibile est voluisse Martem.
{{Versus|25}}Qui te per hostes mille gravissimos
Domique, & intrà moenia maximè,
Dextra sinistra rem exhibentes,
Intrepido dedit ire gressu.
Thorace septum plusquàm adamantino,
{{Versus|30}}Constantia dico, atque fide, & gravi,
Quam semper ante oclos habebas,
In patriam pietate Civis.
Camoenae amoenae, vestra ope nunc opus
Vestro Poëtae: nec pote sum Deae
{{Versus|35}}Tacere, qua me Hautenus in re
Iuverit, officiisque quantis
Obnoxium me reddiderit sibi:
Nec me modò, sed Rem quoque Publicam
Omnem, mihi quae luce semper
{{Versus|40}}Carior, hisque oculis futura est.
Vobis sed istud dicam equidem palam,
Vos porrò multis dicite millibus:
Anusque curate hac loquatur
Pagina. ne fugiens citò aetas
{{Versus|45}}Obliviosis invida seculis,
Nocte illius caeca hoc studium tegat:
Neu nomine in deserto Arachne
Texat opus, tenuemque telam. [II,ii fol. E5r]
Nam quos labores pertulimus simul,
{{Versus|50}}Ab hoste pressi dum fuimus fame,
Ferroque, testis ipse testis
Esse potes, neque enim Poëtam,
Hautene, decretum hîc agere est mihi.
Procul Poëtae sint, procul hinc volo
{{Versus|55}}Commenta vatum. vera quippe
Historica fide agenda res est.
Ergò labores quos tulimus simul,
Hostilis urbem dum tenuit metus
Vallo, fame, obsessamque ferro,
{{Versus|60}}Nil opus est memorem monere.
Notum tibi nam, quo studio fori
Hinc Alpha, & illinc Beta sategerint
Mutabile ad defectionem
Farris inops stimulare vulgus.
{{Versus|65}}Dum quod vel anno sat foret hordeum
Zythepsa perdit: quaeque fami byne
Esset levandae, excocta flammis
Esui inepta, nec apta potû,
Mutata aceto, redditur, & novo
{{Versus|70}}Sapore abusam cervisiam dolet.
Omitto Dardanariorum
Perfidiam, nec opus referre hîc:
Vendentium clam, quae dare publicos
Frumenta in usus debuerant palam:
{{Versus|75}}Condenda avarè, promere illa
Nî subigat pretiosus emptor. [II,ii fol. E5v]
Quae de beatis dicta velim modo,
Iisque, queis res illa erat in manu:
Qui dico pulvinis sedere
{{Versus|80}}In prasinis, solio & Curuli
Sueti. ad Sodales namque quod attinet
Collegiorum, & Civica nomina
Tum qui Sagittarî vocantur:
Quid melius pote, fortiusve
{{Versus|85}}Fuisse? qui Rem tam bene Publicam,
Contra omnium spem, votaque Circii,
Et Clusii, ut scis, in foro qui
Usque suo Borean agebant:
Defendere ausi non sine maximis
{{Versus|90}}Molestiis, freti auxilio Dei
Solius: expensamque vitam
Haud sibi, sed patriae referre.
Testis Iacobus Duziades mihi
Hautene, tuque, & si quis amicior
{{Versus|95}}Sibi ipse, mutasse Aurasino
Imperio iuga gaudet Albae:
Nondum expiatis oblita caedibus,
Verum expiandis, si faveat Deus,
Brevi, ipse uti spero rogoque,
{{Versus|100}}Iure meo, meritoque Iberum.
Atqui doloris hoc cumulum insuper
Mali addidit mî, quod Populo magis
Curae esse rem suam viderem,
Quam Dominis, procerum coetû. [II,ii fol. E6r]
{{Versus|105}}Nam summa rerum credita quêis erat,
Censere mecum si capite hîc velis,
Hoc me puto praestare posse,
Vix numero totidem repertos,
Quot culta Nili divitis ostia,
{{Versus|110}}Urbi usui ex his qui fuerint bono:
Nullumque vulnus Lugoduno,
Heu, gravius reor accidisse,
Istos probos quàm Lanitii ordines,
Quaterque Denos quos perhibent Viros:
{{Versus|115}}Ex oppidi prisco instituto
Quos penes in Populum potestas.
Urbisne Laedae Civem? (aliquemne ita
Civem esse fungum, qui Batavus fiet?)
Quid dico Civem? imò Tribunum
{{Versus|120}}Civibus impositum regendis,
Optare Iberum servitium sibi:
Et supplicem velle his fieri, quibus
{{Versus|Pròh tempora, inversique mores)
Debuerat timor ipsus esse?
{{Versus|125}}Quenquamne sic factum immemorem sui,
Iurandum uti ius aestimet irritum,
Ius Publicum causa asserendi
Quod dederat prius Aurasino?
Fame paratos cum videat mori
{{Versus|130}}Cives, & urbem Marte tuerier:
Parte altera adventare classem
Subsidio Boïsotianam. [II,ii fol. E6v]
Praesto futuram, si faciles Deus
Ministret aestus, Caecia, & Africo
{{Versus|135}}Iuvante decursus aquarum.
Adde etiam incolumi Aurasino.
Hoc viderat mens provida vindicis,
Bronchorstii acris, quippe suo malo
Longoque docti usu, malignas
{{Versus|140}}Horum hominum dominationes,
Nullaque munitum imperium fide.
Eoque, qui illi fervor erat viro,
Omnem potestatem abrogare his,
Re super hac etiam ad Camillum
{{Versus|145}}Datis tabellis certus erat semel.
Quod perpetratum reddere dum parat,
In ordinem ipsummet redactum
Vidimus, & fuit aegrè amicis.
Hoc ipse questus hei quoties mihi est,
{{Versus|150}}Quàm saepe questus ipsum etiam tibi
Hautene, partiri usque tecum
Consilia, ah, solitusque curas.
Virtute foelix ille quidem sua,
Fidensque, & idem Publicae amans Rei,
{{Versus|155}}Quantum potest amare quisquam
Hanc alius: stomachoque muri
Ahenei instar cedere nescio,
Id quod de Achille tradit Horatius:
Foelixque Bollanus cerebri:
{{Versus|160}}Famae avidus, pretioque durus [II,ii fol. E7r]
Flecti: nisi quod de puero Alphitêi,
Fas vera fari, consuli honestius
Potis fuisset. hoc nec ipse
Inficias, puto, amicus ibis.
{{Versus|165}}Sed functus aevo cessit, & hanc meo
Douzae propinquo lampada tradidit:
Heu, morte venalem arte visus
Herculea petiisse laurum.
Nobis relinquens obsidium, & famem,
{{Versus|170}}Et monstra, facto quae velut agmine
Mox lucis erupere in auras,
Herculeo superanda nisu.
Quid multa? iniquae plenum opus aleae
Adire visi nec cinere abditos,
{{Versus|175}}Ut ante, sed clarè emicantes
Ire Tribunitios per ignes:
Fluctu opprimendos non nisi maximo,
Qualis sequutus mox Boïsoticus.
Ut quos, Patrum accito frequenti
{{Versus|180}}Concilio, bonus ille Circî
Collega, dictus Dimidium tui
O Laeda, Iano progenitus patre,
Et ipse Ianus non bivertex
Ille quidem, geminaque fronte,
{{Versus|185}}Sed par, modo huic non & geminus Deo,
Ad duplicis linguae arma quod attinet:
Septentrionali tepentes
Usque recalfaciebat aura. [II,ii fol. E7v]
Quid, non suis mox viribus obrutus
{{Versus|190}}Resedit ardor, auctaque Circii
Pridem fames clamore, coepta
Lenior & levior videri?
Quàm longius se velle negaverant
Perferre sponsi Penelopes modò,
{{Versus|195}}Praetorio ipsi derepente
Obsidium facere, & Tribunos,
Meumque Douzam, teque Notarium,
Rubiginoso non sine acynace,
Strictisque circumsistere ausi
{{Versus|200}}Dentibus, & Tragico Senatum
Terrere vultu: quin etiam insuper
His comminari, nî sibi gratia
De sportula, atque commeatu
Paniceo fieret, fugandae
{{Versus|205}}Qui sat fami esset, sese igitur palam
Valentiori postridie manu,
Et conglobatos adfuturos
Cum sociis pariter trecentis.
Magna illa totum quasserat oppidum
{{Versus|210}}Metu, suarum partium, & hostium
Confisa defensore Iano
Colluvies tunicata vulgi.
Curae Deo sed nostra salus fuit,
Qui postero, quàm contigit hoc, die
{{Versus|215}}A Principe optatam salutem
Misit, & auxilii benignam [II,ii fol. E8r]
Spem luxit urbi. quid tabulas loquar,
Reducta quêis mens civibus anxiis,
Reducta virtus, & remissae
{{Versus|220}}Corporibus rediere vires?
Salvere gratis vos iubeo modis
Gratas tabellas, vosque quibus Deus
Tam nuncii optati tabellas
Ferre dedit, medios per hostes.
{{Versus|225}}In ore ego vos saepe feram meo:
Canamque de tot, qui reduces fore
Iuraverant, solos redisse:
Ferre famen potius paratos,
Praestare quàm non pollicitis fidem,
{{Versus|230}}Aut facta dictis addere, caeteri ut
Fecere, quos unda aucta, & hostis
Heu patria prohibebat urbe.
O me beatum, cum subit illius
Imago noctis, qua mihi, & optimo,
{{Versus|235}}Bronchorstii in locum, Iacobo
Douziadi moderamen urbis,
Et summa rerum tradita Principis
Iussu, & piorum non sine gaudio,
Ne quid mali intestino ad hoste
{{Versus|240}}Publica Res caperet, timentûm.
Illas dedistis vos mihi de manu in
Manu tabellas, nunc etiam mihi
Dulces tabellas, quae supremam
Rebus opem dubiis tulere. [II,ii fol. E8v]
{{Versus|245}}Ergo ore ego vos saepe feram meo,
Paresque vobis quas dedimus Ducem ad
Classis Loïsum ferre, cursu,
Obsequio, ac taciturnitate
Dicam columbas, addem etiam fide.
{{Versus|250}}Verum & tibi laus debita non minor
Hautene, tàm saepe obviam auso
Ire Tribunitiis procellis.
Tu, cum virili Marte nocentior
Chloë, Sacrorum credo cupidine,<ref><i>in margine:</i> Misselijcke lust.</ref>
{{Versus|255}}Ad arma Conscriptos ad arma
Haud verita exstimulare Patres,
Rerum novarum quos cupidissimos
Norat, nec ausos prodere se tamen,
Dum tot malos bonis frequentes
{{Versus|260}}Curia habet sine lege mistos,
Nostras in arctum cogere copias
Nonariarum tenderet agmine,
Vulgique mendicabulorum
De trivio comitante foece:
{{Versus|265}}Primus rescisti consilia hostium,
Tempus, diem, horam, tesseram, item locum,
Modumque coniurationis,
Et capita, auxiliariosque.
Sed Fulvia usus indice, quae tibi,
{{Versus|270}}Ceu Tullio olim, conscia partium,
Decreta, conventusque notos
Foemineo patefecit astu. [II,ii fol. F1r]
Primus locando praesidio in Viis,
Et insidendis pontibus, & foro,
{{Versus|275}}Mîque, ac meo agnato cavendi
Auctor ab insidiis fuisti.
Nec te fefellit, quid pareret domi,
Forique in ipsis visceribus latens
Colubra. nota dicta habebas,
{{Versus|280}}Nota etiam horum inimica coepta.
At nulla visa his res gravior tamen,
Quàm Publicae quod Scriba Rei fores:
Praesente nec quicquam Togatus
Te sine consulere ordo posset.
{{Versus|285}}Confisus hac tu Palladis aegide,
Calcasti anilem sub pedibus metum,
Ianique conatus, gravesque
Circî inimicitias, & iras.
O si canendis nunc locus his foret,
{{Versus|290}}Ut mî ille suavis accideret labor:
Nec tempore ullo te Camoenae
Deficerent memorare nostrae.
Sed me Iacobus Douza meus vocat
Collega, primo ponere quem loco
{{Versus|295}}Decebat. ô te ita ille servet
Incolumem viridi senecta
Cognate Lugduno, & Batavis Deus,
Fido ut fidelem te memini mihi,
Firmumque, communique amicum
{{Versus|300}}Et patriae, & Domino fuisse. [II,ii fol. F1v]
Praesentiae vis quid valeat tuae,
Sensere Patres, cum Mathenesii
Diploma, Baldaeique scriptum,
Concilii procerum acciendi
{{Versus|305}}Occasionem praebuit, haud tibi
Dico, Viris iis sed Decies Quater
Iacobe, nunquam aeque beatis,
Nunquam alias mage ouare visis,
Quàm tempore illo, cum numero quidem
{{Versus|310}}Longè priores, verum animo impares,
Nos sorte sperarant frequenti
Vincere. sed minuit tumorem
Sententiae vox illa prior tuae,
Dissentientis conditionibus
{{Versus|315}}Fallace promisso, nec ullo
Hesperio nisi praede fultis.
Nî forte dicat quis Mathenesum,
In abdicanda tam male compare
Pridem Tridentinis abusum
{{Versus|320}}Consiliis. erit ille fidus,
Datam fefellit qui domine fidem?
Namque hic omitto de Domino queri.
Illud videmini monendi
Mî modò, cauto opus esse vobis,
{{Versus|325}}Ne qui Tridentum tam didicit bene,
Constantienses nunc Canonas quoque
Sit doctus, & seruare pacta
Hereticis scelus esse ducat. [II,ii fol. F2r]
Ne multa, credi non bene perfugae,
{{Versus|330}}Tot qui sacramenta irrita fecerit:
Nobisque censebas cavendum
Esse reconciliato ab hoste.
Haec summa, certum te potius mori,
Vitamque finire ingenua fame,
{{Versus|335}}Quàm Patriae pactum Parenti
Nassouio violare foedus.
Quêis succinentes nos quoque legibus,
Prò tempore illo pauca, sed asperè
Satis rei pro indignate
{{Versus|340}}Diximus. hinc reliqui sequuti.
Piisque iniquo cernere erat gradu
Sedre mistos Papicolas, Petro,
Primarius quod Consul esset,
Vermerio praeunte verba.
{{Versus|345}}Petro Hadriani prole, viro quidem
Forti, & fideli: sed domitos parum
Habente Collegas, eoque
Saepe gradum cohibere iusso.
Dicere nostro tu quoque carmine,
{{Versus|350}}Cognominis mî Iane, sate inclita
De stirpe Duuenuordiorum:
Dux pariter bonus, atque miles.
Et vos eadem progeniti domo,
Fratres gemelli, non sine gloria
{{Versus|355}}Ictisque destinare certos,
Remque malam dare glande docti. [II,ii fol. F2v]
Bruchouii nec vos tacitos sinam
Praetorio ambos munere nobiles,
Par civium, & fratrum fidele:
{{Versus|360}}Teque gravem spoliis Iberum
Verlane, gesta re toties bene.
Clarumque equestri stirpe Raporstium:
Huicque additum in partem laborum
Excubiis vigilum locandis,
{{Versus|365}}Signoque dando strennuum, & impigrum
Montfortium: & te compare cum tuo,
Andraea, dordracum merenti
Cui posuit spetiosa nomen.
At ô quibus vos laudibus efferam,
{{Versus|370}}Sagoque, & armis praepositi Duces,
Francisce Murendala, teque
Theuderico genitore natum
Arnolde: & horum cedere nemini,
Bonoque semper visum animo Scotum:
{{Versus|375}}Quarumque te Piscari, & ipsum
Theuderico genitum parente?
Quo primipilos carmine, quo Lyra
Dicam optiones, quiúe Vicarii
Fuere, Vexillariiúe,
{{Versus|380}}Pro patria haud timidos obire?
Manipulares cumne Triariis,
Decuriones an potius loquar?
An hos, & illos buccina una
Nostra canet pariter Thalia? [II,ii fol. F3r]
{{Versus|385}}Utrosque opinor. imò bonos simul
Omnes ad unum funere seu manu
Facto solutus, & sub altis
Moenibus ante oculos parentum
Ab hoste stratos: sive etiam quibus
{{Versus|390}}Perire sicca morte dedit Deus,
Famesúe, fulminisúe ritu
Pestilitas mala misit Orco.
In quêis honorem non minimum, ut puto,
Virtute vera commeritus, patre
{{Versus|395}}Praetore arenosis Iacobo
Sub tumulis Iäcobus ortus,
Catuici ad actam littoris. ô caput
Solers, in hostem seu facere impetum
Repente, certos sine plumbo,
{{Versus|400}}Seu dare ferro opus esset ictus.
Qui nunc sacer Diis Manibus additus,
Tibi interempto pro patria, & quidem
Pugnando, Barthlomaee gaudet
Elisiis comes ire campis.
{{Versus|405}}Lugete Cives, lugeat urbs Ducem:
Vicarium dux luge etiam tuum
Vischaere, non unquam nec arctis
Temporibus tibi defuisse
Visum. laborum nam patiens erat,
{{Versus|410}}Insomniaeque, & pulueris, & famis:
Saepe & minari auditus hosti:
Brachia se duo, sinulosque [II,ii fol. F4v]
Habere cives, altero uti famem
Sistant comeso: qui super altero est,
{{Versus|415}}Ut foeminis, natisque, & à se
Carnifices gladios repellant.
Dii multa at isti dent mala Circio,
Barbam leoni vellere mortuo,
Laruisque qui pugnare fortis,
{{Versus|420}}Hunc etiam capere ausus hostem est:
Sed morte functum, cum neque iam loqui
Mutus, tenebris obsitus, & Styge,
Pro se ipse, nec famam tueri
Incolumem gladio valeret.
{{Versus|425}}Illum & Thrasonem dicere non timens
Audace lingua, pectore non item:
Sibi amputaturum nec ultrà
Brachia, nec nociturum Iberis.
De Publica & Re vos meriti bene,
{{Versus|430}}Vereque digni nomine Civium,
Nostra nec indigni arte, quorum
Hic etiam tituli legantur
Prae caeteris, Corneli Euerardice,
Cornelio & tu progenitus patre
{{Versus|435}}Francisce, cuique à flore nomen
Ipsa suo posuit Dione.
Vos Treviros sed dicere quid vetat?
Impune coecas ire per orbitas,
Perque hostium tot septa, Rotam
{{Versus|440}}Ulterius penetrare nando [II,ii fol. F5r]
Ausos: peracto & munere Publicae
Legationis, mox posita mora
Diem representare pactum,
Et reditu exhilarare cives.
{{Versus|445}}Nec te bone, etsi Concilii Patres
Lanarii, assessum abnuerint tuum,
Messaga, permisso quod utens
Iure Danistam ageres, silebo.
Obliti in altrô se reprehendere,
{{Versus|450}}Qui quaestus ipsis maximus est palam
Domi, idque nulla Auctoritate,
Aut tabulis, tituloúe fultis.
Et vos vocati rebus in asperis
Praesto adfuistis qui toties mihi,
{{Versus|455}}Par Concionantum integellum.
Mente quati solida nec unquam
Visi Fideles: vosque Petri duo
Octouiratus lumina, & Omie,
Et Guassenari: tuque Bancki,
{{Versus|460}}Saepe mihi memorande Bancki.
Et vos Iodoci progenies patris
Par Lucafratrum, tuque adeo eminus
Gualtere, perdûelles ferire
Docte tubo iaculante plumbum.
{{Versus|465}}An verò, an Hugo te tacitum sinam,
Cui Alcuma stirps? huc ades o bone,
Mandes ut obsessori Ibero,
Has Veniae Mathenesiane [II,ii fol. F5v]
Dites tabellas, totque diplomata
{{Versus|470}}Maranicae tam prodiga gratiae,
In thura vendentem, atque odores
Galbaneos genus omne vicum,
Rite instituto pharmacopolio,
Mittat. sed & vos huc quoque Publici
{{Versus|475}}O Praemiatores adeste,
Nomine conueniente rebus:
Dici Volones seu potius iuuat,
Terror Iberum, ac Harlemii Lacus,
Insigne Rostratae unde ferre
{{Versus|480}}Hic etiam meriti coronae,
Mersis profundo navibus hosticis,
Vectoriis vero, & Duce partium
Capto, & reseruato ad Triumphum,
Non sine ferriuomi aeris auctu
{{Versus|485}}Reuecti, & amplis cum spoliis domum.
Et vos ô horum tergemini Duces,
Iane, ac Herisce, tuque dignus
Obsidia superesse Binci,
Et Bincianum protinus in locum,
{{Versus|490}}Pusilla nomen brassica cûi dedit,
Suffecte Corneli, usque Iberis
Exuuiis humeros onustus.
Sed nec mihi hîc Alberte tacebere,
Punire Cacos, alter ut Hercules,
{{Versus|495}}Defendere & Mauros iuuencis,
Nec timidus prohibere fures. [II,ii fol. F6r]
O qualis, & quali, o, facies typo
Digna, & tabella, cum bovis unius
Raptu videres, tresque abactos
{{Versus|500}}Ob vitulos vitulantem Iberum?
At non inultum, quando Batavico
Mauros capillos pulvere collinens,
Charonico missus cruentum
Ore solum rapidus momordit.
{{Versus|505}}Dicam & cohortis Centuriam meae,
Quam paene cum iam cuncta forent metu
Repente consternata, primis
Scilicet obsidii diebus,
Albiniana ad Castra Brittanniae
{{Versus|510}}Caesis alumnis: parte alia, & quidem
Vidente civitate tota,
Non bene deficiente ad hostem,
De Falcoburgi Praesidiis loquor.
Adde interempto militiae Duce
{{Versus|515}}Fortissimo Andraea, & iacente
Corpore tunc etiam insepulto.
Famelicum osis obsidium pati,
Cunctisque pro se cuncta paventibus:
Omnis mali dum causa, secum
{{Versus|520}}Papicolae taciti renident:
Dapesque festas, ac epulas parant,
Quêis quisque amicos exciperent suos,
Fratre, aut patrem lic, virum ista, Maurum
Coprohorum haec, monachum illa amantem. [II,ii fol. F6v]
{{Versus|525}}Cohortis inquam Centuriam meae:
Quam ego, videri ne capitis minor
Possit, Duce, ut dixi, perempto:
In varias vel abire partes:
Malis dolorem, laetitiam bonis,
{{Versus|530}}Plenam universis denique civibus
Stuporis admirationem
Incutiens, animosque firmans
Heu imbecillo pectore praeditis:
Tuo rogatu nomine Publico
{{Versus|535}}Bruchoue, suscepi regendam,
Non pretio, sed amore recti.
Nec poenitet dum facti, ita singuli
Fortem dedistis hic operam mihi,
Ducisque Commanipulones
{{Versus|540}}Morigeri imperio fuistis.
Referre longum nomina: vos tamen
Quis nescit isse hosti assidue obuiam:
Bis valla, & expugnasse crates
Oppositas: totiesque terga
{{Versus|545}}Vidisse Iberum? non te Hilari tamen,
Hosti usque forti pectore cognitum:
Vestrasúe velitationes
Continuas reticere possum
Hogarde, Velsi, Dicte, Bibacule,
{{Versus|550}}David, Robolli, teque Leuncule,
Catum hostica explorare castra,
Digne puer meliore fato. [fol F7r]
Laurumque tu qui tam meritus bene,
O usque mecum tempus in ultimum
{{Versus|555}}Deducte bellator, memorque
Militiae verteris Georgi.
Salvete fortes, quos veneror, viri,
Commilitones, & socii optimi:
Invicta propugnacla belli
{{Versus|560}}Hesperii, genus ô Batavum,
Salvete Cives, Martia robora,
Quos muneretur iure Quiritium
Digni Aurasinus: Marte priscis
Nec Lacedemoniis minores.
{{Versus|565}}Non flore nardi, non balano, aut rosis,
Verum decoro pulvere, & hostium,
Et proprio aspersi refuso
Pro patria toties cruore:
Castrensis olim, nunc quoque Civicae
{{Versus|570}}Adepti honorem, vos socii mihi,
Iidemque consortes fuistis
Obsidii, famis, & pericli,
Belli & laborum, quos tulimus simul.
Ergo & meis vos nunc quoque fas modis
{{Versus|575}}Florere, victurique mecum
Participes fieri Triumphi.
</poem>
====Notae====
<small><references /></small>
mf3acefk2q02u96uviunw6nkc6gvmu7
268119
268116
2026-05-31T22:01:08Z
Demetrius Talpa
13304
268119
wikitext
text/x-wiki
{{titulus2
|Scriptor= Janus Dousa
|OperaeTitulus=Odae Lugdunenses
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1576
|SubTitulus= Nova poemata
|Genera=carmina
|Editio=Lugduni 1576
|Fons=[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Latijn/Dousa1576.html De Heinsius-Collectie]
}}
<center><br>IANI DUZAE<br>
NORDIVICIS NOVORUM POEMATUM SECUNDA LUGDUNENSIS<br>
EDITIO, PLUS DIMIDIA<br>
parte, hoc est, novem librorum<br>
accessione recens locupletata & aucta.<br>
QUORUM OMNIUM, IMO<br>
SINGULORUM INDICEM<br>
VERSA PAGINA EXPLICABIT.<br>
[Vignet: Haec libertatis ergo]
IMPRESSUM IN NOVA LUGDUNI BATAVORUM ACADEMIA.<br>
ANNO M. D. LXXVI.
</center>
[fol. * 1v]
===Elenchus prior, superiore anno edita continens.===
<poem>
ODarum libri III. quibus propter argumenti similitudinem Hadriani Iunii Carminum Lugdunensium Sylvam appendimus.
Satyrarum liber I.
Iambicorum liber I. qui totus, si postremum carmen ad Erlaeum excipias, ex puris Iambis constat.
Epigrammatum libellus.
Hendecasyllabi.
Satyra duae incertorum.
Hendecasyllabum Carmen, in laudem Lugduni nova Batavorum Academia conscriptum.
</poem>
===Elenchus alter, eorum quae ad priorem editionem recens hoc anno accessere.===
<poem>
ODarum Liber Quartus.
Epigrammatum libri II.
Elegiarum, sive Cupidinum liber I.
Funerum liber I. cui Titulus Manes Iuniani.
Hadriani Iunii Epistolarum & Carminum ad Ianum Douzam scriptorum libellus.
Sylvarum libri II. Adoptivi.
Selectorum Carminum libellus.
[...]<hr>
[fol. * 8v]
</poem>
===Ianus Duza de se et effigie sua, a Philippo Gallo ad vivum expressa.===
<poem>
QUi Batavûm gentis Comites, qui scalpere Erasmum
Ausus, & effigiem Iuni animose tuam,
Ille idem docili Gallus me incidit in aere,
Felicem haud alio nomine Douziadem:
{{Versus|5}}Nec me luminibus tantis compono: secundum
O solum liceat esse, Secunde tibi.
Verùm olim, nunc sat, illud si dicere possim,
Inter Nordvices ingeniosus eram.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber I.==
===Ode Lugdunensis I.<br>Quae et triumphalis inscribitur.<br>Soluta secunda Lugduni in Batavis obsidione, coeso ac profligato hoste publico: civibusque ope Dei Opt. Max. servatis, liberatisque.===
<poem>
DIgnus levati iam obsidio Ducis,
Dignus Poëtae sit venia labor,
Si liberatori, hospitique
Hospes agit, socioque grates
{{Versus|5}}Vetus sodalis, quo pote carmine:
Tollitque, quando non aliud potest,
In astra victorem, & salutem
Ipse suam sibi gratulatur:
Obsessionis Hesperiae memor,
{{Versus|10}}Memorque longae, quam tulerit, famis.
Sperare non ullam salutem
Quando salus fuit una victis.
Nam, vera si fas dicere, sed puto
Lugdunum apud te dicere fas mihi,
{{Versus|15}}Douzae tuo ab modo angor, & crux,
Curaque: nunc decus, & voluptas: [I,i fol. A1v]
Quàm paenè longis obsidii malis,
Fameque tuque, & dux ego in ultimum
Discrimen usque adducti Iberis
{{Versus|20}}Addidimus cumulum triumphis?
Districtus, eheu, iam iugulis super
Pendebat ensis. ut taceam faces,
Lamnasque, & uncos, atque iactus
De Lapide horribiles deorsum.
{{Versus|25}}Iam decolores sanguine civico
Videbar auctas cernere Rheni aquas
Undare, & horrendam cruoris
Diluviem patriae minari:
Stagnantibus prò, quas dare dixerat
{{Versus|30}}Vicinus, undis. quippe cadaverum
Facturus immanes acervos
Et Lacus, & laqueus parati:
Lacus propinquis fluctubus obrutos
Missurus Harlemum: at laqueus gulas
{{Versus|35}}Fracturus infoelice fixis
Arbore, furciferoque trunco.
Quid turba vultus aemula ducitis?
An vana vobis hac videor loqui?
Atqui suam Baldaeo in hanc rem
{{Versus|40}}Carnifices operam locarant
Simul trecenti: quamquam operi huic Iber
Vel ipse solus sufficeret, neque
Tortore tortor indigeret,
Carnificis ope carnifexve. [I,i fol. A2r]
{{Versus|45}}Heu quot tuorum & qualia funera
Laeda extulisses, sed tumuli procul
Honore, quêis Hispanus omnem
Aethera pro tumulo dedisset?
Heu quot gementes ense sub impio
{{Versus|50}}Senes videres, & mulierculas
Anus, quot infantes parentum
Uberibus madidis revulsos,
Pilisque & hastis ludibrium obiici:
Artus breves his comminui: hos solo,
{{Versus|55}}Aut pârieti illidi: inde Nymphas
Hostis ad arbitrium pudenda
Pati: exoletas contrà acie, aut aquis
Perire: venum parte alia dari,
Ceu voce praeconis sub hasta,
{{Versus|60}}Virginei exuvias pudoris.
Haec, & modi huius plura tibi, ac tuis
Scibas parari: non ideò tamen
A calle deflexisse honesti
Visa semel: sed eò mage usque
{{Versus|65}}Magisque Iberos spernere nuncios,
Qui gratiae spe, qui exitii metu
Melle illitis minis studebant
Pertrahere in sua vota cives.
Memor sacramenti, & fidei tuo
{{Versus|70}}Pactae Aurasino: nec dum etiam puto
Oblita moris hostici, cûi
Poena fides vetus est in armis. [I,i fol. A2v]
Egena quamvis praesidii, & peni,
Et commeatus obsidio novo
{{Versus|75}}Existimata impar: at ipsa
Pauper eras, eademque fortis.
Quamvis tua extra moenia nil nisi
Hostile, quoquò lumina verteres,
Valla, atque fossas, aggeresque
{{Versus|80}}Aspiceres, & Ibera castra.
Nec Galla abessent auxilia bis, neque
Germana, Baldaei Imperii alite,
Et militum, & munitionum
Vi valida, numeroque fretis:
{{Versus|85}}Et perfugarum vocibus improba<ref>Glippers</ref>
Victoriae spe magna sonantium:
Datoribusque impunitatis<ref>Pardoen ghevers</ref>
Hutherio, Mathenesioque
Quae cuncta, cuncti qui pariter simul
{{Versus|90}}Juvante Lanôö in patriae suae
Iurasse, conspirasse visi
Perniciem populariumque:
Quas non dederunt insidias tibi,
Mistasque dictis terrificis preces?
{{Versus|95}}Muros minati saepe raptim
Ignibus, atque globis rotatis
Se diruturos fulminis in modum,
Et perdituros omnia: sed sua in
Contrarium spes vertit ipsis:
{{Versus|100}}Vota Deo rata non habente haec. [I,i fol. A3r]
Prudentiam qui, cordaque mascula,
Qui consilî vim nunquam alias dati
Suo Imperatori Aurasino
Contulit, & Patribus Batavis:
{{Versus|105}}Auctorque nostris ordinibus fuit,
Non usitati tramitis orbitam
Tentare, quidvis experiri
Denique, quò tibi provideri
De commeatu possit* idoneo,
{{Versus|110}}Atque obsidentum spes fieri irritae.
At machinis quêis istud, & qua
Confieri ratione possit*
Per hostium castra, hoc opus, hic labor:
Iuvante sed nil difficile est Deo.
{{Versus|115}}Septis is, emissariisque
Suasit, & obiicibus reclusis
Laxas habenas Oceano dare,
Iussam vetans hunc littoribus fidem
Servare: quae Lugduno opus nil,
{{Versus|120}}Non mage quam venia Cuningae.
Verum est marinis auxiliis opus:
Opus procellis, & pluvio Iove:
Opus Salae, & Mosae refractis
Molibus, aggeribusque ruptis
{{Versus|125}}Aquae attrahi vim Tethyos è sinu.
Sententia hac nec ulla prior fuit,
Iucundiorve: quam Senatus,
Omnis item Populus sequuti, [I,i fol. A3v]
Ordoque Equestris. hinc odii faces
{{Versus|130}}In Busam, & ipsum gliscere Principem,
Sed unde nati? certè ab illis,
Qui vel amicitiae sub umbra
Reîpublicae intrà viscera, & in sinu
Nobiscum habent rem, spargere frigidam
{{Versus|135}}Gens docta, quandocunque nobis
Exitium struit hostis extrà,
Aut his, qui haberi se medios volunt,
Vel Euclionum de genere, & quibus
Magis sua, & privata, quàm Res
{{Versus|140}}Publica curae erat, atque cordi.
Quae quò minus cara his erat, hoc magis
Referre visum est Principem, & Ordines,
Ut tempori obsessae levamen
Alluvies properaret urbi,
{{Versus|145}}Curare: avaris nec querimoniis
Agrariorum, nec patriae affici
Incommodis, periculisque,
Dum sociis ea sint saluti.
Ergo terendis apta ligonibus
{{Versus|150}}Accingit omnis sese operi cohors,
Non gratis, at conducta magno
Pars bona, ne pretio empta dicam.
Fit vasta Mosaeque, & maris auctibus
Opposta molestiam Salicus salo
{{Versus|155}}Dehiscit agger, publicumque
Fervet opus novitate facti. [I,i fol. A4r]
Quid mirum? ubi in re, qui caput est rei,
Praesente Princeps ipse aderat suis,
Fossoribus mentem, atque vires
{{Versus|160}}Sufficiens, stimulosque subdens.
Tum verò in herboso & stabili solo
Succrescere aequor conspiceres novum,
Cum rursus ac prorsus fluenti
Mobilis alluvionis unda,
{{Versus|165}}Alterni & aestus: & segetem & domos
Raptantis unà, non sine fluminum
Fragore vasto proruentum
Agmine per cava, perque tractus
Agri Scydami, laetaque praedia<ref>Schielant</ref>
{{Versus|170}}Gaudana, Delphorum aemula pascuis,
Tunc expetitis mersa primum
Fluctibus, & placita Amphitrite.
Quis credat? & fòrs inficias sequens
Hoc ibit aetas: iamque per omnia
{{Versus|175}}Discrimine stat paene nullo
Aequa mari patefacta tellus.
Foenique metas, & Cereris sata
Suis sub undis Nereïdes stupent,
Ridente Protheô, piscium dum
{{Versus|180}}Dimidia genus haeret ulmo:
Atque ipsa tantum non aviariae
Colit, palumbis procul alite
Pulsa: sacram quam, propriamque
Esse sibi voluit Dione. [I,i fol. A4v]
{{Versus|185}}Nec ulla aratro iugera vindices
Aquae relinquunt: magnaque agrestium
Pars mersa: comparentque passim
Quid? nisi naufragii tabellae,
Heu perfidarum fragmina navium,
{{Versus|190}}Truncaeque puppes? quas veluti vada
Formidet ignotasque cautes,
Alterius monitus periclo,
Labens propinquis vector ab oppidis,
Flectatque cursus. quaeque equitem modò
{{Versus|195}}Nautis inaccessa, & phaselis,
Seu celerem loca passa currum,
Ratem, atque ventis vela patentiae
Perferre discunt. quaque stetit prius
Foelice trunco, nunc eadem
{{Versus|200}}Per spatium genitalis arvi
It versa quercus in facies novas,
Secans citato non ità cognita
Sibi ante cursu viliginosi
Terga soli: patriasque stirpes.
{{Versus|205}}Naturae eunt praepostera legibus
Iam cuncta: lucus qui fuerat, lacus
Apparet, insalumque migrat
Omne solum, superante fluctu.
Novum ecce Fanum: pagus erat modo<ref>Niewerkerck</ref>
{{Versus|210}}Palus repente est. quid tamen haec iuvant?
Num Terminalis, quique Rheni<ref>De lantscheydinghe</ref>
Separat à regione Delphos, [I,i fol. A5r]
Num commeatu nos prohibet minus
Firmatus agger praesidio, & moris
{{Versus|215}}Muniminum Hildami? quis autem<ref>Die Hildam</ref>
Molis opus superare tantae,
Quis possit? ô dilecte Deo nimis
Loïse vindex. hîc opera tua
Est usus, hîc fratris lacertis
{{Versus|220}}Herculeo paribus labori:
Provinciae hûic te sed patriae Ordines,
Omnisque cum Loeda urbe Batavia
Delegit, ut praefectus esses
Mattiacae, Batavaeque classi.
{{Versus|225}}Re non minus quàm consilio bonus,
Audaxque caecis ferre periculis
Pedem: nec expavere raptim
Tempora per cava transmeantum
Et hinc per aures, hincque tonantium.
{{Versus|230}}Abenearum sibila glandium,
Ad arma quandocunque ad arma
Horrida signa tubae vocarent.
Testis cruentos in mare vortices
Volvens Britanum Scaldis ad oppidum
{{Versus|235}}Bergam, quod à limbo, institaque
Nomen habet, Thetis ipsa testis.<ref>Berghen op Zoom</ref>
Tunc Herculi cum saevus Iber tibi,
Heu, mole plusquam Gerionacea
Tribusque praefectis timenda
{{Versus|240}}Classe ferox, catapulta Ibera
Orbem iocundi luminis abstulit:
Pessumque navim paene dedit tuam:
Quid hostis exultas, & ante
Tempus Iö canis, & Triumphe?
{{Versus|245}}Victoriam praecedit ovatio,
Haec vertet at mox in lachrymas tibi,
Et funera. heu quanto tibi unus
Constitit hic oculus Loïsi?
Pro quo coacti linquere lumina
{{Versus|250}}Plus mille Iberi: ne referam Ausonas,
Gallosve, Germanosve: magnis
Piscibus, alitibusque praeda
Iactantur algae more cadavera.
O suave nautis Mattiacis nimis<ref>Maetroos</ref>
{{Versus|255}}Spectaculum Hispanos natantes
Cernere: non homines, sed vires.
Magna haec fatemur, magna quidem, ô bone,
Maiora si non illa forent tamen,
Ad patriae telluris oras
{{Versus|260}}Bella, gravi memoranda plectro
Pugnata Marte, atque auspiciis tu:
Qua Scaldis ingens, nomine item Scopi
Arx dicta, propugnaculumque
Mattiaco oppositum furori
{{Versus|265}}Lilloïano praesidet aggeri.<ref>Lillo</ref>
Quae cuncta, quae tu spiritu, uti puto,
Dei, nec erro non sine aeris
Fulminibus, volucrique ferro [I,i fol. A6r]
Difflare, & hostem praesidiariis
{{Versus|270}}Fisum latebris, & positu loci
Nido erutum suo in patentes
Luminis extrahere ausus oras.
Maiora si non illa etiam forent,
Bis octo (mersas adiice sex rates).
{{Versus|275}}Viris probè instructas, & armis
Hostibus eripuisse, cumque his
Tormenta centum bellica: denique
Vicarium ipsum classis, item Duces,
Et primipilos, quique summum
{{Versus|280}}Imperium in genus hoc habebat
Hamstedianae progenies domus,
Praetoria cum nave Thalassico
Vexisse captivos triumpho
Eximiae spolia ampla laudis.
{{Versus|285}}Gregarium nam quid genus attinet
Referre? pessum quos pariter simul,
Pronosque per caput, pedesque
In freta precipites dedisti.
Sed vince terra, iam pelagus tuum est:
{{Versus|290}}Nec te periclum terreat, aut labor.
Magni laboris magna merces,
Estque sibi pretium ipsa virtus.
Virtus negata lubricum iter via
Tentans, nec unctas ex facili petens
{{Versus|295}}Palmas: anhelanti sed ore
Usque ferens per acuta plantam. [I,i fol. A6v]
Sed ô, sed aures iam crepitus ferit
Tonantis aeris: Martia iam sonant
Tormenta, iam fragor tuborum
{{Versus|300}}Sulphuris, & salis, atque nitri.
Iam glandeae ictus vi segetis polus
Remugit. heu quantum, heu spatij est tamen
Haec inter, & nos? heu quot Hydrae
Semina conficienda restant?
{{Versus|305}}Ducenda per tot millia passuum
Fluenta, quantum Flaminius Lacus,<ref>Papenmeer</ref>
Flaevusque, Lugdunia, distant<ref>De vliet</ref>
Moenia Rotterodamo ab urbe.
Ducenda: quid tum? adde etiam in solum
{{Versus|310}}Acclive, quanto Loedae ager, & plaga
Rheni, Scylandae, Delphicaeque<ref>Rijnlant Scyelant Delphlant</ref>
Altior est regionis ora.
Omitto palos auxiliaribus
Obstacula undis dicere, & obiices,
{{Versus|315}}Sudesque defixas sub alto,
Hesperii indicium timoris.
Inserta fundo culmina nec libet
Referre, & aequos moenibus aggeres,
Molesque, praesens unde nobis
{{Versus|320}}Exitium peperisset hostis,
Parcente fessis* ni Batavis Deo,
Via una tandem inventa foret tibi
Loïse, quà importare fruges,
Quaque cibi genus omne posses [I,i fol. A7r]
{{Versus|325}}Lugdunum in urbem. namque Colonia,
Dulci à propinquo cui titulus Lacu est,<ref>Soetermeer</ref>
Nostris inaccessa, irritoque
Impete sollicitata pridem
Seguardianam flectere iter Viam<ref>De Segwertse wech</ref>
{{Versus|330}}Versus monebat: scilicet ipso aqua
Cursu vocante huc, Caecieque
Flaminibus toties cupitis.
Praesente quorum subsidio, & Dei
Iuvante victus numine, non modo
{{Versus|335}}Hostis Sutermaeram coactus<ref>Soetermeer</ref>
Linquere, verum etiam recessus
Benthusiae, usque ad Nordaicum sinum,<ref>Benthusen — De Noord a.</ref>
Et Porta nomen Pascua quêis dedit,<ref>De weypoort</ref>
Rectaque quae Suteroaldae
{{Versus|340}}Usque sacras Via ducit aedes.<ref>Soeterwoude. </ref>
Nequicquam Ibero praesidio minax
Vastatur agger, quicquid & obiicum
Inter Lacum, Benthusiamque est:
Fit via vi, patefitque velis.
{{Versus|345}}At qui misellis haec bona civibus
Redux in urbem nuncius adferat
Est nemo. ità omnes ex eodem
Fonte simul Stygii soporis
Oblivionis pocula quae vocant
{{Versus|350}}Traxisse visi. fòrs sapiunt sua
Sententia, ut qui ferre rursus
Esuriem, obsidiumque nolint. [I,i fol. A7v]
Quos esurisse hei plus nimio est semel,
Semelque passos obsidium satis.
{{Versus|355}}At non columbae sic Diones,
Quae cupidis sine fine solae
Mansere fidae rebus in ultimis,
Loïse, iussi dum memores tui
Nexas pedi ferunt tabellas.
{{Versus|360}}Quid vigil obsidio, quid arces,
Aut valla prosunt, per spatia invii
Eunte coeli nuncio? idem Harlemî
Fecere Bruti exemplo, ab acri
Cum Mutinae urbs premeretur hoste.
{{Versus|365}}Sed rursus aures iam tonitru quatit
Aeris, micantque incendia, non sine
Caligine, obductumque coelum in
Fumum abit, & piceos vapores.
At non vapores sic picei nocent
{{Versus|370}}Incendiorum, fumeà non ita
Caligo, quàm silvae comantes,
Quàm nemora, umbriferique saltus.
Desiderato iam nimium diu
Spectaculo nos qui prohibent frui,
{{Versus|375}}Notare quòminus queamus
Nordaicae bona signa pugnae.
Umbrae invidentes, & nemorum comae,
Silvaeque spissae, quid iuvat oppidi, ô,
Dulcissimo privare fructu
{{Versus|380}}Lumina, nec sinere uti ocellis?
At quantum amabo, quantum erat, ut semel
Nostro arbitratu nos pateremini
Spectare per rimam hanc, vel illam
Auraicam modò posse classem?
{{Versus|385}}Hoc gaudio nos tam diu, & his bonis
Carere? certum est, Pancraticam ocius
Turrim petam, ascendamque. cunctis
Altior est locus ille sylvis.
Videre pristes hinc procul, & rates <!-- πÏίστις = zaagvis; oorlogsschip in de vorm daarvan -->
{{Versus|390}}Pictas licebit, signaque singulis
Affixa: nec videre tantum,
Verum etiam numerare totam, atque
Obire classem. fallimur? an qui amant,
Gaudent sibi ipsi fingere somnia?<!-- Hor. Od. IV, 3, vs. 5b-6a: an me ludit amabilis // Insania? = Vondel: of beguicheltme een zoete razerny? -->
{{Versus|395}}At nil puto hîc imaginosum est,
Sed vigilans video ecce amicas,
Videre certè vel videor notas,
Praetoriique insignia carbasi:
Deque aere tormentorum in auras
{{Versus|400}}Surgere fumificos vapores.
Macti este fortes, quos veneror, viri.
Macti Batavi, & Mattiaci Duces.
Macte Imperator, macte ductor
Nassoviae Boïsote classis.
{{Versus|405}}Non usitato pergite tramite
Irrumpere arces, ire per ardua,
Depellere obsessis propinquum
Civibus exitium, famemque. [I,i fol. A8v]
Tu vero, votis quem sibi tam diu
{{Versus|410}}Suspirat omnis Belgica vindicem,
Prae caeterisque Lugodunum,
O patriae Pater, atque custos
Averte genti perniciem tuae.
Nec est, sibi Dux quod metuat tuus
{{Versus|415}}Ab hoste, te vivo Aurasine:
Quod metuat tua Laeda, non est.
Coelo supinas te siquidem manus
Ferente, non se cernis, ut aequoris
Attollat aestus, & capessant
{{Versus|420}}Morigeri tua iussa venti?
Sed quid boni nam Cypridis attulit
Emensus altum nuncius aethera?
Agnosco speratas tabellas,
Iamque manum toties cupitam.
{{Versus|425}}Tua haec Loïse est, qua trepidis opem
Addicis almam tempore in ultimo.
O literae optatae, ô iocundae
Mî meminisse diem voluptas:
Vocanda votis ô quoties meis
{{Versus|430}}Nox illa, dextra cum pariter simul,
Laevaque, qua Stompuicum adusque<ref>Stompwijkerwech</ref>
Ducit iter solitos agrestes
Sacraviensi calle Coloniam<ref>De kercwech van Soeterwoude</ref>
Versùm occupato, fulmineo impetu
{{Versus|435}}Adortus Hispanum, in timorem
Inque fugam subito dedisti: [I,i fol. B1r]
Verum in timorem, veram etiam in fugam:
Suscepta quae frustrà, aut temere sunt
Plaerisque, quos ferrum, vel unda
{{Versus|440}}Abstulit in Barathrum, crucemque.
Testes triremes, quas decies quater
Classi coactus addere Celtiber
Nostrae: Suteroälda testis.
Ipse licet videas, ut aptis,
{{Versus|445}}Et expeditis sarcinulis nothi
Migrant coloni, iure duëllico
Et Mauritano possidentes
Mancipio nihil, omnia usu.
Nec templa prosunt his sua, nec foci,
{{Versus|450}}Asyla, & arae: sed fugiunt focis,
Templisque desertis, & aris:
Nullaque spes nocuis Asyli est.
Manipulares nam quid agant, metu
Quassis Tribunis? iamque receptui
{{Versus|455}}Lupo canente ipso, palamque
Colligere accelerante vasa.
Qui caeco anhelans limite, iter tamen
Emensus udum est, sed glaber, ac madens,
Imò impedimentis relictis
{{Versus|460}}Cum vidulis, corioque tecta
Capsa, tabella quêis inerant Ducum,
Et codicilli. quaeris ubi cohors?
Pars caesa, pars tellure in uda
Mersa natat, reliqui fugati. [I,i fol. B1v]
{{Versus|465}}Facta & tubi ipsis murifragi unius
Iactura, praeter quos nemorum abdita
Dedere. pars adhuc enim unà
Cum dominis latet heu profundo
Depressa. quanto tu sapientius
{{Versus|470}}Baldaee? qui, post principia ut fores
Iam caveras tibi ante, Pyrrhi
More loco catus Imperator.
En ordine apto quot fluitant mari
Patente vela? hinc Foemineum occupant
{{Versus|475}}Pontem: inde Maerburgum, Lacumque<ref>De Vrouwen brug Meerburch.</ref>
Flaminium, reserantque claustra.<ref>Papenmeer</ref>
At restat unus nunc etiam scrupus
Lamberte molis septa tuae, loci<ref>Lammen</ref>
Munita natura, virûmque
{{Versus|480}}Praesidio, validisque gerris.
Hic pungit altè cor stimulus mihi.
Quid hoc novi? ipsi sponte sua fugae
Dant terga, perculsique corda
Insolito trepidant pavore.
{{Versus|485}}Gaudete cives, ipsaque sydera
Transscendat index laetitiae sonus:
Grataque voce, Iö Triumphe
Bis, ter Iö, quater & Triumphe,
Iöque Paean dicite, Iö, Iö
{{Versus|490}}Triumphe, Paean. en cupidae imminet
Loïsus Urbi, ligneoque
Vectus equo per aquosa Tempe, [I,i fol. B2r]
Capessit ad nos versus ovans gradum
Speratus hospes. sed remoramini
{{Versus|495}}Iö Triumphe, Iöque Paean
Dicere, & ingeminare Paean.
Nec voce vobis Stentorea hîc opus:
Iö Triumphe expromere opus modo.
Iö Triumphe, iö placebit
{{Versus|500}}Vox decies repetita Paean.
Sed iam Camillus noster abest prope.
Eamus omnis obvia civitas.
Eamus, laudes Loïso
Unanimi cumulemus ore.
{{Versus|505}}Nunc plectra Musae pellere, nunc lyram,
Eburna tempus plectra, lyram auream:
Nunc viva, olorinaque voce
Exanimes animare versus.
Deoque summo dicere gratias,
{{Versus|510}}Referre quando nostrae opis est minus.
Mutavit ille Laedam in urbem,
Et Batavos sua dura corda,
Mutante Laeda urbe, & Batavis sua.
Hollanda parcagens fuerat manu,
{{Versus|515}}Levique castiganda flagro.
Heu meritò ob malefacta dextra
Parcente castigavit eam Deus:
Amica at idem pectora denuò
In poenitentem nunc resumpsit?
{{Versus|520}}Lenis ut est, facilisque flecti,
Auremque promptus supplicibus suis
Praebere. mutant astra poli vices,
Mutantur & poli vicissim
Sydera, res variante fato.
{{Versus|525}}Iberus ultrò Cattigenas prius
Audax iniquo Marte petiverat:
Nunc ultrò at aequo Marte contra,
Mutua uti faciant, Iberos
Qui se petebant, Cattigenae petent.
{{Versus|530}}Iter reclusum est, claustra patent: licet
Impune Gaudam, & ire Delphos
Calle novo, per Ibera castra.
Manu ire factum per pelagus licet,
Iustasque paenas Laeda reposcere
{{Versus|535}}Prò civibus, quos fortè ferrum,
Vel tibi glans inimica ademit.
Camille noster flos Boïsoticae
Loise gentis, sume superbiam
Virtute partam, Iö Triumphe
{{Versus|540}}Bis, ter Iö, atque iterum Triumphe.
Tibi ‘ne Magnus dicere se parem,
Tibi ‘ne Magni filius audeat?
At casus amborum, exitusque
Hoc prohibent: quid enim? hic, & ille,
{{Versus|545}}Dîis quod parem se gesserit, occidit:
Ipse, imparem te quod geris, imperas.
Iö Triumphe, Iö Triumphe
Saepius, atque iterum Triumphe. [I,i fol. B3r]
Camille noster, en tibi fuscinae
{{Versus|550}}Ius Terriquassor, en chlamydem tibi
Udo nigrantem, coeruloque,
Murice, qui vada, belluisque
Pontum scatentem, barbara qui freta,
Lateque campos undivagos regit,
{{Versus|555}}Transcribit: ô cui prompto Achylles
Impete, consilioque cedat
Triseclus heros. iam Tenera, & Lisa,
Scaldisque, iam sub iura Sabis fluet,
Magni illius magni Aurasini
{{Versus|560}}Iura, tuo Boïsote ductu.
Gulielme Princeps optime Principum,
Idemque victor, ante obitus meos
Lux illa ut illucescat orbi,
Qua videam spolijs onusto
{{Versus|565}}Curru Aurasino, sub clypeis suis
Sedere vinctos Hesperiae Duces
Ipsam & novam Inquisitionem
Ire tuis famulam triumphis.
Hinc coleatum Pontificem trahi:
{{Versus|570}}Vergamque, & Albae parte alia Ducem
Heu Regulorum Egmondi, & Hornae<!-- * -->
Manibus inferias referri.
Coepto sed usus est modò, caetera
Res ipsa, & aequus expediet Deus.
{{Versus|575}}Ipse incipe, atque assuesce porrò
Vincere: iam tibi cuncta fausta
Verax sacerdos Aönidum cano:
Seu forte Iberum, seu Tyberim petas,
Deo auspicante perge: neu te
{{Versus|580}}Otia dum patriae procuras,
Cavesque Belgis sollicitus tuis,
Nostris iniquum seditionibus
Velocior subducat aura.
Hîc meritos potius triumphos
{{Versus|585}}Petas: Pater, dici hîc, Patriae: hîc ames
Audire Princeps: neu Requesentium
Istum, rogo, impunitum abire
E manibus patiare victor.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>In gratiam Lugduni Batavorum, virtute Dei Auxiliaris secunda eaque gravissima obsidione liberatae, ac tandem ex Orci, hoc est Hispanorum faucibus ereptae, ac restitutae.===
<poem>
O Nec Batavi degener ingenî,
Nec hausta* belli fluctibus: haud mihi
Sedes paterna, sed paternum
Proximè agrum sita Lugodunum:
{{Versus|5}}Seu culta mavis Laeda vocarier,
Utroque foelix nomine civitas.
Sed nec vetustatis mihi ergò
Cara minus: socia, atque amica [I,ii fol. B4r]
Quondam Latini nominis, & caput
{{Versus|10}}Germaniarum: credere si licet
Fastis, nec Antoniniana
Falsa pinax: faciuntque nobis
Britannicae arcis relliquiae fidem,
Vicusque Catthorum: hîc ubi tertium<ref>Catwijc</ref>
{{Versus|15}}Rheni ostium, tunc usque pleno
In mare se exonerantis alvêo.
Quid, non videre hîc mille nomismata
Quasi tabellas naufragii licet?
Hîc imbrices notare scriptos,
{{Versus|20}}Hîc lapides monumenta Caii est?
Sed nec Severi his nomen abest locis,
Aut Pertinacis: nota etiam tua
Moneta Flavi hîc. at mage illa
Est operae pretium referre,
{{Versus|25}}Paene umbilicum quod medii oppidi
Insedit umbris pomiferis nemus,
Situm & loco, acclivi undequaque
In tumulo, editiore Pyrgum.<ref>De Burcht</ref>
Quem circinato moenium ut ambitu,
{{Versus|30}}Sic arcuatis fornicibus novum
Putatur Engistus Britanno
Orbe redux posuisse victor.
Et prisca multa hîc. denique quem latent
Antiquitatus rudera, quà vetus
{{Versus|35}}Romaeoburgum Albiniana ad<ref>Romenburch</ref>
Castra, quasi digito, expeditum<ref>Alphen</ref> [I,ii fol. B4v]
Ducit viatorem. Horrea nec loquar,
Rheni per actam disposita horrea
Romana: cum pax alma Belgas,
{{Versus|40}}Alta quies Batavos haberet,
Non castra, uti nunc. heu ubi tempora,
Cum liberi, immunesque onerum omnium,
Obnoxii & nullis tributis
Cattigenae: neque publicani
{{Versus|45}}Quisquam timeret lucripetas manus;
Sed belli in usum sepositi viros
Tantum ministrarent, & arma
Imperio, dominaeque Romae?
O seculum illud si redeat modò,
{{Versus|50}}Originem omnis quo videam mali,
Istos agasones Iberos,
Coprophorosque, amethystinatam
Hanc dico Lernam, illò unde malum huc pedem
Tulere, Gades usque, vel ultimas
{{Versus|55}}Efferri in oras: non Linus me
Carminibus, neque vincat Orpheî
Testudo, quamvis huic genitrix, pater
Illi adsit, Orphêo Calliope, at Lino
Apollo. nunc contracta serpit
{{Versus|60}}Vix inopi mihi vena rivo.
Non te meis, non Laeda ideò tamen
Indictam abire, ô, versiculis sinam:
Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
{{Versus|65}}Tu me, Vibaldi cum fugerem manum,
Piraticam ob vim linquere patrii
Haeredii coactus arva,
Et Boreae, mea regna, vicum.<ref>Noortwiick</ref>
Vicini avitum littoris hospitem,
{{Versus|70}}Altum, atque fotum ceu gremio tuo
Civem recepisti, novique
Hospitii cumulasti honore.
Exin secundum vota biennium
Curis soluto viximus otio,
{{Versus|75}}Et pace florentes, bonisque
Rebus, amicitiaque Vorstî.
Donec refulgens sol melior polo
Luxit cupitam Cattigenis facem,
Qua parta libertas, tuoque
{{Versus|80}}Hesperiae iuga servitutis
Excussa collo: iura Bataviae
Reducta, Ibero pressa diu pede.
Hîc qua fide, & fidelitate
Adfuerim tibi, civibusque
{{Versus|85}}Quàm fortem opellam praestiterim tuis,
Callere nemo te melius potest:
Ut quae ipsa non aurita dico,
Sed fueris oculata testis.
Cuius rei ergò me quoque, cum novum
{{Versus|90}}Urgeret hostis obsidium, auspicem
Nuper tibi elegisti, & uni
Ipsa tui populi ducatum [I,ii fol. B5v]
Ultrò tot inter millia deferens,
Iussisti, ut essem praesidio bonis,
{{Versus|95}}Exemplo inexpertis, timori
Rerum avidis nimis, heu, novarum.
Et hîc fidelem scis operam tibi
Navasse, blandis conditionibus
Dissentientem, quas ferebant
{{Versus|100}}Huterius, Mathenesiusque.
Qui gratiae obtentu, heu, velut illice
Caesto, usitatis tendiculis sibi,
Fame fatigatos studebant
Illaqueare animos popelli:
{{Versus|105}}Semper quidem, illo at praecipuè die,
In re frequentes cum fuimus simul
Lanoïana, Impunitatem,
Et Veniam ingeminante clarè
Ipso Tribunatu, ac modò non fide
{{Versus|110}}Iubente. quidní? sic homines erant,
Exulcerata veritatis
In studium, fideique Poenae,
Insanienti gens sapientiae
Addicta, sacris Flaminicis egens.<ref>Misselijcke lust</ref>
{{Versus|115}}Cuius rei ergò & lingulacas
Omne genus puto, Caerulique
Saxi agmen in nos, quippe famelicum.<ref>De blauwe steen</ref>
Anusque quantum est, & silicernia
Civere. sed nec obstetricum
{{Versus|120}}Defuit his labor, aut voluntas, [I,ii fol. B6r]
Puerperi quae causam agerent gregis,
Partû negantes posse operam dari
Succi indigo. & clam saepe, nî mox
Deditio fieret, minari
{{Versus|125}}De nocte vectes, atque repagula
Portarum, & urbis claustra refringere,
Morasque valvarum, ante caesis
Excubiis, vigilique caetu.
Ad oppidum hosti quò pateat via
{{Versus|130}}Tranquilla, quod tentatum aliquoties
Abrupit à tergo maniplus,
Qui statione metu relicta
Cessere. quorum perfidiae obviam
Si me isse dicam, plus nimio mihi
{{Versus|135}}Sumam impudens, nec sim ferendus.
Ille Deus, Deus ille nostri
Laeda, ô, misertus restitit, ille te
Tutatus & nos praesidio est suo.
Ille Imperator noster, ille
{{Versus|140}}Excubitor fuit, atque custos.
Idem ille, qui coelum & mare temperans
Ventosque tollit, vel premit, ut libet,
Non carcere inclusos, ut olim
Aeoliae dominator aulae.
{{Versus|145}}Sed nec tridente, aut cuspide rem gerens,
Nutu procellas, atque hyemes regit:
Nutu profundum, & impotentes
Mulcet aquas, aperitque Syrtes. [I,ii fol. B6v]
Qui nempe & aestus aequoreos tibi
{{Versus|150}}Auxit secundo flamine Caeciae,
Iniuria quo abacta Cauri
Aggeribus rediere ruptis
Undantum aquarum flumina, non sine
Maris tumultu. nec satis, Africus
{{Versus|155}}Sequutus: hunc iuvere nimbi
Assidui, pluviique rores.
Quid multa? tandem nos voluit Deus
Via beare hac. scilicet ut foret,
Rheni per agrum quae tua usque<ref>Riinlant</ref>
{{Versus|160}}Moenia aquis daret aura cursum.
Qui, iam tibi paene & macie, & fame
Findente costas (ô nova temporum
Vicissitudo) non medimno,
Non modio, neque choenice, (ut mos)
{{Versus|165}}Sed horreo ipso triticeas opes
Admensus, halec, & muriatica
Refudit ad plenum benigno.
Luxuriae genus omne cornu.
Pomona fructus neu referam tuos,
{{Versus|170}}Pressique lactus munera caseos:
Tinas mero, essertasque Zytho,
Mellis item, butyrique rivos.
Illi ergo par te dicere gratias,
Decetque laudes: atque aditis Deum
{{Versus|175}}Vocis reclusis saxa & ipsa,
Ipsum etiam resonare Pyrgum<ref>De Burcht</ref> [I,ii fol. B7r]
Docere. qui nos tam prope perditos,
Post quadrimestris obsidii moras,
Oclo* saginante & paterno,
{{Versus|180}}Ceu Solimos miseratus olim:
Cum fulminis ritu, aligeri unius
Difflante Phoenicum agmina spiritu,
Centena millia, octiesque
Una decem dedit hora letho.
{{Versus|185}}Sic & Dei nunc non sine numine
Corda insolentum perculit hostium
Perterrefacta machinarum
Horrisono Boïsotus aere.
O quae voluptas, quae tibi gaudia
{{Versus|190}}Pessum ire spectanti, & fluvio impetu
Undantium arvorum per aequor
Naufragium facere, abripique
Malam in crucem Hispanum? Ut volupe, ut novum
Spectaculum tam suave oculis dari?
{{Versus|195}}Ut cuncta mirari peracta,
Quae fieri neque posse falsus
Iurarat hostis: quin citius, manu
Futurum, & astra ut, more Promaetheî
Prehenderemus, quàm imminenti
{{Versus|200}}Nos Deus eriperet periclo.
Manu prebendas astra poli licet
Baldaee, dignus Caucasea alite.
Pulsis tuis tecum, imminenti
Nos Deus eripuit periclo.
{{Versus|205}}Sed ut facetum Laeda, ut amabile
Audire gratantum agmina civium
Famemque, & exactos labores?
Ut meminisse iuvat malorum?
Certè videbar luci iterum datus,
{{Versus|210}}Vix mî ipse credens carnifices manus
Exisse, & in tuto videre
Me patriae superesse civem.
Camille noster ô Boïsoticae
Lux gentis, unum quem Batavi Ordines
{{Versus|215}}Suae esse praefectum, simulque
Mattiacae voluere classi.
Partesque primas cui dedit oppidum
Fame levandi provida vindicis,
Cura Aurasini, coepta cuius
{{Versus|220}}Auspiciis, tibi res peracta est.
O Christianae militiae decus
Loïse: soli nam tibi post Deum,
Et Principem, acceptam, tuisque
Auxiliis ferimus salutem.
{{Versus|225}}Quod vivimus, quodque aethere vescimur,
Tuum Loïse est. tu bona, tu lares,
Nurusque, liberosque nostros,
Urbis & hanc faciem, Dei in nos
Amore summo, ac Principis optimi,
{{Versus|230}}Periculisque & consiliis tuis
Ferro, atque flamma, ac paene fati
Faucibus eripuisti, & enses [I,ii fol. B8r]
Curvasti Iberos. accipe adoreas
Virtute partas, accipe Civicam:
{{Versus|235}}Non simplici ê lauro, sed auro
Mille simul meritus coronas.
Maiora porrò Nobilitas tibi.
Nostra, & Senatus, & populus parant,
Nummum aureum, aureumque torquem.
{{Versus|240}}Cui similem, puto, Gallo ademptum
Quondam Titus collo applicuit suo,
Insigne Torquati: unde etiam notam
Transmisit in seros nepotes,
Dignus eques meliore fato.
{{Versus|245}}E marcido urbis gramine nos damus
Obsidionalem intereà hanc tibi
Prò tempore, Imperator. at tu
Despicere hoc levidense quamvis
Caveto munus pauperis oppidi.
{{Versus|250}}Auro imparem & nos dum tibi cudimus
Nummum, & monile, nominum cum,
PRINCIPIS OB MERITUM, DUCISQUE,
Inscriptione hac, PRINCIPIS AURASI,
DUCIS LOISI, sed Boïsotica
{{Versus|255}}De gente: quorum iuncta saepe
Laetus ego referam, libensque
Trophaea vates. sic etiam additus
Mars à Camoenis saepe Iovi est suo.
Hic fulminum vi victor, ille
{{Versus|260}}Sanguinea metuendus hasta. [I,ii fol. B8v]
Nunc Laeda vellens auriculam mihi
Appellat, oblitum & queritur sui.
Mi vive longum, vive dulcis
Hospita: vera etenim fatebor,
{{Versus|265}}Dulcis fuisti: vive diu precor,
Nec commeatus indiga, nec peni,
O cara Lugdunum: tibi nec
Proditio, noceantve fraudes
Domestici hostis. hoc patriae est opus,
{{Versus|270}}Et principi. hoc te velle etiam decet.
Sed vis, potesque. ave ergo magni
Omne memor Boïsoti in aevum.
</poem>
===Ode Lugdunensis III.<br>Ad Eandem.===
<poem>
URbs Laeda, nostra non sine gloria
Semestris arctas obsidii moras
Bis passa Semimauro ab hoste:
Obsidioque eadem bis anno
{{Versus|5}}Soluta eodem. mentior? (haud puto)
An nomini fatale Loïsico est,
Bis Lugodunum, bis Batavos
Asserere Hesperiis ab armis?
Namque & Loïsi Nassovii antea
{{Versus|10}}Vi liberati, nunc Boïsoti ope.
Ut nominum, sic fata rerum:
Navibus hinc: equitatu, ab illo. [I,iii fol. C1r]
Flos urbium, ô quae se tibi comparet,
Tantoque fastu sit rogo civitas,
{{Versus|15}}Suas ut ausit res tuorum
Fortiter aequiparare gestis?
Sancerra? at hosti se dedit haec tamen.
Cantatam Homero, qui volet, Ilium:
Collesve septem penicillo,
{{Versus|20}}Et liquido excipiat colore.
Hic Harlemî, alter Alcmarii situm
Ponat. mihi fit si docilis manus
Ebur, vel expolire caeras:
Aut tabulas animare fuco:
{{Versus|25}}Non Romuli arces, non ego Pergama:
Carthaginem non Imperii aemulam:
Aut, nostra si quis forte malit
Nomina, non graviter dolentes
Vinci Harlemaeos, nec Veteres Aquas,<ref>Oudewater</ref>
{{Versus|30}}Non Alcmarî urbem cedere nesciam:
At te, tuosque Laeda honores
Cum Tribubus, Regionibusque
Turrita Divûm templa, domos, fora,
Viasque, & hortos, flumina, & ambitus
{{Versus|35}}Murorum, & ambulationum
Munditiem: hinc inimica circum
Vexilla, gerras, moenia, & obiices
Munitionum, vallaque, & aggeres,
Arcesque propugnaculorum
{{Versus|40}}Exprimerem. sed bonos caducus [I,iii fol. C1v]
Imago picta est: at celebraverit
Quodcunque dignis laudibus oppidum,
Urbemve vatis Musa, vivet,
Perque virûm volitabit ora:
{{Versus|45}}Dum terra sylvas, sydera dum polus
Convexa pascet: notaque posteris
Florebit, in Serumque Fastis,
Forsan & Antipodum legetur.
Virtus, favorque & lingua potentium
{{Versus|50}}Tantum Camaenarum, ac Genius potest.
O unicum fidelitatis,
Et fidei veniens in aevum
Exemplum avitae: non ego te meo.
Abire inornatam elogio sinam:
{{Versus|55}}Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
Certa & tenax mens propositi tua,
Peiusque letho perfidiam timens
Meretur Andini referri
{{Versus|60}}Alite, Maeoniique versus.
Pugnare in hostem ludus erat tibi,
Quem feceras sic arbitrii tui,
Coram ante oclos ut cogeretur
Ire boves, vitulosque pastum
{{Versus|65}}Spectare totos assiduus dies,
Et pabulatum mane pati gregem
In pascua educi: quid? extrà
Moenia, tam procul oppidoque.
Frustrà iuvencis bella moves Iber:
{{Versus|70}}Frustra locas muto insidias gregi.
Abi, nisi plagas lucrari,
Vincula, perniciemque mavis.
At te boni omnis conditor, & dator
O Laeda dignis mactet ador eis,
{{Versus|75}}Invicta bello, aqúe hoste nunquam
Sueta manu vacua redire.
Qui non equum vi, non potuit dolo
Auferre contrà, vel vitulum tibi:
Non liberè errantem paratis
{{Versus|80}}Excipere insidiis iuvencam.
Vidi ipse, vidi, castra sub hostica
Praeda ipse praedo cum fieret tibi,
Parte in soporem collocata,
Fusa alia, reliquisque captis.
{{Versus|85}}Quos, mutuum ne non faceres tua
Ex parte, raptos ilicet in crucem
Ductoris Andreae, ac tuorum
Manibus inferias dedisti.
Ausa & latebris eruere (hanc tibi,
{{Versus|90}}Marane, tollet nulla dies notam)
Hostem nitri vi, fumeoque,
Alveolis ut apes, vapore.
Coacta in arctum quid faceret manus?
Pugnent ne? res fracta hoc vetat, & timor:
{{Versus|95}}At terga monstrarent, sibique
Effugio parerent salutem: [I,iii fol. C2v]
Factum: sed haud impune: etenim huic malo
Occursum erat iam, dispositis prius
A fronte, qui contis, & hastis
{{Versus|100}}Rem gererent, acieque ferri.
Vidi ad solum & facto impete cum dares
Hostile vallum, non sine proximi
Terrore castelli: pericla
Dum faciunt aliena cautos.
{{Versus|105}}Tecum paratis civibus aut mori,
Aut vincere, unum scilicet hoc timens
Batava deduci Marano
Non merita ingenua urbs triumpho.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber II.==
===Ode Lugdunensis I.<br>AD LUDOVICUM BOISOTUM BATAVICAE ZELANdicaeque classis Praefectum, Lugduni Batavorum urbis liberatorem.===
<poem>
DIgnum potenti pectore quis melos
Deducere istis pro meritis tuis
Potis Loïse est? quisve verbis,
Aut Claria valet arte tantum, [II,i fol. C3r]
{{Versus|5}}Victoriis tot fingere qui pares
Queat Triumphos? totque tuas bene
Aequare res gestas canendo
Composito Boïsote versu?
Nemo hercle, nemo, nemo erit, ut puto
{{Versus|10}}Mortali amictus corpore. namque si,
Virtus ut ipsa, dignitasque
Nota rei petit, eloquendum est,
Deus, Deus certè ille, Deus fuit,
Loïse mentem qui tibi masculam,
{{Versus|15}}Mares & inspiravit ausus,
Per vetitos dare vela aquaï
Ductus, manu & facta ire per aequora,
Caesis, redactisque hostibus in fugam.
I nunc, Athonque à continenti
{{Versus|20}}Mî obiicito, pariterque quina
Revulsa Atho cum monte suo oppida:
Cum Barbari irrupere novum mare,
Medaeque cum robur iuventae
Per medium rate navit Istmum,
{{Versus|25}}Ignave Xerxes. magnum opus, ut tibi
Videris, ausus: sed cui, dic, bono,
Aut quos in usus? fructu inanis
Nempe, supervacuique plausus,
Bono nec ulli qui fuit usui.
{{Versus|30}}At iste foelix iste tuus labor
Loïse, non Laedam, nec unam
Hespèrio modo civitatem [II,i fol. C3v]
Levasse censeri obsidio potest:
Sed Publicam & Rem, sed patriae solum,
{{Versus|35}}Bataviamque, quantacunque est,
Indomito asseruisse ab hoste.
Dux Scipioni Poenus, utrique item
Vult anteponi Rex Macedo: at tibi
Quis comparari ausit Loïse?
{{Versus|40}}Hannibalem nisi forte dicas:
Per nullius trita ante solo iuga
Dum raptat agmen, arma, viros, equos,
Trans montium anfractus nec aequis
Tramitibus docet ire barros:
{{Versus|45}}Servare notam dum nivibus vetans
Alpes fidem, ferro hinc scopulos secat,
Facta hinc putre excoquens aceto
Sulphureo cavat igne saxa.
Per Herculis vestigia iter novo
{{Versus|50}}Princeps sequutus limite, quà truces
Vestae focis inferre, & urbi
Posset Afros, Capitolioque.
Mortale tunc passa ipsa fuit iugum
Natura, Poenis & legionibus
{{Versus|55}}Insessa Pennini, Alpiumque,
Ardua, pennipotentibusque
Volucrium vix pervia seculis,
Vidit nivosis compedibus iuga:
Subalcae & humanis lacertis
{{Versus|60}}Frena pati didicere rupes. [II,i fol. C4r]
Verum ille quorsum pertinuit labor,
Quive exitus? ô gloria, vincitur
Nempe idem, abitque victus, inde
Exilium exilio usque mutans,
{{Versus|65}}Ad Prusiam se contulit, atque ibi
Magnusque, mirandusque sedet cliens
Praetoria ad Bithyna, saevo
Dum libeat iugulare Regi.
Cannensis hinc mox sanguinis annulus<ref>Cornelius Tacitus</ref>
{{Versus|70}}Sequutus ultor. at puto Claudium
Auctoritas Cornelii hîc mî
Obiiciet, popularitatis<ref>Claudius Civilis Batavorum Imperator.</ref>
Ergo, Batavis regibus editum,
Qui dextro & orbus ipse oculo fuit,
{{Versus|75}}Oris dêhonestamento eodem
Hannibali similis, tibique.
Civilis hic est, ille itidem obviam
Heu Romulae ausus ire Tyrannidi:
Vindexque libertatis idem
{{Versus|80}}Unanimi celebratus ore
Et Gallica, & Germana per oppida,
Per & Batavos, dum Batavi forent,
Non Baethyco, ut nuper sub Alba
Expositi, quasi praeda, venum.
{{Versus|85}}Sed tunc minuti ceu capite, ac velut
Captiva bello mancipia, ad stuprum
Passim trahebantur, dabatque
Nomina militiae iuventus. [II,i fol. C4v]
Delectû habendo namque aberat prope
{{Versus|90}}Vitelliano cum imperio dies
Indicta, natura suapte
Illa quidem gravis, ac molesta,
At reddita usu tunc gravior tamen:
Culpa inquam eorum, qui magis in dies
{{Versus|95}}Magisque rem malam aggravabant
Sordibus, indomitoque luxu.
Quando vel annorum invalidos situ,
Morbove, quos dimittere mox queant
Mercede, quaerunt: contrà ephaebos
{{Versus|100}}(Atque (tuo Tacite utar ore)
Plaerisque procera est pueritia.)
Aevo, atque forma conspicuos, suae
Libidini inservire cogunt.
Materia hinc odii, fovente
{{Versus|105}}Gliscentis ignis femina Claudio
Promptissimos qui plebis, & optimus
Vi quisque, maximusque visus,
Publici eplî spetie, inque Sacrum
Nemus vocatos, incaluisse ubi<ref>Schakerbosch</ref>
{{Versus|110}}Nocte, lubentes ac hilaros videt,
A laude, gloriaque gentis
Capto adeo auspicio, hinc pudoris,
Hinc vilitatem sanguinis, ac graves
Iniurias, & caetera servitî
{{Versus|115}}Mala, inde Legatorum avarum
Imperium comitumque fastus [II,i fol. C5r]
Exponit. hinc se Centurionibus
Porrò, & Tribunis sic quasi per manus*
Tradi: cruore quos deinceps,
{{Versus|120}}Et spoliis simul ac replerint,
Mutari, & exquiri usque novos sinus,
Non una praedandique vocabula.
Instare delectum Vitellî
Quo socer a genero, a viro uxor,
{{Versus|125}}A fratre frater, à que parentibus
Velut supremo funere liberûm
Stirps dividatur: rem nec unquam
Deteriore loco Latinam
Fuisse, nunquam perditioribus
{{Versus|130}}Usam administris: iamque aliud nihil
Quam praedam in hybernis, senesque,
Nomen item legionum inane.
Tuïstones consanguineos sibi,
Idemque voto supplice Gallias
{{Versus|135}}Efflagitare: sed nec ipsi
Deêsse equitum, peditumque robur.
At vos Latinum nomen, & Italas
Timere vires parcite: Caesaris
Augusta Maiestas nec ulla
{{Versus|140}}Vos moveat. quid enim? duorum est,
Unius olim quod Domini fuit.
Quare nec ipsis Romulidis quidem
Bellum istud ingratum fore, alter -
Utrius ob studium, putandum est: [II,i fol. C5v]
{{Versus|145}}Cuius gravem fati ambigui aleam
Vespasiano, qui volet, imputet.
Victoriae nec summa victo,
Nec ratio solet ulla reddi:
Haec ille gratis non sine plausibus
{{Versus|150}}Effatus, omnes in nova Flavii,
Germanica execratione,
Verba adigit, patrioque ritu.
Nec longum, eadem lingua, & origine
Caninefates, ac Frisios duce
{{Versus|155}}Brunone (Transrhenana gens est)<ref>Bruno Caninefatium Dux</ref>
Auxilia, & socios habebant.
Direpta castra hinc, prima acie in fugam
Datae & cohortes: bisque duodecim
Triremium mox capta classis,
{{Versus|160}}Armaque item, quibus indigebant.
Pulsumque Romanum auspice Claudio
Tandem Batava nomen ab insula,
Promiscueque caesi ab ipsis
Hostibus, & sociis Latini.
{{Versus|165}}His adde fusis mox Legionibus
Turmas equestres auxiliarium,
Quas egredi raptim coactas
Ex Ubiis Trevirisque in hostem
Flacci Ordeonî iusserat audiens
{{Versus|170}}Dicto Lupercus, nam neque praelium<ref>Mummius Lupercus Legatus</ref>
Bonnense, ubi Belgis repletae
Corporibus, Latiisque fossae: [II,i fol. C6r]
Herennianae nec referam fugam<ref>Herennius Gallus Legionis I. Legatus.</ref>
Stratae cohortis, plenaque carbasa
{{Versus|175}}Abrepta frumento: nec actas
Ex Menapis, Morinisque praedas:
Non quassa trans amnem ultima Galliae
Mosam, imminutas aut Treviris opes,
Caesasque vico in Marcoduro
{{Versus|180}}A Batavis Ubias cohortes:
Sed nec mihi intrà valla sua ordines
Strati Asciburgî, signaque cum suis
Abducta captivis, & arma,
Carmen erunt. quid enim necesse hoc?
{{Versus|185}}Victae cohortes, captaque Gelduba,
Novesio mox non procul oppido
Pugnata equestri Marte pugna
Alterius memorentur ore.
Me Castra, nomen queis Veterum, iuvat
{{Versus|190}}Mummî duabus cum Legionibus
Disiecta non levi ruina,
Ausoniis fidibus referre.
Cum sarcinis quae, parteque praesidî
Turbaque calonum, atque pecunia
{{Versus|195}}Gallisque, Germanisque praedae
Supposito dedit igne Ductor.<!-- Tac. IV.60: direptis castris faces iniciunt, cunctosque qui proelio superfuerant incendium hausit. -->
O ille quantis stragibus editis
In hoste vindex? sed dubio diu
Sub Marte, & amissa suorum
{{Versus|200}}Parte bona, haud sine clade victor. [II,i fol. C6v]
Tentata huic nam plus vice simplici,
Nec furtim, uti nunc: sed violentia,
Virtute sed vera. proinde
Hesperii, fideique Poenae
{{Versus|205}}Vertumni agant ritu omnia, nec putent
Referre quicquam, Marténe rem gerant,
An arte, dum vincant, oventque:
At Batavi, Frisiique in hostem
Stabant, loco gens quaeque suo, foret
{{Versus|210}}Discreta virtus quò manifestior,
Hinc inde telorum pluentes
Grandine: quae male posteaquam
Vibrata pinnis irrita moenium
Vident, & ipsis plaeraque turribus
{{Versus|215}}Haerere, clamore, impetuque
Unanimi insiliere vallo,
Frustra: suis nam viribus obruti
Plaerique scalis appositis cadunt,
Testudine hi facta suorum
{{Versus|220}}Scandere cum gladiis parantes
Suisque telis praecipites dati,
Armisque quassis non sine maximo
Fragore, vi pilorum ab hoste
Desuper, & sudium obteruntur,
{{Versus|225}}Nec territi tot casibus, & male
Sumptis, nec ulla fruge laboribus,
Audace destitere coepto
Cattigenae: sed eò mage ire
Ardentium hastarum ignibus obviam,
{{Versus|230}}Excussa fundis nec balearibus
Timere, balistisve saxa: hinc
Arîetibus, pluteisque adactis
Cum vineis & cratibus: at nova
Inde arte structis materiis modum
{{Versus|235}}In pontis, eductaque turre
Cum duplici tabulato in auras.
Mole hosticorum quae tamen asserum
Valentium plus, & trabium impeta
Perfracta, non parvam dedere
{{Versus|240}}Cattigenis sociisque cladem.
Sed haec minor, prae quam Vocula his dedit:<ref>Dillius Vocala duo & Viscesima Legionis Legatus.</ref>
Cum forte lapsu stratus equi, suis
Immane Dux quantum pavoris
Indidit, atque animi Latinis.
{{Versus|245}}Utrique falso creditus indice
Perisse parti. mox uti paruit:
Redintegratis cum suorum
Viribus, atque animis resumptis,
Cingenda rursus ad Vetera altero,<ref>Vetera Castra. Numisius Rufus & Herennius Gallus Legati.Classicus domi nobilis, Treviorum alae praefectus</ref>
{{Versus|250}}Novoque vindex obsidio redît:
Flacci Ordeonî caede primum,
Mox etiam Voculae peracta,
Cum Rufo enim pro tempore Herennium
Vincire visum Classice sat tibi,
{{Versus|255}}Partes Batavorum iuvare
Dum caperis, pariterque tecum, [II,i fol. C7v]
In Galliarum verba adigunt suos
O Rhene ripis praepositus tuis
Tutorque, & eiusdem Sabinus<ref>Iulius Tutor & Iulius Sabinus</ref>
{{Versus|260}}Nominis, hic Trevir, ille Lingon
Uterque Gallus. quorum opera quoque
Civilis usus dum Vetera obsidet:
Septa hinc fame, inde pressa ferro,
Non sine Diis animosus heros,
{{Versus|265}}Vasta illa Castrorum & spatia, & minas
Molesque prompto diruit impetu:
Hinc Classico in partem iuvante
Cum Treviris, equitumque turba
Tungrorum. & illinc Lingonibus suis
{{Versus|270}}Freto Sabino: non sine Iulio
Tutore. qui omnes quam fidelem
Praestiterint sociis opellam,
Rhenana Testis gens Ubii mihi,
Et nomen Agrippina cui dedit<ref>Colonia Agrippinensis</ref>
{{Versus|275}}Augusta, Tencteris, sitisque
Trans fluvium auctu, opulentiaque
Invisa, tunc post liminio in fidem
Germaniarum, corpus ut in suum,
Revorsa: & oppressi occupata
{{Versus|280}}Urbe Maguntiaco Tribuni,
Praefecto abacto, dum dare Galliae
Nomen recusant: cunctaque Claudio
Secunda: * Velledaeque missus<ref>VelledaVirgo fatidica nationis Bructerae</ref>
Muneri honorifico Lupercus.<ref>Mummius Lupercus</ref> [II,i fol. C8r]
{{Versus|285}}Voti ergo (de Civile loquor) reus
Tandem, patrata caede tot hostium,
Russumque, propexumque crinem
Barbarico posuisse ritu
Fertur, peremptis & Legionibus
{{Versus|290}}Paenas paratas, & sua vincula<ref>Iulius Paulus frater Civilis</ref>
Ultus satisfecisse fratris
Manibus, à Capitone falso<ref>Fonteius Capito</ref>
Rebellionis crimine, per gravem
Iniuriam oppressi, & vice reddita
{{Versus|295}}Cruore Romano Batavi
Funeris invidiam piasse.
Celanda victis nec Sunicis mihi
Batava virtus, iunctaque partibus
Urbs Vindonissae, Tertiaque
{{Versus|300}}Cum Decima Legione capta
Iurisque Galli facta Novaesium:
Cûi, nec mora, & se mox Legio altera
Miscens relictis signa castris
Transtulit, anteeunte Sancto.<ref>Claudius Sanctus</ref>
{{Versus|305}}Eheu quot horum, cum Legionibus,
Quot denique alarum, atque cohortium
Hyberna subversa, aut crematis
In cineres abiere tectis?
At Claudius iam, non Ubiis modo
{{Versus|310}}Fractis, sed & Rheni urbe Colonia
Iussa Imperî eiurare nomen,
Ulterius penetrare Rhenum, [II,i fol. C8v]
Mosaeque porrò victor ad oppida
Ire, inque partes pertrahere institit
{{Versus|315}}Tumultuaria coactum
Raptim opera Labeonis agmen.<ref>Claudius Labeo</ref>
Dedentibus se Centurionibus
Unaque Tungrorum omnia, nec satis,
In foedus accepti, fidemque
{{Versus|320}}Baethasii quoque, Nerviique:
Virtute ductrice, at cui Fors comes:
Pavore tactis finitimis, sua
Vel sponte mutatis. ita ille
In socias sibi, deditasque,
{{Versus|325}}Caeca annuisset si Dea, Gallias
Germaniasque, intentus, & optimis
Et maximis regni utriusque
Imperiis simul imminebat.
At obstitit non dignus avo nepos,
{{Versus|330}}Bellum inchoatum qui temere pari
Formidine, & cura peractum
Deservit subitò Sabinus.<ref>Iulius Sabinus, quem falso Divum Iulium inter proavosnumerasse memorat Tacitus</ref>
Sabinus hosti Sequanico suos
Committere ausus non bene Lingonas,
{{Versus|335}}Insignibusque cum Latino
Foedere depositis, superbo
Audire Caesar nomine. scilicet
In peius ex illo heu ruere omnia
Sublata rursus, atque prono
{{Versus|340}}Limite in exitium referri,
Par esse nam tot quis Legionibus,
Ultra cohortes auxiliarias,
Quis posset. hinc stetere Remi
Foedera respicere icta, fasque,
{{Versus|345}}Civem monentes, ad Treviros quoque
Datis tabellis nomine patriae
Communis: Octava inde Victrix
Cum decima Legione & ipsa
Victrice Sexta, hinc Una Vitellii
{{Versus|350}}Cognomine, Vicesima, at è recens
Nuperque conscriptis Secunda,
Ad Veterum properare labem
Rite eluendam credita: pars iugis
Traducta Graii, per gelidi hae nives
{{Versus|355}}Pennini, at illa Coctianis
Alpibus. hinc Decima à Britannis
Accita Quarta, hinc Tertia, cui tamen
Prima ex Iberis est Legio addita.
Ergo tot adversariorum
{{Versus|360}}Praesidiis Legionibusque
Par esse Galli, par Treviri agminis
Dux possit? & quis? Classicus arbitror:
Longas at oscitationes
Ille trahens, in utramque dormit
{{Versus|365}}Securus aurem. credo situ otii
Segnis, velut parto Imperio fruens.
At Tullius: verba ah sine ille<ref>Tullius Valentinus Trevir</ref>
Instruat, inque foro diserta [II,i fol. D1v]
E tuto in hostem bella gerat loco,
{{Versus|370}}Linguaeque forti pugnet acumine,
Virgas & ingratum recensens
Servitium, dominosque fasces,
Tributaque immortalia, & obiici
Quaecunque magnis Imperiis solent.
{{Versus|375}}Suae hisque civitatis aures
Obstruat, interea manus dum
Batava vicinae avia Galliae
Lustrant, & omnes excutiunt sinus,
Hostile nec ferunt inulto
{{Versus|380}}Transfugium Labeoni abire.<ref>Claudius Labeo</ref>
Sed nec sat ipse in tempore Iulius<ref>Iulius Tutor</ref>
Germaniae ripam exteriorem ope
Firmare matura, atque iussis
Praesidiis properavit Alpes.
{{Versus|385}}Quò nempe factum, ut praeter opes eas
Quas ante dixi, Rhaetica per iuga
Irruperint & foederatae
Auspice Sextilio cohortes.<ref>Sextilius Foelix. xxi. Legio</ref>
Accessit his, quam rettuli item prius
{{Versus|390}}Vitelliano nomine nobilem.
Unaque Singularium ala:
Factaque pervia Vindonissae urbs
Brigantico, huic qui dux praeerat gregi,<ref>Iulius Briganticus Batavus</ref>
Sorore Claudî natus, uti fere
{{Versus|395}}Acerrimae cognationum
Esse inimicitia fuerunt, [II,i fol. D2r]
Invisus, atque infestus avunculo.
Metu subactis sed Legionibus,
Aut spe ante corruptis ab hoste,
{{Versus|400}}Sub Duce que Trevirûm merebant.
Quarum insequutae mox etiam fidem,
Auctore pridem non ita Claudio
In verba Galliarum adactae
Foederis Ausonii cohortes.
{{Versus|405}}Bonnensibus ne cum Legionibus
Novesianos, aut Triboces loquar,
Accessione auctos recenti
Vangionum, Caracatiumque.
At Tutor haud iam tutus, ut anteà,
{{Versus|410}}Ab hoste, vitata urbe Magontio
Se Bingium pulsus recepit,
Municipum comitante turmae,
Amnis rescisso ponte prius Navae,
Locoque fidens. & bene, nì statim
{{Versus|415}}Cohortium incursu, dolisque
Rem duce Sextilio gerentum,
Vado reperto proditus, in vagam &
Versus Latina fraude foret fugam.
Qua clade perculsi universa
{{Versus|420}}Nobilitas, Trevirumque plebes
Armis omissis per patrios agros
Palata longo tempore: Principum
Quibusdam in urbes, iura nondum
Quae Latrii exuerant, regressis. [II,i fol. D2v]
{{Versus|425}}Haec Tullio absente acta, sed alite<ref>Tullius Valentinus</ref>
Inauspicata: qui simul adfuit
Furens, suos excire ad arma,
Arma viri, rapite arma cives.
Victis honestum & pro patria mori:
{{Versus|430}}Victoribus vero, (vi faveant Dii)
Parata libertas, decusque
Ingenui pretium laboris.
His ille, caesis Rufo, & Herennio
Prius, minor quò spes veniae foret,<ref>Herennius Gallus & Numisius Rufus</ref>
{{Versus|435}}Legato utroque, in arma rursum,
Quicquid erat Trevirum, retraxit.
At Claudius Tutorem ubi Bingii
Pulsum arce, contra hosti ex animi omnia
Sententia evenisse fama
{{Versus|440}}Comperit, & Treviros necatos:
Cum Classico omnes omnibus undique
Locis suorum cogere copias,
Viresque dispersas in unum
Municipum, auxiliariumque.
{{Versus|445}}Simulque crebros mittere nuncios,
Summae periclum ne faciat rei
Ducem Valentinum monentes.
Cum valida Trevirum caterva
Rigoduli dum praesidet, hinc loco
{{Versus|450}}Septo Mosellae flumine, montibus
Inde, atque fossarum, aggerumque
Obiicibus, lapidumque mole. [II,i fol. D3r]
Cuius rei non causa Briganticus,<ref>Iulius Briganticus. Sextilius Foelix</ref>
Foelixve, quamvis hi quoque causa erant
{{Versus|455}}Huius: sed adventus Petilî,<ref>Petilius Cerealis Romani exercitus Imperator</ref>
Pugnae avidi nimium Petilî.
Res ipsa testis. nam tibi quid miser
Iuvere Tulli flumina? quid iuga,
Rupesve, quid fossae, Cyclopum
{{Versus|460}}Vel manibus fabricata moles?
Nempe ire pessum per caput, & pedes
Vidisti ab illis immeritos mori
Cives, & è saxi arce saltus
Heu facere horribiles deorsum.
{{Versus|465}}Vidisti ab alto municipes tuos
Modo ruinae praecipites datos:
Vidisse nec sat: ipse oportet
Ipse etiam moriare Tulli.
Linquenda tellus, & patriae forum,
{{Versus|470}}Ipso fuit quae te tibi carior,
Cum luce libertasque, pro qua
Posse mori toties rogasti.
Linquenda carae coniugis oscula,
Paruique nati, & turba clientium,
{{Versus|475}}Linquendi amici, proximique.
Parva loquor: rosea ista cervix
Futura paulò post capitis minor
Danda heu securi, tergaque fascibus
Praebenda, & ad palum liganda,
{{Versus|480}}Ah quoties moriture Tulli. [II,i fol. D3v]
Mittere Romam nempe, sed ut reus,
Mittere, non hoc pollicitus tuis,
Unaque tecum Belgicana
Nobilitas, Treviraeque gentis
{{Versus|485}}Captiva pubes. & puto abest prope
Lux illa, missura exitio, & neci
Constricta tunc primum pudendis
Corpora nobilium catenis.
Hoc mortis hoc solatioli tamen
{{Versus|490}}Tecum sub umbras, propatria auferes
Caesus, quod unà & ipse iisti
Cum patria pereunte pessum.
Illud levamen nec levius tibi,
{{Versus|Quae firmitudo pectoris est tui)
{{Versus|495}}Quod non & ipse una cadente.
Cum patria cecidisti inultus.
Nam vivit, & rem nunc etiam optimè
Gerens Batavus Dux aciem struit,
Te vindicaturus, tuosque
{{Versus|500}}Lingone cum Duce, Classicoque.
Vides ne ponat Romulus ut suos
Dux ipse fastus, nec solitam suis
Fossam, atque munimenta castris
Obiiciat, trepidique valli
{{Versus|505}}Molem propinquam nubibus arduis?
Quae cuncta, quae non Cattigenas tamen
Deterruere, Claudiumque:
Quò minus haec eadem corona [II,i fol. D4r]
Invadere ausi, tam subito impetu,
{{Versus|510}}Ut è cubili Ductor, & in thoro
Iacens (nec in castris enim ipsi
Acta ea nox fuerat) suosque
Vinci, atque pugnari audierit simul,
Qui nunciabant increpitans metum,
{{Versus|515}}Ipsi ante oclos usque universa
Dum patuit manifesta clades.
Perrupta castra hinc, cum Legionibus
Cohortibusque: infessus & extima
Coloniae annectens, Mosellae
{{Versus|520}}Pons medius, Celeresque fusi.<ref>Celeres, & Fleximines, & Trossuli antiquitate dicti, quosnunc Equites dicimus. Vide Plin. Lib. 33 Cap. 2. Classicus</ref>
Petilius porrò hos retrahens manu,
Prece hos, at illos exstimulans minis,
Simul duorum implebat unus
Militis officium ducisque.
{{Versus|525}}Utrumque contra dux itidem Trevir,
Tutorque praestans, non sine Claudio,
Stabant tripartiti, locisque
Quisque suis feriebat hostem.
Pro laude verò tum Batavos erat
{{Versus|530}}Videre, pro praedaque Tuïstonas
Certare, libertate Gallos,
Hos Treviro Duce, & hos Batavo.
Et cuncta iam pro Cattigenis erant,
Firmans Vitellî dum Legio pedem,
{{Versus|535}}Patentiore conglobata
Sustinuit spatio ruentes. [II,i fol. D4v]
Mutata sors hinc, partaque Claudio
Victoria erepta è manibus fuit,
Corrupta Germanorum avaris
{{Versus|540}}Ingeniis, onerare praeda
Quisque hoste omisso dum properat manus,
Successus ipsis & sibi obest suus.
Viditque victores eosdem
Una dies, eademque victos.
{{Versus|545}}Quid multa? castrorum excidium quoque
Mox insequutum: famaque nuncia
Germanae ab iniecto crematae
Igne, dolis Ubiis, cohortis.
Foeliciori cuncta sed alite haec
{{Versus|550}}Resarciit mox damna Caninefas:
Captaque depressaque parte
Ausoniae meliore classis.
Qui nempe & idem sponte sua excitam,
Ut pro Latinis bella capesseret,
{{Versus|555}}E Nerviis turbam coegit
Cattigenum dare terga praedae.
Nec Classicus non tam bene Claudio
Periculorum cum Duce particeps,
Meretur in partem venire
{{Versus|560}}Laudis, & in numerum referri hunc.
Facto secundo praelio ad oppidum
Novesianum, quando Petilii
Iussu ante eo praemissum equestre
Stravit humi Cerealis agmen. [II,i fol. D5r]
{{Versus|565}}Sed me Batavi & Claudius increpant,
Auremque vellunt solliciti mihi,
Ad Castra ne pugnata bella,
Ne tacitus, Vetera illa Castra
Obliviosa dissimulem cheli.
{{Versus|570}}Quod accidat ne, cauto equidem est opus.
Sed nil pericli est, dum canenti
Mî Tacitus superabit auctor,
Nomenque Claudî nobile, qui novis
Ad Castra, dixi quae modo, copiis
{{Versus|575}}Tutus loco consedit, utque
Admonitu bene gestae ibidem
Rei, & secundae sortis imagine,
Mentem, atque vires adiiceret suis.
Testem ergo virtutis locum ipsum
{{Versus|580}}Rite, loci Geniumque laudans,
Hîc se super vestigia gloriae,
Hîc cum Batavis stare Tuïstonas
Aiebat, & fastus Latinos
Cum Ducibus, Legionum & ossa
{{Versus|585}}Forti prementes Mummiadum pede,
Quocunque & hostis lumina tenderet,
Dira omnia obversari eidem
Ante oculos. alia inde parte
Manu haud silentem, & voce aciem struens,
{{Versus|590}}Vi duplicata nempe cohortium, ac
Alarum, & accessu recenti
Tergeminae Legionis auctus [II,i fol. D5v]
Petilii ardor parti aderat suae.
Neuter morator, neuter item Ducum
{{Versus|595}}Pavens: sed arcebant paludes,
Et spatia ingenio suopte
Camporum, & ipsa sponte madentium,
Obliqua & in Rhenum addita Claudio à
Civile moles, cuius amnis
{{Versus|600}}Oppositu revolutus, aruis
Latè propinquis diluviem daret.
Haec caeca iniquis forma loci vadis
Contraria, armorum gravato
Ponderibus, pavidoque nandi
{{Versus|605}}Romano, equestres ut videt obrui
Turmas, & altis ire paludibus
Secum arma pessum. nec pedestri
Ut fieri olim acie suëvit,
Huic cominus res cum Batavis erat:
{{Versus|610}}Vagos sed undas inter, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
Cernere erat fluitare mistos:
Totove, si quid fors stabile insciis
Loci obtulit se, corpore nitier
{{Versus|615}}Eò usque. persultante notis
Hoste vadis, latera atque terga
Dum fronte omissa militis Ausonî
Venire circum gestit, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
{{Versus|620}}Mutuum in exitium implicare. [II,i fol. D6r]
Hinc ergo ferro, hinc cernere aquis erat
Remi nepotes magnanimos premi.
Tuïstonas contrà & Batavos
Fluminibus, levitas, suëtos
{{Versus|625}}Tollebat armorum, ipseque corporum
Procerus auctus his erat usui,
Gnaros sub undis adde colles,
Quodque loci vada nota habebant.
Quid dum, Loïse ô, pandimus haec tibi,
{{Versus|630}}Ecquid videris, non homines, uti
Dictum est, sed utres rursum Iberos
Cernere coprophoros natantes?
Illos natantes coprophoros, quibus
Accepta fert tot funera Belgium.
{{Versus|635}}Certè ipse rursum, certè eosdem
Mî videor, volupe & Loïse est
fol. D6r vs. 636 Loïse <i>er staat:</i> videre
De Lugoduni cernere moenibus,
Non fastu, ut olim, sed tumidos aquis:
Fugamque perdentes marino
{{Versus|640}}Implicitam Boïsote nexu.
Revorti at illuc, unde abii modò,
Ipsa instituti me ratio monet,
Hinc nempe ad hostem pene victum,
Parte alia Batavos ovantes.
{{Versus|645}}Redintegratum postridie tamen
Utrinque maiore impete praelium,
Saxisque, glandibusque, & omni
Missilium genere expedito. [II,i fol. D6v]
Hostem lacessunt dum Batavi suum,
{{Versus|650}}Telisque & hastis cominus eminus,
Latoque ferro rem gerentes
Ilia confodiunt natantum.
Nec illa parvo mox fuit usui
Rheno addita amni quam memoravimus
{{Versus|655}}Molem ante, Bructerorum ut ausus
Hanc cuneus superare nando.
Turbata ibi res, pelli acies quoque
Cohortium visa auxiliarium,
Ruente in ipsas hoste vastis
{{Versus|660}}Corporibus, frameisque longis.
Sed prosperum ut nil est homini diu,
Praesertim habenti cum grege perfido,
Et perfuga rem: quorum iniqua
Mox quoque proditione factum est,
{{Versus|665}}Voti ut potentes qui fuerant modo,
Discesserint victi, & petere alite
Cursu coacti amnem, sibique
Consulere & fuga, & arte nandi.
Nec fracta Claudî tot tamen his malis
{{Versus|670}}Batava virtus, quò minus obviam
Hosti iret, è Cauchisque lectum
Auxiliis repararet agmen.
Quin Drusianam diruit insuper
Molem, inque vicinam agmine Galliam
{{Versus|675}}Prono, labefactis ruentem
Obiicibus fluvium refudit. [II,i fol. D7r]
Sic continentis sic spetiem insulam, &
Germaniam inter fecerat alveus
Tenûis, velut porrò amne abacto.
{{Versus|680}}Ecquid huic simile hoc, quod ausi
Fuere nostri temporis Ordines
Loïse nuper? par facinus quidem,
Sed exitu magis cupito:
Adde etiam meliore causa
{{Versus|685}}Mosae revulsos, atque Salae aggeres,
Quàm Claudii quam fractam ope diximus
Molem. sed ad Civilem, eodem
Unde abii, melius redire est.
Accepta cui post tot mala, tot vices,
{{Versus|690}}Cladesque, tantum vult Tacitus tamen
Belli superfuisse credi,
Praesidia ut modicis Petilî
Vicis quadripartita cohortium,
Alasque equestres cum Legionibus
{{Versus|695}}Invaserit, Bis Quinta Arenaci -
Altera item Batavo urbe duri,
Vadam, atque Grinnes castra cohortium,
Ut dixi, & alarum, omni ita copiis
Ex parte divisis, ut ipse,
{{Versus|700}}Eius item genitus sorore
Verax, suam quisque & traherent manum
Hinc Tutor, hinc dux Lingo: nec omnia
Fiducia haec patrandi, at ausis
Multa suis aliqua benignam [II,i fol. D7v]
{{Versus|705}}In parte Fortunam affore: denique
Cautum parum posse artibus his Ducem
Intercipi spe, nunciisque
Pluribus huc volitantem & illuc.
At queis Arenacum obtigerat, bis &
{{Versus|710}}Quinta futurum cum Legione erat
Negotium, oppugnationem
Difficilem hanc nimium, simulque
Periculosae plenum opus aleae
Rati, in vagantes longius impetum
{{Versus|715}}Fecere, lignatum, forasque
Caedere materias profectos:
Quinque interemptis Centurionibus,
Castrisque Praefecto. ecquid enim attinet
Manipulares dicere? atque
{{Versus|720}}Intereà Batavo ire durum
Germanus obsessum, & valida manu
Pontem inchoatum irrumpere nitier:
Certamen anceps dum tenebrae,
Noxque superveniens diremit
{{Versus|725}}Obscura. plus discriminis ad Vadam
Grinnesque: Grinnes Classicus, at Vadam
Civilis expugnare adorti:
Nec poterant sine clade sisti.
Haec nempe mortis causa Brigantico,<ref>Iulius Briganticus Batavus sorore Civilis genitus</ref>
{{Versus|730}}Praefectus alae dum Latio meret,
Et optimo cuique interempto
E sociis. sed ubi Petilî [II,i fol. D8r]
Caterva cum delecta equitum manu
Subvenit, exin versa Bataviae
{{Versus|735}}Fortuna, Germanique in amnem
Praecipites violenter acti.
Ipse agnitus dux, dum fugientium
Retentat audax terga, relicto equo
Telis petitus transnatavit
{{Versus|740}}Sospes: idem effugium Batavis.
Nunc ô puellae, nunc Aganippides,
Petilianas pangite nuptias,
Et Claudiam cum Claudio unà<ref>Claudia Sacrata, mulier Ubia</ref>
A Duce Romuleo subactam.
{{Versus|745}}Bonnam profectus namque Novesio,
Castra ut videret, quae Legionibus
Ibidem in hybernis futuris
Artifices opera erigebant:
Domum secundo flumine navibus
{{Versus|750}}Sparso Imperator coeperat agmine
Pedem referre, incuriosis
Excubiis, vigilumque turba
Data in soporem. sensit id hostium
Insomnis ardor: nec mora, rem dolo
{{Versus|755}}Tractare consultum putantes,
Insidias posuere, herili
Iussis, Sacratae & parcere somnulo
Custodibus: nox atraque nubibus
Electa, prono & amne rapti
{{Versus|760}}Nullo ineunt prohibente vallum. [II,i fol. D8v]
Furtim refectis pugna tamen prior
Tentoriorum funibus, artéque
Adiuta: dum pessum suismet
It coriis coopertus hostis.
{{Versus|765}}Turbare classem pars alia Italam,
Et vincla tractis indere puppibus:
Utque ad premendum hostem fidelî
Arte silentî, ita caede coepta,
Repente, quò plus incuterent metus,
{{Versus|770}}Clamoribus rauci omnia dissonis
Miscere. dum ferro exciti, atque
Vulneribus vigilare iussi
Pars arma quaerunt, pars vaga per vias,
Tortisque circum brachia vestibus,
{{Versus|775}}Nec militari, ut ante, culti
More ruunt, gladiisque strictis.
At semisomnis, & prope corpore
Intectus omni dux bonus, hostium
Errore servatus, sibimet
{{Versus|780}}Effugio peperit salutem.
Insignem aplustri qui Tyrio ratem
Praetoriam, illic, par ut erat, rati
Esse Imperatorem, Latinis
Raptum ierant spoliis onustam.
{{Versus|785}}At ille noctis hoc alibi egerat
Praesagus auspex, non sine compare,
Vias breves quae ipsi, & iocundos
Militiae faceret labores,
Mollesque somnos: Nympha Ubia haec erat,<ref>Claudia Sacrata</ref>
{{Versus|790}}Ob quam datum intermittere symbolum
Iust, suum veternum, herili
Flagitio Vigiles tegebant.
Quid multa? captis navibus hosticis
Multa revecti luce Tuistones,
{{Versus|795}}Praetoriam Ducis triremem<ref>Velleda Virgo fatidica apud Bructeros</ref>
Fatidicae Domine superbum
Traxere donum flumine Luppia.
At laetiorem iam vice redditum
Gráta Ducem, navalem in armis
{{Versus|800}}Instituendi aciem prehendit
Cupido. complet ergo quod uspiam est
Biremium, quaeque ordine simplici
Consuetae agi, & vis lintrium ingens
Addita, ne referam citato
{{Versus|805}}Cursu Liburnos. hinc spatium aequoris
Captum instar, amnis Mosae ubi plenius
Reciprocantem affundit aestum
Oceano, socia unda Rheni.
Causa instruenda classis, ovatio:
{{Versus|810}}Et commeatus Gallia ut advehi
Suetos prius, terrore eo inter -
Et cipere, & prohibere posset.
Contra haec (penes sit Historicum fides)
Dux copiarum Romulidum, haud metu,
{{Versus|815}}Rei sed admiratione,
Remivagam instituisse classem [II,i fol. E1v]
Fertur, parem illam non numero quidem
Sed remigum usu, mole sed ardua,
Docta gubernatorum & arte,
{{Versus|820}}Multo etiam Batava priorem.
Huius secundo flumine, at illius
Vento acta classis, praeter utrinque sed
Vecti ambo, tentato ante iactu
Missilium, dirimuntur hostes.
{{Versus|825}}Transisse Rhenum mox Tacitus refert
Civilem, at hostile ulterius nihil
Audum: Insulam dum vastat omnem,
Et Batavos Cerealis agros,
Villasque: tantum praedia Claudii
{{Versus|830}}Intacta fallaci arte Ducum sinens:
Agitque ab omni parte praedas.
Cum pluvio super imbre fusa
Vis Rheni, & Autumni, ut fieri solet
Flexu, paludosam, atque humilem insulam
{{Versus|835}}Uligo visa opplere, stagni
In faciem. neque commeatus,
Aut classis hosti iussa aderat sequi:
Locoque plano castra sita, aestuum
Vi differebantur propinqui
{{Versus|840}}Fluminis, & pluvialis undae.
Tunc opprimi hostem, tunc potuisse opes
Frangi Latinas Marte Tuïstonum,
Lucri sed à se amore flexos,
Claudius, & Batavi imputarunt,* [II,i fol. E2r]
{{Versus|845}}Magna haec fatemur, dignaque aheneis
Scribi tabellis, sed nihil ad tua
Loïse. nempe victus ille
Nempe tamen: quid enim? & coactus
Aequis iniquis conditionibus
{{Versus|850}}Sancire pacis foedera Romuli
Cum gente, civium heu suorum
Perfidia, auxiliariumque
Germaniarum fraude, nec hostium
Virtute, Poenis sed ducis artibus
{{Versus|855}}Dolique. Christi at ipse contra
Auspicio, aligerumque ductu
Caesis redisti victor ab hostibus.
Hinc excipe, udi quos stadii aequore
Exercuit cursura: Olympi
{{Versus|860}}Prae quibus haud, Nemeaeve ludos
Spectare malles, excipe item novis
Absorpta Iberum corpora fluctibus
Voracis undae, classe nostra
Incolumi, sociisque salvis.
{{Versus|865}}Ergo secundo flamine agens ratem,
Gratis replesti victibus oppidum,
Mutare equinam, bubulumque
Pane iubens corium, & caninam,
Cattasque, suavem Cattigenis cibum,
{{Versus|870}}Zythoque lymphas, quod Pharium vocant,
Vel flore iucundo Lyaei.
O niveum, atque diem beatum, [II,i fol. E2v]
Qui primus alma risit adorea,
Qua commeatus, & satias redît,
{{Versus|875}}Fame, siti, atque peste siccis
Esuriem, obsidiumque pellens.
Dixitque tandem, respicit ut suos
Tellure in ipsa naufragium pati,
Trux ille, fortunaque nuper
{{Versus|880}}Ebrius Hesperia Imperator
Baldaeus, ille heu nomine Regio
Impunitatis, & veniae modo
Fallacis ostentator, urbi
Exitium toties minatus.
{{Versus|885}}Invitus, urbs heu, moenibus à tuis,
Portisque cedo. (sic placitum salo)
Invitus. adiuro crucem istam,
Quam fero, ut Induperante dignum est.
Nec peiero. nam quid mihi nunc boni
{{Versus|890}}Sit inde? sed quis gurgitibus parem
Sese esse tantis, aestuique
Postulet? ô maria Amphitritae,
O terra, ô aether, ô Ducis irritas
Spes, ô Triumphi vana petitio.
{{Versus|895}}O moenia usurpata quondam
Luminibus: pedibusque nostris.
At nunc supremam dicere me iubet
Non hostium vis, non Boïsotici
Metus furoris, non cavi aeris
{{Versus|900}}Fulmina, Mattiacumque nomen: [II,i fol. E3r]
Castris minans sed diluviem meis
Fatalis undae saeva necessitas,
Auctusque Caeciae, Africique
Vi, rapidae alluvionis aestus.
{{Versus|905}}Ave ergo Lugdunum ac pariter vale,
Praecepta inani spe toties mihi.
Valete nostri valla quondam
Nominis admonitura cives.
Hoc ille, longis non sine literis,
{{Versus|910}}Cubilis, usus quo fuerat, foco,
Et parîeti inscriptum reliquit
Gloriolae monumentum Iberae.
Diversa at istis pectore in intimo
Secum volutans, ore premens sonum,
{{Versus|915}}Lingua sub ipsa immurmurasse,
Haecque tacens agitare visus.
Heu frustra Ibero dente lacessere
Canes Molossos nitimur hinnuli:
Frustra Herculi extorquere clavam,
{{Versus|920}}Corrigere & digitum Miloni
Malum tenenti. viribus impares
Ire obviam non definimus tamen,
Sectari & ultrò, quos vel amplus
Posse modo effugere est Triumphus.
{{Versus|925}}Gens civicis quae seditionibus
Relicta Cattorum avia Gallicae
Confinibus mutavit orae:
Quà tumulis maris unda arenae
Pugnans, Batavis efficit insulam
{{Versus|930}}A fronte, tergum hinc, ac latera alluit
Vahalis, inde Mosa, tuque
Rhene pater, fluviorum ocelle:
Ut quae Britannis tunditur aestubus,
Crepido saxi cedere nescia,
{{Versus|935}}Per vulnera, & cades ab ipsis
Ducit opes animosa damnis.
Non terra lapsum vi recreans sua,
Valentiorem vidit in Herculem
Consurgere Antaeum: nec aequè
{{Versus|940}}Corpore atrox fuit Hydra secto.
Presses, resurget firmior, & pilae
Modo resultans ibit, & impete
Miro aucta virescet, doloso
Suppositae ut cineri favillae.
{{Versus|945}}Cursoribus iam non ego literas,
Cum laureatis fasciculis dabo
Ferre ad Cuningam, nec Triumphi
Sollicitus meritos honores
Poscam Imperator. occidit, occidit
{{Versus|950}}Fortuna Iberi nominis, occidit
Spes cuncta Lugduni soluto
Obsidio, Ducibusque nostris
Captis, necatis, diluvie obrutis.
Pudet fateri. quid moror amplius?
{{Versus|955}}Nil vis Batava, nil manus non
Efficient Boïsotianae: [II,i fol. E4r]
Quas & secundo numine agens Deus
Virtute vera firmat, & auspice
Dat Aurasino ubique victis
{{Versus|960}}Hostibus incolumes referri.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>AD IOANNEM HAUTENUM REIPUBLICAE LUGdunensi à Secretis.===
<poem>
HAutene, nî te plus oculis ament,
Nî te in sinu, ipsis inque oculis ferant,
Musaeque, Gratiaeque, & ipsum
Quantum adeò Venerum, atque Amorum est:
{{Versus|5}}O invenustas tunc Veneres nimis,
Musasque tristes, atque inamabiles:
O nomine indignos Amores:
O Charites sine gratia omni.
Sed Gratiarum grata cohors nimis,
{{Versus|10}}Musaeque semper Musicè habent suos:
Nativa nec sic prorsum Amores
Liquit amabilitas, nec ipsa
Expers venustate est adeo Venus,
Ut non suis te plus oculis ament,
{{Versus|15}}Non in sinu sibi dicatum,
Inque ferant oculis alumnum.
Quid ergo mirum, tot si ope numinum,
Et tot Dearum praesidiis ferox
Maranicae expeditionis
{{Versus|20}}Ludibrium, obsidiumque nuper [II,ii fol. E4v]
Sprevisti inultus? aegide quem sua,
Placere se vult dum Veneri suae,
Texisse, servatum esse & ipsum
Credibile est voluisse Martem.
{{Versus|25}}Qui te per hostes mille gravissimos
Domique, & intrà moenia maximè,
Dextra sinistra rem exhibentes,
Intrepido dedit ire gressu.
Thorace septum plusquàm adamantino,
{{Versus|30}}Constantia dico, atque fide, & gravi,
Quam semper ante oclos habebas,
In patriam pietate Civis.
Camoenae amoenae, vestra ope nunc opus
Vestro Poëtae: nec pote sum Deae
{{Versus|35}}Tacere, qua me Hautenus in re
Iuverit, officiisque quantis
Obnoxium me reddiderit sibi:
Nec me modò, sed Rem quoque Publicam
Omnem, mihi quae luce semper
{{Versus|40}}Carior, hisque oculis futura est.
Vobis sed istud dicam equidem palam,
Vos porrò multis dicite millibus:
Anusque curate hac loquatur
Pagina. ne fugiens citò aetas
{{Versus|45}}Obliviosis invida seculis,
Nocte illius caeca hoc studium tegat:
Neu nomine in deserto Arachne
Texat opus, tenuemque telam. [II,ii fol. E5r]
Nam quos labores pertulimus simul,
{{Versus|50}}Ab hoste pressi dum fuimus fame,
Ferroque, testis ipse testis
Esse potes, neque enim Poëtam,
Hautene, decretum hîc agere est mihi.
Procul Poëtae sint, procul hinc volo
{{Versus|55}}Commenta vatum. vera quippe
Historica fide agenda res est.
Ergò labores quos tulimus simul,
Hostilis urbem dum tenuit metus
Vallo, fame, obsessamque ferro,
{{Versus|60}}Nil opus est memorem monere.
Notum tibi nam, quo studio fori
Hinc Alpha, & illinc Beta sategerint
Mutabile ad defectionem
Farris inops stimulare vulgus.
{{Versus|65}}Dum quod vel anno sat foret hordeum
Zythepsa perdit: quaeque fami byne
Esset levandae, excocta flammis
Esui inepta, nec apta potû,
Mutata aceto, redditur, & novo
{{Versus|70}}Sapore abusam cervisiam dolet.
Omitto Dardanariorum
Perfidiam, nec opus referre hîc:
Vendentium clam, quae dare publicos
Frumenta in usus debuerant palam:
{{Versus|75}}Condenda avarè, promere illa
Nî subigat pretiosus emptor. [II,ii fol. E5v]
Quae de beatis dicta velim modo,
Iisque, queis res illa erat in manu:
Qui dico pulvinis sedere
{{Versus|80}}In prasinis, solio & Curuli
Sueti. ad Sodales namque quod attinet
Collegiorum, & Civica nomina
Tum qui Sagittarî vocantur:
Quid melius pote, fortiusve
{{Versus|85}}Fuisse? qui Rem tam bene Publicam,
Contra omnium spem, votaque Circii,
Et Clusii, ut scis, in foro qui
Usque suo Borean agebant:
Defendere ausi non sine maximis
{{Versus|90}}Molestiis, freti auxilio Dei
Solius: expensamque vitam
Haud sibi, sed patriae referre.
Testis Iacobus Duziades mihi
Hautene, tuque, & si quis amicior
{{Versus|95}}Sibi ipse, mutasse Aurasino
Imperio iuga gaudet Albae:
Nondum expiatis oblita caedibus,
Verum expiandis, si faveat Deus,
Brevi, ipse uti spero rogoque,
{{Versus|100}}Iure meo, meritoque Iberum.
Atqui doloris hoc cumulum insuper
Mali addidit mî, quod Populo magis
Curae esse rem suam viderem,
Quam Dominis, procerum coetû. [II,ii fol. E6r]
{{Versus|105}}Nam summa rerum credita quêis erat,
Censere mecum si capite hîc velis,
Hoc me puto praestare posse,
Vix numero totidem repertos,
Quot culta Nili divitis ostia,
{{Versus|110}}Urbi usui ex his qui fuerint bono:
Nullumque vulnus Lugoduno,
Heu, gravius reor accidisse,
Istos probos quàm Lanitii ordines,
Quaterque Denos quos perhibent Viros:
{{Versus|115}}Ex oppidi prisco instituto
Quos penes in Populum potestas.
Urbisne Laedae Civem? (aliquemne ita
Civem esse fungum, qui Batavus fiet?)
Quid dico Civem? imò Tribunum
{{Versus|120}}Civibus impositum regendis,
Optare Iberum servitium sibi:
Et supplicem velle his fieri, quibus
{{Versus|Pròh tempora, inversique mores)
Debuerat timor ipsus esse?
{{Versus|125}}Quenquamne sic factum immemorem sui,
Iurandum uti ius aestimet irritum,
Ius Publicum causa asserendi
Quod dederat prius Aurasino?
Fame paratos cum videat mori
{{Versus|130}}Cives, & urbem Marte tuerier:
Parte altera adventare classem
Subsidio Boïsotianam. [II,ii fol. E6v]
Praesto futuram, si faciles Deus
Ministret aestus, Caecia, & Africo
{{Versus|135}}Iuvante decursus aquarum.
Adde etiam incolumi Aurasino.
Hoc viderat mens provida vindicis,
Bronchorstii acris, quippe suo malo
Longoque docti usu, malignas
{{Versus|140}}Horum hominum dominationes,
Nullaque munitum imperium fide.
Eoque, qui illi fervor erat viro,
Omnem potestatem abrogare his,
Re super hac etiam ad Camillum
{{Versus|145}}Datis tabellis certus erat semel.
Quod perpetratum reddere dum parat,
In ordinem ipsummet redactum
Vidimus, & fuit aegrè amicis.
Hoc ipse questus hei quoties mihi est,
{{Versus|150}}Quàm saepe questus ipsum etiam tibi
Hautene, partiri usque tecum
Consilia, ah, solitusque curas.
Virtute foelix ille quidem sua,
Fidensque, & idem Publicae amans Rei,
{{Versus|155}}Quantum potest amare quisquam
Hanc alius: stomachoque muri
Ahenei instar cedere nescio,
Id quod de Achille tradit Horatius:
Foelixque Bollanus cerebri:
{{Versus|160}}Famae avidus, pretioque durus [II,ii fol. E7r]
Flecti: nisi quod de puero Alphitêi,
Fas vera fari, consuli honestius
Potis fuisset. hoc nec ipse
Inficias, puto, amicus ibis.
{{Versus|165}}Sed functus aevo cessit, & hanc meo
Douzae propinquo lampada tradidit:
Heu, morte venalem arte visus
Herculea petiisse laurum.
Nobis relinquens obsidium, & famem,
{{Versus|170}}Et monstra, facto quae velut agmine
Mox lucis erupere in auras,
Herculeo superanda nisu.
Quid multa? iniquae plenum opus aleae
Adire visi nec cinere abditos,
{{Versus|175}}Ut ante, sed clarè emicantes
Ire Tribunitios per ignes:
Fluctu opprimendos non nisi maximo,
Qualis sequutus mox Boïsoticus.
Ut quos, Patrum accito frequenti
{{Versus|180}}Concilio, bonus ille Circî
Collega, dictus Dimidium tui
O Laeda, Iano progenitus patre,
Et ipse Ianus non bivertex
Ille quidem, geminaque fronte,
{{Versus|185}}Sed par, modo huic non & geminus Deo,
Ad duplicis linguae arma quod attinet:
Septentrionali tepentes
Usque recalfaciebat aura. [II,ii fol. E7v]
Quid, non suis mox viribus obrutus
{{Versus|190}}Resedit ardor, auctaque Circii
Pridem fames clamore, coepta
Lenior & levior videri?
Quàm longius se velle negaverant
Perferre sponsi Penelopes modò,
{{Versus|195}}Praetorio ipsi derepente
Obsidium facere, & Tribunos,
Meumque Douzam, teque Notarium,
Rubiginoso non sine acynace,
Strictisque circumsistere ausi
{{Versus|200}}Dentibus, & Tragico Senatum
Terrere vultu: quin etiam insuper
His comminari, nî sibi gratia
De sportula, atque commeatu
Paniceo fieret, fugandae
{{Versus|205}}Qui sat fami esset, sese igitur palam
Valentiori postridie manu,
Et conglobatos adfuturos
Cum sociis pariter trecentis.
Magna illa totum quasserat oppidum
{{Versus|210}}Metu, suarum partium, & hostium
Confisa defensore Iano
Colluvies tunicata vulgi.
Curae Deo sed nostra salus fuit,
Qui postero, quàm contigit hoc, die
{{Versus|215}}A Principe optatam salutem
Misit, & auxilii benignam [II,ii fol. E8r]
Spem luxit urbi. quid tabulas loquar,
Reducta quêis mens civibus anxiis,
Reducta virtus, & remissae
{{Versus|220}}Corporibus rediere vires?
Salvere gratis vos iubeo modis
Gratas tabellas, vosque quibus Deus
Tam nuncii optati tabellas
Ferre dedit, medios per hostes.
{{Versus|225}}In ore ego vos saepe feram meo:
Canamque de tot, qui reduces fore
Iuraverant, solos redisse:
Ferre famen potius paratos,
Praestare quàm non pollicitis fidem,
{{Versus|230}}Aut facta dictis addere, caeteri ut
Fecere, quos unda aucta, & hostis
Heu patria prohibebat urbe.
O me beatum, cum subit illius
Imago noctis, qua mihi, & optimo,
{{Versus|235}}Bronchorstii in locum, Iacobo
Douziadi moderamen urbis,
Et summa rerum tradita Principis
Iussu, & piorum non sine gaudio,
Ne quid mali intestino ad hoste
{{Versus|240}}Publica Res caperet, timentûm.
Illas dedistis vos mihi de manu in
Manu tabellas, nunc etiam mihi
Dulces tabellas, quae supremam
Rebus opem dubiis tulere. [II,ii fol. E8v]
{{Versus|245}}Ergo ore ego vos saepe feram meo,
Paresque vobis quas dedimus Ducem ad
Classis Loïsum ferre, cursu,
Obsequio, ac taciturnitate
Dicam columbas, addem etiam fide.
{{Versus|250}}Verum & tibi laus debita non minor
Hautene, tàm saepe obviam auso
Ire Tribunitiis procellis.
Tu, cum virili Marte nocentior
Chloë, Sacrorum credo cupidine,<ref><i>in margine:</i> Misselijcke lust.</ref>
{{Versus|255}}Ad arma Conscriptos ad arma
Haud verita exstimulare Patres,
Rerum novarum quos cupidissimos
Norat, nec ausos prodere se tamen,
Dum tot malos bonis frequentes
{{Versus|260}}Curia habet sine lege mistos,
Nostras in arctum cogere copias
Nonariarum tenderet agmine,
Vulgique mendicabulorum
De trivio comitante foece:
{{Versus|265}}Primus rescisti consilia hostium,
Tempus, diem, horam, tesseram, item locum,
Modumque coniurationis,
Et capita, auxiliariosque.
Sed Fulvia usus indice, quae tibi,
{{Versus|270}}Ceu Tullio olim, conscia partium,
Decreta, conventusque notos
Foemineo patefecit astu. [II,ii fol. F1r]
Primus locando praesidio in Viis,
Et insidendis pontibus, & foro,
{{Versus|275}}Mîque, ac meo agnato cavendi
Auctor ab insidiis fuisti.
Nec te fefellit, quid pareret domi,
Forique in ipsis visceribus latens
Colubra. nota dicta habebas,
{{Versus|280}}Nota etiam horum inimica coepta.
At nulla visa his res gravior tamen,
Quàm Publicae quod Scriba Rei fores:
Praesente nec quicquam Togatus
Te sine consulere ordo posset.
{{Versus|285}}Confisus hac tu Palladis aegide,
Calcasti anilem sub pedibus metum,
Ianique conatus, gravesque
Circî inimicitias, & iras.
O si canendis nunc locus his foret,
{{Versus|290}}Ut mî ille suavis accideret labor:
Nec tempore ullo te Camoenae
Deficerent memorare nostrae.
Sed me Iacobus Douza meus vocat
Collega, primo ponere quem loco
{{Versus|295}}Decebat. ô te ita ille servet
Incolumem viridi senecta
Cognate Lugduno, & Batavis Deus,
Fido ut fidelem te memini mihi,
Firmumque, communique amicum
{{Versus|300}}Et patriae, & Domino fuisse. [II,ii fol. F1v]
Praesentiae vis quid valeat tuae,
Sensere Patres, cum Mathenesii
Diploma, Baldaeique scriptum,
Concilii procerum acciendi
{{Versus|305}}Occasionem praebuit, haud tibi
Dico, Viris iis sed Decies Quater
Iacobe, nunquam aeque beatis,
Nunquam alias mage ouare visis,
Quàm tempore illo, cum numero quidem
{{Versus|310}}Longè priores, verum animo impares,
Nos sorte sperarant frequenti
Vincere. sed minuit tumorem
Sententiae vox illa prior tuae,
Dissentientis conditionibus
{{Versus|315}}Fallace promisso, nec ullo
Hesperio nisi praede fultis.
Nî forte dicat quis Mathenesum,
In abdicanda tam male compare
Pridem Tridentinis abusum
{{Versus|320}}Consiliis. erit ille fidus,
Datam fefellit qui domine fidem?
Namque hic omitto de Domino queri.
Illud videmini monendi
Mî modò, cauto opus esse vobis,
{{Versus|325}}Ne qui Tridentum tam didicit bene,
Constantienses nunc Canonas quoque
Sit doctus, & seruare pacta
Hereticis scelus esse ducat. [II,ii fol. F2r]
Ne multa, credi non bene perfugae,
{{Versus|330}}Tot qui sacramenta irrita fecerit:
Nobisque censebas cavendum
Esse reconciliato ab hoste.
Haec summa, certum te potius mori,
Vitamque finire ingenua fame,
{{Versus|335}}Quàm Patriae pactum Parenti
Nassouio violare foedus.
Quêis succinentes nos quoque legibus,
Prò tempore illo pauca, sed asperè
Satis rei pro indignate
{{Versus|340}}Diximus. hinc reliqui sequuti.
Piisque iniquo cernere erat gradu
Sedre mistos Papicolas, Petro,
Primarius quod Consul esset,
Vermerio praeunte verba.
{{Versus|345}}Petro Hadriani prole, viro quidem
Forti, & fideli: sed domitos parum
Habente Collegas, eoque
Saepe gradum cohibere iusso.
Dicere nostro tu quoque carmine,
{{Versus|350}}Cognominis mî Iane, sate inclita
De stirpe Duuenuordiorum:
Dux pariter bonus, atque miles.
Et vos eadem progeniti domo,
Fratres gemelli, non sine gloria
{{Versus|355}}Ictisque destinare certos,
Remque malam dare glande docti. [II,ii fol. F2v]
Bruchouii nec vos tacitos sinam
Praetorio ambos munere nobiles,
Par civium, & fratrum fidele:
{{Versus|360}}Teque gravem spoliis Iberum
Verlane, gesta re toties bene.
Clarumque equestri stirpe Raporstium:
Huicque additum in partem laborum
Excubiis vigilum locandis,
{{Versus|365}}Signoque dando strennuum, & impigrum
Montfortium: & te compare cum tuo,
Andraea, dordracum merenti
Cui posuit spetiosa nomen.
At ô quibus vos laudibus efferam,
{{Versus|370}}Sagoque, & armis praepositi Duces,
Francisce Murendala, teque
Theuderico genitore natum
Arnolde: & horum cedere nemini,
Bonoque semper visum animo Scotum:
{{Versus|375}}Quarumque te Piscari, & ipsum
Theuderico genitum parente?
Quo primipilos carmine, quo Lyra
Dicam optiones, quiúe Vicarii
Fuere, Vexillariiúe,
{{Versus|380}}Pro patria haud timidos obire?
Manipulares cumne Triariis,
Decuriones an potius loquar?
An hos, & illos buccina una
Nostra canet pariter Thalia? [II,ii fol. F3r]
{{Versus|385}}Utrosque opinor. imò bonos simul
Omnes ad unum funere seu manu
Facto solutus, & sub altis
Moenibus ante oculos parentum
Ab hoste stratos: sive etiam quibus
{{Versus|390}}Perire sicca morte dedit Deus,
Famesúe, fulminisúe ritu
Pestilitas mala misit Orco.
In quêis honorem non minimum, ut puto,
Virtute vera commeritus, patre
{{Versus|395}}Praetore arenosis Iacobo
Sub tumulis Iäcobus ortus,
Catuici ad actam littoris. ô caput
Solers, in hostem seu facere impetum
Repente, certos sine plumbo,
{{Versus|400}}Seu dare ferro opus esset ictus.
Qui nunc sacer Diis Manibus additus,
Tibi interempto pro patria, & quidem
Pugnando, Barthlomaee gaudet
Elisiis comes ire campis.
{{Versus|405}}Lugete Cives, lugeat urbs Ducem:
Vicarium dux luge etiam tuum
Vischaere, non unquam nec arctis
Temporibus tibi defuisse
Visum. laborum nam patiens erat,
{{Versus|410}}Insomniaeque, & pulueris, & famis:
Saepe & minari auditus hosti:
Brachia se duo, sinulosque [II,ii fol. F4v]
Habere cives, altero uti famem
Sistant comeso: qui super altero est,
{{Versus|415}}Ut foeminis, natisque, & à se
Carnifices gladios repellant.
Dii multa at isti dent mala Circio,
Barbam leoni vellere mortuo,
Laruisque qui pugnare fortis,
{{Versus|420}}Hunc etiam capere ausus hostem est:
Sed morte functum, cum neque iam loqui
Mutus, tenebris obsitus, & Styge,
Pro se ipse, nec famam tueri
Incolumem gladio valeret.
{{Versus|425}}Illum & Thrasonem dicere non timens
Audace lingua, pectore non item:
Sibi amputaturum nec ultrà
Brachia, nec nociturum Iberis.
De Publica & Re vos meriti bene,
{{Versus|430}}Vereque digni nomine Civium,
Nostra nec indigni arte, quorum
Hic etiam tituli legantur
Prae caeteris, Corneli Euerardice,
Cornelio & tu progenitus patre
{{Versus|435}}Francisce, cuique à flore nomen
Ipsa suo posuit Dione.
Vos Treviros sed dicere quid vetat?
Impune coecas ire per orbitas,
Perque hostium tot septa, Rotam
{{Versus|440}}Ulterius penetrare nando [II,ii fol. F5r]
Ausos: peracto & munere Publicae
Legationis, mox posita mora
Diem representare pactum,
Et reditu exhilarare cives.
{{Versus|445}}Nec te bone, etsi Concilii Patres
Lanarii, assessum abnuerint tuum,
Messaga, permisso quod utens
Iure Danistam ageres, silebo.
Obliti in altrô se reprehendere,
{{Versus|450}}Qui quaestus ipsis maximus est palam
Domi, idque nulla Auctoritate,
Aut tabulis, tituloúe fultis.
Et vos vocati rebus in asperis
Praesto adfuistis qui toties mihi,
{{Versus|455}}Par Concionantum integellum.
Mente quati solida nec unquam
Visi Fideles: vosque Petri duo
Octouiratus lumina, & Omie,
Et Guassenari: tuque Bancki,
{{Versus|460}}Saepe mihi memorande Bancki.
Et vos Iodoci progenies patris
Par Lucafratrum, tuque adeo eminus
Gualtere, perdûelles ferire
Docte tubo iaculante plumbum.
{{Versus|465}}An verò, an Hugo te tacitum sinam,
Cui Alcuma stirps? huc ades o bone,
Mandes ut obsessori Ibero,
Has Veniae Mathenesiane [II,ii fol. F5v]
Dites tabellas, totque diplomata
{{Versus|470}}Maranicae tam prodiga gratiae,
In thura vendentem, atque odores
Galbaneos genus omne vicum,
Rite instituto pharmacopolio,
Mittat. sed & vos huc quoque Publici
{{Versus|475}}O Praemiatores adeste,
Nomine conueniente rebus:
Dici Volones seu potius iuuat,
Terror Iberum, ac Harlemii Lacus,
Insigne Rostratae unde ferre
{{Versus|480}}Hic etiam meriti coronae,
Mersis profundo navibus hosticis,
Vectoriis vero, & Duce partium
Capto, & reseruato ad Triumphum,
Non sine ferriuomi aeris auctu
{{Versus|485}}Reuecti, & amplis cum spoliis domum.
Et vos ô horum tergemini Duces,
Iane, ac Herisce, tuque dignus
Obsidia superesse Binci,
Et Bincianum protinus in locum,
{{Versus|490}}Pusilla nomen brassica cûi dedit,
Suffecte Corneli, usque Iberis
Exuuiis humeros onustus.
Sed nec mihi hîc Alberte tacebere,
Punire Cacos, alter ut Hercules,
{{Versus|495}}Defendere & Mauros iuuencis,
Nec timidus prohibere fures. [II,ii fol. F6r]
O qualis, & quali, o, facies typo
Digna, & tabella, cum bovis unius
Raptu videres, tresque abactos
{{Versus|500}}Ob vitulos vitulantem Iberum?
At non inultum, quando Batavico
Mauros capillos pulvere collinens,
Charonico missus cruentum
Ore solum rapidus momordit.
{{Versus|505}}Dicam & cohortis Centuriam meae,
Quam paene cum iam cuncta forent metu
Repente consternata, primis
Scilicet obsidii diebus,
Albiniana ad Castra Brittanniae
{{Versus|510}}Caesis alumnis: parte alia, & quidem
Vidente civitate tota,
Non bene deficiente ad hostem,
De Falcoburgi Praesidiis loquor.
Adde interempto militiae Duce
{{Versus|515}}Fortissimo Andraea, & iacente
Corpore tunc etiam insepulto.
Famelicum osis obsidium pati,
Cunctisque pro se cuncta paventibus:
Omnis mali dum causa, secum
{{Versus|520}}Papicolae taciti renident:
Dapesque festas, ac epulas parant,
Quêis quisque amicos exciperent suos,
Fratre, aut patrem lic, virum ista, Maurum
Coprohorum haec, monachum illa amantem. [II,ii fol. F6v]
{{Versus|525}}Cohortis inquam Centuriam meae:
Quam ego, videri ne capitis minor
Possit, Duce, ut dixi, perempto:
In varias vel abire partes:
Malis dolorem, laetitiam bonis,
{{Versus|530}}Plenam universis denique civibus
Stuporis admirationem
Incutiens, animosque firmans
Heu imbecillo pectore praeditis:
Tuo rogatu nomine Publico
{{Versus|535}}Bruchoue, suscepi regendam,
Non pretio, sed amore recti.
Nec poenitet dum facti, ita singuli
Fortem dedistis hic operam mihi,
Ducisque Commanipulones
{{Versus|540}}Morigeri imperio fuistis.
Referre longum nomina: vos tamen
Quis nescit isse hosti assidue obuiam:
Bis valla, & expugnasse crates
Oppositas: totiesque terga
{{Versus|545}}Vidisse Iberum? non te Hilari tamen,
Hosti usque forti pectore cognitum:
Vestrasúe velitationes
Continuas reticere possum
Hogarde, Velsi, Dicte, Bibacule,
{{Versus|550}}David, Robolli, teque Leuncule,
Catum hostica explorare castra,
Digne puer meliore fato. [fol F7r]
Laurumque tu qui tam meritus bene,
O usque mecum tempus in ultimum
{{Versus|555}}Deducte bellator, memorque
Militiae verteris Georgi.
Salvete fortes, quos veneror, viri,
Commilitones, & socii optimi:
Invicta propugnacla belli
{{Versus|560}}Hesperii, genus ô Batavum,
Salvete Cives, Martia robora,
Quos muneretur iure Quiritium
Digni Aurasinus: Marte priscis
Nec Lacedemoniis minores.
{{Versus|565}}Non flore nardi, non balano, aut rosis,
Verum decoro pulvere, & hostium,
Et proprio aspersi refuso
Pro patria toties cruore:
Castrensis olim, nunc quoque Civicae
{{Versus|570}}Adepti honorem, vos socii mihi,
Iidemque consortes fuistis
Obsidii, famis, & pericli,
Belli & laborum, quos tulimus simul.
Ergo & meis vos nunc quoque fas modis
{{Versus|575}}Florere, victurique mecum
Participes fieri Triumphi.
</poem>
====Notae====
<small><references /></small>
au4dlsl6frvujcwzjtfs2ghz988tum4
268120
268119
2026-05-31T22:13:32Z
Demetrius Talpa
13304
/* Odarum Lugdunensium liber II. */
268120
wikitext
text/x-wiki
{{titulus2
|Scriptor= Janus Dousa
|OperaeTitulus=Odae Lugdunenses
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1576
|SubTitulus= Nova poemata
|Genera=carmina
|Editio=Lugduni 1576
|Fons=[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Latijn/Dousa1576.html De Heinsius-Collectie]
}}
<center><br>IANI DUZAE<br>
NORDIVICIS NOVORUM POEMATUM SECUNDA LUGDUNENSIS<br>
EDITIO, PLUS DIMIDIA<br>
parte, hoc est, novem librorum<br>
accessione recens locupletata & aucta.<br>
QUORUM OMNIUM, IMO<br>
SINGULORUM INDICEM<br>
VERSA PAGINA EXPLICABIT.<br>
[Vignet: Haec libertatis ergo]
IMPRESSUM IN NOVA LUGDUNI BATAVORUM ACADEMIA.<br>
ANNO M. D. LXXVI.
</center>
[fol. * 1v]
===Elenchus prior, superiore anno edita continens.===
<poem>
ODarum libri III. quibus propter argumenti similitudinem Hadriani Iunii Carminum Lugdunensium Sylvam appendimus.
Satyrarum liber I.
Iambicorum liber I. qui totus, si postremum carmen ad Erlaeum excipias, ex puris Iambis constat.
Epigrammatum libellus.
Hendecasyllabi.
Satyra duae incertorum.
Hendecasyllabum Carmen, in laudem Lugduni nova Batavorum Academia conscriptum.
</poem>
===Elenchus alter, eorum quae ad priorem editionem recens hoc anno accessere.===
<poem>
ODarum Liber Quartus.
Epigrammatum libri II.
Elegiarum, sive Cupidinum liber I.
Funerum liber I. cui Titulus Manes Iuniani.
Hadriani Iunii Epistolarum & Carminum ad Ianum Douzam scriptorum libellus.
Sylvarum libri II. Adoptivi.
Selectorum Carminum libellus.
[...]<hr>
[fol. * 8v]
</poem>
===Ianus Duza de se et effigie sua, a Philippo Gallo ad vivum expressa.===
<poem>
QUi Batavûm gentis Comites, qui scalpere Erasmum
Ausus, & effigiem Iuni animose tuam,
Ille idem docili Gallus me incidit in aere,
Felicem haud alio nomine Douziadem:
{{Versus|5}}Nec me luminibus tantis compono: secundum
O solum liceat esse, Secunde tibi.
Verùm olim, nunc sat, illud si dicere possim,
Inter Nordvices ingeniosus eram.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber I.==
===Ode Lugdunensis I.<br>Quae et triumphalis inscribitur.<br>Soluta secunda Lugduni in Batavis obsidione, coeso ac profligato hoste publico: civibusque ope Dei Opt. Max. servatis, liberatisque.===
<poem>
DIgnus levati iam obsidio Ducis,
Dignus Poëtae sit venia labor,
Si liberatori, hospitique
Hospes agit, socioque grates
{{Versus|5}}Vetus sodalis, quo pote carmine:
Tollitque, quando non aliud potest,
In astra victorem, & salutem
Ipse suam sibi gratulatur:
Obsessionis Hesperiae memor,
{{Versus|10}}Memorque longae, quam tulerit, famis.
Sperare non ullam salutem
Quando salus fuit una victis.
Nam, vera si fas dicere, sed puto
Lugdunum apud te dicere fas mihi,
{{Versus|15}}Douzae tuo ab modo angor, & crux,
Curaque: nunc decus, & voluptas: [I,i fol. A1v]
Quàm paenè longis obsidii malis,
Fameque tuque, & dux ego in ultimum
Discrimen usque adducti Iberis
{{Versus|20}}Addidimus cumulum triumphis?
Districtus, eheu, iam iugulis super
Pendebat ensis. ut taceam faces,
Lamnasque, & uncos, atque iactus
De Lapide horribiles deorsum.
{{Versus|25}}Iam decolores sanguine civico
Videbar auctas cernere Rheni aquas
Undare, & horrendam cruoris
Diluviem patriae minari:
Stagnantibus prò, quas dare dixerat
{{Versus|30}}Vicinus, undis. quippe cadaverum
Facturus immanes acervos
Et Lacus, & laqueus parati:
Lacus propinquis fluctubus obrutos
Missurus Harlemum: at laqueus gulas
{{Versus|35}}Fracturus infoelice fixis
Arbore, furciferoque trunco.
Quid turba vultus aemula ducitis?
An vana vobis hac videor loqui?
Atqui suam Baldaeo in hanc rem
{{Versus|40}}Carnifices operam locarant
Simul trecenti: quamquam operi huic Iber
Vel ipse solus sufficeret, neque
Tortore tortor indigeret,
Carnificis ope carnifexve. [I,i fol. A2r]
{{Versus|45}}Heu quot tuorum & qualia funera
Laeda extulisses, sed tumuli procul
Honore, quêis Hispanus omnem
Aethera pro tumulo dedisset?
Heu quot gementes ense sub impio
{{Versus|50}}Senes videres, & mulierculas
Anus, quot infantes parentum
Uberibus madidis revulsos,
Pilisque & hastis ludibrium obiici:
Artus breves his comminui: hos solo,
{{Versus|55}}Aut pârieti illidi: inde Nymphas
Hostis ad arbitrium pudenda
Pati: exoletas contrà acie, aut aquis
Perire: venum parte alia dari,
Ceu voce praeconis sub hasta,
{{Versus|60}}Virginei exuvias pudoris.
Haec, & modi huius plura tibi, ac tuis
Scibas parari: non ideò tamen
A calle deflexisse honesti
Visa semel: sed eò mage usque
{{Versus|65}}Magisque Iberos spernere nuncios,
Qui gratiae spe, qui exitii metu
Melle illitis minis studebant
Pertrahere in sua vota cives.
Memor sacramenti, & fidei tuo
{{Versus|70}}Pactae Aurasino: nec dum etiam puto
Oblita moris hostici, cûi
Poena fides vetus est in armis. [I,i fol. A2v]
Egena quamvis praesidii, & peni,
Et commeatus obsidio novo
{{Versus|75}}Existimata impar: at ipsa
Pauper eras, eademque fortis.
Quamvis tua extra moenia nil nisi
Hostile, quoquò lumina verteres,
Valla, atque fossas, aggeresque
{{Versus|80}}Aspiceres, & Ibera castra.
Nec Galla abessent auxilia bis, neque
Germana, Baldaei Imperii alite,
Et militum, & munitionum
Vi valida, numeroque fretis:
{{Versus|85}}Et perfugarum vocibus improba<ref>Glippers</ref>
Victoriae spe magna sonantium:
Datoribusque impunitatis<ref>Pardoen ghevers</ref>
Hutherio, Mathenesioque
Quae cuncta, cuncti qui pariter simul
{{Versus|90}}Juvante Lanôö in patriae suae
Iurasse, conspirasse visi
Perniciem populariumque:
Quas non dederunt insidias tibi,
Mistasque dictis terrificis preces?
{{Versus|95}}Muros minati saepe raptim
Ignibus, atque globis rotatis
Se diruturos fulminis in modum,
Et perdituros omnia: sed sua in
Contrarium spes vertit ipsis:
{{Versus|100}}Vota Deo rata non habente haec. [I,i fol. A3r]
Prudentiam qui, cordaque mascula,
Qui consilî vim nunquam alias dati
Suo Imperatori Aurasino
Contulit, & Patribus Batavis:
{{Versus|105}}Auctorque nostris ordinibus fuit,
Non usitati tramitis orbitam
Tentare, quidvis experiri
Denique, quò tibi provideri
De commeatu possit* idoneo,
{{Versus|110}}Atque obsidentum spes fieri irritae.
At machinis quêis istud, & qua
Confieri ratione possit*
Per hostium castra, hoc opus, hic labor:
Iuvante sed nil difficile est Deo.
{{Versus|115}}Septis is, emissariisque
Suasit, & obiicibus reclusis
Laxas habenas Oceano dare,
Iussam vetans hunc littoribus fidem
Servare: quae Lugduno opus nil,
{{Versus|120}}Non mage quam venia Cuningae.
Verum est marinis auxiliis opus:
Opus procellis, & pluvio Iove:
Opus Salae, & Mosae refractis
Molibus, aggeribusque ruptis
{{Versus|125}}Aquae attrahi vim Tethyos è sinu.
Sententia hac nec ulla prior fuit,
Iucundiorve: quam Senatus,
Omnis item Populus sequuti, [I,i fol. A3v]
Ordoque Equestris. hinc odii faces
{{Versus|130}}In Busam, & ipsum gliscere Principem,
Sed unde nati? certè ab illis,
Qui vel amicitiae sub umbra
Reîpublicae intrà viscera, & in sinu
Nobiscum habent rem, spargere frigidam
{{Versus|135}}Gens docta, quandocunque nobis
Exitium struit hostis extrà,
Aut his, qui haberi se medios volunt,
Vel Euclionum de genere, & quibus
Magis sua, & privata, quàm Res
{{Versus|140}}Publica curae erat, atque cordi.
Quae quò minus cara his erat, hoc magis
Referre visum est Principem, & Ordines,
Ut tempori obsessae levamen
Alluvies properaret urbi,
{{Versus|145}}Curare: avaris nec querimoniis
Agrariorum, nec patriae affici
Incommodis, periculisque,
Dum sociis ea sint saluti.
Ergo terendis apta ligonibus
{{Versus|150}}Accingit omnis sese operi cohors,
Non gratis, at conducta magno
Pars bona, ne pretio empta dicam.
Fit vasta Mosaeque, & maris auctibus
Opposta molestiam Salicus salo
{{Versus|155}}Dehiscit agger, publicumque
Fervet opus novitate facti. [I,i fol. A4r]
Quid mirum? ubi in re, qui caput est rei,
Praesente Princeps ipse aderat suis,
Fossoribus mentem, atque vires
{{Versus|160}}Sufficiens, stimulosque subdens.
Tum verò in herboso & stabili solo
Succrescere aequor conspiceres novum,
Cum rursus ac prorsus fluenti
Mobilis alluvionis unda,
{{Versus|165}}Alterni & aestus: & segetem & domos
Raptantis unà, non sine fluminum
Fragore vasto proruentum
Agmine per cava, perque tractus
Agri Scydami, laetaque praedia<ref>Schielant</ref>
{{Versus|170}}Gaudana, Delphorum aemula pascuis,
Tunc expetitis mersa primum
Fluctibus, & placita Amphitrite.
Quis credat? & fòrs inficias sequens
Hoc ibit aetas: iamque per omnia
{{Versus|175}}Discrimine stat paene nullo
Aequa mari patefacta tellus.
Foenique metas, & Cereris sata
Suis sub undis Nereïdes stupent,
Ridente Protheô, piscium dum
{{Versus|180}}Dimidia genus haeret ulmo:
Atque ipsa tantum non aviariae
Colit, palumbis procul alite
Pulsa: sacram quam, propriamque
Esse sibi voluit Dione. [I,i fol. A4v]
{{Versus|185}}Nec ulla aratro iugera vindices
Aquae relinquunt: magnaque agrestium
Pars mersa: comparentque passim
Quid? nisi naufragii tabellae,
Heu perfidarum fragmina navium,
{{Versus|190}}Truncaeque puppes? quas veluti vada
Formidet ignotasque cautes,
Alterius monitus periclo,
Labens propinquis vector ab oppidis,
Flectatque cursus. quaeque equitem modò
{{Versus|195}}Nautis inaccessa, & phaselis,
Seu celerem loca passa currum,
Ratem, atque ventis vela patentiae
Perferre discunt. quaque stetit prius
Foelice trunco, nunc eadem
{{Versus|200}}Per spatium genitalis arvi
It versa quercus in facies novas,
Secans citato non ità cognita
Sibi ante cursu viliginosi
Terga soli: patriasque stirpes.
{{Versus|205}}Naturae eunt praepostera legibus
Iam cuncta: lucus qui fuerat, lacus
Apparet, insalumque migrat
Omne solum, superante fluctu.
Novum ecce Fanum: pagus erat modo<ref>Niewerkerck</ref>
{{Versus|210}}Palus repente est. quid tamen haec iuvant?
Num Terminalis, quique Rheni<ref>De lantscheydinghe</ref>
Separat à regione Delphos, [I,i fol. A5r]
Num commeatu nos prohibet minus
Firmatus agger praesidio, & moris
{{Versus|215}}Muniminum Hildami? quis autem<ref>Die Hildam</ref>
Molis opus superare tantae,
Quis possit? ô dilecte Deo nimis
Loïse vindex. hîc opera tua
Est usus, hîc fratris lacertis
{{Versus|220}}Herculeo paribus labori:
Provinciae hûic te sed patriae Ordines,
Omnisque cum Loeda urbe Batavia
Delegit, ut praefectus esses
Mattiacae, Batavaeque classi.
{{Versus|225}}Re non minus quàm consilio bonus,
Audaxque caecis ferre periculis
Pedem: nec expavere raptim
Tempora per cava transmeantum
Et hinc per aures, hincque tonantium.
{{Versus|230}}Abenearum sibila glandium,
Ad arma quandocunque ad arma
Horrida signa tubae vocarent.
Testis cruentos in mare vortices
Volvens Britanum Scaldis ad oppidum
{{Versus|235}}Bergam, quod à limbo, institaque
Nomen habet, Thetis ipsa testis.<ref>Berghen op Zoom</ref>
Tunc Herculi cum saevus Iber tibi,
Heu, mole plusquam Gerionacea
Tribusque praefectis timenda
{{Versus|240}}Classe ferox, catapulta Ibera
Orbem iocundi luminis abstulit:
Pessumque navim paene dedit tuam:
Quid hostis exultas, & ante
Tempus Iö canis, & Triumphe?
{{Versus|245}}Victoriam praecedit ovatio,
Haec vertet at mox in lachrymas tibi,
Et funera. heu quanto tibi unus
Constitit hic oculus Loïsi?
Pro quo coacti linquere lumina
{{Versus|250}}Plus mille Iberi: ne referam Ausonas,
Gallosve, Germanosve: magnis
Piscibus, alitibusque praeda
Iactantur algae more cadavera.
O suave nautis Mattiacis nimis<ref>Maetroos</ref>
{{Versus|255}}Spectaculum Hispanos natantes
Cernere: non homines, sed vires.
Magna haec fatemur, magna quidem, ô bone,
Maiora si non illa forent tamen,
Ad patriae telluris oras
{{Versus|260}}Bella, gravi memoranda plectro
Pugnata Marte, atque auspiciis tu:
Qua Scaldis ingens, nomine item Scopi
Arx dicta, propugnaculumque
Mattiaco oppositum furori
{{Versus|265}}Lilloïano praesidet aggeri.<ref>Lillo</ref>
Quae cuncta, quae tu spiritu, uti puto,
Dei, nec erro non sine aeris
Fulminibus, volucrique ferro [I,i fol. A6r]
Difflare, & hostem praesidiariis
{{Versus|270}}Fisum latebris, & positu loci
Nido erutum suo in patentes
Luminis extrahere ausus oras.
Maiora si non illa etiam forent,
Bis octo (mersas adiice sex rates).
{{Versus|275}}Viris probè instructas, & armis
Hostibus eripuisse, cumque his
Tormenta centum bellica: denique
Vicarium ipsum classis, item Duces,
Et primipilos, quique summum
{{Versus|280}}Imperium in genus hoc habebat
Hamstedianae progenies domus,
Praetoria cum nave Thalassico
Vexisse captivos triumpho
Eximiae spolia ampla laudis.
{{Versus|285}}Gregarium nam quid genus attinet
Referre? pessum quos pariter simul,
Pronosque per caput, pedesque
In freta precipites dedisti.
Sed vince terra, iam pelagus tuum est:
{{Versus|290}}Nec te periclum terreat, aut labor.
Magni laboris magna merces,
Estque sibi pretium ipsa virtus.
Virtus negata lubricum iter via
Tentans, nec unctas ex facili petens
{{Versus|295}}Palmas: anhelanti sed ore
Usque ferens per acuta plantam. [I,i fol. A6v]
Sed ô, sed aures iam crepitus ferit
Tonantis aeris: Martia iam sonant
Tormenta, iam fragor tuborum
{{Versus|300}}Sulphuris, & salis, atque nitri.
Iam glandeae ictus vi segetis polus
Remugit. heu quantum, heu spatij est tamen
Haec inter, & nos? heu quot Hydrae
Semina conficienda restant?
{{Versus|305}}Ducenda per tot millia passuum
Fluenta, quantum Flaminius Lacus,<ref>Papenmeer</ref>
Flaevusque, Lugdunia, distant<ref>De vliet</ref>
Moenia Rotterodamo ab urbe.
Ducenda: quid tum? adde etiam in solum
{{Versus|310}}Acclive, quanto Loedae ager, & plaga
Rheni, Scylandae, Delphicaeque<ref>Rijnlant Scyelant Delphlant</ref>
Altior est regionis ora.
Omitto palos auxiliaribus
Obstacula undis dicere, & obiices,
{{Versus|315}}Sudesque defixas sub alto,
Hesperii indicium timoris.
Inserta fundo culmina nec libet
Referre, & aequos moenibus aggeres,
Molesque, praesens unde nobis
{{Versus|320}}Exitium peperisset hostis,
Parcente fessis* ni Batavis Deo,
Via una tandem inventa foret tibi
Loïse, quà importare fruges,
Quaque cibi genus omne posses [I,i fol. A7r]
{{Versus|325}}Lugdunum in urbem. namque Colonia,
Dulci à propinquo cui titulus Lacu est,<ref>Soetermeer</ref>
Nostris inaccessa, irritoque
Impete sollicitata pridem
Seguardianam flectere iter Viam<ref>De Segwertse wech</ref>
{{Versus|330}}Versus monebat: scilicet ipso aqua
Cursu vocante huc, Caecieque
Flaminibus toties cupitis.
Praesente quorum subsidio, & Dei
Iuvante victus numine, non modo
{{Versus|335}}Hostis Sutermaeram coactus<ref>Soetermeer</ref>
Linquere, verum etiam recessus
Benthusiae, usque ad Nordaicum sinum,<ref>Benthusen — De Noord a.</ref>
Et Porta nomen Pascua quêis dedit,<ref>De weypoort</ref>
Rectaque quae Suteroaldae
{{Versus|340}}Usque sacras Via ducit aedes.<ref>Soeterwoude. </ref>
Nequicquam Ibero praesidio minax
Vastatur agger, quicquid & obiicum
Inter Lacum, Benthusiamque est:
Fit via vi, patefitque velis.
{{Versus|345}}At qui misellis haec bona civibus
Redux in urbem nuncius adferat
Est nemo. ità omnes ex eodem
Fonte simul Stygii soporis
Oblivionis pocula quae vocant
{{Versus|350}}Traxisse visi. fòrs sapiunt sua
Sententia, ut qui ferre rursus
Esuriem, obsidiumque nolint. [I,i fol. A7v]
Quos esurisse hei plus nimio est semel,
Semelque passos obsidium satis.
{{Versus|355}}At non columbae sic Diones,
Quae cupidis sine fine solae
Mansere fidae rebus in ultimis,
Loïse, iussi dum memores tui
Nexas pedi ferunt tabellas.
{{Versus|360}}Quid vigil obsidio, quid arces,
Aut valla prosunt, per spatia invii
Eunte coeli nuncio? idem Harlemî
Fecere Bruti exemplo, ab acri
Cum Mutinae urbs premeretur hoste.
{{Versus|365}}Sed rursus aures iam tonitru quatit
Aeris, micantque incendia, non sine
Caligine, obductumque coelum in
Fumum abit, & piceos vapores.
At non vapores sic picei nocent
{{Versus|370}}Incendiorum, fumeà non ita
Caligo, quàm silvae comantes,
Quàm nemora, umbriferique saltus.
Desiderato iam nimium diu
Spectaculo nos qui prohibent frui,
{{Versus|375}}Notare quòminus queamus
Nordaicae bona signa pugnae.
Umbrae invidentes, & nemorum comae,
Silvaeque spissae, quid iuvat oppidi, ô,
Dulcissimo privare fructu
{{Versus|380}}Lumina, nec sinere uti ocellis?
At quantum amabo, quantum erat, ut semel
Nostro arbitratu nos pateremini
Spectare per rimam hanc, vel illam
Auraicam modò posse classem?
{{Versus|385}}Hoc gaudio nos tam diu, & his bonis
Carere? certum est, Pancraticam ocius
Turrim petam, ascendamque. cunctis
Altior est locus ille sylvis.
Videre pristes hinc procul, & rates <!-- πÏίστις = zaagvis; oorlogsschip in de vorm daarvan -->
{{Versus|390}}Pictas licebit, signaque singulis
Affixa: nec videre tantum,
Verum etiam numerare totam, atque
Obire classem. fallimur? an qui amant,
Gaudent sibi ipsi fingere somnia?<!-- Hor. Od. IV, 3, vs. 5b-6a: an me ludit amabilis // Insania? = Vondel: of beguicheltme een zoete razerny? -->
{{Versus|395}}At nil puto hîc imaginosum est,
Sed vigilans video ecce amicas,
Videre certè vel videor notas,
Praetoriique insignia carbasi:
Deque aere tormentorum in auras
{{Versus|400}}Surgere fumificos vapores.
Macti este fortes, quos veneror, viri.
Macti Batavi, & Mattiaci Duces.
Macte Imperator, macte ductor
Nassoviae Boïsote classis.
{{Versus|405}}Non usitato pergite tramite
Irrumpere arces, ire per ardua,
Depellere obsessis propinquum
Civibus exitium, famemque. [I,i fol. A8v]
Tu vero, votis quem sibi tam diu
{{Versus|410}}Suspirat omnis Belgica vindicem,
Prae caeterisque Lugodunum,
O patriae Pater, atque custos
Averte genti perniciem tuae.
Nec est, sibi Dux quod metuat tuus
{{Versus|415}}Ab hoste, te vivo Aurasine:
Quod metuat tua Laeda, non est.
Coelo supinas te siquidem manus
Ferente, non se cernis, ut aequoris
Attollat aestus, & capessant
{{Versus|420}}Morigeri tua iussa venti?
Sed quid boni nam Cypridis attulit
Emensus altum nuncius aethera?
Agnosco speratas tabellas,
Iamque manum toties cupitam.
{{Versus|425}}Tua haec Loïse est, qua trepidis opem
Addicis almam tempore in ultimo.
O literae optatae, ô iocundae
Mî meminisse diem voluptas:
Vocanda votis ô quoties meis
{{Versus|430}}Nox illa, dextra cum pariter simul,
Laevaque, qua Stompuicum adusque<ref>Stompwijkerwech</ref>
Ducit iter solitos agrestes
Sacraviensi calle Coloniam<ref>De kercwech van Soeterwoude</ref>
Versùm occupato, fulmineo impetu
{{Versus|435}}Adortus Hispanum, in timorem
Inque fugam subito dedisti: [I,i fol. B1r]
Verum in timorem, veram etiam in fugam:
Suscepta quae frustrà, aut temere sunt
Plaerisque, quos ferrum, vel unda
{{Versus|440}}Abstulit in Barathrum, crucemque.
Testes triremes, quas decies quater
Classi coactus addere Celtiber
Nostrae: Suteroälda testis.
Ipse licet videas, ut aptis,
{{Versus|445}}Et expeditis sarcinulis nothi
Migrant coloni, iure duëllico
Et Mauritano possidentes
Mancipio nihil, omnia usu.
Nec templa prosunt his sua, nec foci,
{{Versus|450}}Asyla, & arae: sed fugiunt focis,
Templisque desertis, & aris:
Nullaque spes nocuis Asyli est.
Manipulares nam quid agant, metu
Quassis Tribunis? iamque receptui
{{Versus|455}}Lupo canente ipso, palamque
Colligere accelerante vasa.
Qui caeco anhelans limite, iter tamen
Emensus udum est, sed glaber, ac madens,
Imò impedimentis relictis
{{Versus|460}}Cum vidulis, corioque tecta
Capsa, tabella quêis inerant Ducum,
Et codicilli. quaeris ubi cohors?
Pars caesa, pars tellure in uda
Mersa natat, reliqui fugati. [I,i fol. B1v]
{{Versus|465}}Facta & tubi ipsis murifragi unius
Iactura, praeter quos nemorum abdita
Dedere. pars adhuc enim unà
Cum dominis latet heu profundo
Depressa. quanto tu sapientius
{{Versus|470}}Baldaee? qui, post principia ut fores
Iam caveras tibi ante, Pyrrhi
More loco catus Imperator.
En ordine apto quot fluitant mari
Patente vela? hinc Foemineum occupant
{{Versus|475}}Pontem: inde Maerburgum, Lacumque<ref>De Vrouwen brug Meerburch.</ref>
Flaminium, reserantque claustra.<ref>Papenmeer</ref>
At restat unus nunc etiam scrupus
Lamberte molis septa tuae, loci<ref>Lammen</ref>
Munita natura, virûmque
{{Versus|480}}Praesidio, validisque gerris.
Hic pungit altè cor stimulus mihi.
Quid hoc novi? ipsi sponte sua fugae
Dant terga, perculsique corda
Insolito trepidant pavore.
{{Versus|485}}Gaudete cives, ipsaque sydera
Transscendat index laetitiae sonus:
Grataque voce, Iö Triumphe
Bis, ter Iö, quater & Triumphe,
Iöque Paean dicite, Iö, Iö
{{Versus|490}}Triumphe, Paean. en cupidae imminet
Loïsus Urbi, ligneoque
Vectus equo per aquosa Tempe, [I,i fol. B2r]
Capessit ad nos versus ovans gradum
Speratus hospes. sed remoramini
{{Versus|495}}Iö Triumphe, Iöque Paean
Dicere, & ingeminare Paean.
Nec voce vobis Stentorea hîc opus:
Iö Triumphe expromere opus modo.
Iö Triumphe, iö placebit
{{Versus|500}}Vox decies repetita Paean.
Sed iam Camillus noster abest prope.
Eamus omnis obvia civitas.
Eamus, laudes Loïso
Unanimi cumulemus ore.
{{Versus|505}}Nunc plectra Musae pellere, nunc lyram,
Eburna tempus plectra, lyram auream:
Nunc viva, olorinaque voce
Exanimes animare versus.
Deoque summo dicere gratias,
{{Versus|510}}Referre quando nostrae opis est minus.
Mutavit ille Laedam in urbem,
Et Batavos sua dura corda,
Mutante Laeda urbe, & Batavis sua.
Hollanda parcagens fuerat manu,
{{Versus|515}}Levique castiganda flagro.
Heu meritò ob malefacta dextra
Parcente castigavit eam Deus:
Amica at idem pectora denuò
In poenitentem nunc resumpsit?
{{Versus|520}}Lenis ut est, facilisque flecti,
Auremque promptus supplicibus suis
Praebere. mutant astra poli vices,
Mutantur & poli vicissim
Sydera, res variante fato.
{{Versus|525}}Iberus ultrò Cattigenas prius
Audax iniquo Marte petiverat:
Nunc ultrò at aequo Marte contra,
Mutua uti faciant, Iberos
Qui se petebant, Cattigenae petent.
{{Versus|530}}Iter reclusum est, claustra patent: licet
Impune Gaudam, & ire Delphos
Calle novo, per Ibera castra.
Manu ire factum per pelagus licet,
Iustasque paenas Laeda reposcere
{{Versus|535}}Prò civibus, quos fortè ferrum,
Vel tibi glans inimica ademit.
Camille noster flos Boïsoticae
Loise gentis, sume superbiam
Virtute partam, Iö Triumphe
{{Versus|540}}Bis, ter Iö, atque iterum Triumphe.
Tibi ‘ne Magnus dicere se parem,
Tibi ‘ne Magni filius audeat?
At casus amborum, exitusque
Hoc prohibent: quid enim? hic, & ille,
{{Versus|545}}Dîis quod parem se gesserit, occidit:
Ipse, imparem te quod geris, imperas.
Iö Triumphe, Iö Triumphe
Saepius, atque iterum Triumphe. [I,i fol. B3r]
Camille noster, en tibi fuscinae
{{Versus|550}}Ius Terriquassor, en chlamydem tibi
Udo nigrantem, coeruloque,
Murice, qui vada, belluisque
Pontum scatentem, barbara qui freta,
Lateque campos undivagos regit,
{{Versus|555}}Transcribit: ô cui prompto Achylles
Impete, consilioque cedat
Triseclus heros. iam Tenera, & Lisa,
Scaldisque, iam sub iura Sabis fluet,
Magni illius magni Aurasini
{{Versus|560}}Iura, tuo Boïsote ductu.
Gulielme Princeps optime Principum,
Idemque victor, ante obitus meos
Lux illa ut illucescat orbi,
Qua videam spolijs onusto
{{Versus|565}}Curru Aurasino, sub clypeis suis
Sedere vinctos Hesperiae Duces
Ipsam & novam Inquisitionem
Ire tuis famulam triumphis.
Hinc coleatum Pontificem trahi:
{{Versus|570}}Vergamque, & Albae parte alia Ducem
Heu Regulorum Egmondi, & Hornae<!-- * -->
Manibus inferias referri.
Coepto sed usus est modò, caetera
Res ipsa, & aequus expediet Deus.
{{Versus|575}}Ipse incipe, atque assuesce porrò
Vincere: iam tibi cuncta fausta
Verax sacerdos Aönidum cano:
Seu forte Iberum, seu Tyberim petas,
Deo auspicante perge: neu te
{{Versus|580}}Otia dum patriae procuras,
Cavesque Belgis sollicitus tuis,
Nostris iniquum seditionibus
Velocior subducat aura.
Hîc meritos potius triumphos
{{Versus|585}}Petas: Pater, dici hîc, Patriae: hîc ames
Audire Princeps: neu Requesentium
Istum, rogo, impunitum abire
E manibus patiare victor.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>In gratiam Lugduni Batavorum, virtute Dei Auxiliaris secunda eaque gravissima obsidione liberatae, ac tandem ex Orci, hoc est Hispanorum faucibus ereptae, ac restitutae.===
<poem>
O Nec Batavi degener ingenî,
Nec hausta* belli fluctibus: haud mihi
Sedes paterna, sed paternum
Proximè agrum sita Lugodunum:
{{Versus|5}}Seu culta mavis Laeda vocarier,
Utroque foelix nomine civitas.
Sed nec vetustatis mihi ergò
Cara minus: socia, atque amica [I,ii fol. B4r]
Quondam Latini nominis, & caput
{{Versus|10}}Germaniarum: credere si licet
Fastis, nec Antoniniana
Falsa pinax: faciuntque nobis
Britannicae arcis relliquiae fidem,
Vicusque Catthorum: hîc ubi tertium<ref>Catwijc</ref>
{{Versus|15}}Rheni ostium, tunc usque pleno
In mare se exonerantis alvêo.
Quid, non videre hîc mille nomismata
Quasi tabellas naufragii licet?
Hîc imbrices notare scriptos,
{{Versus|20}}Hîc lapides monumenta Caii est?
Sed nec Severi his nomen abest locis,
Aut Pertinacis: nota etiam tua
Moneta Flavi hîc. at mage illa
Est operae pretium referre,
{{Versus|25}}Paene umbilicum quod medii oppidi
Insedit umbris pomiferis nemus,
Situm & loco, acclivi undequaque
In tumulo, editiore Pyrgum.<ref>De Burcht</ref>
Quem circinato moenium ut ambitu,
{{Versus|30}}Sic arcuatis fornicibus novum
Putatur Engistus Britanno
Orbe redux posuisse victor.
Et prisca multa hîc. denique quem latent
Antiquitatus rudera, quà vetus
{{Versus|35}}Romaeoburgum Albiniana ad<ref>Romenburch</ref>
Castra, quasi digito, expeditum<ref>Alphen</ref> [I,ii fol. B4v]
Ducit viatorem. Horrea nec loquar,
Rheni per actam disposita horrea
Romana: cum pax alma Belgas,
{{Versus|40}}Alta quies Batavos haberet,
Non castra, uti nunc. heu ubi tempora,
Cum liberi, immunesque onerum omnium,
Obnoxii & nullis tributis
Cattigenae: neque publicani
{{Versus|45}}Quisquam timeret lucripetas manus;
Sed belli in usum sepositi viros
Tantum ministrarent, & arma
Imperio, dominaeque Romae?
O seculum illud si redeat modò,
{{Versus|50}}Originem omnis quo videam mali,
Istos agasones Iberos,
Coprophorosque, amethystinatam
Hanc dico Lernam, illò unde malum huc pedem
Tulere, Gades usque, vel ultimas
{{Versus|55}}Efferri in oras: non Linus me
Carminibus, neque vincat Orpheî
Testudo, quamvis huic genitrix, pater
Illi adsit, Orphêo Calliope, at Lino
Apollo. nunc contracta serpit
{{Versus|60}}Vix inopi mihi vena rivo.
Non te meis, non Laeda ideò tamen
Indictam abire, ô, versiculis sinam:
Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
{{Versus|65}}Tu me, Vibaldi cum fugerem manum,
Piraticam ob vim linquere patrii
Haeredii coactus arva,
Et Boreae, mea regna, vicum.<ref>Noortwiick</ref>
Vicini avitum littoris hospitem,
{{Versus|70}}Altum, atque fotum ceu gremio tuo
Civem recepisti, novique
Hospitii cumulasti honore.
Exin secundum vota biennium
Curis soluto viximus otio,
{{Versus|75}}Et pace florentes, bonisque
Rebus, amicitiaque Vorstî.
Donec refulgens sol melior polo
Luxit cupitam Cattigenis facem,
Qua parta libertas, tuoque
{{Versus|80}}Hesperiae iuga servitutis
Excussa collo: iura Bataviae
Reducta, Ibero pressa diu pede.
Hîc qua fide, & fidelitate
Adfuerim tibi, civibusque
{{Versus|85}}Quàm fortem opellam praestiterim tuis,
Callere nemo te melius potest:
Ut quae ipsa non aurita dico,
Sed fueris oculata testis.
Cuius rei ergò me quoque, cum novum
{{Versus|90}}Urgeret hostis obsidium, auspicem
Nuper tibi elegisti, & uni
Ipsa tui populi ducatum [I,ii fol. B5v]
Ultrò tot inter millia deferens,
Iussisti, ut essem praesidio bonis,
{{Versus|95}}Exemplo inexpertis, timori
Rerum avidis nimis, heu, novarum.
Et hîc fidelem scis operam tibi
Navasse, blandis conditionibus
Dissentientem, quas ferebant
{{Versus|100}}Huterius, Mathenesiusque.
Qui gratiae obtentu, heu, velut illice
Caesto, usitatis tendiculis sibi,
Fame fatigatos studebant
Illaqueare animos popelli:
{{Versus|105}}Semper quidem, illo at praecipuè die,
In re frequentes cum fuimus simul
Lanoïana, Impunitatem,
Et Veniam ingeminante clarè
Ipso Tribunatu, ac modò non fide
{{Versus|110}}Iubente. quidní? sic homines erant,
Exulcerata veritatis
In studium, fideique Poenae,
Insanienti gens sapientiae
Addicta, sacris Flaminicis egens.<ref>Misselijcke lust</ref>
{{Versus|115}}Cuius rei ergò & lingulacas
Omne genus puto, Caerulique
Saxi agmen in nos, quippe famelicum.<ref>De blauwe steen</ref>
Anusque quantum est, & silicernia
Civere. sed nec obstetricum
{{Versus|120}}Defuit his labor, aut voluntas, [I,ii fol. B6r]
Puerperi quae causam agerent gregis,
Partû negantes posse operam dari
Succi indigo. & clam saepe, nî mox
Deditio fieret, minari
{{Versus|125}}De nocte vectes, atque repagula
Portarum, & urbis claustra refringere,
Morasque valvarum, ante caesis
Excubiis, vigilique caetu.
Ad oppidum hosti quò pateat via
{{Versus|130}}Tranquilla, quod tentatum aliquoties
Abrupit à tergo maniplus,
Qui statione metu relicta
Cessere. quorum perfidiae obviam
Si me isse dicam, plus nimio mihi
{{Versus|135}}Sumam impudens, nec sim ferendus.
Ille Deus, Deus ille nostri
Laeda, ô, misertus restitit, ille te
Tutatus & nos praesidio est suo.
Ille Imperator noster, ille
{{Versus|140}}Excubitor fuit, atque custos.
Idem ille, qui coelum & mare temperans
Ventosque tollit, vel premit, ut libet,
Non carcere inclusos, ut olim
Aeoliae dominator aulae.
{{Versus|145}}Sed nec tridente, aut cuspide rem gerens,
Nutu procellas, atque hyemes regit:
Nutu profundum, & impotentes
Mulcet aquas, aperitque Syrtes. [I,ii fol. B6v]
Qui nempe & aestus aequoreos tibi
{{Versus|150}}Auxit secundo flamine Caeciae,
Iniuria quo abacta Cauri
Aggeribus rediere ruptis
Undantum aquarum flumina, non sine
Maris tumultu. nec satis, Africus
{{Versus|155}}Sequutus: hunc iuvere nimbi
Assidui, pluviique rores.
Quid multa? tandem nos voluit Deus
Via beare hac. scilicet ut foret,
Rheni per agrum quae tua usque<ref>Riinlant</ref>
{{Versus|160}}Moenia aquis daret aura cursum.
Qui, iam tibi paene & macie, & fame
Findente costas (ô nova temporum
Vicissitudo) non medimno,
Non modio, neque choenice, (ut mos)
{{Versus|165}}Sed horreo ipso triticeas opes
Admensus, halec, & muriatica
Refudit ad plenum benigno.
Luxuriae genus omne cornu.
Pomona fructus neu referam tuos,
{{Versus|170}}Pressique lactus munera caseos:
Tinas mero, essertasque Zytho,
Mellis item, butyrique rivos.
Illi ergo par te dicere gratias,
Decetque laudes: atque aditis Deum
{{Versus|175}}Vocis reclusis saxa & ipsa,
Ipsum etiam resonare Pyrgum<ref>De Burcht</ref> [I,ii fol. B7r]
Docere. qui nos tam prope perditos,
Post quadrimestris obsidii moras,
Oclo* saginante & paterno,
{{Versus|180}}Ceu Solimos miseratus olim:
Cum fulminis ritu, aligeri unius
Difflante Phoenicum agmina spiritu,
Centena millia, octiesque
Una decem dedit hora letho.
{{Versus|185}}Sic & Dei nunc non sine numine
Corda insolentum perculit hostium
Perterrefacta machinarum
Horrisono Boïsotus aere.
O quae voluptas, quae tibi gaudia
{{Versus|190}}Pessum ire spectanti, & fluvio impetu
Undantium arvorum per aequor
Naufragium facere, abripique
Malam in crucem Hispanum? Ut volupe, ut novum
Spectaculum tam suave oculis dari?
{{Versus|195}}Ut cuncta mirari peracta,
Quae fieri neque posse falsus
Iurarat hostis: quin citius, manu
Futurum, & astra ut, more Promaetheî
Prehenderemus, quàm imminenti
{{Versus|200}}Nos Deus eriperet periclo.
Manu prebendas astra poli licet
Baldaee, dignus Caucasea alite.
Pulsis tuis tecum, imminenti
Nos Deus eripuit periclo.
{{Versus|205}}Sed ut facetum Laeda, ut amabile
Audire gratantum agmina civium
Famemque, & exactos labores?
Ut meminisse iuvat malorum?
Certè videbar luci iterum datus,
{{Versus|210}}Vix mî ipse credens carnifices manus
Exisse, & in tuto videre
Me patriae superesse civem.
Camille noster ô Boïsoticae
Lux gentis, unum quem Batavi Ordines
{{Versus|215}}Suae esse praefectum, simulque
Mattiacae voluere classi.
Partesque primas cui dedit oppidum
Fame levandi provida vindicis,
Cura Aurasini, coepta cuius
{{Versus|220}}Auspiciis, tibi res peracta est.
O Christianae militiae decus
Loïse: soli nam tibi post Deum,
Et Principem, acceptam, tuisque
Auxiliis ferimus salutem.
{{Versus|225}}Quod vivimus, quodque aethere vescimur,
Tuum Loïse est. tu bona, tu lares,
Nurusque, liberosque nostros,
Urbis & hanc faciem, Dei in nos
Amore summo, ac Principis optimi,
{{Versus|230}}Periculisque & consiliis tuis
Ferro, atque flamma, ac paene fati
Faucibus eripuisti, & enses [I,ii fol. B8r]
Curvasti Iberos. accipe adoreas
Virtute partas, accipe Civicam:
{{Versus|235}}Non simplici ê lauro, sed auro
Mille simul meritus coronas.
Maiora porrò Nobilitas tibi.
Nostra, & Senatus, & populus parant,
Nummum aureum, aureumque torquem.
{{Versus|240}}Cui similem, puto, Gallo ademptum
Quondam Titus collo applicuit suo,
Insigne Torquati: unde etiam notam
Transmisit in seros nepotes,
Dignus eques meliore fato.
{{Versus|245}}E marcido urbis gramine nos damus
Obsidionalem intereà hanc tibi
Prò tempore, Imperator. at tu
Despicere hoc levidense quamvis
Caveto munus pauperis oppidi.
{{Versus|250}}Auro imparem & nos dum tibi cudimus
Nummum, & monile, nominum cum,
PRINCIPIS OB MERITUM, DUCISQUE,
Inscriptione hac, PRINCIPIS AURASI,
DUCIS LOISI, sed Boïsotica
{{Versus|255}}De gente: quorum iuncta saepe
Laetus ego referam, libensque
Trophaea vates. sic etiam additus
Mars à Camoenis saepe Iovi est suo.
Hic fulminum vi victor, ille
{{Versus|260}}Sanguinea metuendus hasta. [I,ii fol. B8v]
Nunc Laeda vellens auriculam mihi
Appellat, oblitum & queritur sui.
Mi vive longum, vive dulcis
Hospita: vera etenim fatebor,
{{Versus|265}}Dulcis fuisti: vive diu precor,
Nec commeatus indiga, nec peni,
O cara Lugdunum: tibi nec
Proditio, noceantve fraudes
Domestici hostis. hoc patriae est opus,
{{Versus|270}}Et principi. hoc te velle etiam decet.
Sed vis, potesque. ave ergo magni
Omne memor Boïsoti in aevum.
</poem>
===Ode Lugdunensis III.<br>Ad Eandem.===
<poem>
URbs Laeda, nostra non sine gloria
Semestris arctas obsidii moras
Bis passa Semimauro ab hoste:
Obsidioque eadem bis anno
{{Versus|5}}Soluta eodem. mentior? (haud puto)
An nomini fatale Loïsico est,
Bis Lugodunum, bis Batavos
Asserere Hesperiis ab armis?
Namque & Loïsi Nassovii antea
{{Versus|10}}Vi liberati, nunc Boïsoti ope.
Ut nominum, sic fata rerum:
Navibus hinc: equitatu, ab illo. [I,iii fol. C1r]
Flos urbium, ô quae se tibi comparet,
Tantoque fastu sit rogo civitas,
{{Versus|15}}Suas ut ausit res tuorum
Fortiter aequiparare gestis?
Sancerra? at hosti se dedit haec tamen.
Cantatam Homero, qui volet, Ilium:
Collesve septem penicillo,
{{Versus|20}}Et liquido excipiat colore.
Hic Harlemî, alter Alcmarii situm
Ponat. mihi fit si docilis manus
Ebur, vel expolire caeras:
Aut tabulas animare fuco:
{{Versus|25}}Non Romuli arces, non ego Pergama:
Carthaginem non Imperii aemulam:
Aut, nostra si quis forte malit
Nomina, non graviter dolentes
Vinci Harlemaeos, nec Veteres Aquas,<ref>Oudewater</ref>
{{Versus|30}}Non Alcmarî urbem cedere nesciam:
At te, tuosque Laeda honores
Cum Tribubus, Regionibusque
Turrita Divûm templa, domos, fora,
Viasque, & hortos, flumina, & ambitus
{{Versus|35}}Murorum, & ambulationum
Munditiem: hinc inimica circum
Vexilla, gerras, moenia, & obiices
Munitionum, vallaque, & aggeres,
Arcesque propugnaculorum
{{Versus|40}}Exprimerem. sed bonos caducus [I,iii fol. C1v]
Imago picta est: at celebraverit
Quodcunque dignis laudibus oppidum,
Urbemve vatis Musa, vivet,
Perque virûm volitabit ora:
{{Versus|45}}Dum terra sylvas, sydera dum polus
Convexa pascet: notaque posteris
Florebit, in Serumque Fastis,
Forsan & Antipodum legetur.
Virtus, favorque & lingua potentium
{{Versus|50}}Tantum Camaenarum, ac Genius potest.
O unicum fidelitatis,
Et fidei veniens in aevum
Exemplum avitae: non ego te meo.
Abire inornatam elogio sinam:
{{Versus|55}}Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
Certa & tenax mens propositi tua,
Peiusque letho perfidiam timens
Meretur Andini referri
{{Versus|60}}Alite, Maeoniique versus.
Pugnare in hostem ludus erat tibi,
Quem feceras sic arbitrii tui,
Coram ante oclos ut cogeretur
Ire boves, vitulosque pastum
{{Versus|65}}Spectare totos assiduus dies,
Et pabulatum mane pati gregem
In pascua educi: quid? extrà
Moenia, tam procul oppidoque.
Frustrà iuvencis bella moves Iber:
{{Versus|70}}Frustra locas muto insidias gregi.
Abi, nisi plagas lucrari,
Vincula, perniciemque mavis.
At te boni omnis conditor, & dator
O Laeda dignis mactet ador eis,
{{Versus|75}}Invicta bello, aqúe hoste nunquam
Sueta manu vacua redire.
Qui non equum vi, non potuit dolo
Auferre contrà, vel vitulum tibi:
Non liberè errantem paratis
{{Versus|80}}Excipere insidiis iuvencam.
Vidi ipse, vidi, castra sub hostica
Praeda ipse praedo cum fieret tibi,
Parte in soporem collocata,
Fusa alia, reliquisque captis.
{{Versus|85}}Quos, mutuum ne non faceres tua
Ex parte, raptos ilicet in crucem
Ductoris Andreae, ac tuorum
Manibus inferias dedisti.
Ausa & latebris eruere (hanc tibi,
{{Versus|90}}Marane, tollet nulla dies notam)
Hostem nitri vi, fumeoque,
Alveolis ut apes, vapore.
Coacta in arctum quid faceret manus?
Pugnent ne? res fracta hoc vetat, & timor:
{{Versus|95}}At terga monstrarent, sibique
Effugio parerent salutem: [I,iii fol. C2v]
Factum: sed haud impune: etenim huic malo
Occursum erat iam, dispositis prius
A fronte, qui contis, & hastis
{{Versus|100}}Rem gererent, acieque ferri.
Vidi ad solum & facto impete cum dares
Hostile vallum, non sine proximi
Terrore castelli: pericla
Dum faciunt aliena cautos.
{{Versus|105}}Tecum paratis civibus aut mori,
Aut vincere, unum scilicet hoc timens
Batava deduci Marano
Non merita ingenua urbs triumpho.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber II.==
===Ode Lugdunensis I.<br>AD LUDOVICUM BOISOTUM BATAVICAE ZELANdicaeque classis Praefectum, Lugduni Batavorum urbis liberatorem.===
<poem>
DIgnum potenti pectore quis melos
Deducere istis pro meritis tuis
Potis Loïse est? quisve verbis,
Aut Claria valet arte tantum, [II,i fol. C3r]
{{Versus|5}}Victoriis tot fingere qui pares
Queat Triumphos? totque tuas bene
Aequare res gestas canendo
Composito Boïsote versu?
Nemo hercle, nemo, nemo erit, ut puto
{{Versus|10}}Mortali amictus corpore. namque si,
Virtus ut ipsa, dignitasque
Nota rei petit, eloquendum est,
Deus, Deus certè ille, Deus fuit,
Loïse mentem qui tibi masculam,
{{Versus|15}}Mares & inspiravit ausus,
Per vetitos dare vela aquaï
Ductus, manu & facta ire per aequora,
Caesis, redactisque hostibus in fugam.
I nunc, Athonque à continenti
{{Versus|20}}Mî obiicito, pariterque quina
Revulsa Atho cum monte suo oppida:
Cum Barbari irrupere novum mare,
Medaeque cum robur iuventae
Per medium rate navit Istmum,
{{Versus|25}}Ignave Xerxes. magnum opus, ut tibi
Videris, ausus: sed cui, dic, bono,
Aut quos in usus? fructu inanis
Nempe, supervacuique plausus,
Bono nec ulli qui fuit usui.
{{Versus|30}}At iste foelix iste tuus labor
Loïse, non Laedam, nec unam
Hespèrio modo civitatem [II,i fol. C3v]
Levasse censeri obsidio potest:
Sed Publicam & Rem, sed patriae solum,
{{Versus|35}}Bataviamque, quantacunque est,
Indomito asseruisse ab hoste.
Dux Scipioni Poenus, utrique item
Vult anteponi Rex Macedo: at tibi
Quis comparari ausit Loïse?
{{Versus|40}}Hannibalem nisi forte dicas:
Per nullius trita ante solo iuga
Dum raptat agmen, arma, viros, equos,
Trans montium anfractus nec aequis
Tramitibus docet ire barros:
{{Versus|45}}Servare notam dum nivibus vetans
Alpes fidem, ferro hinc scopulos secat,
Facta hinc putre excoquens aceto
Sulphureo cavat igne saxa.
Per Herculis vestigia iter novo
{{Versus|50}}Princeps sequutus limite, quà truces
Vestae focis inferre, & urbi
Posset Afros, Capitolioque.
Mortale tunc passa ipsa fuit iugum
Natura, Poenis & legionibus
{{Versus|55}}Insessa Pennini, Alpiumque,
Ardua, pennipotentibusque
Volucrium vix pervia seculis,
Vidit nivosis compedibus iuga:
Subalcae & humanis lacertis
{{Versus|60}}Frena pati didicere rupes. [II,i fol. C4r]
Verum ille quorsum pertinuit labor,
Quive exitus? ô gloria, vincitur
Nempe idem, abitque victus, inde
Exilium exilio usque mutans,
{{Versus|65}}Ad Prusiam se contulit, atque ibi
Magnusque, mirandusque sedet cliens
Praetoria ad Bithyna, saevo
Dum libeat iugulare Regi.
Cannensis hinc mox sanguinis annulus<ref>Cornelius Tacitus</ref>
{{Versus|70}}Sequutus ultor. at puto Claudium
Auctoritas Cornelii hîc mî
Obiiciet, popularitatis<ref>Claudius Civilis Batavorum Imperator.</ref>
Ergo, Batavis regibus editum,
Qui dextro & orbus ipse oculo fuit,
{{Versus|75}}Oris dêhonestamento eodem
Hannibali similis, tibique.
Civilis hic est, ille itidem obviam
Heu Romulae ausus ire Tyrannidi:
Vindexque libertatis idem
{{Versus|80}}Unanimi celebratus ore
Et Gallica, & Germana per oppida,
Per & Batavos, dum Batavi forent,
Non Baethyco, ut nuper sub Alba
Expositi, quasi praeda, venum.
{{Versus|85}}Sed tunc minuti ceu capite, ac velut
Captiva bello mancipia, ad stuprum
Passim trahebantur, dabatque
Nomina militiae iuventus. [II,i fol. C4v]
Delectû habendo namque aberat prope
{{Versus|90}}Vitelliano cum imperio dies
Indicta, natura suapte
Illa quidem gravis, ac molesta,
At reddita usu tunc gravior tamen:
Culpa inquam eorum, qui magis in dies
{{Versus|95}}Magisque rem malam aggravabant
Sordibus, indomitoque luxu.
Quando vel annorum invalidos situ,
Morbove, quos dimittere mox queant
Mercede, quaerunt: contrà ephaebos
{{Versus|100}}(Atque (tuo Tacite utar ore)
Plaerisque procera est pueritia.)
Aevo, atque forma conspicuos, suae
Libidini inservire cogunt.
Materia hinc odii, fovente
{{Versus|105}}Gliscentis ignis femina Claudio
Promptissimos qui plebis, & optimus
Vi quisque, maximusque visus,
Publici eplî spetie, inque Sacrum
Nemus vocatos, incaluisse ubi<ref>Schakerbosch</ref>
{{Versus|110}}Nocte, lubentes ac hilaros videt,
A laude, gloriaque gentis
Capto adeo auspicio, hinc pudoris,
Hinc vilitatem sanguinis, ac graves
Iniurias, & caetera servitî
{{Versus|115}}Mala, inde Legatorum avarum
Imperium comitumque fastus [II,i fol. C5r]
Exponit. hinc se Centurionibus
Porrò, & Tribunis sic quasi per manus*
Tradi: cruore quos deinceps,
{{Versus|120}}Et spoliis simul ac replerint,
Mutari, & exquiri usque novos sinus,
Non una praedandique vocabula.
Instare delectum Vitellî
Quo socer a genero, a viro uxor,
{{Versus|125}}A fratre frater, à que parentibus
Velut supremo funere liberûm
Stirps dividatur: rem nec unquam
Deteriore loco Latinam
Fuisse, nunquam perditioribus
{{Versus|130}}Usam administris: iamque aliud nihil
Quam praedam in hybernis, senesque,
Nomen item legionum inane.
Tuïstones consanguineos sibi,
Idemque voto supplice Gallias
{{Versus|135}}Efflagitare: sed nec ipsi
Deêsse equitum, peditumque robur.
At vos Latinum nomen, & Italas
Timere vires parcite: Caesaris
Augusta Maiestas nec ulla
{{Versus|140}}Vos moveat. quid enim? duorum est,
Unius olim quod Domini fuit.
Quare nec ipsis Romulidis quidem
Bellum istud ingratum fore, alter -
Utrius ob studium, putandum est: [II,i fol. C5v]
{{Versus|145}}Cuius gravem fati ambigui aleam
Vespasiano, qui volet, imputet.
Victoriae nec summa victo,
Nec ratio solet ulla reddi:
Haec ille gratis non sine plausibus
{{Versus|150}}Effatus, omnes in nova Flavii,
Germanica execratione,
Verba adigit, patrioque ritu.
Nec longum, eadem lingua, & origine
Caninefates, ac Frisios duce
{{Versus|155}}Brunone (Transrhenana gens est)<ref>Bruno Caninefatium Dux</ref>
Auxilia, & socios habebant.
Direpta castra hinc, prima acie in fugam
Datae & cohortes: bisque duodecim
Triremium mox capta classis,
{{Versus|160}}Armaque item, quibus indigebant.
Pulsumque Romanum auspice Claudio
Tandem Batava nomen ab insula,
Promiscueque caesi ab ipsis
Hostibus, & sociis Latini.
{{Versus|165}}His adde fusis mox Legionibus
Turmas equestres auxiliarium,
Quas egredi raptim coactas
Ex Ubiis Trevirisque in hostem
Flacci Ordeonî iusserat audiens
{{Versus|170}}Dicto Lupercus, nam neque praelium<ref>Mummius Lupercus Legatus</ref>
Bonnense, ubi Belgis repletae
Corporibus, Latiisque fossae: [II,i fol. C6r]
Herennianae nec referam fugam<ref>Herennius Gallus Legionis I. Legatus.</ref>
Stratae cohortis, plenaque carbasa
{{Versus|175}}Abrepta frumento: nec actas
Ex Menapis, Morinisque praedas:
Non quassa trans amnem ultima Galliae
Mosam, imminutas aut Treviris opes,
Caesasque vico in Marcoduro
{{Versus|180}}A Batavis Ubias cohortes:
Sed nec mihi intrà valla sua ordines
Strati Asciburgî, signaque cum suis
Abducta captivis, & arma,
Carmen erunt. quid enim necesse hoc?
{{Versus|185}}Victae cohortes, captaque Gelduba,
Novesio mox non procul oppido
Pugnata equestri Marte pugna
Alterius memorentur ore.
Me Castra, nomen queis Veterum, iuvat
{{Versus|190}}Mummî duabus cum Legionibus
Disiecta non levi ruina,
Ausoniis fidibus referre.
Cum sarcinis quae, parteque praesidî
Turbaque calonum, atque pecunia
{{Versus|195}}Gallisque, Germanisque praedae
Supposito dedit igne Ductor.<!-- Tac. IV.60: direptis castris faces iniciunt, cunctosque qui proelio superfuerant incendium hausit. -->
O ille quantis stragibus editis
In hoste vindex? sed dubio diu
Sub Marte, & amissa suorum
{{Versus|200}}Parte bona, haud sine clade victor. [II,i fol. C6v]
Tentata huic nam plus vice simplici,
Nec furtim, uti nunc: sed violentia,
Virtute sed vera. proinde
Hesperii, fideique Poenae
{{Versus|205}}Vertumni agant ritu omnia, nec putent
Referre quicquam, Marténe rem gerant,
An arte, dum vincant, oventque:
At Batavi, Frisiique in hostem
Stabant, loco gens quaeque suo, foret
{{Versus|210}}Discreta virtus quò manifestior,
Hinc inde telorum pluentes
Grandine: quae male posteaquam
Vibrata pinnis irrita moenium
Vident, & ipsis plaeraque turribus
{{Versus|215}}Haerere, clamore, impetuque
Unanimi insiliere vallo,
Frustra: suis nam viribus obruti
Plaerique scalis appositis cadunt,
Testudine hi facta suorum
{{Versus|220}}Scandere cum gladiis parantes
Suisque telis praecipites dati,
Armisque quassis non sine maximo
Fragore, vi pilorum ab hoste
Desuper, & sudium obteruntur,
{{Versus|225}}Nec territi tot casibus, & male
Sumptis, nec ulla fruge laboribus,
Audace destitere coepto
Cattigenae: sed eò mage ire
Ardentium hastarum ignibus obviam,
{{Versus|230}}Excussa fundis nec balearibus
Timere, balistisve saxa: hinc
Arîetibus, pluteisque adactis
Cum vineis & cratibus: at nova
Inde arte structis materiis modum
{{Versus|235}}In pontis, eductaque turre
Cum duplici tabulato in auras.
Mole hosticorum quae tamen asserum
Valentium plus, & trabium impeta
Perfracta, non parvam dedere
{{Versus|240}}Cattigenis sociisque cladem.
Sed haec minor, prae quam Vocula his dedit:<ref>Dillius Vocala duo & Viscesima Legionis Legatus.</ref>
Cum forte lapsu stratus equi, suis
Immane Dux quantum pavoris
Indidit, atque animi Latinis.
{{Versus|245}}Utrique falso creditus indice
Perisse parti. mox uti paruit:
Redintegratis cum suorum
Viribus, atque animis resumptis,
Cingenda rursus ad Vetera altero,<ref>Vetera Castra. Numisius Rufus & Herennius Gallus Legati.Classicus domi nobilis, Treviorum alae praefectus</ref>
{{Versus|250}}Novoque vindex obsidio redît:
Flacci Ordeonî caede primum,
Mox etiam Voculae peracta,
Cum Rufo enim pro tempore Herennium
Vincire visum Classice sat tibi,
{{Versus|255}}Partes Batavorum iuvare
Dum caperis, pariterque tecum, [II,i fol. C7v]
In Galliarum verba adigunt suos
O Rhene ripis praepositus tuis
Tutorque, & eiusdem Sabinus<ref>Iulius Tutor & Iulius Sabinus</ref>
{{Versus|260}}Nominis, hic Trevir, ille Lingon
Uterque Gallus. quorum opera quoque
Civilis usus dum Vetera obsidet:
Septa hinc fame, inde pressa ferro,
Non sine Diis animosus heros,
{{Versus|265}}Vasta illa Castrorum & spatia, & minas
Molesque prompto diruit impetu:
Hinc Classico in partem iuvante
Cum Treviris, equitumque turba
Tungrorum. & illinc Lingonibus suis
{{Versus|270}}Freto Sabino: non sine Iulio
Tutore. qui omnes quam fidelem
Praestiterint sociis opellam,
Rhenana Testis gens Ubii mihi,
Et nomen Agrippina cui dedit<ref>Colonia Agrippinensis</ref>
{{Versus|275}}Augusta, Tencteris, sitisque
Trans fluvium auctu, opulentiaque
Invisa, tunc post liminio in fidem
Germaniarum, corpus ut in suum,
Revorsa: & oppressi occupata
{{Versus|280}}Urbe Maguntiaco Tribuni,
Praefecto abacto, dum dare Galliae
Nomen recusant: cunctaque Claudio
Secunda: * Velledaeque missus<ref>VelledaVirgo fatidica nationis Bructerae</ref>
Muneri honorifico Lupercus.<ref>Mummius Lupercus</ref> [II,i fol. C8r]
{{Versus|285}}Voti ergo (de Civile loquor) reus
Tandem, patrata caede tot hostium,
Russumque, propexumque crinem
Barbarico posuisse ritu
Fertur, peremptis & Legionibus
{{Versus|290}}Paenas paratas, & sua vincula<ref>Iulius Paulus frater Civilis</ref>
Ultus satisfecisse fratris
Manibus, à Capitone falso<ref>Fonteius Capito</ref>
Rebellionis crimine, per gravem
Iniuriam oppressi, & vice reddita
{{Versus|295}}Cruore Romano Batavi
Funeris invidiam piasse.
Celanda victis nec Sunicis mihi
Batava virtus, iunctaque partibus
Urbs Vindonissae, Tertiaque
{{Versus|300}}Cum Decima Legione capta
Iurisque Galli facta Novaesium:
Cûi, nec mora, & se mox Legio altera
Miscens relictis signa castris
Transtulit, anteeunte Sancto.<ref>Claudius Sanctus</ref>
{{Versus|305}}Eheu quot horum, cum Legionibus,
Quot denique alarum, atque cohortium
Hyberna subversa, aut crematis
In cineres abiere tectis?
At Claudius iam, non Ubiis modo
{{Versus|310}}Fractis, sed & Rheni urbe Colonia
Iussa Imperî eiurare nomen,
Ulterius penetrare Rhenum, [II,i fol. C8v]
Mosaeque porrò victor ad oppida
Ire, inque partes pertrahere institit
{{Versus|315}}Tumultuaria coactum
Raptim opera Labeonis agmen.<ref>Claudius Labeo</ref>
Dedentibus se Centurionibus
Unaque Tungrorum omnia, nec satis,
In foedus accepti, fidemque
{{Versus|320}}Baethasii quoque, Nerviique:
Virtute ductrice, at cui Fors comes:
Pavore tactis finitimis, sua
Vel sponte mutatis. ita ille
In socias sibi, deditasque,
{{Versus|325}}Caeca annuisset si Dea, Gallias
Germaniasque, intentus, & optimis
Et maximis regni utriusque
Imperiis simul imminebat.
At obstitit non dignus avo nepos,
{{Versus|330}}Bellum inchoatum qui temere pari
Formidine, & cura peractum
Deservit subitò Sabinus.<ref>Iulius Sabinus, quem falso Divum Iulium inter proavosnumerasse memorat Tacitus</ref>
Sabinus hosti Sequanico suos
Committere ausus non bene Lingonas,
{{Versus|335}}Insignibusque cum Latino
Foedere depositis, superbo
Audire Caesar nomine. scilicet
In peius ex illo heu ruere omnia
Sublata rursus, atque prono
{{Versus|340}}Limite in exitium referri,
Par esse nam tot quis Legionibus,
Ultra cohortes auxiliarias,
Quis posset. hinc stetere Remi
Foedera respicere icta, fasque,
{{Versus|345}}Civem monentes, ad Treviros quoque
Datis tabellis nomine patriae
Communis: Octava inde Victrix
Cum decima Legione & ipsa
Victrice Sexta, hinc Una Vitellii
{{Versus|350}}Cognomine, Vicesima, at è recens
Nuperque conscriptis Secunda,
Ad Veterum properare labem
Rite eluendam credita: pars iugis
Traducta Graii, per gelidi hae nives
{{Versus|355}}Pennini, at illa Coctianis
Alpibus. hinc Decima à Britannis
Accita Quarta, hinc Tertia, cui tamen
Prima ex Iberis est Legio addita.
Ergo tot adversariorum
{{Versus|360}}Praesidiis Legionibusque
Par esse Galli, par Treviri agminis
Dux possit? & quis? Classicus arbitror:
Longas at oscitationes
Ille trahens, in utramque dormit
{{Versus|365}}Securus aurem. credo situ otii
Segnis, velut parto Imperio fruens.
At Tullius: verba ah sine ille<ref>Tullius Valentinus Trevir</ref>
Instruat, inque foro diserta [II,i fol. D1v]
E tuto in hostem bella gerat loco,
{{Versus|370}}Linguaeque forti pugnet acumine,
Virgas & ingratum recensens
Servitium, dominosque fasces,
Tributaque immortalia, & obiici
Quaecunque magnis Imperiis solent.
{{Versus|375}}Suae hisque civitatis aures
Obstruat, interea manus dum
Batava vicinae avia Galliae
Lustrant, & omnes excutiunt sinus,
Hostile nec ferunt inulto
{{Versus|380}}Transfugium Labeoni abire.<ref>Claudius Labeo</ref>
Sed nec sat ipse in tempore Iulius<ref>Iulius Tutor</ref>
Germaniae ripam exteriorem ope
Firmare matura, atque iussis
Praesidiis properavit Alpes.
{{Versus|385}}Quò nempe factum, ut praeter opes eas
Quas ante dixi, Rhaetica per iuga
Irruperint & foederatae
Auspice Sextilio cohortes.<ref>Sextilius Foelix. xxi. Legio</ref>
Accessit his, quam rettuli item prius
{{Versus|390}}Vitelliano nomine nobilem.
Unaque Singularium ala:
Factaque pervia Vindonissae urbs
Brigantico, huic qui dux praeerat gregi,<ref>Iulius Briganticus Batavus</ref>
Sorore Claudî natus, uti fere
{{Versus|395}}Acerrimae cognationum
Esse inimicitia fuerunt, [II,i fol. D2r]
Invisus, atque infestus avunculo.
Metu subactis sed Legionibus,
Aut spe ante corruptis ab hoste,
{{Versus|400}}Sub Duce que Trevirûm merebant.
Quarum insequutae mox etiam fidem,
Auctore pridem non ita Claudio
In verba Galliarum adactae
Foederis Ausonii cohortes.
{{Versus|405}}Bonnensibus ne cum Legionibus
Novesianos, aut Triboces loquar,
Accessione auctos recenti
Vangionum, Caracatiumque.
At Tutor haud iam tutus, ut anteà,
{{Versus|410}}Ab hoste, vitata urbe Magontio
Se Bingium pulsus recepit,
Municipum comitante turmae,
Amnis rescisso ponte prius Navae,
Locoque fidens. & bene, nì statim
{{Versus|415}}Cohortium incursu, dolisque
Rem duce Sextilio gerentum,
Vado reperto proditus, in vagam &
Versus Latina fraude foret fugam.
Qua clade perculsi universa
{{Versus|420}}Nobilitas, Trevirumque plebes
Armis omissis per patrios agros
Palata longo tempore: Principum
Quibusdam in urbes, iura nondum
Quae Latrii exuerant, regressis. [II,i fol. D2v]
{{Versus|425}}Haec Tullio absente acta, sed alite<ref>Tullius Valentinus</ref>
Inauspicata: qui simul adfuit
Furens, suos excire ad arma,
Arma viri, rapite arma cives.
Victis honestum & pro patria mori:
{{Versus|430}}Victoribus vero, (vi faveant Dii)
Parata libertas, decusque
Ingenui pretium laboris.
His ille, caesis Rufo, & Herennio
Prius, minor quò spes veniae foret,<ref>Herennius Gallus & Numisius Rufus</ref>
{{Versus|435}}Legato utroque, in arma rursum,
Quicquid erat Trevirum, retraxit.
At Claudius Tutorem ubi Bingii
Pulsum arce, contra hosti ex animi omnia
Sententia evenisse fama
{{Versus|440}}Comperit, & Treviros necatos:
Cum Classico omnes omnibus undique
Locis suorum cogere copias,
Viresque dispersas in unum
Municipum, auxiliariumque.
{{Versus|445}}Simulque crebros mittere nuncios,
Summae periclum ne faciat rei
Ducem Valentinum monentes.
Cum valida Trevirum caterva
Rigoduli dum praesidet, hinc loco
{{Versus|450}}Septo Mosellae flumine, montibus
Inde, atque fossarum, aggerumque
Obiicibus, lapidumque mole. [II,i fol. D3r]
Cuius rei non causa Briganticus,<ref>Iulius Briganticus. Sextilius Foelix</ref>
Foelixve, quamvis hi quoque causa erant
{{Versus|455}}Huius: sed adventus Petilî,<ref>Petilius Cerealis Romani exercitus Imperator</ref>
Pugnae avidi nimium Petilî.
Res ipsa testis. nam tibi quid miser
Iuvere Tulli flumina? quid iuga,
Rupesve, quid fossae, Cyclopum
{{Versus|460}}Vel manibus fabricata moles?
Nempe ire pessum per caput, & pedes
Vidisti ab illis immeritos mori
Cives, & è saxi arce saltus
Heu facere horribiles deorsum.
{{Versus|465}}Vidisti ab alto municipes tuos
Modo ruinae praecipites datos:
Vidisse nec sat: ipse oportet
Ipse etiam moriare Tulli.
Linquenda tellus, & patriae forum,
{{Versus|470}}Ipso fuit quae te tibi carior,
Cum luce libertasque, pro qua
Posse mori toties rogasti.
Linquenda carae coniugis oscula,
Paruique nati, & turba clientium,
{{Versus|475}}Linquendi amici, proximique.
Parva loquor: rosea ista cervix
Futura paulò post capitis minor
Danda heu securi, tergaque fascibus
Praebenda, & ad palum liganda,
{{Versus|480}}Ah quoties moriture Tulli. [II,i fol. D3v]
Mittere Romam nempe, sed ut reus,
Mittere, non hoc pollicitus tuis,
Unaque tecum Belgicana
Nobilitas, Treviraeque gentis
{{Versus|485}}Captiva pubes. & puto abest prope
Lux illa, missura exitio, & neci
Constricta tunc primum pudendis
Corpora nobilium catenis.
Hoc mortis hoc solatioli tamen
{{Versus|490}}Tecum sub umbras, propatria auferes
Caesus, quod unà & ipse iisti
Cum patria pereunte pessum.
Illud levamen nec levius tibi,
{{Versus|Quae firmitudo pectoris est tui)
{{Versus|495}}Quod non & ipse una cadente.
Cum patria cecidisti inultus.
Nam vivit, & rem nunc etiam optimè
Gerens Batavus Dux aciem struit,
Te vindicaturus, tuosque
{{Versus|500}}Lingone cum Duce, Classicoque.
Vides ne ponat Romulus ut suos
Dux ipse fastus, nec solitam suis
Fossam, atque munimenta castris
Obiiciat, trepidique valli
{{Versus|505}}Molem propinquam nubibus arduis?
Quae cuncta, quae non Cattigenas tamen
Deterruere, Claudiumque:
Quò minus haec eadem corona [II,i fol. D4r]
Invadere ausi, tam subito impetu,
{{Versus|510}}Ut è cubili Ductor, & in thoro
Iacens (nec in castris enim ipsi
Acta ea nox fuerat) suosque
Vinci, atque pugnari audierit simul,
Qui nunciabant increpitans metum,
{{Versus|515}}Ipsi ante oclos usque universa
Dum patuit manifesta clades.
Perrupta castra hinc, cum Legionibus
Cohortibusque: infessus & extima
Coloniae annectens, Mosellae
{{Versus|520}}Pons medius, Celeresque fusi.<ref>Celeres, & Fleximines, & Trossuli antiquitate dicti, quosnunc Equites dicimus. Vide Plin. Lib. 33 Cap. 2. Classicus</ref>
Petilius porrò hos retrahens manu,
Prece hos, at illos exstimulans minis,
Simul duorum implebat unus
Militis officium ducisque.
{{Versus|525}}Utrumque contra dux itidem Trevir,
Tutorque praestans, non sine Claudio,
Stabant tripartiti, locisque
Quisque suis feriebat hostem.
Pro laude verò tum Batavos erat
{{Versus|530}}Videre, pro praedaque Tuïstonas
Certare, libertate Gallos,
Hos Treviro Duce, & hos Batavo.
Et cuncta iam pro Cattigenis erant,
Firmans Vitellî dum Legio pedem,
{{Versus|535}}Patentiore conglobata
Sustinuit spatio ruentes. [II,i fol. D4v]
Mutata sors hinc, partaque Claudio
Victoria erepta è manibus fuit,
Corrupta Germanorum avaris
{{Versus|540}}Ingeniis, onerare praeda
Quisque hoste omisso dum properat manus,
Successus ipsis & sibi obest suus.
Viditque victores eosdem
Una dies, eademque victos.
{{Versus|545}}Quid multa? castrorum excidium quoque
Mox insequutum: famaque nuncia
Germanae ab iniecto crematae
Igne, dolis Ubiis, cohortis.
Foeliciori cuncta sed alite haec
{{Versus|550}}Resarciit mox damna Caninefas:
Captaque depressaque parte
Ausoniae meliore classis.
Qui nempe & idem sponte sua excitam,
Ut pro Latinis bella capesseret,
{{Versus|555}}E Nerviis turbam coegit
Cattigenum dare terga praedae.
Nec Classicus non tam bene Claudio
Periculorum cum Duce particeps,
Meretur in partem venire
{{Versus|560}}Laudis, & in numerum referri hunc.
Facto secundo praelio ad oppidum
Novesianum, quando Petilii
Iussu ante eo praemissum equestre
Stravit humi Cerealis agmen. [II,i fol. D5r]
{{Versus|565}}Sed me Batavi & Claudius increpant,
Auremque vellunt solliciti mihi,
Ad Castra ne pugnata bella,
Ne tacitus, Vetera illa Castra
Obliviosa dissimulem cheli.
{{Versus|570}}Quod accidat ne, cauto equidem est opus.
Sed nil pericli est, dum canenti
Mî Tacitus superabit auctor,
Nomenque Claudî nobile, qui novis
Ad Castra, dixi quae modo, copiis
{{Versus|575}}Tutus loco consedit, utque
Admonitu bene gestae ibidem
Rei, & secundae sortis imagine,
Mentem, atque vires adiiceret suis.
Testem ergo virtutis locum ipsum
{{Versus|580}}Rite, loci Geniumque laudans,
Hîc se super vestigia gloriae,
Hîc cum Batavis stare Tuïstonas
Aiebat, & fastus Latinos
Cum Ducibus, Legionum & ossa
{{Versus|585}}Forti prementes Mummiadum pede,
Quocunque & hostis lumina tenderet,
Dira omnia obversari eidem
Ante oculos. alia inde parte
Manu haud silentem, & voce aciem struens,
{{Versus|590}}Vi duplicata nempe cohortium, ac
Alarum, & accessu recenti
Tergeminae Legionis auctus [II,i fol. D5v]
Petilii ardor parti aderat suae.
Neuter morator, neuter item Ducum
{{Versus|595}}Pavens: sed arcebant paludes,
Et spatia ingenio suopte
Camporum, & ipsa sponte madentium,
Obliqua & in Rhenum addita Claudio à
Civile moles, cuius amnis
{{Versus|600}}Oppositu revolutus, aruis
Latè propinquis diluviem daret.
Haec caeca iniquis forma loci vadis
Contraria, armorum gravato
Ponderibus, pavidoque nandi
{{Versus|605}}Romano, equestres ut videt obrui
Turmas, & altis ire paludibus
Secum arma pessum. nec pedestri
Ut fieri olim acie suëvit,
Huic cominus res cum Batavis erat:
{{Versus|610}}Vagos sed undas inter, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
Cernere erat fluitare mistos:
Totove, si quid fors stabile insciis
Loci obtulit se, corpore nitier
{{Versus|615}}Eò usque. persultante notis
Hoste vadis, latera atque terga
Dum fronte omissa militis Ausonî
Venire circum gestit, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
{{Versus|620}}Mutuum in exitium implicare. [II,i fol. D6r]
Hinc ergo ferro, hinc cernere aquis erat
Remi nepotes magnanimos premi.
Tuïstonas contrà & Batavos
Fluminibus, levitas, suëtos
{{Versus|625}}Tollebat armorum, ipseque corporum
Procerus auctus his erat usui,
Gnaros sub undis adde colles,
Quodque loci vada nota habebant.
Quid dum, Loïse ô, pandimus haec tibi,
{{Versus|630}}Ecquid videris, non homines, uti
Dictum est, sed utres rursum Iberos
Cernere coprophoros natantes?
Illos natantes coprophoros, quibus
Accepta fert tot funera Belgium.
{{Versus|635}}Certè ipse rursum, certè eosdem
Mî videor, volupe & Loïse est [fol. D6r vs. 636]<ref>Loïse <i>er staat:</i> videre</ref>
De Lugoduni cernere moenibus,
Non fastu, ut olim, sed tumidos aquis:
Fugamque perdentes marino
{{Versus|640}}Implicitam Boïsote nexu.
Revorti at illuc, unde abii modò,
Ipsa instituti me ratio monet,
Hinc nempe ad hostem pene victum,
Parte alia Batavos ovantes.
{{Versus|645}}Redintegratum postridie tamen
Utrinque maiore impete praelium,
Saxisque, glandibusque, & omni
Missilium genere expedito. [II,i fol. D6v]
Hostem lacessunt dum Batavi suum,
{{Versus|650}}Telisque & hastis cominus eminus,
Latoque ferro rem gerentes
Ilia confodiunt natantum.
Nec illa parvo mox fuit usui
Rheno addita amni quam memoravimus
{{Versus|655}}Molem ante, Bructerorum ut ausus
Hanc cuneus superare nando.
Turbata ibi res, pelli acies quoque
Cohortium visa auxiliarium,
Ruente in ipsas hoste vastis
{{Versus|660}}Corporibus, frameisque longis.
Sed prosperum ut nil est homini diu,
Praesertim habenti cum grege perfido,
Et perfuga rem: quorum iniqua
Mox quoque proditione factum est,
{{Versus|665}}Voti ut potentes qui fuerant modo,
Discesserint victi, & petere alite
Cursu coacti amnem, sibique
Consulere & fuga, & arte nandi.
Nec fracta Claudî tot tamen his malis
{{Versus|670}}Batava virtus, quò minus obviam
Hosti iret, è Cauchisque lectum
Auxiliis repararet agmen.
Quin Drusianam diruit insuper
Molem, inque vicinam agmine Galliam
{{Versus|675}}Prono, labefactis ruentem
Obiicibus fluvium refudit. [II,i fol. D7r]
Sic continentis sic spetiem insulam, &
Germaniam inter fecerat alveus
Tenûis, velut porrò amne abacto.
{{Versus|680}}Ecquid huic simile hoc, quod ausi
Fuere nostri temporis Ordines
Loïse nuper? par facinus quidem,
Sed exitu magis cupito:
Adde etiam meliore causa
{{Versus|685}}Mosae revulsos, atque Salae aggeres,
Quàm Claudii quam fractam ope diximus
Molem. sed ad Civilem, eodem
Unde abii, melius redire est.
Accepta cui post tot mala, tot vices,
{{Versus|690}}Cladesque, tantum vult Tacitus tamen
Belli superfuisse credi,
Praesidia ut modicis Petilî
Vicis quadripartita cohortium,
Alasque equestres cum Legionibus
{{Versus|695}}Invaserit, Bis Quinta Arenaci -
Altera item Batavo urbe duri,
Vadam, atque Grinnes castra cohortium,
Ut dixi, & alarum, omni ita copiis
Ex parte divisis, ut ipse,
{{Versus|700}}Eius item genitus sorore
Verax, suam quisque & traherent manum
Hinc Tutor, hinc dux Lingo: nec omnia
Fiducia haec patrandi, at ausis
Multa suis aliqua benignam [II,i fol. D7v]
{{Versus|705}}In parte Fortunam affore: denique
Cautum parum posse artibus his Ducem
Intercipi spe, nunciisque
Pluribus huc volitantem & illuc.
At queis Arenacum obtigerat, bis &
{{Versus|710}}Quinta futurum cum Legione erat
Negotium, oppugnationem
Difficilem hanc nimium, simulque
Periculosae plenum opus aleae
Rati, in vagantes longius impetum
{{Versus|715}}Fecere, lignatum, forasque
Caedere materias profectos:
Quinque interemptis Centurionibus,
Castrisque Praefecto. ecquid enim attinet
Manipulares dicere? atque
{{Versus|720}}Intereà Batavo ire durum
Germanus obsessum, & valida manu
Pontem inchoatum irrumpere nitier:
Certamen anceps dum tenebrae,
Noxque superveniens diremit
{{Versus|725}}Obscura. plus discriminis ad Vadam
Grinnesque: Grinnes Classicus, at Vadam
Civilis expugnare adorti:
Nec poterant sine clade sisti.
Haec nempe mortis causa Brigantico,<ref>Iulius Briganticus Batavus sorore Civilis genitus</ref>
{{Versus|730}}Praefectus alae dum Latio meret,
Et optimo cuique interempto
E sociis. sed ubi Petilî [II,i fol. D8r]
Caterva cum delecta equitum manu
Subvenit, exin versa Bataviae
{{Versus|735}}Fortuna, Germanique in amnem
Praecipites violenter acti.
Ipse agnitus dux, dum fugientium
Retentat audax terga, relicto equo
Telis petitus transnatavit
{{Versus|740}}Sospes: idem effugium Batavis.
Nunc ô puellae, nunc Aganippides,
Petilianas pangite nuptias,
Et Claudiam cum Claudio unà<ref>Claudia Sacrata, mulier Ubia</ref>
A Duce Romuleo subactam.
{{Versus|745}}Bonnam profectus namque Novesio,
Castra ut videret, quae Legionibus
Ibidem in hybernis futuris
Artifices opera erigebant:
Domum secundo flumine navibus
{{Versus|750}}Sparso Imperator coeperat agmine
Pedem referre, incuriosis
Excubiis, vigilumque turba
Data in soporem. sensit id hostium
Insomnis ardor: nec mora, rem dolo
{{Versus|755}}Tractare consultum putantes,
Insidias posuere, herili
Iussis, Sacratae & parcere somnulo
Custodibus: nox atraque nubibus
Electa, prono & amne rapti
{{Versus|760}}Nullo ineunt prohibente vallum. [II,i fol. D8v]
Furtim refectis pugna tamen prior
Tentoriorum funibus, artéque
Adiuta: dum pessum suismet
It coriis coopertus hostis.
{{Versus|765}}Turbare classem pars alia Italam,
Et vincla tractis indere puppibus:
Utque ad premendum hostem fidelî
Arte silentî, ita caede coepta,
Repente, quò plus incuterent metus,
{{Versus|770}}Clamoribus rauci omnia dissonis
Miscere. dum ferro exciti, atque
Vulneribus vigilare iussi
Pars arma quaerunt, pars vaga per vias,
Tortisque circum brachia vestibus,
{{Versus|775}}Nec militari, ut ante, culti
More ruunt, gladiisque strictis.
At semisomnis, & prope corpore
Intectus omni dux bonus, hostium
Errore servatus, sibimet
{{Versus|780}}Effugio peperit salutem.
Insignem aplustri qui Tyrio ratem
Praetoriam, illic, par ut erat, rati
Esse Imperatorem, Latinis
Raptum ierant spoliis onustam.
{{Versus|785}}At ille noctis hoc alibi egerat
Praesagus auspex, non sine compare,
Vias breves quae ipsi, & iocundos
Militiae faceret labores,
Mollesque somnos: Nympha Ubia haec erat,<ref>Claudia Sacrata</ref>
{{Versus|790}}Ob quam datum intermittere symbolum
Iust, suum veternum, herili
Flagitio Vigiles tegebant.
Quid multa? captis navibus hosticis
Multa revecti luce Tuistones,
{{Versus|795}}Praetoriam Ducis triremem<ref>Velleda Virgo fatidica apud Bructeros</ref>
Fatidicae Domine superbum
Traxere donum flumine Luppia.
At laetiorem iam vice redditum
Gráta Ducem, navalem in armis
{{Versus|800}}Instituendi aciem prehendit
Cupido. complet ergo quod uspiam est
Biremium, quaeque ordine simplici
Consuetae agi, & vis lintrium ingens
Addita, ne referam citato
{{Versus|805}}Cursu Liburnos. hinc spatium aequoris
Captum instar, amnis Mosae ubi plenius
Reciprocantem affundit aestum
Oceano, socia unda Rheni.
Causa instruenda classis, ovatio:
{{Versus|810}}Et commeatus Gallia ut advehi
Suetos prius, terrore eo inter -
Et cipere, & prohibere posset.
Contra haec (penes sit Historicum fides)
Dux copiarum Romulidum, haud metu,
{{Versus|815}}Rei sed admiratione,
Remivagam instituisse classem [II,i fol. E1v]
Fertur, parem illam non numero quidem
Sed remigum usu, mole sed ardua,
Docta gubernatorum & arte,
{{Versus|820}}Multo etiam Batava priorem.
Huius secundo flumine, at illius
Vento acta classis, praeter utrinque sed
Vecti ambo, tentato ante iactu
Missilium, dirimuntur hostes.
{{Versus|825}}Transisse Rhenum mox Tacitus refert
Civilem, at hostile ulterius nihil
Audum: Insulam dum vastat omnem,
Et Batavos Cerealis agros,
Villasque: tantum praedia Claudii
{{Versus|830}}Intacta fallaci arte Ducum sinens:
Agitque ab omni parte praedas.
Cum pluvio super imbre fusa
Vis Rheni, & Autumni, ut fieri solet
Flexu, paludosam, atque humilem insulam
{{Versus|835}}Uligo visa opplere, stagni
In faciem. neque commeatus,
Aut classis hosti iussa aderat sequi:
Locoque plano castra sita, aestuum
Vi differebantur propinqui
{{Versus|840}}Fluminis, & pluvialis undae.
Tunc opprimi hostem, tunc potuisse opes
Frangi Latinas Marte Tuïstonum,
Lucri sed à se amore flexos,
Claudius, & Batavi imputarunt,* [II,i fol. E2r]
{{Versus|845}}Magna haec fatemur, dignaque aheneis
Scribi tabellis, sed nihil ad tua
Loïse. nempe victus ille
Nempe tamen: quid enim? & coactus
Aequis iniquis conditionibus
{{Versus|850}}Sancire pacis foedera Romuli
Cum gente, civium heu suorum
Perfidia, auxiliariumque
Germaniarum fraude, nec hostium
Virtute, Poenis sed ducis artibus
{{Versus|855}}Dolique. Christi at ipse contra
Auspicio, aligerumque ductu
Caesis redisti victor ab hostibus.
Hinc excipe, udi quos stadii aequore
Exercuit cursura: Olympi
{{Versus|860}}Prae quibus haud, Nemeaeve ludos
Spectare malles, excipe item novis
Absorpta Iberum corpora fluctibus
Voracis undae, classe nostra
Incolumi, sociisque salvis.
{{Versus|865}}Ergo secundo flamine agens ratem,
Gratis replesti victibus oppidum,
Mutare equinam, bubulumque
Pane iubens corium, & caninam,
Cattasque, suavem Cattigenis cibum,
{{Versus|870}}Zythoque lymphas, quod Pharium vocant,
Vel flore iucundo Lyaei.
O niveum, atque diem beatum, [II,i fol. E2v]
Qui primus alma risit adorea,
Qua commeatus, & satias redît,
{{Versus|875}}Fame, siti, atque peste siccis
Esuriem, obsidiumque pellens.
Dixitque tandem, respicit ut suos
Tellure in ipsa naufragium pati,
Trux ille, fortunaque nuper
{{Versus|880}}Ebrius Hesperia Imperator
Baldaeus, ille heu nomine Regio
Impunitatis, & veniae modo
Fallacis ostentator, urbi
Exitium toties minatus.
{{Versus|885}}Invitus, urbs heu, moenibus à tuis,
Portisque cedo. (sic placitum salo)
Invitus. adiuro crucem istam,
Quam fero, ut Induperante dignum est.
Nec peiero. nam quid mihi nunc boni
{{Versus|890}}Sit inde? sed quis gurgitibus parem
Sese esse tantis, aestuique
Postulet? ô maria Amphitritae,
O terra, ô aether, ô Ducis irritas
Spes, ô Triumphi vana petitio.
{{Versus|895}}O moenia usurpata quondam
Luminibus: pedibusque nostris.
At nunc supremam dicere me iubet
Non hostium vis, non Boïsotici
Metus furoris, non cavi aeris
{{Versus|900}}Fulmina, Mattiacumque nomen: [II,i fol. E3r]
Castris minans sed diluviem meis
Fatalis undae saeva necessitas,
Auctusque Caeciae, Africique
Vi, rapidae alluvionis aestus.
{{Versus|905}}Ave ergo Lugdunum ac pariter vale,
Praecepta inani spe toties mihi.
Valete nostri valla quondam
Nominis admonitura cives.
Hoc ille, longis non sine literis,
{{Versus|910}}Cubilis, usus quo fuerat, foco,
Et parîeti inscriptum reliquit
Gloriolae monumentum Iberae.
Diversa at istis pectore in intimo
Secum volutans, ore premens sonum,
{{Versus|915}}Lingua sub ipsa immurmurasse,
Haecque tacens agitare visus.
Heu frustra Ibero dente lacessere
Canes Molossos nitimur hinnuli:
Frustra Herculi extorquere clavam,
{{Versus|920}}Corrigere & digitum Miloni
Malum tenenti. viribus impares
Ire obviam non definimus tamen,
Sectari & ultrò, quos vel amplus
Posse modo effugere est Triumphus.
{{Versus|925}}Gens civicis quae seditionibus
Relicta Cattorum avia Gallicae
Confinibus mutavit orae:
Quà tumulis maris unda arenae
Pugnans, Batavis efficit insulam
{{Versus|930}}A fronte, tergum hinc, ac latera alluit
Vahalis, inde Mosa, tuque
Rhene pater, fluviorum ocelle:
Ut quae Britannis tunditur aestubus,
Crepido saxi cedere nescia,
{{Versus|935}}Per vulnera, & cades ab ipsis
Ducit opes animosa damnis.
Non terra lapsum vi recreans sua,
Valentiorem vidit in Herculem
Consurgere Antaeum: nec aequè
{{Versus|940}}Corpore atrox fuit Hydra secto.
Presses, resurget firmior, & pilae
Modo resultans ibit, & impete
Miro aucta virescet, doloso
Suppositae ut cineri favillae.
{{Versus|945}}Cursoribus iam non ego literas,
Cum laureatis fasciculis dabo
Ferre ad Cuningam, nec Triumphi
Sollicitus meritos honores
Poscam Imperator. occidit, occidit
{{Versus|950}}Fortuna Iberi nominis, occidit
Spes cuncta Lugduni soluto
Obsidio, Ducibusque nostris
Captis, necatis, diluvie obrutis.
Pudet fateri. quid moror amplius?
{{Versus|955}}Nil vis Batava, nil manus non
Efficient Boïsotianae: [II,i fol. E4r]
Quas & secundo numine agens Deus
Virtute vera firmat, & auspice
Dat Aurasino ubique victis
{{Versus|960}}Hostibus incolumes referri.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>AD IOANNEM HAUTENUM REIPUBLICAE LUGdunensi à Secretis.===
<poem>
HAutene, nî te plus oculis ament,
Nî te in sinu, ipsis inque oculis ferant,
Musaeque, Gratiaeque, & ipsum
Quantum adeò Venerum, atque Amorum est:
{{Versus|5}}O invenustas tunc Veneres nimis,
Musasque tristes, atque inamabiles:
O nomine indignos Amores:
O Charites sine gratia omni.
Sed Gratiarum grata cohors nimis,
{{Versus|10}}Musaeque semper Musicè habent suos:
Nativa nec sic prorsum Amores
Liquit amabilitas, nec ipsa
Expers venustate est adeo Venus,
Ut non suis te plus oculis ament,
{{Versus|15}}Non in sinu sibi dicatum,
Inque ferant oculis alumnum.
Quid ergo mirum, tot si ope numinum,
Et tot Dearum praesidiis ferox
Maranicae expeditionis
{{Versus|20}}Ludibrium, obsidiumque nuper [II,ii fol. E4v]
Sprevisti inultus? aegide quem sua,
Placere se vult dum Veneri suae,
Texisse, servatum esse & ipsum
Credibile est voluisse Martem.
{{Versus|25}}Qui te per hostes mille gravissimos
Domique, & intrà moenia maximè,
Dextra sinistra rem exhibentes,
Intrepido dedit ire gressu.
Thorace septum plusquàm adamantino,
{{Versus|30}}Constantia dico, atque fide, & gravi,
Quam semper ante oclos habebas,
In patriam pietate Civis.
Camoenae amoenae, vestra ope nunc opus
Vestro Poëtae: nec pote sum Deae
{{Versus|35}}Tacere, qua me Hautenus in re
Iuverit, officiisque quantis
Obnoxium me reddiderit sibi:
Nec me modò, sed Rem quoque Publicam
Omnem, mihi quae luce semper
{{Versus|40}}Carior, hisque oculis futura est.
Vobis sed istud dicam equidem palam,
Vos porrò multis dicite millibus:
Anusque curate hac loquatur
Pagina. ne fugiens citò aetas
{{Versus|45}}Obliviosis invida seculis,
Nocte illius caeca hoc studium tegat:
Neu nomine in deserto Arachne
Texat opus, tenuemque telam. [II,ii fol. E5r]
Nam quos labores pertulimus simul,
{{Versus|50}}Ab hoste pressi dum fuimus fame,
Ferroque, testis ipse testis
Esse potes, neque enim Poëtam,
Hautene, decretum hîc agere est mihi.
Procul Poëtae sint, procul hinc volo
{{Versus|55}}Commenta vatum. vera quippe
Historica fide agenda res est.
Ergò labores quos tulimus simul,
Hostilis urbem dum tenuit metus
Vallo, fame, obsessamque ferro,
{{Versus|60}}Nil opus est memorem monere.
Notum tibi nam, quo studio fori
Hinc Alpha, & illinc Beta sategerint
Mutabile ad defectionem
Farris inops stimulare vulgus.
{{Versus|65}}Dum quod vel anno sat foret hordeum
Zythepsa perdit: quaeque fami byne
Esset levandae, excocta flammis
Esui inepta, nec apta potû,
Mutata aceto, redditur, & novo
{{Versus|70}}Sapore abusam cervisiam dolet.
Omitto Dardanariorum
Perfidiam, nec opus referre hîc:
Vendentium clam, quae dare publicos
Frumenta in usus debuerant palam:
{{Versus|75}}Condenda avarè, promere illa
Nî subigat pretiosus emptor. [II,ii fol. E5v]
Quae de beatis dicta velim modo,
Iisque, queis res illa erat in manu:
Qui dico pulvinis sedere
{{Versus|80}}In prasinis, solio & Curuli
Sueti. ad Sodales namque quod attinet
Collegiorum, & Civica nomina
Tum qui Sagittarî vocantur:
Quid melius pote, fortiusve
{{Versus|85}}Fuisse? qui Rem tam bene Publicam,
Contra omnium spem, votaque Circii,
Et Clusii, ut scis, in foro qui
Usque suo Borean agebant:
Defendere ausi non sine maximis
{{Versus|90}}Molestiis, freti auxilio Dei
Solius: expensamque vitam
Haud sibi, sed patriae referre.
Testis Iacobus Duziades mihi
Hautene, tuque, & si quis amicior
{{Versus|95}}Sibi ipse, mutasse Aurasino
Imperio iuga gaudet Albae:
Nondum expiatis oblita caedibus,
Verum expiandis, si faveat Deus,
Brevi, ipse uti spero rogoque,
{{Versus|100}}Iure meo, meritoque Iberum.
Atqui doloris hoc cumulum insuper
Mali addidit mî, quod Populo magis
Curae esse rem suam viderem,
Quam Dominis, procerum coetû. [II,ii fol. E6r]
{{Versus|105}}Nam summa rerum credita quêis erat,
Censere mecum si capite hîc velis,
Hoc me puto praestare posse,
Vix numero totidem repertos,
Quot culta Nili divitis ostia,
{{Versus|110}}Urbi usui ex his qui fuerint bono:
Nullumque vulnus Lugoduno,
Heu, gravius reor accidisse,
Istos probos quàm Lanitii ordines,
Quaterque Denos quos perhibent Viros:
{{Versus|115}}Ex oppidi prisco instituto
Quos penes in Populum potestas.
Urbisne Laedae Civem? (aliquemne ita
Civem esse fungum, qui Batavus fiet?)
Quid dico Civem? imò Tribunum
{{Versus|120}}Civibus impositum regendis,
Optare Iberum servitium sibi:
Et supplicem velle his fieri, quibus
{{Versus|Pròh tempora, inversique mores)
Debuerat timor ipsus esse?
{{Versus|125}}Quenquamne sic factum immemorem sui,
Iurandum uti ius aestimet irritum,
Ius Publicum causa asserendi
Quod dederat prius Aurasino?
Fame paratos cum videat mori
{{Versus|130}}Cives, & urbem Marte tuerier:
Parte altera adventare classem
Subsidio Boïsotianam. [II,ii fol. E6v]
Praesto futuram, si faciles Deus
Ministret aestus, Caecia, & Africo
{{Versus|135}}Iuvante decursus aquarum.
Adde etiam incolumi Aurasino.
Hoc viderat mens provida vindicis,
Bronchorstii acris, quippe suo malo
Longoque docti usu, malignas
{{Versus|140}}Horum hominum dominationes,
Nullaque munitum imperium fide.
Eoque, qui illi fervor erat viro,
Omnem potestatem abrogare his,
Re super hac etiam ad Camillum
{{Versus|145}}Datis tabellis certus erat semel.
Quod perpetratum reddere dum parat,
In ordinem ipsummet redactum
Vidimus, & fuit aegrè amicis.
Hoc ipse questus hei quoties mihi est,
{{Versus|150}}Quàm saepe questus ipsum etiam tibi
Hautene, partiri usque tecum
Consilia, ah, solitusque curas.
Virtute foelix ille quidem sua,
Fidensque, & idem Publicae amans Rei,
{{Versus|155}}Quantum potest amare quisquam
Hanc alius: stomachoque muri
Ahenei instar cedere nescio,
Id quod de Achille tradit Horatius:
Foelixque Bollanus cerebri:
{{Versus|160}}Famae avidus, pretioque durus [II,ii fol. E7r]
Flecti: nisi quod de puero Alphitêi,
Fas vera fari, consuli honestius
Potis fuisset. hoc nec ipse
Inficias, puto, amicus ibis.
{{Versus|165}}Sed functus aevo cessit, & hanc meo
Douzae propinquo lampada tradidit:
Heu, morte venalem arte visus
Herculea petiisse laurum.
Nobis relinquens obsidium, & famem,
{{Versus|170}}Et monstra, facto quae velut agmine
Mox lucis erupere in auras,
Herculeo superanda nisu.
Quid multa? iniquae plenum opus aleae
Adire visi nec cinere abditos,
{{Versus|175}}Ut ante, sed clarè emicantes
Ire Tribunitios per ignes:
Fluctu opprimendos non nisi maximo,
Qualis sequutus mox Boïsoticus.
Ut quos, Patrum accito frequenti
{{Versus|180}}Concilio, bonus ille Circî
Collega, dictus Dimidium tui
O Laeda, Iano progenitus patre,
Et ipse Ianus non bivertex
Ille quidem, geminaque fronte,
{{Versus|185}}Sed par, modo huic non & geminus Deo,
Ad duplicis linguae arma quod attinet:
Septentrionali tepentes
Usque recalfaciebat aura. [II,ii fol. E7v]
Quid, non suis mox viribus obrutus
{{Versus|190}}Resedit ardor, auctaque Circii
Pridem fames clamore, coepta
Lenior & levior videri?
Quàm longius se velle negaverant
Perferre sponsi Penelopes modò,
{{Versus|195}}Praetorio ipsi derepente
Obsidium facere, & Tribunos,
Meumque Douzam, teque Notarium,
Rubiginoso non sine acynace,
Strictisque circumsistere ausi
{{Versus|200}}Dentibus, & Tragico Senatum
Terrere vultu: quin etiam insuper
His comminari, nî sibi gratia
De sportula, atque commeatu
Paniceo fieret, fugandae
{{Versus|205}}Qui sat fami esset, sese igitur palam
Valentiori postridie manu,
Et conglobatos adfuturos
Cum sociis pariter trecentis.
Magna illa totum quasserat oppidum
{{Versus|210}}Metu, suarum partium, & hostium
Confisa defensore Iano
Colluvies tunicata vulgi.
Curae Deo sed nostra salus fuit,
Qui postero, quàm contigit hoc, die
{{Versus|215}}A Principe optatam salutem
Misit, & auxilii benignam [II,ii fol. E8r]
Spem luxit urbi. quid tabulas loquar,
Reducta quêis mens civibus anxiis,
Reducta virtus, & remissae
{{Versus|220}}Corporibus rediere vires?
Salvere gratis vos iubeo modis
Gratas tabellas, vosque quibus Deus
Tam nuncii optati tabellas
Ferre dedit, medios per hostes.
{{Versus|225}}In ore ego vos saepe feram meo:
Canamque de tot, qui reduces fore
Iuraverant, solos redisse:
Ferre famen potius paratos,
Praestare quàm non pollicitis fidem,
{{Versus|230}}Aut facta dictis addere, caeteri ut
Fecere, quos unda aucta, & hostis
Heu patria prohibebat urbe.
O me beatum, cum subit illius
Imago noctis, qua mihi, & optimo,
{{Versus|235}}Bronchorstii in locum, Iacobo
Douziadi moderamen urbis,
Et summa rerum tradita Principis
Iussu, & piorum non sine gaudio,
Ne quid mali intestino ad hoste
{{Versus|240}}Publica Res caperet, timentûm.
Illas dedistis vos mihi de manu in
Manu tabellas, nunc etiam mihi
Dulces tabellas, quae supremam
Rebus opem dubiis tulere. [II,ii fol. E8v]
{{Versus|245}}Ergo ore ego vos saepe feram meo,
Paresque vobis quas dedimus Ducem ad
Classis Loïsum ferre, cursu,
Obsequio, ac taciturnitate
Dicam columbas, addem etiam fide.
{{Versus|250}}Verum & tibi laus debita non minor
Hautene, tàm saepe obviam auso
Ire Tribunitiis procellis.
Tu, cum virili Marte nocentior
Chloë, Sacrorum credo cupidine,<ref><i>in margine:</i> Misselijcke lust.</ref>
{{Versus|255}}Ad arma Conscriptos ad arma
Haud verita exstimulare Patres,
Rerum novarum quos cupidissimos
Norat, nec ausos prodere se tamen,
Dum tot malos bonis frequentes
{{Versus|260}}Curia habet sine lege mistos,
Nostras in arctum cogere copias
Nonariarum tenderet agmine,
Vulgique mendicabulorum
De trivio comitante foece:
{{Versus|265}}Primus rescisti consilia hostium,
Tempus, diem, horam, tesseram, item locum,
Modumque coniurationis,
Et capita, auxiliariosque.
Sed Fulvia usus indice, quae tibi,
{{Versus|270}}Ceu Tullio olim, conscia partium,
Decreta, conventusque notos
Foemineo patefecit astu. [II,ii fol. F1r]
Primus locando praesidio in Viis,
Et insidendis pontibus, & foro,
{{Versus|275}}Mîque, ac meo agnato cavendi
Auctor ab insidiis fuisti.
Nec te fefellit, quid pareret domi,
Forique in ipsis visceribus latens
Colubra. nota dicta habebas,
{{Versus|280}}Nota etiam horum inimica coepta.
At nulla visa his res gravior tamen,
Quàm Publicae quod Scriba Rei fores:
Praesente nec quicquam Togatus
Te sine consulere ordo posset.
{{Versus|285}}Confisus hac tu Palladis aegide,
Calcasti anilem sub pedibus metum,
Ianique conatus, gravesque
Circî inimicitias, & iras.
O si canendis nunc locus his foret,
{{Versus|290}}Ut mî ille suavis accideret labor:
Nec tempore ullo te Camoenae
Deficerent memorare nostrae.
Sed me Iacobus Douza meus vocat
Collega, primo ponere quem loco
{{Versus|295}}Decebat. ô te ita ille servet
Incolumem viridi senecta
Cognate Lugduno, & Batavis Deus,
Fido ut fidelem te memini mihi,
Firmumque, communique amicum
{{Versus|300}}Et patriae, & Domino fuisse. [II,ii fol. F1v]
Praesentiae vis quid valeat tuae,
Sensere Patres, cum Mathenesii
Diploma, Baldaeique scriptum,
Concilii procerum acciendi
{{Versus|305}}Occasionem praebuit, haud tibi
Dico, Viris iis sed Decies Quater
Iacobe, nunquam aeque beatis,
Nunquam alias mage ouare visis,
Quàm tempore illo, cum numero quidem
{{Versus|310}}Longè priores, verum animo impares,
Nos sorte sperarant frequenti
Vincere. sed minuit tumorem
Sententiae vox illa prior tuae,
Dissentientis conditionibus
{{Versus|315}}Fallace promisso, nec ullo
Hesperio nisi praede fultis.
Nî forte dicat quis Mathenesum,
In abdicanda tam male compare
Pridem Tridentinis abusum
{{Versus|320}}Consiliis. erit ille fidus,
Datam fefellit qui domine fidem?
Namque hic omitto de Domino queri.
Illud videmini monendi
Mî modò, cauto opus esse vobis,
{{Versus|325}}Ne qui Tridentum tam didicit bene,
Constantienses nunc Canonas quoque
Sit doctus, & seruare pacta
Hereticis scelus esse ducat. [II,ii fol. F2r]
Ne multa, credi non bene perfugae,
{{Versus|330}}Tot qui sacramenta irrita fecerit:
Nobisque censebas cavendum
Esse reconciliato ab hoste.
Haec summa, certum te potius mori,
Vitamque finire ingenua fame,
{{Versus|335}}Quàm Patriae pactum Parenti
Nassouio violare foedus.
Quêis succinentes nos quoque legibus,
Prò tempore illo pauca, sed asperè
Satis rei pro indignate
{{Versus|340}}Diximus. hinc reliqui sequuti.
Piisque iniquo cernere erat gradu
Sedre mistos Papicolas, Petro,
Primarius quod Consul esset,
Vermerio praeunte verba.
{{Versus|345}}Petro Hadriani prole, viro quidem
Forti, & fideli: sed domitos parum
Habente Collegas, eoque
Saepe gradum cohibere iusso.
Dicere nostro tu quoque carmine,
{{Versus|350}}Cognominis mî Iane, sate inclita
De stirpe Duuenuordiorum:
Dux pariter bonus, atque miles.
Et vos eadem progeniti domo,
Fratres gemelli, non sine gloria
{{Versus|355}}Ictisque destinare certos,
Remque malam dare glande docti. [II,ii fol. F2v]
Bruchouii nec vos tacitos sinam
Praetorio ambos munere nobiles,
Par civium, & fratrum fidele:
{{Versus|360}}Teque gravem spoliis Iberum
Verlane, gesta re toties bene.
Clarumque equestri stirpe Raporstium:
Huicque additum in partem laborum
Excubiis vigilum locandis,
{{Versus|365}}Signoque dando strennuum, & impigrum
Montfortium: & te compare cum tuo,
Andraea, dordracum merenti
Cui posuit spetiosa nomen.
At ô quibus vos laudibus efferam,
{{Versus|370}}Sagoque, & armis praepositi Duces,
Francisce Murendala, teque
Theuderico genitore natum
Arnolde: & horum cedere nemini,
Bonoque semper visum animo Scotum:
{{Versus|375}}Quarumque te Piscari, & ipsum
Theuderico genitum parente?
Quo primipilos carmine, quo Lyra
Dicam optiones, quiúe Vicarii
Fuere, Vexillariiúe,
{{Versus|380}}Pro patria haud timidos obire?
Manipulares cumne Triariis,
Decuriones an potius loquar?
An hos, & illos buccina una
Nostra canet pariter Thalia? [II,ii fol. F3r]
{{Versus|385}}Utrosque opinor. imò bonos simul
Omnes ad unum funere seu manu
Facto solutus, & sub altis
Moenibus ante oculos parentum
Ab hoste stratos: sive etiam quibus
{{Versus|390}}Perire sicca morte dedit Deus,
Famesúe, fulminisúe ritu
Pestilitas mala misit Orco.
In quêis honorem non minimum, ut puto,
Virtute vera commeritus, patre
{{Versus|395}}Praetore arenosis Iacobo
Sub tumulis Iäcobus ortus,
Catuici ad actam littoris. ô caput
Solers, in hostem seu facere impetum
Repente, certos sine plumbo,
{{Versus|400}}Seu dare ferro opus esset ictus.
Qui nunc sacer Diis Manibus additus,
Tibi interempto pro patria, & quidem
Pugnando, Barthlomaee gaudet
Elisiis comes ire campis.
{{Versus|405}}Lugete Cives, lugeat urbs Ducem:
Vicarium dux luge etiam tuum
Vischaere, non unquam nec arctis
Temporibus tibi defuisse
Visum. laborum nam patiens erat,
{{Versus|410}}Insomniaeque, & pulueris, & famis:
Saepe & minari auditus hosti:
Brachia se duo, sinulosque [II,ii fol. F4v]
Habere cives, altero uti famem
Sistant comeso: qui super altero est,
{{Versus|415}}Ut foeminis, natisque, & à se
Carnifices gladios repellant.
Dii multa at isti dent mala Circio,
Barbam leoni vellere mortuo,
Laruisque qui pugnare fortis,
{{Versus|420}}Hunc etiam capere ausus hostem est:
Sed morte functum, cum neque iam loqui
Mutus, tenebris obsitus, & Styge,
Pro se ipse, nec famam tueri
Incolumem gladio valeret.
{{Versus|425}}Illum & Thrasonem dicere non timens
Audace lingua, pectore non item:
Sibi amputaturum nec ultrà
Brachia, nec nociturum Iberis.
De Publica & Re vos meriti bene,
{{Versus|430}}Vereque digni nomine Civium,
Nostra nec indigni arte, quorum
Hic etiam tituli legantur
Prae caeteris, Corneli Euerardice,
Cornelio & tu progenitus patre
{{Versus|435}}Francisce, cuique à flore nomen
Ipsa suo posuit Dione.
Vos Treviros sed dicere quid vetat?
Impune coecas ire per orbitas,
Perque hostium tot septa, Rotam
{{Versus|440}}Ulterius penetrare nando [II,ii fol. F5r]
Ausos: peracto & munere Publicae
Legationis, mox posita mora
Diem representare pactum,
Et reditu exhilarare cives.
{{Versus|445}}Nec te bone, etsi Concilii Patres
Lanarii, assessum abnuerint tuum,
Messaga, permisso quod utens
Iure Danistam ageres, silebo.
Obliti in altrô se reprehendere,
{{Versus|450}}Qui quaestus ipsis maximus est palam
Domi, idque nulla Auctoritate,
Aut tabulis, tituloúe fultis.
Et vos vocati rebus in asperis
Praesto adfuistis qui toties mihi,
{{Versus|455}}Par Concionantum integellum.
Mente quati solida nec unquam
Visi Fideles: vosque Petri duo
Octouiratus lumina, & Omie,
Et Guassenari: tuque Bancki,
{{Versus|460}}Saepe mihi memorande Bancki.
Et vos Iodoci progenies patris
Par Lucafratrum, tuque adeo eminus
Gualtere, perdûelles ferire
Docte tubo iaculante plumbum.
{{Versus|465}}An verò, an Hugo te tacitum sinam,
Cui Alcuma stirps? huc ades o bone,
Mandes ut obsessori Ibero,
Has Veniae Mathenesiane [II,ii fol. F5v]
Dites tabellas, totque diplomata
{{Versus|470}}Maranicae tam prodiga gratiae,
In thura vendentem, atque odores
Galbaneos genus omne vicum,
Rite instituto pharmacopolio,
Mittat. sed & vos huc quoque Publici
{{Versus|475}}O Praemiatores adeste,
Nomine conueniente rebus:
Dici Volones seu potius iuuat,
Terror Iberum, ac Harlemii Lacus,
Insigne Rostratae unde ferre
{{Versus|480}}Hic etiam meriti coronae,
Mersis profundo navibus hosticis,
Vectoriis vero, & Duce partium
Capto, & reseruato ad Triumphum,
Non sine ferriuomi aeris auctu
{{Versus|485}}Reuecti, & amplis cum spoliis domum.
Et vos ô horum tergemini Duces,
Iane, ac Herisce, tuque dignus
Obsidia superesse Binci,
Et Bincianum protinus in locum,
{{Versus|490}}Pusilla nomen brassica cûi dedit,
Suffecte Corneli, usque Iberis
Exuuiis humeros onustus.
Sed nec mihi hîc Alberte tacebere,
Punire Cacos, alter ut Hercules,
{{Versus|495}}Defendere & Mauros iuuencis,
Nec timidus prohibere fures. [II,ii fol. F6r]
O qualis, & quali, o, facies typo
Digna, & tabella, cum bovis unius
Raptu videres, tresque abactos
{{Versus|500}}Ob vitulos vitulantem Iberum?
At non inultum, quando Batavico
Mauros capillos pulvere collinens,
Charonico missus cruentum
Ore solum rapidus momordit.
{{Versus|505}}Dicam & cohortis Centuriam meae,
Quam paene cum iam cuncta forent metu
Repente consternata, primis
Scilicet obsidii diebus,
Albiniana ad Castra Brittanniae
{{Versus|510}}Caesis alumnis: parte alia, & quidem
Vidente civitate tota,
Non bene deficiente ad hostem,
De Falcoburgi Praesidiis loquor.
Adde interempto militiae Duce
{{Versus|515}}Fortissimo Andraea, & iacente
Corpore tunc etiam insepulto.
Famelicum osis obsidium pati,
Cunctisque pro se cuncta paventibus:
Omnis mali dum causa, secum
{{Versus|520}}Papicolae taciti renident:
Dapesque festas, ac epulas parant,
Quêis quisque amicos exciperent suos,
Fratre, aut patrem lic, virum ista, Maurum
Coprohorum haec, monachum illa amantem. [II,ii fol. F6v]
{{Versus|525}}Cohortis inquam Centuriam meae:
Quam ego, videri ne capitis minor
Possit, Duce, ut dixi, perempto:
In varias vel abire partes:
Malis dolorem, laetitiam bonis,
{{Versus|530}}Plenam universis denique civibus
Stuporis admirationem
Incutiens, animosque firmans
Heu imbecillo pectore praeditis:
Tuo rogatu nomine Publico
{{Versus|535}}Bruchoue, suscepi regendam,
Non pretio, sed amore recti.
Nec poenitet dum facti, ita singuli
Fortem dedistis hic operam mihi,
Ducisque Commanipulones
{{Versus|540}}Morigeri imperio fuistis.
Referre longum nomina: vos tamen
Quis nescit isse hosti assidue obuiam:
Bis valla, & expugnasse crates
Oppositas: totiesque terga
{{Versus|545}}Vidisse Iberum? non te Hilari tamen,
Hosti usque forti pectore cognitum:
Vestrasúe velitationes
Continuas reticere possum
Hogarde, Velsi, Dicte, Bibacule,
{{Versus|550}}David, Robolli, teque Leuncule,
Catum hostica explorare castra,
Digne puer meliore fato. [fol F7r]
Laurumque tu qui tam meritus bene,
O usque mecum tempus in ultimum
{{Versus|555}}Deducte bellator, memorque
Militiae verteris Georgi.
Salvete fortes, quos veneror, viri,
Commilitones, & socii optimi:
Invicta propugnacla belli
{{Versus|560}}Hesperii, genus ô Batavum,
Salvete Cives, Martia robora,
Quos muneretur iure Quiritium
Digni Aurasinus: Marte priscis
Nec Lacedemoniis minores.
{{Versus|565}}Non flore nardi, non balano, aut rosis,
Verum decoro pulvere, & hostium,
Et proprio aspersi refuso
Pro patria toties cruore:
Castrensis olim, nunc quoque Civicae
{{Versus|570}}Adepti honorem, vos socii mihi,
Iidemque consortes fuistis
Obsidii, famis, & pericli,
Belli & laborum, quos tulimus simul.
Ergo & meis vos nunc quoque fas modis
{{Versus|575}}Florere, victurique mecum
Participes fieri Triumphi.
</poem>
====Notae====
<small><references /></small>
c6j30f1zz3p4m2q229xuh5xhsnp9z8c
268121
268120
2026-05-31T22:15:10Z
Demetrius Talpa
13304
/* Odarum Lugdunensium liber II. */
268121
wikitext
text/x-wiki
{{titulus2
|Scriptor= Janus Dousa
|OperaeTitulus=Odae Lugdunenses
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1576
|SubTitulus= Nova poemata
|Genera=carmina
|Editio=Lugduni 1576
|Fons=[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Latijn/Dousa1576.html De Heinsius-Collectie]
}}
<center><br>IANI DUZAE<br>
NORDIVICIS NOVORUM POEMATUM SECUNDA LUGDUNENSIS<br>
EDITIO, PLUS DIMIDIA<br>
parte, hoc est, novem librorum<br>
accessione recens locupletata & aucta.<br>
QUORUM OMNIUM, IMO<br>
SINGULORUM INDICEM<br>
VERSA PAGINA EXPLICABIT.<br>
[Vignet: Haec libertatis ergo]
IMPRESSUM IN NOVA LUGDUNI BATAVORUM ACADEMIA.<br>
ANNO M. D. LXXVI.
</center>
[fol. * 1v]
===Elenchus prior, superiore anno edita continens.===
<poem>
ODarum libri III. quibus propter argumenti similitudinem Hadriani Iunii Carminum Lugdunensium Sylvam appendimus.
Satyrarum liber I.
Iambicorum liber I. qui totus, si postremum carmen ad Erlaeum excipias, ex puris Iambis constat.
Epigrammatum libellus.
Hendecasyllabi.
Satyra duae incertorum.
Hendecasyllabum Carmen, in laudem Lugduni nova Batavorum Academia conscriptum.
</poem>
===Elenchus alter, eorum quae ad priorem editionem recens hoc anno accessere.===
<poem>
ODarum Liber Quartus.
Epigrammatum libri II.
Elegiarum, sive Cupidinum liber I.
Funerum liber I. cui Titulus Manes Iuniani.
Hadriani Iunii Epistolarum & Carminum ad Ianum Douzam scriptorum libellus.
Sylvarum libri II. Adoptivi.
Selectorum Carminum libellus.
[...]<hr>
[fol. * 8v]
</poem>
===Ianus Duza de se et effigie sua, a Philippo Gallo ad vivum expressa.===
<poem>
QUi Batavûm gentis Comites, qui scalpere Erasmum
Ausus, & effigiem Iuni animose tuam,
Ille idem docili Gallus me incidit in aere,
Felicem haud alio nomine Douziadem:
{{Versus|5}}Nec me luminibus tantis compono: secundum
O solum liceat esse, Secunde tibi.
Verùm olim, nunc sat, illud si dicere possim,
Inter Nordvices ingeniosus eram.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber I.==
===Ode Lugdunensis I.<br>Quae et triumphalis inscribitur.<br>Soluta secunda Lugduni in Batavis obsidione, coeso ac profligato hoste publico: civibusque ope Dei Opt. Max. servatis, liberatisque.===
<poem>
DIgnus levati iam obsidio Ducis,
Dignus Poëtae sit venia labor,
Si liberatori, hospitique
Hospes agit, socioque grates
{{Versus|5}}Vetus sodalis, quo pote carmine:
Tollitque, quando non aliud potest,
In astra victorem, & salutem
Ipse suam sibi gratulatur:
Obsessionis Hesperiae memor,
{{Versus|10}}Memorque longae, quam tulerit, famis.
Sperare non ullam salutem
Quando salus fuit una victis.
Nam, vera si fas dicere, sed puto
Lugdunum apud te dicere fas mihi,
{{Versus|15}}Douzae tuo ab modo angor, & crux,
Curaque: nunc decus, & voluptas: [I,i fol. A1v]
Quàm paenè longis obsidii malis,
Fameque tuque, & dux ego in ultimum
Discrimen usque adducti Iberis
{{Versus|20}}Addidimus cumulum triumphis?
Districtus, eheu, iam iugulis super
Pendebat ensis. ut taceam faces,
Lamnasque, & uncos, atque iactus
De Lapide horribiles deorsum.
{{Versus|25}}Iam decolores sanguine civico
Videbar auctas cernere Rheni aquas
Undare, & horrendam cruoris
Diluviem patriae minari:
Stagnantibus prò, quas dare dixerat
{{Versus|30}}Vicinus, undis. quippe cadaverum
Facturus immanes acervos
Et Lacus, & laqueus parati:
Lacus propinquis fluctubus obrutos
Missurus Harlemum: at laqueus gulas
{{Versus|35}}Fracturus infoelice fixis
Arbore, furciferoque trunco.
Quid turba vultus aemula ducitis?
An vana vobis hac videor loqui?
Atqui suam Baldaeo in hanc rem
{{Versus|40}}Carnifices operam locarant
Simul trecenti: quamquam operi huic Iber
Vel ipse solus sufficeret, neque
Tortore tortor indigeret,
Carnificis ope carnifexve. [I,i fol. A2r]
{{Versus|45}}Heu quot tuorum & qualia funera
Laeda extulisses, sed tumuli procul
Honore, quêis Hispanus omnem
Aethera pro tumulo dedisset?
Heu quot gementes ense sub impio
{{Versus|50}}Senes videres, & mulierculas
Anus, quot infantes parentum
Uberibus madidis revulsos,
Pilisque & hastis ludibrium obiici:
Artus breves his comminui: hos solo,
{{Versus|55}}Aut pârieti illidi: inde Nymphas
Hostis ad arbitrium pudenda
Pati: exoletas contrà acie, aut aquis
Perire: venum parte alia dari,
Ceu voce praeconis sub hasta,
{{Versus|60}}Virginei exuvias pudoris.
Haec, & modi huius plura tibi, ac tuis
Scibas parari: non ideò tamen
A calle deflexisse honesti
Visa semel: sed eò mage usque
{{Versus|65}}Magisque Iberos spernere nuncios,
Qui gratiae spe, qui exitii metu
Melle illitis minis studebant
Pertrahere in sua vota cives.
Memor sacramenti, & fidei tuo
{{Versus|70}}Pactae Aurasino: nec dum etiam puto
Oblita moris hostici, cûi
Poena fides vetus est in armis. [I,i fol. A2v]
Egena quamvis praesidii, & peni,
Et commeatus obsidio novo
{{Versus|75}}Existimata impar: at ipsa
Pauper eras, eademque fortis.
Quamvis tua extra moenia nil nisi
Hostile, quoquò lumina verteres,
Valla, atque fossas, aggeresque
{{Versus|80}}Aspiceres, & Ibera castra.
Nec Galla abessent auxilia bis, neque
Germana, Baldaei Imperii alite,
Et militum, & munitionum
Vi valida, numeroque fretis:
{{Versus|85}}Et perfugarum vocibus improba<ref>Glippers</ref>
Victoriae spe magna sonantium:
Datoribusque impunitatis<ref>Pardoen ghevers</ref>
Hutherio, Mathenesioque
Quae cuncta, cuncti qui pariter simul
{{Versus|90}}Juvante Lanôö in patriae suae
Iurasse, conspirasse visi
Perniciem populariumque:
Quas non dederunt insidias tibi,
Mistasque dictis terrificis preces?
{{Versus|95}}Muros minati saepe raptim
Ignibus, atque globis rotatis
Se diruturos fulminis in modum,
Et perdituros omnia: sed sua in
Contrarium spes vertit ipsis:
{{Versus|100}}Vota Deo rata non habente haec. [I,i fol. A3r]
Prudentiam qui, cordaque mascula,
Qui consilî vim nunquam alias dati
Suo Imperatori Aurasino
Contulit, & Patribus Batavis:
{{Versus|105}}Auctorque nostris ordinibus fuit,
Non usitati tramitis orbitam
Tentare, quidvis experiri
Denique, quò tibi provideri
De commeatu possit* idoneo,
{{Versus|110}}Atque obsidentum spes fieri irritae.
At machinis quêis istud, & qua
Confieri ratione possit*
Per hostium castra, hoc opus, hic labor:
Iuvante sed nil difficile est Deo.
{{Versus|115}}Septis is, emissariisque
Suasit, & obiicibus reclusis
Laxas habenas Oceano dare,
Iussam vetans hunc littoribus fidem
Servare: quae Lugduno opus nil,
{{Versus|120}}Non mage quam venia Cuningae.
Verum est marinis auxiliis opus:
Opus procellis, & pluvio Iove:
Opus Salae, & Mosae refractis
Molibus, aggeribusque ruptis
{{Versus|125}}Aquae attrahi vim Tethyos è sinu.
Sententia hac nec ulla prior fuit,
Iucundiorve: quam Senatus,
Omnis item Populus sequuti, [I,i fol. A3v]
Ordoque Equestris. hinc odii faces
{{Versus|130}}In Busam, & ipsum gliscere Principem,
Sed unde nati? certè ab illis,
Qui vel amicitiae sub umbra
Reîpublicae intrà viscera, & in sinu
Nobiscum habent rem, spargere frigidam
{{Versus|135}}Gens docta, quandocunque nobis
Exitium struit hostis extrà,
Aut his, qui haberi se medios volunt,
Vel Euclionum de genere, & quibus
Magis sua, & privata, quàm Res
{{Versus|140}}Publica curae erat, atque cordi.
Quae quò minus cara his erat, hoc magis
Referre visum est Principem, & Ordines,
Ut tempori obsessae levamen
Alluvies properaret urbi,
{{Versus|145}}Curare: avaris nec querimoniis
Agrariorum, nec patriae affici
Incommodis, periculisque,
Dum sociis ea sint saluti.
Ergo terendis apta ligonibus
{{Versus|150}}Accingit omnis sese operi cohors,
Non gratis, at conducta magno
Pars bona, ne pretio empta dicam.
Fit vasta Mosaeque, & maris auctibus
Opposta molestiam Salicus salo
{{Versus|155}}Dehiscit agger, publicumque
Fervet opus novitate facti. [I,i fol. A4r]
Quid mirum? ubi in re, qui caput est rei,
Praesente Princeps ipse aderat suis,
Fossoribus mentem, atque vires
{{Versus|160}}Sufficiens, stimulosque subdens.
Tum verò in herboso & stabili solo
Succrescere aequor conspiceres novum,
Cum rursus ac prorsus fluenti
Mobilis alluvionis unda,
{{Versus|165}}Alterni & aestus: & segetem & domos
Raptantis unà, non sine fluminum
Fragore vasto proruentum
Agmine per cava, perque tractus
Agri Scydami, laetaque praedia<ref>Schielant</ref>
{{Versus|170}}Gaudana, Delphorum aemula pascuis,
Tunc expetitis mersa primum
Fluctibus, & placita Amphitrite.
Quis credat? & fòrs inficias sequens
Hoc ibit aetas: iamque per omnia
{{Versus|175}}Discrimine stat paene nullo
Aequa mari patefacta tellus.
Foenique metas, & Cereris sata
Suis sub undis Nereïdes stupent,
Ridente Protheô, piscium dum
{{Versus|180}}Dimidia genus haeret ulmo:
Atque ipsa tantum non aviariae
Colit, palumbis procul alite
Pulsa: sacram quam, propriamque
Esse sibi voluit Dione. [I,i fol. A4v]
{{Versus|185}}Nec ulla aratro iugera vindices
Aquae relinquunt: magnaque agrestium
Pars mersa: comparentque passim
Quid? nisi naufragii tabellae,
Heu perfidarum fragmina navium,
{{Versus|190}}Truncaeque puppes? quas veluti vada
Formidet ignotasque cautes,
Alterius monitus periclo,
Labens propinquis vector ab oppidis,
Flectatque cursus. quaeque equitem modò
{{Versus|195}}Nautis inaccessa, & phaselis,
Seu celerem loca passa currum,
Ratem, atque ventis vela patentiae
Perferre discunt. quaque stetit prius
Foelice trunco, nunc eadem
{{Versus|200}}Per spatium genitalis arvi
It versa quercus in facies novas,
Secans citato non ità cognita
Sibi ante cursu viliginosi
Terga soli: patriasque stirpes.
{{Versus|205}}Naturae eunt praepostera legibus
Iam cuncta: lucus qui fuerat, lacus
Apparet, insalumque migrat
Omne solum, superante fluctu.
Novum ecce Fanum: pagus erat modo<ref>Niewerkerck</ref>
{{Versus|210}}Palus repente est. quid tamen haec iuvant?
Num Terminalis, quique Rheni<ref>De lantscheydinghe</ref>
Separat à regione Delphos, [I,i fol. A5r]
Num commeatu nos prohibet minus
Firmatus agger praesidio, & moris
{{Versus|215}}Muniminum Hildami? quis autem<ref>Die Hildam</ref>
Molis opus superare tantae,
Quis possit? ô dilecte Deo nimis
Loïse vindex. hîc opera tua
Est usus, hîc fratris lacertis
{{Versus|220}}Herculeo paribus labori:
Provinciae hûic te sed patriae Ordines,
Omnisque cum Loeda urbe Batavia
Delegit, ut praefectus esses
Mattiacae, Batavaeque classi.
{{Versus|225}}Re non minus quàm consilio bonus,
Audaxque caecis ferre periculis
Pedem: nec expavere raptim
Tempora per cava transmeantum
Et hinc per aures, hincque tonantium.
{{Versus|230}}Abenearum sibila glandium,
Ad arma quandocunque ad arma
Horrida signa tubae vocarent.
Testis cruentos in mare vortices
Volvens Britanum Scaldis ad oppidum
{{Versus|235}}Bergam, quod à limbo, institaque
Nomen habet, Thetis ipsa testis.<ref>Berghen op Zoom</ref>
Tunc Herculi cum saevus Iber tibi,
Heu, mole plusquam Gerionacea
Tribusque praefectis timenda
{{Versus|240}}Classe ferox, catapulta Ibera
Orbem iocundi luminis abstulit:
Pessumque navim paene dedit tuam:
Quid hostis exultas, & ante
Tempus Iö canis, & Triumphe?
{{Versus|245}}Victoriam praecedit ovatio,
Haec vertet at mox in lachrymas tibi,
Et funera. heu quanto tibi unus
Constitit hic oculus Loïsi?
Pro quo coacti linquere lumina
{{Versus|250}}Plus mille Iberi: ne referam Ausonas,
Gallosve, Germanosve: magnis
Piscibus, alitibusque praeda
Iactantur algae more cadavera.
O suave nautis Mattiacis nimis<ref>Maetroos</ref>
{{Versus|255}}Spectaculum Hispanos natantes
Cernere: non homines, sed vires.
Magna haec fatemur, magna quidem, ô bone,
Maiora si non illa forent tamen,
Ad patriae telluris oras
{{Versus|260}}Bella, gravi memoranda plectro
Pugnata Marte, atque auspiciis tu:
Qua Scaldis ingens, nomine item Scopi
Arx dicta, propugnaculumque
Mattiaco oppositum furori
{{Versus|265}}Lilloïano praesidet aggeri.<ref>Lillo</ref>
Quae cuncta, quae tu spiritu, uti puto,
Dei, nec erro non sine aeris
Fulminibus, volucrique ferro [I,i fol. A6r]
Difflare, & hostem praesidiariis
{{Versus|270}}Fisum latebris, & positu loci
Nido erutum suo in patentes
Luminis extrahere ausus oras.
Maiora si non illa etiam forent,
Bis octo (mersas adiice sex rates).
{{Versus|275}}Viris probè instructas, & armis
Hostibus eripuisse, cumque his
Tormenta centum bellica: denique
Vicarium ipsum classis, item Duces,
Et primipilos, quique summum
{{Versus|280}}Imperium in genus hoc habebat
Hamstedianae progenies domus,
Praetoria cum nave Thalassico
Vexisse captivos triumpho
Eximiae spolia ampla laudis.
{{Versus|285}}Gregarium nam quid genus attinet
Referre? pessum quos pariter simul,
Pronosque per caput, pedesque
In freta precipites dedisti.
Sed vince terra, iam pelagus tuum est:
{{Versus|290}}Nec te periclum terreat, aut labor.
Magni laboris magna merces,
Estque sibi pretium ipsa virtus.
Virtus negata lubricum iter via
Tentans, nec unctas ex facili petens
{{Versus|295}}Palmas: anhelanti sed ore
Usque ferens per acuta plantam. [I,i fol. A6v]
Sed ô, sed aures iam crepitus ferit
Tonantis aeris: Martia iam sonant
Tormenta, iam fragor tuborum
{{Versus|300}}Sulphuris, & salis, atque nitri.
Iam glandeae ictus vi segetis polus
Remugit. heu quantum, heu spatij est tamen
Haec inter, & nos? heu quot Hydrae
Semina conficienda restant?
{{Versus|305}}Ducenda per tot millia passuum
Fluenta, quantum Flaminius Lacus,<ref>Papenmeer</ref>
Flaevusque, Lugdunia, distant<ref>De vliet</ref>
Moenia Rotterodamo ab urbe.
Ducenda: quid tum? adde etiam in solum
{{Versus|310}}Acclive, quanto Loedae ager, & plaga
Rheni, Scylandae, Delphicaeque<ref>Rijnlant Scyelant Delphlant</ref>
Altior est regionis ora.
Omitto palos auxiliaribus
Obstacula undis dicere, & obiices,
{{Versus|315}}Sudesque defixas sub alto,
Hesperii indicium timoris.
Inserta fundo culmina nec libet
Referre, & aequos moenibus aggeres,
Molesque, praesens unde nobis
{{Versus|320}}Exitium peperisset hostis,
Parcente fessis* ni Batavis Deo,
Via una tandem inventa foret tibi
Loïse, quà importare fruges,
Quaque cibi genus omne posses [I,i fol. A7r]
{{Versus|325}}Lugdunum in urbem. namque Colonia,
Dulci à propinquo cui titulus Lacu est,<ref>Soetermeer</ref>
Nostris inaccessa, irritoque
Impete sollicitata pridem
Seguardianam flectere iter Viam<ref>De Segwertse wech</ref>
{{Versus|330}}Versus monebat: scilicet ipso aqua
Cursu vocante huc, Caecieque
Flaminibus toties cupitis.
Praesente quorum subsidio, & Dei
Iuvante victus numine, non modo
{{Versus|335}}Hostis Sutermaeram coactus<ref>Soetermeer</ref>
Linquere, verum etiam recessus
Benthusiae, usque ad Nordaicum sinum,<ref>Benthusen — De Noord a.</ref>
Et Porta nomen Pascua quêis dedit,<ref>De weypoort</ref>
Rectaque quae Suteroaldae
{{Versus|340}}Usque sacras Via ducit aedes.<ref>Soeterwoude. </ref>
Nequicquam Ibero praesidio minax
Vastatur agger, quicquid & obiicum
Inter Lacum, Benthusiamque est:
Fit via vi, patefitque velis.
{{Versus|345}}At qui misellis haec bona civibus
Redux in urbem nuncius adferat
Est nemo. ità omnes ex eodem
Fonte simul Stygii soporis
Oblivionis pocula quae vocant
{{Versus|350}}Traxisse visi. fòrs sapiunt sua
Sententia, ut qui ferre rursus
Esuriem, obsidiumque nolint. [I,i fol. A7v]
Quos esurisse hei plus nimio est semel,
Semelque passos obsidium satis.
{{Versus|355}}At non columbae sic Diones,
Quae cupidis sine fine solae
Mansere fidae rebus in ultimis,
Loïse, iussi dum memores tui
Nexas pedi ferunt tabellas.
{{Versus|360}}Quid vigil obsidio, quid arces,
Aut valla prosunt, per spatia invii
Eunte coeli nuncio? idem Harlemî
Fecere Bruti exemplo, ab acri
Cum Mutinae urbs premeretur hoste.
{{Versus|365}}Sed rursus aures iam tonitru quatit
Aeris, micantque incendia, non sine
Caligine, obductumque coelum in
Fumum abit, & piceos vapores.
At non vapores sic picei nocent
{{Versus|370}}Incendiorum, fumeà non ita
Caligo, quàm silvae comantes,
Quàm nemora, umbriferique saltus.
Desiderato iam nimium diu
Spectaculo nos qui prohibent frui,
{{Versus|375}}Notare quòminus queamus
Nordaicae bona signa pugnae.
Umbrae invidentes, & nemorum comae,
Silvaeque spissae, quid iuvat oppidi, ô,
Dulcissimo privare fructu
{{Versus|380}}Lumina, nec sinere uti ocellis?
At quantum amabo, quantum erat, ut semel
Nostro arbitratu nos pateremini
Spectare per rimam hanc, vel illam
Auraicam modò posse classem?
{{Versus|385}}Hoc gaudio nos tam diu, & his bonis
Carere? certum est, Pancraticam ocius
Turrim petam, ascendamque. cunctis
Altior est locus ille sylvis.
Videre pristes hinc procul, & rates <!-- πÏίστις = zaagvis; oorlogsschip in de vorm daarvan -->
{{Versus|390}}Pictas licebit, signaque singulis
Affixa: nec videre tantum,
Verum etiam numerare totam, atque
Obire classem. fallimur? an qui amant,
Gaudent sibi ipsi fingere somnia?<!-- Hor. Od. IV, 3, vs. 5b-6a: an me ludit amabilis // Insania? = Vondel: of beguicheltme een zoete razerny? -->
{{Versus|395}}At nil puto hîc imaginosum est,
Sed vigilans video ecce amicas,
Videre certè vel videor notas,
Praetoriique insignia carbasi:
Deque aere tormentorum in auras
{{Versus|400}}Surgere fumificos vapores.
Macti este fortes, quos veneror, viri.
Macti Batavi, & Mattiaci Duces.
Macte Imperator, macte ductor
Nassoviae Boïsote classis.
{{Versus|405}}Non usitato pergite tramite
Irrumpere arces, ire per ardua,
Depellere obsessis propinquum
Civibus exitium, famemque. [I,i fol. A8v]
Tu vero, votis quem sibi tam diu
{{Versus|410}}Suspirat omnis Belgica vindicem,
Prae caeterisque Lugodunum,
O patriae Pater, atque custos
Averte genti perniciem tuae.
Nec est, sibi Dux quod metuat tuus
{{Versus|415}}Ab hoste, te vivo Aurasine:
Quod metuat tua Laeda, non est.
Coelo supinas te siquidem manus
Ferente, non se cernis, ut aequoris
Attollat aestus, & capessant
{{Versus|420}}Morigeri tua iussa venti?
Sed quid boni nam Cypridis attulit
Emensus altum nuncius aethera?
Agnosco speratas tabellas,
Iamque manum toties cupitam.
{{Versus|425}}Tua haec Loïse est, qua trepidis opem
Addicis almam tempore in ultimo.
O literae optatae, ô iocundae
Mî meminisse diem voluptas:
Vocanda votis ô quoties meis
{{Versus|430}}Nox illa, dextra cum pariter simul,
Laevaque, qua Stompuicum adusque<ref>Stompwijkerwech</ref>
Ducit iter solitos agrestes
Sacraviensi calle Coloniam<ref>De kercwech van Soeterwoude</ref>
Versùm occupato, fulmineo impetu
{{Versus|435}}Adortus Hispanum, in timorem
Inque fugam subito dedisti: [I,i fol. B1r]
Verum in timorem, veram etiam in fugam:
Suscepta quae frustrà, aut temere sunt
Plaerisque, quos ferrum, vel unda
{{Versus|440}}Abstulit in Barathrum, crucemque.
Testes triremes, quas decies quater
Classi coactus addere Celtiber
Nostrae: Suteroälda testis.
Ipse licet videas, ut aptis,
{{Versus|445}}Et expeditis sarcinulis nothi
Migrant coloni, iure duëllico
Et Mauritano possidentes
Mancipio nihil, omnia usu.
Nec templa prosunt his sua, nec foci,
{{Versus|450}}Asyla, & arae: sed fugiunt focis,
Templisque desertis, & aris:
Nullaque spes nocuis Asyli est.
Manipulares nam quid agant, metu
Quassis Tribunis? iamque receptui
{{Versus|455}}Lupo canente ipso, palamque
Colligere accelerante vasa.
Qui caeco anhelans limite, iter tamen
Emensus udum est, sed glaber, ac madens,
Imò impedimentis relictis
{{Versus|460}}Cum vidulis, corioque tecta
Capsa, tabella quêis inerant Ducum,
Et codicilli. quaeris ubi cohors?
Pars caesa, pars tellure in uda
Mersa natat, reliqui fugati. [I,i fol. B1v]
{{Versus|465}}Facta & tubi ipsis murifragi unius
Iactura, praeter quos nemorum abdita
Dedere. pars adhuc enim unà
Cum dominis latet heu profundo
Depressa. quanto tu sapientius
{{Versus|470}}Baldaee? qui, post principia ut fores
Iam caveras tibi ante, Pyrrhi
More loco catus Imperator.
En ordine apto quot fluitant mari
Patente vela? hinc Foemineum occupant
{{Versus|475}}Pontem: inde Maerburgum, Lacumque<ref>De Vrouwen brug Meerburch.</ref>
Flaminium, reserantque claustra.<ref>Papenmeer</ref>
At restat unus nunc etiam scrupus
Lamberte molis septa tuae, loci<ref>Lammen</ref>
Munita natura, virûmque
{{Versus|480}}Praesidio, validisque gerris.
Hic pungit altè cor stimulus mihi.
Quid hoc novi? ipsi sponte sua fugae
Dant terga, perculsique corda
Insolito trepidant pavore.
{{Versus|485}}Gaudete cives, ipsaque sydera
Transscendat index laetitiae sonus:
Grataque voce, Iö Triumphe
Bis, ter Iö, quater & Triumphe,
Iöque Paean dicite, Iö, Iö
{{Versus|490}}Triumphe, Paean. en cupidae imminet
Loïsus Urbi, ligneoque
Vectus equo per aquosa Tempe, [I,i fol. B2r]
Capessit ad nos versus ovans gradum
Speratus hospes. sed remoramini
{{Versus|495}}Iö Triumphe, Iöque Paean
Dicere, & ingeminare Paean.
Nec voce vobis Stentorea hîc opus:
Iö Triumphe expromere opus modo.
Iö Triumphe, iö placebit
{{Versus|500}}Vox decies repetita Paean.
Sed iam Camillus noster abest prope.
Eamus omnis obvia civitas.
Eamus, laudes Loïso
Unanimi cumulemus ore.
{{Versus|505}}Nunc plectra Musae pellere, nunc lyram,
Eburna tempus plectra, lyram auream:
Nunc viva, olorinaque voce
Exanimes animare versus.
Deoque summo dicere gratias,
{{Versus|510}}Referre quando nostrae opis est minus.
Mutavit ille Laedam in urbem,
Et Batavos sua dura corda,
Mutante Laeda urbe, & Batavis sua.
Hollanda parcagens fuerat manu,
{{Versus|515}}Levique castiganda flagro.
Heu meritò ob malefacta dextra
Parcente castigavit eam Deus:
Amica at idem pectora denuò
In poenitentem nunc resumpsit?
{{Versus|520}}Lenis ut est, facilisque flecti,
Auremque promptus supplicibus suis
Praebere. mutant astra poli vices,
Mutantur & poli vicissim
Sydera, res variante fato.
{{Versus|525}}Iberus ultrò Cattigenas prius
Audax iniquo Marte petiverat:
Nunc ultrò at aequo Marte contra,
Mutua uti faciant, Iberos
Qui se petebant, Cattigenae petent.
{{Versus|530}}Iter reclusum est, claustra patent: licet
Impune Gaudam, & ire Delphos
Calle novo, per Ibera castra.
Manu ire factum per pelagus licet,
Iustasque paenas Laeda reposcere
{{Versus|535}}Prò civibus, quos fortè ferrum,
Vel tibi glans inimica ademit.
Camille noster flos Boïsoticae
Loise gentis, sume superbiam
Virtute partam, Iö Triumphe
{{Versus|540}}Bis, ter Iö, atque iterum Triumphe.
Tibi ‘ne Magnus dicere se parem,
Tibi ‘ne Magni filius audeat?
At casus amborum, exitusque
Hoc prohibent: quid enim? hic, & ille,
{{Versus|545}}Dîis quod parem se gesserit, occidit:
Ipse, imparem te quod geris, imperas.
Iö Triumphe, Iö Triumphe
Saepius, atque iterum Triumphe. [I,i fol. B3r]
Camille noster, en tibi fuscinae
{{Versus|550}}Ius Terriquassor, en chlamydem tibi
Udo nigrantem, coeruloque,
Murice, qui vada, belluisque
Pontum scatentem, barbara qui freta,
Lateque campos undivagos regit,
{{Versus|555}}Transcribit: ô cui prompto Achylles
Impete, consilioque cedat
Triseclus heros. iam Tenera, & Lisa,
Scaldisque, iam sub iura Sabis fluet,
Magni illius magni Aurasini
{{Versus|560}}Iura, tuo Boïsote ductu.
Gulielme Princeps optime Principum,
Idemque victor, ante obitus meos
Lux illa ut illucescat orbi,
Qua videam spolijs onusto
{{Versus|565}}Curru Aurasino, sub clypeis suis
Sedere vinctos Hesperiae Duces
Ipsam & novam Inquisitionem
Ire tuis famulam triumphis.
Hinc coleatum Pontificem trahi:
{{Versus|570}}Vergamque, & Albae parte alia Ducem
Heu Regulorum Egmondi, & Hornae<!-- * -->
Manibus inferias referri.
Coepto sed usus est modò, caetera
Res ipsa, & aequus expediet Deus.
{{Versus|575}}Ipse incipe, atque assuesce porrò
Vincere: iam tibi cuncta fausta
Verax sacerdos Aönidum cano:
Seu forte Iberum, seu Tyberim petas,
Deo auspicante perge: neu te
{{Versus|580}}Otia dum patriae procuras,
Cavesque Belgis sollicitus tuis,
Nostris iniquum seditionibus
Velocior subducat aura.
Hîc meritos potius triumphos
{{Versus|585}}Petas: Pater, dici hîc, Patriae: hîc ames
Audire Princeps: neu Requesentium
Istum, rogo, impunitum abire
E manibus patiare victor.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>In gratiam Lugduni Batavorum, virtute Dei Auxiliaris secunda eaque gravissima obsidione liberatae, ac tandem ex Orci, hoc est Hispanorum faucibus ereptae, ac restitutae.===
<poem>
O Nec Batavi degener ingenî,
Nec hausta* belli fluctibus: haud mihi
Sedes paterna, sed paternum
Proximè agrum sita Lugodunum:
{{Versus|5}}Seu culta mavis Laeda vocarier,
Utroque foelix nomine civitas.
Sed nec vetustatis mihi ergò
Cara minus: socia, atque amica [I,ii fol. B4r]
Quondam Latini nominis, & caput
{{Versus|10}}Germaniarum: credere si licet
Fastis, nec Antoniniana
Falsa pinax: faciuntque nobis
Britannicae arcis relliquiae fidem,
Vicusque Catthorum: hîc ubi tertium<ref>Catwijc</ref>
{{Versus|15}}Rheni ostium, tunc usque pleno
In mare se exonerantis alvêo.
Quid, non videre hîc mille nomismata
Quasi tabellas naufragii licet?
Hîc imbrices notare scriptos,
{{Versus|20}}Hîc lapides monumenta Caii est?
Sed nec Severi his nomen abest locis,
Aut Pertinacis: nota etiam tua
Moneta Flavi hîc. at mage illa
Est operae pretium referre,
{{Versus|25}}Paene umbilicum quod medii oppidi
Insedit umbris pomiferis nemus,
Situm & loco, acclivi undequaque
In tumulo, editiore Pyrgum.<ref>De Burcht</ref>
Quem circinato moenium ut ambitu,
{{Versus|30}}Sic arcuatis fornicibus novum
Putatur Engistus Britanno
Orbe redux posuisse victor.
Et prisca multa hîc. denique quem latent
Antiquitatus rudera, quà vetus
{{Versus|35}}Romaeoburgum Albiniana ad<ref>Romenburch</ref>
Castra, quasi digito, expeditum<ref>Alphen</ref> [I,ii fol. B4v]
Ducit viatorem. Horrea nec loquar,
Rheni per actam disposita horrea
Romana: cum pax alma Belgas,
{{Versus|40}}Alta quies Batavos haberet,
Non castra, uti nunc. heu ubi tempora,
Cum liberi, immunesque onerum omnium,
Obnoxii & nullis tributis
Cattigenae: neque publicani
{{Versus|45}}Quisquam timeret lucripetas manus;
Sed belli in usum sepositi viros
Tantum ministrarent, & arma
Imperio, dominaeque Romae?
O seculum illud si redeat modò,
{{Versus|50}}Originem omnis quo videam mali,
Istos agasones Iberos,
Coprophorosque, amethystinatam
Hanc dico Lernam, illò unde malum huc pedem
Tulere, Gades usque, vel ultimas
{{Versus|55}}Efferri in oras: non Linus me
Carminibus, neque vincat Orpheî
Testudo, quamvis huic genitrix, pater
Illi adsit, Orphêo Calliope, at Lino
Apollo. nunc contracta serpit
{{Versus|60}}Vix inopi mihi vena rivo.
Non te meis, non Laeda ideò tamen
Indictam abire, ô, versiculis sinam:
Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
{{Versus|65}}Tu me, Vibaldi cum fugerem manum,
Piraticam ob vim linquere patrii
Haeredii coactus arva,
Et Boreae, mea regna, vicum.<ref>Noortwiick</ref>
Vicini avitum littoris hospitem,
{{Versus|70}}Altum, atque fotum ceu gremio tuo
Civem recepisti, novique
Hospitii cumulasti honore.
Exin secundum vota biennium
Curis soluto viximus otio,
{{Versus|75}}Et pace florentes, bonisque
Rebus, amicitiaque Vorstî.
Donec refulgens sol melior polo
Luxit cupitam Cattigenis facem,
Qua parta libertas, tuoque
{{Versus|80}}Hesperiae iuga servitutis
Excussa collo: iura Bataviae
Reducta, Ibero pressa diu pede.
Hîc qua fide, & fidelitate
Adfuerim tibi, civibusque
{{Versus|85}}Quàm fortem opellam praestiterim tuis,
Callere nemo te melius potest:
Ut quae ipsa non aurita dico,
Sed fueris oculata testis.
Cuius rei ergò me quoque, cum novum
{{Versus|90}}Urgeret hostis obsidium, auspicem
Nuper tibi elegisti, & uni
Ipsa tui populi ducatum [I,ii fol. B5v]
Ultrò tot inter millia deferens,
Iussisti, ut essem praesidio bonis,
{{Versus|95}}Exemplo inexpertis, timori
Rerum avidis nimis, heu, novarum.
Et hîc fidelem scis operam tibi
Navasse, blandis conditionibus
Dissentientem, quas ferebant
{{Versus|100}}Huterius, Mathenesiusque.
Qui gratiae obtentu, heu, velut illice
Caesto, usitatis tendiculis sibi,
Fame fatigatos studebant
Illaqueare animos popelli:
{{Versus|105}}Semper quidem, illo at praecipuè die,
In re frequentes cum fuimus simul
Lanoïana, Impunitatem,
Et Veniam ingeminante clarè
Ipso Tribunatu, ac modò non fide
{{Versus|110}}Iubente. quidní? sic homines erant,
Exulcerata veritatis
In studium, fideique Poenae,
Insanienti gens sapientiae
Addicta, sacris Flaminicis egens.<ref>Misselijcke lust</ref>
{{Versus|115}}Cuius rei ergò & lingulacas
Omne genus puto, Caerulique
Saxi agmen in nos, quippe famelicum.<ref>De blauwe steen</ref>
Anusque quantum est, & silicernia
Civere. sed nec obstetricum
{{Versus|120}}Defuit his labor, aut voluntas, [I,ii fol. B6r]
Puerperi quae causam agerent gregis,
Partû negantes posse operam dari
Succi indigo. & clam saepe, nî mox
Deditio fieret, minari
{{Versus|125}}De nocte vectes, atque repagula
Portarum, & urbis claustra refringere,
Morasque valvarum, ante caesis
Excubiis, vigilique caetu.
Ad oppidum hosti quò pateat via
{{Versus|130}}Tranquilla, quod tentatum aliquoties
Abrupit à tergo maniplus,
Qui statione metu relicta
Cessere. quorum perfidiae obviam
Si me isse dicam, plus nimio mihi
{{Versus|135}}Sumam impudens, nec sim ferendus.
Ille Deus, Deus ille nostri
Laeda, ô, misertus restitit, ille te
Tutatus & nos praesidio est suo.
Ille Imperator noster, ille
{{Versus|140}}Excubitor fuit, atque custos.
Idem ille, qui coelum & mare temperans
Ventosque tollit, vel premit, ut libet,
Non carcere inclusos, ut olim
Aeoliae dominator aulae.
{{Versus|145}}Sed nec tridente, aut cuspide rem gerens,
Nutu procellas, atque hyemes regit:
Nutu profundum, & impotentes
Mulcet aquas, aperitque Syrtes. [I,ii fol. B6v]
Qui nempe & aestus aequoreos tibi
{{Versus|150}}Auxit secundo flamine Caeciae,
Iniuria quo abacta Cauri
Aggeribus rediere ruptis
Undantum aquarum flumina, non sine
Maris tumultu. nec satis, Africus
{{Versus|155}}Sequutus: hunc iuvere nimbi
Assidui, pluviique rores.
Quid multa? tandem nos voluit Deus
Via beare hac. scilicet ut foret,
Rheni per agrum quae tua usque<ref>Riinlant</ref>
{{Versus|160}}Moenia aquis daret aura cursum.
Qui, iam tibi paene & macie, & fame
Findente costas (ô nova temporum
Vicissitudo) non medimno,
Non modio, neque choenice, (ut mos)
{{Versus|165}}Sed horreo ipso triticeas opes
Admensus, halec, & muriatica
Refudit ad plenum benigno.
Luxuriae genus omne cornu.
Pomona fructus neu referam tuos,
{{Versus|170}}Pressique lactus munera caseos:
Tinas mero, essertasque Zytho,
Mellis item, butyrique rivos.
Illi ergo par te dicere gratias,
Decetque laudes: atque aditis Deum
{{Versus|175}}Vocis reclusis saxa & ipsa,
Ipsum etiam resonare Pyrgum<ref>De Burcht</ref> [I,ii fol. B7r]
Docere. qui nos tam prope perditos,
Post quadrimestris obsidii moras,
Oclo* saginante & paterno,
{{Versus|180}}Ceu Solimos miseratus olim:
Cum fulminis ritu, aligeri unius
Difflante Phoenicum agmina spiritu,
Centena millia, octiesque
Una decem dedit hora letho.
{{Versus|185}}Sic & Dei nunc non sine numine
Corda insolentum perculit hostium
Perterrefacta machinarum
Horrisono Boïsotus aere.
O quae voluptas, quae tibi gaudia
{{Versus|190}}Pessum ire spectanti, & fluvio impetu
Undantium arvorum per aequor
Naufragium facere, abripique
Malam in crucem Hispanum? Ut volupe, ut novum
Spectaculum tam suave oculis dari?
{{Versus|195}}Ut cuncta mirari peracta,
Quae fieri neque posse falsus
Iurarat hostis: quin citius, manu
Futurum, & astra ut, more Promaetheî
Prehenderemus, quàm imminenti
{{Versus|200}}Nos Deus eriperet periclo.
Manu prebendas astra poli licet
Baldaee, dignus Caucasea alite.
Pulsis tuis tecum, imminenti
Nos Deus eripuit periclo.
{{Versus|205}}Sed ut facetum Laeda, ut amabile
Audire gratantum agmina civium
Famemque, & exactos labores?
Ut meminisse iuvat malorum?
Certè videbar luci iterum datus,
{{Versus|210}}Vix mî ipse credens carnifices manus
Exisse, & in tuto videre
Me patriae superesse civem.
Camille noster ô Boïsoticae
Lux gentis, unum quem Batavi Ordines
{{Versus|215}}Suae esse praefectum, simulque
Mattiacae voluere classi.
Partesque primas cui dedit oppidum
Fame levandi provida vindicis,
Cura Aurasini, coepta cuius
{{Versus|220}}Auspiciis, tibi res peracta est.
O Christianae militiae decus
Loïse: soli nam tibi post Deum,
Et Principem, acceptam, tuisque
Auxiliis ferimus salutem.
{{Versus|225}}Quod vivimus, quodque aethere vescimur,
Tuum Loïse est. tu bona, tu lares,
Nurusque, liberosque nostros,
Urbis & hanc faciem, Dei in nos
Amore summo, ac Principis optimi,
{{Versus|230}}Periculisque & consiliis tuis
Ferro, atque flamma, ac paene fati
Faucibus eripuisti, & enses [I,ii fol. B8r]
Curvasti Iberos. accipe adoreas
Virtute partas, accipe Civicam:
{{Versus|235}}Non simplici ê lauro, sed auro
Mille simul meritus coronas.
Maiora porrò Nobilitas tibi.
Nostra, & Senatus, & populus parant,
Nummum aureum, aureumque torquem.
{{Versus|240}}Cui similem, puto, Gallo ademptum
Quondam Titus collo applicuit suo,
Insigne Torquati: unde etiam notam
Transmisit in seros nepotes,
Dignus eques meliore fato.
{{Versus|245}}E marcido urbis gramine nos damus
Obsidionalem intereà hanc tibi
Prò tempore, Imperator. at tu
Despicere hoc levidense quamvis
Caveto munus pauperis oppidi.
{{Versus|250}}Auro imparem & nos dum tibi cudimus
Nummum, & monile, nominum cum,
PRINCIPIS OB MERITUM, DUCISQUE,
Inscriptione hac, PRINCIPIS AURASI,
DUCIS LOISI, sed Boïsotica
{{Versus|255}}De gente: quorum iuncta saepe
Laetus ego referam, libensque
Trophaea vates. sic etiam additus
Mars à Camoenis saepe Iovi est suo.
Hic fulminum vi victor, ille
{{Versus|260}}Sanguinea metuendus hasta. [I,ii fol. B8v]
Nunc Laeda vellens auriculam mihi
Appellat, oblitum & queritur sui.
Mi vive longum, vive dulcis
Hospita: vera etenim fatebor,
{{Versus|265}}Dulcis fuisti: vive diu precor,
Nec commeatus indiga, nec peni,
O cara Lugdunum: tibi nec
Proditio, noceantve fraudes
Domestici hostis. hoc patriae est opus,
{{Versus|270}}Et principi. hoc te velle etiam decet.
Sed vis, potesque. ave ergo magni
Omne memor Boïsoti in aevum.
</poem>
===Ode Lugdunensis III.<br>Ad Eandem.===
<poem>
URbs Laeda, nostra non sine gloria
Semestris arctas obsidii moras
Bis passa Semimauro ab hoste:
Obsidioque eadem bis anno
{{Versus|5}}Soluta eodem. mentior? (haud puto)
An nomini fatale Loïsico est,
Bis Lugodunum, bis Batavos
Asserere Hesperiis ab armis?
Namque & Loïsi Nassovii antea
{{Versus|10}}Vi liberati, nunc Boïsoti ope.
Ut nominum, sic fata rerum:
Navibus hinc: equitatu, ab illo. [I,iii fol. C1r]
Flos urbium, ô quae se tibi comparet,
Tantoque fastu sit rogo civitas,
{{Versus|15}}Suas ut ausit res tuorum
Fortiter aequiparare gestis?
Sancerra? at hosti se dedit haec tamen.
Cantatam Homero, qui volet, Ilium:
Collesve septem penicillo,
{{Versus|20}}Et liquido excipiat colore.
Hic Harlemî, alter Alcmarii situm
Ponat. mihi fit si docilis manus
Ebur, vel expolire caeras:
Aut tabulas animare fuco:
{{Versus|25}}Non Romuli arces, non ego Pergama:
Carthaginem non Imperii aemulam:
Aut, nostra si quis forte malit
Nomina, non graviter dolentes
Vinci Harlemaeos, nec Veteres Aquas,<ref>Oudewater</ref>
{{Versus|30}}Non Alcmarî urbem cedere nesciam:
At te, tuosque Laeda honores
Cum Tribubus, Regionibusque
Turrita Divûm templa, domos, fora,
Viasque, & hortos, flumina, & ambitus
{{Versus|35}}Murorum, & ambulationum
Munditiem: hinc inimica circum
Vexilla, gerras, moenia, & obiices
Munitionum, vallaque, & aggeres,
Arcesque propugnaculorum
{{Versus|40}}Exprimerem. sed bonos caducus [I,iii fol. C1v]
Imago picta est: at celebraverit
Quodcunque dignis laudibus oppidum,
Urbemve vatis Musa, vivet,
Perque virûm volitabit ora:
{{Versus|45}}Dum terra sylvas, sydera dum polus
Convexa pascet: notaque posteris
Florebit, in Serumque Fastis,
Forsan & Antipodum legetur.
Virtus, favorque & lingua potentium
{{Versus|50}}Tantum Camaenarum, ac Genius potest.
O unicum fidelitatis,
Et fidei veniens in aevum
Exemplum avitae: non ego te meo.
Abire inornatam elogio sinam:
{{Versus|55}}Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
Certa & tenax mens propositi tua,
Peiusque letho perfidiam timens
Meretur Andini referri
{{Versus|60}}Alite, Maeoniique versus.
Pugnare in hostem ludus erat tibi,
Quem feceras sic arbitrii tui,
Coram ante oclos ut cogeretur
Ire boves, vitulosque pastum
{{Versus|65}}Spectare totos assiduus dies,
Et pabulatum mane pati gregem
In pascua educi: quid? extrà
Moenia, tam procul oppidoque.
Frustrà iuvencis bella moves Iber:
{{Versus|70}}Frustra locas muto insidias gregi.
Abi, nisi plagas lucrari,
Vincula, perniciemque mavis.
At te boni omnis conditor, & dator
O Laeda dignis mactet ador eis,
{{Versus|75}}Invicta bello, aqúe hoste nunquam
Sueta manu vacua redire.
Qui non equum vi, non potuit dolo
Auferre contrà, vel vitulum tibi:
Non liberè errantem paratis
{{Versus|80}}Excipere insidiis iuvencam.
Vidi ipse, vidi, castra sub hostica
Praeda ipse praedo cum fieret tibi,
Parte in soporem collocata,
Fusa alia, reliquisque captis.
{{Versus|85}}Quos, mutuum ne non faceres tua
Ex parte, raptos ilicet in crucem
Ductoris Andreae, ac tuorum
Manibus inferias dedisti.
Ausa & latebris eruere (hanc tibi,
{{Versus|90}}Marane, tollet nulla dies notam)
Hostem nitri vi, fumeoque,
Alveolis ut apes, vapore.
Coacta in arctum quid faceret manus?
Pugnent ne? res fracta hoc vetat, & timor:
{{Versus|95}}At terga monstrarent, sibique
Effugio parerent salutem: [I,iii fol. C2v]
Factum: sed haud impune: etenim huic malo
Occursum erat iam, dispositis prius
A fronte, qui contis, & hastis
{{Versus|100}}Rem gererent, acieque ferri.
Vidi ad solum & facto impete cum dares
Hostile vallum, non sine proximi
Terrore castelli: pericla
Dum faciunt aliena cautos.
{{Versus|105}}Tecum paratis civibus aut mori,
Aut vincere, unum scilicet hoc timens
Batava deduci Marano
Non merita ingenua urbs triumpho.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber II.==
===Ode Lugdunensis I.<br>Ad Ludovicum Boisotum Batavicae Zelandicaeque classis Praefectum, Lugduni Batavorum urbis liberatorem.===
<poem>
DIgnum potenti pectore quis melos
Deducere istis pro meritis tuis
Potis Loïse est? quisve verbis,
Aut Claria valet arte tantum, [II,i fol. C3r]
{{Versus|5}}Victoriis tot fingere qui pares
Queat Triumphos? totque tuas bene
Aequare res gestas canendo
Composito Boïsote versu?
Nemo hercle, nemo, nemo erit, ut puto
{{Versus|10}}Mortali amictus corpore. namque si,
Virtus ut ipsa, dignitasque
Nota rei petit, eloquendum est,
Deus, Deus certè ille, Deus fuit,
Loïse mentem qui tibi masculam,
{{Versus|15}}Mares & inspiravit ausus,
Per vetitos dare vela aquaï
Ductus, manu & facta ire per aequora,
Caesis, redactisque hostibus in fugam.
I nunc, Athonque à continenti
{{Versus|20}}Mî obiicito, pariterque quina
Revulsa Atho cum monte suo oppida:
Cum Barbari irrupere novum mare,
Medaeque cum robur iuventae
Per medium rate navit Istmum,
{{Versus|25}}Ignave Xerxes. magnum opus, ut tibi
Videris, ausus: sed cui, dic, bono,
Aut quos in usus? fructu inanis
Nempe, supervacuique plausus,
Bono nec ulli qui fuit usui.
{{Versus|30}}At iste foelix iste tuus labor
Loïse, non Laedam, nec unam
Hespèrio modo civitatem [II,i fol. C3v]
Levasse censeri obsidio potest:
Sed Publicam & Rem, sed patriae solum,
{{Versus|35}}Bataviamque, quantacunque est,
Indomito asseruisse ab hoste.
Dux Scipioni Poenus, utrique item
Vult anteponi Rex Macedo: at tibi
Quis comparari ausit Loïse?
{{Versus|40}}Hannibalem nisi forte dicas:
Per nullius trita ante solo iuga
Dum raptat agmen, arma, viros, equos,
Trans montium anfractus nec aequis
Tramitibus docet ire barros:
{{Versus|45}}Servare notam dum nivibus vetans
Alpes fidem, ferro hinc scopulos secat,
Facta hinc putre excoquens aceto
Sulphureo cavat igne saxa.
Per Herculis vestigia iter novo
{{Versus|50}}Princeps sequutus limite, quà truces
Vestae focis inferre, & urbi
Posset Afros, Capitolioque.
Mortale tunc passa ipsa fuit iugum
Natura, Poenis & legionibus
{{Versus|55}}Insessa Pennini, Alpiumque,
Ardua, pennipotentibusque
Volucrium vix pervia seculis,
Vidit nivosis compedibus iuga:
Subalcae & humanis lacertis
{{Versus|60}}Frena pati didicere rupes. [II,i fol. C4r]
Verum ille quorsum pertinuit labor,
Quive exitus? ô gloria, vincitur
Nempe idem, abitque victus, inde
Exilium exilio usque mutans,
{{Versus|65}}Ad Prusiam se contulit, atque ibi
Magnusque, mirandusque sedet cliens
Praetoria ad Bithyna, saevo
Dum libeat iugulare Regi.
Cannensis hinc mox sanguinis annulus<ref>Cornelius Tacitus</ref>
{{Versus|70}}Sequutus ultor. at puto Claudium
Auctoritas Cornelii hîc mî
Obiiciet, popularitatis<ref>Claudius Civilis Batavorum Imperator.</ref>
Ergo, Batavis regibus editum,
Qui dextro & orbus ipse oculo fuit,
{{Versus|75}}Oris dêhonestamento eodem
Hannibali similis, tibique.
Civilis hic est, ille itidem obviam
Heu Romulae ausus ire Tyrannidi:
Vindexque libertatis idem
{{Versus|80}}Unanimi celebratus ore
Et Gallica, & Germana per oppida,
Per & Batavos, dum Batavi forent,
Non Baethyco, ut nuper sub Alba
Expositi, quasi praeda, venum.
{{Versus|85}}Sed tunc minuti ceu capite, ac velut
Captiva bello mancipia, ad stuprum
Passim trahebantur, dabatque
Nomina militiae iuventus. [II,i fol. C4v]
Delectû habendo namque aberat prope
{{Versus|90}}Vitelliano cum imperio dies
Indicta, natura suapte
Illa quidem gravis, ac molesta,
At reddita usu tunc gravior tamen:
Culpa inquam eorum, qui magis in dies
{{Versus|95}}Magisque rem malam aggravabant
Sordibus, indomitoque luxu.
Quando vel annorum invalidos situ,
Morbove, quos dimittere mox queant
Mercede, quaerunt: contrà ephaebos
{{Versus|100}}(Atque (tuo Tacite utar ore)
Plaerisque procera est pueritia.)
Aevo, atque forma conspicuos, suae
Libidini inservire cogunt.
Materia hinc odii, fovente
{{Versus|105}}Gliscentis ignis femina Claudio
Promptissimos qui plebis, & optimus
Vi quisque, maximusque visus,
Publici eplî spetie, inque Sacrum
Nemus vocatos, incaluisse ubi<ref>Schakerbosch</ref>
{{Versus|110}}Nocte, lubentes ac hilaros videt,
A laude, gloriaque gentis
Capto adeo auspicio, hinc pudoris,
Hinc vilitatem sanguinis, ac graves
Iniurias, & caetera servitî
{{Versus|115}}Mala, inde Legatorum avarum
Imperium comitumque fastus [II,i fol. C5r]
Exponit. hinc se Centurionibus
Porrò, & Tribunis sic quasi per manus*
Tradi: cruore quos deinceps,
{{Versus|120}}Et spoliis simul ac replerint,
Mutari, & exquiri usque novos sinus,
Non una praedandique vocabula.
Instare delectum Vitellî
Quo socer a genero, a viro uxor,
{{Versus|125}}A fratre frater, à que parentibus
Velut supremo funere liberûm
Stirps dividatur: rem nec unquam
Deteriore loco Latinam
Fuisse, nunquam perditioribus
{{Versus|130}}Usam administris: iamque aliud nihil
Quam praedam in hybernis, senesque,
Nomen item legionum inane.
Tuïstones consanguineos sibi,
Idemque voto supplice Gallias
{{Versus|135}}Efflagitare: sed nec ipsi
Deêsse equitum, peditumque robur.
At vos Latinum nomen, & Italas
Timere vires parcite: Caesaris
Augusta Maiestas nec ulla
{{Versus|140}}Vos moveat. quid enim? duorum est,
Unius olim quod Domini fuit.
Quare nec ipsis Romulidis quidem
Bellum istud ingratum fore, alter -
Utrius ob studium, putandum est: [II,i fol. C5v]
{{Versus|145}}Cuius gravem fati ambigui aleam
Vespasiano, qui volet, imputet.
Victoriae nec summa victo,
Nec ratio solet ulla reddi:
Haec ille gratis non sine plausibus
{{Versus|150}}Effatus, omnes in nova Flavii,
Germanica execratione,
Verba adigit, patrioque ritu.
Nec longum, eadem lingua, & origine
Caninefates, ac Frisios duce
{{Versus|155}}Brunone (Transrhenana gens est)<ref>Bruno Caninefatium Dux</ref>
Auxilia, & socios habebant.
Direpta castra hinc, prima acie in fugam
Datae & cohortes: bisque duodecim
Triremium mox capta classis,
{{Versus|160}}Armaque item, quibus indigebant.
Pulsumque Romanum auspice Claudio
Tandem Batava nomen ab insula,
Promiscueque caesi ab ipsis
Hostibus, & sociis Latini.
{{Versus|165}}His adde fusis mox Legionibus
Turmas equestres auxiliarium,
Quas egredi raptim coactas
Ex Ubiis Trevirisque in hostem
Flacci Ordeonî iusserat audiens
{{Versus|170}}Dicto Lupercus, nam neque praelium<ref>Mummius Lupercus Legatus</ref>
Bonnense, ubi Belgis repletae
Corporibus, Latiisque fossae: [II,i fol. C6r]
Herennianae nec referam fugam<ref>Herennius Gallus Legionis I. Legatus.</ref>
Stratae cohortis, plenaque carbasa
{{Versus|175}}Abrepta frumento: nec actas
Ex Menapis, Morinisque praedas:
Non quassa trans amnem ultima Galliae
Mosam, imminutas aut Treviris opes,
Caesasque vico in Marcoduro
{{Versus|180}}A Batavis Ubias cohortes:
Sed nec mihi intrà valla sua ordines
Strati Asciburgî, signaque cum suis
Abducta captivis, & arma,
Carmen erunt. quid enim necesse hoc?
{{Versus|185}}Victae cohortes, captaque Gelduba,
Novesio mox non procul oppido
Pugnata equestri Marte pugna
Alterius memorentur ore.
Me Castra, nomen queis Veterum, iuvat
{{Versus|190}}Mummî duabus cum Legionibus
Disiecta non levi ruina,
Ausoniis fidibus referre.
Cum sarcinis quae, parteque praesidî
Turbaque calonum, atque pecunia
{{Versus|195}}Gallisque, Germanisque praedae
Supposito dedit igne Ductor.<!-- Tac. IV.60: direptis castris faces iniciunt, cunctosque qui proelio superfuerant incendium hausit. -->
O ille quantis stragibus editis
In hoste vindex? sed dubio diu
Sub Marte, & amissa suorum
{{Versus|200}}Parte bona, haud sine clade victor. [II,i fol. C6v]
Tentata huic nam plus vice simplici,
Nec furtim, uti nunc: sed violentia,
Virtute sed vera. proinde
Hesperii, fideique Poenae
{{Versus|205}}Vertumni agant ritu omnia, nec putent
Referre quicquam, Marténe rem gerant,
An arte, dum vincant, oventque:
At Batavi, Frisiique in hostem
Stabant, loco gens quaeque suo, foret
{{Versus|210}}Discreta virtus quò manifestior,
Hinc inde telorum pluentes
Grandine: quae male posteaquam
Vibrata pinnis irrita moenium
Vident, & ipsis plaeraque turribus
{{Versus|215}}Haerere, clamore, impetuque
Unanimi insiliere vallo,
Frustra: suis nam viribus obruti
Plaerique scalis appositis cadunt,
Testudine hi facta suorum
{{Versus|220}}Scandere cum gladiis parantes
Suisque telis praecipites dati,
Armisque quassis non sine maximo
Fragore, vi pilorum ab hoste
Desuper, & sudium obteruntur,
{{Versus|225}}Nec territi tot casibus, & male
Sumptis, nec ulla fruge laboribus,
Audace destitere coepto
Cattigenae: sed eò mage ire
Ardentium hastarum ignibus obviam,
{{Versus|230}}Excussa fundis nec balearibus
Timere, balistisve saxa: hinc
Arîetibus, pluteisque adactis
Cum vineis & cratibus: at nova
Inde arte structis materiis modum
{{Versus|235}}In pontis, eductaque turre
Cum duplici tabulato in auras.
Mole hosticorum quae tamen asserum
Valentium plus, & trabium impeta
Perfracta, non parvam dedere
{{Versus|240}}Cattigenis sociisque cladem.
Sed haec minor, prae quam Vocula his dedit:<ref>Dillius Vocala duo & Viscesima Legionis Legatus.</ref>
Cum forte lapsu stratus equi, suis
Immane Dux quantum pavoris
Indidit, atque animi Latinis.
{{Versus|245}}Utrique falso creditus indice
Perisse parti. mox uti paruit:
Redintegratis cum suorum
Viribus, atque animis resumptis,
Cingenda rursus ad Vetera altero,<ref>Vetera Castra. Numisius Rufus & Herennius Gallus Legati.Classicus domi nobilis, Treviorum alae praefectus</ref>
{{Versus|250}}Novoque vindex obsidio redît:
Flacci Ordeonî caede primum,
Mox etiam Voculae peracta,
Cum Rufo enim pro tempore Herennium
Vincire visum Classice sat tibi,
{{Versus|255}}Partes Batavorum iuvare
Dum caperis, pariterque tecum, [II,i fol. C7v]
In Galliarum verba adigunt suos
O Rhene ripis praepositus tuis
Tutorque, & eiusdem Sabinus<ref>Iulius Tutor & Iulius Sabinus</ref>
{{Versus|260}}Nominis, hic Trevir, ille Lingon
Uterque Gallus. quorum opera quoque
Civilis usus dum Vetera obsidet:
Septa hinc fame, inde pressa ferro,
Non sine Diis animosus heros,
{{Versus|265}}Vasta illa Castrorum & spatia, & minas
Molesque prompto diruit impetu:
Hinc Classico in partem iuvante
Cum Treviris, equitumque turba
Tungrorum. & illinc Lingonibus suis
{{Versus|270}}Freto Sabino: non sine Iulio
Tutore. qui omnes quam fidelem
Praestiterint sociis opellam,
Rhenana Testis gens Ubii mihi,
Et nomen Agrippina cui dedit<ref>Colonia Agrippinensis</ref>
{{Versus|275}}Augusta, Tencteris, sitisque
Trans fluvium auctu, opulentiaque
Invisa, tunc post liminio in fidem
Germaniarum, corpus ut in suum,
Revorsa: & oppressi occupata
{{Versus|280}}Urbe Maguntiaco Tribuni,
Praefecto abacto, dum dare Galliae
Nomen recusant: cunctaque Claudio
Secunda: * Velledaeque missus<ref>VelledaVirgo fatidica nationis Bructerae</ref>
Muneri honorifico Lupercus.<ref>Mummius Lupercus</ref> [II,i fol. C8r]
{{Versus|285}}Voti ergo (de Civile loquor) reus
Tandem, patrata caede tot hostium,
Russumque, propexumque crinem
Barbarico posuisse ritu
Fertur, peremptis & Legionibus
{{Versus|290}}Paenas paratas, & sua vincula<ref>Iulius Paulus frater Civilis</ref>
Ultus satisfecisse fratris
Manibus, à Capitone falso<ref>Fonteius Capito</ref>
Rebellionis crimine, per gravem
Iniuriam oppressi, & vice reddita
{{Versus|295}}Cruore Romano Batavi
Funeris invidiam piasse.
Celanda victis nec Sunicis mihi
Batava virtus, iunctaque partibus
Urbs Vindonissae, Tertiaque
{{Versus|300}}Cum Decima Legione capta
Iurisque Galli facta Novaesium:
Cûi, nec mora, & se mox Legio altera
Miscens relictis signa castris
Transtulit, anteeunte Sancto.<ref>Claudius Sanctus</ref>
{{Versus|305}}Eheu quot horum, cum Legionibus,
Quot denique alarum, atque cohortium
Hyberna subversa, aut crematis
In cineres abiere tectis?
At Claudius iam, non Ubiis modo
{{Versus|310}}Fractis, sed & Rheni urbe Colonia
Iussa Imperî eiurare nomen,
Ulterius penetrare Rhenum, [II,i fol. C8v]
Mosaeque porrò victor ad oppida
Ire, inque partes pertrahere institit
{{Versus|315}}Tumultuaria coactum
Raptim opera Labeonis agmen.<ref>Claudius Labeo</ref>
Dedentibus se Centurionibus
Unaque Tungrorum omnia, nec satis,
In foedus accepti, fidemque
{{Versus|320}}Baethasii quoque, Nerviique:
Virtute ductrice, at cui Fors comes:
Pavore tactis finitimis, sua
Vel sponte mutatis. ita ille
In socias sibi, deditasque,
{{Versus|325}}Caeca annuisset si Dea, Gallias
Germaniasque, intentus, & optimis
Et maximis regni utriusque
Imperiis simul imminebat.
At obstitit non dignus avo nepos,
{{Versus|330}}Bellum inchoatum qui temere pari
Formidine, & cura peractum
Deservit subitò Sabinus.<ref>Iulius Sabinus, quem falso Divum Iulium inter proavosnumerasse memorat Tacitus</ref>
Sabinus hosti Sequanico suos
Committere ausus non bene Lingonas,
{{Versus|335}}Insignibusque cum Latino
Foedere depositis, superbo
Audire Caesar nomine. scilicet
In peius ex illo heu ruere omnia
Sublata rursus, atque prono
{{Versus|340}}Limite in exitium referri,
Par esse nam tot quis Legionibus,
Ultra cohortes auxiliarias,
Quis posset. hinc stetere Remi
Foedera respicere icta, fasque,
{{Versus|345}}Civem monentes, ad Treviros quoque
Datis tabellis nomine patriae
Communis: Octava inde Victrix
Cum decima Legione & ipsa
Victrice Sexta, hinc Una Vitellii
{{Versus|350}}Cognomine, Vicesima, at è recens
Nuperque conscriptis Secunda,
Ad Veterum properare labem
Rite eluendam credita: pars iugis
Traducta Graii, per gelidi hae nives
{{Versus|355}}Pennini, at illa Coctianis
Alpibus. hinc Decima à Britannis
Accita Quarta, hinc Tertia, cui tamen
Prima ex Iberis est Legio addita.
Ergo tot adversariorum
{{Versus|360}}Praesidiis Legionibusque
Par esse Galli, par Treviri agminis
Dux possit? & quis? Classicus arbitror:
Longas at oscitationes
Ille trahens, in utramque dormit
{{Versus|365}}Securus aurem. credo situ otii
Segnis, velut parto Imperio fruens.
At Tullius: verba ah sine ille<ref>Tullius Valentinus Trevir</ref>
Instruat, inque foro diserta [II,i fol. D1v]
E tuto in hostem bella gerat loco,
{{Versus|370}}Linguaeque forti pugnet acumine,
Virgas & ingratum recensens
Servitium, dominosque fasces,
Tributaque immortalia, & obiici
Quaecunque magnis Imperiis solent.
{{Versus|375}}Suae hisque civitatis aures
Obstruat, interea manus dum
Batava vicinae avia Galliae
Lustrant, & omnes excutiunt sinus,
Hostile nec ferunt inulto
{{Versus|380}}Transfugium Labeoni abire.<ref>Claudius Labeo</ref>
Sed nec sat ipse in tempore Iulius<ref>Iulius Tutor</ref>
Germaniae ripam exteriorem ope
Firmare matura, atque iussis
Praesidiis properavit Alpes.
{{Versus|385}}Quò nempe factum, ut praeter opes eas
Quas ante dixi, Rhaetica per iuga
Irruperint & foederatae
Auspice Sextilio cohortes.<ref>Sextilius Foelix. xxi. Legio</ref>
Accessit his, quam rettuli item prius
{{Versus|390}}Vitelliano nomine nobilem.
Unaque Singularium ala:
Factaque pervia Vindonissae urbs
Brigantico, huic qui dux praeerat gregi,<ref>Iulius Briganticus Batavus</ref>
Sorore Claudî natus, uti fere
{{Versus|395}}Acerrimae cognationum
Esse inimicitia fuerunt, [II,i fol. D2r]
Invisus, atque infestus avunculo.
Metu subactis sed Legionibus,
Aut spe ante corruptis ab hoste,
{{Versus|400}}Sub Duce que Trevirûm merebant.
Quarum insequutae mox etiam fidem,
Auctore pridem non ita Claudio
In verba Galliarum adactae
Foederis Ausonii cohortes.
{{Versus|405}}Bonnensibus ne cum Legionibus
Novesianos, aut Triboces loquar,
Accessione auctos recenti
Vangionum, Caracatiumque.
At Tutor haud iam tutus, ut anteà,
{{Versus|410}}Ab hoste, vitata urbe Magontio
Se Bingium pulsus recepit,
Municipum comitante turmae,
Amnis rescisso ponte prius Navae,
Locoque fidens. & bene, nì statim
{{Versus|415}}Cohortium incursu, dolisque
Rem duce Sextilio gerentum,
Vado reperto proditus, in vagam &
Versus Latina fraude foret fugam.
Qua clade perculsi universa
{{Versus|420}}Nobilitas, Trevirumque plebes
Armis omissis per patrios agros
Palata longo tempore: Principum
Quibusdam in urbes, iura nondum
Quae Latrii exuerant, regressis. [II,i fol. D2v]
{{Versus|425}}Haec Tullio absente acta, sed alite<ref>Tullius Valentinus</ref>
Inauspicata: qui simul adfuit
Furens, suos excire ad arma,
Arma viri, rapite arma cives.
Victis honestum & pro patria mori:
{{Versus|430}}Victoribus vero, (vi faveant Dii)
Parata libertas, decusque
Ingenui pretium laboris.
His ille, caesis Rufo, & Herennio
Prius, minor quò spes veniae foret,<ref>Herennius Gallus & Numisius Rufus</ref>
{{Versus|435}}Legato utroque, in arma rursum,
Quicquid erat Trevirum, retraxit.
At Claudius Tutorem ubi Bingii
Pulsum arce, contra hosti ex animi omnia
Sententia evenisse fama
{{Versus|440}}Comperit, & Treviros necatos:
Cum Classico omnes omnibus undique
Locis suorum cogere copias,
Viresque dispersas in unum
Municipum, auxiliariumque.
{{Versus|445}}Simulque crebros mittere nuncios,
Summae periclum ne faciat rei
Ducem Valentinum monentes.
Cum valida Trevirum caterva
Rigoduli dum praesidet, hinc loco
{{Versus|450}}Septo Mosellae flumine, montibus
Inde, atque fossarum, aggerumque
Obiicibus, lapidumque mole. [II,i fol. D3r]
Cuius rei non causa Briganticus,<ref>Iulius Briganticus. Sextilius Foelix</ref>
Foelixve, quamvis hi quoque causa erant
{{Versus|455}}Huius: sed adventus Petilî,<ref>Petilius Cerealis Romani exercitus Imperator</ref>
Pugnae avidi nimium Petilî.
Res ipsa testis. nam tibi quid miser
Iuvere Tulli flumina? quid iuga,
Rupesve, quid fossae, Cyclopum
{{Versus|460}}Vel manibus fabricata moles?
Nempe ire pessum per caput, & pedes
Vidisti ab illis immeritos mori
Cives, & è saxi arce saltus
Heu facere horribiles deorsum.
{{Versus|465}}Vidisti ab alto municipes tuos
Modo ruinae praecipites datos:
Vidisse nec sat: ipse oportet
Ipse etiam moriare Tulli.
Linquenda tellus, & patriae forum,
{{Versus|470}}Ipso fuit quae te tibi carior,
Cum luce libertasque, pro qua
Posse mori toties rogasti.
Linquenda carae coniugis oscula,
Paruique nati, & turba clientium,
{{Versus|475}}Linquendi amici, proximique.
Parva loquor: rosea ista cervix
Futura paulò post capitis minor
Danda heu securi, tergaque fascibus
Praebenda, & ad palum liganda,
{{Versus|480}}Ah quoties moriture Tulli. [II,i fol. D3v]
Mittere Romam nempe, sed ut reus,
Mittere, non hoc pollicitus tuis,
Unaque tecum Belgicana
Nobilitas, Treviraeque gentis
{{Versus|485}}Captiva pubes. & puto abest prope
Lux illa, missura exitio, & neci
Constricta tunc primum pudendis
Corpora nobilium catenis.
Hoc mortis hoc solatioli tamen
{{Versus|490}}Tecum sub umbras, propatria auferes
Caesus, quod unà & ipse iisti
Cum patria pereunte pessum.
Illud levamen nec levius tibi,
{{Versus|Quae firmitudo pectoris est tui)
{{Versus|495}}Quod non & ipse una cadente.
Cum patria cecidisti inultus.
Nam vivit, & rem nunc etiam optimè
Gerens Batavus Dux aciem struit,
Te vindicaturus, tuosque
{{Versus|500}}Lingone cum Duce, Classicoque.
Vides ne ponat Romulus ut suos
Dux ipse fastus, nec solitam suis
Fossam, atque munimenta castris
Obiiciat, trepidique valli
{{Versus|505}}Molem propinquam nubibus arduis?
Quae cuncta, quae non Cattigenas tamen
Deterruere, Claudiumque:
Quò minus haec eadem corona [II,i fol. D4r]
Invadere ausi, tam subito impetu,
{{Versus|510}}Ut è cubili Ductor, & in thoro
Iacens (nec in castris enim ipsi
Acta ea nox fuerat) suosque
Vinci, atque pugnari audierit simul,
Qui nunciabant increpitans metum,
{{Versus|515}}Ipsi ante oclos usque universa
Dum patuit manifesta clades.
Perrupta castra hinc, cum Legionibus
Cohortibusque: infessus & extima
Coloniae annectens, Mosellae
{{Versus|520}}Pons medius, Celeresque fusi.<ref>Celeres, & Fleximines, & Trossuli antiquitate dicti, quosnunc Equites dicimus. Vide Plin. Lib. 33 Cap. 2. Classicus</ref>
Petilius porrò hos retrahens manu,
Prece hos, at illos exstimulans minis,
Simul duorum implebat unus
Militis officium ducisque.
{{Versus|525}}Utrumque contra dux itidem Trevir,
Tutorque praestans, non sine Claudio,
Stabant tripartiti, locisque
Quisque suis feriebat hostem.
Pro laude verò tum Batavos erat
{{Versus|530}}Videre, pro praedaque Tuïstonas
Certare, libertate Gallos,
Hos Treviro Duce, & hos Batavo.
Et cuncta iam pro Cattigenis erant,
Firmans Vitellî dum Legio pedem,
{{Versus|535}}Patentiore conglobata
Sustinuit spatio ruentes. [II,i fol. D4v]
Mutata sors hinc, partaque Claudio
Victoria erepta è manibus fuit,
Corrupta Germanorum avaris
{{Versus|540}}Ingeniis, onerare praeda
Quisque hoste omisso dum properat manus,
Successus ipsis & sibi obest suus.
Viditque victores eosdem
Una dies, eademque victos.
{{Versus|545}}Quid multa? castrorum excidium quoque
Mox insequutum: famaque nuncia
Germanae ab iniecto crematae
Igne, dolis Ubiis, cohortis.
Foeliciori cuncta sed alite haec
{{Versus|550}}Resarciit mox damna Caninefas:
Captaque depressaque parte
Ausoniae meliore classis.
Qui nempe & idem sponte sua excitam,
Ut pro Latinis bella capesseret,
{{Versus|555}}E Nerviis turbam coegit
Cattigenum dare terga praedae.
Nec Classicus non tam bene Claudio
Periculorum cum Duce particeps,
Meretur in partem venire
{{Versus|560}}Laudis, & in numerum referri hunc.
Facto secundo praelio ad oppidum
Novesianum, quando Petilii
Iussu ante eo praemissum equestre
Stravit humi Cerealis agmen. [II,i fol. D5r]
{{Versus|565}}Sed me Batavi & Claudius increpant,
Auremque vellunt solliciti mihi,
Ad Castra ne pugnata bella,
Ne tacitus, Vetera illa Castra
Obliviosa dissimulem cheli.
{{Versus|570}}Quod accidat ne, cauto equidem est opus.
Sed nil pericli est, dum canenti
Mî Tacitus superabit auctor,
Nomenque Claudî nobile, qui novis
Ad Castra, dixi quae modo, copiis
{{Versus|575}}Tutus loco consedit, utque
Admonitu bene gestae ibidem
Rei, & secundae sortis imagine,
Mentem, atque vires adiiceret suis.
Testem ergo virtutis locum ipsum
{{Versus|580}}Rite, loci Geniumque laudans,
Hîc se super vestigia gloriae,
Hîc cum Batavis stare Tuïstonas
Aiebat, & fastus Latinos
Cum Ducibus, Legionum & ossa
{{Versus|585}}Forti prementes Mummiadum pede,
Quocunque & hostis lumina tenderet,
Dira omnia obversari eidem
Ante oculos. alia inde parte
Manu haud silentem, & voce aciem struens,
{{Versus|590}}Vi duplicata nempe cohortium, ac
Alarum, & accessu recenti
Tergeminae Legionis auctus [II,i fol. D5v]
Petilii ardor parti aderat suae.
Neuter morator, neuter item Ducum
{{Versus|595}}Pavens: sed arcebant paludes,
Et spatia ingenio suopte
Camporum, & ipsa sponte madentium,
Obliqua & in Rhenum addita Claudio à
Civile moles, cuius amnis
{{Versus|600}}Oppositu revolutus, aruis
Latè propinquis diluviem daret.
Haec caeca iniquis forma loci vadis
Contraria, armorum gravato
Ponderibus, pavidoque nandi
{{Versus|605}}Romano, equestres ut videt obrui
Turmas, & altis ire paludibus
Secum arma pessum. nec pedestri
Ut fieri olim acie suëvit,
Huic cominus res cum Batavis erat:
{{Versus|610}}Vagos sed undas inter, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
Cernere erat fluitare mistos:
Totove, si quid fors stabile insciis
Loci obtulit se, corpore nitier
{{Versus|615}}Eò usque. persultante notis
Hoste vadis, latera atque terga
Dum fronte omissa militis Ausonî
Venire circum gestit, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
{{Versus|620}}Mutuum in exitium implicare. [II,i fol. D6r]
Hinc ergo ferro, hinc cernere aquis erat
Remi nepotes magnanimos premi.
Tuïstonas contrà & Batavos
Fluminibus, levitas, suëtos
{{Versus|625}}Tollebat armorum, ipseque corporum
Procerus auctus his erat usui,
Gnaros sub undis adde colles,
Quodque loci vada nota habebant.
Quid dum, Loïse ô, pandimus haec tibi,
{{Versus|630}}Ecquid videris, non homines, uti
Dictum est, sed utres rursum Iberos
Cernere coprophoros natantes?
Illos natantes coprophoros, quibus
Accepta fert tot funera Belgium.
{{Versus|635}}Certè ipse rursum, certè eosdem
Mî videor, volupe & Loïse est [fol. D6r vs. 636]<ref>Loïse <i>er staat:</i> videre</ref>
De Lugoduni cernere moenibus,
Non fastu, ut olim, sed tumidos aquis:
Fugamque perdentes marino
{{Versus|640}}Implicitam Boïsote nexu.
Revorti at illuc, unde abii modò,
Ipsa instituti me ratio monet,
Hinc nempe ad hostem pene victum,
Parte alia Batavos ovantes.
{{Versus|645}}Redintegratum postridie tamen
Utrinque maiore impete praelium,
Saxisque, glandibusque, & omni
Missilium genere expedito. [II,i fol. D6v]
Hostem lacessunt dum Batavi suum,
{{Versus|650}}Telisque & hastis cominus eminus,
Latoque ferro rem gerentes
Ilia confodiunt natantum.
Nec illa parvo mox fuit usui
Rheno addita amni quam memoravimus
{{Versus|655}}Molem ante, Bructerorum ut ausus
Hanc cuneus superare nando.
Turbata ibi res, pelli acies quoque
Cohortium visa auxiliarium,
Ruente in ipsas hoste vastis
{{Versus|660}}Corporibus, frameisque longis.
Sed prosperum ut nil est homini diu,
Praesertim habenti cum grege perfido,
Et perfuga rem: quorum iniqua
Mox quoque proditione factum est,
{{Versus|665}}Voti ut potentes qui fuerant modo,
Discesserint victi, & petere alite
Cursu coacti amnem, sibique
Consulere & fuga, & arte nandi.
Nec fracta Claudî tot tamen his malis
{{Versus|670}}Batava virtus, quò minus obviam
Hosti iret, è Cauchisque lectum
Auxiliis repararet agmen.
Quin Drusianam diruit insuper
Molem, inque vicinam agmine Galliam
{{Versus|675}}Prono, labefactis ruentem
Obiicibus fluvium refudit. [II,i fol. D7r]
Sic continentis sic spetiem insulam, &
Germaniam inter fecerat alveus
Tenûis, velut porrò amne abacto.
{{Versus|680}}Ecquid huic simile hoc, quod ausi
Fuere nostri temporis Ordines
Loïse nuper? par facinus quidem,
Sed exitu magis cupito:
Adde etiam meliore causa
{{Versus|685}}Mosae revulsos, atque Salae aggeres,
Quàm Claudii quam fractam ope diximus
Molem. sed ad Civilem, eodem
Unde abii, melius redire est.
Accepta cui post tot mala, tot vices,
{{Versus|690}}Cladesque, tantum vult Tacitus tamen
Belli superfuisse credi,
Praesidia ut modicis Petilî
Vicis quadripartita cohortium,
Alasque equestres cum Legionibus
{{Versus|695}}Invaserit, Bis Quinta Arenaci -
Altera item Batavo urbe duri,
Vadam, atque Grinnes castra cohortium,
Ut dixi, & alarum, omni ita copiis
Ex parte divisis, ut ipse,
{{Versus|700}}Eius item genitus sorore
Verax, suam quisque & traherent manum
Hinc Tutor, hinc dux Lingo: nec omnia
Fiducia haec patrandi, at ausis
Multa suis aliqua benignam [II,i fol. D7v]
{{Versus|705}}In parte Fortunam affore: denique
Cautum parum posse artibus his Ducem
Intercipi spe, nunciisque
Pluribus huc volitantem & illuc.
At queis Arenacum obtigerat, bis &
{{Versus|710}}Quinta futurum cum Legione erat
Negotium, oppugnationem
Difficilem hanc nimium, simulque
Periculosae plenum opus aleae
Rati, in vagantes longius impetum
{{Versus|715}}Fecere, lignatum, forasque
Caedere materias profectos:
Quinque interemptis Centurionibus,
Castrisque Praefecto. ecquid enim attinet
Manipulares dicere? atque
{{Versus|720}}Intereà Batavo ire durum
Germanus obsessum, & valida manu
Pontem inchoatum irrumpere nitier:
Certamen anceps dum tenebrae,
Noxque superveniens diremit
{{Versus|725}}Obscura. plus discriminis ad Vadam
Grinnesque: Grinnes Classicus, at Vadam
Civilis expugnare adorti:
Nec poterant sine clade sisti.
Haec nempe mortis causa Brigantico,<ref>Iulius Briganticus Batavus sorore Civilis genitus</ref>
{{Versus|730}}Praefectus alae dum Latio meret,
Et optimo cuique interempto
E sociis. sed ubi Petilî [II,i fol. D8r]
Caterva cum delecta equitum manu
Subvenit, exin versa Bataviae
{{Versus|735}}Fortuna, Germanique in amnem
Praecipites violenter acti.
Ipse agnitus dux, dum fugientium
Retentat audax terga, relicto equo
Telis petitus transnatavit
{{Versus|740}}Sospes: idem effugium Batavis.
Nunc ô puellae, nunc Aganippides,
Petilianas pangite nuptias,
Et Claudiam cum Claudio unà<ref>Claudia Sacrata, mulier Ubia</ref>
A Duce Romuleo subactam.
{{Versus|745}}Bonnam profectus namque Novesio,
Castra ut videret, quae Legionibus
Ibidem in hybernis futuris
Artifices opera erigebant:
Domum secundo flumine navibus
{{Versus|750}}Sparso Imperator coeperat agmine
Pedem referre, incuriosis
Excubiis, vigilumque turba
Data in soporem. sensit id hostium
Insomnis ardor: nec mora, rem dolo
{{Versus|755}}Tractare consultum putantes,
Insidias posuere, herili
Iussis, Sacratae & parcere somnulo
Custodibus: nox atraque nubibus
Electa, prono & amne rapti
{{Versus|760}}Nullo ineunt prohibente vallum. [II,i fol. D8v]
Furtim refectis pugna tamen prior
Tentoriorum funibus, artéque
Adiuta: dum pessum suismet
It coriis coopertus hostis.
{{Versus|765}}Turbare classem pars alia Italam,
Et vincla tractis indere puppibus:
Utque ad premendum hostem fidelî
Arte silentî, ita caede coepta,
Repente, quò plus incuterent metus,
{{Versus|770}}Clamoribus rauci omnia dissonis
Miscere. dum ferro exciti, atque
Vulneribus vigilare iussi
Pars arma quaerunt, pars vaga per vias,
Tortisque circum brachia vestibus,
{{Versus|775}}Nec militari, ut ante, culti
More ruunt, gladiisque strictis.
At semisomnis, & prope corpore
Intectus omni dux bonus, hostium
Errore servatus, sibimet
{{Versus|780}}Effugio peperit salutem.
Insignem aplustri qui Tyrio ratem
Praetoriam, illic, par ut erat, rati
Esse Imperatorem, Latinis
Raptum ierant spoliis onustam.
{{Versus|785}}At ille noctis hoc alibi egerat
Praesagus auspex, non sine compare,
Vias breves quae ipsi, & iocundos
Militiae faceret labores,
Mollesque somnos: Nympha Ubia haec erat,<ref>Claudia Sacrata</ref>
{{Versus|790}}Ob quam datum intermittere symbolum
Iust, suum veternum, herili
Flagitio Vigiles tegebant.
Quid multa? captis navibus hosticis
Multa revecti luce Tuistones,
{{Versus|795}}Praetoriam Ducis triremem<ref>Velleda Virgo fatidica apud Bructeros</ref>
Fatidicae Domine superbum
Traxere donum flumine Luppia.
At laetiorem iam vice redditum
Gráta Ducem, navalem in armis
{{Versus|800}}Instituendi aciem prehendit
Cupido. complet ergo quod uspiam est
Biremium, quaeque ordine simplici
Consuetae agi, & vis lintrium ingens
Addita, ne referam citato
{{Versus|805}}Cursu Liburnos. hinc spatium aequoris
Captum instar, amnis Mosae ubi plenius
Reciprocantem affundit aestum
Oceano, socia unda Rheni.
Causa instruenda classis, ovatio:
{{Versus|810}}Et commeatus Gallia ut advehi
Suetos prius, terrore eo inter -
Et cipere, & prohibere posset.
Contra haec (penes sit Historicum fides)
Dux copiarum Romulidum, haud metu,
{{Versus|815}}Rei sed admiratione,
Remivagam instituisse classem [II,i fol. E1v]
Fertur, parem illam non numero quidem
Sed remigum usu, mole sed ardua,
Docta gubernatorum & arte,
{{Versus|820}}Multo etiam Batava priorem.
Huius secundo flumine, at illius
Vento acta classis, praeter utrinque sed
Vecti ambo, tentato ante iactu
Missilium, dirimuntur hostes.
{{Versus|825}}Transisse Rhenum mox Tacitus refert
Civilem, at hostile ulterius nihil
Audum: Insulam dum vastat omnem,
Et Batavos Cerealis agros,
Villasque: tantum praedia Claudii
{{Versus|830}}Intacta fallaci arte Ducum sinens:
Agitque ab omni parte praedas.
Cum pluvio super imbre fusa
Vis Rheni, & Autumni, ut fieri solet
Flexu, paludosam, atque humilem insulam
{{Versus|835}}Uligo visa opplere, stagni
In faciem. neque commeatus,
Aut classis hosti iussa aderat sequi:
Locoque plano castra sita, aestuum
Vi differebantur propinqui
{{Versus|840}}Fluminis, & pluvialis undae.
Tunc opprimi hostem, tunc potuisse opes
Frangi Latinas Marte Tuïstonum,
Lucri sed à se amore flexos,
Claudius, & Batavi imputarunt,* [II,i fol. E2r]
{{Versus|845}}Magna haec fatemur, dignaque aheneis
Scribi tabellis, sed nihil ad tua
Loïse. nempe victus ille
Nempe tamen: quid enim? & coactus
Aequis iniquis conditionibus
{{Versus|850}}Sancire pacis foedera Romuli
Cum gente, civium heu suorum
Perfidia, auxiliariumque
Germaniarum fraude, nec hostium
Virtute, Poenis sed ducis artibus
{{Versus|855}}Dolique. Christi at ipse contra
Auspicio, aligerumque ductu
Caesis redisti victor ab hostibus.
Hinc excipe, udi quos stadii aequore
Exercuit cursura: Olympi
{{Versus|860}}Prae quibus haud, Nemeaeve ludos
Spectare malles, excipe item novis
Absorpta Iberum corpora fluctibus
Voracis undae, classe nostra
Incolumi, sociisque salvis.
{{Versus|865}}Ergo secundo flamine agens ratem,
Gratis replesti victibus oppidum,
Mutare equinam, bubulumque
Pane iubens corium, & caninam,
Cattasque, suavem Cattigenis cibum,
{{Versus|870}}Zythoque lymphas, quod Pharium vocant,
Vel flore iucundo Lyaei.
O niveum, atque diem beatum, [II,i fol. E2v]
Qui primus alma risit adorea,
Qua commeatus, & satias redît,
{{Versus|875}}Fame, siti, atque peste siccis
Esuriem, obsidiumque pellens.
Dixitque tandem, respicit ut suos
Tellure in ipsa naufragium pati,
Trux ille, fortunaque nuper
{{Versus|880}}Ebrius Hesperia Imperator
Baldaeus, ille heu nomine Regio
Impunitatis, & veniae modo
Fallacis ostentator, urbi
Exitium toties minatus.
{{Versus|885}}Invitus, urbs heu, moenibus à tuis,
Portisque cedo. (sic placitum salo)
Invitus. adiuro crucem istam,
Quam fero, ut Induperante dignum est.
Nec peiero. nam quid mihi nunc boni
{{Versus|890}}Sit inde? sed quis gurgitibus parem
Sese esse tantis, aestuique
Postulet? ô maria Amphitritae,
O terra, ô aether, ô Ducis irritas
Spes, ô Triumphi vana petitio.
{{Versus|895}}O moenia usurpata quondam
Luminibus: pedibusque nostris.
At nunc supremam dicere me iubet
Non hostium vis, non Boïsotici
Metus furoris, non cavi aeris
{{Versus|900}}Fulmina, Mattiacumque nomen: [II,i fol. E3r]
Castris minans sed diluviem meis
Fatalis undae saeva necessitas,
Auctusque Caeciae, Africique
Vi, rapidae alluvionis aestus.
{{Versus|905}}Ave ergo Lugdunum ac pariter vale,
Praecepta inani spe toties mihi.
Valete nostri valla quondam
Nominis admonitura cives.
Hoc ille, longis non sine literis,
{{Versus|910}}Cubilis, usus quo fuerat, foco,
Et parîeti inscriptum reliquit
Gloriolae monumentum Iberae.
Diversa at istis pectore in intimo
Secum volutans, ore premens sonum,
{{Versus|915}}Lingua sub ipsa immurmurasse,
Haecque tacens agitare visus.
Heu frustra Ibero dente lacessere
Canes Molossos nitimur hinnuli:
Frustra Herculi extorquere clavam,
{{Versus|920}}Corrigere & digitum Miloni
Malum tenenti. viribus impares
Ire obviam non definimus tamen,
Sectari & ultrò, quos vel amplus
Posse modo effugere est Triumphus.
{{Versus|925}}Gens civicis quae seditionibus
Relicta Cattorum avia Gallicae
Confinibus mutavit orae:
Quà tumulis maris unda arenae
Pugnans, Batavis efficit insulam
{{Versus|930}}A fronte, tergum hinc, ac latera alluit
Vahalis, inde Mosa, tuque
Rhene pater, fluviorum ocelle:
Ut quae Britannis tunditur aestubus,
Crepido saxi cedere nescia,
{{Versus|935}}Per vulnera, & cades ab ipsis
Ducit opes animosa damnis.
Non terra lapsum vi recreans sua,
Valentiorem vidit in Herculem
Consurgere Antaeum: nec aequè
{{Versus|940}}Corpore atrox fuit Hydra secto.
Presses, resurget firmior, & pilae
Modo resultans ibit, & impete
Miro aucta virescet, doloso
Suppositae ut cineri favillae.
{{Versus|945}}Cursoribus iam non ego literas,
Cum laureatis fasciculis dabo
Ferre ad Cuningam, nec Triumphi
Sollicitus meritos honores
Poscam Imperator. occidit, occidit
{{Versus|950}}Fortuna Iberi nominis, occidit
Spes cuncta Lugduni soluto
Obsidio, Ducibusque nostris
Captis, necatis, diluvie obrutis.
Pudet fateri. quid moror amplius?
{{Versus|955}}Nil vis Batava, nil manus non
Efficient Boïsotianae: [II,i fol. E4r]
Quas & secundo numine agens Deus
Virtute vera firmat, & auspice
Dat Aurasino ubique victis
{{Versus|960}}Hostibus incolumes referri.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>AD IOANNEM HAUTENUM REIPUBLICAE LUGdunensi à Secretis.===
<poem>
HAutene, nî te plus oculis ament,
Nî te in sinu, ipsis inque oculis ferant,
Musaeque, Gratiaeque, & ipsum
Quantum adeò Venerum, atque Amorum est:
{{Versus|5}}O invenustas tunc Veneres nimis,
Musasque tristes, atque inamabiles:
O nomine indignos Amores:
O Charites sine gratia omni.
Sed Gratiarum grata cohors nimis,
{{Versus|10}}Musaeque semper Musicè habent suos:
Nativa nec sic prorsum Amores
Liquit amabilitas, nec ipsa
Expers venustate est adeo Venus,
Ut non suis te plus oculis ament,
{{Versus|15}}Non in sinu sibi dicatum,
Inque ferant oculis alumnum.
Quid ergo mirum, tot si ope numinum,
Et tot Dearum praesidiis ferox
Maranicae expeditionis
{{Versus|20}}Ludibrium, obsidiumque nuper [II,ii fol. E4v]
Sprevisti inultus? aegide quem sua,
Placere se vult dum Veneri suae,
Texisse, servatum esse & ipsum
Credibile est voluisse Martem.
{{Versus|25}}Qui te per hostes mille gravissimos
Domique, & intrà moenia maximè,
Dextra sinistra rem exhibentes,
Intrepido dedit ire gressu.
Thorace septum plusquàm adamantino,
{{Versus|30}}Constantia dico, atque fide, & gravi,
Quam semper ante oclos habebas,
In patriam pietate Civis.
Camoenae amoenae, vestra ope nunc opus
Vestro Poëtae: nec pote sum Deae
{{Versus|35}}Tacere, qua me Hautenus in re
Iuverit, officiisque quantis
Obnoxium me reddiderit sibi:
Nec me modò, sed Rem quoque Publicam
Omnem, mihi quae luce semper
{{Versus|40}}Carior, hisque oculis futura est.
Vobis sed istud dicam equidem palam,
Vos porrò multis dicite millibus:
Anusque curate hac loquatur
Pagina. ne fugiens citò aetas
{{Versus|45}}Obliviosis invida seculis,
Nocte illius caeca hoc studium tegat:
Neu nomine in deserto Arachne
Texat opus, tenuemque telam. [II,ii fol. E5r]
Nam quos labores pertulimus simul,
{{Versus|50}}Ab hoste pressi dum fuimus fame,
Ferroque, testis ipse testis
Esse potes, neque enim Poëtam,
Hautene, decretum hîc agere est mihi.
Procul Poëtae sint, procul hinc volo
{{Versus|55}}Commenta vatum. vera quippe
Historica fide agenda res est.
Ergò labores quos tulimus simul,
Hostilis urbem dum tenuit metus
Vallo, fame, obsessamque ferro,
{{Versus|60}}Nil opus est memorem monere.
Notum tibi nam, quo studio fori
Hinc Alpha, & illinc Beta sategerint
Mutabile ad defectionem
Farris inops stimulare vulgus.
{{Versus|65}}Dum quod vel anno sat foret hordeum
Zythepsa perdit: quaeque fami byne
Esset levandae, excocta flammis
Esui inepta, nec apta potû,
Mutata aceto, redditur, & novo
{{Versus|70}}Sapore abusam cervisiam dolet.
Omitto Dardanariorum
Perfidiam, nec opus referre hîc:
Vendentium clam, quae dare publicos
Frumenta in usus debuerant palam:
{{Versus|75}}Condenda avarè, promere illa
Nî subigat pretiosus emptor. [II,ii fol. E5v]
Quae de beatis dicta velim modo,
Iisque, queis res illa erat in manu:
Qui dico pulvinis sedere
{{Versus|80}}In prasinis, solio & Curuli
Sueti. ad Sodales namque quod attinet
Collegiorum, & Civica nomina
Tum qui Sagittarî vocantur:
Quid melius pote, fortiusve
{{Versus|85}}Fuisse? qui Rem tam bene Publicam,
Contra omnium spem, votaque Circii,
Et Clusii, ut scis, in foro qui
Usque suo Borean agebant:
Defendere ausi non sine maximis
{{Versus|90}}Molestiis, freti auxilio Dei
Solius: expensamque vitam
Haud sibi, sed patriae referre.
Testis Iacobus Duziades mihi
Hautene, tuque, & si quis amicior
{{Versus|95}}Sibi ipse, mutasse Aurasino
Imperio iuga gaudet Albae:
Nondum expiatis oblita caedibus,
Verum expiandis, si faveat Deus,
Brevi, ipse uti spero rogoque,
{{Versus|100}}Iure meo, meritoque Iberum.
Atqui doloris hoc cumulum insuper
Mali addidit mî, quod Populo magis
Curae esse rem suam viderem,
Quam Dominis, procerum coetû. [II,ii fol. E6r]
{{Versus|105}}Nam summa rerum credita quêis erat,
Censere mecum si capite hîc velis,
Hoc me puto praestare posse,
Vix numero totidem repertos,
Quot culta Nili divitis ostia,
{{Versus|110}}Urbi usui ex his qui fuerint bono:
Nullumque vulnus Lugoduno,
Heu, gravius reor accidisse,
Istos probos quàm Lanitii ordines,
Quaterque Denos quos perhibent Viros:
{{Versus|115}}Ex oppidi prisco instituto
Quos penes in Populum potestas.
Urbisne Laedae Civem? (aliquemne ita
Civem esse fungum, qui Batavus fiet?)
Quid dico Civem? imò Tribunum
{{Versus|120}}Civibus impositum regendis,
Optare Iberum servitium sibi:
Et supplicem velle his fieri, quibus
{{Versus|Pròh tempora, inversique mores)
Debuerat timor ipsus esse?
{{Versus|125}}Quenquamne sic factum immemorem sui,
Iurandum uti ius aestimet irritum,
Ius Publicum causa asserendi
Quod dederat prius Aurasino?
Fame paratos cum videat mori
{{Versus|130}}Cives, & urbem Marte tuerier:
Parte altera adventare classem
Subsidio Boïsotianam. [II,ii fol. E6v]
Praesto futuram, si faciles Deus
Ministret aestus, Caecia, & Africo
{{Versus|135}}Iuvante decursus aquarum.
Adde etiam incolumi Aurasino.
Hoc viderat mens provida vindicis,
Bronchorstii acris, quippe suo malo
Longoque docti usu, malignas
{{Versus|140}}Horum hominum dominationes,
Nullaque munitum imperium fide.
Eoque, qui illi fervor erat viro,
Omnem potestatem abrogare his,
Re super hac etiam ad Camillum
{{Versus|145}}Datis tabellis certus erat semel.
Quod perpetratum reddere dum parat,
In ordinem ipsummet redactum
Vidimus, & fuit aegrè amicis.
Hoc ipse questus hei quoties mihi est,
{{Versus|150}}Quàm saepe questus ipsum etiam tibi
Hautene, partiri usque tecum
Consilia, ah, solitusque curas.
Virtute foelix ille quidem sua,
Fidensque, & idem Publicae amans Rei,
{{Versus|155}}Quantum potest amare quisquam
Hanc alius: stomachoque muri
Ahenei instar cedere nescio,
Id quod de Achille tradit Horatius:
Foelixque Bollanus cerebri:
{{Versus|160}}Famae avidus, pretioque durus [II,ii fol. E7r]
Flecti: nisi quod de puero Alphitêi,
Fas vera fari, consuli honestius
Potis fuisset. hoc nec ipse
Inficias, puto, amicus ibis.
{{Versus|165}}Sed functus aevo cessit, & hanc meo
Douzae propinquo lampada tradidit:
Heu, morte venalem arte visus
Herculea petiisse laurum.
Nobis relinquens obsidium, & famem,
{{Versus|170}}Et monstra, facto quae velut agmine
Mox lucis erupere in auras,
Herculeo superanda nisu.
Quid multa? iniquae plenum opus aleae
Adire visi nec cinere abditos,
{{Versus|175}}Ut ante, sed clarè emicantes
Ire Tribunitios per ignes:
Fluctu opprimendos non nisi maximo,
Qualis sequutus mox Boïsoticus.
Ut quos, Patrum accito frequenti
{{Versus|180}}Concilio, bonus ille Circî
Collega, dictus Dimidium tui
O Laeda, Iano progenitus patre,
Et ipse Ianus non bivertex
Ille quidem, geminaque fronte,
{{Versus|185}}Sed par, modo huic non & geminus Deo,
Ad duplicis linguae arma quod attinet:
Septentrionali tepentes
Usque recalfaciebat aura. [II,ii fol. E7v]
Quid, non suis mox viribus obrutus
{{Versus|190}}Resedit ardor, auctaque Circii
Pridem fames clamore, coepta
Lenior & levior videri?
Quàm longius se velle negaverant
Perferre sponsi Penelopes modò,
{{Versus|195}}Praetorio ipsi derepente
Obsidium facere, & Tribunos,
Meumque Douzam, teque Notarium,
Rubiginoso non sine acynace,
Strictisque circumsistere ausi
{{Versus|200}}Dentibus, & Tragico Senatum
Terrere vultu: quin etiam insuper
His comminari, nî sibi gratia
De sportula, atque commeatu
Paniceo fieret, fugandae
{{Versus|205}}Qui sat fami esset, sese igitur palam
Valentiori postridie manu,
Et conglobatos adfuturos
Cum sociis pariter trecentis.
Magna illa totum quasserat oppidum
{{Versus|210}}Metu, suarum partium, & hostium
Confisa defensore Iano
Colluvies tunicata vulgi.
Curae Deo sed nostra salus fuit,
Qui postero, quàm contigit hoc, die
{{Versus|215}}A Principe optatam salutem
Misit, & auxilii benignam [II,ii fol. E8r]
Spem luxit urbi. quid tabulas loquar,
Reducta quêis mens civibus anxiis,
Reducta virtus, & remissae
{{Versus|220}}Corporibus rediere vires?
Salvere gratis vos iubeo modis
Gratas tabellas, vosque quibus Deus
Tam nuncii optati tabellas
Ferre dedit, medios per hostes.
{{Versus|225}}In ore ego vos saepe feram meo:
Canamque de tot, qui reduces fore
Iuraverant, solos redisse:
Ferre famen potius paratos,
Praestare quàm non pollicitis fidem,
{{Versus|230}}Aut facta dictis addere, caeteri ut
Fecere, quos unda aucta, & hostis
Heu patria prohibebat urbe.
O me beatum, cum subit illius
Imago noctis, qua mihi, & optimo,
{{Versus|235}}Bronchorstii in locum, Iacobo
Douziadi moderamen urbis,
Et summa rerum tradita Principis
Iussu, & piorum non sine gaudio,
Ne quid mali intestino ad hoste
{{Versus|240}}Publica Res caperet, timentûm.
Illas dedistis vos mihi de manu in
Manu tabellas, nunc etiam mihi
Dulces tabellas, quae supremam
Rebus opem dubiis tulere. [II,ii fol. E8v]
{{Versus|245}}Ergo ore ego vos saepe feram meo,
Paresque vobis quas dedimus Ducem ad
Classis Loïsum ferre, cursu,
Obsequio, ac taciturnitate
Dicam columbas, addem etiam fide.
{{Versus|250}}Verum & tibi laus debita non minor
Hautene, tàm saepe obviam auso
Ire Tribunitiis procellis.
Tu, cum virili Marte nocentior
Chloë, Sacrorum credo cupidine,<ref><i>in margine:</i> Misselijcke lust.</ref>
{{Versus|255}}Ad arma Conscriptos ad arma
Haud verita exstimulare Patres,
Rerum novarum quos cupidissimos
Norat, nec ausos prodere se tamen,
Dum tot malos bonis frequentes
{{Versus|260}}Curia habet sine lege mistos,
Nostras in arctum cogere copias
Nonariarum tenderet agmine,
Vulgique mendicabulorum
De trivio comitante foece:
{{Versus|265}}Primus rescisti consilia hostium,
Tempus, diem, horam, tesseram, item locum,
Modumque coniurationis,
Et capita, auxiliariosque.
Sed Fulvia usus indice, quae tibi,
{{Versus|270}}Ceu Tullio olim, conscia partium,
Decreta, conventusque notos
Foemineo patefecit astu. [II,ii fol. F1r]
Primus locando praesidio in Viis,
Et insidendis pontibus, & foro,
{{Versus|275}}Mîque, ac meo agnato cavendi
Auctor ab insidiis fuisti.
Nec te fefellit, quid pareret domi,
Forique in ipsis visceribus latens
Colubra. nota dicta habebas,
{{Versus|280}}Nota etiam horum inimica coepta.
At nulla visa his res gravior tamen,
Quàm Publicae quod Scriba Rei fores:
Praesente nec quicquam Togatus
Te sine consulere ordo posset.
{{Versus|285}}Confisus hac tu Palladis aegide,
Calcasti anilem sub pedibus metum,
Ianique conatus, gravesque
Circî inimicitias, & iras.
O si canendis nunc locus his foret,
{{Versus|290}}Ut mî ille suavis accideret labor:
Nec tempore ullo te Camoenae
Deficerent memorare nostrae.
Sed me Iacobus Douza meus vocat
Collega, primo ponere quem loco
{{Versus|295}}Decebat. ô te ita ille servet
Incolumem viridi senecta
Cognate Lugduno, & Batavis Deus,
Fido ut fidelem te memini mihi,
Firmumque, communique amicum
{{Versus|300}}Et patriae, & Domino fuisse. [II,ii fol. F1v]
Praesentiae vis quid valeat tuae,
Sensere Patres, cum Mathenesii
Diploma, Baldaeique scriptum,
Concilii procerum acciendi
{{Versus|305}}Occasionem praebuit, haud tibi
Dico, Viris iis sed Decies Quater
Iacobe, nunquam aeque beatis,
Nunquam alias mage ouare visis,
Quàm tempore illo, cum numero quidem
{{Versus|310}}Longè priores, verum animo impares,
Nos sorte sperarant frequenti
Vincere. sed minuit tumorem
Sententiae vox illa prior tuae,
Dissentientis conditionibus
{{Versus|315}}Fallace promisso, nec ullo
Hesperio nisi praede fultis.
Nî forte dicat quis Mathenesum,
In abdicanda tam male compare
Pridem Tridentinis abusum
{{Versus|320}}Consiliis. erit ille fidus,
Datam fefellit qui domine fidem?
Namque hic omitto de Domino queri.
Illud videmini monendi
Mî modò, cauto opus esse vobis,
{{Versus|325}}Ne qui Tridentum tam didicit bene,
Constantienses nunc Canonas quoque
Sit doctus, & seruare pacta
Hereticis scelus esse ducat. [II,ii fol. F2r]
Ne multa, credi non bene perfugae,
{{Versus|330}}Tot qui sacramenta irrita fecerit:
Nobisque censebas cavendum
Esse reconciliato ab hoste.
Haec summa, certum te potius mori,
Vitamque finire ingenua fame,
{{Versus|335}}Quàm Patriae pactum Parenti
Nassouio violare foedus.
Quêis succinentes nos quoque legibus,
Prò tempore illo pauca, sed asperè
Satis rei pro indignate
{{Versus|340}}Diximus. hinc reliqui sequuti.
Piisque iniquo cernere erat gradu
Sedre mistos Papicolas, Petro,
Primarius quod Consul esset,
Vermerio praeunte verba.
{{Versus|345}}Petro Hadriani prole, viro quidem
Forti, & fideli: sed domitos parum
Habente Collegas, eoque
Saepe gradum cohibere iusso.
Dicere nostro tu quoque carmine,
{{Versus|350}}Cognominis mî Iane, sate inclita
De stirpe Duuenuordiorum:
Dux pariter bonus, atque miles.
Et vos eadem progeniti domo,
Fratres gemelli, non sine gloria
{{Versus|355}}Ictisque destinare certos,
Remque malam dare glande docti. [II,ii fol. F2v]
Bruchouii nec vos tacitos sinam
Praetorio ambos munere nobiles,
Par civium, & fratrum fidele:
{{Versus|360}}Teque gravem spoliis Iberum
Verlane, gesta re toties bene.
Clarumque equestri stirpe Raporstium:
Huicque additum in partem laborum
Excubiis vigilum locandis,
{{Versus|365}}Signoque dando strennuum, & impigrum
Montfortium: & te compare cum tuo,
Andraea, dordracum merenti
Cui posuit spetiosa nomen.
At ô quibus vos laudibus efferam,
{{Versus|370}}Sagoque, & armis praepositi Duces,
Francisce Murendala, teque
Theuderico genitore natum
Arnolde: & horum cedere nemini,
Bonoque semper visum animo Scotum:
{{Versus|375}}Quarumque te Piscari, & ipsum
Theuderico genitum parente?
Quo primipilos carmine, quo Lyra
Dicam optiones, quiúe Vicarii
Fuere, Vexillariiúe,
{{Versus|380}}Pro patria haud timidos obire?
Manipulares cumne Triariis,
Decuriones an potius loquar?
An hos, & illos buccina una
Nostra canet pariter Thalia? [II,ii fol. F3r]
{{Versus|385}}Utrosque opinor. imò bonos simul
Omnes ad unum funere seu manu
Facto solutus, & sub altis
Moenibus ante oculos parentum
Ab hoste stratos: sive etiam quibus
{{Versus|390}}Perire sicca morte dedit Deus,
Famesúe, fulminisúe ritu
Pestilitas mala misit Orco.
In quêis honorem non minimum, ut puto,
Virtute vera commeritus, patre
{{Versus|395}}Praetore arenosis Iacobo
Sub tumulis Iäcobus ortus,
Catuici ad actam littoris. ô caput
Solers, in hostem seu facere impetum
Repente, certos sine plumbo,
{{Versus|400}}Seu dare ferro opus esset ictus.
Qui nunc sacer Diis Manibus additus,
Tibi interempto pro patria, & quidem
Pugnando, Barthlomaee gaudet
Elisiis comes ire campis.
{{Versus|405}}Lugete Cives, lugeat urbs Ducem:
Vicarium dux luge etiam tuum
Vischaere, non unquam nec arctis
Temporibus tibi defuisse
Visum. laborum nam patiens erat,
{{Versus|410}}Insomniaeque, & pulueris, & famis:
Saepe & minari auditus hosti:
Brachia se duo, sinulosque [II,ii fol. F4v]
Habere cives, altero uti famem
Sistant comeso: qui super altero est,
{{Versus|415}}Ut foeminis, natisque, & à se
Carnifices gladios repellant.
Dii multa at isti dent mala Circio,
Barbam leoni vellere mortuo,
Laruisque qui pugnare fortis,
{{Versus|420}}Hunc etiam capere ausus hostem est:
Sed morte functum, cum neque iam loqui
Mutus, tenebris obsitus, & Styge,
Pro se ipse, nec famam tueri
Incolumem gladio valeret.
{{Versus|425}}Illum & Thrasonem dicere non timens
Audace lingua, pectore non item:
Sibi amputaturum nec ultrà
Brachia, nec nociturum Iberis.
De Publica & Re vos meriti bene,
{{Versus|430}}Vereque digni nomine Civium,
Nostra nec indigni arte, quorum
Hic etiam tituli legantur
Prae caeteris, Corneli Euerardice,
Cornelio & tu progenitus patre
{{Versus|435}}Francisce, cuique à flore nomen
Ipsa suo posuit Dione.
Vos Treviros sed dicere quid vetat?
Impune coecas ire per orbitas,
Perque hostium tot septa, Rotam
{{Versus|440}}Ulterius penetrare nando [II,ii fol. F5r]
Ausos: peracto & munere Publicae
Legationis, mox posita mora
Diem representare pactum,
Et reditu exhilarare cives.
{{Versus|445}}Nec te bone, etsi Concilii Patres
Lanarii, assessum abnuerint tuum,
Messaga, permisso quod utens
Iure Danistam ageres, silebo.
Obliti in altrô se reprehendere,
{{Versus|450}}Qui quaestus ipsis maximus est palam
Domi, idque nulla Auctoritate,
Aut tabulis, tituloúe fultis.
Et vos vocati rebus in asperis
Praesto adfuistis qui toties mihi,
{{Versus|455}}Par Concionantum integellum.
Mente quati solida nec unquam
Visi Fideles: vosque Petri duo
Octouiratus lumina, & Omie,
Et Guassenari: tuque Bancki,
{{Versus|460}}Saepe mihi memorande Bancki.
Et vos Iodoci progenies patris
Par Lucafratrum, tuque adeo eminus
Gualtere, perdûelles ferire
Docte tubo iaculante plumbum.
{{Versus|465}}An verò, an Hugo te tacitum sinam,
Cui Alcuma stirps? huc ades o bone,
Mandes ut obsessori Ibero,
Has Veniae Mathenesiane [II,ii fol. F5v]
Dites tabellas, totque diplomata
{{Versus|470}}Maranicae tam prodiga gratiae,
In thura vendentem, atque odores
Galbaneos genus omne vicum,
Rite instituto pharmacopolio,
Mittat. sed & vos huc quoque Publici
{{Versus|475}}O Praemiatores adeste,
Nomine conueniente rebus:
Dici Volones seu potius iuuat,
Terror Iberum, ac Harlemii Lacus,
Insigne Rostratae unde ferre
{{Versus|480}}Hic etiam meriti coronae,
Mersis profundo navibus hosticis,
Vectoriis vero, & Duce partium
Capto, & reseruato ad Triumphum,
Non sine ferriuomi aeris auctu
{{Versus|485}}Reuecti, & amplis cum spoliis domum.
Et vos ô horum tergemini Duces,
Iane, ac Herisce, tuque dignus
Obsidia superesse Binci,
Et Bincianum protinus in locum,
{{Versus|490}}Pusilla nomen brassica cûi dedit,
Suffecte Corneli, usque Iberis
Exuuiis humeros onustus.
Sed nec mihi hîc Alberte tacebere,
Punire Cacos, alter ut Hercules,
{{Versus|495}}Defendere & Mauros iuuencis,
Nec timidus prohibere fures. [II,ii fol. F6r]
O qualis, & quali, o, facies typo
Digna, & tabella, cum bovis unius
Raptu videres, tresque abactos
{{Versus|500}}Ob vitulos vitulantem Iberum?
At non inultum, quando Batavico
Mauros capillos pulvere collinens,
Charonico missus cruentum
Ore solum rapidus momordit.
{{Versus|505}}Dicam & cohortis Centuriam meae,
Quam paene cum iam cuncta forent metu
Repente consternata, primis
Scilicet obsidii diebus,
Albiniana ad Castra Brittanniae
{{Versus|510}}Caesis alumnis: parte alia, & quidem
Vidente civitate tota,
Non bene deficiente ad hostem,
De Falcoburgi Praesidiis loquor.
Adde interempto militiae Duce
{{Versus|515}}Fortissimo Andraea, & iacente
Corpore tunc etiam insepulto.
Famelicum osis obsidium pati,
Cunctisque pro se cuncta paventibus:
Omnis mali dum causa, secum
{{Versus|520}}Papicolae taciti renident:
Dapesque festas, ac epulas parant,
Quêis quisque amicos exciperent suos,
Fratre, aut patrem lic, virum ista, Maurum
Coprohorum haec, monachum illa amantem. [II,ii fol. F6v]
{{Versus|525}}Cohortis inquam Centuriam meae:
Quam ego, videri ne capitis minor
Possit, Duce, ut dixi, perempto:
In varias vel abire partes:
Malis dolorem, laetitiam bonis,
{{Versus|530}}Plenam universis denique civibus
Stuporis admirationem
Incutiens, animosque firmans
Heu imbecillo pectore praeditis:
Tuo rogatu nomine Publico
{{Versus|535}}Bruchoue, suscepi regendam,
Non pretio, sed amore recti.
Nec poenitet dum facti, ita singuli
Fortem dedistis hic operam mihi,
Ducisque Commanipulones
{{Versus|540}}Morigeri imperio fuistis.
Referre longum nomina: vos tamen
Quis nescit isse hosti assidue obuiam:
Bis valla, & expugnasse crates
Oppositas: totiesque terga
{{Versus|545}}Vidisse Iberum? non te Hilari tamen,
Hosti usque forti pectore cognitum:
Vestrasúe velitationes
Continuas reticere possum
Hogarde, Velsi, Dicte, Bibacule,
{{Versus|550}}David, Robolli, teque Leuncule,
Catum hostica explorare castra,
Digne puer meliore fato. [fol F7r]
Laurumque tu qui tam meritus bene,
O usque mecum tempus in ultimum
{{Versus|555}}Deducte bellator, memorque
Militiae verteris Georgi.
Salvete fortes, quos veneror, viri,
Commilitones, & socii optimi:
Invicta propugnacla belli
{{Versus|560}}Hesperii, genus ô Batavum,
Salvete Cives, Martia robora,
Quos muneretur iure Quiritium
Digni Aurasinus: Marte priscis
Nec Lacedemoniis minores.
{{Versus|565}}Non flore nardi, non balano, aut rosis,
Verum decoro pulvere, & hostium,
Et proprio aspersi refuso
Pro patria toties cruore:
Castrensis olim, nunc quoque Civicae
{{Versus|570}}Adepti honorem, vos socii mihi,
Iidemque consortes fuistis
Obsidii, famis, & pericli,
Belli & laborum, quos tulimus simul.
Ergo & meis vos nunc quoque fas modis
{{Versus|575}}Florere, victurique mecum
Participes fieri Triumphi.
</poem>
====Notae====
<small><references /></small>
r7he6l56cyb2pxhgcs6h5x49m30er4j
268122
268121
2026-05-31T22:15:52Z
Demetrius Talpa
13304
/* Ode Lugdunensis II.AD IOANNEM HAUTENUM REIPUBLICAE LUGdunensi à Secretis. */
268122
wikitext
text/x-wiki
{{titulus2
|Scriptor= Janus Dousa
|OperaeTitulus=Odae Lugdunenses
|OperaeWikiPagina=
|Annus= 1576
|SubTitulus= Nova poemata
|Genera=carmina
|Editio=Lugduni 1576
|Fons=[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Latijn/Dousa1576.html De Heinsius-Collectie]
}}
<center><br>IANI DUZAE<br>
NORDIVICIS NOVORUM POEMATUM SECUNDA LUGDUNENSIS<br>
EDITIO, PLUS DIMIDIA<br>
parte, hoc est, novem librorum<br>
accessione recens locupletata & aucta.<br>
QUORUM OMNIUM, IMO<br>
SINGULORUM INDICEM<br>
VERSA PAGINA EXPLICABIT.<br>
[Vignet: Haec libertatis ergo]
IMPRESSUM IN NOVA LUGDUNI BATAVORUM ACADEMIA.<br>
ANNO M. D. LXXVI.
</center>
[fol. * 1v]
===Elenchus prior, superiore anno edita continens.===
<poem>
ODarum libri III. quibus propter argumenti similitudinem Hadriani Iunii Carminum Lugdunensium Sylvam appendimus.
Satyrarum liber I.
Iambicorum liber I. qui totus, si postremum carmen ad Erlaeum excipias, ex puris Iambis constat.
Epigrammatum libellus.
Hendecasyllabi.
Satyra duae incertorum.
Hendecasyllabum Carmen, in laudem Lugduni nova Batavorum Academia conscriptum.
</poem>
===Elenchus alter, eorum quae ad priorem editionem recens hoc anno accessere.===
<poem>
ODarum Liber Quartus.
Epigrammatum libri II.
Elegiarum, sive Cupidinum liber I.
Funerum liber I. cui Titulus Manes Iuniani.
Hadriani Iunii Epistolarum & Carminum ad Ianum Douzam scriptorum libellus.
Sylvarum libri II. Adoptivi.
Selectorum Carminum libellus.
[...]<hr>
[fol. * 8v]
</poem>
===Ianus Duza de se et effigie sua, a Philippo Gallo ad vivum expressa.===
<poem>
QUi Batavûm gentis Comites, qui scalpere Erasmum
Ausus, & effigiem Iuni animose tuam,
Ille idem docili Gallus me incidit in aere,
Felicem haud alio nomine Douziadem:
{{Versus|5}}Nec me luminibus tantis compono: secundum
O solum liceat esse, Secunde tibi.
Verùm olim, nunc sat, illud si dicere possim,
Inter Nordvices ingeniosus eram.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber I.==
===Ode Lugdunensis I.<br>Quae et triumphalis inscribitur.<br>Soluta secunda Lugduni in Batavis obsidione, coeso ac profligato hoste publico: civibusque ope Dei Opt. Max. servatis, liberatisque.===
<poem>
DIgnus levati iam obsidio Ducis,
Dignus Poëtae sit venia labor,
Si liberatori, hospitique
Hospes agit, socioque grates
{{Versus|5}}Vetus sodalis, quo pote carmine:
Tollitque, quando non aliud potest,
In astra victorem, & salutem
Ipse suam sibi gratulatur:
Obsessionis Hesperiae memor,
{{Versus|10}}Memorque longae, quam tulerit, famis.
Sperare non ullam salutem
Quando salus fuit una victis.
Nam, vera si fas dicere, sed puto
Lugdunum apud te dicere fas mihi,
{{Versus|15}}Douzae tuo ab modo angor, & crux,
Curaque: nunc decus, & voluptas: [I,i fol. A1v]
Quàm paenè longis obsidii malis,
Fameque tuque, & dux ego in ultimum
Discrimen usque adducti Iberis
{{Versus|20}}Addidimus cumulum triumphis?
Districtus, eheu, iam iugulis super
Pendebat ensis. ut taceam faces,
Lamnasque, & uncos, atque iactus
De Lapide horribiles deorsum.
{{Versus|25}}Iam decolores sanguine civico
Videbar auctas cernere Rheni aquas
Undare, & horrendam cruoris
Diluviem patriae minari:
Stagnantibus prò, quas dare dixerat
{{Versus|30}}Vicinus, undis. quippe cadaverum
Facturus immanes acervos
Et Lacus, & laqueus parati:
Lacus propinquis fluctubus obrutos
Missurus Harlemum: at laqueus gulas
{{Versus|35}}Fracturus infoelice fixis
Arbore, furciferoque trunco.
Quid turba vultus aemula ducitis?
An vana vobis hac videor loqui?
Atqui suam Baldaeo in hanc rem
{{Versus|40}}Carnifices operam locarant
Simul trecenti: quamquam operi huic Iber
Vel ipse solus sufficeret, neque
Tortore tortor indigeret,
Carnificis ope carnifexve. [I,i fol. A2r]
{{Versus|45}}Heu quot tuorum & qualia funera
Laeda extulisses, sed tumuli procul
Honore, quêis Hispanus omnem
Aethera pro tumulo dedisset?
Heu quot gementes ense sub impio
{{Versus|50}}Senes videres, & mulierculas
Anus, quot infantes parentum
Uberibus madidis revulsos,
Pilisque & hastis ludibrium obiici:
Artus breves his comminui: hos solo,
{{Versus|55}}Aut pârieti illidi: inde Nymphas
Hostis ad arbitrium pudenda
Pati: exoletas contrà acie, aut aquis
Perire: venum parte alia dari,
Ceu voce praeconis sub hasta,
{{Versus|60}}Virginei exuvias pudoris.
Haec, & modi huius plura tibi, ac tuis
Scibas parari: non ideò tamen
A calle deflexisse honesti
Visa semel: sed eò mage usque
{{Versus|65}}Magisque Iberos spernere nuncios,
Qui gratiae spe, qui exitii metu
Melle illitis minis studebant
Pertrahere in sua vota cives.
Memor sacramenti, & fidei tuo
{{Versus|70}}Pactae Aurasino: nec dum etiam puto
Oblita moris hostici, cûi
Poena fides vetus est in armis. [I,i fol. A2v]
Egena quamvis praesidii, & peni,
Et commeatus obsidio novo
{{Versus|75}}Existimata impar: at ipsa
Pauper eras, eademque fortis.
Quamvis tua extra moenia nil nisi
Hostile, quoquò lumina verteres,
Valla, atque fossas, aggeresque
{{Versus|80}}Aspiceres, & Ibera castra.
Nec Galla abessent auxilia bis, neque
Germana, Baldaei Imperii alite,
Et militum, & munitionum
Vi valida, numeroque fretis:
{{Versus|85}}Et perfugarum vocibus improba<ref>Glippers</ref>
Victoriae spe magna sonantium:
Datoribusque impunitatis<ref>Pardoen ghevers</ref>
Hutherio, Mathenesioque
Quae cuncta, cuncti qui pariter simul
{{Versus|90}}Juvante Lanôö in patriae suae
Iurasse, conspirasse visi
Perniciem populariumque:
Quas non dederunt insidias tibi,
Mistasque dictis terrificis preces?
{{Versus|95}}Muros minati saepe raptim
Ignibus, atque globis rotatis
Se diruturos fulminis in modum,
Et perdituros omnia: sed sua in
Contrarium spes vertit ipsis:
{{Versus|100}}Vota Deo rata non habente haec. [I,i fol. A3r]
Prudentiam qui, cordaque mascula,
Qui consilî vim nunquam alias dati
Suo Imperatori Aurasino
Contulit, & Patribus Batavis:
{{Versus|105}}Auctorque nostris ordinibus fuit,
Non usitati tramitis orbitam
Tentare, quidvis experiri
Denique, quò tibi provideri
De commeatu possit* idoneo,
{{Versus|110}}Atque obsidentum spes fieri irritae.
At machinis quêis istud, & qua
Confieri ratione possit*
Per hostium castra, hoc opus, hic labor:
Iuvante sed nil difficile est Deo.
{{Versus|115}}Septis is, emissariisque
Suasit, & obiicibus reclusis
Laxas habenas Oceano dare,
Iussam vetans hunc littoribus fidem
Servare: quae Lugduno opus nil,
{{Versus|120}}Non mage quam venia Cuningae.
Verum est marinis auxiliis opus:
Opus procellis, & pluvio Iove:
Opus Salae, & Mosae refractis
Molibus, aggeribusque ruptis
{{Versus|125}}Aquae attrahi vim Tethyos è sinu.
Sententia hac nec ulla prior fuit,
Iucundiorve: quam Senatus,
Omnis item Populus sequuti, [I,i fol. A3v]
Ordoque Equestris. hinc odii faces
{{Versus|130}}In Busam, & ipsum gliscere Principem,
Sed unde nati? certè ab illis,
Qui vel amicitiae sub umbra
Reîpublicae intrà viscera, & in sinu
Nobiscum habent rem, spargere frigidam
{{Versus|135}}Gens docta, quandocunque nobis
Exitium struit hostis extrà,
Aut his, qui haberi se medios volunt,
Vel Euclionum de genere, & quibus
Magis sua, & privata, quàm Res
{{Versus|140}}Publica curae erat, atque cordi.
Quae quò minus cara his erat, hoc magis
Referre visum est Principem, & Ordines,
Ut tempori obsessae levamen
Alluvies properaret urbi,
{{Versus|145}}Curare: avaris nec querimoniis
Agrariorum, nec patriae affici
Incommodis, periculisque,
Dum sociis ea sint saluti.
Ergo terendis apta ligonibus
{{Versus|150}}Accingit omnis sese operi cohors,
Non gratis, at conducta magno
Pars bona, ne pretio empta dicam.
Fit vasta Mosaeque, & maris auctibus
Opposta molestiam Salicus salo
{{Versus|155}}Dehiscit agger, publicumque
Fervet opus novitate facti. [I,i fol. A4r]
Quid mirum? ubi in re, qui caput est rei,
Praesente Princeps ipse aderat suis,
Fossoribus mentem, atque vires
{{Versus|160}}Sufficiens, stimulosque subdens.
Tum verò in herboso & stabili solo
Succrescere aequor conspiceres novum,
Cum rursus ac prorsus fluenti
Mobilis alluvionis unda,
{{Versus|165}}Alterni & aestus: & segetem & domos
Raptantis unà, non sine fluminum
Fragore vasto proruentum
Agmine per cava, perque tractus
Agri Scydami, laetaque praedia<ref>Schielant</ref>
{{Versus|170}}Gaudana, Delphorum aemula pascuis,
Tunc expetitis mersa primum
Fluctibus, & placita Amphitrite.
Quis credat? & fòrs inficias sequens
Hoc ibit aetas: iamque per omnia
{{Versus|175}}Discrimine stat paene nullo
Aequa mari patefacta tellus.
Foenique metas, & Cereris sata
Suis sub undis Nereïdes stupent,
Ridente Protheô, piscium dum
{{Versus|180}}Dimidia genus haeret ulmo:
Atque ipsa tantum non aviariae
Colit, palumbis procul alite
Pulsa: sacram quam, propriamque
Esse sibi voluit Dione. [I,i fol. A4v]
{{Versus|185}}Nec ulla aratro iugera vindices
Aquae relinquunt: magnaque agrestium
Pars mersa: comparentque passim
Quid? nisi naufragii tabellae,
Heu perfidarum fragmina navium,
{{Versus|190}}Truncaeque puppes? quas veluti vada
Formidet ignotasque cautes,
Alterius monitus periclo,
Labens propinquis vector ab oppidis,
Flectatque cursus. quaeque equitem modò
{{Versus|195}}Nautis inaccessa, & phaselis,
Seu celerem loca passa currum,
Ratem, atque ventis vela patentiae
Perferre discunt. quaque stetit prius
Foelice trunco, nunc eadem
{{Versus|200}}Per spatium genitalis arvi
It versa quercus in facies novas,
Secans citato non ità cognita
Sibi ante cursu viliginosi
Terga soli: patriasque stirpes.
{{Versus|205}}Naturae eunt praepostera legibus
Iam cuncta: lucus qui fuerat, lacus
Apparet, insalumque migrat
Omne solum, superante fluctu.
Novum ecce Fanum: pagus erat modo<ref>Niewerkerck</ref>
{{Versus|210}}Palus repente est. quid tamen haec iuvant?
Num Terminalis, quique Rheni<ref>De lantscheydinghe</ref>
Separat à regione Delphos, [I,i fol. A5r]
Num commeatu nos prohibet minus
Firmatus agger praesidio, & moris
{{Versus|215}}Muniminum Hildami? quis autem<ref>Die Hildam</ref>
Molis opus superare tantae,
Quis possit? ô dilecte Deo nimis
Loïse vindex. hîc opera tua
Est usus, hîc fratris lacertis
{{Versus|220}}Herculeo paribus labori:
Provinciae hûic te sed patriae Ordines,
Omnisque cum Loeda urbe Batavia
Delegit, ut praefectus esses
Mattiacae, Batavaeque classi.
{{Versus|225}}Re non minus quàm consilio bonus,
Audaxque caecis ferre periculis
Pedem: nec expavere raptim
Tempora per cava transmeantum
Et hinc per aures, hincque tonantium.
{{Versus|230}}Abenearum sibila glandium,
Ad arma quandocunque ad arma
Horrida signa tubae vocarent.
Testis cruentos in mare vortices
Volvens Britanum Scaldis ad oppidum
{{Versus|235}}Bergam, quod à limbo, institaque
Nomen habet, Thetis ipsa testis.<ref>Berghen op Zoom</ref>
Tunc Herculi cum saevus Iber tibi,
Heu, mole plusquam Gerionacea
Tribusque praefectis timenda
{{Versus|240}}Classe ferox, catapulta Ibera
Orbem iocundi luminis abstulit:
Pessumque navim paene dedit tuam:
Quid hostis exultas, & ante
Tempus Iö canis, & Triumphe?
{{Versus|245}}Victoriam praecedit ovatio,
Haec vertet at mox in lachrymas tibi,
Et funera. heu quanto tibi unus
Constitit hic oculus Loïsi?
Pro quo coacti linquere lumina
{{Versus|250}}Plus mille Iberi: ne referam Ausonas,
Gallosve, Germanosve: magnis
Piscibus, alitibusque praeda
Iactantur algae more cadavera.
O suave nautis Mattiacis nimis<ref>Maetroos</ref>
{{Versus|255}}Spectaculum Hispanos natantes
Cernere: non homines, sed vires.
Magna haec fatemur, magna quidem, ô bone,
Maiora si non illa forent tamen,
Ad patriae telluris oras
{{Versus|260}}Bella, gravi memoranda plectro
Pugnata Marte, atque auspiciis tu:
Qua Scaldis ingens, nomine item Scopi
Arx dicta, propugnaculumque
Mattiaco oppositum furori
{{Versus|265}}Lilloïano praesidet aggeri.<ref>Lillo</ref>
Quae cuncta, quae tu spiritu, uti puto,
Dei, nec erro non sine aeris
Fulminibus, volucrique ferro [I,i fol. A6r]
Difflare, & hostem praesidiariis
{{Versus|270}}Fisum latebris, & positu loci
Nido erutum suo in patentes
Luminis extrahere ausus oras.
Maiora si non illa etiam forent,
Bis octo (mersas adiice sex rates).
{{Versus|275}}Viris probè instructas, & armis
Hostibus eripuisse, cumque his
Tormenta centum bellica: denique
Vicarium ipsum classis, item Duces,
Et primipilos, quique summum
{{Versus|280}}Imperium in genus hoc habebat
Hamstedianae progenies domus,
Praetoria cum nave Thalassico
Vexisse captivos triumpho
Eximiae spolia ampla laudis.
{{Versus|285}}Gregarium nam quid genus attinet
Referre? pessum quos pariter simul,
Pronosque per caput, pedesque
In freta precipites dedisti.
Sed vince terra, iam pelagus tuum est:
{{Versus|290}}Nec te periclum terreat, aut labor.
Magni laboris magna merces,
Estque sibi pretium ipsa virtus.
Virtus negata lubricum iter via
Tentans, nec unctas ex facili petens
{{Versus|295}}Palmas: anhelanti sed ore
Usque ferens per acuta plantam. [I,i fol. A6v]
Sed ô, sed aures iam crepitus ferit
Tonantis aeris: Martia iam sonant
Tormenta, iam fragor tuborum
{{Versus|300}}Sulphuris, & salis, atque nitri.
Iam glandeae ictus vi segetis polus
Remugit. heu quantum, heu spatij est tamen
Haec inter, & nos? heu quot Hydrae
Semina conficienda restant?
{{Versus|305}}Ducenda per tot millia passuum
Fluenta, quantum Flaminius Lacus,<ref>Papenmeer</ref>
Flaevusque, Lugdunia, distant<ref>De vliet</ref>
Moenia Rotterodamo ab urbe.
Ducenda: quid tum? adde etiam in solum
{{Versus|310}}Acclive, quanto Loedae ager, & plaga
Rheni, Scylandae, Delphicaeque<ref>Rijnlant Scyelant Delphlant</ref>
Altior est regionis ora.
Omitto palos auxiliaribus
Obstacula undis dicere, & obiices,
{{Versus|315}}Sudesque defixas sub alto,
Hesperii indicium timoris.
Inserta fundo culmina nec libet
Referre, & aequos moenibus aggeres,
Molesque, praesens unde nobis
{{Versus|320}}Exitium peperisset hostis,
Parcente fessis* ni Batavis Deo,
Via una tandem inventa foret tibi
Loïse, quà importare fruges,
Quaque cibi genus omne posses [I,i fol. A7r]
{{Versus|325}}Lugdunum in urbem. namque Colonia,
Dulci à propinquo cui titulus Lacu est,<ref>Soetermeer</ref>
Nostris inaccessa, irritoque
Impete sollicitata pridem
Seguardianam flectere iter Viam<ref>De Segwertse wech</ref>
{{Versus|330}}Versus monebat: scilicet ipso aqua
Cursu vocante huc, Caecieque
Flaminibus toties cupitis.
Praesente quorum subsidio, & Dei
Iuvante victus numine, non modo
{{Versus|335}}Hostis Sutermaeram coactus<ref>Soetermeer</ref>
Linquere, verum etiam recessus
Benthusiae, usque ad Nordaicum sinum,<ref>Benthusen — De Noord a.</ref>
Et Porta nomen Pascua quêis dedit,<ref>De weypoort</ref>
Rectaque quae Suteroaldae
{{Versus|340}}Usque sacras Via ducit aedes.<ref>Soeterwoude. </ref>
Nequicquam Ibero praesidio minax
Vastatur agger, quicquid & obiicum
Inter Lacum, Benthusiamque est:
Fit via vi, patefitque velis.
{{Versus|345}}At qui misellis haec bona civibus
Redux in urbem nuncius adferat
Est nemo. ità omnes ex eodem
Fonte simul Stygii soporis
Oblivionis pocula quae vocant
{{Versus|350}}Traxisse visi. fòrs sapiunt sua
Sententia, ut qui ferre rursus
Esuriem, obsidiumque nolint. [I,i fol. A7v]
Quos esurisse hei plus nimio est semel,
Semelque passos obsidium satis.
{{Versus|355}}At non columbae sic Diones,
Quae cupidis sine fine solae
Mansere fidae rebus in ultimis,
Loïse, iussi dum memores tui
Nexas pedi ferunt tabellas.
{{Versus|360}}Quid vigil obsidio, quid arces,
Aut valla prosunt, per spatia invii
Eunte coeli nuncio? idem Harlemî
Fecere Bruti exemplo, ab acri
Cum Mutinae urbs premeretur hoste.
{{Versus|365}}Sed rursus aures iam tonitru quatit
Aeris, micantque incendia, non sine
Caligine, obductumque coelum in
Fumum abit, & piceos vapores.
At non vapores sic picei nocent
{{Versus|370}}Incendiorum, fumeà non ita
Caligo, quàm silvae comantes,
Quàm nemora, umbriferique saltus.
Desiderato iam nimium diu
Spectaculo nos qui prohibent frui,
{{Versus|375}}Notare quòminus queamus
Nordaicae bona signa pugnae.
Umbrae invidentes, & nemorum comae,
Silvaeque spissae, quid iuvat oppidi, ô,
Dulcissimo privare fructu
{{Versus|380}}Lumina, nec sinere uti ocellis?
At quantum amabo, quantum erat, ut semel
Nostro arbitratu nos pateremini
Spectare per rimam hanc, vel illam
Auraicam modò posse classem?
{{Versus|385}}Hoc gaudio nos tam diu, & his bonis
Carere? certum est, Pancraticam ocius
Turrim petam, ascendamque. cunctis
Altior est locus ille sylvis.
Videre pristes hinc procul, & rates <!-- πÏίστις = zaagvis; oorlogsschip in de vorm daarvan -->
{{Versus|390}}Pictas licebit, signaque singulis
Affixa: nec videre tantum,
Verum etiam numerare totam, atque
Obire classem. fallimur? an qui amant,
Gaudent sibi ipsi fingere somnia?<!-- Hor. Od. IV, 3, vs. 5b-6a: an me ludit amabilis // Insania? = Vondel: of beguicheltme een zoete razerny? -->
{{Versus|395}}At nil puto hîc imaginosum est,
Sed vigilans video ecce amicas,
Videre certè vel videor notas,
Praetoriique insignia carbasi:
Deque aere tormentorum in auras
{{Versus|400}}Surgere fumificos vapores.
Macti este fortes, quos veneror, viri.
Macti Batavi, & Mattiaci Duces.
Macte Imperator, macte ductor
Nassoviae Boïsote classis.
{{Versus|405}}Non usitato pergite tramite
Irrumpere arces, ire per ardua,
Depellere obsessis propinquum
Civibus exitium, famemque. [I,i fol. A8v]
Tu vero, votis quem sibi tam diu
{{Versus|410}}Suspirat omnis Belgica vindicem,
Prae caeterisque Lugodunum,
O patriae Pater, atque custos
Averte genti perniciem tuae.
Nec est, sibi Dux quod metuat tuus
{{Versus|415}}Ab hoste, te vivo Aurasine:
Quod metuat tua Laeda, non est.
Coelo supinas te siquidem manus
Ferente, non se cernis, ut aequoris
Attollat aestus, & capessant
{{Versus|420}}Morigeri tua iussa venti?
Sed quid boni nam Cypridis attulit
Emensus altum nuncius aethera?
Agnosco speratas tabellas,
Iamque manum toties cupitam.
{{Versus|425}}Tua haec Loïse est, qua trepidis opem
Addicis almam tempore in ultimo.
O literae optatae, ô iocundae
Mî meminisse diem voluptas:
Vocanda votis ô quoties meis
{{Versus|430}}Nox illa, dextra cum pariter simul,
Laevaque, qua Stompuicum adusque<ref>Stompwijkerwech</ref>
Ducit iter solitos agrestes
Sacraviensi calle Coloniam<ref>De kercwech van Soeterwoude</ref>
Versùm occupato, fulmineo impetu
{{Versus|435}}Adortus Hispanum, in timorem
Inque fugam subito dedisti: [I,i fol. B1r]
Verum in timorem, veram etiam in fugam:
Suscepta quae frustrà, aut temere sunt
Plaerisque, quos ferrum, vel unda
{{Versus|440}}Abstulit in Barathrum, crucemque.
Testes triremes, quas decies quater
Classi coactus addere Celtiber
Nostrae: Suteroälda testis.
Ipse licet videas, ut aptis,
{{Versus|445}}Et expeditis sarcinulis nothi
Migrant coloni, iure duëllico
Et Mauritano possidentes
Mancipio nihil, omnia usu.
Nec templa prosunt his sua, nec foci,
{{Versus|450}}Asyla, & arae: sed fugiunt focis,
Templisque desertis, & aris:
Nullaque spes nocuis Asyli est.
Manipulares nam quid agant, metu
Quassis Tribunis? iamque receptui
{{Versus|455}}Lupo canente ipso, palamque
Colligere accelerante vasa.
Qui caeco anhelans limite, iter tamen
Emensus udum est, sed glaber, ac madens,
Imò impedimentis relictis
{{Versus|460}}Cum vidulis, corioque tecta
Capsa, tabella quêis inerant Ducum,
Et codicilli. quaeris ubi cohors?
Pars caesa, pars tellure in uda
Mersa natat, reliqui fugati. [I,i fol. B1v]
{{Versus|465}}Facta & tubi ipsis murifragi unius
Iactura, praeter quos nemorum abdita
Dedere. pars adhuc enim unà
Cum dominis latet heu profundo
Depressa. quanto tu sapientius
{{Versus|470}}Baldaee? qui, post principia ut fores
Iam caveras tibi ante, Pyrrhi
More loco catus Imperator.
En ordine apto quot fluitant mari
Patente vela? hinc Foemineum occupant
{{Versus|475}}Pontem: inde Maerburgum, Lacumque<ref>De Vrouwen brug Meerburch.</ref>
Flaminium, reserantque claustra.<ref>Papenmeer</ref>
At restat unus nunc etiam scrupus
Lamberte molis septa tuae, loci<ref>Lammen</ref>
Munita natura, virûmque
{{Versus|480}}Praesidio, validisque gerris.
Hic pungit altè cor stimulus mihi.
Quid hoc novi? ipsi sponte sua fugae
Dant terga, perculsique corda
Insolito trepidant pavore.
{{Versus|485}}Gaudete cives, ipsaque sydera
Transscendat index laetitiae sonus:
Grataque voce, Iö Triumphe
Bis, ter Iö, quater & Triumphe,
Iöque Paean dicite, Iö, Iö
{{Versus|490}}Triumphe, Paean. en cupidae imminet
Loïsus Urbi, ligneoque
Vectus equo per aquosa Tempe, [I,i fol. B2r]
Capessit ad nos versus ovans gradum
Speratus hospes. sed remoramini
{{Versus|495}}Iö Triumphe, Iöque Paean
Dicere, & ingeminare Paean.
Nec voce vobis Stentorea hîc opus:
Iö Triumphe expromere opus modo.
Iö Triumphe, iö placebit
{{Versus|500}}Vox decies repetita Paean.
Sed iam Camillus noster abest prope.
Eamus omnis obvia civitas.
Eamus, laudes Loïso
Unanimi cumulemus ore.
{{Versus|505}}Nunc plectra Musae pellere, nunc lyram,
Eburna tempus plectra, lyram auream:
Nunc viva, olorinaque voce
Exanimes animare versus.
Deoque summo dicere gratias,
{{Versus|510}}Referre quando nostrae opis est minus.
Mutavit ille Laedam in urbem,
Et Batavos sua dura corda,
Mutante Laeda urbe, & Batavis sua.
Hollanda parcagens fuerat manu,
{{Versus|515}}Levique castiganda flagro.
Heu meritò ob malefacta dextra
Parcente castigavit eam Deus:
Amica at idem pectora denuò
In poenitentem nunc resumpsit?
{{Versus|520}}Lenis ut est, facilisque flecti,
Auremque promptus supplicibus suis
Praebere. mutant astra poli vices,
Mutantur & poli vicissim
Sydera, res variante fato.
{{Versus|525}}Iberus ultrò Cattigenas prius
Audax iniquo Marte petiverat:
Nunc ultrò at aequo Marte contra,
Mutua uti faciant, Iberos
Qui se petebant, Cattigenae petent.
{{Versus|530}}Iter reclusum est, claustra patent: licet
Impune Gaudam, & ire Delphos
Calle novo, per Ibera castra.
Manu ire factum per pelagus licet,
Iustasque paenas Laeda reposcere
{{Versus|535}}Prò civibus, quos fortè ferrum,
Vel tibi glans inimica ademit.
Camille noster flos Boïsoticae
Loise gentis, sume superbiam
Virtute partam, Iö Triumphe
{{Versus|540}}Bis, ter Iö, atque iterum Triumphe.
Tibi ‘ne Magnus dicere se parem,
Tibi ‘ne Magni filius audeat?
At casus amborum, exitusque
Hoc prohibent: quid enim? hic, & ille,
{{Versus|545}}Dîis quod parem se gesserit, occidit:
Ipse, imparem te quod geris, imperas.
Iö Triumphe, Iö Triumphe
Saepius, atque iterum Triumphe. [I,i fol. B3r]
Camille noster, en tibi fuscinae
{{Versus|550}}Ius Terriquassor, en chlamydem tibi
Udo nigrantem, coeruloque,
Murice, qui vada, belluisque
Pontum scatentem, barbara qui freta,
Lateque campos undivagos regit,
{{Versus|555}}Transcribit: ô cui prompto Achylles
Impete, consilioque cedat
Triseclus heros. iam Tenera, & Lisa,
Scaldisque, iam sub iura Sabis fluet,
Magni illius magni Aurasini
{{Versus|560}}Iura, tuo Boïsote ductu.
Gulielme Princeps optime Principum,
Idemque victor, ante obitus meos
Lux illa ut illucescat orbi,
Qua videam spolijs onusto
{{Versus|565}}Curru Aurasino, sub clypeis suis
Sedere vinctos Hesperiae Duces
Ipsam & novam Inquisitionem
Ire tuis famulam triumphis.
Hinc coleatum Pontificem trahi:
{{Versus|570}}Vergamque, & Albae parte alia Ducem
Heu Regulorum Egmondi, & Hornae<!-- * -->
Manibus inferias referri.
Coepto sed usus est modò, caetera
Res ipsa, & aequus expediet Deus.
{{Versus|575}}Ipse incipe, atque assuesce porrò
Vincere: iam tibi cuncta fausta
Verax sacerdos Aönidum cano:
Seu forte Iberum, seu Tyberim petas,
Deo auspicante perge: neu te
{{Versus|580}}Otia dum patriae procuras,
Cavesque Belgis sollicitus tuis,
Nostris iniquum seditionibus
Velocior subducat aura.
Hîc meritos potius triumphos
{{Versus|585}}Petas: Pater, dici hîc, Patriae: hîc ames
Audire Princeps: neu Requesentium
Istum, rogo, impunitum abire
E manibus patiare victor.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>In gratiam Lugduni Batavorum, virtute Dei Auxiliaris secunda eaque gravissima obsidione liberatae, ac tandem ex Orci, hoc est Hispanorum faucibus ereptae, ac restitutae.===
<poem>
O Nec Batavi degener ingenî,
Nec hausta* belli fluctibus: haud mihi
Sedes paterna, sed paternum
Proximè agrum sita Lugodunum:
{{Versus|5}}Seu culta mavis Laeda vocarier,
Utroque foelix nomine civitas.
Sed nec vetustatis mihi ergò
Cara minus: socia, atque amica [I,ii fol. B4r]
Quondam Latini nominis, & caput
{{Versus|10}}Germaniarum: credere si licet
Fastis, nec Antoniniana
Falsa pinax: faciuntque nobis
Britannicae arcis relliquiae fidem,
Vicusque Catthorum: hîc ubi tertium<ref>Catwijc</ref>
{{Versus|15}}Rheni ostium, tunc usque pleno
In mare se exonerantis alvêo.
Quid, non videre hîc mille nomismata
Quasi tabellas naufragii licet?
Hîc imbrices notare scriptos,
{{Versus|20}}Hîc lapides monumenta Caii est?
Sed nec Severi his nomen abest locis,
Aut Pertinacis: nota etiam tua
Moneta Flavi hîc. at mage illa
Est operae pretium referre,
{{Versus|25}}Paene umbilicum quod medii oppidi
Insedit umbris pomiferis nemus,
Situm & loco, acclivi undequaque
In tumulo, editiore Pyrgum.<ref>De Burcht</ref>
Quem circinato moenium ut ambitu,
{{Versus|30}}Sic arcuatis fornicibus novum
Putatur Engistus Britanno
Orbe redux posuisse victor.
Et prisca multa hîc. denique quem latent
Antiquitatus rudera, quà vetus
{{Versus|35}}Romaeoburgum Albiniana ad<ref>Romenburch</ref>
Castra, quasi digito, expeditum<ref>Alphen</ref> [I,ii fol. B4v]
Ducit viatorem. Horrea nec loquar,
Rheni per actam disposita horrea
Romana: cum pax alma Belgas,
{{Versus|40}}Alta quies Batavos haberet,
Non castra, uti nunc. heu ubi tempora,
Cum liberi, immunesque onerum omnium,
Obnoxii & nullis tributis
Cattigenae: neque publicani
{{Versus|45}}Quisquam timeret lucripetas manus;
Sed belli in usum sepositi viros
Tantum ministrarent, & arma
Imperio, dominaeque Romae?
O seculum illud si redeat modò,
{{Versus|50}}Originem omnis quo videam mali,
Istos agasones Iberos,
Coprophorosque, amethystinatam
Hanc dico Lernam, illò unde malum huc pedem
Tulere, Gades usque, vel ultimas
{{Versus|55}}Efferri in oras: non Linus me
Carminibus, neque vincat Orpheî
Testudo, quamvis huic genitrix, pater
Illi adsit, Orphêo Calliope, at Lino
Apollo. nunc contracta serpit
{{Versus|60}}Vix inopi mihi vena rivo.
Non te meis, non Laeda ideò tamen
Indictam abire, ô, versiculis sinam:
Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
{{Versus|65}}Tu me, Vibaldi cum fugerem manum,
Piraticam ob vim linquere patrii
Haeredii coactus arva,
Et Boreae, mea regna, vicum.<ref>Noortwiick</ref>
Vicini avitum littoris hospitem,
{{Versus|70}}Altum, atque fotum ceu gremio tuo
Civem recepisti, novique
Hospitii cumulasti honore.
Exin secundum vota biennium
Curis soluto viximus otio,
{{Versus|75}}Et pace florentes, bonisque
Rebus, amicitiaque Vorstî.
Donec refulgens sol melior polo
Luxit cupitam Cattigenis facem,
Qua parta libertas, tuoque
{{Versus|80}}Hesperiae iuga servitutis
Excussa collo: iura Bataviae
Reducta, Ibero pressa diu pede.
Hîc qua fide, & fidelitate
Adfuerim tibi, civibusque
{{Versus|85}}Quàm fortem opellam praestiterim tuis,
Callere nemo te melius potest:
Ut quae ipsa non aurita dico,
Sed fueris oculata testis.
Cuius rei ergò me quoque, cum novum
{{Versus|90}}Urgeret hostis obsidium, auspicem
Nuper tibi elegisti, & uni
Ipsa tui populi ducatum [I,ii fol. B5v]
Ultrò tot inter millia deferens,
Iussisti, ut essem praesidio bonis,
{{Versus|95}}Exemplo inexpertis, timori
Rerum avidis nimis, heu, novarum.
Et hîc fidelem scis operam tibi
Navasse, blandis conditionibus
Dissentientem, quas ferebant
{{Versus|100}}Huterius, Mathenesiusque.
Qui gratiae obtentu, heu, velut illice
Caesto, usitatis tendiculis sibi,
Fame fatigatos studebant
Illaqueare animos popelli:
{{Versus|105}}Semper quidem, illo at praecipuè die,
In re frequentes cum fuimus simul
Lanoïana, Impunitatem,
Et Veniam ingeminante clarè
Ipso Tribunatu, ac modò non fide
{{Versus|110}}Iubente. quidní? sic homines erant,
Exulcerata veritatis
In studium, fideique Poenae,
Insanienti gens sapientiae
Addicta, sacris Flaminicis egens.<ref>Misselijcke lust</ref>
{{Versus|115}}Cuius rei ergò & lingulacas
Omne genus puto, Caerulique
Saxi agmen in nos, quippe famelicum.<ref>De blauwe steen</ref>
Anusque quantum est, & silicernia
Civere. sed nec obstetricum
{{Versus|120}}Defuit his labor, aut voluntas, [I,ii fol. B6r]
Puerperi quae causam agerent gregis,
Partû negantes posse operam dari
Succi indigo. & clam saepe, nî mox
Deditio fieret, minari
{{Versus|125}}De nocte vectes, atque repagula
Portarum, & urbis claustra refringere,
Morasque valvarum, ante caesis
Excubiis, vigilique caetu.
Ad oppidum hosti quò pateat via
{{Versus|130}}Tranquilla, quod tentatum aliquoties
Abrupit à tergo maniplus,
Qui statione metu relicta
Cessere. quorum perfidiae obviam
Si me isse dicam, plus nimio mihi
{{Versus|135}}Sumam impudens, nec sim ferendus.
Ille Deus, Deus ille nostri
Laeda, ô, misertus restitit, ille te
Tutatus & nos praesidio est suo.
Ille Imperator noster, ille
{{Versus|140}}Excubitor fuit, atque custos.
Idem ille, qui coelum & mare temperans
Ventosque tollit, vel premit, ut libet,
Non carcere inclusos, ut olim
Aeoliae dominator aulae.
{{Versus|145}}Sed nec tridente, aut cuspide rem gerens,
Nutu procellas, atque hyemes regit:
Nutu profundum, & impotentes
Mulcet aquas, aperitque Syrtes. [I,ii fol. B6v]
Qui nempe & aestus aequoreos tibi
{{Versus|150}}Auxit secundo flamine Caeciae,
Iniuria quo abacta Cauri
Aggeribus rediere ruptis
Undantum aquarum flumina, non sine
Maris tumultu. nec satis, Africus
{{Versus|155}}Sequutus: hunc iuvere nimbi
Assidui, pluviique rores.
Quid multa? tandem nos voluit Deus
Via beare hac. scilicet ut foret,
Rheni per agrum quae tua usque<ref>Riinlant</ref>
{{Versus|160}}Moenia aquis daret aura cursum.
Qui, iam tibi paene & macie, & fame
Findente costas (ô nova temporum
Vicissitudo) non medimno,
Non modio, neque choenice, (ut mos)
{{Versus|165}}Sed horreo ipso triticeas opes
Admensus, halec, & muriatica
Refudit ad plenum benigno.
Luxuriae genus omne cornu.
Pomona fructus neu referam tuos,
{{Versus|170}}Pressique lactus munera caseos:
Tinas mero, essertasque Zytho,
Mellis item, butyrique rivos.
Illi ergo par te dicere gratias,
Decetque laudes: atque aditis Deum
{{Versus|175}}Vocis reclusis saxa & ipsa,
Ipsum etiam resonare Pyrgum<ref>De Burcht</ref> [I,ii fol. B7r]
Docere. qui nos tam prope perditos,
Post quadrimestris obsidii moras,
Oclo* saginante & paterno,
{{Versus|180}}Ceu Solimos miseratus olim:
Cum fulminis ritu, aligeri unius
Difflante Phoenicum agmina spiritu,
Centena millia, octiesque
Una decem dedit hora letho.
{{Versus|185}}Sic & Dei nunc non sine numine
Corda insolentum perculit hostium
Perterrefacta machinarum
Horrisono Boïsotus aere.
O quae voluptas, quae tibi gaudia
{{Versus|190}}Pessum ire spectanti, & fluvio impetu
Undantium arvorum per aequor
Naufragium facere, abripique
Malam in crucem Hispanum? Ut volupe, ut novum
Spectaculum tam suave oculis dari?
{{Versus|195}}Ut cuncta mirari peracta,
Quae fieri neque posse falsus
Iurarat hostis: quin citius, manu
Futurum, & astra ut, more Promaetheî
Prehenderemus, quàm imminenti
{{Versus|200}}Nos Deus eriperet periclo.
Manu prebendas astra poli licet
Baldaee, dignus Caucasea alite.
Pulsis tuis tecum, imminenti
Nos Deus eripuit periclo.
{{Versus|205}}Sed ut facetum Laeda, ut amabile
Audire gratantum agmina civium
Famemque, & exactos labores?
Ut meminisse iuvat malorum?
Certè videbar luci iterum datus,
{{Versus|210}}Vix mî ipse credens carnifices manus
Exisse, & in tuto videre
Me patriae superesse civem.
Camille noster ô Boïsoticae
Lux gentis, unum quem Batavi Ordines
{{Versus|215}}Suae esse praefectum, simulque
Mattiacae voluere classi.
Partesque primas cui dedit oppidum
Fame levandi provida vindicis,
Cura Aurasini, coepta cuius
{{Versus|220}}Auspiciis, tibi res peracta est.
O Christianae militiae decus
Loïse: soli nam tibi post Deum,
Et Principem, acceptam, tuisque
Auxiliis ferimus salutem.
{{Versus|225}}Quod vivimus, quodque aethere vescimur,
Tuum Loïse est. tu bona, tu lares,
Nurusque, liberosque nostros,
Urbis & hanc faciem, Dei in nos
Amore summo, ac Principis optimi,
{{Versus|230}}Periculisque & consiliis tuis
Ferro, atque flamma, ac paene fati
Faucibus eripuisti, & enses [I,ii fol. B8r]
Curvasti Iberos. accipe adoreas
Virtute partas, accipe Civicam:
{{Versus|235}}Non simplici ê lauro, sed auro
Mille simul meritus coronas.
Maiora porrò Nobilitas tibi.
Nostra, & Senatus, & populus parant,
Nummum aureum, aureumque torquem.
{{Versus|240}}Cui similem, puto, Gallo ademptum
Quondam Titus collo applicuit suo,
Insigne Torquati: unde etiam notam
Transmisit in seros nepotes,
Dignus eques meliore fato.
{{Versus|245}}E marcido urbis gramine nos damus
Obsidionalem intereà hanc tibi
Prò tempore, Imperator. at tu
Despicere hoc levidense quamvis
Caveto munus pauperis oppidi.
{{Versus|250}}Auro imparem & nos dum tibi cudimus
Nummum, & monile, nominum cum,
PRINCIPIS OB MERITUM, DUCISQUE,
Inscriptione hac, PRINCIPIS AURASI,
DUCIS LOISI, sed Boïsotica
{{Versus|255}}De gente: quorum iuncta saepe
Laetus ego referam, libensque
Trophaea vates. sic etiam additus
Mars à Camoenis saepe Iovi est suo.
Hic fulminum vi victor, ille
{{Versus|260}}Sanguinea metuendus hasta. [I,ii fol. B8v]
Nunc Laeda vellens auriculam mihi
Appellat, oblitum & queritur sui.
Mi vive longum, vive dulcis
Hospita: vera etenim fatebor,
{{Versus|265}}Dulcis fuisti: vive diu precor,
Nec commeatus indiga, nec peni,
O cara Lugdunum: tibi nec
Proditio, noceantve fraudes
Domestici hostis. hoc patriae est opus,
{{Versus|270}}Et principi. hoc te velle etiam decet.
Sed vis, potesque. ave ergo magni
Omne memor Boïsoti in aevum.
</poem>
===Ode Lugdunensis III.<br>Ad Eandem.===
<poem>
URbs Laeda, nostra non sine gloria
Semestris arctas obsidii moras
Bis passa Semimauro ab hoste:
Obsidioque eadem bis anno
{{Versus|5}}Soluta eodem. mentior? (haud puto)
An nomini fatale Loïsico est,
Bis Lugodunum, bis Batavos
Asserere Hesperiis ab armis?
Namque & Loïsi Nassovii antea
{{Versus|10}}Vi liberati, nunc Boïsoti ope.
Ut nominum, sic fata rerum:
Navibus hinc: equitatu, ab illo. [I,iii fol. C1r]
Flos urbium, ô quae se tibi comparet,
Tantoque fastu sit rogo civitas,
{{Versus|15}}Suas ut ausit res tuorum
Fortiter aequiparare gestis?
Sancerra? at hosti se dedit haec tamen.
Cantatam Homero, qui volet, Ilium:
Collesve septem penicillo,
{{Versus|20}}Et liquido excipiat colore.
Hic Harlemî, alter Alcmarii situm
Ponat. mihi fit si docilis manus
Ebur, vel expolire caeras:
Aut tabulas animare fuco:
{{Versus|25}}Non Romuli arces, non ego Pergama:
Carthaginem non Imperii aemulam:
Aut, nostra si quis forte malit
Nomina, non graviter dolentes
Vinci Harlemaeos, nec Veteres Aquas,<ref>Oudewater</ref>
{{Versus|30}}Non Alcmarî urbem cedere nesciam:
At te, tuosque Laeda honores
Cum Tribubus, Regionibusque
Turrita Divûm templa, domos, fora,
Viasque, & hortos, flumina, & ambitus
{{Versus|35}}Murorum, & ambulationum
Munditiem: hinc inimica circum
Vexilla, gerras, moenia, & obiices
Munitionum, vallaque, & aggeres,
Arcesque propugnaculorum
{{Versus|40}}Exprimerem. sed bonos caducus [I,iii fol. C1v]
Imago picta est: at celebraverit
Quodcunque dignis laudibus oppidum,
Urbemve vatis Musa, vivet,
Perque virûm volitabit ora:
{{Versus|45}}Dum terra sylvas, sydera dum polus
Convexa pascet: notaque posteris
Florebit, in Serumque Fastis,
Forsan & Antipodum legetur.
Virtus, favorque & lingua potentium
{{Versus|50}}Tantum Camaenarum, ac Genius potest.
O unicum fidelitatis,
Et fidei veniens in aevum
Exemplum avitae: non ego te meo.
Abire inornatam elogio sinam:
{{Versus|55}}Totque oppidanorum labores
Dente teri male putris aevi.
Certa & tenax mens propositi tua,
Peiusque letho perfidiam timens
Meretur Andini referri
{{Versus|60}}Alite, Maeoniique versus.
Pugnare in hostem ludus erat tibi,
Quem feceras sic arbitrii tui,
Coram ante oclos ut cogeretur
Ire boves, vitulosque pastum
{{Versus|65}}Spectare totos assiduus dies,
Et pabulatum mane pati gregem
In pascua educi: quid? extrà
Moenia, tam procul oppidoque.
Frustrà iuvencis bella moves Iber:
{{Versus|70}}Frustra locas muto insidias gregi.
Abi, nisi plagas lucrari,
Vincula, perniciemque mavis.
At te boni omnis conditor, & dator
O Laeda dignis mactet ador eis,
{{Versus|75}}Invicta bello, aqúe hoste nunquam
Sueta manu vacua redire.
Qui non equum vi, non potuit dolo
Auferre contrà, vel vitulum tibi:
Non liberè errantem paratis
{{Versus|80}}Excipere insidiis iuvencam.
Vidi ipse, vidi, castra sub hostica
Praeda ipse praedo cum fieret tibi,
Parte in soporem collocata,
Fusa alia, reliquisque captis.
{{Versus|85}}Quos, mutuum ne non faceres tua
Ex parte, raptos ilicet in crucem
Ductoris Andreae, ac tuorum
Manibus inferias dedisti.
Ausa & latebris eruere (hanc tibi,
{{Versus|90}}Marane, tollet nulla dies notam)
Hostem nitri vi, fumeoque,
Alveolis ut apes, vapore.
Coacta in arctum quid faceret manus?
Pugnent ne? res fracta hoc vetat, & timor:
{{Versus|95}}At terga monstrarent, sibique
Effugio parerent salutem: [I,iii fol. C2v]
Factum: sed haud impune: etenim huic malo
Occursum erat iam, dispositis prius
A fronte, qui contis, & hastis
{{Versus|100}}Rem gererent, acieque ferri.
Vidi ad solum & facto impete cum dares
Hostile vallum, non sine proximi
Terrore castelli: pericla
Dum faciunt aliena cautos.
{{Versus|105}}Tecum paratis civibus aut mori,
Aut vincere, unum scilicet hoc timens
Batava deduci Marano
Non merita ingenua urbs triumpho.
</poem>
==Odarum Lugdunensium liber II.==
===Ode Lugdunensis I.<br>Ad Ludovicum Boisotum Batavicae Zelandicaeque classis Praefectum, Lugduni Batavorum urbis liberatorem.===
<poem>
DIgnum potenti pectore quis melos
Deducere istis pro meritis tuis
Potis Loïse est? quisve verbis,
Aut Claria valet arte tantum, [II,i fol. C3r]
{{Versus|5}}Victoriis tot fingere qui pares
Queat Triumphos? totque tuas bene
Aequare res gestas canendo
Composito Boïsote versu?
Nemo hercle, nemo, nemo erit, ut puto
{{Versus|10}}Mortali amictus corpore. namque si,
Virtus ut ipsa, dignitasque
Nota rei petit, eloquendum est,
Deus, Deus certè ille, Deus fuit,
Loïse mentem qui tibi masculam,
{{Versus|15}}Mares & inspiravit ausus,
Per vetitos dare vela aquaï
Ductus, manu & facta ire per aequora,
Caesis, redactisque hostibus in fugam.
I nunc, Athonque à continenti
{{Versus|20}}Mî obiicito, pariterque quina
Revulsa Atho cum monte suo oppida:
Cum Barbari irrupere novum mare,
Medaeque cum robur iuventae
Per medium rate navit Istmum,
{{Versus|25}}Ignave Xerxes. magnum opus, ut tibi
Videris, ausus: sed cui, dic, bono,
Aut quos in usus? fructu inanis
Nempe, supervacuique plausus,
Bono nec ulli qui fuit usui.
{{Versus|30}}At iste foelix iste tuus labor
Loïse, non Laedam, nec unam
Hespèrio modo civitatem [II,i fol. C3v]
Levasse censeri obsidio potest:
Sed Publicam & Rem, sed patriae solum,
{{Versus|35}}Bataviamque, quantacunque est,
Indomito asseruisse ab hoste.
Dux Scipioni Poenus, utrique item
Vult anteponi Rex Macedo: at tibi
Quis comparari ausit Loïse?
{{Versus|40}}Hannibalem nisi forte dicas:
Per nullius trita ante solo iuga
Dum raptat agmen, arma, viros, equos,
Trans montium anfractus nec aequis
Tramitibus docet ire barros:
{{Versus|45}}Servare notam dum nivibus vetans
Alpes fidem, ferro hinc scopulos secat,
Facta hinc putre excoquens aceto
Sulphureo cavat igne saxa.
Per Herculis vestigia iter novo
{{Versus|50}}Princeps sequutus limite, quà truces
Vestae focis inferre, & urbi
Posset Afros, Capitolioque.
Mortale tunc passa ipsa fuit iugum
Natura, Poenis & legionibus
{{Versus|55}}Insessa Pennini, Alpiumque,
Ardua, pennipotentibusque
Volucrium vix pervia seculis,
Vidit nivosis compedibus iuga:
Subalcae & humanis lacertis
{{Versus|60}}Frena pati didicere rupes. [II,i fol. C4r]
Verum ille quorsum pertinuit labor,
Quive exitus? ô gloria, vincitur
Nempe idem, abitque victus, inde
Exilium exilio usque mutans,
{{Versus|65}}Ad Prusiam se contulit, atque ibi
Magnusque, mirandusque sedet cliens
Praetoria ad Bithyna, saevo
Dum libeat iugulare Regi.
Cannensis hinc mox sanguinis annulus<ref>Cornelius Tacitus</ref>
{{Versus|70}}Sequutus ultor. at puto Claudium
Auctoritas Cornelii hîc mî
Obiiciet, popularitatis<ref>Claudius Civilis Batavorum Imperator.</ref>
Ergo, Batavis regibus editum,
Qui dextro & orbus ipse oculo fuit,
{{Versus|75}}Oris dêhonestamento eodem
Hannibali similis, tibique.
Civilis hic est, ille itidem obviam
Heu Romulae ausus ire Tyrannidi:
Vindexque libertatis idem
{{Versus|80}}Unanimi celebratus ore
Et Gallica, & Germana per oppida,
Per & Batavos, dum Batavi forent,
Non Baethyco, ut nuper sub Alba
Expositi, quasi praeda, venum.
{{Versus|85}}Sed tunc minuti ceu capite, ac velut
Captiva bello mancipia, ad stuprum
Passim trahebantur, dabatque
Nomina militiae iuventus. [II,i fol. C4v]
Delectû habendo namque aberat prope
{{Versus|90}}Vitelliano cum imperio dies
Indicta, natura suapte
Illa quidem gravis, ac molesta,
At reddita usu tunc gravior tamen:
Culpa inquam eorum, qui magis in dies
{{Versus|95}}Magisque rem malam aggravabant
Sordibus, indomitoque luxu.
Quando vel annorum invalidos situ,
Morbove, quos dimittere mox queant
Mercede, quaerunt: contrà ephaebos
{{Versus|100}}(Atque (tuo Tacite utar ore)
Plaerisque procera est pueritia.)
Aevo, atque forma conspicuos, suae
Libidini inservire cogunt.
Materia hinc odii, fovente
{{Versus|105}}Gliscentis ignis femina Claudio
Promptissimos qui plebis, & optimus
Vi quisque, maximusque visus,
Publici eplî spetie, inque Sacrum
Nemus vocatos, incaluisse ubi<ref>Schakerbosch</ref>
{{Versus|110}}Nocte, lubentes ac hilaros videt,
A laude, gloriaque gentis
Capto adeo auspicio, hinc pudoris,
Hinc vilitatem sanguinis, ac graves
Iniurias, & caetera servitî
{{Versus|115}}Mala, inde Legatorum avarum
Imperium comitumque fastus [II,i fol. C5r]
Exponit. hinc se Centurionibus
Porrò, & Tribunis sic quasi per manus*
Tradi: cruore quos deinceps,
{{Versus|120}}Et spoliis simul ac replerint,
Mutari, & exquiri usque novos sinus,
Non una praedandique vocabula.
Instare delectum Vitellî
Quo socer a genero, a viro uxor,
{{Versus|125}}A fratre frater, à que parentibus
Velut supremo funere liberûm
Stirps dividatur: rem nec unquam
Deteriore loco Latinam
Fuisse, nunquam perditioribus
{{Versus|130}}Usam administris: iamque aliud nihil
Quam praedam in hybernis, senesque,
Nomen item legionum inane.
Tuïstones consanguineos sibi,
Idemque voto supplice Gallias
{{Versus|135}}Efflagitare: sed nec ipsi
Deêsse equitum, peditumque robur.
At vos Latinum nomen, & Italas
Timere vires parcite: Caesaris
Augusta Maiestas nec ulla
{{Versus|140}}Vos moveat. quid enim? duorum est,
Unius olim quod Domini fuit.
Quare nec ipsis Romulidis quidem
Bellum istud ingratum fore, alter -
Utrius ob studium, putandum est: [II,i fol. C5v]
{{Versus|145}}Cuius gravem fati ambigui aleam
Vespasiano, qui volet, imputet.
Victoriae nec summa victo,
Nec ratio solet ulla reddi:
Haec ille gratis non sine plausibus
{{Versus|150}}Effatus, omnes in nova Flavii,
Germanica execratione,
Verba adigit, patrioque ritu.
Nec longum, eadem lingua, & origine
Caninefates, ac Frisios duce
{{Versus|155}}Brunone (Transrhenana gens est)<ref>Bruno Caninefatium Dux</ref>
Auxilia, & socios habebant.
Direpta castra hinc, prima acie in fugam
Datae & cohortes: bisque duodecim
Triremium mox capta classis,
{{Versus|160}}Armaque item, quibus indigebant.
Pulsumque Romanum auspice Claudio
Tandem Batava nomen ab insula,
Promiscueque caesi ab ipsis
Hostibus, & sociis Latini.
{{Versus|165}}His adde fusis mox Legionibus
Turmas equestres auxiliarium,
Quas egredi raptim coactas
Ex Ubiis Trevirisque in hostem
Flacci Ordeonî iusserat audiens
{{Versus|170}}Dicto Lupercus, nam neque praelium<ref>Mummius Lupercus Legatus</ref>
Bonnense, ubi Belgis repletae
Corporibus, Latiisque fossae: [II,i fol. C6r]
Herennianae nec referam fugam<ref>Herennius Gallus Legionis I. Legatus.</ref>
Stratae cohortis, plenaque carbasa
{{Versus|175}}Abrepta frumento: nec actas
Ex Menapis, Morinisque praedas:
Non quassa trans amnem ultima Galliae
Mosam, imminutas aut Treviris opes,
Caesasque vico in Marcoduro
{{Versus|180}}A Batavis Ubias cohortes:
Sed nec mihi intrà valla sua ordines
Strati Asciburgî, signaque cum suis
Abducta captivis, & arma,
Carmen erunt. quid enim necesse hoc?
{{Versus|185}}Victae cohortes, captaque Gelduba,
Novesio mox non procul oppido
Pugnata equestri Marte pugna
Alterius memorentur ore.
Me Castra, nomen queis Veterum, iuvat
{{Versus|190}}Mummî duabus cum Legionibus
Disiecta non levi ruina,
Ausoniis fidibus referre.
Cum sarcinis quae, parteque praesidî
Turbaque calonum, atque pecunia
{{Versus|195}}Gallisque, Germanisque praedae
Supposito dedit igne Ductor.<!-- Tac. IV.60: direptis castris faces iniciunt, cunctosque qui proelio superfuerant incendium hausit. -->
O ille quantis stragibus editis
In hoste vindex? sed dubio diu
Sub Marte, & amissa suorum
{{Versus|200}}Parte bona, haud sine clade victor. [II,i fol. C6v]
Tentata huic nam plus vice simplici,
Nec furtim, uti nunc: sed violentia,
Virtute sed vera. proinde
Hesperii, fideique Poenae
{{Versus|205}}Vertumni agant ritu omnia, nec putent
Referre quicquam, Marténe rem gerant,
An arte, dum vincant, oventque:
At Batavi, Frisiique in hostem
Stabant, loco gens quaeque suo, foret
{{Versus|210}}Discreta virtus quò manifestior,
Hinc inde telorum pluentes
Grandine: quae male posteaquam
Vibrata pinnis irrita moenium
Vident, & ipsis plaeraque turribus
{{Versus|215}}Haerere, clamore, impetuque
Unanimi insiliere vallo,
Frustra: suis nam viribus obruti
Plaerique scalis appositis cadunt,
Testudine hi facta suorum
{{Versus|220}}Scandere cum gladiis parantes
Suisque telis praecipites dati,
Armisque quassis non sine maximo
Fragore, vi pilorum ab hoste
Desuper, & sudium obteruntur,
{{Versus|225}}Nec territi tot casibus, & male
Sumptis, nec ulla fruge laboribus,
Audace destitere coepto
Cattigenae: sed eò mage ire
Ardentium hastarum ignibus obviam,
{{Versus|230}}Excussa fundis nec balearibus
Timere, balistisve saxa: hinc
Arîetibus, pluteisque adactis
Cum vineis & cratibus: at nova
Inde arte structis materiis modum
{{Versus|235}}In pontis, eductaque turre
Cum duplici tabulato in auras.
Mole hosticorum quae tamen asserum
Valentium plus, & trabium impeta
Perfracta, non parvam dedere
{{Versus|240}}Cattigenis sociisque cladem.
Sed haec minor, prae quam Vocula his dedit:<ref>Dillius Vocala duo & Viscesima Legionis Legatus.</ref>
Cum forte lapsu stratus equi, suis
Immane Dux quantum pavoris
Indidit, atque animi Latinis.
{{Versus|245}}Utrique falso creditus indice
Perisse parti. mox uti paruit:
Redintegratis cum suorum
Viribus, atque animis resumptis,
Cingenda rursus ad Vetera altero,<ref>Vetera Castra. Numisius Rufus & Herennius Gallus Legati.Classicus domi nobilis, Treviorum alae praefectus</ref>
{{Versus|250}}Novoque vindex obsidio redît:
Flacci Ordeonî caede primum,
Mox etiam Voculae peracta,
Cum Rufo enim pro tempore Herennium
Vincire visum Classice sat tibi,
{{Versus|255}}Partes Batavorum iuvare
Dum caperis, pariterque tecum, [II,i fol. C7v]
In Galliarum verba adigunt suos
O Rhene ripis praepositus tuis
Tutorque, & eiusdem Sabinus<ref>Iulius Tutor & Iulius Sabinus</ref>
{{Versus|260}}Nominis, hic Trevir, ille Lingon
Uterque Gallus. quorum opera quoque
Civilis usus dum Vetera obsidet:
Septa hinc fame, inde pressa ferro,
Non sine Diis animosus heros,
{{Versus|265}}Vasta illa Castrorum & spatia, & minas
Molesque prompto diruit impetu:
Hinc Classico in partem iuvante
Cum Treviris, equitumque turba
Tungrorum. & illinc Lingonibus suis
{{Versus|270}}Freto Sabino: non sine Iulio
Tutore. qui omnes quam fidelem
Praestiterint sociis opellam,
Rhenana Testis gens Ubii mihi,
Et nomen Agrippina cui dedit<ref>Colonia Agrippinensis</ref>
{{Versus|275}}Augusta, Tencteris, sitisque
Trans fluvium auctu, opulentiaque
Invisa, tunc post liminio in fidem
Germaniarum, corpus ut in suum,
Revorsa: & oppressi occupata
{{Versus|280}}Urbe Maguntiaco Tribuni,
Praefecto abacto, dum dare Galliae
Nomen recusant: cunctaque Claudio
Secunda: * Velledaeque missus<ref>VelledaVirgo fatidica nationis Bructerae</ref>
Muneri honorifico Lupercus.<ref>Mummius Lupercus</ref> [II,i fol. C8r]
{{Versus|285}}Voti ergo (de Civile loquor) reus
Tandem, patrata caede tot hostium,
Russumque, propexumque crinem
Barbarico posuisse ritu
Fertur, peremptis & Legionibus
{{Versus|290}}Paenas paratas, & sua vincula<ref>Iulius Paulus frater Civilis</ref>
Ultus satisfecisse fratris
Manibus, à Capitone falso<ref>Fonteius Capito</ref>
Rebellionis crimine, per gravem
Iniuriam oppressi, & vice reddita
{{Versus|295}}Cruore Romano Batavi
Funeris invidiam piasse.
Celanda victis nec Sunicis mihi
Batava virtus, iunctaque partibus
Urbs Vindonissae, Tertiaque
{{Versus|300}}Cum Decima Legione capta
Iurisque Galli facta Novaesium:
Cûi, nec mora, & se mox Legio altera
Miscens relictis signa castris
Transtulit, anteeunte Sancto.<ref>Claudius Sanctus</ref>
{{Versus|305}}Eheu quot horum, cum Legionibus,
Quot denique alarum, atque cohortium
Hyberna subversa, aut crematis
In cineres abiere tectis?
At Claudius iam, non Ubiis modo
{{Versus|310}}Fractis, sed & Rheni urbe Colonia
Iussa Imperî eiurare nomen,
Ulterius penetrare Rhenum, [II,i fol. C8v]
Mosaeque porrò victor ad oppida
Ire, inque partes pertrahere institit
{{Versus|315}}Tumultuaria coactum
Raptim opera Labeonis agmen.<ref>Claudius Labeo</ref>
Dedentibus se Centurionibus
Unaque Tungrorum omnia, nec satis,
In foedus accepti, fidemque
{{Versus|320}}Baethasii quoque, Nerviique:
Virtute ductrice, at cui Fors comes:
Pavore tactis finitimis, sua
Vel sponte mutatis. ita ille
In socias sibi, deditasque,
{{Versus|325}}Caeca annuisset si Dea, Gallias
Germaniasque, intentus, & optimis
Et maximis regni utriusque
Imperiis simul imminebat.
At obstitit non dignus avo nepos,
{{Versus|330}}Bellum inchoatum qui temere pari
Formidine, & cura peractum
Deservit subitò Sabinus.<ref>Iulius Sabinus, quem falso Divum Iulium inter proavosnumerasse memorat Tacitus</ref>
Sabinus hosti Sequanico suos
Committere ausus non bene Lingonas,
{{Versus|335}}Insignibusque cum Latino
Foedere depositis, superbo
Audire Caesar nomine. scilicet
In peius ex illo heu ruere omnia
Sublata rursus, atque prono
{{Versus|340}}Limite in exitium referri,
Par esse nam tot quis Legionibus,
Ultra cohortes auxiliarias,
Quis posset. hinc stetere Remi
Foedera respicere icta, fasque,
{{Versus|345}}Civem monentes, ad Treviros quoque
Datis tabellis nomine patriae
Communis: Octava inde Victrix
Cum decima Legione & ipsa
Victrice Sexta, hinc Una Vitellii
{{Versus|350}}Cognomine, Vicesima, at è recens
Nuperque conscriptis Secunda,
Ad Veterum properare labem
Rite eluendam credita: pars iugis
Traducta Graii, per gelidi hae nives
{{Versus|355}}Pennini, at illa Coctianis
Alpibus. hinc Decima à Britannis
Accita Quarta, hinc Tertia, cui tamen
Prima ex Iberis est Legio addita.
Ergo tot adversariorum
{{Versus|360}}Praesidiis Legionibusque
Par esse Galli, par Treviri agminis
Dux possit? & quis? Classicus arbitror:
Longas at oscitationes
Ille trahens, in utramque dormit
{{Versus|365}}Securus aurem. credo situ otii
Segnis, velut parto Imperio fruens.
At Tullius: verba ah sine ille<ref>Tullius Valentinus Trevir</ref>
Instruat, inque foro diserta [II,i fol. D1v]
E tuto in hostem bella gerat loco,
{{Versus|370}}Linguaeque forti pugnet acumine,
Virgas & ingratum recensens
Servitium, dominosque fasces,
Tributaque immortalia, & obiici
Quaecunque magnis Imperiis solent.
{{Versus|375}}Suae hisque civitatis aures
Obstruat, interea manus dum
Batava vicinae avia Galliae
Lustrant, & omnes excutiunt sinus,
Hostile nec ferunt inulto
{{Versus|380}}Transfugium Labeoni abire.<ref>Claudius Labeo</ref>
Sed nec sat ipse in tempore Iulius<ref>Iulius Tutor</ref>
Germaniae ripam exteriorem ope
Firmare matura, atque iussis
Praesidiis properavit Alpes.
{{Versus|385}}Quò nempe factum, ut praeter opes eas
Quas ante dixi, Rhaetica per iuga
Irruperint & foederatae
Auspice Sextilio cohortes.<ref>Sextilius Foelix. xxi. Legio</ref>
Accessit his, quam rettuli item prius
{{Versus|390}}Vitelliano nomine nobilem.
Unaque Singularium ala:
Factaque pervia Vindonissae urbs
Brigantico, huic qui dux praeerat gregi,<ref>Iulius Briganticus Batavus</ref>
Sorore Claudî natus, uti fere
{{Versus|395}}Acerrimae cognationum
Esse inimicitia fuerunt, [II,i fol. D2r]
Invisus, atque infestus avunculo.
Metu subactis sed Legionibus,
Aut spe ante corruptis ab hoste,
{{Versus|400}}Sub Duce que Trevirûm merebant.
Quarum insequutae mox etiam fidem,
Auctore pridem non ita Claudio
In verba Galliarum adactae
Foederis Ausonii cohortes.
{{Versus|405}}Bonnensibus ne cum Legionibus
Novesianos, aut Triboces loquar,
Accessione auctos recenti
Vangionum, Caracatiumque.
At Tutor haud iam tutus, ut anteà,
{{Versus|410}}Ab hoste, vitata urbe Magontio
Se Bingium pulsus recepit,
Municipum comitante turmae,
Amnis rescisso ponte prius Navae,
Locoque fidens. & bene, nì statim
{{Versus|415}}Cohortium incursu, dolisque
Rem duce Sextilio gerentum,
Vado reperto proditus, in vagam &
Versus Latina fraude foret fugam.
Qua clade perculsi universa
{{Versus|420}}Nobilitas, Trevirumque plebes
Armis omissis per patrios agros
Palata longo tempore: Principum
Quibusdam in urbes, iura nondum
Quae Latrii exuerant, regressis. [II,i fol. D2v]
{{Versus|425}}Haec Tullio absente acta, sed alite<ref>Tullius Valentinus</ref>
Inauspicata: qui simul adfuit
Furens, suos excire ad arma,
Arma viri, rapite arma cives.
Victis honestum & pro patria mori:
{{Versus|430}}Victoribus vero, (vi faveant Dii)
Parata libertas, decusque
Ingenui pretium laboris.
His ille, caesis Rufo, & Herennio
Prius, minor quò spes veniae foret,<ref>Herennius Gallus & Numisius Rufus</ref>
{{Versus|435}}Legato utroque, in arma rursum,
Quicquid erat Trevirum, retraxit.
At Claudius Tutorem ubi Bingii
Pulsum arce, contra hosti ex animi omnia
Sententia evenisse fama
{{Versus|440}}Comperit, & Treviros necatos:
Cum Classico omnes omnibus undique
Locis suorum cogere copias,
Viresque dispersas in unum
Municipum, auxiliariumque.
{{Versus|445}}Simulque crebros mittere nuncios,
Summae periclum ne faciat rei
Ducem Valentinum monentes.
Cum valida Trevirum caterva
Rigoduli dum praesidet, hinc loco
{{Versus|450}}Septo Mosellae flumine, montibus
Inde, atque fossarum, aggerumque
Obiicibus, lapidumque mole. [II,i fol. D3r]
Cuius rei non causa Briganticus,<ref>Iulius Briganticus. Sextilius Foelix</ref>
Foelixve, quamvis hi quoque causa erant
{{Versus|455}}Huius: sed adventus Petilî,<ref>Petilius Cerealis Romani exercitus Imperator</ref>
Pugnae avidi nimium Petilî.
Res ipsa testis. nam tibi quid miser
Iuvere Tulli flumina? quid iuga,
Rupesve, quid fossae, Cyclopum
{{Versus|460}}Vel manibus fabricata moles?
Nempe ire pessum per caput, & pedes
Vidisti ab illis immeritos mori
Cives, & è saxi arce saltus
Heu facere horribiles deorsum.
{{Versus|465}}Vidisti ab alto municipes tuos
Modo ruinae praecipites datos:
Vidisse nec sat: ipse oportet
Ipse etiam moriare Tulli.
Linquenda tellus, & patriae forum,
{{Versus|470}}Ipso fuit quae te tibi carior,
Cum luce libertasque, pro qua
Posse mori toties rogasti.
Linquenda carae coniugis oscula,
Paruique nati, & turba clientium,
{{Versus|475}}Linquendi amici, proximique.
Parva loquor: rosea ista cervix
Futura paulò post capitis minor
Danda heu securi, tergaque fascibus
Praebenda, & ad palum liganda,
{{Versus|480}}Ah quoties moriture Tulli. [II,i fol. D3v]
Mittere Romam nempe, sed ut reus,
Mittere, non hoc pollicitus tuis,
Unaque tecum Belgicana
Nobilitas, Treviraeque gentis
{{Versus|485}}Captiva pubes. & puto abest prope
Lux illa, missura exitio, & neci
Constricta tunc primum pudendis
Corpora nobilium catenis.
Hoc mortis hoc solatioli tamen
{{Versus|490}}Tecum sub umbras, propatria auferes
Caesus, quod unà & ipse iisti
Cum patria pereunte pessum.
Illud levamen nec levius tibi,
{{Versus|Quae firmitudo pectoris est tui)
{{Versus|495}}Quod non & ipse una cadente.
Cum patria cecidisti inultus.
Nam vivit, & rem nunc etiam optimè
Gerens Batavus Dux aciem struit,
Te vindicaturus, tuosque
{{Versus|500}}Lingone cum Duce, Classicoque.
Vides ne ponat Romulus ut suos
Dux ipse fastus, nec solitam suis
Fossam, atque munimenta castris
Obiiciat, trepidique valli
{{Versus|505}}Molem propinquam nubibus arduis?
Quae cuncta, quae non Cattigenas tamen
Deterruere, Claudiumque:
Quò minus haec eadem corona [II,i fol. D4r]
Invadere ausi, tam subito impetu,
{{Versus|510}}Ut è cubili Ductor, & in thoro
Iacens (nec in castris enim ipsi
Acta ea nox fuerat) suosque
Vinci, atque pugnari audierit simul,
Qui nunciabant increpitans metum,
{{Versus|515}}Ipsi ante oclos usque universa
Dum patuit manifesta clades.
Perrupta castra hinc, cum Legionibus
Cohortibusque: infessus & extima
Coloniae annectens, Mosellae
{{Versus|520}}Pons medius, Celeresque fusi.<ref>Celeres, & Fleximines, & Trossuli antiquitate dicti, quosnunc Equites dicimus. Vide Plin. Lib. 33 Cap. 2. Classicus</ref>
Petilius porrò hos retrahens manu,
Prece hos, at illos exstimulans minis,
Simul duorum implebat unus
Militis officium ducisque.
{{Versus|525}}Utrumque contra dux itidem Trevir,
Tutorque praestans, non sine Claudio,
Stabant tripartiti, locisque
Quisque suis feriebat hostem.
Pro laude verò tum Batavos erat
{{Versus|530}}Videre, pro praedaque Tuïstonas
Certare, libertate Gallos,
Hos Treviro Duce, & hos Batavo.
Et cuncta iam pro Cattigenis erant,
Firmans Vitellî dum Legio pedem,
{{Versus|535}}Patentiore conglobata
Sustinuit spatio ruentes. [II,i fol. D4v]
Mutata sors hinc, partaque Claudio
Victoria erepta è manibus fuit,
Corrupta Germanorum avaris
{{Versus|540}}Ingeniis, onerare praeda
Quisque hoste omisso dum properat manus,
Successus ipsis & sibi obest suus.
Viditque victores eosdem
Una dies, eademque victos.
{{Versus|545}}Quid multa? castrorum excidium quoque
Mox insequutum: famaque nuncia
Germanae ab iniecto crematae
Igne, dolis Ubiis, cohortis.
Foeliciori cuncta sed alite haec
{{Versus|550}}Resarciit mox damna Caninefas:
Captaque depressaque parte
Ausoniae meliore classis.
Qui nempe & idem sponte sua excitam,
Ut pro Latinis bella capesseret,
{{Versus|555}}E Nerviis turbam coegit
Cattigenum dare terga praedae.
Nec Classicus non tam bene Claudio
Periculorum cum Duce particeps,
Meretur in partem venire
{{Versus|560}}Laudis, & in numerum referri hunc.
Facto secundo praelio ad oppidum
Novesianum, quando Petilii
Iussu ante eo praemissum equestre
Stravit humi Cerealis agmen. [II,i fol. D5r]
{{Versus|565}}Sed me Batavi & Claudius increpant,
Auremque vellunt solliciti mihi,
Ad Castra ne pugnata bella,
Ne tacitus, Vetera illa Castra
Obliviosa dissimulem cheli.
{{Versus|570}}Quod accidat ne, cauto equidem est opus.
Sed nil pericli est, dum canenti
Mî Tacitus superabit auctor,
Nomenque Claudî nobile, qui novis
Ad Castra, dixi quae modo, copiis
{{Versus|575}}Tutus loco consedit, utque
Admonitu bene gestae ibidem
Rei, & secundae sortis imagine,
Mentem, atque vires adiiceret suis.
Testem ergo virtutis locum ipsum
{{Versus|580}}Rite, loci Geniumque laudans,
Hîc se super vestigia gloriae,
Hîc cum Batavis stare Tuïstonas
Aiebat, & fastus Latinos
Cum Ducibus, Legionum & ossa
{{Versus|585}}Forti prementes Mummiadum pede,
Quocunque & hostis lumina tenderet,
Dira omnia obversari eidem
Ante oculos. alia inde parte
Manu haud silentem, & voce aciem struens,
{{Versus|590}}Vi duplicata nempe cohortium, ac
Alarum, & accessu recenti
Tergeminae Legionis auctus [II,i fol. D5v]
Petilii ardor parti aderat suae.
Neuter morator, neuter item Ducum
{{Versus|595}}Pavens: sed arcebant paludes,
Et spatia ingenio suopte
Camporum, & ipsa sponte madentium,
Obliqua & in Rhenum addita Claudio à
Civile moles, cuius amnis
{{Versus|600}}Oppositu revolutus, aruis
Latè propinquis diluviem daret.
Haec caeca iniquis forma loci vadis
Contraria, armorum gravato
Ponderibus, pavidoque nandi
{{Versus|605}}Romano, equestres ut videt obrui
Turmas, & altis ire paludibus
Secum arma pessum. nec pedestri
Ut fieri olim acie suëvit,
Huic cominus res cum Batavis erat:
{{Versus|610}}Vagos sed undas inter, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
Cernere erat fluitare mistos:
Totove, si quid fors stabile insciis
Loci obtulit se, corpore nitier
{{Versus|615}}Eò usque. persultante notis
Hoste vadis, latera atque terga
Dum fronte omissa militis Ausonî
Venire circum gestit, & integros
Laesis, rudes nandi peritis
{{Versus|620}}Mutuum in exitium implicare. [II,i fol. D6r]
Hinc ergo ferro, hinc cernere aquis erat
Remi nepotes magnanimos premi.
Tuïstonas contrà & Batavos
Fluminibus, levitas, suëtos
{{Versus|625}}Tollebat armorum, ipseque corporum
Procerus auctus his erat usui,
Gnaros sub undis adde colles,
Quodque loci vada nota habebant.
Quid dum, Loïse ô, pandimus haec tibi,
{{Versus|630}}Ecquid videris, non homines, uti
Dictum est, sed utres rursum Iberos
Cernere coprophoros natantes?
Illos natantes coprophoros, quibus
Accepta fert tot funera Belgium.
{{Versus|635}}Certè ipse rursum, certè eosdem
Mî videor, volupe & Loïse est [fol. D6r vs. 636]<ref>Loïse <i>er staat:</i> videre</ref>
De Lugoduni cernere moenibus,
Non fastu, ut olim, sed tumidos aquis:
Fugamque perdentes marino
{{Versus|640}}Implicitam Boïsote nexu.
Revorti at illuc, unde abii modò,
Ipsa instituti me ratio monet,
Hinc nempe ad hostem pene victum,
Parte alia Batavos ovantes.
{{Versus|645}}Redintegratum postridie tamen
Utrinque maiore impete praelium,
Saxisque, glandibusque, & omni
Missilium genere expedito. [II,i fol. D6v]
Hostem lacessunt dum Batavi suum,
{{Versus|650}}Telisque & hastis cominus eminus,
Latoque ferro rem gerentes
Ilia confodiunt natantum.
Nec illa parvo mox fuit usui
Rheno addita amni quam memoravimus
{{Versus|655}}Molem ante, Bructerorum ut ausus
Hanc cuneus superare nando.
Turbata ibi res, pelli acies quoque
Cohortium visa auxiliarium,
Ruente in ipsas hoste vastis
{{Versus|660}}Corporibus, frameisque longis.
Sed prosperum ut nil est homini diu,
Praesertim habenti cum grege perfido,
Et perfuga rem: quorum iniqua
Mox quoque proditione factum est,
{{Versus|665}}Voti ut potentes qui fuerant modo,
Discesserint victi, & petere alite
Cursu coacti amnem, sibique
Consulere & fuga, & arte nandi.
Nec fracta Claudî tot tamen his malis
{{Versus|670}}Batava virtus, quò minus obviam
Hosti iret, è Cauchisque lectum
Auxiliis repararet agmen.
Quin Drusianam diruit insuper
Molem, inque vicinam agmine Galliam
{{Versus|675}}Prono, labefactis ruentem
Obiicibus fluvium refudit. [II,i fol. D7r]
Sic continentis sic spetiem insulam, &
Germaniam inter fecerat alveus
Tenûis, velut porrò amne abacto.
{{Versus|680}}Ecquid huic simile hoc, quod ausi
Fuere nostri temporis Ordines
Loïse nuper? par facinus quidem,
Sed exitu magis cupito:
Adde etiam meliore causa
{{Versus|685}}Mosae revulsos, atque Salae aggeres,
Quàm Claudii quam fractam ope diximus
Molem. sed ad Civilem, eodem
Unde abii, melius redire est.
Accepta cui post tot mala, tot vices,
{{Versus|690}}Cladesque, tantum vult Tacitus tamen
Belli superfuisse credi,
Praesidia ut modicis Petilî
Vicis quadripartita cohortium,
Alasque equestres cum Legionibus
{{Versus|695}}Invaserit, Bis Quinta Arenaci -
Altera item Batavo urbe duri,
Vadam, atque Grinnes castra cohortium,
Ut dixi, & alarum, omni ita copiis
Ex parte divisis, ut ipse,
{{Versus|700}}Eius item genitus sorore
Verax, suam quisque & traherent manum
Hinc Tutor, hinc dux Lingo: nec omnia
Fiducia haec patrandi, at ausis
Multa suis aliqua benignam [II,i fol. D7v]
{{Versus|705}}In parte Fortunam affore: denique
Cautum parum posse artibus his Ducem
Intercipi spe, nunciisque
Pluribus huc volitantem & illuc.
At queis Arenacum obtigerat, bis &
{{Versus|710}}Quinta futurum cum Legione erat
Negotium, oppugnationem
Difficilem hanc nimium, simulque
Periculosae plenum opus aleae
Rati, in vagantes longius impetum
{{Versus|715}}Fecere, lignatum, forasque
Caedere materias profectos:
Quinque interemptis Centurionibus,
Castrisque Praefecto. ecquid enim attinet
Manipulares dicere? atque
{{Versus|720}}Intereà Batavo ire durum
Germanus obsessum, & valida manu
Pontem inchoatum irrumpere nitier:
Certamen anceps dum tenebrae,
Noxque superveniens diremit
{{Versus|725}}Obscura. plus discriminis ad Vadam
Grinnesque: Grinnes Classicus, at Vadam
Civilis expugnare adorti:
Nec poterant sine clade sisti.
Haec nempe mortis causa Brigantico,<ref>Iulius Briganticus Batavus sorore Civilis genitus</ref>
{{Versus|730}}Praefectus alae dum Latio meret,
Et optimo cuique interempto
E sociis. sed ubi Petilî [II,i fol. D8r]
Caterva cum delecta equitum manu
Subvenit, exin versa Bataviae
{{Versus|735}}Fortuna, Germanique in amnem
Praecipites violenter acti.
Ipse agnitus dux, dum fugientium
Retentat audax terga, relicto equo
Telis petitus transnatavit
{{Versus|740}}Sospes: idem effugium Batavis.
Nunc ô puellae, nunc Aganippides,
Petilianas pangite nuptias,
Et Claudiam cum Claudio unà<ref>Claudia Sacrata, mulier Ubia</ref>
A Duce Romuleo subactam.
{{Versus|745}}Bonnam profectus namque Novesio,
Castra ut videret, quae Legionibus
Ibidem in hybernis futuris
Artifices opera erigebant:
Domum secundo flumine navibus
{{Versus|750}}Sparso Imperator coeperat agmine
Pedem referre, incuriosis
Excubiis, vigilumque turba
Data in soporem. sensit id hostium
Insomnis ardor: nec mora, rem dolo
{{Versus|755}}Tractare consultum putantes,
Insidias posuere, herili
Iussis, Sacratae & parcere somnulo
Custodibus: nox atraque nubibus
Electa, prono & amne rapti
{{Versus|760}}Nullo ineunt prohibente vallum. [II,i fol. D8v]
Furtim refectis pugna tamen prior
Tentoriorum funibus, artéque
Adiuta: dum pessum suismet
It coriis coopertus hostis.
{{Versus|765}}Turbare classem pars alia Italam,
Et vincla tractis indere puppibus:
Utque ad premendum hostem fidelî
Arte silentî, ita caede coepta,
Repente, quò plus incuterent metus,
{{Versus|770}}Clamoribus rauci omnia dissonis
Miscere. dum ferro exciti, atque
Vulneribus vigilare iussi
Pars arma quaerunt, pars vaga per vias,
Tortisque circum brachia vestibus,
{{Versus|775}}Nec militari, ut ante, culti
More ruunt, gladiisque strictis.
At semisomnis, & prope corpore
Intectus omni dux bonus, hostium
Errore servatus, sibimet
{{Versus|780}}Effugio peperit salutem.
Insignem aplustri qui Tyrio ratem
Praetoriam, illic, par ut erat, rati
Esse Imperatorem, Latinis
Raptum ierant spoliis onustam.
{{Versus|785}}At ille noctis hoc alibi egerat
Praesagus auspex, non sine compare,
Vias breves quae ipsi, & iocundos
Militiae faceret labores,
Mollesque somnos: Nympha Ubia haec erat,<ref>Claudia Sacrata</ref>
{{Versus|790}}Ob quam datum intermittere symbolum
Iust, suum veternum, herili
Flagitio Vigiles tegebant.
Quid multa? captis navibus hosticis
Multa revecti luce Tuistones,
{{Versus|795}}Praetoriam Ducis triremem<ref>Velleda Virgo fatidica apud Bructeros</ref>
Fatidicae Domine superbum
Traxere donum flumine Luppia.
At laetiorem iam vice redditum
Gráta Ducem, navalem in armis
{{Versus|800}}Instituendi aciem prehendit
Cupido. complet ergo quod uspiam est
Biremium, quaeque ordine simplici
Consuetae agi, & vis lintrium ingens
Addita, ne referam citato
{{Versus|805}}Cursu Liburnos. hinc spatium aequoris
Captum instar, amnis Mosae ubi plenius
Reciprocantem affundit aestum
Oceano, socia unda Rheni.
Causa instruenda classis, ovatio:
{{Versus|810}}Et commeatus Gallia ut advehi
Suetos prius, terrore eo inter -
Et cipere, & prohibere posset.
Contra haec (penes sit Historicum fides)
Dux copiarum Romulidum, haud metu,
{{Versus|815}}Rei sed admiratione,
Remivagam instituisse classem [II,i fol. E1v]
Fertur, parem illam non numero quidem
Sed remigum usu, mole sed ardua,
Docta gubernatorum & arte,
{{Versus|820}}Multo etiam Batava priorem.
Huius secundo flumine, at illius
Vento acta classis, praeter utrinque sed
Vecti ambo, tentato ante iactu
Missilium, dirimuntur hostes.
{{Versus|825}}Transisse Rhenum mox Tacitus refert
Civilem, at hostile ulterius nihil
Audum: Insulam dum vastat omnem,
Et Batavos Cerealis agros,
Villasque: tantum praedia Claudii
{{Versus|830}}Intacta fallaci arte Ducum sinens:
Agitque ab omni parte praedas.
Cum pluvio super imbre fusa
Vis Rheni, & Autumni, ut fieri solet
Flexu, paludosam, atque humilem insulam
{{Versus|835}}Uligo visa opplere, stagni
In faciem. neque commeatus,
Aut classis hosti iussa aderat sequi:
Locoque plano castra sita, aestuum
Vi differebantur propinqui
{{Versus|840}}Fluminis, & pluvialis undae.
Tunc opprimi hostem, tunc potuisse opes
Frangi Latinas Marte Tuïstonum,
Lucri sed à se amore flexos,
Claudius, & Batavi imputarunt,* [II,i fol. E2r]
{{Versus|845}}Magna haec fatemur, dignaque aheneis
Scribi tabellis, sed nihil ad tua
Loïse. nempe victus ille
Nempe tamen: quid enim? & coactus
Aequis iniquis conditionibus
{{Versus|850}}Sancire pacis foedera Romuli
Cum gente, civium heu suorum
Perfidia, auxiliariumque
Germaniarum fraude, nec hostium
Virtute, Poenis sed ducis artibus
{{Versus|855}}Dolique. Christi at ipse contra
Auspicio, aligerumque ductu
Caesis redisti victor ab hostibus.
Hinc excipe, udi quos stadii aequore
Exercuit cursura: Olympi
{{Versus|860}}Prae quibus haud, Nemeaeve ludos
Spectare malles, excipe item novis
Absorpta Iberum corpora fluctibus
Voracis undae, classe nostra
Incolumi, sociisque salvis.
{{Versus|865}}Ergo secundo flamine agens ratem,
Gratis replesti victibus oppidum,
Mutare equinam, bubulumque
Pane iubens corium, & caninam,
Cattasque, suavem Cattigenis cibum,
{{Versus|870}}Zythoque lymphas, quod Pharium vocant,
Vel flore iucundo Lyaei.
O niveum, atque diem beatum, [II,i fol. E2v]
Qui primus alma risit adorea,
Qua commeatus, & satias redît,
{{Versus|875}}Fame, siti, atque peste siccis
Esuriem, obsidiumque pellens.
Dixitque tandem, respicit ut suos
Tellure in ipsa naufragium pati,
Trux ille, fortunaque nuper
{{Versus|880}}Ebrius Hesperia Imperator
Baldaeus, ille heu nomine Regio
Impunitatis, & veniae modo
Fallacis ostentator, urbi
Exitium toties minatus.
{{Versus|885}}Invitus, urbs heu, moenibus à tuis,
Portisque cedo. (sic placitum salo)
Invitus. adiuro crucem istam,
Quam fero, ut Induperante dignum est.
Nec peiero. nam quid mihi nunc boni
{{Versus|890}}Sit inde? sed quis gurgitibus parem
Sese esse tantis, aestuique
Postulet? ô maria Amphitritae,
O terra, ô aether, ô Ducis irritas
Spes, ô Triumphi vana petitio.
{{Versus|895}}O moenia usurpata quondam
Luminibus: pedibusque nostris.
At nunc supremam dicere me iubet
Non hostium vis, non Boïsotici
Metus furoris, non cavi aeris
{{Versus|900}}Fulmina, Mattiacumque nomen: [II,i fol. E3r]
Castris minans sed diluviem meis
Fatalis undae saeva necessitas,
Auctusque Caeciae, Africique
Vi, rapidae alluvionis aestus.
{{Versus|905}}Ave ergo Lugdunum ac pariter vale,
Praecepta inani spe toties mihi.
Valete nostri valla quondam
Nominis admonitura cives.
Hoc ille, longis non sine literis,
{{Versus|910}}Cubilis, usus quo fuerat, foco,
Et parîeti inscriptum reliquit
Gloriolae monumentum Iberae.
Diversa at istis pectore in intimo
Secum volutans, ore premens sonum,
{{Versus|915}}Lingua sub ipsa immurmurasse,
Haecque tacens agitare visus.
Heu frustra Ibero dente lacessere
Canes Molossos nitimur hinnuli:
Frustra Herculi extorquere clavam,
{{Versus|920}}Corrigere & digitum Miloni
Malum tenenti. viribus impares
Ire obviam non definimus tamen,
Sectari & ultrò, quos vel amplus
Posse modo effugere est Triumphus.
{{Versus|925}}Gens civicis quae seditionibus
Relicta Cattorum avia Gallicae
Confinibus mutavit orae:
Quà tumulis maris unda arenae
Pugnans, Batavis efficit insulam
{{Versus|930}}A fronte, tergum hinc, ac latera alluit
Vahalis, inde Mosa, tuque
Rhene pater, fluviorum ocelle:
Ut quae Britannis tunditur aestubus,
Crepido saxi cedere nescia,
{{Versus|935}}Per vulnera, & cades ab ipsis
Ducit opes animosa damnis.
Non terra lapsum vi recreans sua,
Valentiorem vidit in Herculem
Consurgere Antaeum: nec aequè
{{Versus|940}}Corpore atrox fuit Hydra secto.
Presses, resurget firmior, & pilae
Modo resultans ibit, & impete
Miro aucta virescet, doloso
Suppositae ut cineri favillae.
{{Versus|945}}Cursoribus iam non ego literas,
Cum laureatis fasciculis dabo
Ferre ad Cuningam, nec Triumphi
Sollicitus meritos honores
Poscam Imperator. occidit, occidit
{{Versus|950}}Fortuna Iberi nominis, occidit
Spes cuncta Lugduni soluto
Obsidio, Ducibusque nostris
Captis, necatis, diluvie obrutis.
Pudet fateri. quid moror amplius?
{{Versus|955}}Nil vis Batava, nil manus non
Efficient Boïsotianae: [II,i fol. E4r]
Quas & secundo numine agens Deus
Virtute vera firmat, & auspice
Dat Aurasino ubique victis
{{Versus|960}}Hostibus incolumes referri.
</poem>
===Ode Lugdunensis II.<br>Ad Ioannem Hautenum reipublicae Lugdunensi à secretis.===
<poem>
HAutene, nî te plus oculis ament,
Nî te in sinu, ipsis inque oculis ferant,
Musaeque, Gratiaeque, & ipsum
Quantum adeò Venerum, atque Amorum est:
{{Versus|5}}O invenustas tunc Veneres nimis,
Musasque tristes, atque inamabiles:
O nomine indignos Amores:
O Charites sine gratia omni.
Sed Gratiarum grata cohors nimis,
{{Versus|10}}Musaeque semper Musicè habent suos:
Nativa nec sic prorsum Amores
Liquit amabilitas, nec ipsa
Expers venustate est adeo Venus,
Ut non suis te plus oculis ament,
{{Versus|15}}Non in sinu sibi dicatum,
Inque ferant oculis alumnum.
Quid ergo mirum, tot si ope numinum,
Et tot Dearum praesidiis ferox
Maranicae expeditionis
{{Versus|20}}Ludibrium, obsidiumque nuper [II,ii fol. E4v]
Sprevisti inultus? aegide quem sua,
Placere se vult dum Veneri suae,
Texisse, servatum esse & ipsum
Credibile est voluisse Martem.
{{Versus|25}}Qui te per hostes mille gravissimos
Domique, & intrà moenia maximè,
Dextra sinistra rem exhibentes,
Intrepido dedit ire gressu.
Thorace septum plusquàm adamantino,
{{Versus|30}}Constantia dico, atque fide, & gravi,
Quam semper ante oclos habebas,
In patriam pietate Civis.
Camoenae amoenae, vestra ope nunc opus
Vestro Poëtae: nec pote sum Deae
{{Versus|35}}Tacere, qua me Hautenus in re
Iuverit, officiisque quantis
Obnoxium me reddiderit sibi:
Nec me modò, sed Rem quoque Publicam
Omnem, mihi quae luce semper
{{Versus|40}}Carior, hisque oculis futura est.
Vobis sed istud dicam equidem palam,
Vos porrò multis dicite millibus:
Anusque curate hac loquatur
Pagina. ne fugiens citò aetas
{{Versus|45}}Obliviosis invida seculis,
Nocte illius caeca hoc studium tegat:
Neu nomine in deserto Arachne
Texat opus, tenuemque telam. [II,ii fol. E5r]
Nam quos labores pertulimus simul,
{{Versus|50}}Ab hoste pressi dum fuimus fame,
Ferroque, testis ipse testis
Esse potes, neque enim Poëtam,
Hautene, decretum hîc agere est mihi.
Procul Poëtae sint, procul hinc volo
{{Versus|55}}Commenta vatum. vera quippe
Historica fide agenda res est.
Ergò labores quos tulimus simul,
Hostilis urbem dum tenuit metus
Vallo, fame, obsessamque ferro,
{{Versus|60}}Nil opus est memorem monere.
Notum tibi nam, quo studio fori
Hinc Alpha, & illinc Beta sategerint
Mutabile ad defectionem
Farris inops stimulare vulgus.
{{Versus|65}}Dum quod vel anno sat foret hordeum
Zythepsa perdit: quaeque fami byne
Esset levandae, excocta flammis
Esui inepta, nec apta potû,
Mutata aceto, redditur, & novo
{{Versus|70}}Sapore abusam cervisiam dolet.
Omitto Dardanariorum
Perfidiam, nec opus referre hîc:
Vendentium clam, quae dare publicos
Frumenta in usus debuerant palam:
{{Versus|75}}Condenda avarè, promere illa
Nî subigat pretiosus emptor. [II,ii fol. E5v]
Quae de beatis dicta velim modo,
Iisque, queis res illa erat in manu:
Qui dico pulvinis sedere
{{Versus|80}}In prasinis, solio & Curuli
Sueti. ad Sodales namque quod attinet
Collegiorum, & Civica nomina
Tum qui Sagittarî vocantur:
Quid melius pote, fortiusve
{{Versus|85}}Fuisse? qui Rem tam bene Publicam,
Contra omnium spem, votaque Circii,
Et Clusii, ut scis, in foro qui
Usque suo Borean agebant:
Defendere ausi non sine maximis
{{Versus|90}}Molestiis, freti auxilio Dei
Solius: expensamque vitam
Haud sibi, sed patriae referre.
Testis Iacobus Duziades mihi
Hautene, tuque, & si quis amicior
{{Versus|95}}Sibi ipse, mutasse Aurasino
Imperio iuga gaudet Albae:
Nondum expiatis oblita caedibus,
Verum expiandis, si faveat Deus,
Brevi, ipse uti spero rogoque,
{{Versus|100}}Iure meo, meritoque Iberum.
Atqui doloris hoc cumulum insuper
Mali addidit mî, quod Populo magis
Curae esse rem suam viderem,
Quam Dominis, procerum coetû. [II,ii fol. E6r]
{{Versus|105}}Nam summa rerum credita quêis erat,
Censere mecum si capite hîc velis,
Hoc me puto praestare posse,
Vix numero totidem repertos,
Quot culta Nili divitis ostia,
{{Versus|110}}Urbi usui ex his qui fuerint bono:
Nullumque vulnus Lugoduno,
Heu, gravius reor accidisse,
Istos probos quàm Lanitii ordines,
Quaterque Denos quos perhibent Viros:
{{Versus|115}}Ex oppidi prisco instituto
Quos penes in Populum potestas.
Urbisne Laedae Civem? (aliquemne ita
Civem esse fungum, qui Batavus fiet?)
Quid dico Civem? imò Tribunum
{{Versus|120}}Civibus impositum regendis,
Optare Iberum servitium sibi:
Et supplicem velle his fieri, quibus
{{Versus|Pròh tempora, inversique mores)
Debuerat timor ipsus esse?
{{Versus|125}}Quenquamne sic factum immemorem sui,
Iurandum uti ius aestimet irritum,
Ius Publicum causa asserendi
Quod dederat prius Aurasino?
Fame paratos cum videat mori
{{Versus|130}}Cives, & urbem Marte tuerier:
Parte altera adventare classem
Subsidio Boïsotianam. [II,ii fol. E6v]
Praesto futuram, si faciles Deus
Ministret aestus, Caecia, & Africo
{{Versus|135}}Iuvante decursus aquarum.
Adde etiam incolumi Aurasino.
Hoc viderat mens provida vindicis,
Bronchorstii acris, quippe suo malo
Longoque docti usu, malignas
{{Versus|140}}Horum hominum dominationes,
Nullaque munitum imperium fide.
Eoque, qui illi fervor erat viro,
Omnem potestatem abrogare his,
Re super hac etiam ad Camillum
{{Versus|145}}Datis tabellis certus erat semel.
Quod perpetratum reddere dum parat,
In ordinem ipsummet redactum
Vidimus, & fuit aegrè amicis.
Hoc ipse questus hei quoties mihi est,
{{Versus|150}}Quàm saepe questus ipsum etiam tibi
Hautene, partiri usque tecum
Consilia, ah, solitusque curas.
Virtute foelix ille quidem sua,
Fidensque, & idem Publicae amans Rei,
{{Versus|155}}Quantum potest amare quisquam
Hanc alius: stomachoque muri
Ahenei instar cedere nescio,
Id quod de Achille tradit Horatius:
Foelixque Bollanus cerebri:
{{Versus|160}}Famae avidus, pretioque durus [II,ii fol. E7r]
Flecti: nisi quod de puero Alphitêi,
Fas vera fari, consuli honestius
Potis fuisset. hoc nec ipse
Inficias, puto, amicus ibis.
{{Versus|165}}Sed functus aevo cessit, & hanc meo
Douzae propinquo lampada tradidit:
Heu, morte venalem arte visus
Herculea petiisse laurum.
Nobis relinquens obsidium, & famem,
{{Versus|170}}Et monstra, facto quae velut agmine
Mox lucis erupere in auras,
Herculeo superanda nisu.
Quid multa? iniquae plenum opus aleae
Adire visi nec cinere abditos,
{{Versus|175}}Ut ante, sed clarè emicantes
Ire Tribunitios per ignes:
Fluctu opprimendos non nisi maximo,
Qualis sequutus mox Boïsoticus.
Ut quos, Patrum accito frequenti
{{Versus|180}}Concilio, bonus ille Circî
Collega, dictus Dimidium tui
O Laeda, Iano progenitus patre,
Et ipse Ianus non bivertex
Ille quidem, geminaque fronte,
{{Versus|185}}Sed par, modo huic non & geminus Deo,
Ad duplicis linguae arma quod attinet:
Septentrionali tepentes
Usque recalfaciebat aura. [II,ii fol. E7v]
Quid, non suis mox viribus obrutus
{{Versus|190}}Resedit ardor, auctaque Circii
Pridem fames clamore, coepta
Lenior & levior videri?
Quàm longius se velle negaverant
Perferre sponsi Penelopes modò,
{{Versus|195}}Praetorio ipsi derepente
Obsidium facere, & Tribunos,
Meumque Douzam, teque Notarium,
Rubiginoso non sine acynace,
Strictisque circumsistere ausi
{{Versus|200}}Dentibus, & Tragico Senatum
Terrere vultu: quin etiam insuper
His comminari, nî sibi gratia
De sportula, atque commeatu
Paniceo fieret, fugandae
{{Versus|205}}Qui sat fami esset, sese igitur palam
Valentiori postridie manu,
Et conglobatos adfuturos
Cum sociis pariter trecentis.
Magna illa totum quasserat oppidum
{{Versus|210}}Metu, suarum partium, & hostium
Confisa defensore Iano
Colluvies tunicata vulgi.
Curae Deo sed nostra salus fuit,
Qui postero, quàm contigit hoc, die
{{Versus|215}}A Principe optatam salutem
Misit, & auxilii benignam [II,ii fol. E8r]
Spem luxit urbi. quid tabulas loquar,
Reducta quêis mens civibus anxiis,
Reducta virtus, & remissae
{{Versus|220}}Corporibus rediere vires?
Salvere gratis vos iubeo modis
Gratas tabellas, vosque quibus Deus
Tam nuncii optati tabellas
Ferre dedit, medios per hostes.
{{Versus|225}}In ore ego vos saepe feram meo:
Canamque de tot, qui reduces fore
Iuraverant, solos redisse:
Ferre famen potius paratos,
Praestare quàm non pollicitis fidem,
{{Versus|230}}Aut facta dictis addere, caeteri ut
Fecere, quos unda aucta, & hostis
Heu patria prohibebat urbe.
O me beatum, cum subit illius
Imago noctis, qua mihi, & optimo,
{{Versus|235}}Bronchorstii in locum, Iacobo
Douziadi moderamen urbis,
Et summa rerum tradita Principis
Iussu, & piorum non sine gaudio,
Ne quid mali intestino ad hoste
{{Versus|240}}Publica Res caperet, timentûm.
Illas dedistis vos mihi de manu in
Manu tabellas, nunc etiam mihi
Dulces tabellas, quae supremam
Rebus opem dubiis tulere. [II,ii fol. E8v]
{{Versus|245}}Ergo ore ego vos saepe feram meo,
Paresque vobis quas dedimus Ducem ad
Classis Loïsum ferre, cursu,
Obsequio, ac taciturnitate
Dicam columbas, addem etiam fide.
{{Versus|250}}Verum & tibi laus debita non minor
Hautene, tàm saepe obviam auso
Ire Tribunitiis procellis.
Tu, cum virili Marte nocentior
Chloë, Sacrorum credo cupidine,<ref><i>in margine:</i> Misselijcke lust.</ref>
{{Versus|255}}Ad arma Conscriptos ad arma
Haud verita exstimulare Patres,
Rerum novarum quos cupidissimos
Norat, nec ausos prodere se tamen,
Dum tot malos bonis frequentes
{{Versus|260}}Curia habet sine lege mistos,
Nostras in arctum cogere copias
Nonariarum tenderet agmine,
Vulgique mendicabulorum
De trivio comitante foece:
{{Versus|265}}Primus rescisti consilia hostium,
Tempus, diem, horam, tesseram, item locum,
Modumque coniurationis,
Et capita, auxiliariosque.
Sed Fulvia usus indice, quae tibi,
{{Versus|270}}Ceu Tullio olim, conscia partium,
Decreta, conventusque notos
Foemineo patefecit astu. [II,ii fol. F1r]
Primus locando praesidio in Viis,
Et insidendis pontibus, & foro,
{{Versus|275}}Mîque, ac meo agnato cavendi
Auctor ab insidiis fuisti.
Nec te fefellit, quid pareret domi,
Forique in ipsis visceribus latens
Colubra. nota dicta habebas,
{{Versus|280}}Nota etiam horum inimica coepta.
At nulla visa his res gravior tamen,
Quàm Publicae quod Scriba Rei fores:
Praesente nec quicquam Togatus
Te sine consulere ordo posset.
{{Versus|285}}Confisus hac tu Palladis aegide,
Calcasti anilem sub pedibus metum,
Ianique conatus, gravesque
Circî inimicitias, & iras.
O si canendis nunc locus his foret,
{{Versus|290}}Ut mî ille suavis accideret labor:
Nec tempore ullo te Camoenae
Deficerent memorare nostrae.
Sed me Iacobus Douza meus vocat
Collega, primo ponere quem loco
{{Versus|295}}Decebat. ô te ita ille servet
Incolumem viridi senecta
Cognate Lugduno, & Batavis Deus,
Fido ut fidelem te memini mihi,
Firmumque, communique amicum
{{Versus|300}}Et patriae, & Domino fuisse. [II,ii fol. F1v]
Praesentiae vis quid valeat tuae,
Sensere Patres, cum Mathenesii
Diploma, Baldaeique scriptum,
Concilii procerum acciendi
{{Versus|305}}Occasionem praebuit, haud tibi
Dico, Viris iis sed Decies Quater
Iacobe, nunquam aeque beatis,
Nunquam alias mage ouare visis,
Quàm tempore illo, cum numero quidem
{{Versus|310}}Longè priores, verum animo impares,
Nos sorte sperarant frequenti
Vincere. sed minuit tumorem
Sententiae vox illa prior tuae,
Dissentientis conditionibus
{{Versus|315}}Fallace promisso, nec ullo
Hesperio nisi praede fultis.
Nî forte dicat quis Mathenesum,
In abdicanda tam male compare
Pridem Tridentinis abusum
{{Versus|320}}Consiliis. erit ille fidus,
Datam fefellit qui domine fidem?
Namque hic omitto de Domino queri.
Illud videmini monendi
Mî modò, cauto opus esse vobis,
{{Versus|325}}Ne qui Tridentum tam didicit bene,
Constantienses nunc Canonas quoque
Sit doctus, & seruare pacta
Hereticis scelus esse ducat. [II,ii fol. F2r]
Ne multa, credi non bene perfugae,
{{Versus|330}}Tot qui sacramenta irrita fecerit:
Nobisque censebas cavendum
Esse reconciliato ab hoste.
Haec summa, certum te potius mori,
Vitamque finire ingenua fame,
{{Versus|335}}Quàm Patriae pactum Parenti
Nassouio violare foedus.
Quêis succinentes nos quoque legibus,
Prò tempore illo pauca, sed asperè
Satis rei pro indignate
{{Versus|340}}Diximus. hinc reliqui sequuti.
Piisque iniquo cernere erat gradu
Sedre mistos Papicolas, Petro,
Primarius quod Consul esset,
Vermerio praeunte verba.
{{Versus|345}}Petro Hadriani prole, viro quidem
Forti, & fideli: sed domitos parum
Habente Collegas, eoque
Saepe gradum cohibere iusso.
Dicere nostro tu quoque carmine,
{{Versus|350}}Cognominis mî Iane, sate inclita
De stirpe Duuenuordiorum:
Dux pariter bonus, atque miles.
Et vos eadem progeniti domo,
Fratres gemelli, non sine gloria
{{Versus|355}}Ictisque destinare certos,
Remque malam dare glande docti. [II,ii fol. F2v]
Bruchouii nec vos tacitos sinam
Praetorio ambos munere nobiles,
Par civium, & fratrum fidele:
{{Versus|360}}Teque gravem spoliis Iberum
Verlane, gesta re toties bene.
Clarumque equestri stirpe Raporstium:
Huicque additum in partem laborum
Excubiis vigilum locandis,
{{Versus|365}}Signoque dando strennuum, & impigrum
Montfortium: & te compare cum tuo,
Andraea, dordracum merenti
Cui posuit spetiosa nomen.
At ô quibus vos laudibus efferam,
{{Versus|370}}Sagoque, & armis praepositi Duces,
Francisce Murendala, teque
Theuderico genitore natum
Arnolde: & horum cedere nemini,
Bonoque semper visum animo Scotum:
{{Versus|375}}Quarumque te Piscari, & ipsum
Theuderico genitum parente?
Quo primipilos carmine, quo Lyra
Dicam optiones, quiúe Vicarii
Fuere, Vexillariiúe,
{{Versus|380}}Pro patria haud timidos obire?
Manipulares cumne Triariis,
Decuriones an potius loquar?
An hos, & illos buccina una
Nostra canet pariter Thalia? [II,ii fol. F3r]
{{Versus|385}}Utrosque opinor. imò bonos simul
Omnes ad unum funere seu manu
Facto solutus, & sub altis
Moenibus ante oculos parentum
Ab hoste stratos: sive etiam quibus
{{Versus|390}}Perire sicca morte dedit Deus,
Famesúe, fulminisúe ritu
Pestilitas mala misit Orco.
In quêis honorem non minimum, ut puto,
Virtute vera commeritus, patre
{{Versus|395}}Praetore arenosis Iacobo
Sub tumulis Iäcobus ortus,
Catuici ad actam littoris. ô caput
Solers, in hostem seu facere impetum
Repente, certos sine plumbo,
{{Versus|400}}Seu dare ferro opus esset ictus.
Qui nunc sacer Diis Manibus additus,
Tibi interempto pro patria, & quidem
Pugnando, Barthlomaee gaudet
Elisiis comes ire campis.
{{Versus|405}}Lugete Cives, lugeat urbs Ducem:
Vicarium dux luge etiam tuum
Vischaere, non unquam nec arctis
Temporibus tibi defuisse
Visum. laborum nam patiens erat,
{{Versus|410}}Insomniaeque, & pulueris, & famis:
Saepe & minari auditus hosti:
Brachia se duo, sinulosque [II,ii fol. F4v]
Habere cives, altero uti famem
Sistant comeso: qui super altero est,
{{Versus|415}}Ut foeminis, natisque, & à se
Carnifices gladios repellant.
Dii multa at isti dent mala Circio,
Barbam leoni vellere mortuo,
Laruisque qui pugnare fortis,
{{Versus|420}}Hunc etiam capere ausus hostem est:
Sed morte functum, cum neque iam loqui
Mutus, tenebris obsitus, & Styge,
Pro se ipse, nec famam tueri
Incolumem gladio valeret.
{{Versus|425}}Illum & Thrasonem dicere non timens
Audace lingua, pectore non item:
Sibi amputaturum nec ultrà
Brachia, nec nociturum Iberis.
De Publica & Re vos meriti bene,
{{Versus|430}}Vereque digni nomine Civium,
Nostra nec indigni arte, quorum
Hic etiam tituli legantur
Prae caeteris, Corneli Euerardice,
Cornelio & tu progenitus patre
{{Versus|435}}Francisce, cuique à flore nomen
Ipsa suo posuit Dione.
Vos Treviros sed dicere quid vetat?
Impune coecas ire per orbitas,
Perque hostium tot septa, Rotam
{{Versus|440}}Ulterius penetrare nando [II,ii fol. F5r]
Ausos: peracto & munere Publicae
Legationis, mox posita mora
Diem representare pactum,
Et reditu exhilarare cives.
{{Versus|445}}Nec te bone, etsi Concilii Patres
Lanarii, assessum abnuerint tuum,
Messaga, permisso quod utens
Iure Danistam ageres, silebo.
Obliti in altrô se reprehendere,
{{Versus|450}}Qui quaestus ipsis maximus est palam
Domi, idque nulla Auctoritate,
Aut tabulis, tituloúe fultis.
Et vos vocati rebus in asperis
Praesto adfuistis qui toties mihi,
{{Versus|455}}Par Concionantum integellum.
Mente quati solida nec unquam
Visi Fideles: vosque Petri duo
Octouiratus lumina, & Omie,
Et Guassenari: tuque Bancki,
{{Versus|460}}Saepe mihi memorande Bancki.
Et vos Iodoci progenies patris
Par Lucafratrum, tuque adeo eminus
Gualtere, perdûelles ferire
Docte tubo iaculante plumbum.
{{Versus|465}}An verò, an Hugo te tacitum sinam,
Cui Alcuma stirps? huc ades o bone,
Mandes ut obsessori Ibero,
Has Veniae Mathenesiane [II,ii fol. F5v]
Dites tabellas, totque diplomata
{{Versus|470}}Maranicae tam prodiga gratiae,
In thura vendentem, atque odores
Galbaneos genus omne vicum,
Rite instituto pharmacopolio,
Mittat. sed & vos huc quoque Publici
{{Versus|475}}O Praemiatores adeste,
Nomine conueniente rebus:
Dici Volones seu potius iuuat,
Terror Iberum, ac Harlemii Lacus,
Insigne Rostratae unde ferre
{{Versus|480}}Hic etiam meriti coronae,
Mersis profundo navibus hosticis,
Vectoriis vero, & Duce partium
Capto, & reseruato ad Triumphum,
Non sine ferriuomi aeris auctu
{{Versus|485}}Reuecti, & amplis cum spoliis domum.
Et vos ô horum tergemini Duces,
Iane, ac Herisce, tuque dignus
Obsidia superesse Binci,
Et Bincianum protinus in locum,
{{Versus|490}}Pusilla nomen brassica cûi dedit,
Suffecte Corneli, usque Iberis
Exuuiis humeros onustus.
Sed nec mihi hîc Alberte tacebere,
Punire Cacos, alter ut Hercules,
{{Versus|495}}Defendere & Mauros iuuencis,
Nec timidus prohibere fures. [II,ii fol. F6r]
O qualis, & quali, o, facies typo
Digna, & tabella, cum bovis unius
Raptu videres, tresque abactos
{{Versus|500}}Ob vitulos vitulantem Iberum?
At non inultum, quando Batavico
Mauros capillos pulvere collinens,
Charonico missus cruentum
Ore solum rapidus momordit.
{{Versus|505}}Dicam & cohortis Centuriam meae,
Quam paene cum iam cuncta forent metu
Repente consternata, primis
Scilicet obsidii diebus,
Albiniana ad Castra Brittanniae
{{Versus|510}}Caesis alumnis: parte alia, & quidem
Vidente civitate tota,
Non bene deficiente ad hostem,
De Falcoburgi Praesidiis loquor.
Adde interempto militiae Duce
{{Versus|515}}Fortissimo Andraea, & iacente
Corpore tunc etiam insepulto.
Famelicum osis obsidium pati,
Cunctisque pro se cuncta paventibus:
Omnis mali dum causa, secum
{{Versus|520}}Papicolae taciti renident:
Dapesque festas, ac epulas parant,
Quêis quisque amicos exciperent suos,
Fratre, aut patrem lic, virum ista, Maurum
Coprohorum haec, monachum illa amantem. [II,ii fol. F6v]
{{Versus|525}}Cohortis inquam Centuriam meae:
Quam ego, videri ne capitis minor
Possit, Duce, ut dixi, perempto:
In varias vel abire partes:
Malis dolorem, laetitiam bonis,
{{Versus|530}}Plenam universis denique civibus
Stuporis admirationem
Incutiens, animosque firmans
Heu imbecillo pectore praeditis:
Tuo rogatu nomine Publico
{{Versus|535}}Bruchoue, suscepi regendam,
Non pretio, sed amore recti.
Nec poenitet dum facti, ita singuli
Fortem dedistis hic operam mihi,
Ducisque Commanipulones
{{Versus|540}}Morigeri imperio fuistis.
Referre longum nomina: vos tamen
Quis nescit isse hosti assidue obuiam:
Bis valla, & expugnasse crates
Oppositas: totiesque terga
{{Versus|545}}Vidisse Iberum? non te Hilari tamen,
Hosti usque forti pectore cognitum:
Vestrasúe velitationes
Continuas reticere possum
Hogarde, Velsi, Dicte, Bibacule,
{{Versus|550}}David, Robolli, teque Leuncule,
Catum hostica explorare castra,
Digne puer meliore fato. [fol F7r]
Laurumque tu qui tam meritus bene,
O usque mecum tempus in ultimum
{{Versus|555}}Deducte bellator, memorque
Militiae verteris Georgi.
Salvete fortes, quos veneror, viri,
Commilitones, & socii optimi:
Invicta propugnacla belli
{{Versus|560}}Hesperii, genus ô Batavum,
Salvete Cives, Martia robora,
Quos muneretur iure Quiritium
Digni Aurasinus: Marte priscis
Nec Lacedemoniis minores.
{{Versus|565}}Non flore nardi, non balano, aut rosis,
Verum decoro pulvere, & hostium,
Et proprio aspersi refuso
Pro patria toties cruore:
Castrensis olim, nunc quoque Civicae
{{Versus|570}}Adepti honorem, vos socii mihi,
Iidemque consortes fuistis
Obsidii, famis, & pericli,
Belli & laborum, quos tulimus simul.
Ergo & meis vos nunc quoque fas modis
{{Versus|575}}Florere, victurique mecum
Participes fieri Triumphi.
</poem>
====Notae====
<small><references /></small>
3owclxyqpudkngw9l0f1dpbdqhx40pn
Nova poemata
0
82956
268117
2026-05-31T21:44:13Z
Demetrius Talpa
13304
nova
268117
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Odae Lugdunenses]]
beszc4zugbwk70akh4t0us84urqk87b
Categoria:Opera quae Janus Dousa scripsit
14
82957
268118
2026-05-31T21:45:12Z
Demetrius Talpa
13304
nova
268118
wikitext
text/x-wiki
{{Vide|Scriptor:Janus Dousa}}
[[Categoria:Opera per scriptores digesta|Dousa, Janus]]
mo85ig4gz1kzesg2f9es6zv7vz2l45w
Pagina:Cuerpo del derecho civil romano a doble texto (IA cuerpodelderechocivilromanoP1T1).pdf/272
104
82958
268123
2026-06-01T02:48:09Z
~2026-22045-61
32244
/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens '206 DIGESTO .- LIBRO 1: TÍTULO II dixi , qui primus profiteri coepit ; cuius tamen scriptum nullum extat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. Deinde Sextus Aelius <ref>''Caelius, leyó Br. en el códice Fl.''</ref> et frater eius, Publius Aelius , et Publius Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut <ref>''et-fuerunt, Hal.''</ref> duo Aelii etiam Consules fuerint . Atilius autem primus a populo sapiens appellatus es...
268123
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>206
DIGESTO .- LIBRO 1: TÍTULO II
dixi , qui primus profiteri coepit ; cuius tamen scriptum nullum extat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. Deinde Sextus Aelius <ref>''Caelius, leyó Br. en el códice Fl.''</ref> et frater eius, Publius Aelius , et Publius
Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut <ref>''et-fuerunt, Hal.''</ref> duo Aelii etiam Consules fuerint .
Atilius autem primus a populo sapiens appellatus est . Sextum Aelium etiam Ennius laudavit, et extat illius liber, qui inscribitur Tripertita; qui liber veluti cunabula iuris continet. Tripertita autem dicitur, quoniam lege duodecim tabularum praeposita iungitur interpretatio, dein subtexitur legis actio. Eiusdem esse tres alii libri referuntur, quos tamen quidam negant eiusdem esse . Hos sectatus ad aliquid est Cato . Deinde Marcus Cato, princeps Porciae familiae, cuius et libri extant; sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.
§ 39.-Post hos fuerunt Publius Mucius , et Brutus, et Manilius, qui fundaverunt ius civile. Ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres; et extant volumina scripta
ota <ref>''inscripta, Hal.''</ref>, Manilii monumenta. Illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam Pontifex maximus .
§ 40.-Ab his profecti sunt Publius Rutiliu Rufus , qui Romae Consul et Asiae Proconsul fuit, Paulus Virginius, et Quintus Tubero, ille Stoicus, Pansae <ref>''Panaetii, Hal.''</ref> (4) auditor, qui et ipse Consul. Etiam Sextus Pompeius, Cneii Pompeii patruus, fuit eodem tempore, et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae, quam scientiae iuris operam dedit; etiam Lucius Crassus, frater Publii Mucii, qui Mucianus <ref>''Taur.; Munianus, en Fl.; Taur. en las notas .''</ref> dictus est; hunc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.
§ 41.-Post hos Quintus Mucius, Publii filius , Pontifex maximus, ius civile primus constituit, Publio, Pontifice Máximo, fué el primero que orgeneratim in libros decem et octo redigendo .
§ 42.-Mucii auditores fuerunt complures , sed praecipuae auctoritatis Aquilius Gallus <ref>''Callus, leyó Br. en el códice Fl.''</ref>, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Caius Iuventius; ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. Omnes tamen hi a Servio Sulpicio nominantur, alioquin per se eorum scripta non talia extant, ut ea ad omnes appetant ;
denique nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Servius libros suos complevit; pro <ref>''ex, Hal.''</ref> cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.
§ 43.-Servius quum in causis orandis primum locum, aut pro certo post Marcum Tullium, obtineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium
de re amici sui pervenisse, quumque eum sibi respondisse de iure Servius parum intellexisset, iterum Quintum interrogasse, et a Quinto Mucio responsum esse, nec tamen percepisse; et ita obiurgatum esse a Quinto Mucio. Namque eum dixisse, turpe esse patricio, et nobili, et causas oranti ius, in quo versaretur, ignorare; ea velut contumelia Servius tractatus operam dedit iuri civili, et plurimum eos, de quibus locuti sumus,audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus au-
(1) Caelius, leyó Br. en el códice Fl.
(2) et-fuerunt, Hal.
(3) inscripta, Hal.
(4) Panaetii, Hal.
(5) Taur.; Munianus, en Fl.; Taur. en las notas .
(6) Callus, leyó Br. en el códice Fl.
(7) ex, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
kq8jtytvrxpqzwvlu1dkrb2r6q9ghqv
268124
268123
2026-06-01T02:49:15Z
~2026-22045-61
32244
268124
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>206
DIGESTO .- LIBRO 1: TÍTULO II
dixi , qui primus profiteri coepit ; cuius tamen scriptum nullum extat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. Deinde Sextus Aelius <ref>''Caelius, leyó Br. en el códice Fl.''</ref> et frater eius, Publius Aelius , et Publius
Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut <ref>''et-fuerunt, Hal.''</ref> duo Aelii etiam Consules fuerint .
Atilius autem primus a populo sapiens appellatus est . Sextum Aelium etiam Ennius laudavit, et extat illius liber, qui inscribitur Tripertita; qui liber veluti cunabula iuris continet. Tripertita autem dicitur, quoniam lege duodecim tabularum praeposita iungitur interpretatio, dein subtexitur legis actio. Eiusdem esse tres alii libri referuntur, quos tamen quidam negant eiusdem esse . Hos sectatus ad aliquid est Cato . Deinde Marcus Cato, princeps Porciae familiae, cuius et libri extant; sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.
§ 39.-Post hos fuerunt Publius Mucius , et Brutus, et Manilius, qui fundaverunt ius civile. Ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres; et extant volumina scripta
ota <ref>''inscripta, Hal.''</ref>, Manilii monumenta. Illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam Pontifex maximus .
§ 40.-Ab his profecti sunt Publius Rutiliu Rufus , qui Romae Consul et Asiae Proconsul fuit, Paulus Virginius, et Quintus Tubero, ille Stoicus, Pansae <ref>''Panaetii, Hal.''</ref> (4) auditor, qui et ipse Consul. Etiam Sextus Pompeius, Cneii Pompeii patruus, fuit eodem tempore, et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae, quam scientiae iuris operam dedit; etiam Lucius Crassus, frater Publii Mucii, qui Mucianus <ref>''Taur.; Munianus, en Fl.; Taur. en las notas .''</ref> dictus est; hunc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.
§ 41.-Post hos Quintus Mucius, Publii filius , Pontifex maximus, ius civile primus constituit, Publio, Pontifice Máximo, fué el primero que orgeneratim in libros decem et octo redigendo .
§ 42.-Mucii auditores fuerunt complures , sed praecipuae auctoritatis Aquilius Gallus <ref>''Callus, leyó Br. en el códice Fl.''</ref>, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Caius Iuventius; ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. Omnes tamen hi a Servio Sulpicio nominantur, alioquin per se eorum scripta non talia extant, ut ea ad omnes appetant ;
denique nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Servius libros suos complevit; pro <ref>''ex, Hal.''</ref> cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.
§ 43.-Servius quum in causis orandis primum locum, aut pro certo post Marcum Tullium, obtineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium
de re amici sui pervenisse, quumque eum sibi respondisse de iure Servius parum intellexisset, iterum Quintum interrogasse, et a Quinto Mucio responsum esse, nec tamen percepisse; et ita obiurgatum esse a Quinto Mucio. Namque eum dixisse, turpe esse patricio, et nobili, et causas oranti ius, in quo versaretur, ignorare; ea velut contumelia Servius tractatus operam dedit iuri civili, et plurimum eos, de quibus locuti sumus,audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus au-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
d2k19yi0lz2dhqqom5xeqjq8hs4yb2u
268125
268124
2026-06-01T02:58:25Z
~2026-22045-61
32244
268125
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dixi , qui primus profiteri coepit ; cuius tamen scriptum nullum extat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. Deinde Sextus Aelius <ref>''Caelius, leyó Br. en el códice Fl.''</ref> et frater eius, Publius Aelius , et Publius
Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut <ref>''et-fuerunt, Hal.''</ref> duo Aelii etiam Consules fuerint .
Atilius autem primus a populo sapiens appellatus est . Sextum Aelium etiam Ennius laudavit, et extat illius liber, qui inscribitur Tripertita; qui liber veluti cunabula iuris continet. Tripertita autem dicitur, quoniam lege duodecim tabularum praeposita iungitur interpretatio, dein subtexitur legis actio. Eiusdem esse tres alii libri referuntur, quos tamen quidam negant eiusdem esse . Hos sectatus ad aliquid est Cato . Deinde Marcus Cato, princeps Porciae familiae, cuius et libri extant; sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.
§ 39.-Post hos fuerunt Publius Mucius , et Brutus, et Manilius, qui fundaverunt ius civile. Ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres; et extant volumina scripta
ota <ref>''inscripta, Hal.''</ref>, Manilii monumenta. Illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam Pontifex maximus .
§ 40.-Ab his profecti sunt Publius Rutiliu Rufus , qui Romae Consul et Asiae Proconsul fuit, Paulus Virginius, et Quintus Tubero, ille Stoicus, Pansae <ref>''Panaetii, Hal.''</ref> (4) auditor, qui et ipse Consul. Etiam Sextus Pompeius, Cneii Pompeii patruus, fuit eodem tempore, et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae, quam scientiae iuris operam dedit; etiam Lucius Crassus, frater Publii Mucii, qui Mucianus <ref>''Taur.; Munianus, en Fl.; Taur. en las notas .''</ref> dictus est; hunc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.
§ 41.-Post hos Quintus Mucius, Publii filius , Pontifex maximus, ius civile primus constituit, Publio, Pontifice Máximo, fué el primero que orgeneratim in libros decem et octo redigendo .
§ 42.-Mucii auditores fuerunt complures , sed praecipuae auctoritatis Aquilius Gallus <ref>''Callus, leyó Br. en el códice Fl.''</ref>, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Caius Iuventius; ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. Omnes tamen hi a Servio Sulpicio nominantur, alioquin per se eorum scripta non talia extant, ut ea ad omnes appetant ;
denique nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Servius libros suos complevit; pro <ref>''ex, Hal.''</ref> cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.
§ 43.-Servius quum in causis orandis primum locum, aut pro certo post Marcum Tullium, obtineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium
de re amici sui pervenisse, quumque eum sibi respondisse de iure Servius parum intellexisset, iterum Quintum interrogasse, et a Quinto Mucio responsum esse, nec tamen percepisse; et ita obiurgatum esse a Quinto Mucio. Namque eum dixisse, turpe esse patricio, et nobili, et causas oranti ius, in quo versaretur, ignorare; ea velut contumelia Servius tractatus operam dedit iuri civili, et plurimum eos, de quibus locuti sumus,audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus au-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
4td1a6pxmvar9tsoni9mjirygq63881
268126
268125
2026-06-01T02:58:45Z
~2026-22045-61
32244
268126
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dixi , qui primus profiteri coepit ; cuius tamen scriptum nullum extat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. Deinde Sextus Aelius <ref>''Caelius, leyó Br. en el códice Fl.''</ref> et frater eius, Publius Aelius, et Publius
Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut <ref>''et-fuerunt, Hal.''</ref> duo Aelii etiam Consules fuerint .
Atilius autem primus a populo sapiens appellatus est . Sextum Aelium etiam Ennius laudavit, et extat illius liber, qui inscribitur Tripertita; qui liber veluti cunabula iuris continet. Tripertita autem dicitur, quoniam lege duodecim tabularum praeposita iungitur interpretatio, dein subtexitur legis actio. Eiusdem esse tres alii libri referuntur, quos tamen quidam negant eiusdem esse . Hos sectatus ad aliquid est Cato . Deinde Marcus Cato, princeps Porciae familiae, cuius et libri extant; sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.
§ 39.-Post hos fuerunt Publius Mucius , et Brutus, et Manilius, qui fundaverunt ius civile. Ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres; et extant volumina scripta
ota <ref>''inscripta, Hal.''</ref>, Manilii monumenta. Illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam Pontifex maximus .
§ 40.-Ab his profecti sunt Publius Rutiliu Rufus , qui Romae Consul et Asiae Proconsul fuit, Paulus Virginius, et Quintus Tubero, ille Stoicus, Pansae <ref>''Panaetii, Hal.''</ref> (4) auditor, qui et ipse Consul. Etiam Sextus Pompeius, Cneii Pompeii patruus, fuit eodem tempore, et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae, quam scientiae iuris operam dedit; etiam Lucius Crassus, frater Publii Mucii, qui Mucianus <ref>''Taur.; Munianus, en Fl.; Taur. en las notas .''</ref> dictus est; hunc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.
§ 41.-Post hos Quintus Mucius, Publii filius , Pontifex maximus, ius civile primus constituit, Publio, Pontifice Máximo, fué el primero que orgeneratim in libros decem et octo redigendo .
§ 42.-Mucii auditores fuerunt complures , sed praecipuae auctoritatis Aquilius Gallus <ref>''Callus, leyó Br. en el códice Fl.''</ref>, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Caius Iuventius; ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. Omnes tamen hi a Servio Sulpicio nominantur, alioquin per se eorum scripta non talia extant, ut ea ad omnes appetant ;
denique nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Servius libros suos complevit; pro <ref>''ex, Hal.''</ref> cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.
§ 43.-Servius quum in causis orandis primum locum, aut pro certo post Marcum Tullium, obtineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium
de re amici sui pervenisse, quumque eum sibi respondisse de iure Servius parum intellexisset, iterum Quintum interrogasse, et a Quinto Mucio responsum esse, nec tamen percepisse; et ita obiurgatum esse a Quinto Mucio. Namque eum dixisse, turpe esse patricio, et nobili, et causas oranti ius, in quo versaretur, ignorare; ea velut contumelia Servius tractatus operam dedit iuri civili, et plurimum eos, de quibus locuti sumus,audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus au-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
nldcn4ijuq07gq1wwg24fvx7tsqb35b
268127
268126
2026-06-01T02:59:21Z
~2026-22045-61
32244
268127
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dixi , qui primus profiteri coepit ; cuius tamen scriptum nullum extat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. Deinde Sextus Aelius <ref>''Caelius, leyó Br. en el códice Fl.''</ref> et frater eius, Publius Aelius, et Publius
Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut <ref>''et-fuerunt, Hal.''</ref> duo Aelii etiam Consules fuerint .
Atilius autem primus a populo sapiens appellatus est . Sextum Aelium etiam Ennius laudavit, et extat illius liber, qui inscribitur Tripertita; qui liber veluti cunabula iuris continet. Tripertita autem dicitur, quoniam lege duodecim tabularum praeposita iungitur interpretatio, dein subtexitur legis actio. Eiusdem esse tres alii libri referuntur, quos tamen quidam negant eiusdem esse . Hos sectatus ad aliquid est Cato . Deinde Marcus Cato, princeps Porciae familiae, cuius et libri extant; sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.
§ 39.-Post hos fuerunt Publius Mucius , et Brutus, et Manilius, qui fundaverunt ius civile. Ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres; et extant volumina scripta
ota <ref>''inscripta, Hal.''</ref>, Manilii monumenta. Illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam Pontifex maximus .
§ 40.-Ab his profecti sunt Publius Rutiliu Rufus , qui Romae Consul et Asiae Proconsul fuit, Paulus Virginius, et Quintus Tubero, ille Stoicus, Pansae <ref>''Panaetii, Hal.''</ref> auditor, qui et ipse Consul. Etiam Sextus Pompeius, Cneii Pompeii patruus, fuit eodem tempore, et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae, quam scientiae iuris operam dedit; etiam Lucius Crassus, frater Publii Mucii, qui Mucianus <ref>''Taur.; Munianus, en Fl.; Taur. en las notas .''</ref> dictus est; hunc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.
§ 41.-Post hos Quintus Mucius, Publii filius , Pontifex maximus, ius civile primus constituit, Publio, Pontifice Máximo, fué el primero que orgeneratim in libros decem et octo redigendo .
§ 42.-Mucii auditores fuerunt complures , sed praecipuae auctoritatis Aquilius Gallus <ref>''Callus, leyó Br. en el códice Fl.''</ref>, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Caius Iuventius; ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. Omnes tamen hi a Servio Sulpicio nominantur, alioquin per se eorum scripta non talia extant, ut ea ad omnes appetant ;
denique nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Servius libros suos complevit; pro <ref>''ex, Hal.''</ref> cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.
§ 43.-Servius quum in causis orandis primum locum, aut pro certo post Marcum Tullium, obtineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium
de re amici sui pervenisse, quumque eum sibi respondisse de iure Servius parum intellexisset, iterum Quintum interrogasse, et a Quinto Mucio responsum esse, nec tamen percepisse; et ita obiurgatum esse a Quinto Mucio. Namque eum dixisse, turpe esse patricio, et nobili, et causas oranti ius, in quo versaretur, ignorare; ea velut contumelia Servius tractatus operam dedit iuri civili, et plurimum eos, de quibus locuti sumus,audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus au-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
k5g7lsf6ry6j5il9pknq5sco7pmqu22
268128
268127
2026-06-01T03:00:42Z
~2026-22045-61
32244
268128
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>dixi , qui primus profiteri coepit ; cuius tamen scriptum nullum extat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. Deinde Sextus Aelius <ref>''Caelius, leyó Br. en el códice Fl.''</ref> et frater eius, Publius Aelius, et Publius Atilius maximam scientiam in profitendo habuerunt, ut <ref>''et-fuerunt, Hal.''</ref> duo Aelii etiam Consules fuerint .
Atilius autem primus a populo sapiens appellatus est . Sextum Aelium etiam Ennius laudavit, et extat illius liber, qui inscribitur Tripertita; qui liber veluti cunabula iuris continet. Tripertita autem dicitur, quoniam lege duodecim tabularum praeposita iungitur interpretatio, dein subtexitur legis actio. Eiusdem esse tres alii libri referuntur, quos tamen quidam negant eiusdem esse . Hos sectatus ad aliquid est Cato . Deinde Marcus Cato, princeps Porciae familiae, cuius et libri extant; sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.
§ 39.-Post hos fuerunt Publius Mucius , et Brutus, et Manilius, qui fundaverunt ius civile. Ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres; et extant volumina scripta
ota <ref>''inscripta, Hal.''</ref>, Manilii monumenta. Illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam Pontifex maximus .
§ 40.-Ab his profecti sunt Publius Rutiliu Rufus , qui Romae Consul et Asiae Proconsul fuit, Paulus Virginius, et Quintus Tubero, ille Stoicus, Pansae <ref>''Panaetii, Hal.''</ref> auditor, qui et ipse Consul. Etiam Sextus Pompeius, Cneii Pompeii patruus, fuit eodem tempore, et Coelius Antipater, qui historias conscripsit, sed plus eloquentiae, quam scientiae iuris operam dedit; etiam Lucius Crassus, frater Publii Mucii, qui Mucianus <ref>''Taur.; Munianus, en Fl.; Taur. en las notas .''</ref> dictus est; hunc Cicero ait iurisconsultorum disertissimum.
§ 41.-Post hos Quintus Mucius, Publii filius , Pontifex maximus, ius civile primus constituit, Publio, Pontifice Máximo, fué el primero que orgeneratim in libros decem et octo redigendo .
§ 42.-Mucii auditores fuerunt complures , sed praecipuae auctoritatis Aquilius Gallus <ref>''Callus, leyó Br. en el códice Fl.''</ref>, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Caius Iuventius; ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. Omnes tamen hi a Servio Sulpicio nominantur, alioquin per se eorum scripta non talia extant, ut ea ad omnes appetant ;
denique nec versantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Servius libros suos complevit; pro <ref>''ex, Hal.''</ref> cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.
§ 43.-Servius quum in causis orandis primum locum, aut pro certo post Marcum Tullium, obtineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium
de re amici sui pervenisse, quumque eum sibi respondisse de iure Servius parum intellexisset, iterum Quintum interrogasse, et a Quinto Mucio responsum esse, nec tamen percepisse; et ita obiurgatum esse a Quinto Mucio. Namque eum dixisse, turpe esse patricio, et nobili, et causas oranti ius, in quo versaretur, ignorare; ea velut contumelia Servius tractatus operam dedit iuri civili, et plurimum eos, de quibus locuti sumus,audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus au-<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
adk4ap88p0x9lti9d47teohwvwbx9j2
Pagina:Cuerpo del derecho civil romano a doble texto (IA cuerpodelderechocivilromanoP1T1).pdf/273
104
82959
268129
2026-06-01T03:14:51Z
~2026-22045-61
32244
/* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens ' tem maxime a Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae <ref>''Cercinnae, Hal.; Circinae, Vulg.; es Corcyra (Corfú), Br.''</ref>. Itaque libri complures eius extant Cercinae confecti. Hic quum in legatione periisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque <ref>''Por hodieque, dice Hal. Hostiae.''</ref> extat pro rostris Augusti. Huius volumina complura extant; reliquit autem prope centum et octoginta libros . § 44.-Ab hoc plurimi...
268129
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
tem maxime a Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae <ref>''Cercinnae, Hal.; Circinae, Vulg.; es Corcyra (Corfú), Br.''</ref>. Itaque libri complures eius extant Cercinae confecti. Hic quum in legatione periisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque <ref>''Por hodieque, dice Hal. Hostiae.''</ref> extat pro rostris Augusti. Huius volumina complura extant; reliquit autem prope centum et octoginta libros .
§ 44.-Ab hoc plurimi profecerunt, fere tamen hi libros conscripserunt: Alfenus Varus, Caius <ref>''Hal. borra la coma; además, el códice Fl. dice aqui y en todas partes, Gai.''</ref>, Aulus Ofilius, Titus <ref>''Titius, Hal.''</ref> Caesius, Aufidius Tucca <ref>''Tuca, Hal.''</ref> , Aufidius Namusa, Flavius Priscus, Caius Ateius Pacuvius <ref>''Proculus, Vulg.''</ref>, Labeo Antistius, Labeonis Antistii pater, Cinna, Publicius Gellius <ref>''Publius Caecilius, Vulg.''</ref>. Ex his decem libros octo <ref>''dec. et, oct. lib ., Vulg.''</ref> conscripserunt, quorum omnes, qui fuerunt, libri digesti sunt ab Aufidio Namusa in centum quadraginta libros .
Ex his auditoribus plurimum auctoritatis habuit Alfenus Varus et Aulus Ofilius; ex quibus Varus et Consul fuit, Ofilius in equestri ordine perseveravit. Is fuit Caesari familiarissimus , et libros de
iure civili plurimos, et qui omnem partem operis fundarent, reliquit; nam de legibus Vicesimae primus conscribit, de iurisdictione ; idem edictum Praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Servius duos libros ad Brutum perquam brevissimos ad edictum subscriptos reliquit.
§ 45.-Fuit eodem tempore et Trebatius, qui idem Cornelii Maximi auditor fuit, Aulus Cascelius, Quintus Mucius, Volusii auditor; denique <ref>''qui deinde, Hal.''</ref> in illius honorem testamento Publium Mucium, nepotem eius, reliquit heredem; fuit autem quaestorius, nec ultra proficere voluit, quum illi etiam Augustus consulatum offerret. Ex his Trebatius peritior Cascelio, Cascelius Trebatio eloquentior fuisse dicitur, Ofilius utroque doctior. Cascelii scripta non extant, nisi unus liber bene dictorum; Trebatii complures, sed minus frequentatur.
§ 46.-Post hos <ref>''Br.; hoc, Taur.''</ref> quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit; fuit autem patricius, et transiit a causis agendis ad ius civile, maxime postquam Quintum Ligarium accusavit, nec obtinuit apud Caium Caesarem. Is est Quintus Ligarius, qui quum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit, nec aquam haurire; quo nomine eum accusavit, et Cicero defendit; extat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario. Tubero doctissimus quidem habitus est iuris publici et privati, et complures utriusque operis libros reliquit; sermone etiam <ref>''tamen, Hal.''</ref> antiquo usus affectavit scribere, et
ideo parum libri eius grati habentur.
§ 47.- Post hunc maximae auctoritatis fuerunt Ateius Capito, qui Ofilium secutus est, et Antistius Labeo, qui omnes hos audivit; institutus est autem a Trebatio. Ex his Ateius Consul fuit; La-
beo noluit, quum offerretur ei ab Augusto consulatus, quo suffectus fieret, et honorem suscipere <ref>''fieret et honorem susciperet, Hal.''</ref>; sed plurimum studiis operam dedit, et totum
(1) Cercinnae, Hal.; Circinae, Vulg.; es Corcyra (Corfú), Br.
(2) Por hodieque, dice Hal. Hostiae.
(3) Hal. borra la coma; además, el códice Fl. dice aqui y en
todas partes, Gai.
(4) Titius, Hal.
(5) Tuca, Hal.
(6) Proculus, Vulg.
(7) Publius Caecilius, Vulg.
(8) dec. et, oct. lib ., Vulg.
(9) qui deinde, Hal.
(10) Br.; hoc, Taur.
(11) tamen, Hal.
(12) fieret et honorem susciperet, Hal.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
8of7cjpeb2ap2fe0cvj4nn0jvondgy4
268130
268129
2026-06-01T03:26:08Z
~2026-22045-61
32244
268130
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>tem maxime a Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae <ref>''Cercinnae, Hal.; Circinae, Vulg.; es Corcyra (Corfú), Br.''</ref>. Itaque libri complures eius extant Cercinae confecti. Hic quum in legatione periisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque <ref>''Por hodieque, dice Hal. Hostiae.''</ref> extat pro rostris Augusti. Huius volumina complura extant; reliquit autem prope centum et octoginta libros .
§ 44.-Ab hoc plurimi profecerunt, fere tamen hi libros conscripserunt: Alfenus Varus, Caius <ref>''Hal. borra la coma; además, el códice Fl. dice aqui y en todas partes, Gai.''</ref>, Aulus Ofilius, Titus <ref>''Titius, Hal.''</ref> Caesius, Aufidius Tucca <ref>''Tuca, Hal.''</ref> , Aufidius Namusa, Flavius Priscus, Caius Ateius Pacuvius <ref>''Proculus, Vulg.''</ref>, Labeo Antistius, Labeonis Antistii pater, Cinna, Publicius Gellius <ref>''Publius Caecilius, Vulg.''</ref>. Ex his decem libros octo <ref>''dec. et, oct. lib ., Vulg.''</ref> conscripserunt, quorum omnes, qui fuerunt, libri digesti sunt ab Aufidio Namusa in centum quadraginta libros .
Ex his auditoribus plurimum auctoritatis habuit Alfenus Varus et Aulus Ofilius; ex quibus Varus et Consul fuit, Ofilius in equestri ordine perseveravit. Is fuit Caesari familiarissimus , et libros de
iure civili plurimos, et qui omnem partem operis fundarent, reliquit; nam de legibus Vicesimae primus conscribit, de iurisdictione ; idem edictum Praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Servius duos libros ad Brutum perquam brevissimos ad edictum subscriptos reliquit.
§ 45.-Fuit eodem tempore et Trebatius, qui idem Cornelii Maximi auditor fuit, Aulus Cascelius, Quintus Mucius, Volusii auditor; denique <ref>''qui deinde, Hal.''</ref> in illius honorem testamento Publium Mucium, nepotem eius, reliquit heredem; fuit autem quaestorius, nec ultra proficere voluit, quum illi etiam Augustus consulatum offerret. Ex his Trebatius peritior Cascelio, Cascelius Trebatio eloquentior fuisse dicitur, Ofilius utroque doctior. Cascelii scripta non extant, nisi unus liber bene dictorum; Trebatii complures, sed minus frequentatur.
§ 46.-Post hos <ref>''Br.; hoc, Taur.''</ref> quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit; fuit autem patricius, et transiit a causis agendis ad ius civile, maxime postquam Quintum Ligarium accusavit, nec obtinuit apud Caium Caesarem. Is est Quintus Ligarius, qui quum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit, nec aquam haurire; quo nomine eum accusavit, et Cicero defendit; extat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario. Tubero doctissimus quidem habitus est iuris publici et privati, et complures utriusque operis libros reliquit; sermone etiam <ref>''tamen, Hal.''</ref> antiquo usus affectavit scribere, et
ideo parum libri eius grati habentur.
§ 47.- Post hunc maximae auctoritatis fuerunt Ateius Capito, qui Ofilium secutus est, et Antistius Labeo, qui omnes hos audivit; institutus est autem a Trebatio. Ex his Ateius Consul fuit; La-
beo noluit, quum offerretur ei ab Augusto consulatus, quo suffectus fieret, et honorem suscipere <ref>''fieret et honorem susciperet, Hal.''</ref>; sed plurimum studiis operam dedit, et totum<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>
rat5meevp94gczel94f1qja1mkavylb
Categoria:Interpretationes e lingua Batava
14
82960
268132
2026-06-01T08:02:07Z
Demetrius Talpa
13304
nova
268132
wikitext
text/x-wiki
[[Categoria:Interpretationes per linguas nativas digestae|Batava]]
tnt2qspqeo9tdqlerrbckoaddegzomj