Wikisource lawikisource https://la.wikisource.org/wiki/Pagina_prima MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Specialis Disputatio Usor Disputatio Usoris Vicifons Disputatio Vicifontis Fasciculus Disputatio Fasciculi MediaWiki Disputatio MediaWiki Formula Disputatio Formulae Auxilium Disputatio Auxilii Categoria Disputatio Categoriae Scriptor Disputatio Scriptoris Pagina Disputatio Paginae Liber Disputatio Libri TimedText TimedText talk Modulus Disputatio Moduli Event Event talk 0 39135 268184 132793 2026-06-03T10:37:47Z Saumache 27923 268184 wikitext text/x-wiki {{titulus2 |Scriptor= Marcus Fabius Quintilianus |OperaeTitulus= De Institutione Oratoria |OperaeWikiPagina= De Institutione Oratoria |Annus= saeculo I |SubTitulus=Liber II - caput 4 |Genera=Ars rhetorica }} {{Liber |Ante=Caput III |AnteNomen=../3 |Post=Caput V |PostNomen=../5 }} {{pn|1}}Hinc iam, quas primas in docendo partes rhetorum putem, tradere incipiam, dilata parumper illa quae sola vulgo vocatur arte rhetorica. Ac mihi opportunus maxime videtur ingressus ab eo, cuius aliquid simile apud grammaticos puer didicerit. {{pn|2}}Et quia narrationum, excepta qua in causis utimur, tres accepimus species, fabulam, quae versatur in tragoediis atque carminibus, non a veritate modo sed etiam a forma veritatis remota; argumentum, quod falsum sed vero simile comoediae fingunt; historiam, in qua est gestae rei expositio; grammaticis autem poeticas dedimus: {{pn|3}}apud rhetorem initium sit historica, tanto robustior quanto verior. Sed narrandi quidem quae nobis optima ratio videatur, tum demonstrabimus, cum de iudiciali parte dicemus. Interim admonere illud satis est, ut sit ea neque arida prorsus atque ieiuna, (nam quid opus erat tantum studiis laboris impendere, si res nudas atque inornatas indicare satis videretur?) neque rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, in quas plerique imitatione poeticae licentiae ducuntur, lasciviat. {{pn|4}}Vitium utrumque, peius tamen illud, quod ex inopia quam quod ex copia venit. Nam in pueris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autem indoles laeta generosique conatus et vel plura iusto concipiens interim spiritus. {{pn|5}}Nec unquam me in his discentis annis offendat, si quid superfuerit. Quin ipsis quoque doctoribus hoc esse curae velim, ut teneras adhuc mentes more nutricum mollius alant et satiari velut quodam iucundioris disciplinae lacte patiantur. {{pn|6}}Erit illud plenius interim corpus, quod mox adulta aetas astringat. Hinc spes roboris. Maciem namque et infirmitatem in posterum minari solet protinus omnibus membris expressus infans. Audeat haec aetas plura et inveniat et inventis gaudeat, sint licet illa non satis sicca interim ac severa. Facile remedium est ubertati; {{pn|7}}sterilia nullo labore vincuntur. Ilia mihi in pueris natura minimum spei dederit, in qua ingenium iudicio praesumitur. Materiam esse primum volo vel abundantiorem atque ultra quam oporteat fusam. Multum inde decoquent anni, multum ratio limabit, aliquid velut usu ipso deteretur, sit modo unde excidi possit et quod exsculpi; erit autem, si non ab initio tenuem nimium laminam duxerimus et quam caelatura altior rumpat. {{pn|8}}Quod me de his aetatibus sentire minus mirabitur, qui apud Ciceronem legerit: Volo enim se efferat in adolescente fecunditas. Quapropter in primis evitandus et in pueris praecipue magister aridus, non minus quam teneris adhuc plantis siccum et sine humore ullo solum. {{pn|9}}Inde fiunt humiles statim et velut terram spectantes, qui nihil supra cotidianum sermonem attollere audeant. Macies illis pro sanitate et iudicii loco infirmitas est, et dum satis putant vitio carere, in id ipsum incidunt vitium, quod virtutibus carent. Quare mihi ne maturitas quidem ipsa festinet, nec musta in lacu statim austera sint; sic et annos ferent et vetustate proficient. {{pn|10}}Ne illud quidem quod admoneamus indignum est, ingenia puerorum nimia interim emendationis severitate deficere; nam et desperant et dolent et novissime oderunt et, quod maxime nocet, dum omnia timent, nihil conantur. {{pn|11}}Quod etiam rusticis notum est, qui frondibus teneris non putant adhibendam esse falcem, quia reformidare ferrum videntur et nondum cicatricem pati posse. {{pn|12}}Iucundus ergo tum maxime debet esse praeceptor, ut remedia, quae alioqui natura sunt aspera, molli manu leniantur; laudare aliqua, ferre quaedam, mutare etiam, reddita cur id fiat ratione, illuminare interponendo aliquid sui. Nonnunquam hoc quoque erit utile, ipsum totas dictare materias, quas et imitetur puer et interim tanquam suas amet. {{pn|13}}At si tam negligens ei stilus fuerit, ut emendationem non recipiat; expertus sum prodesse, quotiens eandem materiam rursus a me tractatam scribere de integro iuberem; posse enim adhuc eum melius, quatenus nullo magis studia quam spe gaudent. {{pn|14}}Aliter autem alia aetas emendanda est, et pro modo virium et exigendum et corrigendum opus. Solebam ego dicere pueris aliquid ausis licentius aut laetius, laudare illud me adhuc, venturum tempus, quo idem non permitterem; ita et ingenio gaudebant et iudicio non fallebantur. {{pn|15}}Sed ut eo revertar, unde sum digressus: narrationes stilo componi quanta maxima possit adhibita diligentia volo. Nam ut primo, cum sermo instituitur, dicere quae audierint utile est pueris ad loquendi facultatem, ideoque et retro agere expositionem et a media in utramque partem discurrere sane merito cogantur, sed ad gremium praeceptoris, et dum aliud* non possunt et dum res ac verba connectere incipiunt, ut protinus memoriam firment: ita cum iam formam rectae atque emendatae orationis accipient, extemporalis garrulitas nec exspectata cogitatio et vix surgendi mora circulatoriae vere iactationis est. {{pn|16}}Hinc parentium imperitorum inane gaudium, ipsis vero contemptus operis et inverecunda frons et consuetudo pessime dicendi et malorum exercitatio et, quae magnos quoque profectus frequenter perdidit, arrogans de se persuasio innascitur. {{pn|17}}Erit suum parandae facilitati tempus, nec a nobis negligenter locus iste transibitur. Interim satis est, si puer omni cura et summo, quantum illa aetas capit, labore aliquid probabile scripserit; in hoc assuescat, huius sibi rei naturam faciat. Ille demum in id, quod quaerimus, aut ei proximum poterit evadere, qui ante discet recte dicere quam cito. {{pn|18}}Narrationibus non inutiliter subiungitur opus destruendi confirmandique eas, quod ἀνασκευή et κατασκευή vocatur. Id porro non tantum in fabulosis et carmine traditis fieri potest, verum etiam in ipsis annalium monumentis; ut, si quaeratur, an sit credibile super caput Valeri pugnantis sedisse corvum, qui os oculosque hostis Galli rostro atque alis everberaret, sit in utramque partem ingens ad dicendum materia; {{pn|19}}aut de serpente, quo Scipio traditur genitus, et lupa Romuli et Egeria Numae. Nam Graecis historiis plerumque poeticae similis licentia est. Saepe etiam quaeri solet de tempore, de loco quo gesta res dicitur, nonnunquam de persona quoque; sicut Livius frequentissime dubitat, et alii ab aliis historici dissentiunt. {{pn|20}}Inde paulatim ad maiora tendere incipiet, laudare claros viros et vituperare improbos, quod non simplicis utilitatis opus est. Namque et ingenium exercetur multiplici variaque materia, et animus contemplatione recti pravique formatur, et multa inde cognitio rerum venit exemplisque, quae sunt in omni genere causarum potentissima, iam tum instruit, cum res poscet, usurum. {{pn|21}}Hinc illa quoque exercitatio subit comparationis, uter melior uterve deterior; quae quanquam versatur in ratione simili, tamen et duplicat materiam et virtutum vitiorumque non tantum naturam, sed etiam modum tractat. Verum de ordine laudis contraque, quoniam tertia haec rhetorices pars est, praecipiemus suo tempore. {{pn|22}}Communes loci (de iis loquor, quibus citra personas in ipsa vitia moris est perorare, ut in adulterum, aleatorem, petulantem) ex mediis sunt iudiciis et, si reum adiicias, accusationes; quanquam hi quoque ab illo generali tractatu ad quasdam deduci species solent, ut si ponatur adulter caecus, aleator pauper, petulans senex. Habent autem nonnunquam etiam defensionem. {{pn|23}}Nam et pro luxuria et pro amore dicimus, et leno interim parasitusque defenditur sic, ut non homini patrocinemur, sed crimini. {{pn|24}}Theses autem, quae sumuntur ex rerum comparatione, ut rusticane vita an urbana potior, iurisperiti an militaris viri laus maior, mire sunt ad exercitationem dicendi speciosae atque uberes, quae vel ad suadendi officium vel etiam ad iudiciorum disceptationem iuvant plurimum. Nam posterior ex praedictis locus in causa Murenae copiosissime a Cicerone tractatur. {{pn|25}}Sunt et illae paene totae ad deliberativum pertinentes genus, ducendane uxor, petendine sint magistratus. Namque et hae personis modo adiectis suasoriae erunt. {{pn|26}}Solebant praeceptores mei neque inutili et nobis etiam iucundo genere exercitationis praeparare nos coniecturalibus causis, cum quaerere atque exsequi iuberent, Cur armata apud Lacedaemonios Venus, et Quid ita crederetur Cupido puer atque volucer et sagittis ac face armatus, et similia, in quibus scrutabamur voluntatem, cuius in controversiis frequens quaestio est, quod genus chriae videri potest. {{pn|27}}Nam locos quidem, quales sunt de testibus, semperne his credendum, et de argumentis, an habenda etiam parvis fides, adeo manifestum est ad forenses actiones pertinere, ut quidam neque ignobiles in officiis civilibus scriptos eos memoriaeque diligentissime mandatos in promptu habuerint, ut quotiens esset occasio, extemporales eorum dictiones his velut emblematis exornarentur. {{pn|28}}Quo quidem (neque enim eius rei iudicium differre sustineo) summam videbantur mihi infirmitatem de se confiteri. Nam quid ii possint in causis, quarum varia et nova semper est facies, proprium invenire? quomodo propositis ex parte adversa respondere, altercationibus velociter occurrere, testem rogare? qui etiam in iis, quae sunt communia et in plurimis causis tractantur, vulgatissimos sensus verbis nisi tanto ante praeparatis prosequi nequeant. {{pn|29}}Necesse vero iis, cum eadem iudiciis pluribus dicunt, aut fastidium moveant velut frigidi et repositi cibi, aut pudorem deprehensa totiens audientium memoria infelix supellex, quae sicut apud pauperes ambitiosos pluribus et diversis officiis conteratur: {{pn|30}}cum eo quidem quod vix ullus est tam communis locus, qui possit cohaerere cum causa nisi aliquo propriae quaestionis vinculo copulatus; appareat alioqui non tam insertum quam adplicitum, {{pn|31}}vel quod dissimilis est ceteris vel quod plerumque adsumi etiam parum apte solet, non quia desideratur sed quia paratus est: ut quidam sententiarum gratia verbosissimos locos arcessunt, cum ex locis debeat nasci sententia. {{pn|32}}Ita sunt autem speciosa haec et utilia, si oriuntur ex causa; ceterum quamlibet pulchra elocutio, nisi ad victoriam tendit, utique supervacua, sed interim etiam contraria est. Verum hactenus evagari satis fuerit. {{pn|33}}Legum laus ac vituperatio iam maiores ac prope summis operibus suffecturas vires desiderant; quae quidem suasoriis an controversiis magis accommodata sit exercitatio, consuetudine et iure civitatium differt. Apud Graecos enim lator earum ad iudicem vocabatur, Romanis pro contione suadere ac dissuadere moris fuit. Utroque autem modo pauca de his et fere certa dicuntur. Nam et genera sunt tria, sacri, publici, privati iuris. {{pn|34}}Quae divisio ad laudem magis spectat, si quis eam per gradus augeat, quod lex, quod publica, quod ad religionem deum comparata sit. Ea quidem, de quibus quaeri solet, communia omnibus. {{pn|35}}Aut enim de iure dubitari potest eius, qui rogat, ut de P. Clodi, qui non rite creatus tribunus arguebatur; aut de ipsius rogationis, quod est varium, sive non trino forte nundino promulgata sive non idoneo die, sive contra intercessionem vel auspicia aliudve quid, quod legitimis obstet, dicitur lata esse vel ferri, sive alicui manentium legum repugnare. {{pn|36}}Sed haec ad illas primas exercitationes non pertinent; nam sunt hae citra complexum personarum, temporum, causarum. Reliqua eadem fere vero fictoque huiusmodi certamine tractantur. {{pn|37}}Nam vitium aut in verbis aut in rebus est. In verbis quaeritur, an satis significent, an sit in iis aliquid ambiguum; in rebus, an lex sibi ipsa consentiat, an in praeteritum ferri debeat, an in singulos homines. Maxime vero commune est quaerere, an sit honesta, an utilis. {{pn|38}}Nec ignore, plures fieri a plerisque partes; sed nos iustum, pium, religiosum, ceteraque his similia honesto complectimur. Iusti tamen species non simpliciter excuti solent. Aut enim de re ipsa quaeritur, ut dignane poena vel praemio sit, aut de modo praemii poenaeve, qui tam maior quam minor culpari potest. {{pn|39}}Utilitas quoque interim natura discernitur, interim tempore. Quaedam an obtineri possint, ambigi solet. Ne illud quidem ignorare oportet, leges aliquando totas, aliquando ex parte reprehendi solere, cum exemplum rei utriusque nobis claris orationibus praebeatur. {{pn|40}}Nec me fallit, eas quoque leges esse, quae non in perpetuum rogentur, sed de honoribus aut imperiis, qualis Manilia fuit, de qua Ciceronis oratio est. Sed de his nihil hoc loco praecipi potest; constant enim propria rerum, de quibus agitur, non communi qualitate. {{pn|41}}His fere veteres facultatem dicendi exercuerunt assumpta tamen a dialecticis argumentandi ratione. Nam fictas ad imitationem fori consiliorumque materias apud Graecos dicere circa Demetrium Phalerea institutum fere constat. {{pn|42}}An ab ipso id genus exercitationis sit inventum, ut alio quoque libro sum confessus, parum comperi; sed ne ii quidem, qui hoc fortissime adfirmant, ullo satis idoneo auctore nituntur. Latinos vero dicendi praeceptores extremis L. Crassi temporibus coepisse Cicero auctor est; quorum insignis maxime Plotius fuit. {Liber |Ante=Caput III |AnteNomen=../3 |Post=Caput V |PostNomen=../5 }} ejo7qv7l9hj12zag8fttaqa5noumf6l 104 68182 268170 227977 2026-06-02T12:10:25Z Persimmon and Hazelnut 22978 /* Validated */ 268170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Persimmon and Hazelnut" />{{c|8}}</noinclude>ferēbat manu gladium igneum, ut custodīret aditum paradisi. {{c|8. ''Cain and Abel.''}} Adāmus habuit multos liberos, inter quos Cainus et Abel numerantur: hic fuit pastor, ille agricola. Uterque obtulit dōna Domino, Caīnus quidem fructus terræ, Abel aūtem oves egregias. Dōna Abēlis placuērunt Deo, non aūtem dōna Caīni; quod Caīnus ægrè tulit. Dominus dixit Caīno: ''Cur invides frātri? si rectè facies, recipies mercēdem; sin aūtem malè lues pœnam peccāti.'' {{c|9. ''Cain kills Abel.''}} Caīnus non paruit Deo monenti: dissimulans īram, dixit frātri suo: ''Age, eāmus deambulātum.'' Itaque ūnà ambo abiērunt foràs, et quùm essent in agro, Caīnus irruit in Abēlem, et interfēcit illum. Deus dixit Caīno: ''Ubi est tuus frāter?'' Caīnus respondit: ''Nescio; num ego sum custos frātris mei{{SIC|.|?}}'' {{c|10. ''Cain punished.''}} Deus dixit Caīno: ''Caīne, quid fecisti? sanguis frātris tui, quem ipse fudisti manu tuâ clāmat ad me.'' {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> j5p0b68jn54m9xfpfiyfi339a7lm5zi 104 68234 268171 220170 2026-06-02T12:18:04Z Persimmon and Hazelnut 22978 /* Proofread */ 268171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Persimmon and Hazelnut" /></noinclude>Successit in locum Mōsis Josue, quem ipse prius designaverat. {{c|98. ''The Hebrews, under the conduct of Joshua, pass the Jordan dry-shod: in the year 1451 before J. C.''}} Ut Hebræi in terram promissam introducerentur, Jordānis erat trajiciendus; nec erat iis navium copia, nec vadum præbēbat amnis tunc plēno alveo fluens. Deus vēnit eis auxilio: Josue jussit præferri arcam fœderis, et populum sequi. Appropinquante arcâ, aquæ, quæ supernè defluēbant, stetērunt instar muri: quæ aūtem infrà, descendērunt et alveum siccum reliquērunt. {{c|94. ''Joshua erects a monument.''}} Hebræi incedēbant per arentem alveum, dōnec rīpam oppositam attingerent. Tum reversæ sunt aquæ in locum pristinum. Josue verò duodecim lapides è medio amne sublātos erexit, ut essent perenne rei monumentum. Dixit Hebræis: ''Si quandò vos interrogaverint filii vestri quorsùm spectat ista lapidum congeries? respondebitis; Sicco pede trajecimus Jordānem istum; idcirco positi sunt lapides ad sempiternam facti memoriam, ut discant quanta sit Dei potentia<noinclude><references/></noinclude> aha3se2sa752upr2xstg1s06qyf00r9 104 80984 268179 260534 2026-06-02T21:11:15Z Benoit Soubeyran 25250 268179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh|212|{{sc|{{lsp|Hotomani}}}}|}}</noinclude>De Parlamentis inridicialibus. C A P. XXVII. SVb eadem Capeuingiorú familia exortum eft in Francogallia Regnum Rabularium, de quo nobis propter incredibilem artificum induftriam, & inauditam feculis omnibus fo- lertiam dicendum videtur. Dominatur hocté- pore paſſim inGallia genus hominum,qui Iuri- dicià nonnullis, Pragmatici ab aliis, itemq; Ra- bulæ appellantur. Horum tanta trecentis ferè abhinc annis fuit folertia, vt non modò publici concilij auctoritatem(de qua fuperiùs diximus) propè iam opprefferint, verùm etiam omnes Regni Principes, atq; adeò Maieftatem regiam amplitudini fuæ parere coegerint. Itaque qui- bus in oppidis illius Regni fedes pofitæ funt, in iis tertia ferè ciuium & incolarum pars tantis excitata præmiis ad illius fe artis Rabulariæ ſtu- dium ac diſciplinam applicauit. quod vel Lute- tiæ, quæ ceterarum ciuitatum omniú princeps numeratur,cuiuis licet animaduertere. Quis e- nim vel triduum in illa vrbe verfatus, non ani- maduertit,tertiam ciuium partem,artem iftam rabulațiam & litigatoriam factitare? Itaq; fum- mus in ea Pragmaticorum conuentus(qui Pur- puratus Senatus dicitur)tātarum opum, tantæ- que dignitatis eft, vt quemadmodum de Sena- tu Romano quondam dictum eft, non iam cố- filiariorum, fed regum ac fatraparum confef- fus videatur.quippe,cùm plerique in illum alle- &i,<noinclude></noinclude> 9uyctntrio7v5p3ta1s24yqy3b37lvv 104 81212 268178 261876 2026-06-02T21:10:00Z Benoit Soubeyran 25250 268178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh|200|{{sc|{{lsp|Hotomani}}}}|}}</noinclude>quemadmodum a luriſcōſultis dici ſolet. Quo¬ rum quid fieri intereſt, eorum in eo negotio ge. rendo requiritur aſſenſus: vel hoc modo, quod aliquos tangit, debet ab iis approbari. Quintiā Hoſtieniis Canoniſta celehris & magnæ inter ſuos auctoritatis, in ſumma de cenſibus, ita ſcri¬ bit. Quæritur, nūquid Rex Francia habeat pri¬ uiligium concedendi pedagia, vel mutandi no¬ uam monetam. Reſpondeo, ſicut Papa in ſimi¬ li quæſtione, ſic videretur aliquibus. c. per vene¬ rabilem. qui fil. ſint legit. Mihi vero non videtur niſi populus ei poteſtatom illam dederit: quæ & Imperatori data eſt. argu. l. 2. §. deinde. D. de o¬ rig. iur̄ In mulieres. non vi ab hereditate Regni. ſic ab eius procuratione. Francosallico iure arceantur. C 4 y. xxvi. Ed quoniam de regni procuratione & ſum. ma Reip. adminiſtrandæ inſtituta diſputatio eſt, non prætereunda quæſtio videtur, An mu¬ lieres non vt ab hereditate Regni, ſic etiam ab eius procuratione arceantur. Primum autem il¬ lud aperte teſtatum volumus, nos neqꝫ de Ro¬ manorum, neque de aliarum gentium iure, ſed tantum de huius noſtræ Francogalliæ inſtitutis diſſerere. Nam, vt notū omnibus eſt, Romano. rum inſtitutis mulieres propter infirmitatem conſilij in perpetua tutorum poteſtate fuiſſe. atque<noinclude></noinclude> n5czn0rg762nwe9p5to2fngkcjhzs1q 104 81383 268181 267215 2026-06-03T00:44:10Z Shenme 17647 was not proofread before 268181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>contingunt, et emendare, et componere, et mo- dis et regulis competentibus tradere. Et hoc non primum a nobis dictum est, sed ab antiqua de- scendit prosapia, quum et ipse Iulianus, legum et edicti perpetui subtilissimus conditor, in suis li- bris hoc retulit <ref>''mss. Flor. Pl. 1. 2. Bg., ed. Nbg. Schf. Sp.;'' retulerit, ''Hal. y otras.''</ref>, ut, si quid imperfectum inve- niatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur; et non ipse sotus, sed et divus Hadrianus in com- positione edicti et senatusconsulto <ref>senatusconsulti, ''mss. Gt. Pl. 2. ed. Nbg.''</ref>, quod eam secutum est, hoc apertissime definivit, ut, si quid in edicto positum non inveniatur <ref>''mss. y ed. del Cód.;'' invenitur, ''ms. Flor.''</ref>, hoc ad eius regulas eiusque coniecturas et imitationes <ref>mutationes, ''ed. Nbg.''</ref> possit nova instruere <ref>constituere, ''ed. Nbg. Cont. 66. 71. 76. Char. Pac.;'' construere,'' Russ.''</ref> auctoritas. § 19.—Haec igitar omnia scientes, patres con- scripti, et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissimas agite summae Divinitati, quae vestris <ref>''ms. Flor. Cont. 62. Sp. Bk.;'' nostris, ''mss. Pl. 1. 2. Bg. ed. Nbg. Schf. Hal. y otras;'' ὑμετέροις χρόνοις, ''la const.'' Δέδωκεν §. ''19.''</ref> temporibus tam saluberrimum opus servavit. Quo enim antiquitas digna divino non est viva iudicio, hoc vestris <ref>nostris, ''mss. Pl. 1. Bg. Gt., ed. Nbg. Schf. Hal. Russ. Cont. 66. 71. 76. Char. Pac.''</ref> temporibus indultum est. Hasce itaque leges et adorate <ref>et orate et salvate, ''ms. Pl. 2.''</ref> et observate <ref>servate, ''ms. Pl. 1., ed. Schf.''</ref>, omnibus antiquioribus quie- scentibus, nemoque vestrum audeat vel com- parare eas prioribus, vel, si quid dissonans in utroque est, requirere <ref>quaerere, ''ms. Pl. 2. Hal.''</ref>, quia <ref>quia, ''añadido posteriormente en el ms. Flor.''</ref> omne, quod hic positum est, hoc unicum et solum observari censemus. Nec in iudicio, nec in alio certamine, ubi leges necessariae sunt, ex aliis libris, nisi ab iisdem Institutionibus nostrisque Digestis et con- stitutionibus, a nobis compositis vel promulgatis, aliquid vel recitare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini <ref>crimine, ''ms. Flor.''</ref> subiectus una com iudice, qui eorum audientiam patiatur <ref>ei audientiam accommodaverit (accommodavit), ''mss. Pl. 1. 2. Bg. Gt., ed. Nbg. Schf. Hal. Russ. Cont. Char. Pac., Vac.''</ref>, poenis gravissimis laborare. § 20.—Ne autem incognitum vobis fiat, ex qui- bus veterum libris haec consummatio ordinata est <ref>sit, ''Hal. Russ. Cont. Char. Pac.''</ref>, iussimus et hoc in primordiis Digesto- rum nostrorum inscribi, ut manifestissimum <ref>manifestum, ''ms. Bg., Russ. Cont. Char. Pac.''</ref> sit, ex quibus legislatoribus quibusque libris eo- rum et quot <ref>quod, ''ms. Flor.''</ref> millibus <ref>quibusque—millibus, ''faltan en el ms. Pl. 1.''</ref> hoc iustitiae Roma- nae templum aedificatum est. Legislatores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto opere fuerant <ref>''mss. y ed. del Cód.;'' operant, ''por'' opere fuerant, ''ms. Flor.''</ref>, et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indignati <ref>dedignati, ''Hal. Russ. Cont. 66. 71. Char. Pac.;'' dignitati, ''Cont. 76.''</ref>, omni- bus uno dignitatia apice impertito, nec sibi quo- quam <ref>''ms. Bg., Hal. Russ. y después los demás; falta en la ed. Schf.; quodam, ''mss. Pl. 1. 2. Gt., ed. Nbg.;'' cuidam, ''ms. Flor.''</ref> antiquam praerogativam vindicante. Quum <ref>Dum, ''Cont. 66. 71. 76. Char. Pac.''</ref> enim constitutionum vicem et has leges obtinere censuimus, quasi ex nobis promulgatas, quid amplius ant minus in quibusdem esse intel- ligatur, quum una dignitas, una potestas omni- bas est indulta? § 21.—Hoc autem, quod et ab initio nobis vi- sum est <ref>iustum visum est, ''Russ. Cont. Char. Pac.''</ref>, quum hoc opus fieri Deo annuente mandabamus, tempestivum nobis videtur et in<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 64zw0ttr7jfzhppzjm4i4o9gwtk311a 268182 268181 2026-06-03T00:50:14Z Shenme 17647 line endings 268182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jean Paul A M A" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>contingunt, et emendare, et componere, et modis et regulis competentibus tradere. Et hoc non primum a nobis dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia, quum et ipse Iulianus, legum et edicti perpetui subtilissimus conditor, in suis libris hoc retulit <ref>''mss. Flor. Pl. 1. 2. Bg., ed. Nbg. Schf. Sp.;'' retulerit, ''Hal. y otras.''</ref>, ut, si quid imperfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur; et non ipse sotus, sed et divus Hadrianus in compositione edicti et senatusconsulto <ref>senatusconsulti, ''mss. Gt. Pl. 2. ed. Nbg.''</ref>, quod eam secutum est, hoc apertissime definivit, ut, si quid in edicto positum non inveniatur <ref>''mss. y ed. del Cód.;'' invenitur, ''ms. Flor.''</ref>, hoc ad eius regulas eiusque coniecturas et imitationes <ref>mutationes, ''ed. Nbg.''</ref> possit nova instruere <ref>constituere, ''ed. Nbg. Cont. 66. 71. 76. Char. Pac.;'' construere,'' Russ.''</ref> auctoritas. § 19.—Haec igitar omnia scientes, patres conscripti, et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissimas agite summae Divinitati, quae vestris <ref>''ms. Flor. Cont. 62. Sp. Bk.;'' nostris, ''mss. Pl. 1. 2. Bg. ed. Nbg. Schf. Hal. y otras;'' ὑμετέροις χρόνοις, ''la const.'' Δέδωκεν §. ''19.''</ref> temporibus tam saluberrimum opus servavit. Quo enim antiquitas digna divino non est viva iudicio, hoc vestris <ref>nostris, ''mss. Pl. 1. Bg. Gt., ed. Nbg. Schf. Hal. Russ. Cont. 66. 71. 76. Char. Pac.''</ref> temporibus indultum est. Hasce itaque leges et adorate <ref>et orate et salvate, ''ms. Pl. 2.''</ref> et observate <ref>servate, ''ms. Pl. 1., ed. Schf.''</ref>, omnibus antiquioribus quiescentibus, nemoque vestrum audeat vel comparare eas prioribus, vel, si quid dissonans in utroque est, requirere <ref>quaerere, ''ms. Pl. 2. Hal.''</ref>, quia <ref>quia, ''añadido posteriormente en el ms. Flor.''</ref> omne, quod hic positum est, hoc unicum et solum observari censemus. Nec in iudicio, nec in alio certamine, ubi leges necessariae sunt, ex aliis libris, nisi ab iisdem Institutionibus nostrisque Digestis et constitutionibus, a nobis compositis vel promulgatis, aliquid vel recitare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini <ref>crimine, ''ms. Flor.''</ref> subiectus una com iudice, qui eorum audientiam patiatur <ref>ei audientiam accommodaverit (accommodavit), ''mss. Pl. 1. 2. Bg. Gt., ed. Nbg. Schf. Hal. Russ. Cont. Char. Pac., Vac.''</ref>, poenis gravissimis laborare. § 20.—Ne autem incognitum vobis fiat, ex quibus veterum libris haec consummatio ordinata est <ref>sit, ''Hal. Russ. Cont. Char. Pac.''</ref>, iussimus et hoc in primordiis Digestorum nostrorum inscribi, ut manifestissimum <ref>manifestum, ''ms. Bg., Russ. Cont. Char. Pac.''</ref> sit, ex quibus legislatoribus quibusque libris eorum et quot <ref>quod, ''ms. Flor.''</ref> millibus <ref>quibusque—millibus, ''faltan en el ms. Pl. 1.''</ref> hoc iustitiae Romanae templum aedificatum est. Legislatores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto opere fuerant <ref>''mss. y ed. del Cód.;'' operant, ''por'' opere fuerant, ''ms. Flor.''</ref>, et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indignati <ref>dedignati, ''Hal. Russ. Cont. 66. 71. Char. Pac.;'' dignitati, ''Cont. 76.''</ref>, omnibus uno dignitatia apice impertito, nec sibi quoquam <ref>''ms. Bg., Hal. Russ. y después los demás; falta en la ed. Schf.; quodam, ''mss. Pl. 1. 2. Gt., ed. Nbg.;'' cuidam, ''ms. Flor.''</ref> antiquam praerogativam vindicante. Quum <ref>Dum, ''Cont. 66. 71. 76. Char. Pac.''</ref> enim constitutionum vicem et has leges obtinere censuimus, quasi ex nobis promulgatas, quid amplius ant minus in quibusdem esse intelligatur, quum una dignitas, una potestas omnibus est indulta? § 21.—Hoc autem, quod et ab initio nobis visum est <ref>iustum visum est, ''Russ. Cont. Char. Pac.''</ref>, quum hoc opus fieri Deo annuente mandabamus, tempestivum nobis videtur et in<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> rh500ntatpfbe3at29glzh5ssw2rg3a 104 82765 268183 267298 2026-06-03T04:45:24Z Shenme 17647 check footnotes tomorrow, do 22 268183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-22045-61" />{{InitiumBilinguis|s|lg=es}}</noinclude>praesenti sancire, ut nemo neque eorum, qui in praesenti iuris peritiam habent <ref>nec qui postea habebunt, ''añade el ms. Bg.''</ref>, neque postea fierent <ref>''ms. Flor.;'' neque qui postea fierent, ''Sp. Bk.;'' nec qui postea fuerint, ''mss. del Cód. y las demás ediciones.''</ref>, audeat commentarios hisdem legibus annectere, nisi tantum si velit eas in graecam vocem transformare, sub eodem ordine eaque <ref>''mss. Flor. Pl. 1. 2. Bg. Gt., ed. Schf.;'' eadem, ''ed. Nbg.;'' Russ. Cont. Char. y Pac.;'' quis duxerit, ''sobreañadido en el ms. Gt.;'' quis fateatur, ''ó'' intelligimus, ''6'' crederes, ''dice Russ. que'' eademque, ''Hal. y otras.''</ref> consequentia, sub qua et voce Romana <ref>''ms. Pl. 2., ed. Schf. Sp. Bk.;'' voce Romanae, ''ms. Flor., Cont. 62.;'' voces Romanae, ''mss. Pl. 1. Bg. Gt., ed. Nbg. Hal. y otras.''</ref> positae sunt (hoc, quod Graeci κατὰ πόδα <ref>''En los ms. Pl. 1. 2. Bg., ed. Nbg. hay vestigios de las palabras griegas, que faltan en la ed. Schf.;'' κατὰ πόδας, ''Hal. Russ. Cont. 66. 71. 76. Char. Paс.''</ref> dicunt), et si quid <ref>''Bk.;'' vel si quis, ''ms. Pl. 1.;'' vel si quid, ''ed. Nbg. Russ. Cont. Char. Pac.;'' et si qui, ''mss. Flor. Pl. 2. Bg. Gt., ed. Schf. Hal. Sp.; καὶ εῖ τι, ''la const. xxxx §. ''21.''</ref> forsitan per titulorum subtilitatem annotare maluerint, et ea, quae paratitla <ref>παράτιτλα, ''Hal. Russ. Cont. Char. Pac.; hay vestigios de la palabra griega en los mss. Pl. 1. 2. Bg., ed. Nbg.''</ref> nuncupantur, componere. Alias autem legum interpretationes, immo magis perversiones, eos iactare <ref>tractare, ''mss. Pl. 2. Gt., ed. Nbg.''</ref> non concedimus, ne verbositas eorum aliquod legibus nostris afferat ex confusione dedecus; quod et in antiquis edicti perpetui commentatoribus factum est, qui opus moderate confectum huc atque illuc in diversas sententias producentes <ref>contrahentes, ''añade ms. Flor., que falta en los mss. y en las ed. del Cód., menos en Sp., quien la puso dentro de un paréntesis.''</ref> in infinitum detraxerunt <ref>et factum est, ''inserta el ms. Bg.''</ref>, ut <ref>ut, ''falta en el ms. Bg.''</ref> paene omnem Romanam sanctionem esse confusam <ref>''mss. Flor., Pl. 1. 2. Bg., ed. Nbg. Schf. Sp.,'' cerneres, ''añaden las ed. Schf. Hal. Russ. Cont. Char. Pac. Bk., contra Russ. Cont. Char. y Pac.;'' quis duxerit, ''sobreañadido en el ms. Gt.;'' quis fateatur, ''ó'' intelligimus, ''ó'' crederes, ''dice Russ. que añaden otros.;'' ὥστε-βραχύτατον αὐτὸ καθεστὸς εἰς ἐναριθμητον ἐκταθῆναι πλῆθος, ''la citada const. griega §. 21.''</ref> Quos <ref>''mss. Flor. Bg., Sp.;'' Quod, ''mss. Pl. 1. 2. Gt., y otras ediciones.''</ref> si passi non sumus, quemadmodum posteritatis admittatur vana discordia? Si quid autem tale facere ausi fuerint, ipsi quidem falsitatis rei constituantur, volumina autem eorum omnimodo corrumpentur. Si quid vero, ut supra dictum est, ambiguum fuerit visum, hoc ad imperiale culmen per iudices referatur, et ex auctoritate augusta manifestetur, cui soli concessum est leges et condere et interpretari. § 22.—Eandem autem poenam falsitatis constituimus et adversus eos, qui in posterum leges nostras per siglorum <ref> ''ms. Flor., Cont. 62. Sp. Bk.;'' signorum, ''mss. del Cód. y las demás. ed., Vac.''</ref> obscuritates ausi fuerint conscribere. Omnia enim, id est <ref> ''id est, faltan en las ed. Nbg. Hal.''</ref> et nomina prudentium, et titulos, et librorum numeros per consequentias literarum volumus, non per sigla <ref> ''Véase la nota 14.''</ref> manifestari; ita ut qui talem librum sibi paraverit, in quo sigla <ref> ''Véase la nota 14.''</ref> posita sunt in qualemcunque locum <ref> ''in qualicunque loco, ms. Bg., Hal. Russ. Cont. Char. Pac. Bk. Vac.''</ref> libri vel voluminis, sciat inutilis <ref> ''inutilem, ms. Bg., ed. Nbg.''</ref> se esse codicis dominum; neque enim licentiam aperimus ex tali codice in iudicium aliquid recitare, qui in quacunque sua parte siglorum <ref> ''Véase la nota 14.''</ref> habet malitias. Ipse autem librarius, qui eas <ref> ''qui ea, mss. Pl. 2. Bg., ed. Schf. Russ. Cont. 66. 71. 76. Char. Pac.''</ref> inscribere ausus fuerit, non solum criminali poena, secundum quod dictum est, plectetur, sed etiam libri aestimationem in duplum domino reddat, si et ipse dominus ignorans talem librum vel comparaverit, vel confici curaverit; quod et antea a nobis dispositum est et in latina constitutione, et in graeca, quam <ref> ''dispos. est (in) constitutione, quam, mss. Pl. 1. 2. Bg. Gt., ed. Nbg. Schf. Hal. Russ. Cont. 66.71.76.; pero ταῖς τε τῇ Ῥωμαίων προελθούσαις φωνῇ, τῇ τε τῶν Ἑλλήνων γλώττη, la citada const. griega §. 22.''</ref>ad legum professores dimisimus.<noinclude>{{ExitusBilinguis|s|lg=es}}</noinclude> 2wsa6ot9rszkpzspxwk1tdn58i9okrf 104 82967 268176 268168 2026-06-02T21:04:48Z Benoit Soubeyran 25250 268176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh|190|{{sc|{{lsp|Hotomani}}}}|}}</noinclude>ſanctionum habeát, huiufmodi actis ad Remp. pertinétibus auctorem Curiam fieri hodie ne- ceffe eft, eatque in curia promulgari. Et paulo poſt:In hac curia præfecti prouinciarum ac iu- ridici, quos Ballizos, Seneschallos, & huiufmo- dinominibus vocamus,in leges iurare foleat. In huius acta referri diplomata, regiaq; beneficia folent,vt perpetua elle poflint,ac nunquam an- tiquabilia. Huius auctoritate rata irritave Prin- cipum acta, ne ipfis quidem recufantibus,fiunt. vna hęc curia eft,à qua fibiius dari Principes(le- gibus foluti) ciuili animo ferunt: quam aucto- rem fieri facrandis promulgandifque fanctioni- bus fuis volunt. Cuius concilij cenfuræ confti- tutiones fuas eximi, edictaque fua nolint, imò cuius decretis acta fua confecrari æternitati ve- lint.Hęc Budæus.Vt igitur hanc fibi poteftatem Senatus ille tyrannicè vfurpauit, vt Kegiis e- dictis atque imperiis intercederet: quod certe credibile non eft:aut illud fateamur neceffe eft, Regibus non liberam & infinitam rerum o- mnium poteftatem permiffam antiquitus fuif- fe, quod etiam Auffrerius, Boerius, Montanius, Chaffanæus aliique fummæ apud Gallias au- ctoritatis pragmatici, vna voce, fine vlla varie- tate,atteftantur. Age, reliquas leges regias videamus: atque hanc in primis, Vt Regiius no fit neq; filiú ad- optare, neque de fuo regno, vel inter viuos,vel per teftamentum difponere:fed in regni fuccef- fione maiorum inftituta & antiqua cófuetudo ferue-<noinclude></noinclude> ca3zzuibtmat0k1bdi7xah6xw9rqrdp 104 82969 268172 2026-06-02T20:29:52Z Benoit Soubeyran 25250 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'In eodem teftamento:num.15 1. Ex quibus,in- quit, confutatur,& penitus confunditur,vt ipfo iure nihil valuerit ille tractatus pacis,quem An- gli prætendunt paffatum fuiffe inter Carolum fextum,Francorum regem,& Henricum quin- tum,Regem Angliæ,per quem dictus Carolus dominam Catharinam filiam fuam nuptui de- dit præfato Henrico, eumque fibi adoptauit in filium: necnon fine proceribus folus exiftens declarauit coronam Franciæ eidem pertinere, &... 268172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh|192|{{sc|{{lsp|Hotomani}}}}|}}</noinclude>In eodem teftamento:num.15 1. Ex quibus,in- quit, confutatur,& penitus confunditur,vt ipfo iure nihil valuerit ille tractatus pacis,quem An- gli prætendunt paffatum fuiffe inter Carolum fextum,Francorum regem,& Henricum quin- tum,Regem Angliæ,per quem dictus Carolus dominam Catharinam filiam fuam nuptui de- dit præfato Henrico, eumque fibi adoptauit in filium: necnon fine proceribus folus exiftens declarauit coronam Franciæ eidem pertinere, & poft fui deceflum totum Franciæ regnum ad ipfum peruenturum.Sed dictus tractatus à pro- ceribus regni reprobatus fuit, qui Carolum e- ius filium vngi & coronari fecerunt. Hæc Be- ned.Secunda igitur Regni Francogalliæ illa lex efto.Deinceps tertiam videamus, quam effe có- ftat huiufmodi: vt rege mortuo regni heredi- tas filio ipfius natu maximo deferatur, neque regivel natu minorem maiori anteferre,'vela- lium fibi fuccefforé inftituere liceat. Cuius hæc ratio eft certiffima: quoniam parentes ea demű adimere fuis liberis poffunt, quæ ab ipfis profi- ciſcútur:quæ vero vel natura,vellege atque in- ftitutis maiorum iis addicta funt, in iis parentes ius nullum habent.l.fi arrogator. 22.D.de arro- gat.l.3.D.de interd. & releg. Filius autem natu maximus fuitatem & fpem hereditatis, non pa- rétis fed legis communis beneficio adeptus eft: neque illam fuo patri acceptam ferre debet, fed legibus atque inftitutis maiorum. itaque rectif fine doctores omnes vno confenfu affirmant, Re-<noinclude></noinclude> dj74v91gg30lzm8h9j5bcl14is592a4 104 82970 268173 2026-06-02T20:32:04Z Benoit Soubeyran 25250 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'Regem Francorum non poffe auferre primo- genito ius primogenitura, fine ſpe regni, & dare fecundo genito,vel alteri.Ioan. Andr. in c. licet, de voto. Bald.de prohib. feud. alien. per Frid.§. illud. Panorm.conf. 3. nitarin præfenti, lib.2.laſon in l.nemo poteft, Delegat. I.Bald.in c. 1. De feud. March.ducat. fed præcipue Ioan. Terrirubius tract.i.concl. 9. vbi fic fcribit: Re- ges Franciæ nunquam confueuerunt de regno teftari, fed folum ex vi... 268173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh||{{sc|{{lsp|Francogalli}}a.}}|193}}</noinclude>Regem Francorum non poffe auferre primo- genito ius primogenitura, fine ſpe regni, & dare fecundo genito,vel alteri.Ioan. Andr. in c. licet, de voto. Bald.de prohib. feud. alien. per Frid.§. illud. Panorm.conf. 3. nitarin præfenti, lib.2.laſon in l.nemo poteft, Delegat. I.Bald.in c. 1. De feud. March.ducat. fed præcipue Ioan. Terrirubius tract.i.concl. 9. vbi fic fcribit: Re- ges Franciæ nunquam confueuerunt de regno teftari, fed folum ex vi confuetudinis defertur fucceffio primogenitis maribus ex linea recta eorum, quibus fucceditur: & illa definente fuc- cedunt mares tráfuerfales iuxta gradus præro- gatiuam. Item, cõcl.9.10.11.& 1 2.vbificloqui- tur:In regno Francia non habetur fucceffiohe- reditaria fiue patrimonialis, fed fimplex fuccef- fio, fiue fubrogatio primogeniti, vel proximio- risagnati, cui regnum debetur ex fola lege vel confuetudine regni,à qua fola ius accipit,& nõ à patre vel alio prædeceffore: & fic ius primogeni turæ,quantum ad tale regnum non habetur à patre, fed à lege regni:vnde nec eft hereditariú, nec patrimoniale, fed mero iure filiationis, vel fanguinis competit.Ita quod non poffet Rex de regno teftari, etiam primogenitum, vel proxi- miorem,cui regnum debetur,inftituendo:quia nullo modo poffet inftitutus capere regnum vi teftamenti, vel alterius difpofitionis paternæ, que non valuit:fed folum virtute legis immuta- bilis regni,à qua vocatur. Et in eandem fenten- tiam Guill.Benedict.in c.Raynutius,in verb.In N<noinclude></noinclude> 7g4hxxj0m92ig1704r2f7rkiobqruvu 104 82971 268174 2026-06-02T20:41:35Z Benoit Soubeyran 25250 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'codem teftamento:num. 148. ita fcribit: Natu- ra regni Franciæ, inquit,requirit,& exigit,ne de ço fiant teftaméta,legata,vel aliæ difpofitiones. Vnde loan.de terra rub.in quodam libro,quem intitulauit Vinea Ecclefiæ, tract. 1. q.9. conclu- dit,dicens,quia regnum Fraciæ debetur primo- genito ex fola regni confuetudine, nunquam confueueruntReges de ipfo regno teftari:quod vi & medio confuetudinis defertur primogeni to. Nam Reges Francia nunquam... 268174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh|194|{{sc|{{lsp|Hotomani}}}}|}}</noinclude>codem teftamento:num. 148. ita fcribit: Natu- ra regni Franciæ, inquit,requirit,& exigit,ne de ço fiant teftaméta,legata,vel aliæ difpofitiones. Vnde loan.de terra rub.in quodam libro,quem intitulauit Vinea Ecclefiæ, tract. 1. q.9. conclu- dit,dicens,quia regnum Fraciæ debetur primo- genito ex fola regni confuetudine, nunquam confueueruntReges de ipfo regno teftari:quod vi & medio confuetudinis defertur primogeni to. Nam Reges Francia nunquam potuerunt, neque poffet Carolus octauus Rex nofter mo- dernus teftamétum facere de regno, etiam he- redem inftituendo dominum Delphinum eius primogenitum. quia regnum Franciæ non de- betur primogenito,ex fucceffione teftamenta- ria,vel ab inteftato,fed folum ex lege &confue- tudine regni. Igitur Rex ipfum dare no poteft primogenito, neque auferre per alienationes inter viuos, teftamenta, neque debita volunta- ria, legata exheredationis, ex cauffa:quia primo genitus Franciæ non habet regnum à patre, fed abipfa regnilege & confuetudine: & fic pater poteftatem non habet ipfum grauare: & detali dignitate teftamento difponinon poteft, vel a lius in præiudicium primogeniti, qui cùm ius il- lud habeat, non patris iudicio, fed legis benefi cio, per eum grauarinon poteft, à quo benefi cium non habet,nec commodů fentit. Hæc ad verbum Bened. Sequitur quarta lex regni, de qua tamen fuperius ca. 10. differuimus. Ne vir- go,neve mulier ad regni hereditatem admittą- tur<noinclude></noinclude> dlfmq3c7ev60nlfoh5hjiftnzprtvx9 104 82972 268175 2026-06-02T21:02:52Z Benoit Soubeyran 25250 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'tur ; fed agnatus defuncto Regi proximus,quá- uis gradu fœminá pofterior, ei tamen præfera- tur.qua de lege nobilis Pragmaticus Iacob.Petr. in fua Pract. capit. 63. ita fcribit: Carolo qui rex Franciæ & Nauarræ fuerat mortuo, filia Lu- douici, fui quondam fratris fucceffit in regno Nauarræ.quia illud regnum venerat per fœmi- nam:fed in regno Franciæ non fucceffit: quia non admittitur fœmina, quamdiu mafculus de genereinuenitur:fincceffit ergo... 268175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh||{{sc|{{lsp|Francogalli}}a.}}|195}}</noinclude>tur ; fed agnatus defuncto Regi proximus,quá- uis gradu fœminá pofterior, ei tamen præfera- tur.qua de lege nobilis Pragmaticus Iacob.Petr. in fua Pract. capit. 63. ita fcribit: Carolo qui rex Franciæ & Nauarræ fuerat mortuo, filia Lu- douici, fui quondam fratris fucceffit in regno Nauarræ.quia illud regnum venerat per fœmi- nam:fed in regno Franciæ non fucceffit: quia non admittitur fœmina, quamdiu mafculus de genereinuenitur:fincceffit ergo Philippus filius Caroli,qui erat ein quarto gradu:quamuis di- &a fratris filia tantü effet in tertio. Item Guill. Bened.in verb.duas habens,num. 78. vnde re- ftat,inquit, neq; filias, neque mafculos ex ipfis defcendentes in regno Frácia fecundum ipfius leges & confuetudinem fuccedere, quinimoli- beris mafculis non exiftentibus reliqui paren- tes & confanguinei in regno fuccederent, fer- uata gradus prærogatiua. Hec Bened. quæ mul- to copiofius confirmat nume. 119. & 120. Ítem Cofm. Guim. in proœmio pragmat. fanct. vbi fic fcribit:Regnum Francię eft ita nobile, & cla- rum, quod in co nunquam fuccedit fœmina, li- cet bene in regno Nauarra. & huiufmodi qua- ftio orta fuit poft mortem Philippi Pulchri, Re- gis Francorum, qui habuit vnam filiam, nomi- ne Ifabellam: & tres filios:dictam !fabellam du- xit in vxorem Eduardus Rex Angliæ,ex qua ha- buit vnum filium,qui fimiliter dictus eft Eduar dus, qui fucceffit in regno Angliæ,defuncto di- &o Philippo. Tres cius filij fuerunt reges Fran N 2<noinclude></noinclude> n0jguihu1n4ytgu4camwgawatxpxrov 104 82973 268177 2026-06-02T21:08:42Z Benoit Soubeyran 25250 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'ciæ figillatim:quitandem decefferunt fine libe- ris:quibus fucceflit in regno Francia Philippus, filius Caroli de Valefio, fratris dicti Philippi, de confenfu & approbatione x 11.Parium Franciæ, quinoluerunt dare regnum dicta Ifabellæ, Re- ginæ Angliæ, nec filio eius Eduardo: vnde ortæ funt magnæ guerra, inter Reges Anglix & Francia, & iniuftè. quia ficut filia Regis non fuccedit in regno Francorum, ita nec natus ex ea.§.hocauté.qui feud.dar.... 268177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh|196|{{sc|{{lsp|Hotomani}}}}|}}</noinclude>ciæ figillatim:quitandem decefferunt fine libe- ris:quibus fucceflit in regno Francia Philippus, filius Caroli de Valefio, fratris dicti Philippi, de confenfu & approbatione x 11.Parium Franciæ, quinoluerunt dare regnum dicta Ifabellæ, Re- ginæ Angliæ, nec filio eius Eduardo: vnde ortæ funt magnæ guerra, inter Reges Anglix & Francia, & iniuftè. quia ficut filia Regis non fuccedit in regno Francorum, ita nec natus ex ea.§.hocauté.qui feud.dar.poff.Deg adib.fuc- cefl.in feud. c. i. §. ad filias. Exclufo enim afcen- dente, excluduntur defcendentes ex perfona afcendentis.l.fin.C.de natur.lib.l.fi viua, C. de bon.matern. Ideo non potuit d. Eduardus filius d. Iſabellæ prætédere aliquod ius in regno Frá- cię:dicit Bald.in repet.la.C.de fumma trinit.Sed nemo vberius hanc hiftoriam exponit, quam Claudius Seyffellus,archiepifc.Taurin.in lib.de lege Salica:vbi vtriufque Regis Angliæ & Fran- ciæ iufta copiofe exponit: & ad extremum pu- blici concilij, fiue trium ftatuum iudicium fub- iungit. Quintalex ad Regis domanium pertinet de qua fuperius fuo loco commemorauimus. Ne videlicet Regiius fit, vllam domanij fui partem fine publici Concilij auctoritate alienare;quip- pe, quod ei ad tuendam tantum regiam digni- tatem fruendum datum eft vt paremin eo po- teftatem habeat, atque marito in vxoris dote conceditur. Itaque anno cio CCCXCIX. cum Rex Carolus vi. Comiti Sampaulino particu- lam<noinclude></noinclude> 1pzo9ekyxrqk0dizreep4v50vw5zaxe 104 82974 268180 2026-06-02T21:43:39Z Benoit Soubeyran 25250 /* Nondum emendata */ Paginam instituit, scribens 'lam quãdã fui domanij fiue donaffet,fiue alia ex caufla ceffiffet,Senatus Parifienfis pro vetere veteris Parlamenti iure interceffit: ac pronun- tiauit alienationem regij dominij nullius effe momēti,nifi cuius author Senatus ille Parifien- fis fuiflet, quod decretum Paponius inter Are- ſta fua retulit.lib. 5.tit.10. vbi alia complurage- neris eiufdem fenatufconfulta commemorat: quibus omnibus definitum hoc ius eft, aliena- tionem dominij à Re... 268180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Benoit Soubeyran" />{{Rh||{{sc|{{lsp|Francogalli}}a.}}|197}}</noinclude>lam quãdã fui domanij fiue donaffet,fiue alia ex caufla ceffiffet,Senatus Parifienfis pro vetere veteris Parlamenti iure interceffit: ac pronun- tiauit alienationem regij dominij nullius effe momēti,nifi cuius author Senatus ille Parifien- fis fuiflet, quod decretum Paponius inter Are- ſta fua retulit.lib. 5.tit.10. vbi alia complurage- neris eiufdem fenatufconfulta commemorat: quibus omnibus definitum hoc ius eft, aliena- tionem dominij à Rege, fine cauffa in illo Sena- tu cognita & probata, factam, ipfo iure nullam effe.qua in cognitione hæc potiffimum exqui- runtur, Atnon aliunde confici pecunia poffit? ecqua neceffitas vrgeat? an pretium fit idoneű? & auctione cóftituta fummum illud acpoftre- mum oblatum. Sed operæpretium eſt Claudij Seyffellij teftimonium in hanc rem exponere: cuius verba ex lib.de monarch. Franc.1.cap.10. fic conuertimus. Tertium frenum quo Reges Franciæ coercentur eft politia, hoc eft inftituta & mores regni multas per ætates coprobati, & longinqua confuetudine retéri; quorum abro- gationem non fufcipiunt:& fi forte fufciperent, fruftra id tentarent: quoniam eorum imperio non pareretur: quod vel ex dominio & patri- monio regali cognofcilicet,cuius alienandiius, fine cauffis magnis & neceffariis, non habent, quas cauffas cognofci & probari oportet in có- filio & curia parlamenti & Rationalium:qua in cognitione ita caute & diligenter, tantaq; cum difquifitione proceditur,vt pauci admodumre- N 3<noinclude></noinclude> tp7uiy9c8lx8mr6sys9jico0nkt6e2n